EkoGmina 10/2015. W stronę zielonych zamówień BIULETYN SZKOLENIOWY 1.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "EkoGmina 10/2015. W stronę zielonych zamówień BIULETYN SZKOLENIOWY 1. www.eko-gminy.pl"

Transkrypt

1 EkoGmina 10/2015 W stronę zielonych zamówień BIULETYN SZKOLENIOWY BIULETYN SZKOLENIOWY 1

2 Spis treści 3 Interes biznesu, społeczeństwa i środowiska 7 Nowe, bardziej zielone prawo 11 Z perspektywy cyklu życia 14 Wymiar jakościowy i środowiskowy zamówień Szanowni Państwo! Zamówienia publiczne, stanowiące prawie 10% PKB Polski, zgodnie z trendami europejskimi są w coraz większym stopniu postrzegane jako ważne narzędzie wspierania polityk w takich obszarach, jak: ochrona środowiska, efektywność energetyczna, przeciwdziałanie zmianom klimatu, promowanie innowacji i ekoinnowacji, zatrudnienia i włączenia społecznego. To na pozór oczywiste stwierdzenie, zakłada jednak fundamentalną zmianę podejścia przetargi nie są bowiem organizowane tylko po to, aby dokonać zamówień potrzebnych usług i produktów czy wykonać niezbędne obiekty i infrastrukturę ale są ekonomicznym instrumentem realizacji koncepcji i polityki zrównoważonego rozwoju, która jest nie tylko naczelną zasadą wszystkich polityk w UE i na Świecie, ale i zasadą cywilizacyjną. Podporządkowywanie jej wzorców produkcji i konsumpcji określane też jako ich ekologiczne i społeczne równoważenie uznawane jest za obiecujący i skuteczny kierunek działania, przybliżający osiąganie ekorozwojowych celów. Dotyczy to zarówno konsumpcji indywidualnej i prywatnej, jaki i zbiorowej i publicznej czyli zamówień publicznych. Do nowych wyzwań, potrzeb i rzeczywistości dostosowywane jest prawo i tak też motywowane były zmiany dyrektyw UE dotyczących zamówień publicznych, przyjęte w lutym 2014 r. Reforma prawa zamówień publicznych na poziomie europejskim wprowadziła szereg zmian sprzyjających rozwojowi i częstszemu stosowaniu zrównoważonych zamówień publicznych (ZZP). Kluczowa tu jest dyrektywa 2014/24/UE. Najważniejsze z punktu widzenia ZZP zapisy tej dyrektywy dotyczą zamówień zastrzeżonych, etykiet l certyfikacji, norm zapewniania jakości, normy zarządzania środowiskowego, poza cenowych kryteriów udzielenia zamówienia oraz kosztów cyklu życia produktu. Nowe regulacje unijne dają też nadzieję na dalsze pożądane z punktu widzenia ochrony środowiska zmiany w Polsce, która jest zobowiązana dostosować swoje prawo w tym zakresie do kwietnia 2016 roku. Zakres i skala koniecznych zmian prawnych spowodowała konieczność opracowania nowej ustawy Prawo zamówień publicznych (Pzp), której projekt, Uzasadnienie i Ocena Skutków Regulacji dostępne są od kwietnia br. W obecnym Biuletynie podejmujemy zatem temat projektowanych zmian prawnych w ustawie Prawo zamówień publicznych w kontekście zapisów dotyczących uwzględniania aspektów i wymogów środowiskowych w przetargach, które w porównaniu do dotychczasowych zapisów i możliwości przez nie stwarzanych idą daleko naprzód. Istotną zmianą w tym zakresie była już ostatnia nowelizacja Pzp, znosząca wyłączne kryterium ceny w ocenie i przyznawaniu zamówień. To jednak dopiero początek rewolucji w przetargach które poza tym, że uwzględniają nie tylko cenę i koszty zamówienia w chwili jego udzielania, ale również w trakcie eksploatacji i korzystania z przedmiotu zamówienia w całym okresie (cyklu) życia uwzględniają też koszty środowiskowe i społeczne, fachowo nazywane kosztami zewnętrznymi. Zmiana ta nie ma na pozór tylko charakteru technicznego i formalnego, ale zmierza w kierunku stosowania szerokich kryteriów efektywności ekonomiczno-środowiskowo-społecznej, zgodnej z wytycznymi ekonomii środowiska i koncepcją zrównoważonego rozwoju. Oprócz aspektów prawych nowego prawa, które stworzy z pewnością nowe możliwości wprowadzania ekoinnowacji do systemu konsumpcji publicznej (przetargów), Państwa lekturze polecamy też wywiad z Panią Katarzyną Plisczyńską, rzecznikiem Ministerstwa Środowiska na temat systemu zarządzania środowiskowego EMAS. Zarówno normy zarządzania środowiskowego, etykiety i oznakowania ekologiczne, analizy cyklu życia zamawianych produktów i łańcuch dostaw to istotne elementy równoważenia zamówień, z którymi należy się coraz wnikliwiej zapoznawać. Pomocne w tym są moduły tematyczne prowadzone w ramach e-szkoleń Ekoinnowacje w Gminie dostępne w ramach bloku VII Ekoinnowacje w Zamówieniach Publicznych na platformie Przypominamy również, że kończy się już powoli nasz konkurs Gmina Ekoinnowacji, a ostatni termin nadsyłania zgłoszeń upływa 20 czerwca br. Dwa ostatnie numery biuletynu Eko-Gmina poświęcimy promocji wybranych w ramach konkursu dobrych praktyk ekoinnowacji. Szczegóły na stronie Zapraszamy zatem do lektury! dr Mikołaj Niedek Biuletyn został opublikowany dzięki dofinansowaniu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Za jego treść odpowiada Fundacja Promocji Gmin Polskich, poglądy w nim wyrażone nie odzwierciedlają oficjalnego stanowiska Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. 2 W STRONĘ ZIELONYCH ZAMÓWIEŃ

3 Interes biznesu, społeczeństwa i środowiska Co to właściwie jest EMAS? Wbrew pozorom wciąż jest to termin zbyt mało u nas znany. Kiedy, i po co powstał? EMAS (Eco Management and Audit Scheme), czyli unijny system zarządzania środowiskowego, w Unii Europejskiej powstał na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 czerwca 1993 r. Obecna podstawa prawna to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z 25 listopada 2009 r. w sprawie dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie EMAS. W Polsce system ekozarządzania i audytu EMAS został formalnie ustanowiony na mocy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o krajowym systemie ekozarządzania i audytu EMAS. Funkcjonujący system nie zapewniał jednak faktycznej realizacji postanowień rozporządzenia (WE) nr 1221/2009, m. in. odnośnie kompetencji weryfikatorów środowiskowych, wsparcia dla zainteresowanych organizacji oraz informacji składanych we wnioskach tychże organizacji. Obecnie problematykę tę reguluje ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o krajowym systemie ekozarządzania i audytu EMAS. Ustawa uprościła m. in. proces rejestracji poprzez wskazania jednego, centralnego organu odpowiedzialnego za rejestrację, którym jest od 29 września 2011 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Skąd wziął się pomysł na wprowadzenie specjalnego systemu ekozarządzania? Rozmowa z Katarzyną Pliszczyńską, rzecznikiem Ministerstwa Środowiska. System ten powstał przede wszystkim z rosnącej troski o środowisko naturalne. Wraz ze świadomością o potrzebie chronienia przyrody rósł nacisk strony opinii publicznej i konsumentów, którzy coraz częściej oczekiwali, by produkty, które nabywają, podobnie jak usługi świadczone przez najróżniejsze społecznie odpowiedzialne podmioty były przyjazne dla środowiska. Na to, że tak się dzieje miały też wpływ nowe akty prawne dotyczące ochrony środowiska. To one sprawiają, że zmienia się sposób prowadzenia działalności gospodarczej. Ważne jest, aby wobec proekologicznych wymagań rynku i przepisów prawa przedsiębiorstwa rozwijały się zgodnie ze strategiami inwestycyjnymi uwzględniającymi zasadę zrównoważonego rozwoju. To znaczy takiego podejścia do działalności gospodarczej, które zapewnia pogodzenie interesów biznesu, społeczeństwa i środowiska. To dziś społeczna odpowiedzialność firm i organizacji. System ekozarządzania i audytu EMAS stał się tym samym użytecznym narzędziem tworzenia w zakładach, instytucjach, organizacjach i innych podmiotach, kultury zrównoważonego rozwoju oraz efektywnego zarządzania dostępnymi zasobami i energią. Taką właśnie możliwość daje przedsiębiorstwom uczestnictwo w systemie zarządzania środowiskiem. Jest on szczególnym instrumentem, który ma na celu ważne dla wszystkich zadania: oceniać, raportować oraz wpływać na udoskonalanie działalności firmy we wszystkich aspektach związanych z ochroną środowiska. Przynależność do systemu jest dla każdego deklarującego ją podmiotu zobowiązaniem, obligującym przedsiębiorstwa do przestrzegania norm prawnych związanych z ochroną środowiska oraz wykonaniem odpowiednich ustaleń wewnątrz firmy. Czy to znaczy, że nasze firmy nie dbają o środowisko? Dbają. W zasadzie każda firma ma określoną politykę dotyczącą ochrony środowiska. EMAS jednak, to coś więcej niż przestrzeganie wymagań prawnych ochrony środowiska czy limitów emisyjnych. Organizacje rejestrujące się w tym systemie deklarują, iż będą się wykazywać niestandardowym zaangażowaniem w działania prośrodowiskowe. Problem leży jednak w czymś innym. Nie zawsze zasady te i działania, choćby przestrzegane w praktyce, mają postać formalną. Nie są zapisane w odpowiednim dokumencie. Tymczasem właśnie sformułowanie tych zasad jest podstawowym elementem w budowaniu planu działań prośrodowiskowych przedsiębiorstwa, który powinien być opracowany zgodnie z obowiązującym prawem dotyczącym ochrony środowiska. Winien on również zostać zatwierdzony przez dyrekcję lub osoby z najwyższego szczebla zarządzania firmą. Co więcej, plan ten powinien być okresowo rewidowany i poprawiany. To zrozumiałe, wszak stałe udoskonalanie działań proekologicznych, poprawianie skuteczności w dbałości o środowisko naturalne rodzi nowe potrzeby w tym zakresie. Z pani wypowiedzi wynika, że trzeba się do tego systemu akredytować. Jakie podmioty mogą to zrobić? Na początku, kiedy w 1995 r. system został uruchomiony był on możliwy BIULETYN SZKOLENIOWY 3

4 do wprowadzenia tylko w przedsiębiorstwach sektora przemysłowego. To się zmieniło w 2001 roku. Jest to cezura, od której możliwe jest wdrażanie system EMAS przez wszystkie podmioty działające na rynku, bez względu na to, w jakim sektorze prowadzą działalność gospodarczą. Także prywatne? Podkreślam raz jeszcze, że o wpis do rejestru EMAS mogą starć się wszelkiego rodzaju podmioty. Zarówno publiczne, jak i prywatne i to niezależnie od wielkości czy rodzaju działalności. Czyli zarówno przedsiębiorstwa, jak i podmioty niekomercyjne, w tym administracja publiczna. Oczywiście muszą spełnić określone wymagania. O jakie konkretnie wymogi chodzi? Firma, która chciałaby zarejestrować się w systemie musi spełnić wymagania stawiane organizacjom aplikującym do systemu zgodnie z rozporządzeniem WE 1221/2009. Przewiduje ono m. in. przeprowadzenie przeglądu środowiskowego, zidentyfikowanie aspektów środowiskowych i wyznaczenie znaczących aspektów środowiskowych, opracowanie polityki środowiskowej, wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego wg. wymagań EMAS, przeprowadzenie audytów wewnętrznych systemu oraz przygotowanie deklaracji środowiskowej. Po wdrożeniu wymagań rozporządzenia EMAS organizacja powinna poddać się zewnętrznemu audytowi prowadzonemu przez akredytowanego weryfikatora środowiskowego EMAS. Dopiero wtedy możliwe jest podjecie procedury rejestracji firmy w systemie EMAS. Chciałabym podkreślić, że na każdym etapie procesu rejestracji organizacja może kontaktować się na roboczo (w tym telefonicznie, mailowo, osobiście) z Generalną Dyrekcją Ochrony Środowiska w celu wyjaśnienia jakichkolwiek wątpliwości związanych z rejestracją. Jak łatwo się zorientować przygotowania do rejestracji składają się z kilku etapów. Długo trwają te przygotowania? W zależności od wielkości firmy oraz typu jej działalności cały proces od podjęcia decyzji do rejestracji może trwać od 6 do 18 miesięcy. Co to jest deklaracja środowiskowa, jaki jest jej cel i co powinna zawierać? Deklaracja środowiskowa jest swoistym raportem środowiskowym, który, jak już mówiłam, organizacja zarejestrowana w EMAS jest zobowiązana upublicznić oraz okresowo aktualizować. To jeden z głównych celów deklaracji środowiskowej przekazanie społeczeństwu i innym zainteresowanym stronom informacji dotyczącej oddziaływania środowiska oraz wyników działań na rzecz ograniczenia tego oddziaływania. Zawiera ona wyczerpującą informację dotyczącą między innymi takich elementów funkcjonowania organizacji, jak: program, cele i zadania środowiskowe, efekty działalności środowiskowej i zgodność z mającymi zastosowanie obowiązkami prawnymi dotyczącymi środowiska. Jak jednak stworzyć w firmie warunki prawidłowego wdrożenia programu? Przed podjęciem decyzji na temat wdrożenia EMAS warto przeprowadzić rzetelną analizę kosztów i korzyści. W tym przypadku warto wykorzystać doświadczenia organizacji krajowych i zagranicznych, które już są wpisane do tego systemu. Z doświadczenia wiem, że w ogólnym rozrachunku wszystkie podmioty wykazują jednak przewagę korzyści nad kosztami. Najczęściej chwalą się poprawą efektywności gospodarowania zasobami i energią, oszczędnościami oraz zmniejszeniem ryzyka występowania sytuacji generujących nieprzewidziane koszty, na przykład kar za niespełnienie wymagań prawnych. Skąd pewność, że firma czy inny podmiot rzeczywiście spełnia deklarowane zobowiązania? Ktoś sprawdza czy wyznaczone kryteria zostały przez dany podmiot spełnione? W jaki sposób to się odbywa? W system potwierdzania zgodności z wymaganiami EMAS są zaangażowani akredytowani przez Polskie Centrum Akredytacji weryfikatorzy środowiskowi EMAS oraz Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. Wpis do rejestru EMAS jest ostatecznie dokonywany przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, po upewnieniu się, że organizacja spełnia wszystkie wymagania EMAS. W skrócie wygląda to tak. Podmiot podejmujący procedurę rejestracji musi złożyć deklarację, w której powinno się znaleźć m. in. zobowiązanie do publicznego udostępnienia informacji o rezultatach prac na rzecz środowiska naturalnego, szczególnie partnerom przedsiębiorstwa oraz odbiorcom jego produktów lub usług. Deklaracja ta jest poświadczana przez weryfikatora środowiskowego EMAS, czyli bezstronnego i wiarygodnego pracownika, który ocenia funkcjonowanie systemu i potwierdza prawidłowość danych publikowanych w deklaracji. Weryfikator środowiskowy jest zewnętrznym akredytowanym audytorem, który potwierdza zgodność z wymaganiami EMAS prowadzi weryfikację systemu zarządzania środowiskowego oraz walidację deklaracji środowiskowej. 4 W STRONĘ ZIELONYCH ZAMÓWIEŃ

