Projekt RECOMMEND realizowany w ramach programu INTERREG IVC

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Projekt RECOMMEND realizowany w ramach programu INTERREG IVC"

Transkrypt

1 Projekt RECOMMEND realizowany w ramach programu INTERREG IVC Przegląd dobrych praktyk w programach wsparcia regionalnego zarządzania środowiskowego i ekoinnowacji PRZEGLĄD JAKOŚCIOWY Sarine BARSOUMIAN Simon HUNKIN Katharina KRELL Astrid SEVERIN Bruksela, czerwiec 2012 Amt der NÖ Landesregierung Abteilung Umweltwirtschaft und Raumordnungsförderung 3109 St. Pölten, Landhausplatz 1, Haus 17 T: +43(0) Fax: DW E:

2 Amt der NÖ Landesregierung Abteilung Umweltwirtschaft und Raumordnungsförderung 3109 St. Pölten, Landhausplatz 1, Haus 17 T: +43(0) Fax: DW E:

3 Spis treści Informacje ogólne Wprowadzenie Dobre praktyki Cele Definicje Plan pracy Podsumowanie zebranych dobrych praktyk Regiony partnerskie Austria (Niederösterreich) Vouchery ekologicznego zarządzania Ökomanagement Niederösterreich Bułgaria (Warna) Krajowy Fundusz Innowacyjny Republika Czeska (Czechy Środkowe) SBToolCZ Republika Czeska (Czechy Środkowe) Vouchery Innowacyjne Estonia (Tartu) Zielony Plan Inwestycyjny Włochy(Ascoli Piceno) Protokół ITACA Polska (Kujawsko-Pomorskie) Regionalny Program Operacyjny Zjednoczone Królestwo (Anglia Wschodnia) EnviroCluster Zjednoczone Królestwo (Anglia Wschodnia)) Inwestorzy Ekologiczni Praktyki Międzynarodowe Dania (Kopenhaga) Copenhagen Cleantech Cluster Finlandia EffTech Niemcy Zielone Vouchery innowacyjne REMake Holandia Umowy długoterminowe Norwegia Vouchery innowacyjne GreenConServe Service Zjednoczone Królestwo (Walia) Walijski Plan Grantów dla Materiałów z Odzysku Analiza zebranych dobrych praktyk Rodzaje instrumentów Eko-innowacje i eko-zarządzanie Strona podaży i popytu Podnoszenie świadomości i tworzenie sieci Rodzaje finansowania Granty Inne Agencje administrujące Agencje rządowe i wydziały Organizacje badawcze i innowacyjne

4 Inicjatywy charytatywne Grupy docelowe Firmy według rozmiarów Producenci Przemysł budowlany i właściciele budynków Organizacje badawcze Sektory docelowe Oczekiwane rezultaty Czas trwania Typy oceny i wskaźników Typy oceny Użyte wskaźniki Potencjał transferu Wnioski i rekomendacje Eko-zarządzanie a ekoinnowacja Wspólne cechy/podobieństwa Potencjał transferu Załącznik I Partnerzy Załącznik II Wzór kwestionariusza Załącznik III Zwrócone kwestionariusze III.I. Dobre praktyki regionów partnerskich III.I.I. Austria (Niederösterreich) Vouchery ekologicznego zarządzania Ökomanagement Niederösterreich III.I.II. Bułgaria (Varna) Krajowy Fundusz Innowacji III.I.III. Republika Czeska (Czechy Środkowe) SBToolCZ III.I.IV. Republika Czeska (Czechy Środkowe) Vouchery Innowacyjne III.I.V. Estonia (Tartu) Plan Zielonych Inwestycji III.I.VI. Włochy(Ascoli Piceno) Protokół ITACA III.I.VII. Polska (Kujawsko-Pomorskie) Regionalny Program Operacyjny III.I.VIII. Zjednoczone Królestwo (Anglia Wschodnia) EnviroCluster III.I.IX. Zjednoczone Królestwo (Anglia Wschodnia)) Investors in the Environment.. 57 III.II. Międzynarodowe dobre praktyki III.II.I. Dania (Kopenhaga) Kopenhaski Cluster Czystej Technologii III.II.II. Finlandia EffTech III.II.III. Niemcy Zielone Vouchery innowacyjne REMake III.II.IV. Holandia Umowy długoterminowe III.II.V. Norwegia Vouchery innowacyjne GreenConServe Service III.II.VI. Wielka Brytania (Walia) Walijski Plan Grantów dla Materiałów z Odzysku

5 Informacje ogólne Projekt RECOMMEND (Regions using ECO-ManageMENt for eco-innovation Development - regiony stosują zarządzanie środowiskowe w celu rozwoju ekoinnowacji) realizowany w ramach programu INTERREG IVC ma na celu dostarczenie nowych i ulepszonych instrumentów politycznych mających na celu poprawę ekoinnowacji, takich jak ulepszone systemy eko-voucherów i sieci instytucji stosujących eko-zarządzanie. Partnerzy projektu zlecili niniejsze studium w celu dokonania przeglądu przykładów regionalnych dobrych praktyk w ramach eko-zarządzania i eko-innowacji, którego celem jest umożliwienie porównania pomiędzy narzędziami i zrozumienia status quo regionów partnerskich. Co więcej partnerzy RECOMMEND chcą dokonać wymiany interesujących dobrych praktyk politycznych pomiędzy regionami oraz chcą zrozumieć, które aspekty praktyk politycznych mogą być przeniesione lub powinny być zaadaptowane. Dla celów niniejszego studium użyto następujących definicji: Eko-innowacja: rozwój innowacji redukujących użycie zasobów naturalnych oraz zmniejszenie emisji substancji szkodliwych w trakcie całego cyklu użytkowania Eko-zarządzanie: umożliwienie organizacjom oceny, zarządzania i ciągłej poprawy swoich wyników środowiskowych poprzez stosowanie systemów takich jak plan zarządzania i audytu ekologicznego (Eco-Management and Audit Scheme -EMAS) i ISO Dobre praktyki: instrument polityki, który osiągnął (lub obiecuje osiągnięcie) imponujące wyniki oraz który może być rozwinięty i przeniesiony na nowe regiony i organizacje Zebrano i zbadano 15 studiów przypadku: 9 zgłosiły regiony partnerskie RECOMMEND, a 6 zostało zebranych przez autorów sprawozdania od regionów niepartnerskich. Większość zebranych dobrych praktyk to plany grantów (8), z których 4 to systemy voucherów zielonej innowacji. Inne dobre praktyki to akredytacje/plany certyfikacji (3), klastry eko-innowacyjne (2) jak również 1 umowa wolontariacka i 1 plan otwarty (program operacyjny). Studium przedstawia jakościowe ujęcie zebranych strategii oraz zapewnia wnioski obejmujące porównanie dobrych praktyk w zakresie eko-innowacji i eko-zarządzania, poszukuje wspólnych cech i podobieństw zebranych dobrych praktyk oraz skupia się na różnych aspektach, które powinny być brane pod uwagę przy przekazywaniu dobrych praktyk do innych regionów. Ponadto studium udziela następujących rekomendacji dla regionów partnerskich programu RECOMMEND: 1. Podjąć się wszechstronnego i systematycznego mapowania wszystkich instrumentów polityki dotyczących eko-innowacji i eko-zarządzania wdrożonych w swoich regionach i następnie przeprowadzić analizę braków, aby sprawdzić, jakich rodzajów brakuje w każdym z nich. 2. Zachęcać do podejścia oddolnego w celu dopasowania priorytetów politycznych do realiów lokalnych/regionalnych. 3. Identyfikować łatwe do osiągnięcia cele w regionach, które muszą poprawić swoje wyniki ekologiczne i zachęcać do wprowadzenia bardziej restrykcyjnych progów oraz eko-innowacji w regionach, które są bardziej zaawansowane lub chcą specjalizować się w eko-innowacji. 4. Zapewnić i używać w bardziej proaktywny sposób dodatki do różnych instrumentów politycznych (planowanych lub już wprowadzonych). 5. Zaprojektować i wdrożyć innowacyjne strategie, które zainspirują przemysł europejski do wdrożenia praktyk eko-zarządzania i eko-innowacji do swojej działalności. 6. Rozważyć połączenie różnych dobrych praktyk w celu stworzenia synergii i jak najlepszego wykorzystania dostępnych zasobów. 7. Określić jasny cel regionalny i grupy docelowe dla regionalnych środków eko-innowacji i ekozarządzania w ramach polityki. 8. Wybrać dobre praktyki, które najlepiej odpowiadają specyfice celów regionalnych oraz regionalnym potrzebom. 9. Rozłożyć każdą dobrą praktykę na aspekty, z których się ona składa przed rozważeniem przeniesienia jej. 10. Przeprowadzić analizę i zaadaptować każdy aspekt dobrej praktyki do swojego kontekstu regionalnego przed wdrożeniem jej w swoim regionie. 5

6 Przegląd zebranych dobrych praktyk: Nazwa Instrumentu Copenhagen Cleantech Cluster (Dania) Typ : klaster EnviroCluster (Zjednoczone Królestwo) Typ : klaster Green Investment Scheme (Estonia) Typ : Grant GreenConServe Innovation Vouchers (Norwegia) Rodzaj : system voucherów Innovation Vouchers (Republika Czeska) Instrument type: Voucher scheme Intelligent, Resource- Efficient Production Technologies (EffTech) (Finlandia) Rodzaj/typ : grant Investors in the Environment (Zjednoczone Królestwo) Rodzaj/typ : schemat akredytacji Cel: zachęcenie zagranicznych inwestycji czystej technologii i firm działających w branży czystej technologii, ale także wzmocnienie istniejących części klastra oraz ściślej połączonego łańcucha wartości, ponieważ konkurencyjność przemysłu zależy od możliwości innowacyjnych. Agencja administrująca: Copenhagen Capacity Grupa docelowa: instytucje badawcze, uniwersytety, instytucje finansowe, organizacje biznesowe, inkubatory przedsiębiorczości. Sektor: energia odnawialna, energooszczędność, eko-projektowanie, zbieranie odpadów i recycling Cel: Pomoc firmom i organizacjom w opracowywaniu nowych produktów i usług mających pozytywny wpływ na środowisko lub wspierających eko-zarządzanie. Agencja administrująca: UK Centre for Economic and Environmental Development Grupa docelowa: firmy, władze lokalne i instytucje szkolnictwa wyższego umiejscowione we Wschodniej Anglii Sektor: energia, materiały i projektowanie, zapobieganie zanieczyszczeniom, odpady i recycling, woda i oczyszczanie ścieków, technologia inteligentna i technologia informacyjna i komunikacyjna, usługi ekologiczne. Cel: przerabianie istniejących budynków na budynki energooszczędne za pomocą adaptacji nowych technologii i środków energooszczędnych Agencja administrująca: KredEx Grupa docelowa: właściciele budynków, wspólnoty mieszkaniowe, spółdzielnie mieszkaniowe, stowarzyszenia właścicieli mieszkań Sektor: wydajność energetyczna, zrównoważone budownictwo Cel: transformacja sektora budowlanego na bardziej ekologiczny przemysł z wartością dodaną za pomocą zapewnienia niewielkich grantów, które mogą być wymienione na ekspertyzy techniczne i biznesowe wspierające proces innowacji Agencja administrująca: Innovation Norway Grupa docelowa: firmy usługowe określone jako małe i średnie przedsiębiorstwa Sektor: usługi w sektorze zrównoważonego budownictwa Cel: działać jako instrument finansowy wspierający współpracę pomiędzy przemysłem a sektorem badawczo-rozwojowym. Współpraca jest określona jako pozyskiwanie zewnętrznych usług dostarczonych przez instytucje badawcze partnerowi przemysłowemu mające na celu poprawę potencjału innowacyjnego Agencja administrująca: kilka Grupa docelowa: przedsiębiorcy w regionie Sektor: energia, wody, odpady, inne Cel: rozwój technologii produkcyjnych cechujących się niewielkim zużyciem energii i zasobów naturalnych dla osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju dla przemysłu leśnego, za pomocą finansowania i wspierania projektów konsorcjów badawczych. Agencja administrująca: Forestcluster Grupa docelowa: przemysł leśny, dostawcy maszyn i chemikaliów, instytucje szkolnictwa wyższego, instytucje badawcze Sektor: leśnictwo, produkcja przemysłowa, wydajność zasobów Cel: pomóc przedsiębiorcom zaoszczędzić pieniądze i zredukować ich wpływ na środowisko za pomocą planu akredytacji ekologicznej, jak również przez zapewnienie sieci i rozgłosu dla akredytowanych firm. Agencja administrująca: Miejski Fundusz Ekologiczny Peterborough Grupa docelowa: dowolne firmy lub organizacje Sektor: wszystkie sektory 6

