Rozróżnianie procesów patologicznych w obrębie układów i narządów322[15].o2.04

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rozróżnianie procesów patologicznych w obrębie układów i narządów322[15].o2.04"

Transkrypt

1

2 MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ Monika Koczańska Rozróżnianie procesów patologicznych w obrębie układów i narządów322[15].o2.04 Poradnik dla ucznia Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy Radom 2007

3 Recenzenci: mgr Lilia Kimber-Dziwisz mgr Ewa Pastor Opracowanie redakcyjne: mgr Monika Koczańska Konsultacja: mgr inż. Teresa Jaszczyk Poradnik stanowi obudowę dydaktyczną programu jednostki modułowej 322[15].O2.04 Rozróżnianie procesów patologicznych w obrębie układów i narządów, zawartego w modułowym programie nauczania dla zawodu terapeuta zajęciowy. Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy, Radom

4 SPIS TREŚCI 1. Wprowadzenie 4 2. Wymagania wstępne 6 3. Cele kształcenia 7 4. Materiał nauczania Podstawowe pojęcia z zakresu patologii Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Choroby narządu ruchu Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Zaburzenia krążeniowo-oddechowe Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Podstawowe choroby układu nerwowego Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Zaburzenia przemiany materii, układu pokarmowego i wewnątrzwydzielniczego Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Zmiany patologiczne w narządach słuchu i wzroku oraz nosie i gardle Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Choroby układu moczowego Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Choroby nowotworowe Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów 48 2

5 4.9. Podstawowe zaburzenia psychiczne Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Przebieg chorób wewnętrznych w różnych fazach rozwoju człowieka Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Sprawdzian osiągnięć Literatura 64 3

6 1. WPROWADZENIE Poradnik będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy z zakresu rozróżniania procesów patologicznych w obrębie układów i narządów. W poradniku zamieszczono: wymagania wstępne wykaz umiejętności, jakie powinieneś mieć już ukształtowane, abyś bez problemów mógł korzystać z poradnika, cele kształcenia wykaz umiejętności, jakie ukształtujesz podczas pracy z poradnikiem, materiał nauczania wiadomości teoretyczne niezbędne do opanowania treści jednostki modułowej, zestaw pytań, abyś mógł sprawdzić, czy już opanowałeś określone treści, ćwiczenia, które pomogą Ci zweryfikować wiadomości teoretyczne oraz ukształtować umiejętności praktyczne, sprawdzian postępów, sprawdzian osiągnięć, przykładowy zestaw zadań. Zaliczenie testu potwierdzi opanowanie materiału całej jednostki modułowej, literaturę uzupełniającą. Podczas realizacji programu jednostki modułowej należy zwrócić szczególną uwagę na zagadnienia z zakresu patologii i podstaw klinicznych schorzeń. Wiedza z tego zakresu będzie Ci niezbędna do planowania programów terapii zajęciowej dostosowanych do możliwości i sprawności pacjenta. 4

7 322[15].O2 Rozwój osobowy i biologiczny człowieka 322[15].O2.01 Analizowanie psychospołecznych aspektów rozwoju człowieka 322[15].O2.02 Diagnozowanie problemów i potrzeb pacjenta 322[15].O2.03 Badanie funkcji organizmu zdrowego człowieka 322[15].O2.04 Rozróżnianie procesów patologicznych w obrębie układów i narządów 322[15].O2.05 Rozpoznawanie objawów niepełnosprawności pacjenta Schemat układu jednostek modułowych 5

8 2. WYMAGANIA WSTĘPNE Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć: promować zdrowy styl życia, organizować własny warsztat pracy, udzielać pierwszej pomocy, współpracować z członkami zespołu terapeutycznego, przestrzegać obowiązującej tajemnicy zawodowej, przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, dbać o własny rozwój zawodowy, stosować przepisy prawa dotyczące wykonywania zadań zawodowych, charakteryzować podstawowe procesy życiowe organizmu, wykonywać pomiar podstawowych funkcji życiowych, różnicować budowę i funkcjonowanie organizmu człowieka zależnie od płci i wieku. 6

9 3. CELE KSZTAŁCENIA W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć: wyjaśnić pojęcie choroby, scharakteryzować czynniki chorobotwórcze, określić przyczyny choroby, scharakteryzować przebieg i objawy choroby, w różnych fazach rozwoju człowieka, scharakteryzować ogólne zasady leczenia chorób, rozpoznać zmiany w stanie zdrowia chorego, rozróżnić choroby narządu ruchu, scharakteryzować zaburzenia krążeniowo-oddechowe, scharakteryzować podstawowe choroby układu nerwowego, scharakteryzować zaburzenia przemiany materii, układu pokarmowego, wewnątrzwydzielniczego i moczowego, scharakteryzować zmiany patologiczne w narządach słuchu, wzroku, nosie i gardle, sklasyfikować choroby nowotworowe, scharakteryzować podstawowe zaburzenia psychiczne, posłużyć się nazewnictwem specjalistycznym, dotyczącym objawów, zespołów i jednostek chorobowych w wybranych schorzeniach klinicznych. 7

10 4. MATERIAŁ NAUCZANIA 4.1. Podstawowe pojęcia z zakresu patologii Materiał nauczania Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) pod pojęciem zdrowia rozumie się stan pełnego, dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego, a więc stan, w którym budowa i czynność wszystkich tkanek i narządów są nie tylko prawidłowe, ale zapewniają również wewnętrzną równowagę i zdolność przystosowania się do otaczających warunków, w tym również społecznych. Z punktu widzenia medycyny każdy stan wykraczający poza wyżej wymieniony jest chorobą. Nauka o zaburzeniach czynności organizmu oraz o zmianach morfologicznych powstających w przebiegu choroby nosi nazwę patologii. Ma ona na celu wyjaśnienie istoty chorób, zbadanie ich przyczyn oraz warunków, w jakich rozwijają się. Patologię dzieli się na: patofizjologię, czyli naukę o zaburzeniach czynności ustroju podczas choroby, oraz na anatomię patologiczną, zwaną też patomorfologią, która bada zmiany morfologiczne w tkankach i narządach w przebiegu choroby. Aby możliwie w pełni poznać chorobę, a co za tym idzie właściwie ją leczyć, należy określić jej etiologię i patogenezę. Etiologia wyjaśnia przyczyny i warunki powstania choroby, dzięki czemu pozwala określić zewnętrzne lub wewnętrzne czynniki wywołujące chorobę i związek między tymi czynnikami a swoistym oddziaływaniem organizmu. Patogeneza wyjaśnia natomiast mechanizmy powstawania i rozwoju choroby. Pozwala to na ustalenie miejsca przenikania lub pierwotnego umiejscowienia czynnika chorobotwórczego, śledzenie rozwoju procesu patologicznego oraz na określenie drogi jego szerzenia lub zejścia. Wyróżnia się kilka klasyfikacji chorób: 1. Podział oparty na podstawowej przyczynie wywołującej chorobę, noszący nazwę podziału etiologicznego, który dzieli choroby na zakaźne i niezakaźne. 2. Podział topograficzno-anatomiczny, który wyróżnia choroby poszczególnych narządów lub układów. 3. Podział oparty o wiek i płeć, który wyróżnia choroby wieku dziecięcego, podeszłego, kobiece itp. 4. Podział podnoszący rolę czynnika genetycznego, który dzieli choroby na: dziedziczne, wrodzone i nabyte. 5. Podział oparty na mechanizmach czynnościowych, wyróżnia m.in. choroby alergiczne, zwyrodnieniowe, nerwicowe itp. Ze względu na przebieg i nasilenie objawów wyróżnia się choroby: 1. Ostre, zaczynające się nagle, charakteryzujące się znacznym nasileniem objawów, trwają zwykle od kilku godzin do kilku dni. 2. Podostre, charakteryzujące się łagodniejszym przebiegiem i mniej nasilonymi objawami. 3. Przewlekłe, cechujące się na ogół niewielkim nasileniem objawów, jednakże stosunkowo często prowadzące do trwałych zmian narządowych. W przebiegu choroby wyróżnia się kilka jej okresów o różnym nasileniu objawów: 1. Okres utajenia, jest to bezobjawowo przebiegający okres choroby od chwili zadziałania czynnika chorobotwórczego do pojawienia się pierwszych dostrzegalnych objawów choroby. 8

11 2. Okres zwiastunów, jest to okres, w którym pojawiają się pierwsze niekiedy mało charakterystyczne objawy choroby, trudne często do jednoznacznego sklasyfikowania. 3. Okres jawny rozpoczyna się od wystąpienia podstawowych, charakterystycznych dla danej choroby objawów klinicznych. Zejście choroby, czyli jej zakończenie, może być pomyślne (wyzdrowienie) lub niepomyślne (kalectwo lub śmierć). Śmierć jest to ustanie procesów życiowych wszystkich tkanek i narządów. Stany patologiczne w organizmie mogą wywołać czynniki pochodzenia zewnętrznego. Czynniki te dzieli się na grupy: czynniki chemiczne, fizyczne, biologiczne i społeczne. Każde uszkodzenie ciała wskutek miejscowego lub ogólnego działania jakiegoś czynnika zewnętrznego nazywane jest urazem. Rozróżnia się urazy mechaniczne (np. postrzały, uderzenia narzędziami), cieplne (oparzenia, odmrożenia), chemiczne (zatrucia), elektryczne (porażenia prądem), uszkodzenia spowodowane energią promienistą. Dla zachowania zdrowia lub powstawania chorób bardzo istotne znaczenie mają również warunki społeczne. Życie w ciągłym, napięciu nerwowym doprowadza do rozwoju stanów nerwicowych, zaburzeń psychicznych, zaburzeń neurowegetatywnych. Do chorób społecznych, najczęściej przewlekłych zalicza się: gruźlicę, choroby nowotworowe, psychiczne, reumatyczne, choroby serca i naczyń, cukrzyca. Obniżają one wartość biologiczną społeczeństwa i obciążają jego ekonomikę. Biologiczne czynniki chorobotwórcze, szczególne znaczenie mają drobnoustroje (zwłaszcza wirusy i bakterie). Wtargnięcie określonych drobnoustrojów chorobotwórczych do organizmu może wywołać chorobę zakaźną. W pewnych warunkach zakażenie może występować w formie bezobjawowej, co łączy się z problemem nosicielstwa. Drobnoustroje wywołują proces chorobowy tylko wówczas, gdy mają odpowiednią zjadliwość, czyli zdolność przenikania do organizmu. Genetyczne podłoże chorób. Dziedziczność jest to zdolność przekazywania cech, zarówno anatomicznych jak i fizjologicznych, przez organizmy macierzyste potomstwu. Dany organizm może przekazać swojemu potomstwu również skłonność do pewnych chorób lub też odporność na nie. Stany patologiczne przenoszone z pokolenia na pokolenie, nazywane są chorobami dziedzicznymi. Podstawami diagnostyki medycznej jest dokładny wywiad lekarski i fizykalne badanie pacjenta. Wiele chorób można zdiagnozować już jak tylko pacjent wejdzie do gabinetu. I tak np. chorobę Parkinsona rozpoznaje się po głosie pacjenta, po chodzie drobnymi krokami i po pewnej sztywności mięśni twarzy. Inne choroby ustala się na podstawie znajomości ludzi i dokładnego opisu objawów chorobowych np. ukrytą depresję, chorobę umysłową itp. Około osiemdziesiąt procent rozpoznań jest stawianych przez lekarza na podstawie wywiadu. Pozostałe dwadzieścia procent wymaga metod technicznych np. tomografia komputerowa i złożone badania laboratoryjne. Sposoby leczenia chorób Jednym ze sposobów leczenia chorób jest farmakoterapia, polegająca na stosowaniu leków. Zasady jej opierają się na dyscyplinie naukowej zwanej farmakologią. Jest to nauka o działaniu leków na tkanki i narządy, pozwala określić, które efekty leku mają istotne znaczenie lecznicze, a które są dla chorego niepożądane lub szkodliwe. Inną metodą leczenia jest ziołolecznictwo. Za roślinę leczniczą uważa się każdą roślinę użytą przez człowieka, w dowolnej postaci i w jakikolwiek sposób, która wywiera określone działanie farmakologiczne. Leczenie dietetyczne. Dieta jest czynnikiem leczniczym i działa głównie poprzez wyeliminowanie lub zmianę zawartości jakiegoś składnika pokarmowego. 9