5 W Polsce Instytucją akredytującą weryfikatorów środowiskowych EMAS jest Polskie Centrum Akredytacji (PCA), które niejako nadzoruje proces akredytacji, w tym sprawdza kompetencje kandydatów na weryfikatorów oraz sprawuje nadzór sprawdzając czy chcące przynależeć do systemu podmioty wykonują zadania zgodnie z rozporządzeniem o EMAS. Podsumowując, rejestracja w systemie EMAS może nastąpić dopiero, gdy wszystkie elementy i wymogi, które wymieniłam, zostaną spełnione. Może się zdarzyć tak, że weryfikator odrzuci akredytację o przyjecie do systemu organizacji? Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska może odmówić rejestracji w szczególnych przypadkach. Wydaje wówczas decyzję w oparciu o procedury KPA. Przykładowo GDOŚ może odmówić organizacji rejestracji w EMAS, jeśli w wyniku oceny formalnej lub oceny merytorycznej wniosku o rejestrację stwierdzi, że organizacja nie spełnia wymagań rozporządzenia EMAS, jeśli otrzyma od PCA pisemny raport z nadzoru wskazujący na to, że czynności weryfikatora środowiskowego nie zostały wykonane w sposób wystarczająco odpowiedni, aby gwarantować, że organizacja spełnia wymagania rozporządzenia EMAS. Każdorazowo przed podjęciem decyzji o odmowie rejestracji w EMAS Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska konsultuje się z zainteresowanymi stronami oraz zwraca się do organizacji z prośbą o przedstawienie jej stanowiska w tej sprawie. GDOŚ przekazuje decyzję o odmowie rejestracji w EMAS, wraz z jej uzasadnieniem, do organizacji oraz do wiadomości organom egzekwowania prawa właściwym ze względu na miejsce korzystania ze środowiska przez organizację, PCA i właściwemu weryfikatorowi środowiskowemu. W odniesieniu do decyzji o odmowie rejestracji w EMAS organizacji przysługuje prawo zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Wniosek ten, zgodnie z KPA, wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W przypadku odmowy rejestracji w EMAS organizacja może ponownie przedłożyć wniosek o rejestrację po spełnieniu przez nią wymagań, będących przyczyną odmowy rejestracji Co zatem dzieje się dalej, jeśli decyzja weryfikatora jest pozytywna? Deklaracja, którą zatwierdził weryfikatora wysyłana jest do organu kompetentnego, którym w Polsce jest Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, w celu jej zarejestrowania. Fakt ten podawany jest do publicznej wiadomości. Do zadań Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, po pozytywnym zakończeniu oceny formalnej i oceny merytorycznej oraz po uiszczeniu przez organizację opłaty rejestracyjnej, należy rejestracja organizacji w EMAS oraz nadaje jej numeru w rejestrze. Następnie GDOŚ informuje pisemnie organizację oraz właściwe organy egzekwowania prawa o rejestracji organizacji w EMAS oraz o nadanym jej numerze w tym rejestrze. Do GDOŚ należy również przekazanie informacji o zarejestrowanej firmie do unijnego rejestru EMAS prowadzonego przez Komisję Europejską. Organizacja zarejestrowana w EMAS, co 12 miesięcy, liczone od daty pierwszej walidacji (sprawdzeniu rzeczywistego stopnia gotowości) przygotowania do deklaracji środowiskowej powinna przekazać do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska wniosek o utrzymanie w EMAS. Jeśli wszystkie wymagania są spełnione ostatnim warunkiem wpisania organizacji do rejestru jest wniesienie opłaty rejestracyjnej. Dużo to kosztuje? Wysokość tej opłaty określono w ustawie EMAS na jeden tysiąc zł. GDOŚ, na konto którego wpływają opłaty, korzystając z delegacji ustawowej może zmniejszyć ich wysokość. Przykładowo dla organizacji pożytku publicznego, placówek oświatowo-wychowawczych, jednostek sektora finansów publicznych, współczynnik ten wynosi 0,005, a więc opłata rejestracyjna wyniesie 5 zł. Współczynnik opłaty dla podmiotów gospodarczych uzależniony jest od wielkości zatrudnienia. I tak dla tych, które zatrudniają 5 osób współczynnik ten wynosi 0,10; do 20 osób 0,15; do 50-0,25; do 250-0,35; do 500-0,50. Pozostałe organizacje wnoszą opłatę w podstawowej wysokości, chyba, że rejestracja dotyczy kilku zakładów. Wszystkich zainteresowanych finansową stroną EMAS odsyłam do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie współczynników różnicujących wysokość opłaty rejestracyjnej w krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS) (Dz. U. Nr 94, poz. 932). Należy podkreślić, iż zgodnie z tym rozporządzeniem opłaty te przesyłane na rachunek bankowy organu rejestrującego są dochodami budżetu państwa. BIULETYN SZKOLENIOWY 5

6 Mówiliśmy dużo o obowiązkach, czas zapytać jakie korzyści daje przynależność do systemu? Jest ich wiele. Organizacje zarejestrowane w EMAS wskazują na kilka obszarów, w których korzyści z rejestracji są największe. Jednym z nich jest zrównoważone zarządzanie zasobami. Dzięki wdrożeniu wymagań EMAS organizacje optymalizują zużycie zasobów i energii, w związku z systematycznym zmniejszaniem negatywnego wpływu na środowisko. Największe oszczędności firmy notują w takich obszarach, jak gospodarka odpadami, gospodarka wodno-ściekowa czy zużycie energii. Inne korzyści wynikające z udziału w EMAS to, choć zabrzmi to nieco paradoksalnie, konieczność działania zgodnie z wymaganiami prawnymi ochrony środowiska. Wymusza to uporządkowanie wszystkich obowiązków w tym zakresie oraz wprowadzenie procedur gwarantujących ich realizację. Podmioty prowadzą wnikliwą analizę wymagań prawnych oraz podejmują wysiłek zmierzający do zapewnienia zgodności z nimi. Dzięki temu minimalizują one ryzyko kar za nieprzestrzeganie prawa ochrony środowiska oraz zyskują większe zaufanie ze strony administracji publicznej. Podmioty uczestniczące w EMAS zyskują także przewagę konkurencyjną. Rynek coraz częściej wymusza na firmach działania prośrodowiskowe. Jest to szczególnie widoczne za sprawą rosnącej popularności ekologicznego wizerunku biznesu. W wielu przetargach, prowadzonych zarówno przez administrację publiczną, jak i firmy prywatne, pojawią się kryteria ochrony środowiska. Klienci również zaczynają zwracać uwagę na tzw. ekologiczne produkty i prośrodowiskowe postępowanie firm. Dzięki EMAS firmy posiadają sprawdzone instrumenty, służące do zapewniania najwyższego poziomu ochrony środowiska. Jednocześnie ich prośrodowiskowy wizerunek jest potwierdzony wiarygodnym certyfikatem, przyznawanym przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Obecnie jednym z kluczowych elementów biznesu jest umiejętność budowania wiarygodności i zaufania. To kolejny argument za uczestnictwem w EMAS, gdyż pomaga on tworzyć pozytywną relację organizacji z społeczności i wzmacniać w ten sposób jej wiarygodność. Istotnym wymogiem systemu jest prowadzenie otwartego dialogu ze społeczeństwem oraz innymi zainteresowanymi stronami, w tym z lokalną ludnością i klientami. Dzięki temu organizacje kształtują swój wizerunek jako wiarygodnych i odpowiedzialnych partnerów. Jedną z ważnych korzyści jest niewątpliwie możliwość przynależności i znalezienia się w elitarnej grupie instytucji i organizacji, postrzeganych (zarówno w Polsce i Europie, jak i na całym świecie) jako organizacje proekologiczne działające w zgodzie z prawem, w sposób efektywny, wiarygodny i przejrzysty. Polityka środowiskowa określa zobowiązania organizacji na rzecz zrównoważonego rozwoju. Jest dokumentem publicznie dostępnym, pokazującym zainteresowanym stronom odpowiedzialność organizacji w zakresie ochrony środowiska. Dzięki EMAS organizacje posiadają sprawdzone instrumenty, służące do zapewniania najwyższego poziomu ochrony środowiska, optymalizują zużycie zasobów i energii w związku z systematycznym zmniejszaniem negatywnego wpływu na środowisko. Decyzję o wdrażaniu systemu EMAS podjęło również najwyższe Kierownictwo Ministerstwa Środowiska. Wśród dobrych praktyk ekozarządzania stosowanych przez ministerstwo, które warto by wskazać, jako przykład, że działania te rzeczywiście się opłacają? Wśród wielu przykładów można wymienić używanie ekologicznego, o zmniejszonej gramaturze papieru w ksero, usługi cateringowe z lokalnych produktów niegenerujące trudno przetwarzalnych odpadów, energooszczędne oświetlenie, jak też wielokrotne używanie materiałów promocyjnych. Ile organizacji jest obecnie w systemie EMAS i jak na tym tle wygląda Polska? W zależności od kraju liczba organizacji sięga od kilkudziesięciu do ponad tysiąca (w Niemczech, Hiszpanii i we Włoszech). W Polsce obecnie jest to 45 organizacji. Jaki wpływ na rozwój EMAS zmiany normy ISO Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) co kilka lat przygotowuje aktualizację kolejnych norm, na których opierają się wdrażane w firmach systemy zarządzania. Prace koncentrują się obecnie na standardzie ISO 14001, którego poprzednie wydanie pochodzi z 2004 roku. Spodziewana publikacja wersji finalnej normy ISO to wrzesień 2015 r. Fakt, że norma ISO (rozdział 4) stała się załącznikiem rozporządzenia EMAS, znajdzie odbicie w systemach zarządzania organizacji zarejestrowanych w EMAS. Zasady wdrażania, utrzymania i doskonalenia systemu zarządzania środowiskowego zawarte są w międzynarodowych normach ISO i ISO Norma ISO zawiera wymagania, których spełnienie stanowi podstawę do wydania certyfikatu zgodności funkcjonowania systemu zarządzania środowiskowego, natomiast norma ISO ma charakter poradnika. Zawiera ona ogólne wytyczne dotyczące zasad, systemów i technik wspomagających wdrażanie i doskonalenie systemu zarządzania środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy ISO Norma ISO zawiera specyfikacje w zakresie systemowego podejścia do zarządzania środowiskowego, w tym wymagania podlegające okresowemu, systematycznemu i obiektywnemu audytowi dla celów certyfikacji lub deklaracji własnej. Została ona opracowana w sposób umożliwiający zastosowanie jej do różnych warunków geograficznych, kulturowych i społecznych jak również we wszystkich organizacjach, niezależnie od rodzaju i wielkości. Nie zostały ustalone w niej wymagania bezwzględne, które dotyczą efektów działalności środowiskowej. Zostały w niej wyszczególnione zasadnicze elementy, na które organizacja powinna zwrócić uwagę wdrażając, utrzymując oraz doskonaląc swój system zarządzania środowiskowego. Do najważniejszych z nich należy zaliczyć: zobowiązanie do ciągłego doskonalenia, które definiowane jest jako powtarzający się proces usprawniania systemu zarządzania środowiskowego, który ma na celu doskonalenie ogólnych efektów działalności środowiskowej, zgodnie z polityką środowiskową organizacji, zobowiązanie do zgodności z obowiązującym ustawodawstwem dotyczącym ochrony środowiska (przepisy, kodeksy postępowania oraz zarządzenia wewnętrzne) związanym z aspektami środowiskowymi występującymi w organizacji jak i zapobieganie zanieczyszczeniom. Należy podkreślić, że norma ISO jest dokumentem stosowanym na zasadzie dobrowolności, powszechnie dostępnym i zaakceptowanym przez akredytowaną jednostkę normalizacyjną. 6 W STRONĘ ZIELONYCH ZAMÓWIEŃ

7 Nowe, bardziej zielone prawo Nowa ustawa o zamówieniach publicznych wprowadza szersze możliwości uwzględniania aspektów środowiskowych i elektronizacji, a więc i odmaterializowania i zmniejszenia emisyjności przetargów. Dwa lata na wdrożenie przepisów Konieczność dokonania zmian obecnie obowiązujących przepisów Prawa zamówień publicznych (Pzp) regulowanych obecnie przez ustawę z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 907, z pózn. zm.) wynika m. in. ze zmiany przepisów UE w tym zakresie, z którymi musi być ono zgodne. W ubiegłym roku przyjęte zostały trzy nowe dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady: 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylającej dyrektywę 2004/18/ WE (Dz. Urz. UE L 94 z ), zwana dalej dyrektywa klasyczna 2014/24/UE, oraz 2014/25/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych, uchylającej dyrektywę 2004/17/WE (Dz. Urz. UE L 94 z ), zwana dalej dyrektywą sektorową 2014/25/UE, 2014/23/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie udzielania koncesji (Dz. Urz. UE L 94 z ). Przepisy wszystkich trzech dyrektyw muszą być wdrożone do polskiego prawa. Terminy implementacji, zgodnie z art. 90 ust. 1 dyrektywy klasycznej 2014/24/UE oraz art. 106 ust. 1 dyrektywy sektorowej 2014/25/UE, opływają w dniu 18 kwietnia 2016 r., z tym ze dyrektywy zezwalają państwom członkowskim na odroczenie terminu wdrożenia: 1) obowiązkowej komunikacji elektronicznej, z wyjątkiem przesyłania ogłoszeń, udostępniania dokumentów zamówienia, oraz instytucji stricte elektronicznych jak: aukcja elektroniczna, katalogi elektroniczne, dynamiczny system zakupów do dnia 18 października 2018 r.; 2) obowiązkowej komunikacji elektronicznej w przypadku postępowań prowadzonych przez centralną jednostką zakupującą do dnia 18 kwietnia 2017 r.; 3) przepisów dotyczących sposobu sporządzania jednolitego europejskiego dokumentu zamówienia do dnia 18 kwietnia 2018 r. Większość przepisów dyrektyw to przepisy wymagające obowiązkowego wdrożenia przez państwa członkowskie UE. Dyrektywa klasyczna 2014/24/UE wprowadza nowe rozwiązania, niewystępujące w uchylonej dyrektywie 2004/18/WE, które stanowią ponad 30% jej zapisów, i wymusza konieczność modyfikacji rozwiązań prawnych obecnie funkcjonujących w polskim systemie zamówień publicznych. Wprowadzone dyrektywami zmiany pozwolą m.in. na uelastycznienie i przyspieszenie procesu udzielania zamówień publicznych, ułatwiając korzystanie z procedury dialogu konkurencyjnego i procedury konkurencyjnej z negocjacjami, pozwalając na rezygnacje lub zmianę kolejności poszczególnych etapów w procedurze zamówienia publicznego i przewidując obowiązkowa komunikacje elektroniczna miedzy wykonawca i zamawiającym Wyzwania zamówień publicznych Według Oceny Skutków Regulacji nowej ustawy aktualne problemy w obszarze zamówień publicznych dotyczą m. in. zagadnień takich jak: 1) brak pewności prawnej w zakresie wyłączeń dotyczących zamówień in-house oraz współpracy publiczno-prywatnej, dot. bezpośredniego udzielania przez zamawiających (organy założycielskie, jednostki samorządu terytorialnego) zamówień poza procedurami przewidzianymi w Pzp tzw. podmiotom wewnętrznym, do których należy przede BIULETYN SZKOLENIOWY 7