7 Protokół ITACA (włochy) Rodzaj/typ : narzędzie certyfikacji Umowy długoterminowe (Holandia) Typ : umowa dobrowolna Krajowy Fundusz Innowacyjny (Bułgaria) Typ : grant Ökomanagement Niederösterreich (Austria) Typ : system voucherów Regionalny Program Operacyjny (Polska) Typ : różny REMake Zielone vouchery innowacyjne (Niemcy) Typ : system voucherów SBToolCZ (Republika Czeska) Typ : narzędzie certyfikacji Cel: ocena właściwości energetycznych i środowiskowych budynków, co ma zachęcić do zrównoważonej konstrukcji bardziej ekologicznych i energooszczędnych budynków. Agencja administrująca: ITAKA (Instytut Innowacji i Transparentności w Zakupach oraz na Rzecz Kompatybilności Środowiskowej) Grupa docelowa: gospodarstwa domowe, uczestnicy sektora prywatnego i publicznego zaangażowani w budownictwo zrównoważone Sektor: budownictwo, budownictwo zrównoważone i wydajność energetyczna Cel: stymulacja eko-innowacji i zachęcenie do eko-zarządzania średnich i dużych przedsiębiorstw i organizacji zachowując konkurencyjność za pomocą dobrowolnych umów i unikając w ten sposób regulacji. Agencja administrująca: Agentschap NL Grupa docelowa: w większości średnie firmy Sektor: wydajność energii, redukcja CO 2 Cel: promocja wdrażania naukowych i stosowanych projektów badawczych oraz stymulacja zorientowanych rynkowo, stosowanych badań dla przemysłu oraz tworzenie w ten sposób warunków do przyciągania prywatnego kapitału do finansowania innowacji Agencja administracyjna: Bułgarska Agencja Promocji Małych i Średnich Przedsiębiorstw Grupa docelowa: wszelkie jednostki prawne zarejestrowane zgodnie z prawem handlowym jednak szczególnie małe i średnie przedsiębiorstwa oraz uniwersytety Sektor: bez obszarów priorytetowych Cel: finansowanie konsultacji dla prywatnych i publicznych organizacji mających na celu rozwój i wdrażanie środków ekologicznych i przyjaznych dla klimatu. Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw oraz społeczności w zakresie przyjmowania systemów zarządzania ekologicznego. Agencja administracyjna: Biuro Ekonomii Środowiskowej Regionalnego Rządu Dolnej Austrii Grupa docelowa: średnie i małe przedsiębiorstwa, duże firmy, władze miejskie, ośrodki Edukacji Sektor: wszystkie sektory Cel: pomoc dla istniejących firm w adaptacji do przepisów o ochronie środowiska na poziomie krajowym i europejskim. Działania mają na celu ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko, mniejsze zużycie energii i surowców oraz redukcję produkcji odpadów. Agencja administrująca: Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko- Pomorskiego Grupa docelowa: średnie i małe przedsiębiorstwa Sektor: bez sektorów priorytetowych Cel: umożliwić łatwy dostęp do publicznego finansowania dla średnich i małych przedsiębiorstw bazujących na produkcji, które chcą stać się bardziej ekologiczne i oszczędzać surowce Agencja administrująca: demea Grupa docelowa: średnie i małe przedsiębiorstwa Sektor: recykling, oszczędność materiałów i surowców Cel: ocenianie jakości konstrukcji zgodnie z kryteriami zrównoważonej konstrukcji, pozwalając na rozwój istniejących technologii, stymulacja innowacji. Agencja administrująca: Wydział Budownictwa Lądowego i Wodnego, Politechnika Czeska Grupa docelowa: deweloperzy, inwestorzy, inżynierowie, architekci, kierownicy zakładów, specjaliści od nieruchomości, organy publiczne Sektor: oszczędność energii, materiały budowlane, zużycie wody, recykling, energia odnawialna 7

8 1. Wprowadzenie Regiony stosujące eko-zarządzanie w celu rozwoju eko-innowacji (RECOMMEND) to regionalna inicjatywa w ramach programu INTERREG IVC (Innowacje i Środowisko; Regiony Europy Dzielące się Rozwiązaniami). W opinii partnerów RECOMMEND systemy eko-zarządzania mogą odegrać bardzo ważną rolę w sprostaniu wyzwaniom środowiskowym, z tego względu celem projektu jest dostarczenie nowych i usprawnionych instrumentów strategii usprawnienia eko-inowacji, takich jak udoskonalone systemy eko-voucherów i sieci użytkowników eko-zarządzania. Projekt ma dziewięciu partnerów z ośmiu krajów członkowskich Unii Europejskiej, o dużym zróżnicowaniu regionów, które zapewniają różne poziomy regionalnego wsparcia na rzecz eko-innowacji. Partnerzy z nowszych państw członkowskich są szczególnie chętni, jeżeli chodzi o zwiększenie liczby ekologicznie wydajnych firm w swoim regionie. Partnerami są: Rząd Regionalny Dolnej Austrii, Wydział Ekonomii Środowiskowej i Energii (Austria) Bułgarski Związek Władz Lokalnych Regionu Morza Czarnego (Bułgaria) Ekoport (Republika Czech) Regionalna Agencja Energii w Tartu (Estonia) Prowincja Ascoli Piceno (Włochy) Województwo Kujawsko-Pomorskie (Polska) Lokalna Agencja Energi Spodnje Podravje (Słowenia) Opportunity Peterborough (Zjednoczone Królestwo) Centrum Rozwoju Ekonomicznego i Ekologicznego Zjednoczonego Królestwa (Zjednoczone Królestwo) Liderem projektu jest Wydział Ekonomii Środowiskowej i Energii Regionalnego Rządu Dolnej Austrii. Trzech z tych partnerów to organy władz publicznych, odpowiadające za biznes i środowisko. Pozostałych sześciu partnerów ma bezpośredni wpływ na politykę regionalną, która poprawia eko-wydajność za pomocą ekozarządzania. Celem RECOMMEND jest wzmocnienie zobowiązań regionalnych twórców polityki i stron zainteresowanych realizacją regionalnych planów wdrożeniowych, stworzonych przez partnerów regionalnych. Partnerstwo projektowe postanowiło podzielić projekt na 5 zależnych od siebie etapów od wymiany know-how do przygotowania regionalnego planu wdrożeniowego. 1. Analiza eko-zarządzania i eko-innowacji regionów modelowych 2. Identyfikacja metodologii dobrych praktyk 3. Projektowanie nowych instrumentów 4. Akcje pilotażowe / zadania terenowe 5. Przygotowanie regionalnego planu wdrażania regionalnych planów wdrożeniowych 1.1. Dobre praktyki Niniejsze sprawozdanie przedstawia wyniki etapu 1 planu RECOMMEND: analizę eko-zarządzania i ekoinnowacji modelowych regionów. Przybrało ono formę analizy dobrych praktyk. Dla celów niniejszego studium, dobra praktyka jest zdefiniowana jako instrument polityki, który uzyskał (lub obiecuje uzyskanie) imponujące wyniki, i które mogą być dalej rozwinięte i przeniesione na inne regiony i organizacje. Dobre praktyki nie mogą być uznane za wzory dla nowych instrumentów, należy być świadomym różnic w narodowych i regionalnych kontekstach, włącznie z różnicami w przepisach, środowisku naturalnym i ekonomii, gospodarce, dlatego dobre praktyki powinny być uznawane za proces adaptacji i nauki Cele Celem niniejszego studium jest przegląd przykładów dobrych praktyk regionalnych w zakresie eko-zarządzania jako innowacji, mający pozwolić na porównanie narzędzi i zrozumienia status quo regionów partnerskich. Zebranie dobrych praktyk pozwala również na identyfikację obszarów, w których możliwy będzie rozwój instrumentów wsparcia, które będą prowadzić docelowe grupy do efektywnego stosowania systemów ekozarządzania jako eko-innowacyjnego. 8

9 Projekt niesie również świadomość dotyczącą zrównoważonego rozwoju, pogłębi zaangażowanie w programy mające na celu złagodzenie zmian klimatu poprzez zaangażowanie stron zainteresowanych i powiązanie uczestniczących regionów Definicje Jak określono w ramach projektu RECOMMEND eko-innowacja oznacza wsparcie innowacji, które redukują zużycie zasobów naturalnych i zmniejszają emisję szkodliwych substancji w zakresie całego cyklu użytkowania. Może się to stosować również do samego procesu innowacji. Eko-zarządzanie umożliwia organizację, ocenę, zarządzanie i stałą poprawę swoich wyników ekologicznych za pomocą systemów takich jak system ekozarządzania i audytu (EMAS) i ISO Plan pracy Pisanie niniejszego raportu obejmuje trzy etapy: Stworzenie wzoru kwestionariusza do uzyskania przynajmniej jednego przykładu eko-zarządzania lub eko-innowacji z każdego uczestniczącego regionu; Zastosowanie wzoru w celu zebrania przynajmniej pięciu międzynarodowych przykładów ekozarządzania lub eko-innowacji; Analiza zebranych informacji w celu stworzenia pisemnego podsumowania i rekomendacji. Ostatni punkt wymaga odpowiedzi na trzy pytania: Jakie są główne podobieństwa/różnice w eko-zarządzaniu i w programach wspierających ekozarządzanie i eko-innowację w regionach partnerskich i poza nimi? Jakie są cechy charakterystyczne skutecznego planu wsparcia eko-zarządzania i eko-innowacji? Jakie są implikacje projektu RECOMMEND? (Zalecenia) Zbieranie informacji o i przegląd regionalnego eko-zarządzania wymagało stworzenia kwestionariusza zapewniającego porównywalność zebranych informacji. Kwestionariusz wymagał informacji w następującym zakresie: Informacje o autorze (partner regionalny, nazwa autora, informacje kontaktowe); Klasyfikacja eko-zarzadzania lub eko-innowacji; Nazwa polityki; Ogólny opis ; Rodzaj finansowania; Projekt, tło i przesłanki ; Agencja zarządzająca; Grupa docelowa; Sektor docelowy; Oczekiwane skutki i wyniki (ze wskaźnikami ex-ante); Budżet ; Czas trwania; Rodzaj ewaluacji; Użyte wskaźniki Możliwości przeniesienia; Strona internetowa. Kwestionariusz został załączony jako załącznik II. 9