12 Leczenie uzdrowiskowe jest zorganizowaną działalnością, która służy zapobieganiu chorobom i ich leczeniu. Lecznictwo uzdrowiskowe korzysta z naturalnych warunków środowiska oraz innych czynników środowiska, które mają korzystny wpływ na stan zdrowia kuracjuszy. Leczenie klimatyczne, czyli klimatoterapia, jest to racjonalne stosowanie w celach leczniczych przestrzennie i czasowo zróżnicowanych bodźców klimatycznych. Wody lecznicze są to: 1. Naturalne roztwory wodne zawierające składniki mineralne występujące normalnie w zwykłej wodzie (ale o większym stężeniu). 2. Naturalne roztwory wodne zawierające aktywne składniki biologiczne. 3. Wody wyróżniające się wyższą temperaturą od przeciętnej normy. Wody te dzięki odmiennym właściwościom fizycznym i chemicznym odznaczają się właściwościami leczniczymi. Fizykoterapia jest działem lecznictwa, w którym stosuje się występujące w przyrodzie naturalne czynniki fizykalne oraz czynniki wytworzone sztucznie przez różnego rodzaju urządzenia. 1. Ciepłolecznictwo polega na dostarczeniu organizmowi energii cieplnej, głównie drogą przewodzenia i przenoszenia. 2. Światłolecznictwo, stosuje się promieniowanie podczerwone, widzialne oraz nadfioletowe. Do światłolecznictwa zalicza się również helioterapię, czyli wykorzystanie do celów leczniczych promieniowania słonecznego. 3. Wodolecznictwo, zabiegi tego rodzaju mają charakter bodźcowy. Wyróżnia się zabiegi ogólne i miejscowe oraz zabiegi zimne, chłodne, letnie, ciepłe oraz gorące. Leczenie krwią. Krew i środki krwiotwórcze mają szerokie zastosowanie w licznych dziedzinach medycyny Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Co rozumiesz przez pojęcie choroby? 2. Co to jest patologia? 3. Czym różnią się pojęcia etiologia i patogeneza? 4. Jak można sklasyfikować choroby? 5. Jak wygląda podział chorób ze względu na przebieg i nasilenie objawów? 6. Jakie znasz czynniki chorobotwórcze? 7. Na czym polegają podstawowe metody leczenia? Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Sklasyfikuj podane przez nauczyciela choroby na podstawie podziału topograficzno- -anatomicznego. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) zapoznać się z wykazem chorób podanym przez nauczyciela, 2) określić choroby poszczególnych układów i narządów, 3) sporządzić krótką notatkę. 10

13 Wyposażenie stanowiska pracy: papier formatu A4, flamastry, wykaz chorób, literatura z rozdziału 6 dotycząca podziału chorób. Ćwiczenie 2 Przygotuj multimedialną prezentację na temat chorób uwzględniając ich przebieg i nasilenie objawów. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) zapoznać się z opisami przypadków, 2) zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia, 3) określić przebieg chorób i nasilenie objawów, 4) wybrać informacje do prezentacji, 5) przygotować prezentację, 6) zaprezentować wykonane ćwiczenie. Wyposażenie stanowiska pracy: opisy przypadków, komputer z dostępem do Internetu, literatura z rozdziału 6 dotycząca przebiegu chorób. Ćwiczenie 3 Na podstawie wyników badań pacjentów scharakteryzuj rodzaje czynników wywołujących stany patologiczne w organizmie. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) zapoznać się z wynikami badań pacjentów, 2) dopasować czynniki do różnych stanów patologicznych, 3) sporządzić krótką notatkę do prezentacji, 4) przygotować prezentację czynników w formie planszy lub plakatu. Wyposażenie stanowiska pracy: wyniki badań pacjentów, karton papieru technicznego, karteczki samoprzylepne, flamastry, literatura z rozdziału 6 dotycząca czynników wywołujących stany patologiczne. Ćwiczenie 4 Na podstawie wyników badań i radiogramów określ metody diagnostyki i leczenia chorób. 11

14 Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) zapoznać się z materiałami dydaktycznymi dotyczącymi metod diagnostyki i leczenia chorób, 2) zapoznać się z wynikami badań i radiogramami, 3) określić metody diagnostyki i leczenia chorób, 4) wybrać informacje do prezentacji, 5) przygotować prezentację na forum grupy. Wyposażenie stanowiska pracy: wyniki badań pacjentów, radiogramy, papier formatu A4, flamastry, literatura z rozdziału 6 dotycząca diagnostyki i leczenia chorób Sprawdzian postępów Czy potrafisz: Tak Nie 1) zdefiniować pojęcie choroby? 2) określić czym zajmuje się patologia? 3) scharakteryzować pojęcia: etiologia i patogeneza? 4) sklasyfikować choroby? 5) przedstawić podział chorób ze względu na przebieg i nasilenie objawów? 6) scharakteryzować czynniki chorobotwórcze? 7) scharakteryzować metody leczenia chorób? 12

15 4.2. Choroby narządu ruchu Materiał nauczania Narząd ruchu jest strukturalnym i dynamicznym zespołem złożonym z układu kostnego, stawowo-więzadłowego i mięśniowego, umożliwiającym utrzymanie postawy ciała, przemieszczanie się względem podłoża (ruch lokomocyjny czyli chód) oraz zmianę ustawienia względem siebie poszczególnych części zewnętrznej budowy ciała z odpowiednią stałą lub zmienną siłą i szybkością w celu wykonania określonej czynności. W skład szkieletu człowieka dorosłego wchodzi 206 oddzielnych kości. Powierzchnię kości pokrywa błona zwana okostną. Układ kostno-stawowy jest podstawowym strukturalnym elementem narządu ruchu. Jego centralną i ruchomą oś stanowi kręgosłup, który składa się z kręgów i dzieli się na pięć odcinków. Układ mięśniowy jest tym elementem, który pod wpływem odpowiedniego bodźca z ośrodkowego układu nerwowego wprawia w ruch określone części układu kostnego. Do najczęściej spotykanych chorób narządu ruchu zalicza się choroby reumatyczne, są to bardzo różne nieurazowe choroby narządu ruchu, objawiające się dolegliwościami w jego obrębie a przede wszystkim bólem. Bezpośrednią przyczyną tego bólu jest najczęściej odczyn zapalny, czasem mechaniczne drażnienie korzenia nerwowego czy nerwu obwodowego. Przyczyny chorób reumatycznych: 1. Przyczyny nieznane, dotyczy to zwłaszcza reumatoidalnego zapalenia stawów, zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa i układowych chorób tkanki łącznej. 2. Czynniki zakaźne, zakażenie paciorkowcem w przypadku gorączki reumatycznej. 3. Zmiany zwyrodnieniowe stawów, będące procesem starzenia się tkanek. 4. Urazy najczęściej przewlekłe, będące sumą powtarzających się mikrourazów. 5. Zaburzenia przemiany materii, najczęściej zaburzenia syntezy i przemiany kwasu moczowego, które prowadzą do wzrostu stężania tego kwasu we krwi i odkładania się jego soli w tkankach. Czynniki usposabiające do występowania chorób reumatycznych: 1. Czynniki genetyczne, na powierzchni niektórych komórek organizmu ludzkiego istnieją możliwe do rozpoznania cechy, tzw. antygeny HLA, które jakkolwiek nie decydują o zachorowaniu, świadczą o podatności na występowanie pewnych chorób. 2. Zewnętrzne czynniki fizyczne, są to wpływ klimatu, temperatury, wilgotności. Czynniki te nie są przyczynami chorób reumatycznych, sprzyjają jednak nasileniu się istniejących dolegliwości w narządzie ruchu. 3. Czynniki cywilizacyjne. Mała sprawność fizyczna, za mało ruchu, co niewątpliwie osłabia narządy lokomocyjne. Napięcie nerwowe, co sprzyja odruchowym napięciom mięśni i w efekcie powoduje u niektórych osób bóle mięśniowe. Gorączka reumatyczna, występuje głównie u dzieci i młodzieży, jest chorobą zapalną, będącą szczególną formą reakcji organizmu na przebycie zakażenia paciorkowcem, najczęściej pod postacią anginy. Atakuje głównie serce, chociaż bardziej rzucającym się objawem jest, ostre zapalenie stawów, które pod wpływem leczenia ustępuje szybko i nie pozostawia żadnych zmian. Trwałym natomiast następstwem gorączki reumatycznej jest zastawkowa wada serca. Reumatoidalne zapalenie stawów, jest chorobą zapalną, prowadzi do wytwarzania się trwałych i najczęściej symetrycznych zmian zapalnych w stawach, czego wyrazem są obrzęki, ograniczenie ruchomości, zniekształcenia, przykurcz, a czasem nawet zesztywnienia stawów. Choroba występuje rzadko, ale z uwagi na długie i zróżnicowane leczenie, powoduje 13