8 wszystkim zaliczyć: instytucje gospodarki budżetowej oraz spółki komunalne; 2) braku możliwości udzielania zamówień w celu prowadzenia działalności sektorowej przez wszystkie kategorie zamawiających (obecnie tzw. zamówień sektorowych w bardziej elastycznych procedurach mogą udzielać wyłącznie podmioty prawa publicznego, przedsiębiorstwa publiczne oraz zamawiający działający na podstawie praw szczególnych lub wyłącznych); 3) braku podstawy prawnej pozwalającej na zobowiązanie zamawiających do w pełni elektronicznego udzielania zamówień publicznych, w zakresie publikacji ogłoszeń, dokumentów zamówienia, komunikacji miedzy zamawiającym a wykonawca i składania ofert i wniosków z wykorzystaniem profilu nabywcy, znajdującego się m.in. na Platformie e-zamówienia, przygotowanej i udostępnionej zamawiającym przez Urząd Zamówień Publicznych; 4) braku podstawy prawnej pozwalającej na stosowanie trybów negocjacyjnych poprzedzonych ogłoszeniem o zamówieniu, tj. negocjacji z ogłoszeniem i dialogu konkurencyjnego, zapewniających możliwość wyboru przez zamawiających rozwiązań lepiej wpisujących się w ich oczekiwania, bardziej ekonomicznych, innowacyjnych, dostosowaniach do potrzeb zamawiającego i użytkowników przedmiotu zamówienia, m.in. w przypadku, gdy: potrzeby zamawiającego nie mogą zostać spełnione bez dostosowania łatwo dostępnych rozwiązań, zamówień obejmujących rozwiązania projektowe i innowacyjne, gdy zachodzi konieczność przeprowadzenia negocjacji lub dialogu, z uwagi na szczególne okoliczności dotyczące charakteru, stopnia złożoności lub struktury prawnej lub finansowej albo z uwagi na ryzyko związane z przedmiotem zamówienia, gdy zamawiający nie może opisać przedmiotu zamówienia w wystarczająco precyzyjny sposób poprzez odniesienie do norm europejskich, ocen technicznych, specyfikacji lub referencji technicznych; w przypadku zamówień sektorowych pozwalających zamawiającym na stosowanie trybu dialogu konkurencyjnego; 5) braku możliwości uwzględnienia w zamówieniach publicznych konsekwencji związanych z nieprzestrzeganiem przez wykonawce prawa pracy, prawa ochrony środowiska oraz zabezpieczenia społecznego, pozwalających na wykluczenie wykonawcy naruszającego obowiązki wynikające z tych przepisów; 6) odejście od konieczności przedkładania przez wszystkich wykonawców dokumentów potwierdzających spełnianie kryteriów kwalifikacji; 7) pozornego powoływania się na zasoby podmiotów trzecich; 8) braku podstawy prawnej dokonywania wyboru oferty w oparciu o kryterium oferty najkorzystniejszej ekonomicznie z wykorzystaniem rachunków kosztów cyklu życia (obejmującego koszty związane z: nabyciem, użytkowaniem wycofaniem z eksploatacji, kosztom ekologicznym związanym z cyklem życia produktu, usługi lub roboty budowlanej); 9) braku pewności prawnej w zakresie dopuszczalnej modyfikacji zmiany umowy; 10) braku możliwości rozszerzenia zakresu ochrony prawnej wykonawców uczestniczących w postępowaniach o udzielenie zamówień publicznych później progów unijnych na podstawowe czynności podejmowane przez zamawiających w postępowaniu: opis przedmiotu zamówienia, wybór oferty najkorzystniejszej oraz unieważnienie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. 8 W STRONĘ ZIELONYCH ZAMÓWIEŃ

9 Innowacje w przetargach Nowe przepisy nakładają na zamawiających szereg nieprzewidzianych dotychczasowymi przepisami obowiązków w zakresie weryfikacji sytuacji podmiotowej wykonawców. W szerszym niż dotychczas wymiarze ma również być wykorzystywana przez zamawiających wspólna dla krajów Unii Europejskiej baza e-certis. Przepisy dyrektyw promują rozwiązania innowacyjne, wprowadzając m.in. szczególny rodzaj współpracy zamawiającego z wykonawcami w ramach partnerstwa innowacyjnego. Ponadto, dyrektywy kodyfikują zasady powierzania zadań i zawierania umów w ramach współpracy publiczno-prywatnej, w tym zamówień udzielanych podmiotom zależnym tj. powiązanym (tzw. zamówienia in-house) oraz dopuszczalne modyfikacje umów o zamówienie publiczne. Według ustawodawcy i stanowiska wyrażonego w Uzasadnieniu do ustawy zakres oraz skala koniecznych i potrzebnych zmian przepisów z zakresu zamówień publicznych, wynikających z dyrektyw oraz służących zwiększeniu efektywności systemu zamówień publicznych, zasadne było opracowanie nowej ustawy całościowo regulującej problematykę zamówień publicznych, niż dokonywanie kolejnej nowelizacji obecnie obowiązującej ustawy Pzp. Takie rozwiązanie zapewnić ma przede wszystkim prawidłowe wdrożenie postanowię dyrektyw, a także większa przejrzystość regulacji i ułatwić stosowanie przepisów, zapobiegnie powstaniu ewentualnych niespójności czy tez sprzeczności wewnętrznych oraz wątpliwości interpretacyjnych. Nowa ustawa, w ślad za postanowieniami dyrektyw, jak podkreśla się w Uzasadnieniu do niej, będzie miała na celu stworzenie mechanizmów umożliwiających najbardziej efektywne wykorzystanie środków publicznych, a także umożliwienie wykorzystania zamówień publicznych jako środka do realizacji przez państwo określonych celów i polityk, jak: innowacyjność, walka z wykluczeniem społecznym, ochrona środowiska Ponadto, w związku z tym, ze z udzielaniem zamówień publicznych wiąże się zazwyczaj wydatkowanie pieniędzy publicznych o znacznej wartości, konieczne jest zapewnienie warunków do ich skutecznego, przejrzystego i konkurencyjnego wydatkowania. Udzielanie zamówień publicznych powinno być prowadzone w taki sposób, który z jednej strony zapewni dostęp do tych zamówień i umożliwi konkurencje, prowadząca do uzyskania najbardziej ekonomicznie korzystnych ofert, a z drugiej strony pozwoli na kontrole takich postępowań i unikanie zjawisk sprzyjających korupcji. Projekt ustawy w ślad za obowiązującymi przepisami ustawy Pzp przewiduje wprowadzenie kwoty szacunkowej wartości zamówienia publicznego lub konkursu, której nieprzekroczenie będzie zwalniało zamawiającego z obowiązku stosowania przepisów projektowanej ustawy do udzielenia danego zamówienia publicznego lub organizowania konkursu. W przypadku zamówień klasycznych próg ten wynosi zł, co stanowi w przybliżeniu wyrażona w złotych w dotychczas obowiązujących przepisach równowartość kwoty euro. Najważniejsze planowane w nowej ustawie rozwiązania dotyczą: uproszczenia procedur udzielania zamówień publicznych i ich uelastycznienia, co przyniesie korzyści zarówno zamawiającym jak i wykonawcom, szczególnie małym i średnim przedsiębiorcom poprzez: lepszego wykorzystania negocjacji jako sposobu doprecyzowania warunków umów z wykonawcami w celu uzyskania usługi, która najlepiej odpowiada potrzebom zamawiającego; skrócenia minimalnych terminów w procedurach udzielania zamówień; zmniejszenia obowiązków formalnych na etapie ubiegania się o udzielenie zamówienia; przedstawiania przez wykonawców oświadczenia o spełnianiu warunków w formie ustandaryzowanego tzw. jednolitego europejskiego dokumentu zamówienia (potwierdzającego spełnianie kryterium kalifikacji, brak podstaw do wykluczenia wykonawcy, kryteriów selekcji także w odniesieniu do podmiotów trzecich i podwykonawców) oraz żądania dokumentów wyłącznie od wykonawcy, którego oferta została wybrana jako najkorzystniejsza, jak również gdy będzie to rzeczywiście konieczne dla zapewniania prawidłowego przebiegu postępowania; zakaz żądania dokumentów, którymi zamawiający dysponuje, lub które może pobrać z ogólnie dostępnych i bezpłatnych baz danych, obowiązek posługiwania się systemem e-certis; Elektronizacja zamówień Poprzez wprowadzenie obowiązkowego stosowania narzędzi elektronicznych w komunikacji miedzy wykonawca i zamawiającym w zamówieniach publicznych regulacja przyczyni się do rozwoju informatyzacji i e-administracji. Elektronizacja zamówień poprzez ograniczenie tradycyjnego obiegu pism i dokumentów, a także minimalizacje kosztów obsługi administracyjnej związanej z przetwarzaniem dokumentów papierowych będzie miała pozytywny wpływ na środowisko Elektronizacja zamówień poprzez uwzględnienie przewidywanych BIULETYN SZKOLENIOWY 9

10 udogodnień dla osób niepełnosprawnych może przyczynić się do zmniejszenia zjawiska wykluczenia cyfrowego, a w sposób pośredni do ograniczenia wykluczenia społecznego. Stwarzanie warunków do większego stosowania kryteriów środowiskowych przy ocenie ofert wykonawców wpłynie na poprawę środowiska naturalnego. Wprowadzenie klauzul społecznych dotyczących udziału w postępowaniu zakładów chronionych oraz wykonawców zatrudniających osoby niepełnosprawne i defaworyzowane może przyczynić się do zwiększenia zatrudnienia tych osób, co może powodować ograniczenie zjawiska wykluczenia społecznego. Uwzględnienie konieczności przestrzegania przepisów ochrony środowiska przy realizacji zamówień publicznych wpłynie pozytywnie na ochronę środowiska naturalnego. W przypadku elektronizacji zamówień publicznych zmiany polegają na: a) wprowadzeniu obowiązkowej komunikacji elektronicznej między wykonawca i zamawiającym, b) wprowadzeniu obowiązku stosowania przy składaniu ofert i wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu profilu nabywcy, stanowiącego rozwiązanie techniczne, umożliwiając realizacje procesu udzielania zamówienia publicznego, w tym sporządzanie dokumentów elektronicznych, ich udostępnianie, przekazywanie i przechowywanie, c) stworzeniu elektronicznej platformy zamówień publicznych e-zamówienia, na której będzie znajdował się Biuletyn Zamówień oraz profil nabywcy i aukcje elektroniczne, dzięki czemu zwiększona zostanie dostępność oraz przejrzystość realizowanych procesów, z jednoczesnym zapewnieniem bezpieczeństwa danych, d) uproszczeniu realizacji obowiązków związanych ze sprawozdawczością, dzięki rozwiązaniom zapewnionym przez profil nabywcy oraz dzięki informacjom zawartych w ogłoszeniach oraz przekazywanych na platformę e- -Zamówień z profilu nabywcy. Nowa ustawa zachęca do promowania i realnego wykorzystywania pozaekonomicznych celów zamówień publicznych takich jak ochrona środowiska, integracja społeczna czy wspieranie innowacyjności. Kładziony jest nacisk na wybór oferty najkorzystniejszej ekonomicznie, czyli opartej na efektywności kosztowej, jak również uwzględniającej inne aspekty niż cena lub koszt, tj. kryteria jakościowe, społeczne, środowiskowe i innowacyjne, niekoniecznie zaś oferty najtańszej, poprzez: uwzględnienie w kryteriach oceny ofert relacji jakości do ceny lub kosztu, dopuszczalność stosowania kryteriów dotyczących organizacji, kwalifikacji i doświadczenia osób wyznaczonych do realizacji danego zamówienia, jeżeli te wymagania mogą mieć znaczący wpływ na poziom wykonania zamówienia publicznego, wykorzystanie w ramach kryterium kosztu podejścia opartego na efektywności kosztowej, takiego jak rachunek kosztów cyklu życia, wprowadzenie zasady, e zastosowanie wyłącznie kryterium ceny jest dopuszczalne, jeżeli przedmiot zamówienia jest powszechnie dostępny i ma ustalone standardy jakościowe, użycie przyjaznych dla środowiska sposobów produkcji itp., wprowadzenie nowej procedury partnerstwa innowacyjnego, przeznaczonej dla nabywania produktów i usług, które nie są jeszcze dostępne na rynku, promowanie zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz de faworyzowanych poprzez obniżenie warunku poziomu zatrudniania tych osób z 50% do 30%; zapewnienia lepszego dostępu do rynku małym i średnim przedsiębiorcom poprzez: 10 W STRONĘ ZIELONYCH ZAMÓWIEŃ