10 2. Podsumowanie zebranych dobrych praktyk W sumie przeprowadzono i zbadano piętnaście studiów przypadku: dziewięć przedłożonych przez regiony partnerskie i sześć zebranych przez autorów sprawozdania z regionów nie partnerskich. Dziesiąty przypadek pozyskany od regionu partnerskiego został uznany za niemożliwy do dopuszczenia i nie znalazł się w niniejszym studium. Niniejsze studium przedstawia przegląd jakościowy zebranych dobrych praktyk. Należy pamiętać, że analiza ta nie jest wyczerpująca, ale oparta o regiony partnerskie i przykłady, jakie one przedstawiły, jak również zebrane przykłady międzynarodowe. W wyniku tego, studium przedstawia ujęcie jakościowe zebranych strategii i trendów obecnych w badanych regionach, a nie studium ilościowe mające na celu pokazanie szerszych trendów. Zebrane praktyki pochodzą z regionów partnerskich: Austria (Dolna Austria) Bułgaria (Sofia) Republika Czeska (Czechy Centralne) (x2) Estonia (Tartu) Włochy (Ascoli Piceno) Polska (Kujawsko-Pomorskie) Zjednoczone Królestwo (Wschodnia Anglia) (x2) Międzynarodowe przykłady zostały wybrane z krajów, które nie były geograficznie reprezentowane przez regiony partnerskie, jednak mające dobrą reputację dotyczącą ekologii. Te kraje to: Dania Finlandia Niemcy Holandia Norwegia Zjednoczone Królestwo (Walia). 10

11 2.1. Regiony partnerskie Austria (Niederösterreich) - Ökomanagement Niederösterreich Eco- Management Vouchers (vouchery eko-zarządzania) Ökomanagement Niederösterreich, system voucherów strony popytu administrowany przez Wydział Ekonomii Środowiskowej rządu regionalnego Dolnej Austrii został zaprojektowany w celu motywacji przedsiębiorstw i władz lokalnych do rozpoczynania procesu zarządzania ekologicznego przez zapewnianie im dostępu do systemów zarządzania ekologicznego i ekspertyz zewnętrznych. Instrument działa od 1998 roku i polega na wydawaniu voucherów na pokrycie 50% kosztów jednego ze 150 konsultantów zarejestrowanych w bazie danych Ökomanagement. Pozostałe 50% kosztu jest pokryte przez beneficjenta, aby pokazać jego zaangażowanie w działania ekologiczne. Vouchery mogą być najbardziej niebiurokratycznym sposobem motywacji potencjalnych beneficjentów. Dzięki wymaganiu rejestracji środków ekologicznych są one zaliczane do regionalnych celów klimatycznych. W celu sprawienia by system był zarówno prosty i niebiurokratyczny jak to tyko możliwe przyjęto trzy różne klasyfikacje odbiorców. Klasyfikacja określa górny limit finansowania, jakie może otrzymać firma. Pionier: małe firmy i małe miasta otrzymują dwa dni finansowanej konsultacji projektu w kwocie nieprzekraczającej 1020 ; Profi: średnie firmy, firmy turystyczne, ośrodki edukacji i miasta otrzymują cztery dni finansowanej konsultacji w kwocie nieprzekraczającej 1700 ; Champion: firmy przemysłowe, duże miasta i szpitale otrzymują do ośmiu dni finansowanej konsultacji w kwocie nieprzekraczającej 3060 ; Wszystkie firmy, które otrzymają voucher mają dostęp do systemów eko-zarządzania i muszą wdrożyć jedno z trzech działań ekologicznych. Od firm na poziomie Champion wymaga się wdrożenia EMAS lub ISO Finansowanie jest wypłacane ekspertowi dopiero po tym jak działania ekologiczne jakie miały zostać podjęte zostaną zarejestrowane w bazie danych Ökomanagement i po pół dniowej kontroli sprawdzającej czy działania zostały wykonane. System odnosił sukcesy i miał 700 uczestników przez ostatnie 4 lata. Jego roczny budżet wynosi Pomimo tego, że podobne systemy są wykorzystywane we wszystkich regionach Austrii tylko w Dolnej Austrii jest stosowany system voucherów o trzech poziomach. Strona internetowa: Bułgaria (Warna) Krajowy Fundusz Innowacyjny Krajowy Fundusz Innowacyjny to działanie dla strony podaży zapewniające wsparcie finansowe dla innowacyjnych małych i średnich przedsiębiorstw oraz promujące wdrażanie projektów naukowych, stosowanych projektów badawczych oraz studia wykonalności, które mają być wykorzystane przy nowych lub usprawnionych produktach, procesach i usługach. Instrument przydziela finansowanie w oparciu o jakość propozycji, aby się zakwalifikować projekt musi być możliwy do transformacji, zeskalowania, zrównoważony i jego wynikiem powinny być korzyści dodatkowe dla społeczeństwa, szczególnie korzyści środowiskowe (oszczędzanie energii, zasobów, redukcja emisji itp.). Fundusz rozpoczął działalność w roku 2005, zgodnie ze strategią innowacyjną Rady Unii Europejskiej (8/8/2004) dla Bułgarii. Jest on administrowany przez Bułgarską Agencję Promocji Małych i Średnich Przedsiębiorstw, organ podlegający ministrowi ekonomii. Jej całkowity budżet na okres wynosi 133 miliony euro, co daje około rocznie. Był to zdecydowanie największy budżet ze wszystkich ocenionych instrumentów i to odzwierciedla, że jest to plan ogólnokrajowy o szerokim zakresie jeżeli chodzi o sektory docelowe oraz firmy. Poziom finansowania to 50% kosztu projektów badawczych, 25% kosztu projektów rozwojowych i 50% kosztu studiów wykonalności. Maksymalny grant na badania i rozwój wynosi euro a czas wdrażania od 12 do 36 miesięcy. Maksymalne finansowanie dla studiów wykonalności wynosi euro a czas wdrażania 12 miesięcy. Plan ten odniósł wiele sukcesów, od momentu jego wdrożenia złożono 788 propozycji, doprowadziły one do podpisania 319 umów, do tej pory w ramach finansowania rozdano 47 milionów euro. 11

12 Wnioski o finansowanie są oceniane według następujących kryteriów: Czy celem projektu jest osiągnięcie nowych i znaczących osiągnięć naukowych lub technologicznych? Wartość dodana dla społeczeństwa (łącznie z ochroną środowiska, oszczędzaniem energii, redukcją emisji itp.)? W jaki sposób cele projektów mają rozwijać nowe produkty i usługi, które znajdą miejsce na rynku? Nowe wyniki badań prowadzące do zmian w technologii produkcyjnej i jakości produktu? Strona internetowa: Republika Czeska (Czechy Środkowe) SBToolCZ SBToolCZ to instrument eko-zarządzania strony popytu. Jest to narzędzie certyfikujące do oceny poziomu jakości konstrukcji zgodnie z zasadami budownictwa zrównoważonego. Jest oferowane architektom, inżynierom i firmom budowlanym. System certyfikacji działa jako narzędzie marketingowe i inspiracja do nowych innowacyjnych rozwiązań. Głównymi celami są eliminacja wpływu budynku na środowisko, większa oszczędność energii (zgodnie z dyrektywą UE 2010/31/UE), poprawa wewnętrznego środowiska budynku oraz stymulacja popytu na konstrukcje zrównoważone. Koszt certyfikacji waha się między 200 a 2000 euro, w zależności od skali projektu. Certyfikacja jest przeprowadzana przez autoryzowanych audytorów. Agencja administrująca to Wydział Inżynierii Lądowej i Wodnej na Politechnice Czeskiej w Pradze. SBToolCZ jest dostępny w Hiszpanii, Włoszech i Portugali oraz został zaadaptowany dla Republiki Czeskiej za pomocą finansowania ze strony ministra edukacji. Pomimo tego, że opracowywanie rozpoczęło się w roku 2005 nie został on uruchomiony aż do 2010 roku. Dwa budynki otrzymały certyfikaty pomiędzy 2010 a 2011 rokiem, jednak w 2012 certyfikaty otrzyma ponad 30 budynków. Strona internetowa: Republika Czeska (Czechy Środkowe) - Vouchery innowacyjne Czeskie vouchery innowacyjne to narzędzie eko-innowacyjne ze strony podaży, które zostało zaprojektowane w celu wsparcia współpracy pomiędzy przemysłem a działami badawczo-rozwojowymi uniwersytetów. Mają one pozwolić przemysłowi na zakup usług od instytucji badawczo-rozwojowych w celu umożliwienia im poprawy ich potencjału innowacyjnego. Program voucherów działa w każdym regionie Republiki Czeskiej. Każdy region ma budżet w wysokości około 4 milionów koron czeskich ( euro), z czego 3 miliony pochodzi z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego a 1 milion jest finansowany przez region. Przedsiębiorcy produkujący nowe lub innowacyjne produkty lub usługi mogą otrzymać zwrot 75% kosztów kwalifikowanych na zakup ekspertyzy zewnętrznej (maksymalna kwota CZK). Administracja jest prowadzona na trzech poziomach: władz regionalnych (wdraża system, ogłasza nabór i ocenia propozycje projektów, współfinansowanie programów), instytucje badawczo rozwojowe i rady regionalne (działające jako punkty kontaktowe, zbierania propozycji, administracji, oceniania wniosków o płatność i monitorowania wdrożenia). Istnieje duże zainteresowanie tym projektem, popyt jest o 40% wyższy niż przyznane finansowanie.. Strona internetowa: 12