16 długotrwałą niezdolność do pracy, a czasem inwalidztwo. Częściej atakuje kobiety niż mężczyzn, a wiek zachorowania bywa różny. Przyczyny choroby nie są znane. Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, jest to przewlekła choroba zapalna o nieznanej przyczynie. Atakuje przede wszystkim: stawy krzyżowo-biodrowe, a następnie drobne stawy międzykręgowe i żebrowo-kręgowe. Choroba ta atakuje sześciokrotnie częściej mężczyzn niż kobiety, rozpoczyna się zwykle w młodym wieku. Przewlekłe zmiany zapalne w stawach prowadzą zawsze do skostnienia tych stawów. W miękkich tkankach okołokręgosłupowych odkładają się złogi soli wapnia i tworzą się odcinkowe skostnienia. Choroba zwyrodnieniowa układu kostno-stawowego artroza, są to zmiany związane z zaburzeniami wewnętrznej struktury tkanki i powstaniem nieprawidłowości anatomicznych stawu. Są one równoznaczne z procesem starzenia się chrząstek stawowych, które tracą z wiekiem właściwą im sprężystość i gładkość powierzchni. Choroba ta nie upośledza ogólnego stanu zdrowia. Występuje u około kilkunastu procent populacji ludzkiej. Reumatyzm tkanek miękkich. Bóle lokalizują się w mięśniach, ścięgnach, kaletkach, więzadłach, torebkach stawowych, a ich przyczyną są najczęściej nadwyrężanie mechaniczne związane z nadmiernym wysiłkiem fizycznym bądź przeciążeniem. Zalicza się tu również stany bólowe będące następstwem mechanicznego drażnienia korzeni nerwowych i nerwów obwodowych. Dna moczanowa jest chorobą spowodowaną zaburzeniami przemiany kwasu moczowego. Kwas ten jest bezużyteczny dla organizmu i w normalnych warunkach jest wydalany przez nerki. Gdy występują zaburzenia, poziom tego kwasu wzrasta i ulega on mikrokrystalizacji w tkankach stawowych i okołostawowych. Osadzając się w nich wywołuje lokalne nagłe i nawracające ataki objawiające się dużą bolesnością. Układowe choroby tkanki łącznej tzw. kolagenozy są ogólnoustrojowymi chorobami zapalnymi, mogącymi obejmować wiele narządów wewnętrznych, skórę i narząd ruchu, jego obrębie zarówno stawy jak i mięśnie. Wspólnymi cechami tych chorób są: 1. Podobne zaburzenia biochemiczne i zapalne w tkance łącznej. 2. Podobne zaburzenia odczynowości organizmu, a więc wytwarzanie przeciwciał i zapalnych odczynów komórkowych uszkadzających własne tkanki. 3. Najczęściej współistnienie odczynów zapalnych w skórze, w stawach, mięśniach naczyniach krwionośnych różnych narządów. 4. Podobny przebieg kliniczny 5. Podatność na leczenie przeciwzapalne. 6. Przyczyny nie są znane. Częściej zapadają na tę chorobę kobiety niż mężczyźni. Wady wrodzone narządu ruchu. Są to zaburzenia budowy i czynności narządu ruchu, powstałe w wyniku nieprawidłowości rozwojowych, zwłaszcza w okresie rozwoju zarodkowego. W zależności od działających przyczyn można podzielić je na dwie grupy: endogenne i egzogenne. Wady endogenne powstają na skutek przekazywania potomstwu nieprawidłowych informacji zawartych w genach komórek rozrodczych rodziców. Wady egzogenne powstają na skutek szkodliwych wpływów zewnętrznych na kształtujący się zarodek i płód. Do wad wrodzonych zaliczyć można min: boczne skrzywienia kręgosłupa (skoliozy), wady klatki piersiowej, wady kończyn np. wrodzony zrost palców, dysplazja stawu biodrowego, czyli niepełne jego wykształcenie. Jałowe martwice kości. Do martwicy kości czy chrząstki dochodzi na skutek upośledzenia dopływu krwi. Przyczyny mogą być różne: predyspozycje wrodzone, przeciążenia i mikrourazy, zaburzenia hormonalne, zatory i inne. Do zaburzeń w ukrwieniu dochodzi szczególnie łatwo u dzieci i młodzieży w związku z brakiem połączeń między 14

17 krążeniem krwi w nasadach i przy nasadach kości długich. Przykładem może być choroba Perthesa, jest to jałowa martwica górnej nasady kości udowej. Choroba występuje u dzieci w wieku 5 14 roku życia i zazwyczaj dotyczy jednego stawu biodrowego. Dziecko skarży się na bóle w pachwinie promieniujące do uda lub kolana. Niekiedy pierwszym objawem jest utykanie. Rozpoznanie opiera się na badaniu radiologicznym. Leczenie opiera się na odciążeniu chorego stawu za pomocą wyciągów, opatrunków gipsowych i specjalnych aparatów ortopedycznych, niekiedy leczenie operacyjne. Choroby układowe, są to zaburzenia metabolizmu tkankowego powodujące niedorozwój lub mniejszą wartościowość tkanek, z których ten narząd jest zbudowany. W zależności od tła, na którym choroby te się rozwijają, dzieli się je na: choroby wrodzone, deficytowe zaburzenia metabolizmu (np. z powodu niedoboru witamin), zaburzenia metabolizmu z przyczyn hormonalno-enzymatycznych, zaburzenia na tle spaczenia gospodarki energetycznej organizmu. Większość tych chorób jest uwarunkowana genetycznie, z tym że duży wpływ mają tu dodatkowo czynniki zewnętrzne. Do ważniejszych chorób układowych zalicza się: achondroplazja (jest to choroba wrodzona, polega na znacznym skróceniu kończyn z powodu zaburzenia kostnienia kości długich), dysplazje przynasadowo-nasadowe, mnogie wyrośla chrzęstno-kostne, dyschondroplazję. Procesy zapalne, stanowią odpowiedź organizmu na wtargnięcie czynnika chorobotwórczego, często przechodzą w stan przewlekły. Przebieg procesu zapalnego w kościach zależy od rodzaju bakterii, od wieku i odporności chorego, oraz od umiejscowienia procesu chorobowego. Do chorób zapalnych zaliczamy: zapalenie kości, zapalenie stawu, gruźlicę kości i stawów itp. Dysfunkcje narządu ruchu w chorobach układu nerwowo-mięśniowego. Choroby układu nerwowego pociągają za sobą różne dysfunkcje i zniekształcenia w obrębie narządu ruchu, które dzieli się na dwie grupy: porażenia i niedowłady kurczowe występujące w chorobach ośrodkowego układu nerwowego (np. mózgowe porażenie dziecięce-zaburzenie koordynacji nerwowo mięśniowej z powodu uszkodzenia mózgu) oraz porażenia i niedowłady wiotkie, stanowiące następstwa uszkodzenia nerwów obwodowych i mięśni (np. porodowe uszkodzenie splotu ramiennego, do którego dochodzi na skutek zaburzeń akcji porodowej, spowodowanych bezpośrednim uciskiem splotu, jego rozciągnięciem lub nawet wyrwaniem). Myopatie, genetyczne uwarunkowania choroby mięśni o różnym umiejscowieniu i różnie złośliwym przebiegu. Głównym objawem choroby jest osłabienie siły mięśni, co powoduje utrudnienie chodzenia, niemożność siadania i wstawania, skrzywienia kręgosłupa, przykurcze stawów, a w krańcowych przypadkach opadanie powiek i niemożność połykania. Nowotwory narządu ruchu. Układ szkieletowy atakują nowotwory pierwotne i przerzutowe. Przerzuty zdarzają się bardzo często, a źródłem ich jest z reguły rak narządów wewnętrznych. Choroby z przeciążenia i choroby zwyrodnieniowe, spowodowane są urazami o sile przekraczającej wydolność kości i tkanek miękkich, powodują jednoczasowe określone uszkodzenia narządu ruchu-złamania kości, zwichnięcie stawów, rozerwanie ścięgien i mięśni itp. Niewielkie urazy sumując się doprowadzają do powolnych i często niezauważalnych uszkodzeń w obrębie narządu ruchu, które kończą się złamaniem kości lub zerwaniem ścięgna, przerwaniem mięśnia, więzadła itp. Urazy narządu ruchu. Należą do nich: złamania i zwichnięcia kości, uszkodzenia tkanek miękkich (mięśni, nerwów obwodowych, naczyń krwionośnych), uszkodzenia ścięgien. 15

18 Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Co wchodzi w skład narządu ruchu? 2. Jakie są przyczyny chorób reumatycznych? 3. Jakie znasz choroby reumatyczne narządu ruchu? 4. Jakie znasz wady wrodzone narządu ruchu? Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Na podstawie dostępnych materiałów dydaktycznych przygotuj prezentację chorób reumatycznych. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) zapoznać się z dostępnymi materiałami dydaktycznymi, 2) określić przyczyny chorób reumatycznych, 3) sporządzić krótką notatkę do prezentacji, 4) przygotować prezentację, 5) zaprezentować wykonane ćwiczenie na forum grupy. Wyposażenie stanowiska pracy: modele anatomiczne, atlas anatomiczny, wyniki badań radiologicznych pacjentów, karton formatu A4, flamastry, literatura z rozdziału 6 dotycząca chorób reumatycznych. Ćwiczenie 2 Na podstawie opisu przypadków zaprezentuj wady wrodzone narządu ruchu. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) zapoznać się z opisami przypadków, 2) określić wady wrodzone narządu ruchu, 3) wybrać informacje do prezentacji, 4) przygotować prezentację, 5) zaprezentować wykonane ćwiczenie na forum grupy. Wyposażenie stanowiska pracy: opisy przypadków, karton formatu A4, flamastry, literatura z rozdziału 6 dotycząca wad wrodzonych narządu ruchu. Ćwiczenie 3 Scharakteryzuj dysfunkcje narządu ruchu w chorobach układu nerwowo-mięśniowego na podstawie filmu dydaktycznego. 16

19 Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) obejrzeć film na temat dysfunkcji narządu ruchu, 2) scharakteryzować dysfunkcje narządu ruchu w chorobach układu nerwowo-mięśniowego, 3) sporządzić notatkę, 4) zaprezentować wykonane ćwiczenie. Wyposażenie stanowiska pracy: film dydaktyczny, kartki formatu A4, flamastry, literatura z rozdziału 6 dotycząca dysfunkcji narządu ruchu Sprawdzian postępów Czy potrafisz: Tak Nie 1) wymienić układy wchodzące w skład narządu ruchu? 2) określić przyczyny chorób reumatycznych? 3) scharakteryzować choroby reumatyczne narządu ruchu? 4) określić wrodzone choroby narządu ruchu? 5) wymienić inne poza reumatycznymi i wrodzonymi choroby narządu ruchu? 17

20 4.3. Zaburzenia krążeniowo-oddechowe Materiał nauczania W skład układu krążenia wchodzi: serce, naczynia krwionośne (tętnice i żyły) oraz naczynia i węzły chłonne. Do układu oddechowego zalicza się natomiast: nos i jamę nosową, krtań, tchawicę, oskrzela i płuca. Zaburzenia krążeniowo-oddechowe należą do najczęstszych i najbardziej rozpowszechnionych chorób. Jedną z najważniejszych chorób układu krążenia i jedną z najczęstszych chorób przewlekłych jest nadciśnienie tętnicze. Po 65 roku życia występuje u około 50% osób w polskiej populacji. Jest więc chorobą społeczną. Nadciśnienie właściwie nie daje żadnych dolegliwości (rzadko bóle czy zawroty głowy, wyjątkowo zaburzenia widzenia). Niestety powikłania nadciśnienia pod postacią choroby wieńcowej (łącznie z zawałem mięśnia sercowego), udaru mózgu czy niewydolności serca są bardzo poważne i nierzadko kończą się zgonem. Inną z bardzo rozpowszechnionych chorób jest choroba wieńcowa. Jedną z jej postaci (najbardziej zaawansowaną) jest zawał mięśnia sercowego. Przyczyną choroby wieńcowej, zwanej również chorobą niedokrwienną serca, jest zatykanie tętnic wieńcowych przez blaszki miażdżycowe. Do serca dochodzi wtedy mniej krwi (i tlenu), pojawiają się dolegliwości (ból duszność), komórki zaczynają gorzej pracować. Przy całkowitym odcięciu krwi (zawał) pojawia się martwica. Ból wieńcowy ma swoje charakterystyczne cechy: pojawia się za mostkiem; pacjent ma uczucie gniecenia i duszności, czasem palenia; ból promieniuje do szczęki, żuchwy, do ramion (najczęściej lewego); pojawia się po wysiłku czy stresie, ustępuje w spoczynku i po zażyciu nitrogliceryny. Jeżeli dołączyć do tego lęk, poty i nie ustępowanie bólu mimo podawania nitrogliceryny, to mamy do czynienia z zawałem mięśnia sercowego. Zawał serca i choroba wieńcowa są najczęstszą przyczyną zgonów w Polsce. Co roku zapada na nie około 100 tys. osób (głównie mężczyzn); 40% spośród tych osób umiera w ciągu roku. Kolejną grupą chorób są wady serca. Najczęściej dotyczą one zastawek. Zastawki są niezbędne do prawidłowego ukierunkowania przepływu krwi w sercu. Przy ich nieprawidłowościach pojawiają się problemy: niektóre jamy serca są bardziej obciążane niż zazwyczaj i przerastają albo rozszerzają się. Wyróżniamy wady serca wrodzone i nabyte. Te ostatnie są częstsze i dotyczą przede wszystkim zastawki dwudzielnej (mitralnej), oddzielającej lewy przedsionek od lewej komory. Najczęściej powstają w wyniku nierozpoznanej lub niedostatecznie leczonej choroby reumatycznej. Choroba reumatyczna jest jednym z przykładów chorób zapalnych serca. Inne zapalenia wywołane są wirusami, bakteriami czy chorobami autoimmunologicznymi. Dotyczą mięśnia serca, wsierdzia lub osierdzia. Mogą być też zajęte wszystkie trzy warstwy. Wśród chorób serca wyróżnia się również kardiomiopatie, czyli niezapalne choroby mięśnia sercowego będące skutkiem zmian w mięśniu sercowym powstałych w następstwie wad serca, nadciśnienia i zwężenia tętnic wieńcowych, a także zaburzenia rytmu jego pracy i przewodzenia bodźców. Te różne choroby mogą zakończyć się bardzo podobnie, w ich przebiegu może rozwinąć się niewydolność mięśnia serca. Pojawia się wtedy duszność, początkowo przy wysiłku, a później nawet w spoczynku. Jeśli zajęte jest też prawe serce, to pojawiają się obrzęki kończyn dolnych i częste oddawanie moczu w nocy. Niewydolność świadczy o poważnym uszkodzeniu mięśnia serca. Należy wtedy leczyć przede wszystkim to, co do niej doprowadziło (np. chorobę wieńcową). Podaje się również leki zwalczające jej objawy (np. obrzęki). 18

21 Miażdżyca naczyń obwodowych (tzw. miażdżyca zarostowa) jest wyrazem tego samego procesu, który doprowadza do rozwoju choroby wieńcowej. Złogi lipidowe i rozrost komórek zwężają światło naczyń. Do tego dochodzą jeszcze zakrzepy tworzące się na uszkodzonej wyściółce tętnic (czyli śródbłonku), które jeszcze bardziej zmniejszają drożność chorego naczynia. W rezultacie część organizmu, która korzysta z danej drogi transportowej jest niedostatecznie zaopatrywana w tlen i substancje odżywcze. W skrajnych przypadkach tworzy się martwica. W przypadku kończyn dolnych (tam najczęściej ze wszystkich tętnic obwodowych, czyli znajdujących się dalej od serca, rozwija się miażdżyca) ból pojawia się przy chodzeniu. Z racji tego, że pacjent musi zatrzymać się co pewien czas (po przebyciu pewnej odległości), taki objaw nazywa się chromaniem przestankowym. W bardziej zaawansowanej fazie odcinki pokonywane bez bólu stają się coraz krótsze, a w końcu objaw ten pojawia się w spoczynku. Podobnie jak w przypadku serca kończyna może być na tyle niedokrwiona, że jej część ulega martwicy, która jest widoczna w postaci nie gojących się owrzodzeń. Inną częstą chorobą dotyczącą głównie kobiet są żylaki kończyn dolnych. Są to nierównomierne rozszerzenia żył, często widoczne na skórze. Mogą, ale nie muszą być przyczyną nieprzyjemnego uczucia ciężkości nóg, a czasem również bolesności łydek. Leczenie (chirurgiczne, farmakologiczne) uzależnione jest od powikłań (zapaleń, zatorów) i od względów kosmetycznych. W zapaleniu żył na jakimś odcinku ściany żyły rozwija się (zgodnie z nazwą) stan zapalny wraz z wytworzeniem się zakrzepu. Powstaniu takiego stanu sprzyjają między innymi: długotrwałe unieruchomienie, zabiegi operacyjne, poród, urazy oraz żylaki. Rodzaj objawów zależy do tego, czy proces zapalny dotyczy żył powierzchownych czy głębokich. W zapaleniu żył może dojść do zatorów, czyli zatkania przez część zakrzepu światła jakiegoś dużego bądź małego naczynia. Zatory wraz z prądem krwi wędrują do serca i dalej do płuc. Leczenie jest najczęściej farmakologiczne i polega na podaniu leków przeciwzapalnych oraz przeciwzakrzepowych lub trombolitycznych (rozpuszczających zakrzep). Przykrym następstwem zapalenia żył jest tzw. zespół pozakrzepowy, w którym uszkodzeniu ulegają zastawki w warunkach prawidłowych nie pozwalające na cofanie się krwi żylnej na obwód. Oprócz obrzęku, bólu oraz stwardnienia skóry i tkanki podskórnej pojawia się również duże, trudno gojące się owrzodzenie. Leczenie zachowawcze jest trudne i długotrwałe, lepsze wyniki dają zabiegi chirurgiczne. Leczenie chorób krążenia Leczenie chorób układu krążenia podobnie jak postępowanie w innych chorobach dzieli się na zachowawcze i zabiegowe. Leczenie zachowawcze, to głównie farmakoterapia (za pomocą różnych klas leków). W nadciśnieniu tętniczym warto ograniczyć sól w diecie i zmniejszyć ciężar ciała. W chorobie wieńcowej bardzo ważna jest profilaktyka w postaci odpowiedniej diety i stylu życia. Pomagają również ćwiczenia fizyczne. Choroby układu oddechowego Zapalenie płuc jest to ostry stan zapalny miąższu płucnego wywołany przez bakterie, wirusy, grzyby, pierwotniaki, pasożyty, czynniki chemiczne i fizyczne. Najczęściej zapalenie płuc wywołują bakterie oraz wirusy. Jeżeli dojdzie do martwicy miąższu i zniszczenia przegród między pęcherzykowych, powstaje ropień płuca. Podstawowym badaniem w rozpoznawaniu zapalenia płuc jest wywiad chorobowy (gorączka, dreszcze, kaszel, duszność, ból w klatce piersiowej), zmiany opukowe i osłuchowe nad płucem, badania laboratoryjne i RTG klatki piersiowej. Ostre zapalenie (nieżyt) oskrzeli jest to proces zapalny dróg oddechowych toczący się w ich ścianie. Najczęstszą przyczyną są zakażenia wirusowe i bakteryjne. W rozpoznawaniu ostrego zapalenia oskrzeli najważniejsze jest badanie podmiotowe, tj. wywiad lekarski (ostry początek choroby przebiegający z kaszlem, katarem i bólami w klatce piersiowej). 19

22 Przewlekłe zapalenie (nieżyt) oskrzeli cechuje się nadmiernym wydzielaniem śluzu w drzewie oskrzelowym, co przejawia się przewlekłym i nawracającym kaszlem oraz odkrztuszaniem. Odma opłucnej jest chorobą polegającą na obecności powietrza w jamie opłucnej z częściowym lub całkowitym zapadnięciem płuca. Podstawowym badaniem dla rozpoznania odmy opłucnej jest badanie radiologiczne klatki piersiowej i punkcja jamy opłucnej. Rozedma płuc charakteryzuje się powiększeniem ponad normę przestrzeni powietrznych w strukturach płuc znajdujących się obwodowo od oskrzelików i przebiega z destrukcją ścianki tych struktur. Niedodma płuc jest zapadnięciem się pęcherzyków płucnych i oznacza niepełne rozprężenie płuca lub części jego miąższu. Mechanizm niedodmy polega na zamknięciu światła oskrzela (niedodma obturacyjna) lub na ucisku z zewnątrz na płuco (niedodma kompresyjna). Obrzęk płuc jest to zespół chorobowy (o różnej przyczynie), którego podstawą jest nadmierne uwodnienie miąższu płucnego, upośledzające jego funkcję. Istotą sprawy jest przesiąkanie płynu ze światła włośniczek płucnych do przestrzeni śródmiąższowych oraz do pęcherzyków płucnych, upośledzające wymianę gazową. Zator tętnicy płucnej (zatorowość płucna) polega na zaczopowaniu, najczęściej skrzepliną, tętnicy płucnej (zator masywny) lub obwodowej gałęzi tętnicy płucnej (zator mały), czego konsekwencją jest upośledzenie wymiany gazowej w płucach. W większości przypadków jest następstwem powikłań zakrzepowych. Gruźlica jest przewlekłą chorobą zakaźną, umiejscawiającą się w 90 95% przypadków w płucach. Przyczyną gruźlicy u ludzi są prątki gruźlicy. Do zakażenia dochodzi drogą wziewną do układu oddechowego, znacznie rzadziej przez przewód pokarmowy, a jeszcze rzadziej przez kontakt skóry lub śluzówki oka z materiałem zakażonym prątkiem. Niewydolność oddechowa, to niedostateczne wysycenie tlenem krwi tętniczej lub obniżone wydalanie dwutlenku węgla. Astma (dychawica) oskrzelowa jest spowodowana zwężeniem oskrzeli i oskrzelików wskutek skurczu ich mięśni gładkich, obrzękiem błony śluzowej, nadmiernym wydzielaniem śluzu i jego zastojem w drogach oddechowych. Dominującym objawem klinicznym jest duszność napadowa. Należy w większości przypadków do chorób alergicznych układu oddechowego. Najczęstszymi objawami, które występują w chorobach układu oddechowego, są: duszność (brak tchu, ciężki oddech, ściskanie w klatce piersiowej, zatykanie ), sinica centralna (widoczna na twarzy, czerwieni warg i śluzówkach jamy ustnej), bóle w klatce piersiowej, z reguły nasilające się w czasie głębszego oddychania, kaszel, odkrztuszanie plwociny, krwioplucie, chrypka, bezgłos, świsty, zatkanie nosa. Choroby układu oddechowego są w większości uleczalne. Zakażenia wirusowe u osób wcześniej zdrowych nie wymagają leczenia przyczynowego. W zakażeniach bakteryjnych na ogół jest konieczna antybiotykoterapia. Leczenie astmy jest oparte na lekach wziewnych i rozszerzających oskrzela. Ważna jest profilaktyka przeciwalergiczna i unikanie zakażeń. W przewlekłych zapaleniach oskrzeli i rozedmie jest konieczne natychmiastowe zaprzestanie palenia papierosów. Zakażenia bakteryjne, powodujące nasilenie objawów chorobowych powinny być intensywnie leczone antybiotykami. Konieczna jest gimnastyka oddechowa. Odma opłucnej wymaga leczenia, jeśli jest duża i uciska płuco, zwłaszcza gdy się dopełnia z każdym oddechem, czyli jeśli jest odmą wentylową (z jednokierunkowym przepływem powietrza). Leczenie polega na nakłuciu opłucnej i ssącym (pod ciśnieniem) jej drenażu. Czas jego trwania jest różny, ale zawsze do momentu zamknięcia się powietrznej przetoki między płucem a jamą opłucnową. 20

23 Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Jakie narządy wchodzą w skład układu krążenia i oddechowego? 2. Jakie znasz najbardziej rozpowszechnione choroby układu krążenia? 3. Czego najczęściej dotyczą wady serca? 4. Jak przebiega miażdżyca? 5. Jaka choroba układu krążenia występuje głównie u kobiet? 6. Na czym polega leczenie chorób krążenia? 7. Jakie znasz choroby układu oddechowego? 8. Jakie są najczęstsze objawy chorób układu oddechowego? 9. Jakie znasz metody leczenia chorób układu oddechowego? Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Opracuj dietę dla pacjenta z chorobą wieńcową. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) scharakteryzować przyczyny powstawania choroby wieńcowej, 2) określić zasady żywienia zapobiegające chorobie, 3) sporządzić krótką notatkę, 4) opracować dietę, 5) zaprezentować wykonane ćwiczenie na forum grupy. Wyposażenie stanowiska pracy: kartki formatu A4, flamastry, literatura z rozdziału 6 dotycząca choroby wieńcowej. Ćwiczenie 2 Opracuj program zajęć ruchowych dla osób z nadwagą w przebiegu miażdżycy oraz zaprezentuj wybrane ćwiczenia na forum grupy. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) określić objawy, przyczyny i przebieg miażdżycy, 2) sporządzić listę ćwiczeń dla osób z nadwagą, 3) zaprezentować ćwiczenia na forum grupy. Wyposażenie stanowiska pracy: kartki formatu A4, flamastry, literatura z rozdziału 6 dotycząca miażdżycy, przyrządy potrzebne do wykonania ćwiczeń. 21

24 Ćwiczenie 3 Na podstawie opisu przypadków i wyników badań sporządź program profilaktyki dla pacjentów z astmą oskrzelową. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) zapoznać się z opisami przypadków i wynikami badań pacjentów, 2) określić przyczyny astmy oskrzelowej, 3) sporządzić program profilaktyki, 4) zaprezentować program na forum grupy. Wyposażenie stanowiska pracy: karton formatu A4, flamastry, opisy przypadków, wyniki badań pacjentów, literatura z rozdziału 6 dotycząca astmy oskrzelowej Sprawdzian postępów Czy potrafisz: Tak Nie 1) określić jakie narządy wchodzą w skład układu krążenia i układu oddechowego? 2) scharakteryzować najbardziej rozpowszechnione choroby układu krążenia? 3) określić czego najczęściej dotyczą wady serca? 4) scharakteryzować przebieg miażdżycy? 5) określić chorobę układu krążenia występującą najczęściej u kobiet? 6) określić metody leczenia chorób układu krążenia? 7) wymienić i scharakteryzować choroby układu oddechowego? 8) scharakteryzować objawy chorób układu oddechowego? 9) określić metody leczenia chorób układu oddechowego? 22

25 4.4. Podstawowe choroby układu nerwowego Materiał nauczania Chorobami układu nerwowego, ich rozpoznaniem, leczeniem czynnikami wywołującymi i sposobami zapobiegania zajmuje się dział medycyny zwany neurologią. Neurologia zajmuje się chorobami mózgu, móżdżku, rdzenia kręgowego, nerwów obwodowych oraz niektórymi chorobami mięśni i nerwowego układu autonomicznego. Układ nerwowy jest najbardziej złożonym pod względem strukturalnym i czynnościowym układem organizmu ludzkiego, procesy chorobowe toczące się w jego obrębie wywołują liczne objawy związane z uszkodzeniem różnych struktur anatomicznych. Choroby ośrodkowego układu nerwowego Udar mózgu, jest najczęstszą przyczyną zaburzeń czynności mózgu i zgonów. Niedokrwienie, a nierzadko również zniszczenie jakiegoś obszaru mózgu, występuje na ogół nagle. Następstwem jest porażenie lub niedowład, zaburzenia mowy, niekiedy z towarzyszącymi objawami ogólnymi, takimi jak utrata przytomności, zaburzenia oddechowe i krążeniowe. Podłożem choroby są najczęściej zmiany miażdżycowe tętnic. Powodują one zwężenie tętnic i sprzyjają powstawaniu zakrzepu, osłabiają ścianę naczynia, która może ulec przerwaniu, zwłaszcza przy wzroście ciśnienia krwi. Przyczyną zamknięcia naczyń może być również zator cząstkami zakrzepu, które odrywają się od zastawek serca lub jego ścian, a niekiedy od zakrzepów przyściennych w miażdżycy tętnicy głównej i dużych tętnic domózgowych. Najcięższy jest udar mózgu z krwotokiem mózgowym. Może wystąpić w różnym wieku, nagle w ciągu dnia, często poprzedza go silny ból głowy. W każdej postaci udaru, zwłaszcza w krwotoku, rozwija się w różnym stopniu obrzęk mózgu. Leczenie udaru odbywa się w szpitalu. w ostrym okresie, gdy chory jest nieprzytomny, podstawową sprawą jest utrzymanie drożności dróg oddechowych. Leczenie polega na podawaniu środków przeciw obrzękowych, regulujących ciśnienie krwi i podtrzymujących ciśnienie. Zapobieganie polega na: stosowaniu diety zapobiegającej otyłości i miażdżycy, regulacji ciśnienia krwi, kontroli poziomu cukru, leczeniu chorób serca. Krwotok (wylew) podpajęczynówkowy, powstaje wówczas, gdy ulegają osłabieniu ściany naczyń doprowadzających krew do mózgu i mogą wytworzyć się workowate uwypuklenia, które pękają. Do innych, rzadszych przyczyn przerwania ściany naczyń należą: miażdżyca i nadciśnienie tętnicze, nieprawidłowości typu naczyniaka mózgu oraz urazy głowy ze stłuczeniem mózgu. Objawy są bardzo charakterystyczne, często w czasie wysiłku połączonego z podwyższeniem ciśnienia krwi, występuje nagły bardzo silny ból głowy przeważnie promieniujący do karku, wymioty, zwykle występuje utrata lub ograniczenie świadomości. Najgroźniejszym powikłaniem, obok powtórnego krwawienia, jest skurcz naczyń mózgu, powodujący zawał mózgu. Leczenie podobne jak w udarze mózgu. Szybkie leczenie operacyjne jest jedyną metodą, która może prowadzić do całkowitego wyleczenia. Guzy mózgu, pojęciem tym określa się nie tylko guzy nowotworowe, ale wszystkie nieprawidłowe masy powiększające swoją objętość wewnątrz czaszki. Objawy zależą od umiejscowienia guza. Często występują narastający ból głowy, nieco rzadziej nudności lub wymioty i zwolnienie tętna, narastający niedowład kończyn, zaburzenia czucia, mowy, widzenia. Rozpoznanie guza w jego wczesnej fazie zwiększa możliwość wyleczenia. Leczenie jest zasadniczo chirurgiczne. Zakażenia układu nerwowego, mogą być wywołane przez bakterie, wirusy, pasożyty oraz grzyby. W przebiegu zakażeń może dojść do zajęcia opon mózgowo-rdzeniowych, rdzenia kręgowego, nerwów obwodowych mięśni i mózgu w sposób ograniczony lub rozlany. 23

26 Zakażenia bakteryjne są to choroby o ciężkim przebiegu. Zakażenie jest wtórne, często z ognisk ropnych w gardle, uchu środkowym, w jamie nosowej. Choroba atakuje dzieci i osoby dorosłe, początek jest nagły. Zjawiają się bóle głowy, nudności i wymioty, znacznie podwyższona temperatura ciała, zaburzenia świadomości, drgawki. Znamiennym objawem jest sztywność karku. Leczenie polega na stosowaniu antybiotyków o szerokim spektrum działania. Rokowanie jest poważne, często mogą pozostać niedowłady, zaburzenia mowy, głuchota, napady padaczkowe. Do innych chorób bakteryjnych należą: gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu, kiła układu nerwowego. Zakażenia wirusowe, wywołane przez wirusy: polio, Coxsackie, ECHO, świnki, półpaśca. Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. W pierwszym okresie choroby występują objawy nieżytowe lub jelitowe z gorączką, a dopiero po kilku dniach dołączają bóle głowy, ponowny wzrost temperatury ciała, nudności i wymioty. Stosowane jest przede wszystkim leczenie objawowe, rzadko podaje się antybiotyki. Rokowania są pomyślne. W wirusowym zapaleniu mózgu wywołanym przez wirusy grypy i opryszczki rokowania są poważne, umieralność duża. Do innych chorób wirusowych należą: wścieklizna, choroba Heinego-Medina, półpasiec, Zespół nabytego upośledzenia odporności-aids. Grzybicze zakażenia układu nerwowego występują u chorych z obniżoną odpornością wskutek długotrwałego stosowania antybiotyków lub u osób wyniszczonych długotrwałą chorobą. Obrazem choroby jest przewlekłe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Leczenie jest bardzo trudne. Pasożytnicze choroby układu nerwowego to: toksoplazmoza, wągrzyca mózgu i włośnica. Najbardziej popularną chorobą jest toksoplazmoza, najczęściej wrodzona wskutek zakażenia płodu przez matkę. Obrazem choroby są różnego rodzaju zaburzenia rozwojowe, z dominującymi objawami ze strony ośrodkowego układu nerwowego. Choroby układu nerwowego wywołane urazem, stanowią 70% wszystkich chorób. W wyniku urazów dochodzi do zniszczenia elementów komórkowych tkanki mózgowej. Zależnie od stopnia uszkodzenia mózgu wyróżnia się: wstrząśnienie mózgu, stłuczenie mózgu, zranienie mózgu. Podstawowym objawem po urazach mózgu są zaburzenia przytomności, trwające od kilku sekund do kilku dni a nawet miesięcy. Zawsze po urazach mózgu konieczna jest kontrola lekarska. Porażenie prądem elektrycznym, jest to bezpośrednie uszkodzenie układu nerwowego, objawiające się utratą przytomności, czasem drgawkami tonicznymi. Po odzyskaniu przytomności chory ma bóle głowy, mdłości, wymioty. Udar cieplny, porażenie słoneczne, wywołuje bezpośrednio obrzęk mózgu. Występuje wysoka gorączka, silne bóle głowy, wymioty, niekiedy utrata przytomności, drgawki. Chorego należy umieścić w chłodnym i zacienionym miejscu, niekiedy wymaga się leczenia szpitalnego. Choroby zwyrodnieniowe układu nerwowego, jest to liczna grupa chorób, w których pierwotnie dochodzi do zmian anatomicznych i upośledzenia czynności określonych struktur. przyczyny tych chorób nie są znane. Do chorób tych zalicza się: Chorobę Parkinsona, objawia się zmianami morfologicznymi i biochemicznymi, prowadząc do obniżenia substancji pełniącej rolę przekaźnika w ośrodkowym układzie nerwowym dopaminy. Choroba ta pojawia się między rokiem życia, częściej u mężczyzn, charakterystyczne objawy to: drżenie spoczynkowe, spowolnione ruchy, ubóstwo mimiki, zgięta postawa ciała, chód drobnymi kroczkami, wzmożone napięcie 24

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna SPECJALISTYCZNY NIEPUBLICZNY ZAKŁAD OPIEKI ZDROWOTNEJ MOTO MED Kazimiera Sikora 25 731 KIELCE, ul. Słoneczna 1 Biuro tel (041) 346-08-50; fax (041) 346-21-00 Przychodnie- ul Słoneczna 1 (041)345-11-47;

Bardziej szczegółowo

Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013. I. Osoby dorosłe

Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013. I. Osoby dorosłe Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013 Załącznik nr 1 WYKAZ NIEULECZALNYCH, POSTĘPUJĄCYCH, OGRANICZAJĄCYCH ŻYCIE CHORÓB NOWOTWOROWYCH INIENOWOTWOROWYCH, W KTÓRYCH SĄ UDZIELANE ŚWIADCZENIA

Bardziej szczegółowo

Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego

Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego Podczas akcji przebadano 4400 osób. Na badania rozszerzone skierowano ok. 950 osób. Do tej pory przebadano prawie 600 osób. W wyniku pogłębionych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH Student w ramach realizacji praktyki klinicznej w danej specjalizacji dostępnej w wybranej placówce medycznej, powinien odbywać ją w

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne)

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Wyższa Szkoła Mazowiecka w Warszawie Wydział Nauk Medycznych Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Student studiów pierwszego stopnia (licencjat)

Bardziej szczegółowo

- obrzęk po złamaniu kości oraz zwichnięciach i skręceniach stawów, - ostre zapalenie tkanek miękkich okołostawowych (ścięgien, torebki stawowej,

- obrzęk po złamaniu kości oraz zwichnięciach i skręceniach stawów, - ostre zapalenie tkanek miękkich okołostawowych (ścięgien, torebki stawowej, Fizykoterapia jest działem lecznictwa, w którym stosuje się występujące w przyrodzie naturalne czynniki fizyczne, jak czynniki termiczne, promieniowanie Słońca oraz czynniki fizyczne wytworzone przez różnego

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ( na podstawie artykułu zamieszczonego na portalu internetowym www.wp.pl zebrał i opracował administrator strony www.atol.org.pl ) Przewlekłe nadużywanie

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa omdleń

Diagnostyka różnicowa omdleń Diagnostyka różnicowa omdleń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Omdlenie - definicja Przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu (przerwany przepływ mózgowy na 6-8sek lub zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA PAMIĘTAJ!!! TEKST PODKREŚLONY LUB WYTŁUSZCZONY JEST DO ZAPAMIĘTANIA. Opracował: mgr Mirosław Chorąży Zasłabnięcie

Bardziej szczegółowo

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Gruźlica jest przewlekłą chorobą zakaźną. W większości przypadków zakażenie zlokalizowane jest w płucach

Bardziej szczegółowo

Przewlekła obturacyjna choroba płuc. II Katedra Kardiologii

Przewlekła obturacyjna choroba płuc. II Katedra Kardiologii Przewlekła obturacyjna choroba płuc II Katedra Kardiologii Definicja Zespół chorobowy charakteryzujący się postępującym i niecałkowicie odwracalnym ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

Ból w klatce piersiowej. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM

Ból w klatce piersiowej. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM Ból w klatce piersiowej Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM Patomechanizm i przyczyny Źródłem bólu mogą być wszystkie struktury klatki piersiowej, z wyjątkiem miąższu płucnego: 1) serce

Bardziej szczegółowo

Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu?

Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu? Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu? Pruszewicz według kryterium etiologicznego podzielił zaburzenia słuchu u dzieci na trzy grupy: 1. głuchota dziedziczna i wady rozwojowe, 2. głuchota wrodzona, 3.

Bardziej szczegółowo

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ DLA STUDENTÓW III ROKU ODDZIAŁU STOMATOLOGII SEMESTR VI (LETNI) 1. Zapoznanie z organizacją Katedry, w szczególności z organizacją Zakładu Chirurgii Stomatologicznej. Powiązania chirurgii stomatologicznej

Bardziej szczegółowo

Chirurgia - klinika. złamania krętarzowe wyciąg szkieletowy na 8-10 tyg.; operacja

Chirurgia - klinika. złamania krętarzowe wyciąg szkieletowy na 8-10 tyg.; operacja złamania szyjki kości udowej podwieszenie na taśmach wyciągowych na 6 tyg.; proteza metalowa; leczenie operacyjne złamania krętarzowe wyciąg szkieletowy na 8-10 tyg.; operacja złamania trzonu kości udowej

Bardziej szczegółowo

Bóle w klatce piersiowej. Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Nadciśnienia Tętniczego

Bóle w klatce piersiowej. Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Nadciśnienia Tętniczego Bóle w klatce piersiowej Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Nadciśnienia Tętniczego Bóle w klatce piersiowej Najczęstsza przyczyna konsultacji szpitalnych Największy niepokój chorego Najczęstsza po

Bardziej szczegółowo

POLIOMYELITIS. (choroba Heinego Medina, nagminne porażenie dziecięce, porażenie rogów przednich rdzenia, polio)

POLIOMYELITIS. (choroba Heinego Medina, nagminne porażenie dziecięce, porażenie rogów przednich rdzenia, polio) W latach 50. na chorobę Heinego-Medina chorowało w Europie i USA jedno na 5000 dzieci. Po wdrożeniu w Polsce masowych szczepień przeciw poliomyelitis, już w 1960 roku zarejestrowano mniej zachorowań. W

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 28 grudnia 1995 r.

ZARZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 28 grudnia 1995 r. M.P.96.7.84 1997-09-02 zm.wyn.z Dz.U.96.61.283 art.140 ust.1, art.140 ust.2 ZARZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 28 grudnia 1995 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób i schorzeń pozostających w związku

Bardziej szczegółowo

ARCUS. OFERTA DLA FIRM by. Ul. Wysłouchów 51/u2, 30-611 Kraków Telefon 012 654 89 87 Kom 601 95 65 25 www.arcus.strefa.pl

ARCUS. OFERTA DLA FIRM by. Ul. Wysłouchów 51/u2, 30-611 Kraków Telefon 012 654 89 87 Kom 601 95 65 25 www.arcus.strefa.pl OFERTA DLA FIRM by ARCUS 2011r Szanowni Państwo Cieszę się, że mogę zapoznać Państwa z działalnością usługową Firmy ARCUS. Jestem przekonany, że firma posiadając szerokie spektrum usług będzie odpowiednim

Bardziej szczegółowo

1. Protezowanie aparatami (przewodnictwo powietrzne i kostne). 2. Ćwiczenia logopedyczne.

1. Protezowanie aparatami (przewodnictwo powietrzne i kostne). 2. Ćwiczenia logopedyczne. 2. Implantacje mikroelektrod do ślimaka przekazywanie odpowiednio dobranych sygnałów elektrycznych do receptorów w sposób sterowany komputerem. Rehabilitacja w uszkodzeniach słuchu: 1. Protezowanie aparatami

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Podstawowa wiedza z zakresu biologii ogólnej na poziomie szkoły średniej

Zaawansowany. Podstawowa wiedza z zakresu biologii ogólnej na poziomie szkoły średniej 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Patologia Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy Wymagania wstępne Zaawansowany

Bardziej szczegółowo

PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA CHOROBA PŁUC (POCHP)

PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA CHOROBA PŁUC (POCHP) PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA CHOROBA PŁUC (POCHP) POChP jest jedną z najczęstszych chorób przewlekłych z wszystkich i najczęstsza przewlekłą chorobą układu oddechowego. Uważa się, że na POChP w Polsce choruje

Bardziej szczegółowo

Wpływ pozycji siedzącej na organizm człowieka

Wpływ pozycji siedzącej na organizm człowieka Wpływ pozycji siedzącej na organizm człowieka Rozwój gospodarczy, dokonujący się we wszystkich obszarach życia ludzi, wiąże się nieodzownie ze zmianą dominującej pozycji ciała człowieka. W ciągu doby,

Bardziej szczegółowo

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce.

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce. Astma oskrzelowa Astma jest przewlekłym procesem zapalnym dróg oddechowych, w którym biorą udział liczne komórki, a przede wszystkim : mastocyty ( komórki tuczne ), eozynofile i limfocyty T. U osób podatnych

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE WSKAZANIA I PRZECIWWSKAZANIA DO REHABILITACJI UZDROWISKOWEJ W POSZCZEGÓLNYCH RODZAJACH ZAKŁADÓW LECZNICTWA UZDROWISKOWEGO

SZCZEGÓŁOWE WSKAZANIA I PRZECIWWSKAZANIA DO REHABILITACJI UZDROWISKOWEJ W POSZCZEGÓLNYCH RODZAJACH ZAKŁADÓW LECZNICTWA UZDROWISKOWEGO Załącznik nr 2 SZCZEGÓŁOWE WSKAZANIA I PRZECIWWSKAZANIA DO REHABILITACJI UZDROWISKOWEJ W POSZCZEGÓLNYCH RODZAJACH ZAKŁADÓW LECZNICTWA UZDROWISKOWEGO I. Choroby ortopedyczno-urazowe a) S12 następstwa złamań

Bardziej szczegółowo

V LECZNICTWO STACJONARNE

V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE W 2004 r. na terenie województwa lubelskiego funkcjonowało 35 szpitali ogólnych, 3 szpitale psychiatryczne, 1 sanatorium przeciwgruźlicze oraz jeden zakład

Bardziej szczegółowo

Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. dr n.med. Jolanta Meller

Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. dr n.med. Jolanta Meller Radiologia zabiegowa dr n.med. Jolanta Meller Radiologia zabiegowa wykorzystuje metody obrazowania narządów oraz sprzęt i techniki stosowane w radiologii naczyniowej do przeprowadzania zabiegów leczniczych

Bardziej szczegółowo

Oddział Chorób Wewnętrznych - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju

Oddział Chorób Wewnętrznych - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju Nazwa świadczenia A26 zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym A31 choroby nerwów obwodowych A32 choroby mięśni A33 zaburzenia równowagi A34c guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni A34d guzy

Bardziej szczegółowo

Niestabilność kręgosłupa

Niestabilność kręgosłupa Niestabilność kręgosłupa Niestabilność kręgosłupa jest to nadmierna ruchomość kręgosłupa wykraczająca poza fizjologiczne zakresy ruchu, wywołująca dolegliwości bólowe lub objawy neurologiczne, również

Bardziej szczegółowo

Leczenie bezdechu i chrapania

Leczenie bezdechu i chrapania Leczenie bezdechu i chrapania Bezdech senny, to poważna i dokuczliwa choroba, dotykająca ok. 4% mężczyzn i 2% kobiet. Warto więc wykonać u siebie tzw. BADANIE POLISOMNOGRAFICZNE, które polega na obserwacji

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów

Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów Wersja 2016 2. RÓŻNE POSTACI MIZS 2.1 Czy istnieją różne postaci tej choroby? Istnieje kilka postaci MIZS. Różnią

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Zdrowia obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

Anatomia kończyny dolnej

Anatomia kończyny dolnej Podstawy chirurgii i diagnostyki chorób kończyn dolnych dr n. med. Adam Węgrzynowski Anatomia kończyny dolnej Kości i więzadła Mięśnie i ścięgna Naczynia żylne Naczynia tętnicze Naczynia limfatyczne Nerwy

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI Wykaz chorób i schorzeń pozostających w związku ze służbą w Służbie Więziennej. Dz.U.2008.223.1473 z dnia 2008.12.18 Status: Akt obowiązujący Wersja od: 18 grudnia 2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI

Bardziej szczegółowo

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA rok III semestr V PIELĘGNIARSTWO GERIATRYCZNE (80 godzin) (Oddział geriatrii) 1. Zasady i specyfika komunikowania się z osobą

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Otolaryngologia

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Otolaryngologia S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Nazwa modułu I nforma cje ogólne Otolaryngologia Obowiązkowy Lekarsko-Stomatologiczny

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23 Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym. Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM

Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym. Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM Występowanie POCHP u ludzi starszych POCHP występuje u 46% osób w wieku starszym ( III miejsce) Choroby układu

Bardziej szczegółowo

Studia niestacjonarne II stopnia. Tematyka ćwiczeń z przedmiotu: MEDYCYNA FIZYKALNA i BALNEOKLIMATOLOGIA

Studia niestacjonarne II stopnia. Tematyka ćwiczeń z przedmiotu: MEDYCYNA FIZYKALNA i BALNEOKLIMATOLOGIA Studia niestacjonarne II stopnia Tematyka ćwiczeń z przedmiotu: MEDYCYNA FIZYKALNA i BALNEOKLIMATOLOGIA I rok / 2 semestr Koordynator przedmiotu: dr Krystyna Kwaśna, dr Magdalena Stania Temat zajęć/termin

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. Data urodzenia. Płeć 1) Rok uzyskania uprawnienia do. kierowania pojazdami kod pocztowy.

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. Data urodzenia. Płeć 1) Rok uzyskania uprawnienia do. kierowania pojazdami kod pocztowy. (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania Dzień Miesiąc Rok 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imię i nazwisko Data urodzenia Dzień Miesiąc Rok Numer PESEL

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz

Spis treści. 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz Spis treści 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz 1.1. Wstęp.... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej 1.2. Znaczenie rehabilitacji w chirurgii...

Bardziej szczegółowo

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk (spondylolisteza) - jest to zsunięcie się kręgu do przodu (w kierunku brzucha) w stosunku do kręgu położonego poniżej. Dotyczy to

Bardziej szczegółowo

Wywiady dotyczące układu oddechowego. Dr n. med. Monika Maciejewska

Wywiady dotyczące układu oddechowego. Dr n. med. Monika Maciejewska Wywiady dotyczące układu oddechowego Dr n. med. Monika Maciejewska O co pytamy? Kaszel Wykrztuszanie Krwioplucie Duszność Chrypka Ból w klp Choroby przebyte, nawyki, wywiady środowiskowe i dotyczące pracy

Bardziej szczegółowo

Zakres tematyczny na stopień RATOWNIK HOPR

Zakres tematyczny na stopień RATOWNIK HOPR Zakres tematyczny na stopień RATOWNIK HOPR 1. Wzywanie pogotowia ratunkowego 2. Wypadek 3. Resuscytacja krąŝeniowo oddechowa a. Nagłe Zatrzymanie KrąŜenia (NZK), a zawał serca b. Resuscytacja dorosłych

Bardziej szczegółowo

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU Dla stomatologów, foniatrów, laryngologów, okulistów i fizjoterapeutów WERSJA 2014.2 20 godzin akademickich zrealizowanych

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO WZÓR... (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Data badania dzień miesiąc rok Imię i nazwisko Data urodzenia Dzień Miesiąc Rok

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa i zawał serca.

Choroba wieńcowa i zawał serca. Choroba wieńcowa i zawał serca. Dr Dariusz Andrzej Tomczak Specjalista II stopnia chorób wewnętrznych Choroby serca i naczyń 1 O czym będziemy mówić? Budowa układu wieńcowego Funkcje układu wieńcowego.

Bardziej szczegółowo

UTRATA ŚWIADOMOŚCI. Utrata świadomości jest stanem, w którym poszkodowany nie reaguje na bodźce z zewnątrz.

UTRATA ŚWIADOMOŚCI. Utrata świadomości jest stanem, w którym poszkodowany nie reaguje na bodźce z zewnątrz. moduł V foliogram 34 UTRATA ŚWIADOMOŚCI Utrata świadomości jest stanem, w którym poszkodowany nie reaguje na bodźce z zewnątrz. Możliwe przyczyny: uraz czaszki, krwotok, niedotlenienie mózgu, choroby wewnętrzne,

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO ... (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania dzień Miesiąc rok 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imiona i nazwisko Data urodzenia Płeć 1) dzień miesiąc

Bardziej szczegółowo

Przegląd chorób reumatycznych

Przegląd chorób reumatycznych reumatyzm.qxd 9/3/2008 10:09 PM Page 9 Reumatyzm prastara dolegliwość Przegląd chorób reumatycznych Światowa Organizacja Zdrowia definiuje reumatyzm jako schorzenie narządu ruchu. Wiele osób przez pojęcie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI Stan na 27 października 2015 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 11 sierpnia 2010 r. w sprawie wykazu chorób, z tytułu których funkcjonariuszowi Służby Więziennej przysługuje jednorazowe

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Definicja Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa duszności. II Katedra i Klinika Kardiologii CM UMK

Diagnostyka różnicowa duszności. II Katedra i Klinika Kardiologii CM UMK Diagnostyka różnicowa duszności II Katedra i Klinika Kardiologii CM UMK Duszność - dyspnoe Subiektywne odczucie braku powietrza o różnym nasileniu U osób zdrowych może pojawiać się podczas dużego wysiłku

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Produkt leczniczy zawiera sól jodowo-bromową, w tym jodki nie mniej

Bardziej szczegółowo

UKŁAD KRĄŻENIA I UKŁAD ODDECHOWY- N.Olszewska

UKŁAD KRĄŻENIA I UKŁAD ODDECHOWY- N.Olszewska UKŁAD KRĄŻENIA I UKŁAD ODDECHOWY- N.Olszewska 1.Trombocyty (płytki kwi)biorą udział w procesie: A.fagocytozy B.transportu tlenu C.oddychania D.krzepnięcia krwi 2. Której z wymienionych funkcji nie pełni

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa duszności II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK. Duszność - dyspnoe

Diagnostyka różnicowa duszności II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK. Duszność - dyspnoe Diagnostyka różnicowa duszności II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Duszność - dyspnoe Subiektywne odczucie braku powietrza o różnym nasileniu U osób zdrowych może pojawiać się podczas dużego wysiłku fizycznego,

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych seminaria 2012-2013 Promotor Dr hab. med. prof. nadzw. Zbigniew Deskur

Tematy prac dyplomowych seminaria 2012-2013 Promotor Dr hab. med. prof. nadzw. Zbigniew Deskur Promotor Dr hab. med. prof. nadzw. Zbigniew Deskur 1. Ocena wpływu fizjoterapii (kinezyterapii, fizykoterapii) na stan zdrowia osób z chorobami układu oddechowego (np. astmy). 2. Ocena wpływu fizjoterapii

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Anatomia Kod przedmiotu: 3 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Układ szkieletowy Iza Falęcka

Układ szkieletowy Iza Falęcka Układ szkieletowy Iza alęcka Zaznacz podpunkt, w którym nie wymieniono kości krótkich. a) kość łokciowa, kość miednicza, rzepka b) kość krzyżowa, paliczki, łopatka c) kość nadgarstka, kręgosłup, kość śródręcza

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Ratownictwo medyczne Kod kierunku: 12.9 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

ZŁAMANIA KOŚCI. Objawy złamania: Możliwe powikłania złamań:

ZŁAMANIA KOŚCI. Objawy złamania: Możliwe powikłania złamań: moduł V foliogram 28 ZŁAMANIA KOŚCI Złamanie kości jest to całkowite lub częściowe przerwanie ciągłości kości. Dochodzi do niego po zadziałaniu sił przekraczających elastyczność i wytrzymałość tkanki kostnej.

Bardziej szczegółowo

Układ Oddechowy. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu oddechowego i chorób, zaburzeń układu oddechowego u dzieci w WS 280.

Układ Oddechowy. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu oddechowego i chorób, zaburzeń układu oddechowego u dzieci w WS 280. WF Układ Oddechowy Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu oddechowego i chorób, zaburzeń układu oddechowego u dzieci w WS 280. Klasyfikuj prace: Opieka pielęgniarska nad pacjentami z chorobami układu

Bardziej szczegółowo

6) pylica talkowa nie można określić 7) pylica grafitowa nie można określić 8) pylice wywoływane pyłami metali nie można określić

6) pylica talkowa nie można określić 7) pylica grafitowa nie można określić 8) pylice wywoływane pyłami metali nie można określić WYKAZ CHORÓB ZAWODOWYCH WRAZ Z OKRESEM, W KTÓRYM WYSTĄPIENIE UDOKUMENTOWANYCH OBJAWÓW CHOROBOWYCH UPOWAŻNIA DO ROZPOZNANIA CHOROBY ZAWODOWEJ POMIMO WCZEŚNIEJSZEGO ZAKOŃCZENIA PRACY W NARAŻENIU ZAWODOWYM

Bardziej szczegółowo

Duszność - dyspnoe. Duszność - podział. Diagnostyka różnicowa duszności. Duszność podział patofizjologiczny 2015-04-23

Duszność - dyspnoe. Duszność - podział. Diagnostyka różnicowa duszności. Duszność podział patofizjologiczny 2015-04-23 Duszność - dyspnoe Diagnostyka różnicowa duszności II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK Subiektywne odczucie braku powietrza o różnym nasileniu U osób zdrowych może pojawiać się podczas dużego wysiłku fizycznego,

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

HIPOTERMIA definicje, rozpoznawanie, postępowanie

HIPOTERMIA definicje, rozpoznawanie, postępowanie HIPOTERMIA definicje, rozpoznawanie, postępowanie dr med. Maciej Sterliński Szkolenie z zakresu ratownictwa lodowego WOPR Województwa Mazowieckiego Zegrze, 19.02.2006 Główne cele działania zespołów ratowniczych

Bardziej szczegółowo

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Żylna choroba zakrzepowozatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny

Bardziej szczegółowo

Dlaczego płuca chorują?

Dlaczego płuca chorują? Dlaczego płuca chorują? Dr med. Piotr Dąbrowiecki Wojskowy Instytut Medyczny Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę Alergię i POCHP Budowa płuc Płuca to parzysty narząd o budowie pęcherzykowatej

Bardziej szczegółowo

Patofizjologia i symptomatologia. Piotr Abramczyk

Patofizjologia i symptomatologia. Piotr Abramczyk Patofizjologia i symptomatologia niewydolności serca Piotr Abramczyk Definicja Objawy podmiotowe i przedmiotowe niewydolności serca Obiektywny dowód dysfunkcji serca i i Odpowiedź na właściwe leczenie

Bardziej szczegółowo

Choroby zawodowe. w przypadku zatruć ostrych 3 dni, w przypadku zatruć przewlekłych w zależności od rodzaju substancji

Choroby zawodowe. w przypadku zatruć ostrych 3 dni, w przypadku zatruć przewlekłych w zależności od rodzaju substancji Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. WYKAZ CHORÓB ZAWODOWYCH WRAZ Z OKRESEM, W KTÓRYM WYSTĄPIENIE UDOKUMENTOWANYCH OBJAWÓW CHOROBOWYCH UPOWAŻNIA DO ROZPOZNANIA CHOROBY ZAWODOWEJ

Bardziej szczegółowo

Mam Haka na Raka. Chłoniak

Mam Haka na Raka. Chłoniak Mam Haka na Raka Chłoniak Nowotwór Pojęciem nowotwór określa się niekontrolowany rozrost nieprawidłowych komórek w organizmie człowieka. Nieprawidłowość komórek oznacza, że różnią się one od komórek otaczających

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Kierunek studiów: Fizjoterapia

Bardziej szczegółowo

ZAPALENIE BŁONY NACZYNIOWEJ (UVEITIS) ANKIETA DIAGNOSTYCZNA

ZAPALENIE BŁONY NACZYNIOWEJ (UVEITIS) ANKIETA DIAGNOSTYCZNA ZAPALENIE BŁONY NACZYNIOWEJ (UVEITIS) ANKIETA DIAGNOSTYCZNA Ten kwestionariusz ma na celu pomoc w ustaleniu przyczyny zapalenia błony naczyniowej oka. Jest poufny. Dotyczy wywiadu rodzinnego oraz Pana/Pani

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA OSTRE KOD OPIS

WSKAZANIA OSTRE KOD OPIS WSKAZANIA OSTRE KOD OPIS A48.0 ZGORZEL GAZOWA A48.8 INNE OKREŚLONE CHOROBY BAKTERYJNE D.74 METHEMOGLOBINEMIA D.74.0 D.74.8 D.74.9 H.83.3 METHEMOGLOBINEMIA WRODZONA INNE METHEMOGLOBINEMIE NIEOKREŚLONA METHEMOGLOBINEMIA

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Definicja, epidemiologia i koszty otyłości. Część II Etiologia i patogeneza otyłości

Spis treści. Część I Definicja, epidemiologia i koszty otyłości. Część II Etiologia i patogeneza otyłości Spis treści Część I Definicja, epidemiologia i koszty otyłości Rozdział 1. Wprowadzenie: problematyka otyłości w ujęciu historycznym i współczesnym..................................... 15 Problematyka

Bardziej szczegółowo

Lekarskie i prawne aspekty uszkodzeń ciała KATEDRA I ZAKŁAD MEDYCYNY SĄDOWEJ W WARSZAWIE

Lekarskie i prawne aspekty uszkodzeń ciała KATEDRA I ZAKŁAD MEDYCYNY SĄDOWEJ W WARSZAWIE Lekarskie i prawne aspekty uszkodzeń ciała KATEDRA I ZAKŁAD MEDYCYNY SĄDOWEJ W WARSZAWIE 1. Na podstawie badania osób żywych pokrzywdzonych i poszkodowanych; 2. W oparciu o analizę dokumentacji lekarskiej

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki Zdrowotnej

Program Profilaktyki Zdrowotnej Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IX/56/2011 Program Profilaktyki Zdrowotnej Realizowany w roku 2011 pod nazwą Badania wad postawy wśród dzieci klas pierwszych szkół podstawowych miasta Tczewa w ramach programu

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

2011-03-13. Objętości: IRV wdechowa objętość zapasowa Vt objętość oddechowa ERV wydechowa objętość zapasowa RV obj. zalegająca

2011-03-13. Objętości: IRV wdechowa objętość zapasowa Vt objętość oddechowa ERV wydechowa objętość zapasowa RV obj. zalegająca Umożliwia ocenę sprawności wentylacyjnej płuc Lek. Marcin Grabicki Nie służy do oceny wydolności oddechowej (gazometria krwi tętniczej) Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010

Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010 Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010 Definicja - 1 Dyskopatia szerokie pojęcie obejmujące schorzenia krążka międzykręgowego. W większości przypadków jest to pierwszy z etapów choroby zwyrodnieniowej

Bardziej szczegółowo

Zespoły bólowe kręgosłupa

Zespoły bólowe kręgosłupa Zespoły bólowe kręgosłupa W około 70-80% przypadków pierwszego spotkania pacjenta i lekarza nie daje ustalić się dokładnie przyczyny bólów kręgosłupa. Świadczy to o złożoności tego problemu. Mimo tego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM UBEZPIECZENIOWY dla Funkcjonariuszy i Pracowników Cywilnych Policji. oraz ich współmałżonków i pełnoletnich dzieci POLICJA 2012

PROGRAM UBEZPIECZENIOWY dla Funkcjonariuszy i Pracowników Cywilnych Policji. oraz ich współmałżonków i pełnoletnich dzieci POLICJA 2012 PROGRAM UBEZPIECZENIOWY dla Funkcjonariuszy i Pracowników Cywilnych Policji oraz ich współmałżonków i pełnoletnich dzieci POLICJA 2012 na tle PROGRAMU POLICJA 2008 Toruń, 19.09.2011 r. KONSTRUKCJA PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16

spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16 spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16 1. Rozwój i podział układu nerwowego Janusz Moryś... 17 1.1. Rozwój rdzenia kręgowego... 17

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz... 13

ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz... 13 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz...... 13 ROZDZIAŁ 2 CELE ZNIECZULENIA I MOŻLIWOŚCI WSPÓŁCZESNEJ ANESTEZJOLOGII

Bardziej szczegółowo