11 Z perspektywy cyklu życia Elementem odróżniającym projekt nowej ustawy od obowiązującej ustawy Pzp jest wprowadzenie możliwości wyboru kryterium kosztowego przy wykorzystaniu podejścia opartego na efektywności kosztowej, takiego jak rachunek kosztów cyklu życia zamawianych produktów. Uwzględnić efektywność środowiskową Rozwój koncepcji zielonych zamówień publicznych spowodował konieczność opracowania i stosowania określonych i konkretnych metodyk pomiaru aspektów środowiskowych, które uwzględnia się w procedurach przetargowych. Ich celem jest eliminowanie dowolności i uznaniowości oraz zwiększanie obiektywizmu stosowanych wymogów ekologicznych. Do metody tych należy analiza cyklu życia, obecnie opracowywana w postaci analizy kosztów cyku życia, w celu nadania jej bardziej ścisłego, kwantytatywnego (liczbowego i wskaźnikowego) charakteru, umożliwiającego zobiektywizowany pomiar oddziaływania na środowisko ze strony danego (zamawianego) produktu lub procesu jego wytwarzania i dostarczania, na możliwie wszystkich etapach cyklu życia (tzw. od kołyski aż po grób ). W 2013 r. Komisja Europejska zaproponowała dość rozbudowaną metodykę analizy aspektów środowiskowych produktów i organizacji, w postaci zaleceń i metodycznego przewodnika. W komunikacie Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego Zintegrowana polityka produktowa podejście oparte na cyklu życia produktów w środowisku uznano konieczność zintegrowanego podejścia do oddziaływania produktu na środowisko w całym cyklu życia. W Komunikacie w sprawie zrównoważonej gospodarki materiałami oraz zrównoważonej produkcji i konsumpcji z dnia 20 grudnia 2010 r. Rada zwróciła się do Komisji o opracowanie wspólnej metodyki oceny ilościowej oddziaływania produktów na środowisko w całym cyklu życia w celu wsparcia oceny i oznakowania produktów. W komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów W kierunku Aktu o jednolitym rynku. W stronę społecznej gospodarki rynkowej o wysokiej konkurencyjności: 50 propozycji na rzecz wspólnej poprawy rynku pracy przedsiębiorczości i wymiany zapowiedziano, że zbadana zostanie możliwość ustanowienia wspólnej europejskiej metodyki oceny i znakowania produktów w celu rozwiązania kwestii oddziaływania na środowisko, w tym emisji dwutlenku węgla. Rezultatem wysiłków KE w celu opracowania zharmonizowanej metody oceny produktów i przedsiębiorstw pod kątem ich efektywności środowiskowej w cyklu życia Komisja opracowała, na bazie istniejących już wszakże metod, sposób oznaczania śladu środowiskowego produktu oraz śladu środowiskowego organizacji. Został on zawarty i opublikowany w formie Zaleceń Komisji w sprawie stosowania wspólnych metod pomiaru efektywności środowiskowej w cyklu życia produktów i organizacji oraz informowania o niej z dnia 9 kwietnia 2013 r. (2013/179/UE). Zalecenie te nie mają wprawdzie charakteru obowiązkowego, lecz zawierają praktyczny przewodnik Przewodnik dotyczący śladu środowiskowego produktu. W opinii Komisji, zanim zostanie nałożony obowiązek stosowania takich zaleceń, konieczne jest jeszcze dalsze ulepszenie tych metod w celu zminimalizowania obciążeń administracyjnych. Przewodnik ten przedstawia metodę modelowania oddziaływania przepływów materiałów i energii oraz emisji i strumieni odpadów związanych z produktem na środowisko, przez cały cykl życia produktu. Metodyka, poświęcona głównie analizie efektywności środowiskowej, dotyczy zarówno produktów, a więc towarów materialnych i usług, jak również samych organizacji, w szczególności tych wytwarzających produkty i świadczących usługi, w tym również instytucji publicznych. W kontekście wprowadzanych systemów zarządzania środowiskowego i zamówień publicznych uwzględniających aspekty środowiskowe, metodyka ta może okazać się niezwykle przydatna, dostarczając zobiektywizowanych kryteriów identyfikacji i określania oddziaływania środowiskowego ze strony produktów, usług i sposobu funkcjonowania organizacji. Dotyczy to przy tym zarówno produktów i usług posiadanych i użytkowanych w ramach organizacji (instytucji publicznej np. jednostce samorządu terytorialnego), usług świadczonych (w tym komunalnych), jak również, towarów i usług zamawianych w procesach przetargowych. Stosowanie metodyki pomiaru efektywności środowiskowej w cyklu życia produktów i organizacji oraz informowania o niej pozwala w kompleksowy sposób, a więc zgodnie z wymogami ekorozwoju, badać i monitorować środowiskowe aspekty świadczonych i zamawianych usług, produktów i sposobu funkcjonowania organizacji. Świadomość, wiedza i kompleksowe dane o efektywności środowiskowej produktów i usług, dostarczane przez metodykę, mogą stanowić duże ułatwienie w procesie tworzenia specyfikacji istotnych warunków zamówienia dokumentów kluczowych w każdym przetargu i szczególnie istotnych w konstruowaniu zielonych zamówień publicznych. W ramach podejścia uwzględniającego cykl BIULETYN SZKOLENIOWY 11

12 życia zamawianych produktów bierze się pod uwagę spektrum przepływów zasobów i oddziaływań środowiskowych związanych z produktem lub organizacją z perspektywy łańcucha dostaw. Podejście to obejmuje wszystkie etapy, od pozyskania surowców poprzez procesy związane z przetwarzaniem, dystrybucją, eksploatacją i wycofaniem z eksploatacji, a także wszelkie istotne powiązane oddziaływanie na środowisko, skutki dla zdrowia, zagrożenia związane z zasobami i obciążenia dla społeczeństwa. Stosując podejście do zamówień publicznych, a szerzej do zarządzania środowiskowego i polityki ekologicznej organizacji (instytucji publicznej) uwzględniającej cykl życia, oraz ogólnie myślenie w kategoriach cyklu życia produktu, bierze się pod uwagę wszelkie istotne dla środowiska interakcje związane z towarami, usługami, działaniami lub podmiotami z perspektywy łańcucha dostaw. Jest to podejście odwrotne do koncentrowania się wyłącznie na oddziaływaniu na poziomie miejsca lub wyłącznie na jednym rodzaju oddziaływania na środowisko w celu ograniczenia możliwości wystąpienia niezamierzonego przenoszenia obciążeń przenoszenia obciążenia związanego z oddziaływaniem na środowisko z jednego etapu łańcucha dostaw na inny, z jednej kategorii oddziaływania do innej, między oddziaływaniem a efektywnym gospodarowaniem zasobami lub między państwami. Efektywność kosztowa Elementem odróżniającym projekt nowej ustawy od obowiązującej ustawy Pzp jest wprowadzenie możliwości wyboru kryterium kosztowego przy wykorzystaniu podejścia opartego na efektywności kosztowej, takiego jak rachunek kosztów cyklu życia Tak rozumiane kryterium kosztowe wykracza poza kryterium kosztów eksploatacji, do których odwołuje się ustawa Pzp. Projekt ustawy podobnie jak dyrektywy wprowadza definicje cyklu życia, która jest bardzo zbliżona do definicji cyklu życia produktu obowiązującej na gruncie ustawy Pzp, z tą różnicą, ze odnosi się nie tylko do danego produktu, ale również do obiektu budowlanego lub świadczenia usług. Pojęcie rachunku kosztów cyklu życia oznacza z kolei wszystkie koszty ponoszone w trakcie cyklu życia robót budowlanych, dostaw lub usług. Obejmuje koszty wewnętrzne, ponoszone przez zamawiających lub innych użytkowników, takie jak koszty zużycia energii, materiałów eksploatacyjnych, koszty utrzymania, koszty demontażu i recyklingu. Ponadto, rachunek kosztów cyklu życia może obejmować koszty przypisane ekologicznym efektom zewnętrznym związane z produktem, usługą lub robotami budowlanymi na przestrzeni ich cyklu życia, np. koszty emisji gazów cieplarnianych i innych zanieczyszczeń oraz inne koszty łagodzenia zmiany klimatu. Projektodawca nie narzucił obowiązku uwzględniania wszystkich kosztów w ramach rachunku cyklu życia, umożliwiając bardziej elastyczne zastosowanie tej koncepcji w zależności od przedmiotu zamówienia oraz opracowanej metodologii. Sama koncepcja rachunku kosztów cyklu życia pozwala nie tylko na określenie ekonomiki zakupu produktu, ale również na finansową wycenę wpływu produktu na środowisko Zewnętrzne koszty środowiskowe są ujmowane w rachunku kosztów cyklu życia LCC (Life Cycle Costs) o ile można określić i zweryfikować ich wartość pieniężna Projektowane przepisy wprowadzają fakultatywność w zakresie stosowania rachunku kosztów cyklu życia oraz określenia rodzajów kosztów w niej uwzględnionych Zamawiający nie mają obowiązku stosowania podejścia kosztowego. Jednakże, jeśli zamawiający zdecyduje się na zastosowanie rachunku kosztów cyklu życia wymaga to od niego uszczegółowienia zakresu wymaganych od wykonawców informacji oraz wskazania metody szacowania wartości kosztów. Nie dotyczy to jednak postępowań przetargowych, w których przedmiot zamówienia jest objęty wspólną metodologią szacowania rachunku kosztów cyklu życia W takim przypadku zamawiający udzielając zamówienia 12 W STRONĘ ZIELONYCH ZAMÓWIEŃ

13 z wykorzystaniem LCC, jest zobowiązany do zastosowania w postępowaniu przetargowym określonej metodologii. Projekt ustawy nie określa jednolitej metodologii szacowania kosztów cyklu życia stosowanej powszechnie w odniesieniu do wszystkich rodzajów zamówię publicznych. Zamawiający mogą zdecydować się na wykorzystanie jednej z istniejących już na rynku metodologii lub wypracować własna metodologie, którą mogą stosować na potrzeby określonego zamówienia, określonych typów zamówię lub wszystkich udzielanych przez siebie zamówię uwzględniających metodę kosztowa. W przypadku jednak wprowadzenia obowiązkowej wspólnej metody kalkulacji kosztów cyklu życia na mocy unijnego aktu ustawodawczego przyjętego w określonej dziedzinie, zamawiający będą ją stosować w ramach postępowania przetargowego. Dotychczas, na szczeblu unijnym została wypracowana tylko jedna taka metodologia dyrektywa 2009/33/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów transportu drogowego wprowadziła obowiązek uwzględniania aspektów środowiskowych w zamówieniach na zakup pojazdów transportu drogowego. Mimo to projekt ustawy odsyła do załączników dyrektyw, odwołujących się do tego aktu unijnego. Taki zabieg ma ochronić przed koniecznością nowelizacji ustawy w przypadku gdy katalog aktów unijnych wymienionych w załączniku XIII do dyrektywy klasycznej 2014/24/UE lub w załączniku XV do dyrektywy sektorowej 2014/25/UE ulegnie zmianie. Nalepy bowiem zauważyć, ze w dyrektywach podkreślono potrzebę kontynuacji na szczeblu unijnym działań zmierzających do określenia wspólnych metodologii dotyczących rachunku kosztów cyklu życia dla konkretnych kategorii dostaw lub usług. Nalepy się zatem spodziewać, ze tego typu metodologie zostaną wypracowane w przyszłości także w innych dziedzinach. Regionalne lub lokalne metody szacowania kosztów środowiskowych W celu zagwarantowania przestrzegania przez zamawiających podstawowych zasad udzielania zamówię, tj. równego i niedyskryminacyjnego traktowania wykonawców oraz obowiązku działania w sposób przejrzysty i proporcjonalny, projektodawca określił warunki, które łącznie musi spełniać metoda stosowana do szacowania zewnętrznych kosztów środowiskowych Metody szacowania zewnętrznych kosztów środowiskowych mogą zostać opracowane na dowolnym szczeblu administracyjnym. Moa zatem miedz charakter krajowy, regionalny lub lokalny. W celu uniknięcia zakłócenia konkurencji, opracowane metody powinny jednak zachować charakter ogólny, zamiast służyć jedynie na potrzeby konkretnego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Powinny być również opracowane z wyprzedzeniem, w sposób obiektywny i niedyskryminujący oraz dostępne dla wszystkich zainteresowanych stron. Innym istotnym elementem wprowadzonym projektem ustawy jest doprecyzowanie warunku odnoszącego się do powiązania kryteriów oceny ofert z przedmiotem zamówienia. Dla lepszego uwzględnienia kwestii społecznych i środowiskowych w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, zamawiający ma możliwość stosowania kryteriów oceny ofert w odniesieniu do robót budowlanych, dostaw lub usług, które maja być zrealizowane, we wszystkich aspektach i na każdym etapie cyklu życia tych robót, dostaw lub usług. Dotyczy to zarówno wydobycia surowców przeznaczonych dla danego produktu, jak i innych etapów, na utylizacji kończąc, łącznie z czynnikami związanymi z konkretnym procesem produkcyjnym, dostarczeniem lub obrotem i jego warunkami w odniesieniu do tych robót, dostaw lub usług, bać tez z konkretnym procesem na późniejszym etapie ich cyklu życia, nawet jeśli te czynniki nie są ich istotnym elementem. Zgodnie z wyrokiem Trybunału z dnia 10 maja 2012 r. w sprawie C-368/10 Komisja Europejska przeciwko Królestwu Niderlandów, kryteria odnoszące się do takich procesów produkcji lub dostarczania mogą zakładać, ze przy produkcji zakupionych produktów nie stosowano toksycznych chemikaliów lub, ze zakupione usługi świadczone są z wykorzystaniem energooszczędnych urządzeń Obejmuje to także kryteria oceny ofert lub warunki realizacji zamówienia związane z dostarczaniem lub wykorzystaniem produktów sprawiedliwego handlu w trakcie wykonywania zamówienia, łącznie z wymogiem zapłacenia producentom ceny minimalnej i premii. Wymóg związku kryteriów oceny ofert z przedmiotem zamówienia wyklucza kryteria odwołujące się do ogólnej polityki firmy, których nie można uznać za czynnik charakteryzujący konkretny proces produkcji lub dostarczania zakupionych robót, dostaw lub usług. Zamawiający nie może zatem wymagać od oferentów aby prowadzili określoną politykę społeczną lub politykę środowiskowej odpowiedzialności przedsiębiorców Stawianie tak ogólnie sformułowanych kryteriów naruszałoby podstawowe zasady udzielania zamówię, tj. równe i niedyskryminacyjne traktowanie wykonawców oraz obowiązek przejrzystego i proporcjonalnego działania ze strony zamawiającego Projekt ustawy w myśl przepisów dyrektyw formułuje zasady określania kryteriów oceny ofert, stanowiące skodyfikowanie utrwalonej linii orzeczniczej Trybunału. Zgodnie z projektowanymi przepisami kryteria oceny ofert powinny być skonkretyzowane przez zamawiającego Udzielanie zamówienia na podstawie obiektywnych kryteriów gwarantuje bowiem przestrzeganie zasad niedyskryminacji i równego traktowania wykonawców. Stwarza tym samym możliwość obiektywnego porównania relatywnej wartości ofert, pozwalając na ustalenie w warunkach efektywnej konkurencji, która z ofert jest najkorzystniejsza ekonomicznie. Sformułowanie kryteriów udzielenia zamówienia w sposób obiektywny, powinno wyłączać możliwość arbitralnej decyzji ze strony zamawiającego Ponadto w projekcie ustawy znalazły się regulacje dot. sposobu określania wag kryteriów oceny ofert. Zamawiający będzie zobowiązany do wskazywania w dokumentach zamówienia kryteriów oceny ofert oraz względnej wagi, jaka przypisze każdemu z kryteriów służących wyborowi oferty najkorzystniejszej ekonomicznie, z wyjątkiem sytuacji, gdy ofertę najkorzystniejsza ekonomicznie określać będzie wyłącznie na podstawie ceny. Odstępstwa od powyższego obowiązku wskazania wagi przypisanej kryteriom oceny ofert będą mogły miedz miejsce tylko w uzasadnionych przypadkach, gdy wagi te nie będą mogły być ustalone z wyprzedzeniem, zwłaszcza w przypadku złożonego charakteru zamówienia. W tych sytuacjach zamawiający będzie mógł wskazać kryteria w kolejności od najważniejszego do najmniej ważnego BIULETYN SZKOLENIOWY 13