13 Estonia (Tartu) Zielony Plan Inwestycyjny Estoński Zielony Plan Inwestycyjny to instrument eko-innowacyjny strony popytu, mający na celu poprawę charakterystyki ekologicznej budynków mieszkalnych i prywatnych nieruchomości. Celem jest pomoc w rekonstrukcji i renowacji, osiągnięciu klimatu wewnętrznego i oszczędzaniu energii oraz wsparciu wprowadzenia energii odnawialnej. Zauważono, że wiele budynków w Estonii nie oszczędzało energii, zużywając 2 do 3 razy więcej energii niż w krajach skandynawskich, pomimo tego, że jest tam podobny klimat. Plan został wdrożony na dwóch ścieżkach: jednej dla bloków mieszkalnych i jeden dla małych nieruchomości prywatnych. Oba są finansowane przez Ministerstwo Gospodarki i Komunikacji a zarządzane przez KredEx. Ścieżka bloków mieszkalnych ma budżet około 30 milionów euro na okres od sierpnia 2010 do listopada KredEx razem z KfW Bankengruppe opracowało długoterminowy kredyt remontowy z preferencyjnymi odsetkami. Minimalna kwota kredytu to euro, a finansowanie jest przypisane jako 15,25 lub 35% całkowitych kosztów. Budżet na renowację budynków prywatnych wynosi 4 miliony euro na okres od sierpnia 2012 do listopada 2013 roku. Z tego 3 miliony euro są przeznaczone na granty remontowe, a 1 milion euro na zakup energooszczędnych urządzeń. Minimalny grant wynosi 1000 euro a maksymalny euro. Strona internetowa: Włochy (Ascoli Piceno) Protokół ITACA Protokół ITACA to narzędzie eko-zarządzania ze strony popytu. ITACA (Instytut Innowacji i Transparentności w Zakupach oraz na Rzecz Kompatybilności Środowiskowej) to organ rządu centralnego koordynujący działalność regionalną w ramach zakupów publicznych. ITACA przygotowało protokół do oceny poziomu zrównoważenia ekologicznego, jaki powinien być przyjęty przez regiony w ich przepisach budowlanych. Protokół został stworzony w odpowiedzi na włoskie prawo mające na celu przekonanie świata biznesu do przyjęcia dobrych praktyk, redukcję emisji zanieczyszczeń, które przyczyniają się do tworzenia gazów cieplarnianych oraz zachęcić stosowanie rozwiązań technologicznych, które mogą zredukować zużycie energii i zwiększyć oszczędności. Protokół został stworzony w celu zapewnienia, że możliwe będzie dokonanie porównań pomiędzy regionami. Protokół został przyjęty w regionie Marche jako narzędzie certyfikacji energetycznej i ekologicznej. Protokół składa się z 70 kryteriów, chociaż są też dostępne wersje uproszczone, ma on na celu osiągnięcie zrównoważonego wykorzystania ziemi, przyczynić się do oszczędności energii, zachęcić do badań nad i stosowanie zrównoważonych technologii budowlanych oraz rozwój rozwiązań projektowych spełniających różne wymagania dotyczące jakości życia. Strona internetowa: Polska (Kujawsko-Pomorskie) Regionalny Program Operacyjny Regionalny Program Operacyjny jest instrumentem strony popytu, skierowany jest do małych i średnich przedsiębiorstw. Jego cele zostały określone przez Europejskie Wytyczne Strategiczne, Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia, i Strategię Rozwoju Województwa Kujawsko-Pomorskiego. RPO 4.3 jest zaprojektowane tak, aby pomóc istniejącym firmom w adaptacji do przepisów dotyczących ochrony środowiska na poziomie krajowym i europejskim. Działania mają na celu ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko, obniżenie zużycia materiałów i energii i redukcję produkcji odpadów. Działania obejmują zastosowanie nowych rozwiązań organizacyjnych i technicznych w produkcji i usługach; konstrukcję lub powiększenie instalacji i urządzeń wspomagających oszczędzanie surowców i energii oraz zastosowanie ekologicznych systemów zarządzania. RPO 4.3 ma budżet w wysokości euro na okres przyznany przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego. Strona internetowa: 13

14 Zjednoczone Królestwo (Wschodnia Anglia) EnviroCluster EnviroCluster to aktywna społeczność organizacji ekologicznych i zajmujących się technologią ekologiczną; działanie strony podaży umożliwiające kontakty pomiędzy uczestnikami branży technologii ekologicznej. Klaster składa się z około 350 firm, organów władz publicznych, inwestorów i instytucji akademickich wspierających ekoinnowację, pomagających biznesowi i organizacjom rozwijać nowe produkty i usługi, które mają pozytywny wpływ na środowisko lub wspomagają zarządzanie zasobami. Zapewnia on wsparcie innowacji i inkubacji, promuje umiejętności oraz rozwój, inwestycje wewnętrzne, dzielenie się wiedzą i możliwościami oraz pomoc we wchodzeniu członkom klastra na nowe rynki. Klaster jest inicjatywą Brytyjskiego Centrum Rozwoju Ekonomicznego i Ekologicznego, ogólnokrajową organizacją charytatywną wspierającą eko-innowację. Wspiera on firmy w pięciu podsektorach technologii ekologicznej: energia, materiały i projektowanie, zapobieganie zanieczyszczeniom, odpady i recycling, woda i oczyszczalnie ścieków. Dowolna firma, instytucja władzy lokalnej lub instytucja szkolnictwa wyższego może wnioskować o przyjęcie, jeżeli tylko skupia swoją działalność na technologiach ekologicznych. EnviroCluster to lider w projekcie Partnerstwo Klaster Eko-innowacyjny (EcoCluP). EnviroCluster ma roczny budżet wynoszący ok euro. Finansowanie pochodzi z Rady Miasta Peterborough ( euro), a pozostałe euro z Anglian Water i ze Wschodnio Angielskiej Agencji Rozwoju Strona internetowa: Zjednoczone Królestwo (Wschodnia Anglia) Inwestorzy Ekologiczni Inwestorzy ekologiczni (IiE) to środek strony popytu; plan akredytacji środowiskowej non-profit, zaprojektowany w celu pomocy firmom w oszczędzaniu pieniędzy i redukcji ich wpływu na środowisko. Został zaprojektowany w celu wypełnienia luki na rynku akredytacji; ISO może być zbyt drogie i trudne do osiągnięcia dla małych firm. IiE może być stosowane przez wszystkie firmy i ma swój własny system zarządzania ekologicznego. System pomaga promować biznes ekologiczny przez regularną komunikację w sieci i kontakty z mediami. Po rozruchu wspieranym między innymi przez Environment Capital Partnership, Agencję Ekologiczną i Radę Miasta Peterborough, IiE jest teraz samowystarczalne finansowo jako, że firmy płacą za akredytację. Początkowo finansowanie rozruchu wynosiło funtów i zostało dokonane za pomocą finansowania LPSA. Ponad 700 firm zobowiązało się przejść akredytację, a 100 już to zrobiło. Są trzy poziomy akredytacji: brązowy, srebrny i zielony. Opłaty za akredytację są różne ( funtów) w zależności od wymaganego poziomu akredytacji i ilości pracowników. Początkowo akredytacja była dostępna dla małych i średnich przedsiębiorstw. Jednak teraz jest dostępna dla wszystkich firm, jakie się zgłoszą. Plan został udostępniony jako franszyza na teren Yorkshire i jest badany przez inne regiony w Anglii Praktyki międzynarodowe Strona internetowa: Dania (Kopenhaga) Copenhagen Cleantech Cluster Utworzony w 2009 Copenhagen Cleantech Cluster (CCC) to środek strony podaży, który ma na celu wzmocnienie przemysłu ekologicznego w Kopenhadze. Stara się prowadzić zagraniczne inwestycje w obszarze technologii ekologicznej, pomaga w rozwoju istniejącym elementom klastra i wspiera bardziej powiązane łańcuchy wartości. Konkurencyjność przemysłu ekologicznego zależy od zdolności firm do bycia innowacyjnymi i produktywnymi; firmy w sieciach mają większe szanse na odniesienie sukcesu niż te działające poza nimi. Jest to powodowane wzajemnym oddziaływaniem, takim jak dzielenie się wiedzą, stosowanie wiedzy opartej na badaniach i dostęp do wysoko wykwalifikowanych pracowników. Klaster składa się z instytucji badawczej, uniwersytetów, instytucji finansowych, organizacji biznesowych i środowiska inkubacji biznesu, co reprezentuje całość łańcucha wartości. Ekologia technologiczna odnosi się do technologii skupiających się na energii odnawialnej, oszczędności energii, eko-projektowaniu, zbieraniu odpadów i recyclingu. Usługi zapewniane członkom obejmują międzynarodowe kontakty w ramach sieci, możliwości demonstracyjne, dobieranie współpracowników i zapewnienie punktów informacyjnych na temat technologii ekologicznej. CCC ma budżet w wysokości 150 milionów koron duńskich (ok. 20,17 milionów euro) na okres 14