14 Wymiar jakościowy i środowiskowy zamówień W znowelizowanej ustawie Prawo zamówień publicznych znalazły się zagadnienia związane z przestrzeganiem prawa pracy, prawa ochrony środowiska oraz zabezpieczenia społecznego. W znowelizowanej ustawie znalazły się zagadnienia związane z przestrzeganiem prawa pracy, prawa ochrony środowiska oraz zabezpieczenia społecznego poprzez przewidzenie przesłanek wykluczenia wykonawcy, który naruszył obowiązki wynikające z prawa pracy, prawa ochrony środowiska i przepisów o zabezpieczeniu społecznym, gdy zamawiający jest to w stanie wykazać za pomocą dowolnych środków dowodowych), uwzględnienia ww. kwestii w ramach badania rażąco niskiej oferty (uwzględnienia w wyjaśnianiach i konsultacjach z wykonawcami zgodności badanej oferty z przepisami prawa pracy obowiązującymi w miejscu, w którym realizowane jest zamówienie publiczne, w szczególności z przepisami o minimalnym wynagrodzeniu oraz zgodności z przepisami o zabezpieczeniu społecznym i prawa ochrony środowiska), przewidzenie stosowanych klauzul realizacji umowy o zamówienie publiczne przez wykonawców i podwykonawców w zakresie przestrzegania ww. przepisów prawa, jak również zawiadamianie właściwych organów: inspekcji pracy, inspekcji ochrony środowiska i ZUS o stwierdzonych lub podejrzewanych naruszeniach ww. przepisów. Podstawowym celem regulacji jest stworzenie mechanizmów umoralniających najbardziej efektywne wykorzystanie środków publicznych, a także umożliwienie wykorzystania zamówień publicznych jako środka do realizacji przez państwo określonych celów i polityk (innowacyjność, walka z wykluczeniem społecznym, ochrona środowiska itp.). Oprócz wskazanego w ustawie Pzp zakresu potencjalnych wyjaśnień odwołujących się do ekonomiczności procesu wytwórczego, technicznych warunków, oryginalności rozwiązań czy tez możliwości uzyskania pomocy państwowej, w projekcie ustawy wymienia się również zgodność z obowiązkami wynikającymi z prawa ochrony środowiska, prawa pracy i przepisów o zabezpieczeniu społecznym w odniesieniu do działań zarówno wykonawców jak i podwykonawców. W ramach przykładowego zakresu wyjaśnień w kwestii rażąco niskich ofert, można wskazać na obowiązek przestrzegania regulacji dotyczących ochrony zatrudnienia i warunków pracy, a także miejsca, w którym zamówienie będzie realizowane. Jednym z czynników mających wpływ na cenę oferty są niewątpliwie koszty wynikające z obowiązku przestrzegania przez wykonawcę obowiązujących go przepisów prawa, zwłaszcza prawa pracy, w tym przepisów dotyczących wynagrodzenia za prace oraz bezpieczeństwa i higieny pracy. Zielone negocjacje W projekcie ustawy wyjaśnienia ze strony wykonawców pod katem przestrzegania obowiązków wynikających z przepisów ochrony zatrudnienia i warunków pracy, zostały dodatkowo rozszerzone o ochronę środowiska Projektowane przepisy w jednoznaczny sposób wskazują, iż zamawiający w procesie badania ceny oferty będzie zobowiązany do przeprowadzenia z wykonawcą konsultacji Zamawiający będzie mógł odrzucić ofertę w przypadku, gdy dostarczone dowody nie będą w dostatecznym stopniu uzasadniać niskiego poziomu proponowanej ceny lub proponowanych kosztów. Zamawiający będzie również zobowiązany odrzucić ofertę, jeżeli stwierdzi, ze jest ona rażąco niska, ponieważ jest niezgodna z mającymi zastosowanie obowiązkami z zakresu prawa pracy, ochrony środowiska czy przepisów o zabezpieczeniu społecznym. W trybie negocjacji z ogłoszeniem zamawiający będzie zobowiązany do określenia w dokumentach zamówienia minimalnych wymogów, które murza spełnić wszystkie oferty. Opis przedmiotu zamówienia będzie musi być natomiast na tyle precyzyjne, aby umożliwić ustalenie przez kandydatów charakteru i zakresu zamówienia oraz podjecie decyzji co do złożenia wniosku o dopuszczenie 14 W STRONĘ ZIELONYCH ZAMÓWIEŃ

15 do udziału w postępowaniu Minimalnymi wymaganiami, ustanawianymi przez zamawiającego, będą te warunki, które powinna spełniać lub posiadać każda oferta, aby umożliwić zamawiającemu udzielenie zamówienia zgodnie z wybranymi kryteriami udzielenia zamówienia. Negocjacje będą mogły zatem dotyczyć wszystkich cech zamawianych robót budowlanych, dostaw i usług, w tym na przykład jakości, ilości, klauzul handlowych oraz aspektów społecznych, środowiskowych i innowacyjnych, o ile nie stanowią one wymagań minimalnych. Powinny one służyć poprawie ofert, tak aby umożliwić zamawiającemu zakup robót budowlanych, dostaw i usług dostosowanych do jego konkretnych potrzeb. Tak samo jak termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu oraz ofert w przetargu ograniczonym, w trybie konkurencyjnym z negocjacjami został określony termin składania wniosków oraz ofert wstępnych a także możliwości jego skracania oraz obowiązek przedłożenia (przepisy dyrektywy klasycznej 2014/24/UE wyraźnie odsyłają w tym zakresie do przetargu ograniczonego). Zielone warunki W zakresie ustalenia szczególnych warunków zamówienia projekt ustawy nie wprowadza również zasadniczych zmian. Zamawiający tak jak do tej pory będzie mógł określić szczególne warunki związane z realizacja zamówienia, pod warunkiem, ze będą one powiązane z przedmiotem zamówienia i wskazane w ogłoszeniu lub w dokumentach zamówienia. Warunki te będą mogły obejmować aspekty gospodarcze związane z innowacyjnością, środowiskowe, społeczne lub związane z zatrudnieniem. Tak jak zostało to uregulowane w ustawie Pzp, również projekt ustawy zakład otwarty katalog możliwych aspektów, do których mogą odnosić się warunki realizacji zamówienia. Środowiskowe warunki realizacji zamówienia, jak i w przypadku kryteriów udzielenia zamówienia, będą mogły odnosić się do procesów produkcji lub dostarczenia produktów, wskazując przykładowo, iż przy produkcji zakupionych produktów nie stosuje się toksycznych chemikaliów, lub świadczenie zakupionych usługi realizowane jest przy wykorzystaniu energooszczędnych urządzeń Warunki realizacji zamówienia dotyczące kwestii środowiskowych będą mogły odwoływać się do dostarczenia, opakowania i utylizacji produktów, a w przypadku zamówię na roboty budowlane i na usługi zakładać minimalizacje odpadów lub efektywne gospodarowanie zasobami. Społeczne warunki realizacji zamówienia podobnie jak społeczne kryteria oceny ofert maja na celu ochronę zdrowia personelu biorącego udział w procesie produkcji, wspieranie integracji społecznej osób de faworyzowanych lub członków słabszych grup społecznych wśród osób wyznaczonych do wykonania zamówienia lub przeprowadzenia szkoleń z umiejętności potrzebnych przy danym zamówieniu. Mogą także mieć na celu sprzyjanie wdrożeniu środków służących promowaniu równouprawnienia płci w pracy, większemu uczestnictwu kobiet w rynku pracy oraz godzeniu życia zawodowego i prywatnego. W tym miejscu należny jednak podkreślić, ze przestrzeganie podstawowych konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy możne być jedynie warunkiem realizacji zamówienia, gdyż nie można przestrzegać konwencji w mniejszym lub większym stopniu i nie możne to podlegać ocenie zamawiającego Co do zasady, zamawiający będzie miał natomiast wybór, czy uwzględni zagadnienia społeczne jako kryterium oceny ofert czy jako warunek realizacji zamówienia. Warunki realizacji zamówienia, mimo ze nie zostało to wskazane w projekcie ustawy powinny być zgodne z przepisami prawnymi UE. Obowiązek taki wydaje się bowiem oczywisty i niewymagający specjalnego uregulowania w projekcie ustawy. Warunki powinny być również ustalone z poszanowaniem zasady przejrzystości Projekt ustawy wskazuje wprost na konieczność zapewnienia związku warunków realizacji zamówienia z przedmiotem zamówienia. W tym miejscu projekt ustawy rozszerza nieco możliwości zamawiającego, ponieważ dotychczas związek z przedmiotem zamówienia rozumiany był dość wąsko jako odnoszący się przede wszystkim do fazy realizacji roboty budowlanej, usługi czy dostawy. Natomiast w projektowanych przepisów, warunki realizacji zamówienia będą uznawane za powiązane z przedmiotem zamówienia, jeśli będą dotyczyć robót budowlanych, usług czy dostaw, które maja być zrealizowane w ramach tego BIULETYN SZKOLENIOWY 15

16 zamówienia, we wszystkich aspektach oraz na wszystkich etapach ich cyklu życia Jako, ze warunki te maja być związane z przedmiotem zamówienia nie mogą one odnosić się do ogólnej polityki firmy. Podwykonawstwo również z aspektem środowiskowym Zagadnienia dotyczącego podwykonawstwa zostaną uregulowane zgodnie z przepisami dyrektyw. Regulacje zawarte w tym zakresie w nowej ustawie w dużym stopniu będą się opierać o przepisy obecnie obowiązującej ustawy Pzp. Projekt ustawy istotnie rozszerza jednak zakres regulacji odnoszących się do podwykonawstwa. Projektowane regulacje dotyczące podwykonawstwa można podzielić na trzy grupy, w zależności od celu, któremu maja służyć: przepisy, których celem jest zapewnienie przestrzegania przez podwykonawców obowiązków w zakresie prawa pracy, prawa ochrony środowiska i przepisów o zabezpieczeniu społecznym; przepisy mające na celu zapewnienie odpowiedniej przejrzystości w łańcuchu podwykonawców oraz przepisy umożliwiające dokonywanie płatności bezpośrednich na rzecz podwykonawców. Zamawiający będzie mógł zadać od wykonawcy, aby wskazał w ofercie część zamówienia, której wykonanie zamierza zlecić osobom trzecim w ramach podwykonawstwa. W przypadku zamówię na roboty budowlane oraz na usługi realizowane na obiekcie pod bezpośrednim nadzorem zamawiającego, będzie on zadał od wykonawcy podania nazwy (firmy) albo imiona i nazwiska, danych kontaktowych oraz informacji o przedstawicielach prawnych proponowanych podwykonawców. Projektodawca uznał bowiem, ze niezbędne jest zapewnienie zamawiającemu wiedzy na temat tego kto jest obecny na placach budowy, na których wykonywane są na ich rzecz roboty budowlane czy tez na temat tego jakie przedsiębiorstwa świadczą usługi w lub na budynkach, obiektach infrastruktury lub obszarach takich jak ratusze, szkoły, obiekty sportowe czy autostrady, za które zamawiający jest odpowiedzialny lub nad którymi sprawuje bezpośredni nadzór. znaleźć kogoś innego, na czyjej zdolności będzie polegał. Aby uniknąć przypadków naruszenia obowiązków w zakresie prawa pracy, prawa ochrony środowiska i przepisów o zabezpieczeniu społecznym zamawiający będzie zobowiązany zweryfikować, czy w stosunku do zaproponowanych przez wykonawce podwykonawców nie zachodzą obligatoryjne przesłanki wykluczenia. W tym celu wykonawca zobowiązany będzie dołączyć oświadczenia własne w postaci jednolitego dokumentu zaproponowanych podwykonawców. W przypadku przedstawiania podwykonawców na etapie realizacji zamówienia wykonawca będzie zobowiązany przedstawić odpowiednie dokumenty potwierdzające brak podstaw do wykluczenia. W projekcie ustawy celowo nie wskazano procentowego udziału podwykonawstwa; na gruncie projektowanych przepisów nie będzie możliwe nałożenie ogólnego obowiązku minimalnego udziału procentowego podwykonawstwa w realizacji zamówienia; będzie można wymagać, by określone kluczowe zadania były wykonane osobiście przez wykonawce. Zielone tryby Zagadnienia dotyczące opisu przedmiotu zamówienia w nowej ustawie zostały uregulowane zgodnie z odpowiednimi przepisami dyrektyw. Dyrektywy posługują się pojęciem specyfikacji technicznych. W projekcie ustawy postanowiono jednak zachować dotychczas obowiązująca i ugruntowana w doktrynie terminologie i posługiwać się pojęciem opisu przedmiotu zamówienia 16 W STRONĘ ZIELONYCH ZAMÓWIEŃ

17 publicznego. W odniesieniu do obecnych przepisów ustawy Pzp projekt ustawy wprowadza nowe rozwiązania dotyczące w szczególności: możliwości określenia w opisie przedmiotu zamówienia konieczności przeniesienia praw własności intelektualnej; możliwości opisania przedmiotu zamówienia publicznego w kategoriach wymagań wydajnościowych lub funkcjonalnych, w tym aspektów środowiskowych; uwzględnienia w opisie przedmiotu zamówienia konieczności zapewnienia dostępności dla wszystkich użytkowników, w szczególności dla osób niepełnosprawnych; wymaganych cech dostaw, usług lub robót budowlanych, za pomocą których zamawiający będzie zobowiązany opisać przedmiot zamówienia zostanie wskazane, ze cechy te mogą odnosić się również do określonego procesu, metody produkcji, realizacji wymaganych dostaw, usług lub robót budowlanych, lub do konkretnego procesu innego etapu ich cyklu życia, pod warunkiem, ze są one związane z przedmiotem zamówienia oraz proporcjonalne do jego wartości i celów; możliwości wymagania przez zamawiającego przedstawienia określonego oznakowania ( etykiety w nomenklaturze dyrektyw); możliwości wymagania od wykonawców przedstawienia sprawozdania z badan przeprowadzonych przez jednostkę oceniająca zgodność lub certyfikatu wydanego przez taka jednostkę. Oznakowania i etykiety Nowością w porównaniu do obecnych przepisów ustawy Pzp w zakresie opisu przedmiotu zamówienia będą przepisy dotyczące oznakowania. Pod tym pojęciem będzie należało rozumieć dokument, zaświadczenie lub poświadczenie potwierdzające, ze dany obiekt budowlany, produkt, usługa, proces lub procedura spełniają określone wymogi. W związku z tym przepisy dotyczące oznakowań będą miały zastosowanie do robót budowlanych, dostaw lub usług posiadających szczególne cechy, pod warunkiem spełnienia dodatkowych przesłanek odnoszących się już do samych etykiet. W zakresie przepisów dotyczących oznakowań zarówno ustawodawca europejski, jak i projektodawca, kładą nacisk na to, aby po pierwsze zamawiający miał obowiązek akceptowania wszystkich etykiet, potwierdzających, ze dane roboty budowlane, dostawy lub usługi spełniają równoważne wymagania dotyczące oznakowania. Po drugie, w przypadku, gdy wykonawca z przyczyn od siebie niezależnych nie będzie mógł uzyskać oznakowania wymaganego przez zamawiającego lub oznakowania równoważnego, zamawiający będzie obowiązany zaakceptować inne środki dowodowe, jeżeli wykonawca ten udowodni, ze roboty budowlane, dostawy lub usługi, które maja zostać przez niego wykonane, spełniają wymagania określonego oznakowania lub określone wymagania wskazane przez zamawiającego. Projekt ustawy zakłada również regulacje dotyczące przedstawienia sprawozdania z badan przeprowadzonych przez jednostkę oceniająca zgodność lub certyfikatu wydanego przez taka jednostkę, potwierdzających zgodność z wymaganiami lub kryteriami określonymi w opisie przedmiotu zamówienia publicznego, kryteriach oceny ofert lub warunkach realizacji zamówienia publicznego. Przez jednostkę oceniająca zgodność należny rozumieć organ wykonujący działania z zakresu oceny zgodności, w tym kalibracje, testy, certyfikacje i kontrole, akredytowany zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008. Projekt ustawy zobowiązuje zamawiającego w przypadku wymagania przedstawienia certyfikatów wydanych przez określona jednostkę oceniająca zgodność, do akceptowania również certyfikatów wydanych przez inne równoważne jednostki oceniające zgodność Ponadto w projekcie ustawy dopuszczono inne odpowiednie środki dowodowe, takie jak dokumentacja techniczna producenta, jeżeli dany wykonawca nie ma dostępu do certyfikatów lub sprawozdań z badan, ani nie ma możliwości ich uzyskania w stosownym terminie, pod warunkiem ze dany wykonawca tym samym dowiedzie, ze roboty budowlane, dostawy lub usługi spełniają wymogi lub kryteria określone przez zamawiającego. Podobnie jak w dotychczas obowiązujących przepisach ustawy Pzp, projekt ustawy wprowadza wymóg zgodnie z którym, opis przedmiotu zamówienia publicznego powinien zapewniać równy dostęp wykonawców do postępowania o udzielenie zamówienia publicznego oraz nie tworzyć nieuzasadnionych przeszkód dla otwarcia tego postępowania na konkurencję. W związku z powyższym przedmiot zamówienia powinien być opisany w taki sposób, aby uniknąć sztucznego zawężania konkurencji poprzez wymogi, które faworyzują konkretnego wykonawce, odzwierciedlając kluczowe cechy dostaw, usług lub robót budowlanych oferowanych zwykle przez tego wykonawce. Opisanie przedmiotu zamówienia pod względem wymagań wydajnościowych i funkcjonalnych powinno umożliwić osiągniecie tego celu. Wymagania funkcjonalne i odnoszące się do wydajności są również odpowiednim środkiem sprzyjającym innowacji w zamówieniach publicznych. W przypadku odwołania do normy europejskiej albo, w przypadku jej braku, do normy krajowej, podobnie jak w dotychczas obowiązujących przepisach ustawy Pzp zamawiający będzie obowiązany uwzględniać oferty oparte na rozwiązaniach równoważnych do opisywanych w ramach przedmiotu zamówienia. W projekcie BIULETYN SZKOLENIOWY 17

18 ustawy zrezygnowano z obowiązujących dotychczas regulacji, zgodnie z którymi przedmiot zamówienia na roboty budowlane opisuje się za pomocą dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-przestrzennego, określonych w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego przepisu upoważniającego Projekt ustawy zamiast wprowadzać upoważnienie ustawowe do wydania ww. rozporządzenia bezpośrednio przenosi do tekstu ustawy zapisy załącznika VII do dyrektywy klasycznej 2014/24/UE. Wykluczyć trujących środowisko Podobnie jak w ustawie Pzp, również w projekcie ustawy wprowadzono obowiązek wykluczenia wykonawcy, w przypadku, gdy osoba skazana prawomocnym wyrokiem jest członkiem organów administracyjnych, zarządzających lub nadzorczych tego wykonawcy lub posiada w tych organach uprawnienia do reprezentowania, uprawnienia decyzyjne lub kontrolne. Jest to zasadne, bowiem osoby prawne lub spółki osobowe działają co do zasady wyłącznie przez swoje organy, wiec osoby wchodzące w skład tych organów maja zasadniczy wpływ na działanie podmiotu. Projektodawca uznał wiec za niewłaściwe, by zamówienia były udzielane podmiotom, w składzie których są osoby fizyczne, które dopuściły się jakiegokolwiek przestępstwa stanowiącego podstawę wykluczenia. Co do zasady bowiem takie podmioty nie gwarantują rzetelnej realizacji zamówienia. Przesłanki wykluczenia określone w dyrektywie klasycznej 2014/24/UE jako fakultatywne zostały wprowadzone do projektu ustawy. Pierwsza z nich obowiązuje, gdy zamawiający za pomocą dowolnych środków dowodowych wykaże naruszenie obowiązków w zakresie prawa pracy, prawa środowiska i prawa zabezpieczenia społecznego. Przesłanka ta stanowi wyraz wymagania dyrektyw, by państwa członkowskie i zamawiający podejmowały stosowne środki w celu zapewnienia przestrzegania obowiązków w dziedzinie prawa ochrony środowiska, prawa pracy i przepisów o zabezpieczeniu społecznym które maja zastosowanie w miejscy wykonywania robót budowlanych lub świadczenia usług. Stosowne środki powinny mieć zastosowanie zgodnie z podstawowymi zasadami prawa Unii, w szczególności z myślą o zapewnieniu równego traktowania. Takie środki powinny być stosowane zgodnie z dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 96/71/WE z dnia 16 grudnia 1996 r. dotycząca delegowania pracowników w ramach świadczenia usług, oraz w sposób zapewniający równe traktowanie i brak dyskryminacji bezpośredniej czy pośredniej wobec wykonawców i pracowników z innych państw członkowskich. Monitorowanie przestrzegania przepisów prawa ochrony środowiska, prawa pracy i o zabezpieczeniu społecznym powinno odbywać się m.in. przy stosowaniu zasad ogólnych regulujących wybór uczestników postępowań oraz przy stosowaniu postaw wykluczenia. Niezbędna weryfikacja powinna mieć miejsce zgodnie ze stosownymi przepisami ustawy, w szczególności z przepisami regulującymi środki dowodowe i oświadczenia własne. Druga z nich obowiązuje, gdy zamawiający stwierdzi, na podstawie wiarygodnych przesłanek, ze wykonawca zawarł z innymi wykonawcami porozumienie mające na celu zakłócenie konkurencji. Wprowadzenie tej podstawy wykluczenia jako obowiązkowej wynika z faktu, ze tego typu porozumienia są szkodliwe dla interesu publicznego, bowiem w ich wyniku zakłócone zostaje działanie konkurencji, służącej racjonalnemu wydatkowaniu środków publicznych. 18 W STRONĘ ZIELONYCH ZAMÓWIEŃ

19 W rezultacie zamawiający jest zmuszony wydatkować większe środki na zamówienie, którego takie porozumienie dotyczy, co możne skutkować brakiem możliwości realizowania innych, ważnych zadań publicznych. Wprowadzona podstawa wykluczenia, przeciwdziałając takim porozumieniom, niewątpliwie służyć ma interesowi publicznemu. Takie porozumienia mogą mieć na celu zakłócenie konkurencji przez m.in. współprace z konkurentami, ustalanie cen lub podział rynku w taki sposób, aby każdy z konkurentów miał monopol na części rynku. W tym miejscu należny podkreślić, ze pojecie porozumienie należny rozumieć możliwie szeroko, zarówno jako formalne jak i nieformalne porozumienia. Takie porozumienia są z reguły trudne do wykrycia, bowiem jego strony nie są zainteresowane upublicznianiem porozumień zakłócających konkurencje, dlatego tez do skorzystania z podstawy wykluczenia, projektodawca nie wymaga od zamawiającego udowodnienia zawarcia porozumienia anty konkurencyjnego, za wystarczające uznając oparcie się zamawiającego jedynie na wiarygodnych przesłankach, czyli godnych wiary, zasługujących na zaufanie, np. pochodzących z rzetelnego źródła, dających przekonanie graniczące z pewnością, choć nie potwierdzonych. Trzecia z nich jest wiążąca gdy za pomocą mniej inwazyjnych środków nie można skutecznie zlikwidować konfliktu interesów, a czwarta, jeżeli wykonawca był winny poważnego wprowadzenia w błąd przy dostarczaniu informacji, które wymagane były do weryfikacji warunków udziału, zataił te informacje lub nie jest w stanie przedstawić wymaganych dokumentów. Nadanie powyższym przesłankom wykluczenia charakteru obligatoryjnego na gruncie projektu ustawy uzasadnione jest tym, ze okoliczności te zawsze negatywnie oddziałują na prawidłowe funkcjonowanie systemu zamówię publicznych. Prowadza one bowiem do wypaczenia uczciwej konkurencji w postępowaniu i w sposób niezgodny z prawem mogą wpływać na jego wynik. Ich konsekwencja jest najczęściej szkoda zamawiającego, związana z koniecznością wyboru oferty mniej korzystnej, aniżeli w przypadku, gdyby postępowanie odbywało się w warunkach rzeczywistej konkurencji oraz opierało się na zgodnych z prawda dokumentach i oświadczeniach wykonawców. Ponadto, wpływają one negatywnie na efektywność ekonomiczna, przejrzystość i wizerunek zamówię publicznych, a także wiążą się z nasileniem złej woli wykonawców ubiegających się o zamówienia publiczne. Wykonawcy, w związku z wystąpieniem powyższych okoliczności powinni być całkowicie pozbawiani, na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów, możliwości uzyskania zamówię publicznych. Przeciw wszechwładzy ceny W ślad za dyrektywa klasyczna 2014/24/ UE projekt ustawy wprowadza zasadę, zgodnie z która zamówienia publiczne będą udzielane w oparciu o ofertę najkorzystniejsza ekonomicznie. Ofertę najkorzystniejsza ekonomicznie z punktu widzenia zamawiającego będzie można oceniać na podstawie: ceny, kosztu, ceny oraz innych kryteriów, kosztu oraz innych kryteriów. Projekt ustawy, wprowadzając pojecie oferty najkorzystniejszej ekonomicznie, zrywa z dotychczas obowiązująca typologia kryteriów: oferty najkorzystniejszej ekonomicznie oraz najniższej ceny, a w konsekwencji wyborem oferty z najniższa cena. Mimo to projekt ustawy podobnie jak dyrektywy dopuszcza możliwość wyboru oferty jedynie w oparciu o kryterium ceny. Wybierana oferta powinna być najkorzystniejsza z punktu widzenia zamawiającego, co możne oznaczać możliwość uznania za taka także oferty, w której zaproponowano wyłącznie najkorzystniejsza cenę W związku z tym, ze dyrektywa klasyczna 2014/24/ UE i sektorowa 2014/25/UE daje państwom członkowskim możliwość ograniczenia zastosowania kryterium ceny lub kosztu jako jedynego kryterium udzielenia zamówienia do określonych kategorii zamawiających lub określonego rodzaju zamówię, przewiduje się skorzystanie z tego uprawnienia i wprowadzenie w projekcie ustawy ograniczenia w zakresie korzystania wyłącznie z kryterium cenowego: przy zamówienia, których przedmiot jest powszechnie dostępny i ma ustalone standardy jakościowe. Projekt ustawy w ślad za dyrektywami wskazuje przykładowy katalog kryteriów służących do oceny ofert z wykorzystaniem podejścia opartego na najlepszej relacji jakości do ceny lub kosztu. Podobnie jak w ustawie Pzp, projekt ustawy wymienia m.in. jakość, wartość techniczna, właściwości funkcjonalne, aspekty środowiskowe, społeczne i innowacyjne, koszty użytkowania, serwis posprzedażny, termin dostarczenia. Katalog kryteriów został uporządkowany według typologii: kryteria jakościowe, kryteria odwołujące się do właściwości wykonawców oraz kryteria dotyczące obsługi posprzedażnej Przykładowe kryteria będą obejmować: 1) jakość, w tym parametry techniczne, właściwości estetyczne i funkcjonalne, dostępność; projektowanie dla wszystkich użytkowników; wymagania społeczne, środowiskowe i innowacyjne, handel i jego warunki; 2) organizacja, kwalifikacje i doświadczenie personelu wyznaczonego do realizacji danego zamówienia publicznego, w przypadku gdy właściwości wyznaczonego personelu mogą mieć znaczący wpływ na poziom wykonania zamówienia; 3) serwis oraz pomoc techniczna; warunki dostawy, takie jak termin dostawy, sposób dostawy oraz czas dostawy lub okres realizacji. Wśród nowych przykładowych kryteriów oceny ofert projekt wymienia m.in. dostępność i projektowanie dla wszystkich. Kryteria te służą dodatkowemu wsparciu przepisów dot. opisu przedmiotu zamówienia w zakresie dostępności dla osób niepełnosprawnych i projektowania z przeznaczeniem dla wszystkich użytkowników Należy bowiem zauważyć, ze projekt ustawy ustanawia dużo szersze niż istniejące dotychczas możliwości brania pod uwagę aspektów społecznych w ramach definiowania kryteriów oceny ofert. Zdecydowane poszerzenie zakresu możliwych do zastosowania kryteriów oceny ofert o charakterze społecznym sprawia, ze w pełni uprawnione będzie niejednoznacznie interpretowane dotychczas udzielenie zamówienia publicznego oferentowi, który zagwarantuje zatrudnienie przy realizacji zamówienia największej liczby osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji na przykład długotrwale bezrobotnych czy wdrożenie działań szkoleniowych dla bezrobotnych lub ludzi młodych w trakcie wykonania zamówienia. Społeczne kryteria oceny ofert murza jednak dotyczyć osób faktycznie zaangażowanych w wykonanie robót budowlanych, świadczenie usług oraz produkcje towarów stanowiących przedmiot danego zamówienia. BIULETYN SZKOLENIOWY 19

20 Zapraszamy do zgłoszenia dobrej praktyki wdrożenia ekoinnowacji w Twojej gminie w ramach konkursu "Gmina Ekoinnowacji"! Szczegóły i regulamin konkursu na stronie Fundacja Promocji Gmin Polskich Zespół Europejskiej Wszechnicy Samorządowej EWS i Centrum Inicjatyw Gospodarczo-Ekologicznych CIGE. ul. Jaworzyńska 7/3, Warszawa Tel./fax Opracowanie i redakcja: Mikołaj Niedek, Włodzimierz Kaleta, eksperci ISSN Biuletyn jest częścią e-szkoleń Ekoinnowacje w gminie i wydawany jest w ramach projektu Eko-gminy.pl Kampania informacyjno-edukacyjna z wykorzystaniem platformy e-learningowej w zakresie wdrażania innowacyjnych ekologicznie rozwiązań w gospodarce komunalnej i polityce samorządowej. Biuletyn został opublikowany dzięki dofinansowaniu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Za jego treść odpowiada Fundacja Promocji Gmin Polskich, a poglądy w nim wyrażone nie odzwierciedlają oficjalnego stanowiska Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. 20 W STRONĘ ZIELONYCH ZAMÓWIEŃ

Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS. Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka

Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS. Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka EMAS (Eco Management and Audit Scheme) Wspólnotowy System Ekozarządzania i Audytu Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

Krajowy system ekozarządzania i audytu. EMAS potrzeba czy konieczność?

Krajowy system ekozarządzania i audytu. EMAS potrzeba czy konieczność? Krajowy system ekozarządzania i audytu EMAS potrzeba czy konieczność? Agnieszka Zdanowska Departament Informacji o Środowisku Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska 25 listopada 2010 r., Poznań Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Poznań, 17 listopada 2014 r. AGENDA Innowacyjne podejście do zarządzania przedsiębiorstwem Warunki i

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Monika Dziadkowiec Dyrektor Generalna Warszawa, 5.07.2012 r. Ministerstwo Środowiska, poprzez współtworzenie polityki państwa, troszczy się o środowisko

Bardziej szczegółowo

MEAT i BVP Stan prawny w Polsce

MEAT i BVP Stan prawny w Polsce Konferencja Najlepsze praktyki w realizacji zamówień publicznych doświadczenia holenderskie MEAT i BVP Stan prawny w Polsce ` Paweł Zejer Członek Zarządu SIDiR Członek Zarządu EFCA Wyobraźnia jest ważniejsza

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

Postępowanie na opracowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego według wymagań normy ISO 14001 i Rozporządzenia EMAS w Oddziałach IMGW-PIB

Postępowanie na opracowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego według wymagań normy ISO 14001 i Rozporządzenia EMAS w Oddziałach IMGW-PIB Postępowanie na opracowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego według wymagań normy ISO 14001 i Rozporządzenia EMAS w Oddziałach IMGW-PIB Joanna Kozłowska p.o. Kierownik Biura Organizacyjno-Prawnego

Bardziej szczegółowo

Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych

Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Generalna Dyrekcja Ochrony

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001)

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) ROMAN KOŁODZIEJ IV Konferencja Naukowo-Techniczna,,Utrzymanie ruchu w przemyśle spożywczym Szczyrk, 26 kwietnia 2012 r. 1 PLAN

Bardziej szczegółowo

INFO NOWE PZP. System informacji o nowej ustawie - Prawo zamówień publicznych

INFO NOWE PZP. System informacji o nowej ustawie - Prawo zamówień publicznych INFO NOWE PZP System informacji o nowej ustawie - Prawo zamówień publicznych INFO NOWE PZP to program wsparcia Uczestników szkoleń organizowanych przez ogólnopolską firmę szkoleniową EKSPERT Sp. z o.o.

Bardziej szczegółowo

Procedura zawierania umów w Krakodlew S.A.

Procedura zawierania umów w Krakodlew S.A. Procedura zawierania umów w Krakodlew S.A. Dotyczy projektów współfinansowanych ze środków unijnych w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 1 Postanowienia ogólne 1. Z zastrzeżeniem

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM Co jest istotą systemu zarządzania środowiskowego wg normy ISO 14001? System zarządzania środowiskowego stanowi część systemu zarządzania organizacji. Istota SZŚ wg normy ISO 14001

Bardziej szczegółowo

Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania

Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA DS. PRZEDSIĘBIORSTW I PRZEMYSŁU Wytyczne 1 Bruksela, dnia 1.2.2010 r. - Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania 1. WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

Karta audytu wewnętrznego

Karta audytu wewnętrznego Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 0050.149.2015 Burmistrza Miasta Lędziny z dnia 08.07.2015 Karta audytu wewnętrznego 1. Karta audytu wewnętrznego określa: cel oraz zakres audytu wewnętrznego; zakres niezależności

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

EMAS w Polsce. Robert Pochyluk

EMAS w Polsce. Robert Pochyluk Robert Pochyluk EMAS w Polsce Po kilku latach oczekiwania, polskie organizacje, które wdrożyły system zarządzania środowiskowego uzyskały formalną możliwość rejestracji w systemie EMAS. System ten, który

Bardziej szczegółowo

Zalecenia Instytucji Wdrażającej w zakresie oceny procedur zawierania umów

Zalecenia Instytucji Wdrażającej w zakresie oceny procedur zawierania umów Zalecenia Instytucji Wdrażającej w zakresie oceny procedur zawierania umów W ramach oceny merytorycznej II stopnia ocenie podlega także gotowość organizacyjno-instytucjonalna projektu w obszarze zawierania

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projekt ustawy o zmianie ustawy o krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS) wprowadza zmiany mające na celu usprawnienie i uproszczenie funkcjonowania krajowego systemu ekozarządzania

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001

Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001 TÜV Rheinland Polska Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001 Podsumowanie zmian www.tuv.pl Aktualizacja normy ISO 9001:2015 Publikacja nowej wersji normy ISO 9001:2015 jest oczekiwana we wrześniu 2015

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.spzla-katowice.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.spzla-katowice.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.spzla-katowice.pl Katowice: PRZETARG NIEOGRANICZONY NA USŁUGI DOTYCZĄCE WDROŻENIA SYSTEMU ZARZĄDZANIA

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.bip.parp.gov.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.bip.parp.gov.pl 1 z 5 2015-07-21 19:25 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.bip.parp.gov.pl Warszawa: Przeprowadzenie audytów podmiotów ubiegających

Bardziej szczegółowo

Zmiany w zamówieniach publicznych. r. pr. Rafał Jędrzejewski dyrektor Departamentu Prawnego Urzędu Zamówień Publicznych

Zmiany w zamówieniach publicznych. r. pr. Rafał Jędrzejewski dyrektor Departamentu Prawnego Urzędu Zamówień Publicznych Zmiany w zamówieniach publicznych r. pr. Rafał Jędrzejewski dyrektor Departamentu Prawnego Urzędu Zamówień Publicznych 1 Nowe dyrektywy unijne z 2014 r. DYREKTYWA KLASYCZNA - 2014/24/UE z dnia 26 lutego

Bardziej szczegółowo

TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej

TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej Klauzule społeczne - wprowadzenie do tematu Tomasz Schimanek 2 1. Klauzule społeczne 2. Podstawy prawne 3. Możliwe zastosowania

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 Komisja Prawna 2009 24.7.2008 DOKUMENT ROBOCZY w sprawie wdrożenia dyrektywy 2006/43/WE w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW WSTĘP Jednym z długoterminowych celów Fabryki Komunikacji Społecznej jest korzystanie z usług dostawców spełniających wymogi bezpieczeństwa,

Bardziej szczegółowo

SAMOOCENA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ

SAMOOCENA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ Załącznik Nr 3 Do Zarządzenia Nr 56/10 STAROSTY KOSZALIŃSKIEGO z dnia 1 października 2010 r. SAMOOCENA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ W STAROSTWIE POWIATOWYM W KOSZALINIE Do sporządzenia samooceny wykorzystano

Bardziej szczegółowo

Sz. P. Mariusz Haładyj Podsekretarz Stanu Ministerstwo Gospodarki

Sz. P. Mariusz Haładyj Podsekretarz Stanu Ministerstwo Gospodarki Warszawa, dn. 12.11.2013 r. Sz. P. Mariusz Haładyj Podsekretarz Stanu Ministerstwo Gospodarki Szanowny Panie Ministrze, W związku ze skierowaniem do konsultacji społecznych Projektu ustawy o ułatwieniu

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia. o zmianie ustawy o krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS) oraz ustawy o systemie oceny zgodności 1)

USTAWA. z dnia. o zmianie ustawy o krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS) oraz ustawy o systemie oceny zgodności 1) Projekt z dnia 24 sierpnia 2010 r. USTAWA z dnia. o zmianie ustawy o krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS) oraz ustawy o systemie oceny zgodności 1) Art. 1. W ustawie z dnia 12 marca 2004 r.

Bardziej szczegółowo

XII Targi Energii Jachranka 2015 Nowelizacja Ustawy o efektywności energetycznej i jej wpływ na odbiorców przemysłowych

XII Targi Energii Jachranka 2015 Nowelizacja Ustawy o efektywności energetycznej i jej wpływ na odbiorców przemysłowych XII Targi Energii Jachranka 2015 Nowelizacja Ustawy o efektywności energetycznej i jej wpływ na odbiorców przemysłowych Jachranka, 24 września 2015 roku mgr inż. Katarzyna Zaparty Makówka Menadżer ds.

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

Nowe regulacje prawne a EMAS. Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

Nowe regulacje prawne a EMAS. Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Nowe regulacje prawne a EMAS Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Ochrona środowiska w Polsce Ochrona środowiska w Polsce 500 aktów prawnych Gospodarka odpadami - zmiany w przepisach

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk dr T Bartosz Kalinowski 17 19 września 2008, Wisła IV Sympozjum Klubu Paragraf 34 1 Informacja a system zarządzania Informacja

Bardziej szczegółowo

Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020

Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich WARSZAWA 4 kwietnia 2013 r. Prace nad projektem

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

SIWZ a usługi PR. 1 Copyright by M. Halicki oraz K. Sowińska, Warszawa, 13.02.2012 r. Warszawa, 2010 r. s. 7

SIWZ a usługi PR. 1 Copyright by M. Halicki oraz K. Sowińska, Warszawa, 13.02.2012 r. Warszawa, 2010 r. s. 7 1 Copyright by M. Halicki oraz K. Sowińska, Warszawa, 13.02.2012 r. SIWZ a usługi PR Zlecanie usług PR w sektorze publicznym odbywa się w oparciu o Ustawę Prawo Zamówień Publicznych z dnia 29 stycznia

Bardziej szczegółowo

Procedura wyboru dostawców w PKP Intercity S.A.

Procedura wyboru dostawców w PKP Intercity S.A. Procedura wyboru dostawców w PKP Intercity S.A. 1 Zakres stosowania Procedury Niniejszą Procedurę stosuje się do procesów zakupowych na dostawy, usługi i roboty budowlane będących zamówieniami sektorowymi

Bardziej szczegółowo

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie System zarządzania energią to uniwersalne narzędzie dające możliwość generowania oszczędności energii, podnoszenia jej efektywności

Bardziej szczegółowo

Zmiany w zamówieniach publicznych Szpitala w Rawiczu przeprowadzone w ramach projektu LCB-Healthcare

Zmiany w zamówieniach publicznych Szpitala w Rawiczu przeprowadzone w ramach projektu LCB-Healthcare Zmiany w zamówieniach publicznych Szpitala w Rawiczu przeprowadzone w ramach projektu LCB-Healthcare Renata Pazoła Specjalista ds. zamówień publicznych Poznań, 22 września 2011r. Innowacyjne zamówienia

Bardziej szczegółowo

ZRÓWNOWAŻONA KONSUMPCJA I PRODUKCJA

ZRÓWNOWAŻONA KONSUMPCJA I PRODUKCJA ZRÓWNOWAŻONA KONSUMPCJA I PRODUKCJA Zrównoważony rozwój należy do najważniejszych celów Unii Europejskiej. W obliczu kurczących się zasobów naturalnych na świecie głównym wyzwaniem dla producentów i konsumentów

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie Wniosku o Dofinansowanie pod kątem wymagań procedur zawierania umów Podtytuł prezentacji

Przygotowanie Wniosku o Dofinansowanie pod kątem wymagań procedur zawierania umów Podtytuł prezentacji Przygotowanie Wniosku o Dofinansowanie pod kątem wymagań procedur zawierania umów Podtytuł prezentacji Marta Woźniak Piotr Zajączkowski Warszawa, 8 października 2015 r. ZAGADNIENIA PRZEDSTAWIONE W PREZENTACJI:

Bardziej szczegółowo

DQS Polska sp. z o.o. Członek grupy DQS UL. Spis treści

DQS Polska sp. z o.o. Członek grupy DQS UL. Spis treści DQS Polska sp. z o.o. Członek grupy DQS UL Program weryfikacji EMAS według wymagań Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 wydanie 25 listopada 2009 w sprawie dobrowolnego udziału

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego Strona 2 PLAN DZIAŁANIA KT 270 ds. Zarządzania Środowiskowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Zarządzania Środowiskowego został powołany 27.02.1997 r. w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Bardziej szczegółowo

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących Zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, wsparcie dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą podlega

Bardziej szczegółowo

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Pytanie: Jak wykorzystać praktyczną wiedzę z zakresu wydawania decyzji środowiskowych w celu prawidłowej identyfikacji obszarów

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 7.12.2015 r. COM(2015) 599 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Europejski program bezpieczeństwa lotniczego PL PL 1. KOMUNIKAT KOMISJI Z 2011

Bardziej szczegółowo

Wszczęcie postępowania

Wszczęcie postępowania Porównanie przebiegu przykładowego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na roboty budowlane prowadzonego w trybie przetargu ograniczonego na podstawie przepisów aktualnej ustawy z dnia 29 stycznia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dn. 2007-06-01. European Commission Directorate-General for Competition State aid Registry HT 364 B-1049 Brussels.

Warszawa, dn. 2007-06-01. European Commission Directorate-General for Competition State aid Registry HT 364 B-1049 Brussels. Warszawa, dn. 2007-06-01 European Commission Directorate-General for Competition State aid Registry HT 364 B-1049 Brussels Szanowni Państwo, Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych przesyła

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 12 grudnia 2013 r. Poz. 1530 ROZPORZĄDZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW. z dnia 12 grudnia 2013 r.

Warszawa, dnia 12 grudnia 2013 r. Poz. 1530 ROZPORZĄDZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW. z dnia 12 grudnia 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 12 grudnia 2013 r. Poz. 1530 ROZPORZĄDZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie zakresu informacji zawartych w rocznym sprawozdaniu

Bardziej szczegółowo

Regulamin udzielania zamówień na dostawy i usługi Dla projektów realizowanych w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Regulamin udzielania zamówień na dostawy i usługi Dla projektów realizowanych w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka VLASSENROOT POLSKA SP Z O.O. Regulamin udzielania zamówień na dostawy i usługi Dla projektów realizowanych w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 07.04.2014 Regulamin udzielania zamówień

Bardziej szczegółowo

RODKÓW EFRR, W STOSUNKU DO KTÓRYCH NIE STOSUJE SIĘ USTAWY PRAWO ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH

RODKÓW EFRR, W STOSUNKU DO KTÓRYCH NIE STOSUJE SIĘ USTAWY PRAWO ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Załącznik do uchwały nr 60/1297/11 Zarządu Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie z dnia 12 lipca 2011 r. WYTYCZNE INSTYTUCJI ZARZĄDZAJĄCEJ REGIONALNYM PROGRAMEM OPERACYJNYM WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO

Bardziej szczegółowo

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Do najbardziej znanych systemów zarządzania środowiskiem należą: europejski EMAS światowy ISO 14000 Normy ISO serii 14000 1991 rok -Mędzynarodowa

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ

INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ Część ogólna Tekst obowiązujący od dnia. SPIS TREŚCI I.A. Postanowienia ogólne... 3 I.B. Podstawy prawne opracowania IRiESD... 5 I.C. Zakres przedmiotowy

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 20 czerwca 2016 r. Poz. 878 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA CYFRYZACJI 1) z dnia 17 czerwca 2016 r. w sprawie dokonywania oceny zgodności urządzeń radiowych

Bardziej szczegółowo

WYNIKI KONSULTACJI SPOŁECZNYCH PROWADZONYCH ZA POŚREDNICTWEM STRONY WWW W DNIACH 05.07-08.07.2010

WYNIKI KONSULTACJI SPOŁECZNYCH PROWADZONYCH ZA POŚREDNICTWEM STRONY WWW W DNIACH 05.07-08.07.2010 WYNIKI KONSULTACJI SPOŁECZNYCH PROWADZONYCH ZA POŚREDNICTWEM STRONY WWW W DNIACH 05.07-08.07.2010 Czego dotyczyła uwaga? Treść uwagi Kto zgłosił? Komentarz 7.2.2, nowe kryterium jako nr 4 7.2.2, nowe kryterium

Bardziej szczegółowo

I. Postanowienia ogólne.

I. Postanowienia ogólne. PROCEDURY KONTROLI ZARZĄDCZEJ Załącznik Nr 1 do zarządzenia nr 291/11 Prezydenta Miasta Wałbrzycha z dnia 15.03.2011 r. I. Postanowienia ogólne. 1 Procedura kontroli zarządczej została opracowana na podstawie

Bardziej szczegółowo

Zamówienia publiczne wybrane aspekty wykluczania wykonawców Kacper Sampławski, radca prawny

Zamówienia publiczne wybrane aspekty wykluczania wykonawców Kacper Sampławski, radca prawny Zamówienia publiczne wybrane aspekty wykluczania wykonawców Kacper Sampławski, radca prawny Katowice, 23. sierpnia 2012 Plan prezentacji Wykluczenie wykonawcy w upadłości Wykluczenie wykonawcy, z którym

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mpolodz.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mpolodz.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mpolodz.pl Łódź: Dotyczy: przetargu nieograniczonego na usługę monitoringu Składowiska Balastu

Bardziej szczegółowo

Kryteria UE dotyczące ekologicznych zamówień publicznych w odniesieniu do energii elektrycznej

Kryteria UE dotyczące ekologicznych zamówień publicznych w odniesieniu do energii elektrycznej Kryteria UE dotyczące ekologicznych zamówień publicznych w odniesieniu do energii elektrycznej Ekologiczne zamówienia publiczne (GPP) stanowią instrument dobrowolny. Niniejszy dokument zawiera kryteria

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH ZAMÓWIENIA PUBLICZNE

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH ZAMÓWIENIA PUBLICZNE PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH ZAMÓWIENIA PUBLICZNE SEMESTR I 82godzin (10 dni) Lp Temat 1. Wprowadzenie do zamówień publicznych A. Zakres stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych (wyjaśnienie najważniejszych

Bardziej szczegółowo

Zamówienia publiczne - zasady ogólne

Zamówienia publiczne - zasady ogólne Dr hab. inż. Dorota Zawieska Wydział Geodezji i Kartografii Pełnomocnik Dziekana ds. zamówień publicznych Plan wykładu: Wprowadzenie Podstawowe źródła zawierania umów Kryterium stosowania ustawy (progi

Bardziej szczegółowo

Efektywna organizacja zadań w systemie handlu emisjami.

Efektywna organizacja zadań w systemie handlu emisjami. Efektywna organizacja zadań w systemie handlu emisjami. Autor: dr inż. Bolesław Jankowski (Badania Systemowe "EnergSys" Sp. z o.o.) "Energetyka Cieplna i Zawodowa", nr 2/2006 Wprowadzenie 31 marca 2006

Bardziej szczegółowo

Trwałość projektów 7 osi PO IG

Trwałość projektów 7 osi PO IG Warszawa, 6 października 2015 r. Konferencja podsumowująca wdrażanie 7 i 8 osi priorytetowej PO IG Trwałość projektów 7 osi PO IG Paweł Oracz Departament Strategii Systemu Informacyjnego Ministerstwo Finansów

Bardziej szczegółowo

Zamówienia publiczne w praktyce. Studium przypadku Przetarg nieograniczony krok po kroku. Opracowanie Izabela Łuków

Zamówienia publiczne w praktyce. Studium przypadku Przetarg nieograniczony krok po kroku. Opracowanie Izabela Łuków Zamówienia publiczne w praktyce. Studium przypadku Przetarg nieograniczony krok po kroku Opracowanie Izabela Łuków Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2008 Nr 171,

Bardziej szczegółowo

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011 Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku Zespół ds. opracowania ramowego zintegrowanego programu regionalnego, 7 listopada, 2011 Cele bieżącej i przyszłej polityki: Nowa Polityka

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 111/2011 PREZYDENTA MIASTA TOMASZOWA MAZOWIECKIEGO z dnia 2 maja 2011 roku

ZARZĄDZENIE NR 111/2011 PREZYDENTA MIASTA TOMASZOWA MAZOWIECKIEGO z dnia 2 maja 2011 roku ZARZĄDZENIE NR 111/2011 PREZYDENTA MIASTA TOMASZOWA MAZOWIECKIEGO z dnia 2 maja 2011 roku w sprawie wprowadzenia Karty Audytu Wewnętrznego w Urzędzie Miasta w Tomaszowie Mazowieckim. Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Program weryfikacji raportów emisji gazów cieplarnianych

Program weryfikacji raportów emisji gazów cieplarnianych Program weryfikacji raportów emisji gazów cieplarnianych Nr zmiany /data zmiany Zmiany w programie Opis zmiany Wprowadzający zmianę podpis 15.03.2014 Aktualizacja aktów prawnych Karina KruszewskaKrawczyk

Bardziej szczegółowo

Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej

Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej Roman Warchoł, TAURON Sprzedaż Forum Polska Efektywna Energetycznie, Gdańsk, 6 marca 2012r. Unijne cele 3x20% Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

Dotacje na innowacje. Inwestujemy w Waszą przyszłość ZAPYTANIE OFERTOWE

Dotacje na innowacje. Inwestujemy w Waszą przyszłość ZAPYTANIE OFERTOWE GlobProc Sp. z o. o. ul. Św. Ducha 20/6 87-100 Toruń Toruń, 7.01.2014 ZAPYTANIE OFERTOWE Zwracamy się z prośbą o przedstawienie oferty handlowej na planowany zakup kompleksowej usługi realizacji zadań

Bardziej szczegółowo

WADIUM Janusz Dolecki

WADIUM Janusz Dolecki Kryteria wyboru ofert w przetargach drogowych planowane zmiany w Prawie Zamówień Publicznych Polski Kongres Drogowy Warszawa 25.11.2010 WADIUM Janusz Dolecki Projekty szczegółowych zmian w ustawie Prawo

Bardziej szczegółowo

Certyfikaty środowiskowe

Certyfikaty środowiskowe Certyfikaty środowiskowe jako praktyczna realizacja zasad zrównoważonego rozwoju Gdynia, 23.05.2013 Agenda 1. O Fundacji Partnerstwo dla Środowiska 2. Program Czysty Biznes 3. Zielone Biuro 4. Przyjazny

Bardziej szczegółowo

Fundacja Naukowo Techniczna Gdańsk. Dr inż. Bogdan Sedler Mgr Henryk Herbut

Fundacja Naukowo Techniczna Gdańsk. Dr inż. Bogdan Sedler Mgr Henryk Herbut Fundacja Naukowo Techniczna Gdańsk Dr inż. Bogdan Sedler Mgr Henryk Herbut Gdańsk, 2012 Zarządzanie planem gospodarki odpadami Warunkiem realizacji planu gospodarki odpadami jest ustalenie systemu zarządzania

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: ugniemce.bip.lubelskie.pl/index.php?

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: ugniemce.bip.lubelskie.pl/index.php? Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: ugniemce.bip.lubelskie.pl/index.php?id=79 Niemce: Zakup i dostawa 287 drukarek laserowych Numer ogłoszenia:

Bardziej szczegółowo

8 Przygotowanie wdrożenia

8 Przygotowanie wdrożenia 1 Krok 8 Przygotowanie wdrożenia Wprowadzenie Przed rozpoczęciem wdrażania Miejskiego Programu Energetycznego administracja miejska powinna dokładnie przygotować kolejne kroki. Pierwszym jest powołanie

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Monika Kos, radca ministra Departament Polityki Wydatkowej Warszawa, 13 stycznia 2015 r. Program prezentacji

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: http//bip.brpo.gov.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: http//bip.brpo.gov.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: http//bip.brpo.gov.pl Warszawa: Kompleksowa dostawa energii cieplnej (sprzedaż i dystrybucja/przesył)

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ

INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ w Chorzowie; Aleja Różana 2; 41-501 Chorzów INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ Część ogólna Tekst obowiązujący od dnia 2014 roku SPIS TREŚCI I.A.

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP SKLEP STACJONARNY I SPRZEDAŻ ONLINE Kryteria Certyfikatu Zielony Sklep zostały pogrupowane w zbiory, zgodnie z obszarem, którego dotyczą (centrala / punkt sprzedaży /

Bardziej szczegółowo

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Katowice, maj 2014 roku Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Zmiany w standardzie ISO 9001 dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 W prezentacji przedstawiono zmiany w normie ISO 9001 w oparciu o projekt komitetu. 2 3 4 5 6 Zmiany w zakresie terminów używanych

Bardziej szczegółowo

Trzebnica, 01.01.2011. Regulamin w sprawie udzielania zamówień publicznych o wartości szacunkowej nieprzekraczającej równowartości kwoty 14 000 euro

Trzebnica, 01.01.2011. Regulamin w sprawie udzielania zamówień publicznych o wartości szacunkowej nieprzekraczającej równowartości kwoty 14 000 euro Trzebnica, 01.01.2011 Regulamin w sprawie udzielania zamówień publicznych o wartości szacunkowej nieprzekraczającej równowartości kwoty 14 000 euro 1 Postanowienia ogólne Użyte w niniejszym regulaminie

Bardziej szczegółowo

Juan Pablo Concari Anzuola

Juan Pablo Concari Anzuola PREZENTACJA METODOLOGII WDRAŻANIA CERTYFIKATÓW I ROZWIĄZAŃ STOSOWANYCH W RAMACH CSR I EFR W HISZPAŃSKICH FIRMACH I INSTYTUCJACH Juan Pablo Concari Anzuola Spis ogólny A. PODSTAWOWE ZASADY SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Proces informowania przedstawicieli pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji w zakresie efektywnego wykorzystania zasobów w europejskim

Proces informowania przedstawicieli pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji w zakresie efektywnego wykorzystania zasobów w europejskim Proces informowania przedstawicieli pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji w zakresie efektywnego wykorzystania zasobów w europejskim przemyśle stalowym Wnioski i zalecenia Kwiecień 2015 1 Przypomnienie

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001

Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001 Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001 na przykładzie Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej Gliwice, dn. 13.03.2014r. System Zarządzania Bezpieczeństwem

Bardziej szczegółowo

Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE)

Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE) Wspólna Metodologia 1 Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE) Przykładowy opis pracy Wprowadzenie Specjalista ds. energii jest kluczową postacią,

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: bip.cui.wroclaw.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: bip.cui.wroclaw.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: bip.cui.wroclaw.pl Wrocław: Model danych stworzenie modelu danych dla systemów funkcjonujących w

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38 DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38 ZARZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 29 września 2014 r. w sprawie Karty

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W ZESPOLE SZKÓŁ Nr 3 W PŁOŃSKU

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W ZESPOLE SZKÓŁ Nr 3 W PŁOŃSKU Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 3 z dnia 20.10.214r REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W ZESPOLE SZKÓŁ Nr 3 W PŁOŃSKU Na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Bardziej szczegółowo

Zamówienia publiczne a ekonomia społeczna

Zamówienia publiczne a ekonomia społeczna Zamówienia publiczne a ekonomia społeczna HARMONOGRAM Godziny zajęć 115.30 wyjazd z Łodzi Liczba godzin zajęć Temat zajęć 18.00 - Kolacja 9.00 10.30 Zajęcia 2 Zasady udzielania zamówień publicznych (jawność,

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA SPOŁECZNA - ZA czy PRZECIW? 28 listopada 2012 r.

EKONOMIA SPOŁECZNA - ZA czy PRZECIW? 28 listopada 2012 r. EKONOMIA SPOŁECZNA - ZA czy PRZECIW? 28 listopada 2012 r. Tomasz Schimanek Klauzule społeczne jak je upowszechniać w województwie lubelskim? Lublin, 28 listopada 2012 r. Plan prezentacji 1. Regulacje prawne

Bardziej szczegółowo

KARTA DOSTAWCÓW. Gospodarcze, środowiskowe i społeczne wymagania zrównoważonego rozwoju stanowią kluczowe wytyczne strategii Grupy Saint-Gobain.

KARTA DOSTAWCÓW. Gospodarcze, środowiskowe i społeczne wymagania zrównoważonego rozwoju stanowią kluczowe wytyczne strategii Grupy Saint-Gobain. KARTA DOSTAWCÓW Gospodarcze, środowiskowe i społeczne wymagania zrównoważonego rozwoju stanowią kluczowe wytyczne strategii Grupy Saint-Gobain. Grupa przystąpiła do Światowego Paktu Global Compact Narodów

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA NA TEMAT 30 KONFERENCJI DYREKTORÓW AGENCJI PŁATNICZYCH UE 21-23.09.2011, SOPOT, POLSKA

INFORMACJA NA TEMAT 30 KONFERENCJI DYREKTORÓW AGENCJI PŁATNICZYCH UE 21-23.09.2011, SOPOT, POLSKA Robocze tłumaczenie dok. 16629/11 INFORMACJA NA TEMAT 30 KONFERENCJI DYREKTORÓW AGENCJI PŁATNICZYCH UE 21-23.09.2011, SOPOT, POLSKA 30 Konferencja Dyrektorów Agencji Płatniczych UE odbyła się w Sopocie,

Bardziej szczegółowo

Przewodnik dla beneficjenta

Przewodnik dla beneficjenta Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Przewodnik dla beneficjenta Samorządy Warszawa 2014 1 Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Skutecznie i efektywnie wspieramy

Bardziej szczegółowo