15 i jest administrowany między innymi przez władze Kopenhagi, Federację Przemysłu Duńskiego, Scio DTU i uniwersytet kopenhaski. CCC wyznaczyło sobie ambitne cele, z którymi porównuje swoje wyniki. Obejmują one stworzenie 1000 nowych miejsc pracy, zaproszenie 25 zagranicznych firm technologii ekologicznej do klastra i stworzenie 30 związków współpracy pomiędzy członkami. Sukces jest określany za pomocą raportów monitorujących, które badają różne wskaźniki, takie jak ilość firm działających w technologii ekologicznej w Kopenhadze; wzrost zatrudnienia, obrót; oraz produktywność; ilość nowych patentów; utworzenie partnerstwa pomiędzy instytucjami badawczymi a przemysłem; oraz ilość nowotworzonych przedsiębiorstw. Strona internetowa: http//cphcleantech.com/ Finlandia EffTech Inteligentne Technologie Produkcyjne Oszczędzające Zasoby (Intelligent, Resource Efficient Production Technologies - EffTech) to instrument eko-innowacyjny dla strony podaży, który już ponad pięć lat stara się rozwijać technologie produkcyjne oszczędzające energię i zasoby w celu spełnienia celów zrównoważonego rozwoju dla przemysłu drzewnego, za pomocą finansowania i wsparcia badań i projektów konsorcjum. W ten sposób przykłada się do finansowania prac badawczo-rozwojowych, jak również do stworzenia infrastruktury badawczo-rozwojowej oraz sieci. Ponieważ przemysł drzewny jest bardzo ważną częścią fińskiej ekonomii (generującą do 20 % eksportu), jest bardzo ważne, aby sektor ten pozostał konkurencyjny na skalę globalną w okresie wielkich zmian dla przemysłu drzewnego (przy konkurencji ze strony Ameryki Łacińskiej, gdzie zasoby są tańsze; obniżeniu zużycia papieru oraz większej świadomości zagrożenia wylesieniem). Projekt EffTech jest podzielony na trzy pakiety robocze: surowce; modelowanie i pomiary; procesy i przetwarzanie. Każdy z nich został również podzielony na mniejsze projekty. Aby otrzymać finansowanie, członkowie klastra muszą przedstawić plan prac demonstrujący, w jaki sposób osiągną cele programu roboczego i co każdy członek klastra będzie robił. Następnie ocenia się jak dobrze są wyposażeni, do osiagnięcia celu. Ze względu na różnorodność projektów w ramach EffTech do oceny nie jest używany jeden zestaw wskaźników. Jednak określanie śladów węglowych i oceny cyklu życia oraz system monitoringu ekologicznego są używane do oceny wyników ekologicznych i oszczędności zasobów. Instrument jest zarządzany przez Forestcluster Ltd. i ma budżet ok. 7,5 miliona euro rocznie, został uruchomiony i finansowany przez Fińską Agencję Finansowania Technologii i Innowacji (Tekes). Strona internetowa: Niemcy Zielone Vouchery Innowacyjne REMake Vouchery REMake to dwuetapowy system voucherów (audyt i wdrożenie) mające na celu ułatwienie dostępu do finansowania publicznego dla średnich i małych przedsiębiorstw zajmujących się produkcją, które chcą stać się bardziej ekologiczne i oszczędzać zasoby. Głównie jest to instrument strony popytu pozwalający średnim i małym przedsiębiorstwom na wynajmowanie zewnętrznych ekspertów w celu oceny zużycia zasobów i produkcji odpadów, a następnie do nadzorowania wdrożenia nowych technologii i usług (transfer technologii). System voucherów okazał się sukcesem w różnych krajach i w Niemczech przeprowadzono ich testy od 1 września 2010 do 31 marca 2011, zanim plan został w pełni wdrożony 1 kwietnia Powodem wprowadzenia voucherów był fakt, że średnie i małe przedsiębiorstwa mają wiele innowacyjnych pomysłów, jednak nie zawsze mogą je wdrożyć ze względu na brak ekspertyzy technicznej czy biznesowej. Dzieje się tak szczególnie w przypadku produkcji, gdzie następuje zużycie zasobów o dużej intensywności. System voucherów ma dwa poziomy finansowania: 67 % opłat konsultingowych do 15,000 euro i 50 % do 30,000 euro. System jest otwarty dla średnich i małych przedsiębiorstw (poniżej 250 pracowników i obrocie poniżej 50 mln euro). Vouchery REMake są zarządzane przez Niemiecką Agencję Oszczędności Materiałów (demea) i posiadają budżet w wysokości euro rocznie. Strona internetowa: Holandia Umowy długoterminowe Umowy długoterminowe (LTA) zostały wprowadzone w Holandii w Są to dobrowolne umowy negocjowane pomiędzy przemysłem a władzami publicznymi i mają na celu stymulowanie zastosowania środków oszczędzających energię w firmach. Chociaż są one dobrowolne mają formę umów, mogą zawierać sankcje za nie wywiązanie się z nich. Firmy zobowiązują się do stworzenia planu oszczędności energetycznych co cztery lata, monitorowania swoich postępów i wdrożenia systemu zarządzania oraz norm (opartych na ISO 14001). 15

16 Powodem stosowania umów długoterminowych jest to, że ustanawiając cele zamiast wprowadzenia przepisów umożliwia się przemysłowi szukanie innowacyjnych sposobów wdrażania środków oszczędzania energii. Biorąc udział w programie firmy mogą uniknąć regulacji. Umowy długoterminowe są administrowane przez Agentschap NL. Instrument oferuje szeroki zakres środków wspierających, obejmujących wsparcie finansowe na wynajęcie konsultantów do audytu energetycznego, szkolenie (grupy robocze ze wsparciem konsultantów, wsparcie techniczne dla monitorowania metodologii, broszury i analiza luk. Istnieją również różne zachęty finansowe, łącznie z ulgami podatkowymi i systemami subsydiowania. Co roku organizacja ma obowiązek zgłaszać dane z monitoringu do Agentschap NL, obejmujące dane na temat zużycia (gaz, elektryczność, ropa, produkcja na miejscu), dane produkcyjne i wdrożone środki oszczędzania energii. Nie wymaga się certyfikatów lub analizy zewnętrznej; tylko własnej deklaracji. Co roku pięćdziesiąt organizacji jest losowo wybieranych do audytu. Ze względu na duży zakres dostępnych zachęt finansowych nie jest możliwa ocena budżetu. Jednak podstawowa przesłanka umów dobrowolnych i stymulacji zamiast regulacji może być przeniesiona do różnych regionów i na różną skalę. Strona internetowa: Norwegia Vouchery innowacyjne GreenConServe Vouchery innowacyjne GreenConSErve to środek transferu technologii strony popytu wspiera transformację sektora budowlanego w przemysł bardziej ekologiczny i posiadający wartość dodaną za pomocą niewielkich grantów, które mogą być wymienione na ekspertyzę techniczną i biznesową, mającą na celu wspieranie procesu innowacji. Celem jest rozwój usług dla zrównoważonego budownictwa oraz poprawiającego ślad węglowy sektora. W ramach projektu GreenConServe (w ramach inicjatywy CIP Europa INNOVA) Innovation Norway przetestował pilotażowy system voucherów na usługi innowacyjne oferując techniczną i biznesową ekspertyzę dla norweskich małych i średnich przedsiębiorstw w sektorze budowlanym. Agencja zaprojektowała własne plany voucherów dopasowane do kontekstu krajowego i poszczególnych warunków rynkowych. Projekt pilotażowy administrowany przez Innovation Norway trwa od połowy 2010 do połowy 2012 i ma budżet euro. Każdy voucher jest warty maksymalnie euro (wzorowany na podobnym francuskim systemie), jednak została ta kwota zwiększona do euro w połowie okresu pilotażowego ze względu na to, że w Norwegii są wyższe ceny niż we Francji. Plan voucherów jest to dwustopniowy voucher, w ramach którego średnie i małe przedsiębiorstwa muszą zastosować zarówno wsparcie techniczne jak i biznesowe do wystartowania ze swoim projektem innowacyjnym. Pierwsza połowa jest warta do euro i powinna być przeznaczona na konsultacje techniczne, podczas gdy druga część jest warta taką samą kwotę i musi być zastosowana do pozyskania ekspertyz rozwoju biznesowego. W sumie dwuetapowy voucher jest warty do euro. Vouchery mogą sfinansować 50 % kosztów projektu, podczas gdy średnie i małe przedsiębiorstwa muszą płacić drugą połowę i musi być ona wykorzystana do zrealizowania zewnętrznych konsultacji. Przyznawana kwota jest obliczona na pokrycie 20 dni wsparcia eksperckiego. Wymaga się, aby średnie i małe przedsiębiorstwa, które otrzymały vouchery zgłaszały wyniki projektów i przedstawiały sprawozdania finansowe na koniec projektu. Sprawozdania o projekcie i finansowe są zatwierdzane przez GreenConsServe w odniesieniu do następujących warunków: poziom innowacyjności; przychód i wartość tworzona powyżej średniej dla danej branży; potencjał międzynarodowy; i czy projekt jest możliwy do przeniesienia, zeskanowania i zrównoważony. Ocena jest przeprowadzana przez kierownika jednego z klientów, wybranego przez Innovation Norway, który prowadzi weryfikację propozycji i ocenia na podstawie celów ex-ante. Strona internetowa: Zjednoczone Królestwo (Walia) Welsh Recycled Content Grant Scheme Welsh Recycled Content Grant Scheme (Walijski System Grantów na działania związane z Materiałami z Odzysku) to środek strony popytu finansowany przez rząd walijski, oferuje wsparcie kapitałowe dla średnich i małych przedsiębiorstw produkcyjnych na wdrażanie lub zwiększanie użycia walijskich odpadów po recyclingu jako materiału do produkcji, procesów lub pakowania. Instrument ma zapewnić wsparcie adaptacji technologii, która ma pomóc Walii osiągnąć wyznaczony na 2025 cel 70 % recyclingu i 0 % odpadów trafiających na składowisko odpadów do Walia jest dużym ośrodkiem produkcji, 99,2 % wszystkich firm to małe i średnie przedsiębiorstwa. Z 22 okręgów lokalnych Walii, 6 jest sklasyfikowanych przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego jako obszary konwergencji. To te obszary są objęte systemem. 16

17 Finansowanie projektu pochodzi od rządu walijskiego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, co daje roczny budżet funtów ( euro). Granty pokrywają do 30 % całkowitych kosztów (do funtów) i są dostępne na wydatki kapitałowe i niektóre początkowe koszty promocyjne mające na celu podniesienie świadomości użycia materiałów z recyklingu. Wydatki kapitałowe obejmują koszty nowej produkcji i pakowania oraz wyposażenia. Strona internetowa: 3. Analiza zebranych dobrych praktyk Pierwsza część analizy zebranych dobrych praktyk będzie dokonywana za pomocą badania podobieństw i różnic pomiędzy systemami wsparcia eko-zarządzania i eko-innowacji partnerów i regionów międzynarodowych. To pozwoli na zrozumienie parametrów systemów, sprawdzenie, na czym dany region się skupia i gdzie jest możliwość poprawy. Zostanie dokonany przegląd studiów przypadku według tematów, tematy będą opisywane za pomocą przykładów z zebranych praktyk Rodzaje instrumentów Eko-innowacje i eko-zarządzanie Patrząc na zebrane studia przypadku, przykładów instrumentów eko-innowacji jest zdecydowanie więcej niż narzędzi eko-zarządzania. Te narzędzia eko-innowacji skupiają się głównie na dwóch obszarach: transfer technologii (przyjęcie innowacji do użycia) oraz wsparcie dla badań i rozwoju (R&D). Pierwsza to technika strony zapotrzebowania, podczas gdy druga to technika strony dostarczającej (patrz następna część). To, że regiony partnerskie skupiają się raczej na eko-innowacji niż na eko-zarządzaniu sugeruje, że eko-zarządzanie nie jest w wystarczający sposób wdrożone na poziomie regionalnym, co zostawia duże pole do działania, jeżeli chodzi o rozwój tego. Eko-zarządzanie Ökomanagement Niederösterreich (Austria) SBToolCZ (Republika Czeska) Protokół ITACA (Włochy) Umowy długoterminowe (Holandia) Investors in the Environment (Zjednoczone Królestwo) Eko-innowacje Krajowy Fundusz Innowacji (Bułgaria) Vouchery Innowacyjne (Republika Czeska) Kopenhaski Cluster Czystej Technologii (Dania) Plan Zielonych Inwestycji (Estonia) EffTech (Finlandia) Zielone Vouchery innowacyjne REMake (Niemcy) Vouchery innowacyjne GreenConServe Service (Norwegia) Regionalny Program Operacyjny (Polska) EnviroCluster (Zjednoczone Królestwo) Welsh Recycled Content Grant Scheme (Zjednoczone Królestwo) Narzędzia eko-zarządzania w większości są wykorzystywane do tworzenia systemów norm, oznaczeń i certyfikacji przy pomocy tworzenia planów audytów, które byłyby mniej wymagające niż EMAS lub ISO 14001, lub planów tu zaadaptowanych dla konkretnych grup docelowych. Żaden z zebranych instrumentów ekozarządzania nie był obowiązkowy, w przeciwieństwie do wielu krajowych i europejskich inicjatyw takich jak handel emisjami węgla. Jednak stworzenie takich systemów dobrowolnych może stymulować eko-innowacje i lepsze publiczne przyjęcie ekologicznych produktów i usług oraz jest szczególnie pomocny w osiąganiu celów regionalnych. W tym celu mogą promować oszczędzanie zasobów jako działanie zmniejszające koszty lub ochronę środowiska jako przekazywanie pozytywnego wizerunku klientom. Systemy eko-zarządzania były częścią dobrych praktyk z Austrii, Czech, Włoch, Holandii i Zjednoczonego Królestwa (patrz tabela powyżej). Jeden z tych przykładów miał na celu ułatwienie akredytacji, promocję ochrony 17

18 środowiska, stymulowanie zakupów produktów ekologicznych. Był to projekt Investors In Environment (Zjednoczone Królestwo), który rozwijał system akredytacji dla lokalnych przedsiębiorstw. Ponieważ akredytacja ISO stosuje podejście wszystko albo nic i może być kosztowna oraz skomplikowana, szczególnie dla mniejszych firm, IiE stworzył trójetapowy system, gdzie firmy mogą podjąć się akredytacji etapami biorąc na siebie mniejsze i łatwiejsze do wykonania zobowiązania jednocześnie pracując na rzecz celów związanych z oszczędnością energii i zasobów. Protokół ITACA również zawiera dobrą praktykę. Protokół został opracowany dla sektora budowlanego w celu zachęcenia do opracowywania rozwiązań technologicznych, które mogłyby zmniejszać zużycie energii i zwiększać jej oszczędność. Dokonano tego zapewniając metodę oceny zrównoważenia środowiskowego, podkreślając, w których punktach można by dokonać zmian w działalności firmy Strona podaży i popytu Instrumenty strony podaży skupiają się na wspieraniu rozwoju nowej technologii i rozwiązań usługowych podczas gdy instrumenty strony popytu mają na celu budowę nowego rynku na produkty i usługi. Wiele z przedstawionych instrumentów ma zarówno aspekty strony podaży jak i popytu. Jednak głównie mieszczą się w jednej lub drugiej kategorii. Instrumenty strony popytu obejmują inicjatywy transferu technologii (takie jak pomoc finansowa dla adaptujących technologię), jako główne narzędzie. Środki strony podaży obecne w studium skupiały się głównie na badaniach i rozwoju lub tworzeniu klastrów i sieci. Wsparcie badań i rozwoju to jeden z najbardziej rozpowszechnionych instrumentów eko-innowacji w Unii Europejskiej. Każde państwo członkowskie ma wdrożony co najmniej jeden taki instrument zgodnie z Obserwatorium Eko-Innowacyjnym. Poniższa tabela wykazuje typy instrumentów podzielone na narzędzia strony podaży lub popytu. Jako, że wiele instrumentów zebranych w niniejszym studium może być sklasyfikowane jako mające cechy kilku narzędzi (tj. połączone cechy podaży i popytu, lub środek strony podaży, które zawiera zarówno transfer technologii jak i wsparcie prywatnego zapotrzebowania), przydzielenie klasyfikacji każdemu instrumentowi nie było możliwe, jednak tabela została umieszczona dla odniesienia i pozwoli na dokonanie pewnych obserwacji na temat zebranych instrumentów. Środki strony popytu 1. Przepisy i normy 2. Zamówienia publiczne 3. Transfer technologii 4. Wsparcie prywatnego zapotrzebowania a) Przepisy, cele, systemy cap&trade (ograniczenie i handel) b) Normy wykonania, oznaczenia i certyfikacja a) Zielone zamówienia publiczne towarów i usług b) Zamówienia na badania i rozwój c) Zamówienia przedkomercyjne a) Doradztwo dla adaptujących technologie b) Finansowa lub podatkowa pomoc dla adaptujących technologie (np. granty na zakup nowych technologii) a) Ulgi podatkowe dla klientów (np. na zakupy produktów ekologicznych) b) redukcja podatków na produkty i usługi (np. redukcja VAT) c) Dopłaty do zapotrzebowania (eko-vouchery, subsydia dla konsumentów) d) Podnoszenie świadomości i zapewnianie informacji Środki strony podaży 1. Wsparcie kapitału/prze dsiębiorstw 2. Wsparcie dla badań i rozwoju w sektorze a) Fundusz wysokiego ryzyka b) Fundusz gwarancji publicznych a) Finansowanie badań i rozwoju b) Granty na współpracę c) Infrastruktura dla badań i rozwoju 18

19 publicznym i przemyśle 3. Środki fiskalne 4. Edukacja, szkolenia i mobilność 5. Promowanie sieci i partnerstwa a) Ulgi podatkowe dla start-upów badawczo-rozwojowych b) Ulgi podatkowe dla personelu badawczo-rozwojowego a) Dopasowane szkolenia dla firm i/lub przedsiębiorców b) Porady/consulting dla start-upów, firm i/lub przedsiębiorców c) Systemy praktyk dla studentów d) Wsparcie dla rekrutacji pracowników badawczo-rozwojowych a) Centra kompetencji, klastry, parki naukowo-technologiczne b) Platformy technologiczne i sieci innowacyjne c) Przewidywanie i budowanie wspólnej wizji d) Inteligencja rynkowa i inne formy dzielenia się informacjami Patrząc na zapewnione instrumenty i porównując je z klasyfikacjami w tabeli można wysnuć następujące wnioski: 1. W oparciu o przedstawione przykłady w regionach partnerskich dominują instrumenty strony popytu. Następna tabela ponownie dzieli instrumenty eko-zarządzania i eko-innowacji zgodnie z podziałem na podaż/popyt. Powodem braku instrumentów eko-zarządzania po stronie podaży jest to, że narzędzia eko-zarządzania głównie polegają na stymulowaniu zastosowania systemów zarządzania i norm; co jest typowym środkiem dla strony popytu. Strona popytu Strona podaży Eko-zarządzanie Ökomanagement Niederösterreich (Austria) SBToolCZ (Republika Czeska) Protokół ITACA (Włochy) Umowy długoterminowe (Holandia) Investors in the Environment (Zjednoczone Królestwo) X Eko-innowacje Plan Zielonych Inwestycji (Estonia) Zielone Vouchery innowacyjne REMake (Niemcy) Vouchery innowacyjne GreenConServe Service (Norwegia) Regionalny Program Operacyjny (Polska) Welsh Recycled Content Grant Scheme (Zjednoczone Królestwo) Krajowy Fundusz Innowacji (Bułgaria) Vouchery Innowacyjne (Republika Czeska) Kopenhaski Cluster Czystej Technologii (Dania) EffTech (Finlandia) EnviroCluster (Zjednoczone Królestwo) 2. Istnieje pewna liczba instrumentów, które są zbyt rzadko stosowane przez regiony partnerskie. To, że był tylko jeden instrument obejmujący ulgi podatkowe może odzwierciedlać podział kompetencji regionalnych (holenderskie umowy długoterminowe; instrument ogólnokrajowy), jednak oczywistym przegapieniem możliwości jest brak inicjatyw związanych z zamówieniami publicznymi w pozostałych przykładach Podnoszenie świadomości i tworzenie sieci Tworzenie sieci i podnoszenie świadomości daje interesującą możliwość zwiększenia praktyk eko-innowacji i eko-zarządzania w firmach w różnych sektorach. Zastosowanie docelowych informacji i promocji przez sieci może dać znaczące korzyści przy rozwiązywaniu problemów ekologicznych. Są to podejścia oddolne, które pozwalają na naturalne pojawienie się synergii i na to, żeby praktyki ekologiczne stały się bardziej obecne w zarówno tradycyjnym jak i nowoczesnym przemyśle. 19

20 Ze strony podaży tworzenie klastrów okazało się jednym z kluczowych niefinansowych instrumentów w studium RECOMMEND, które stosuje ideał sieci do promocji i wsparcia praktyk eko-innowacyjnych i eko-zarządzania. Klastrami objętymi badaniem były Copenhagen Cleantech Cluster (Cluster technologii ekologicznych, Kopenhaga), EnviroCluster i Forestcluster. (Forestcluster był agencją administrującą EffTech i koordynatorem a nie celem narzędzia). Jednak cele Copenhagen Cleantech Cluster i EnviroCluster są bardzo podobne. Cele Copenhagen Cleantech Cluster to: Pozyskać więcej międzynarodowych i duńskich firm zajmujących się technologią ekologiczną w celu zlokalizowania ich i rozwoju w Kopenhadze i na Zelandii; Rozwój istniejących firm w stopniu większym niż byłby normalnie możliwy; Wspierać zakładanie większej ilości nowych firm zajmujących się technologią ekologiczną. Celami EnviroCluster są: Umożliwić członkom rozwoju i konkurencyjności na światowym rynku ekologicznym i technologii ekologicznej; Wspierać przedsiębiorstwa i organizacje w rozwijaniu nowych produktów i usług, które mają pozytywny wpływ na środowisko lub pomagają w zarządzaniu zasobami Wspierać rozwój technologii ekologicznych w mieście poprzez wsparcie dla innowacji i inkubacji, promocja rozwoju umiejętności, inwestycje wewnętrzne, dzielenie się wiedzą i możliwościami oraz pomoc członkom klastra w wychodzeniu na nowe międzynarodowe rynki. Tworzenie klastrów może pomóc zoptymalizować zarówno użycie zasobów jak i personelu połączonych firm, uniwersytetów, centrów badawczych i dużego przemysłu. To skutkuje w koncentracji wyspecjalizowanych pracowników w obszarach geograficznych oraz zwiększeniu możliwości na stworzenie synergii i większe dążenie do innowacji. Jako przykład tego, w jaki sposób dążenie do tworzenia klastrów wpływa pozytywnie na firmy w Danii jeśli chodzi o eko-innowacje lub osiąganie lepszych wyników ekologicznych, możemy powiedzieć, że Copenhagen Cleantech Cluster przez swoją strukturę oferuje różne usługi swoim członkom, takie jak: dostęp do międzynarodowej sieci umożliwiającej internacjonalizację, dostęp do obiektów badawczych i demonstracyjnych dla nowych technologii i produktów ekologicznych, od początkowego pomysłu do pełnowymiarowej demonstracji; ułatwiona organizacja imprez mających na celu kojarzenie pomiędzy sobą instytucji badawczych i firm pod kątem budowania sieci pomiędzy odpowiednimi zainteresowanymi; wsparcie i informacje biznesowe o rynkach europejskich i światowych; oraz punkty informacyjne (centrum wiedzy) zapewniające dostęp stronom zainteresowanym klastra do odpowiednich informacji, porad, materiałów i działań. Punkty informacyjne zapewniają informacje na temat organizacji i inicjatyw oraz generują analizy, które identyfikują nowe możliwości, wyzwania i potrzeby w sektorze technologii ekologicznej. Wszystkie powyższe środki oferowane przez klaster wpływają na zachowanie firmy i jej możliwość wprowadzania eko-innowacji i rozwoju swojej działalności. Inne instrumenty, które nie wymagały większego budżetu to te, które miały na celu podniesienie świadomości, a pomocą certyfikacji, takie jak Investors in the Environment, który został już omówiony. Welsh Recycled Content Grant Scheme, chociaż jego głównym zadaniem nie jest podnoszenie świadomości, zawierał pewne cechy świadomościowe, co polegało na zapewnieniu niewielkiej kwoty finansowania na pokrycie kosztów promocji w ramach której ogłoszono zwiększenie użycia materiałów z odzysku. W ten sposób połączenie głównego celu podażowego (zachęcenie do używania materiałów z odzysku przez firmy produkcyjne) z drugorzędnym celem strony zapotrzebowania (podnoszenie świadomości), przedstawia dobre połączenie cech różnych strategii Rodzaje finansowania Finansowanie dla eko-zarządzania i eko-innowacji może być realizowane w różnych formach. Takie inicjatywy finansowe mogą obejmować granty, kapitał, kredyty, inicjatywy fiskalne i stymulację rynku. Pomimo tego szerokiego wyboru potencjalnych narzędzi zebrane przykłady były niezwykle ograniczone, jeśli chodzi o metody finansowania Granty Granty były najbardziej rozpowszechnione wśród zebranych instrumentów, były obecne w 9 z 15 instrumentów. Pomimo tego, że granty mogą być udzielane w różnych kwotach, mniejsze granty (często skierowane do małych i średnich przedsiębiorstw) są często administrowane jako vouchery, co przyspiesza ich administrację. Granty były wypłacane w następujących projektach: 20

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

Obszar tematyczny Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy: Rozwój sektora prywatnego i promocja eksportu MŚP

Obszar tematyczny Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy: Rozwój sektora prywatnego i promocja eksportu MŚP Obszar tematyczny Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy: Rozwój sektora prywatnego i promocja eksportu MŚP Całkowita alokacja: do 10 milionów franków szwajcarskich W danym obszarze ma zastosowanie

Bardziej szczegółowo

InnoBridge i SYMBI - projekty zatwierdzone w I naborze wniosków

InnoBridge i SYMBI - projekty zatwierdzone w I naborze wniosków InnoBridge i SYMBI - projekty zatwierdzone w I naborze wniosków ALICJA BEŃKO Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego InnoBridge usprawnienie transferu innowacji i wzmocnienie inteligentnego rozwoju

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego

Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego (BSR) Katowice, 24 listopada 2014 r. Obszar programu Dania Niemcy (częściowo) Polska Litwa Łotwa Estonia Finlandia Szwecja Norwegia Rosja (częściowo,

Bardziej szczegółowo

Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA

Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA Europejska Współpraca Terytorialna Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA Gliwice, 23 października 2014 roku 1 Europejska Współpraca Terytorialna 2007-2013 Programy transnarodowe

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Program na rzecz Konkurencyjności i Innowacji 2007-2013 (CIP)

Program na rzecz Konkurencyjności i Innowacji 2007-2013 (CIP) Program na rzecz Konkurencyjności i Innowacji 2007-2013 (CIP) Wsparcie EKOINNOWACJI Danuta Dyrszka International Scientific Thematic Network for Environmental Technologies ENVITECH-Net N Co to znaczy ekoinnowacja?

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA PROMOCJI BUDYNKÓW O NIEMAL ZEROWYM ZUŻYCIU ENERGII DO ROKU

STRATEGIA PROMOCJI BUDYNKÓW O NIEMAL ZEROWYM ZUŻYCIU ENERGII DO ROKU STRATEGIA PROMOCJI BUDYNKÓW O NIEMAL ZEROWYM ZUŻYCIU ENERGII DO ROKU 2020 PROJEKT PROWADZĄCY DO UWYDATNIENIA ROLI BUDOWNICTWA NISKOENERGETYCZNEGO W EUROPIE Co-funded by the Intelligent Energy Europe Programme

Bardziej szczegółowo

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe Programy Operacyjne (PO) Krajowe Programy Operacyjne (PO) 16 Regionalnych

Bardziej szczegółowo

Inteligentna Energia Europa Konkurs w 2012 r.

Inteligentna Energia Europa Konkurs w 2012 r. Inteligentna Energia Europa Konkurs w 2012 r. Antonina Kaniszewska Krajowy Punkt Kontaktowy Programu IEE Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Budżet na 2012 r. > 67 milionów (+ 5 milionów ) wsparcie

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001)

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) ROMAN KOŁODZIEJ IV Konferencja Naukowo-Techniczna,,Utrzymanie ruchu w przemyśle spożywczym Szczyrk, 26 kwietnia 2012 r. 1 PLAN

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

RECOMMEND NEWS 01 / 2013. Drogi Czytelniku,

RECOMMEND NEWS 01 / 2013. Drogi Czytelniku, 01 / 2013 Streszczenie Peterborough: Źródło Brytyjskiego Kapitału Środowiskowego IKEA Peterborough - Zielone Centrum Dystrybucji w Europie Listopad 2012: oficjalne rozpoczęcie 3 etapu Projektu Recommend

Bardziej szczegółowo

Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności

Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności Kryteria merytoryczno-techniczne dopuszczające szczególne L.p. Kryterium tak nie nie dotyczy 1 Trwałość prowadzonej działalności z zakresu innowacji

Bardziej szczegółowo

Eko-innowacje oraz technologie środowiskowe. Konferencja Inaugurująca projekt POWER w Małopolsce Kraków, 4 marca 2009 r.

Eko-innowacje oraz technologie środowiskowe. Konferencja Inaugurująca projekt POWER w Małopolsce Kraków, 4 marca 2009 r. Eko-innowacje oraz technologie środowiskowe Cel projektu Promocja rozwoju oraz wyboru technologii, które w małym zakresie obciąŝająśrodowisko naturalne w regionach partnerskich Technologie środowiskowe

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Komisja Europejska zatwierdziła Program Operacyjny Współpracy Międzyregionalnej

Bardziej szczegółowo

Monika Jarzemska Krajowy Punkt Kontaktowy Programu IEE Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A.

Monika Jarzemska Krajowy Punkt Kontaktowy Programu IEE Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Dofinansowanie inwestycji publicznych z obszaru poprawy efektywności energetycznej i OZE ze środków programu IEE instrumenty pomocy technicznej z grupy ELENA Monika Jarzemska Krajowy Punkt Kontaktowy Programu

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

OSZCZĘDZANIE ENERGII w szkołach i innych budynkach publicznych przez upowszechnienie metodologii 50/50

OSZCZĘDZANIE ENERGII w szkołach i innych budynkach publicznych przez upowszechnienie metodologii 50/50 OSZCZĘDZANIE ENERGII w szkołach i innych budynkach publicznych przez upowszechnienie metodologii 50/50 Anna Jaskuła Zastępca Dyrektora www.pnec.org.pl Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités 31-016

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Tomasz Sokół Zastępca Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 1 na lata 2014-2020 2 Środki na wsparcie przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

Program CIP EIP finansowanie ekoinnowacyjnych projektów w dla MŚPM sektora transportu

Program CIP EIP finansowanie ekoinnowacyjnych projektów w dla MŚPM sektora transportu Warszawa, 25 stycznia 2011 r. Program CIP EIP finansowanie ekoinnowacyjnych projektów w dla MŚPM sektora transportu Katarzyna Walczyk-Matuszyk KPK PB UE Program CIP EIP Program CIP EIP Eko-innowacje w

Bardziej szczegółowo

EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND. Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA

EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND. Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA INTERREG EUROPA 2014-2020 EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA Warszawa Katowice, - 8 października 24 listopada 2014 Obszar współpracy i budżet 30 państw - UE-28

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP Iwona Szendel Dyrektor Zespołu Instrumentów Inwestycyjnych Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego 2011 Małgorzata Jelińska CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego Szczecin, 23.11.2011 r. Definicja CSR zgodnie z ISO 26000 Społeczna

Bardziej szczegółowo

Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej (INTERREG) w latach 2014-2020

Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej (INTERREG) w latach 2014-2020 Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej (INTERREG) w latach 2014-2020 PARTNERSKIE PROJEKTY TURYSTYCZNE WNIOSKI DLA PASA NADMORSKIEGO Jak realizować projekty partnerskie z zakresu turystyki w latach

Bardziej szczegółowo

Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego. Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020

Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego. Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020 Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020 Kraków, 08 października 2015 r. Rafał Solecki - Dyrektor Małopolskie

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia Projektu systemowego Zarządzanie, wdrażanie i monitorowanie Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Śląskiego

Osiągnięcia Projektu systemowego Zarządzanie, wdrażanie i monitorowanie Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Śląskiego Osiągnięcia Projektu systemowego Zarządzanie, wdrażanie i monitorowanie Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Śląskiego Katowice, 25 kwietnia 2012r. Projekt - charakterystyka Wdrażanie Regionalnej

Bardziej szczegółowo

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy:

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy: ŚRODA Z FUNDUSZAMI FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW Rzeszów, 02.09.2015 r. PO IR PODZIAŁ ALOKACJI PO IR STRUKTURA DLA PRZEDSIĘBIORCÓW EFRR 8,6 mld euro Nr i nazwa osi priorytetowej

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Mój region w Europie

Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Mój region w Europie Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego Harmonogram konkursów 2013 Działanie 4.3 Rozwój komercyjnych e-usług. Nabór wniosków 27.05.2013 7.06.2013 Celem działania jest zwiększenie

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów Oferta szkoleniowa CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILIT Y S z k o l e n i a i t r e n i n g i d l a p r a c o w n i k ó w i z a r z ą d ó w PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Inteligentna Energia Program dla Europy

Inteligentna Energia Program dla Europy Inteligentna Energia Program dla Europy informacje ogólne, priorytety. Antonina Kaniszewska Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007-2013) Competitiveness and Innovation framework Programme

Bardziej szczegółowo

Schemat prezentacji:

Schemat prezentacji: Konkursy w ramach II Priorytetu POKL: Rozwój zasobów ludzkich i potencjału adaptacyjnego przedsiębiorstw oraz poprawa stanu zdrowia osób pracujących zaplanowane do ogłoszenia w 2012 r. Katolicki Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie prac badawczo-rozwojowych w ramach aktualnych programów wsparcia dla przedsiębiorców 04.09.2015

Dofinansowanie prac badawczo-rozwojowych w ramach aktualnych programów wsparcia dla przedsiębiorców 04.09.2015 Dofinansowanie prac badawczo-rozwojowych w ramach aktualnych programów wsparcia dla przedsiębiorców 04.09.2015 O ADM Consulting Group S.A. Dotacje UE Opracowywanie dokumentacji aplikacyjnych Pomoc w doborze

Bardziej szczegółowo

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Ewelina Kaatz-Drzeżdżon Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku marzec 2015 Nowy

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

Green universities. Konferencja poświęcona środowisku i zmianom klimatycznym Fundusz Stypendialny i Szkoleniowy Warszawa, 18 listopada 2015

Green universities. Konferencja poświęcona środowisku i zmianom klimatycznym Fundusz Stypendialny i Szkoleniowy Warszawa, 18 listopada 2015 Green universities Konferencja poświęcona środowisku i zmianom klimatycznym Fundusz Stypendialny i Szkoleniowy Warszawa, 18 listopada 2015 Katarzyna Aleksandrowicz Dyrektor Programów Stypendialnych Fundusze

Bardziej szczegółowo

Konkurs w dziedzinie transnarodowej współpracy w zakresie wsparcia innowacji. PROINNOEurope-ENT-CIP-09-C-N02S00

Konkurs w dziedzinie transnarodowej współpracy w zakresie wsparcia innowacji. PROINNOEurope-ENT-CIP-09-C-N02S00 Konkurs w dziedzinie transnarodowej współpracy w zakresie wsparcia innowacji PROINNOEurope-ENT-CIP-09-C-N02S00 Katarzyna Walczyk-Matuszyk Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE Instytut Podstawowych

Bardziej szczegółowo

Filozofia ekoinnowacji w programie CIP

Filozofia ekoinnowacji w programie CIP Białystok, 29.05.2012 r. Filozofia ekoinnowacji w programie CIP Aneta Maszewska KPK PB UE Ważne dokumenty ETAP czyli Plan Rozwoju Technologii Środowiskowych (Przyjęty w 2004 roku przez Komisję Europejską)

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Certyfikaty środowiskowe

Certyfikaty środowiskowe Certyfikaty środowiskowe jako praktyczna realizacja zasad zrównoważonego rozwoju Gdynia, 23.05.2013 Agenda 1. O Fundacji Partnerstwo dla Środowiska 2. Program Czysty Biznes 3. Zielone Biuro 4. Przyjazny

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia objęte patronatem Doliny Lotniczej Czy chcesz poznać odpowiedzi na pytania: Co to jest inteligentna specjalizacja - IS (ang. smart

Bardziej szczegółowo

Inne Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej 2014-2020 Szczecin, 8 lipca 2014

Inne Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej 2014-2020 Szczecin, 8 lipca 2014 Inne Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej 2014-2020 Szczecin, 8 lipca 2014 Beneficjenci W programach transnarodowych (CE, BSR) zarówno instytucje publiczne, jak i prywatne. W programie INTERREG

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ 13 maja 2011 Wydatki strukturalne akty prawne Ustawa o finansach publicznych z dn.

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

W RAMACH KRAJOWYCH PROGRAMÓW OPERACYJNYCH

W RAMACH KRAJOWYCH PROGRAMÓW OPERACYJNYCH EKSPERT FUNDUSZY UNIJNYCH POZYSKAJ Z NAMI DOTACJE UNII EUROPEJSKIEJ 0 EUROPROJEKTY Consulting Sp. z o.o. Ekspert Funduszy Unii Europejskiej Andersia Business Centre Plac Andersa 7 61-894 Poznań tel. 61

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

PIERWSZE DOŚWIADCZENIA Z POZYSKIWANIA I REALIZACJI

PIERWSZE DOŚWIADCZENIA Z POZYSKIWANIA I REALIZACJI Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU PIERWSZE DOŚWIADCZENIA Z POZYSKIWANIA I REALIZACJI PROJEKTÓW W H2020 ORAZ RÓŻNICE WZGLĘDEM 7PR Agnieszka Kowalska Senior Project Manager Dyrektor

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Poznań, 17 listopada 2014 r. AGENDA Innowacyjne podejście do zarządzania przedsiębiorstwem Warunki i

Bardziej szczegółowo

Interreg Europa Środkowa

Interreg Europa Środkowa Spotkanie informacyjne, Słupsk, 19 lutego 2015 r. Interreg Europa Środkowa Anna Deryło Emilia Simonowicz Biuro ds. Funduszy Zewnętrznych PROGRAM INTERREG EUROPA ŚRODKOWA Program Interreg Europa Środkowa

Bardziej szczegółowo

Instrumenty Finansowe w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020

Instrumenty Finansowe w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Instrumenty Finansowe w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Decyzja

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Mirosław Marek PARP, Prezes Zarządu Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

Bardziej szczegółowo

Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia. Lech Światły

Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia. Lech Światły Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia Lech Światły P r o j e k t y z w iązane z I N N O W A C J A M I z r e a l i z o w a n e p r z e z K u j a w s k o - P o m o r s k i Z w iązek

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014 r. Cele PO IR Wspieranie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy Klaster skupisko podmiotów występujących na danym terenie, ogół podmiotów w danej branży/sektorze gospodarki itd. Powiązanie kooperacyjne (PK) podstawowy, niesformalizowany

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Lublin, 22 czerwca 2015 r. Wyzwanie na najbliższe lata zwiększenie poziomu zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Katowice, 24.03.2015 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje przedsiębiorczośd

Bardziej szczegółowo

II POSIEDZENIE ZESPOŁU

II POSIEDZENIE ZESPOŁU Posiedzenie zespołu ds. opracowania projektu krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niemal zerowym zużyciu energii oraz optymalizacji zasad ich finansowania II POSIEDZENIE ZESPOŁU

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIKI KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

ZAŁĄCZNIKI KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.7.2014 r. COM(2014) 520 final ANNEXES 1 to 3 ZAŁĄCZNIKI do KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Efektywność energetyczna i jej wkład w bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

WORTAL TRANSFERU WIEDZY

WORTAL TRANSFERU WIEDZY WORTAL TRANSFERU WIEDZY Biuro Projektu WORTAL TRANSFERU WIEDZY Wrocławska Rada Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT ul. Marsz. Józefa Piłsudskiego 74, pokój 320 tel./fax 71 347 14 18 tel. 71

Bardziej szczegółowo

8 Przygotowanie wdrożenia

8 Przygotowanie wdrożenia 1 Krok 8 Przygotowanie wdrożenia Wprowadzenie Przed rozpoczęciem wdrażania Miejskiego Programu Energetycznego administracja miejska powinna dokładnie przygotować kolejne kroki. Pierwszym jest powołanie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie działalności MŚP ze środków UE. Listopad 2014 r. KPMG Tax M.Michna sp. k.

Wsparcie działalności MŚP ze środków UE. Listopad 2014 r. KPMG Tax M.Michna sp. k. Wsparcie działalności MŚP ze środków UE Listopad 2014 r. KPMG Tax M.Michna sp. k. Spis treści I. Horyzont 2020 II. COSME III. JEREMIE 1 Horyzont 2020 obszary wsparcia FILAR: Wiodąca pozycja w przemyśle:

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r.

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 23 stycznia 2014 r. Założenia PO IR Najważniejsze założenia Programu: realizacja projektów B+R w konsorcjach biznesu i nauki,

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36 Stowarzyszenie Klastering Polski platformą współpracy międzyklastrowej Ekoinnowacje w nowej perspektywie finansowej kraju i Europie: Środowisko i energia z czego finansować projekty i z kim współpracować?

Bardziej szczegółowo

SIDE CLUSTER. Domy z przyszłością. S sukces I innowacje D drewno E ekologia

SIDE CLUSTER. Domy z przyszłością. S sukces I innowacje D drewno E ekologia Domy z przyszłością S sukces I innowacje D drewno E ekologia Idea BUDOWAĆ LEPSZE DOMY Z MATERIAŁÓW WYSOKIEJ JAKOŚCI ENERGOOSZCZĘDNE PRZYJAZNE UŻYTKOWNIKOM EKOLOGICZNE SZYBKIE I ŁATWE W BUDOWIE NIEDROGIE

Bardziej szczegółowo

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Katowice, maj 2014 roku Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna w ramach EWT / INTERREG Doświadczenia i rekomendacje Małopolski

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna w ramach EWT / INTERREG Doświadczenia i rekomendacje Małopolski Współpraca transnarodowa i międzyregionalna w ramach EWT / INTERREG Doświadczenia i rekomendacje Małopolski Grzegorz First Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, Kraków ZAKRES: 1. Uwagi ogólne

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ Celem Programu jest promowanie inwestycji przedsiębiorstw w badania i innowacje oraz rozwijanie powiązań i synergii między przedsiębiorstwami, ośrodkami badawczo-rozwojowymi

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Narzędzia PMR do analizy sektora transportu drogowego

Narzędzia PMR do analizy sektora transportu drogowego Narzędzia PMR do analizy sektora transportu drogowego Wspomaganie zarządzania relacjami z dostawcami w branży transportowej Analizy bieżącej i przyszłej sytuacji w branży transportu drogowego, rzetelne

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE PROJEKTÓW ENERGETYCZNYCH Z PROGRAMÓW EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ

FINANSOWANIE PROJEKTÓW ENERGETYCZNYCH Z PROGRAMÓW EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ ENERGETYCZNYCH Z PROGRAMÓW EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ POMORSKIE DNI ENERGII Ludwik Szakiel Kierownik Referatu Instrumentów Współpracy Terytorialnej Departament Rozwoju Regionalnego i Przestrzennego

Bardziej szczegółowo

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 MOśLIWO LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 2013 Działalno alność PARP na rzecz wspierania rozwoju i innowacyjności ci polskich przedsiębiorstw Izabela WójtowiczW Dyrektor Zespołu

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI 14.06.2005-15.07.2005 Znaleziono 803 odpowiedzi z 803 odpowiadających wybranym kryteriom Proszę wskazać główny sektor działalności

Bardziej szczegółowo

Podkarpackie inteligentne specjalizacje

Podkarpackie inteligentne specjalizacje Podkarpackie inteligentne specjalizacje jako istotny czynnik wzmacniania konkurencyjności regionu. Leszek Woźniak EUROPA 2020 rozwój inteligentny, a więc rozwój gospodarki bazującej na wiedzy i innowacjach

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Południowy Bałtyk 2014-2020. Główne założenia

Program Współpracy Południowy Bałtyk 2014-2020. Główne założenia Program Współpracy Południowy Bałtyk 2014-2020 Główne założenia Szczecin, 08.07.2014 Obszar programu Cel programu Zwiększenie potencjału niebieskiego i zielonego rozwoju obszaru Południowego Bałtyku poprzez

Bardziej szczegółowo

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Założeniem POIR jest wsparcie realizacji całego procesu powstawania

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH. Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020

CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH. Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020 CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020 Krajowe programy Program Operacyjny Inteligentny Rozwój (POIR) 2014-2020 Celem POIR jest zwiększenie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw

Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw Niniejszy przewodnik został stworzony jako część paneuropejskiej kampanii informacyjnej na temat CSR

Bardziej szczegółowo

M&E na różnych poziomach interwencji

M&E na różnych poziomach interwencji Wskaźniki stosowane w monitoringu polityki Kontekstowe Dla polityki innowacyjnej: Nakłady na B+R w relacji do PKB % przedsiębiorstw innowacyjnych w przemyśle i usługach Wpływy podatkowe z B+R na 1 mieszkańca

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZ ELENA środki na pomoc techniczną na przygotowanie programów inwestycyjnych przez jednostki publiczne

FUNDUSZ ELENA środki na pomoc techniczną na przygotowanie programów inwestycyjnych przez jednostki publiczne FUNDUSZ ELENA środki na pomoc techniczną na przygotowanie programów inwestycyjnych przez jednostki publiczne Antonina Kaniszewska Krajowy Punkt Kontaktowy Programu IEE Krajowa Agencja Poszanowania Energii

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo