BIELSKO-BIAŁA prekursorem technologii komunalnych. BIELSKO-BIAŁA : forerunner of municipal technologies

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "BIELSKO-BIAŁA prekursorem technologii komunalnych. BIELSKO-BIAŁA : forerunner of municipal technologies"

Transkrypt

1 BIELSKO-BIAŁA prekursorem technologii komunalnych BIELSKO-BIAŁA : forerunner of municipal technologies

2 GAZOWNICTWO ELEKTROENERGETYKA WODOCIĄGI KOMUNIKACJA MIEJSKA IEK ELEKTRYCZNOŚCI I PARY XIX stulecie za sprawą Wlicznych wynalazków technicznych zmienił w znaczny sposób oblicze miast europejskich i życie ich mieszkańców. W procesie tym uczestniczyły również miasta polskie znajdujące się wówczas pod władzą trzech mocarstw rozbiorowych Polski, a wśród nich należące do Austrii, sąsiadujące ze sobą przez rzekę Białą miasta Bielsko i Biała. Z racji swych powiązań ekonomicznych i społeczno-kulturalnych tworzyły właściwie dwumiasto. II połowa XIX w. była szczęśliwym okresem w ich dziejach, charakteryzował go dynamiczny rozwój przemysłu włókienniczego i maszynowego, który uczynił z nich ważny ośrodek przemysłowy monarchii austriackiej. Dwumiasto było zamieszkiwane przez ludzi trzech narodowości (Niemcy, Żydzi, Polacy) i trzech wyznań, ludzi bogatych, przedsiębiorczych i oszczędnych, którzy troszczyli się o odpowiedni rozwój urządzeń komunalnych, tak aby Bielsko i Biała nie pozostały w tyle za standardem miast europejskich. Stąd widoczne było szybkie zastosowanie w infrastrukturze miejskiej nowoczesnych rozwiązań technicznych i technologii komunalnych. Pojawiło się wśród mieszczan bielsko-bialskich wręcz zafascynowanie techniką, czego symbolem stała się kariera na polu elektrotechniki przemysłowca z Białej Roberta Gülchera ( ). W 1861 r. została uruchomiona w Bielsku gazownia miejska i pojawiło się gazowe oświetlenie ulic, jedne z pierwszych na ziemiach polskich (pierwsza gazownia powstała we Wrocławiu GAS ENGINEERING POWER ENGINEERING WATER PIPELINE SYSTEMS MUNICIPAL TRANSPORT SERVICES HE NINETEENTH CENTURY, age of steam and electricity, Tthrough numerous technological inventions considerably changed the image of European cities as well as the lives of their citizens. This process also involved Polish cities, which at the time were governed by three superpower partitioners, among them were Bielsko and Biała under Austrian authority, two cities with a common border on the River Biała. Due to their economic connections as well as social and cultural proximity they already formed a twin municipality. The second half of the nineteenth century was a fortunate period in their history, characterized by dynamic development of the textile and machine-building industries, which turned them into a significant industrial center of the Austrian monarchy. The twin cities were inhabited by citizens of three origins, i.e. Germans, Jews and Poles and three religions, by rich, enterprising and economical people who cared about the appropriate development of municipal facilities, making sure that Bielsko-Biała did not fall behind the standards of European cities. This is why the municipal infrastructure was soon enriched by modern technical solutions and municipal technologies. The inhabitants of Bielsko-Biała became even fascinated with technology which was soon symbolized by the career of Robert Gülcher ( ), an industrialist from Biała, in the field of electric technology. In 1861 municipal gas-works started operating and was followed by gas lightning of streets

3 w 1847 r., w Krakowie w 1865 r., pierwsza na świecie powstała w Londynie w 1814 r.). W 1883 r. zainstalowano w dwumieście pierwsze telefony, zaledwie w 6 lat po ich wynalezieniu przez Aleksandra Bella w USA i w dwa lata po zastosowaniu ich we Wrocławiu. W 1883 r. na ulicach Bielska zapłonęły lampy łukowe jako jeden z pierwszych przykładów zastosowania elektryczności dla celów komunalnych w Austrii (po raz pierwszy na świecie zastosowano je w Paryżu w 1848 r.). W 1893 r. rozpoczyna pracę bielska elektrownia, trzecia w kolejności powstania na ziemiach polskich (po Wrocławiu 1891 i Krakowie 1893), w 11 lat po uruchomieniu przez Thomasa Edisona pierwszej na świecie elektrowni miejskiej w Nowym Jorku. W 1895 r. pojawia się w Bielsku tramwaj elektryczny 14 lat po powstaniu pierwszej na świecie linii tego środka komunikacji stworzonej w Berlinie przez Wermera Siemensa, a w dwa lata po jego zastosowaniu we Wrocławiu. Kraków, Warszawa, a nawet Wiedeń miały jeszcze wówczas wyłącznie tramwaje konne. W tym samym 1895 roku pojawia się w Bielsku nowoczesny wodociąg miejski wzorowany na zakładanych od lat 60. wodociągach w miastach śląskich i austriackich. Przykłady tego typu innowacji komunalnych można by było mnożyć, stawiają one Bielsko-Białą w pierwszej piątce miast polskich prekursorów nowoczesnych technologii komunalnych. Przy tym było nasze miasto w tej piątce zdecydowanie najmniejszym ośrodkiem, z pełnymi jednak atrybutami wielkomiejskości. as one of the first in Poland (the first gas-works were founded in Wrocław in 1847, in Cracow in 1865, and the first to be founded in the world were the London gas works of 1814). In 1882 the twin cities were equipped with their first telephones, only six years after the invention was made by Alexander Bell in the USA and two years after their introduction in Wrocław. In 1883 the streets of Bielsko were lit by arc lamps and became one of the first examples of the implementation of electricity for municipal purposes in Austria (they were first introduced globally in Paris, 1848). In 1893 the Bielsko electric power station started operating as the third to appear on Polish land (after Wrocław in 1891 and Cracow in 1893), and eleven years after Thomas Edison opened the first ever municipal electric power station in New York. In 1895 the electric tram appeared in Bielsko fourteen years after the world s first line of this means of communication was built in Berlin by Wermer Siemens, and two years after it was introduced in Wrocław. Cracow, Warsaw, and even Vienna were still using horse trams. In the same year of 1895 Bielsko is introduced to a modern municipal water supply system based on systems found in Silesian and Austrian cities since the 1860s. Examples of such municipal innovations could be further enumerated, and they place Bielsko-Biała among the first five Polish cities forerunners of modern municipal technologies. Our city was also definitely the smallest of the five, however it enjoyed full big-city qualities. powyżej: Bielsko z roku 1908, poniżej: panorama Białej z roku 1908 above: Bielsko in 1908, below: panorama of Biala, 1908

4 wydawca/editor: tekst/text: projekt/design: Gmina Bielsko-Biała Bielsko-Biała, pl. Ratuszowy 1 Jerzy Polak tłumaczenie/translation: Andrzej Stoszek zdjęcia/photography: druk/print: UM Bielsko-Biała, AQUA S.A., ENION S.A., GSG Zabrze, MZK Bielsko-Biała, A. Lenart Akant, Cieszyn opracowanie mapy na podstawie danych/map details: Wydział Informatyki, zespół ds. SIT, UM Bielsko-Biała

5 Miasto Bielsko-Biała Bielsko-Biała City 1861 Wzniesienie budynków gazowni. Erection of gas-works Pierwsza elektryczna linia tramwajowa z Cygańskiego Lasu do Dworca Głównego. Zajezdnia autobusowa i muzeum tramwajowe Electric tram line from Cygański Las to the Main Railway Station. Bus depot and tram museum Pierwsza elektrownia miejska, tzw. Centrala elektryczna. The first electric power station, so called Power Switchboard Uroczyste uruchomienie fontanny przed Teatrem Miejskim przekazanie wodociągu do użytku. Putting of water pipeline into operation with ceremonial opening of a fountain in front of Teatr Miejski Zapora na jez. Wielka Łąka w Wapienicy Water dam on Wielka Łąka lake in Wapienica.

6 GAZOWNICTWO OŻLIWOŚCIĄ OŚWIETLENIA GAZOWEGO ulic intere- się w Bielsku już w połowie lat 50. XIX w. Msowano 2 stycznia 1861 roku Rada Gminna, na wniosek burmistrza Karola Sennewalda, podjęła decyzję o wprowadzeniu w mieście gazowego oświetlenia ulic, placów i budynków komunalnych. W tym celu 18 stycznia 1861 r. zawiązane zostało Bielsko-Bialskie Towarzystwo Gazowe, które miało charakter spółki akcyjnej utworzonej przez kilkudziesięciu bogatych mieszkańców Bielska, Białej i Lipnika. Spółka zawarła w latach umowy z miastami Bielskiem i Białą na dostawy przez 60 lat gazu świetlnego dla (początkowo) 120 latarń publicznych w pierwszym z tych miast i 60 latarń w drugim z miast wraz z budową i obsługą latarń. Na parceli nr 232 Dolnego przedmieścia miasta Bielska wzniesione zostały budynki gazowni, znajdujące się nieopodal stacji kolejowej, skąd dostarczano potrzebny do produkcji gazu węgiel kamienny. Uroczyste uruchomienie gazowni nastąpiło w dniu 15 grudnia 1861 roku. rozbudowa gazowni następuje w latach , po której zakład produkował już przeszło 1,5 mln m 3 gazu. Pomimo konkurencji elektryczności dwumiasto nie zrezygnowało z latarń gazowych, które przetrwały do 1969 roku. Natomiast wśród odbiorców indywidualnych i przemysłowych gaz miejski został na początku XX w. wyparty z funkcji oświetleniowej na rzecz rozpowszechnianej teraz funkcji grzewczej. W latach 60-tych XIX w. z usług Gazowni zaczęły korzystać nie tylko obiekty komunalne, ale także przedsiębiorstwa przemysłowe oraz odbiorcy indywidualni, do których prowadził cały system gazociągów. W 1875 r. gazownia wyprodukowała 386 tys. m 3 gazu świetlnego (tzw. miejskiego), z czego na zasilenie 200 latarń ulicznych w obu miastach zużyto 48 tys. m 3. W 1885 r. gazownia wyprodukowała natomiast 654 tys. m 3 gazu, a liczba latarń wzrosła do blisko 300; oświetlały one już niemal wszystkie ulice i place miasta. W latach 30-tych doszło do zmian organizacyjnych Gazowni, wcielając ją w struktury Miejskich Zakładów Gazowych i Wodociągowych w Bielsku, by po wybuchu II wojny Światowej stworzyć Miejskie Zakłady Bielsko, Elektrownia, Gazownia i Wodociągi. W okresie II wojny światowej następuje znacząca modernizacja gazowni wraz z rozbudową sieci gazowej w miastach, głównie dla odbiorców przemysłowych (produkcji zbrojeniowej). W lutym 1945 r. niemiecka załoga gazowni wygasiła piece, co spowodowało przerwanie dostaw gazu. Zostały one wznowione w maju 1945 r. W międzyczasie nastąpiło odłączenie odrębnie działającej Elektrowni, pozostawiając w strukturach komunalnych Miejskie Zakłady Gazowe i Wodociągowe w Bielsku. Po podjęciu przez Bielsko decyzji o zastosowaniu do oświetlenia energii elektrycznej, władze miejskie zdecydowały się wykupić gazownię i spółkę akcyjną, co nastąpiło z dniem 30 czerwca 1902 r. Powstaje wówczas firma Gazownia Miejska (Städtisches Gaswerk), która w latach przeszła modernizację, zostając rozbudowaną m.in. o wieżę węglową i piecownię. Kolejna W 1949 r. gazownia bielska została podłączona do sieci dalekosiężnej, pobierając odtąd gaz ziemny. W wyniku połączenia administracyjnego Bielska i Białej, 1 stycznia 1951 roku powstało wielobranżowe Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej w Bielsku-Białej, a z początkiem 1956 roku doszło do podziału MPGK na dwa samodzielne zakłady, m.in. na Miejską Gazownię w Bielsku-Białej. W latach 50-tych XX w. większość odbiorców przemysłowych przechodzi na zasilanie gazem ziemnym. Od 1959 r. zaczęto przestawiać odbiorców na dostawy gazu wysokokalorycznego. W tym czasie liczba odbiorców indywidualnych gwałtownie wzrosła na skutek budowy 2

7 po lewej poniżej: lampy gazowe przed teatrem, 1951 r. po lewej wyżej: widok piecowni od strony płd.-zach., 1933 r. left below: Gas lanterns in front of Teatr Miejski, 1951 left above: South-west view of furnace room, kolejnych wielkich osiedli mieszkaniowych w Bielsku- -Białej. W 1968 roku dostawy gazu ziemnego wyniosły 19,3 mln m 3, a długość sieci gazociągów 125 km. Przełomowe zmiany nastąpiły w 1967 roku, gdzie 1 stycznia Miejska Gazownia w Bielsku-Białej została włączona w skład Górnośląskich Okręgowych Zakładów Gazowniczych w Zabrzu, zachowując samodzielność jako Zakład Gazowniczy Bielsko-Biała, a już 13 marca bieżącego roku zostaje wygaszony ostatni piec do zgazowania węgla i tym samym zaprzestaje się produkcji tzw. gazu miejskiego na rzecz dostaw wyłącznie gazu ziemnego. Kolejna wielka rozbudowa sieci gazowniczej nastąpiła w latach 70. (nowe osiedla i dzielnice Bielska-Białej, Fabryka Samochodów Małolitrażowych). W roku 1975 następowały zmiany strukturalne w gazownictwie obejmujące powstanie Rejonu Gazowniczego w Bielsku- -Białej, należącego do Zakładu Gazowniczego R.O.W. z siedzibą w Świerklanach, w 2000 roku Rejon Gazowniczy został przyłączony do Oddziału Górnośląskiego Zakładu Gazowniczego w Zabrzu, który od 01 stycznia 2003 roku stanowi Górnośląską Spółkę Gazownictwa Sp. z o.o. w Zabrzu w ramach grupy kapitałowej PGNiG. Obecnie na terenie miasta gaz pobiera odbiorców (w tym to gospodarstwa domowe), a sprzedaż gazu wynosi 70,911 mln m 3 (w tym 38,115 mln m 3 zużyły gospodarstwa domowe). Zgodnie z filozofią biznesu GSG Zabrze następuje ukierunkowanie rozwojowe firmy na najnowsze technologie obejmujące zakresem działania: generacje skojarzoną, klimatyzację gazową, zasilanie pojazdów samochodowych CNG oraz ogniwa paliwowe. 3

8 GAS ENGINEERING HE POSSIBILITY OF GAS LIGHTNING in the streets by Twas considered in Bielsko as early as the mid 1850s. On 2 January 1861 the City Council, passing the motion of Mayor Karol Sennewald, decided to introduce gas lightning of the city streets, squares and municipal buildings. Due to this fact, on 18 January 1861 the Bielsko- -Biała Gas Society (Bielsko-Bialskie Towarzystwo Gazowe) was founded as a stock company of several dozen rich citizens of Bielsko, Biała and Lipnik. The company signed contracts with the cities of Bielsko and Biała between the years which guaranteed the delivery of illuminating gas for the following 60 years to (initially) 120 public lanterns in the former of the cities and 60 lanterns in the latter, including their construction and maintenance. The gas works buildings were erected on lot no 232 of the southern suburb of Bielsko, in the vicinity of the railway station, from where bituminous coal, necessary for the production of gas was delivered. The ceremonial opening of the gas works took place on 15 December In the 1960s the gas works provided their services not only to municipal buildings but also industrial enterprises and individual consumers, through a system of gas pipelines. In 1875 the gas works produced m 3 of illuminating gas (the so-called town gas ) of which m 3 were used for feeding 200 street lanterns in both cities. In 1885 the gas works produced m 3 of gas, and the number of lanterns increased to almost 300; they lit virtually all the streets and squares of the city. After the decision to use electric power for lighting was made, the Bielsko authorities decided to purchase the gas works and the stock company, which took place on 30 June It was then that the company of Gazownia Miejska (Städtisches Gaswerk) was founded, later modernized in the years , and enlarged by a coal tower and furnace room. Another development of the gas works took place in the years when the works already produced over 1.5 million m 3 of gas. Despite the competition of electricity, the twin cities did not give up the gas lanterns which survived until Individual and industrial consumers, however, chose to use gas for then popular heating purposes rather than lighting at the beginning of the twentieth century. In the 1930s organizational changes took place at the gas works, implementing the works into the structures of Miejskie Zakłady Gazowe i Wodociągowe in Bielsko and, after the outbreak World War II, were turned into Miejskie Zakłady Bielsko, Elektrownia, Gazownia i Wodociągi. During World War II the gas works and gas lines in the cities were significantly developed, mainly for industrial reasons (production of armaments). In February 1945 the German crew of the works extinguished the furnaces, which stopped gas delivery. It was restarted in May In the meantime the individually operating Power Station was separated from the municipal structures, leaving behind Miejskie Zakłady Gazowe i Wodociągowe w Bielsku. In 1949 the Bielsko gas works were connected to the far reaching system, and started then drawing natural gas. As a result of the administrative connection of Bielsko and Biała, on 1 January 1951 a multi-branch Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej w Bielsku-Białej was founded and at the beginning of 1956 MPGK was divided into two autonomous works, including Miejska Gazownia w Bielsku-Białej. In the 1950s most industrial consumers switched to natural gas supply. In 1959 delivery of high Btu gas began. The number of individual consumers at the time grew rapidly due to the construction of new large housing estates in Bielsko-Biała. In 1968 the delivery of natural gas amounted to 19.3 million m 3 and the gas pipeline system was 125 km long. Breakthrough changes took place in 1967, when on 1 January Miejska Gazownia w Bielsku- -Białej was incorporated into Górnośląskie Okręgowe Zakłady Gazownicze (Upper Silesia Gas Works) in Zabrze, preserving its autonomy as Zakład Gazowniczy Bielsko- -Biała, and already on 13 March the same year the last furnace for de-gasing of coal was extingushed and thus production of the so-called town gas was terminated and from then on only natural gas was delivered. Another large development of the gas pipeline system took place in the 1970s (new housing estates and quarters of Bielsko-Bała, Fabryka Samochodów Małolitrażowych). In 1975 structural changes in gas engineering took place involving the creation of Rejon Gazowniczy 4

9 (Gas Region) in Bielsko-Biała, belonging to Zakład Gazowniczy R.O.W. with headquarters in Świerklany, in 2000 Rejon Gazowniczy was incorporated into Oddział Górnośląskiego Zakładu Gazowniczego in Zabrze, which since 1 January 2003 has constituted Górnośląska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. in Zabrze within the PGNiG capital group. Presently 59,002 consumers receive gas within the city (of which are households), and gas sales amount to million m 3 (of which million m 3 are to households). po lewej: logo Górnośląskiej Spółki Gazownictwa Sp z o.o. w Zabrzu powyżej: Rozdzielnia Gazu i Handlowa Obsługa Klienta Bielsko-Biała left: GSG S.A. logo above: Bielsko-Biała Gas Distribution Station and Local Customer Service In accordance with the business philosophy of GSG Zabrze the company s development is aimed at latest technologies involving: co-generation, gas climatization, supplying of CNG cars as well as fuel cells. 5

10 ELEKTROENERGETYKA DZIEDZINIE ZASTOSOWANIA PRĄDU elektrycznego W do oświetlenia miasta pierwsze próby poczyniono w Bielsku w 1883 roku, kiedy to zastosowano na kilku ulicach lampy łukowe. Podobnie było w Białej, gdzie w 1885 r. pojawiły się lampy łukowe patentu miejscowego wynalazcy i przemysłowca Roberta Gülchera. Prąd był wytwarzany przez dynamomaszynę. Należy dodać, że w tym czasie w kilku fabrykach włókienniczych dwumiasta znalazły zastosowanie do ich oświetlenia generatory prądu stałego, napędzane turbinami wodnymi lub maszynami parowymi. W wyniku intensywnej rozbudowy sieci elektrycznej centra Bielska i Białej zostały całkowicie zelektryfikowane do momentu wybuchu I wojny światowej. W jej trakcie, w ramach ogólnoaustriackiego programu energetycznego, elektrownię bielską rozbudowano. W 1917 r. zainstalowano w niej turbinę kondensacyjną napędzającą generator trójfazowy o mocy 2140 kva i napięciu 5,2 kv. 5 października 1891 roku władze miejskie Bielska podpisały z wiedeńską firmą Internationalen Elektricitätsgesellschaft (IEG) umowę na mocy której otrzymała ona 50-letnią koncesję na produkcję i dostarczanie energii elektrycznej. Na jej podstawie w 1893 roku została wzniesiona na Żywieckim Przedmieściu, przy ul. Blichowej (obecnie Partyzantów) elektrownia zwana popularnie Centralą elektryczną. Została ona wyposażona w 3 maszyny parowe napędzające 3 generatory jednofazowe 110 V prądu stałego o mocy 130 kva każdy. Elektrownia rozpoczęła pracę 13 września 1893 roku. Jeszcze w tym roku oświetlenie elektryczne otrzymało szereg budynków prywatnych i obiektów użyteczności publicznej, natomiast w przemyśle prąd elektryczny zasadniczo do połowy XX w. używany był tylko do celów oświetleniowych, dopiero później zaczęto go używać do napędu maszyn. Poważnym odbiorcą prądu stał się także tramwaj elektryczny uruchomiony w 1895 r. Istotna zmiana nastąpiła w 1924 roku, kiedy Bielsko zaczęło być dodatkowo zasilane przez Elektrownię Silesia w Czechowicach. Dostawy prądu z niej odbywały się przez zbudowaną w Starym Bielsku rozdzielnię Silam. W grudniu 1930 roku miasto Bielsko zawarło umowę z Zakładami Silesia na dostawy prądu o mocy 3,5 MW, co oznaczało całkowite przesunięcie elektrowni miejskiej do rezerwy. Bielsko przesyłało prąd do sąsiedniej Białej. W 1939 r. obciążenie sieci w dwumieście kształtowało się na poziomie 4 MW, a z energii elektrycznej korzystało około 1500 odbiorców. Po II wojnie światowej nastąpiło w Bielsku-Białej ujednolicenie standardów przesyłu i rozdziału energii, rozpoczęła się także rozbudowa i modernizacja sieci wynikająca m.in. z przeprowadzonej wówczas powszechnej elektryfikacji. W 1954 roku miasto otrzymało energię z Elektrowni Łaziska i wówczas to wprowadzono linię 110 kv do jego zasilania. Elektrownia miejska stała się zbędna i w 1955 roku zaprzestała produkcji prądu, a w 1960 roku ciepła. W jej miejsce pojawiła się, uruchomiona w 1960 roku elektrociepłownia, wzniesiona na przedmieściu Białej, o mocy elektrycznej 99,5 MW i cieplnej 535 MWt. 1 kwietnia 1958 r. powstał Zakład Energetyczny Bielsko-Biała, znany obecnie jako Beskidzka Energetyka, który zajął się obsługą techniczną i handlową odbiorców energii elektrycznej na Podbeskidziu. W rozrastającym się mieście Zakład zbudował, między innymi, szereg dużych stacji energetycznych 110 kv. W 1983 r. największa z nich w Komorowicach została włączona poprzez autotransformator 160 MVA do sieci 220 kv, co znacznie poprawiło niezawodność zasilania Bielska-Białej i okolic. 6

11 Z dniem 1 lipca 2004 roku Beskidzka Energetyka weszła w skład krakowskiego koncernu energetycznego Enion S.A., tworząc jego bielski oddział. Na terenie miasta Bielska-Białej Oddział eksploatuje ponad 400 stacji transformatorowych SN/nn, 500 km linii średniego napięcia i 1200 km linii niskiego napięcia. Na potrzeby ponad klientów z obszaru miasta dostarczana jest moc prawie 90 MW. Bielski oddział Enion S.A. należy do największych pracodawców miasta i regionu. po lewej: nastawnia stacji Silam powyżej z lewej: budynek pierwszej elektrowni powyżej: maszyna parowa i generator w 1905 roku left: control room of Silam substation left above : building of the first power plant above: steam machine and generator in

12 POWER ENGINEERING HE FIRST ATTEMPTS of using electricity for illumina- of the city were made in Bielsko in 1883 when Ttion arc lamps were used in a few streets. Similarly in Biała, arc lamps designed by local inventor and industrialist Robert Gülcher appeared in Power was produced by a dynamo. It has to be added that at the time a few textile factories of the twin cities used direct current generators for illumination, driven by water turbines or steam machines. On 5 October 1891 the city authorities of Bielsko signed a contract with the Vienna company Internationalen Elektricitätsgesellschaft (IEG) which granted a 50 year license for production and delivery of electric power. This was the basis on which in 1893 a power plant was erected in Żywiecka Suburbs, on Blichowa str. (now Partyzantów) popularly known as Power Switchboard ( Centrala elektryczna ). It was equipped with 3 steam machines driving 3 single-phase direct current generators of 110 V and power of 130 kva each. The power plant started operating on 13 September Still in the same year a number of private and public buildings were equipped with electric lighting. Industry used electric energy only for lighting purposes till the mid- -twetieth century, then electricity was introduced for machine driving. The electric tram introduced in 1895 became an important consumer of power. Due to the intense development of the power network the centers of Bielsko and Biała were entirely electrified by the outbreak of World War I. During the war, within the general Austrian electric power program, the Bielsko power plant was developed. In 1917 a condensing turbine and a three-phase generator with power of 2140 kva and voltage of 5,2 kv were installed. A significant change took place in 1924 when Bielsko was additionally supplied by the Silesia Power Plant in Czechowice. Electric energy was transmitted through the Silam substation built in Stare Bielsko. In December 1930 the city of Bielsko signed a contract with the Silesia plant concerning the delivery of power of 3.5 MW, which made municipal power plant a reserve source. Bielsko transmitted the power to neighbouring Biała. In 1939 peak load of the power network of the twin cities amounted to nearly 4 MW, and electricity was used by ca consumers. After World War II the transmission and distribution of power in Bielsko were standardized, and the development and modernization of the system started due to general electrification carried out at that time. In 1954 the city received power from the Łaziska power plant and it was then that the 110 kv line was introduced for its supply. The municipal power plant became redundant and ceased producing power in 1955, and in 1960 heat production was terminated. It was substituted by a heat and power station built in 1960 in the suburbs of Biała, with electric power of 99.5 MW and thermal power of 535 MWt. On 1 April 1958 Zakład Energetyczny Bielsko-Biała currently known as Beskidzka Energetyka was founded and took over the technical and commercial services for consumers of electric power in the region. The developing city was equipped with a number of 110 kv substations. In 1983 the largest of them, in Komorowice, was connected by autotransformer of 160 MVA to the 220 kv network, which considerably increased the reliability of supply in Bielsko-Biała and its vicinity. On 1 July 2004 Beskidzka Energetyka merged with four similar electricity distribution companies and became a branch of Enion SA (joint stock company), which headquarters are in Cracow. In the city of Bielsko-Biała alone it uses over 400 MV/LV transformer stations, 500 km of medium-voltage lines and 1200 km of low-voltage lines. For the needs of over 82,600 customers from the area of Bielsko-Biała the power of almost 90 MW is delivered. The Bielsko-Biała branch of Enion S.A. is one of the biggest employers both in the city and in the region. 8

13 powyżej: dyspozycja ruchu dawniej i dziś z prawej: logotyp ENION S.A. above: dispatching centre then and now right: ENION S.A. logotype 9

14 WODOCIĄGI RAZ Z ROZWOJEM URBANISTYCZNYM i przemysło- Bielska i Białej w XIX w. narastał problem Wwym zaopatrzenia ludności i fabryk w odpowiednią ilość wody. Incjatorem działań wokół budowy nowoczesnego wodociągu stał się Bielsko-Bialski Związek Przemysłowy. W 1883 roku powstał pierwszy projekt wodociągów miejskich, które miały być zasilane z rzeki Żylicy. Później powstały projekty poboru, wody z Soły lub Brennicy, ale ostatecznie Rada Gminna Bielska przyjęła w 1892 roku projekt firmy Karla von Schwarza z Wiednia, który przewidywał pobór wody z rzeczki Wapienica w dolinie Luizy. W tym celu w latach wspomnia- na firma wykonała ujęcie drenażowe wraz z 4 studniami zbiorczymi o łącznej wydajności 3 tys. m 3 /d, rurociągi, zbiornik wyrównawczy w Aleksandrowicach oraz sieć wodociągową rozdzielczą na terenie miasta. Uroczyste przekazanie wodociągu nastąpiło 19 listopada 1895 roku przez uruchomienie fontanny wzniesionej przed Teatrem Miejskim. Wodociąg znalazł się pod bezpośrednim zarządem gminnym. Z kolei miasto Biała postanowiło wybudować własny wodociąg w oparciu o pobór wody z potoku Straconka. Zbudowano go w latach według projektu inż. Rudolfa Pfistera, miał on wydajność do m 3 /d i posiadał ujęcie drenażowe z 2 studniami zbiorczymi, stację filtrów w Straconce i zbiornik wyrównawczy na Kopcu Lipnickim. Wodociąg bielski okazał się jednak za mało wydajny, dlatego w 1911 r. powstał projekt budowy nowego ujęcia wodnego w postaci zapory wodnej na Wapienicy ze zbiornikiem retencyjnym. Pomysł zaczęto realizować w 1929 roku, a już 26 czerwca 1932 r. inwestycję oddano do użytku. Powstała w ten sposób zapora o długości 309 m i wysokości 23 m oraz zbiornik o pojemności 900 tys. m 3. Odtąd miasto otrzymywało dostawy wody wielkości 12 tys. m 3 /d. Był to jedyny wówczas obiekt tego typu w Polsce; niestety koszty jego budowy na skutek niewłaściwego prowadzenia wyniosły aż 14 mln zł i pogrążyły Bielsko w długach. Po II wojnie światowej nastąpił duży wzrost zapotrzebowania na wodę przemysłową i pitną, co spowodowało konieczność kilkakrotnego rozbudowania ujęcia w Wapienicy. Równocześnie zdecydowano się na pobór wody z Soły w Kobiernicach. W latach wybudowano stację wodociągową Soła I o wydajności 21,6 tys. m 3 /d z rurociągiem średnicy ø500 mm do wybudowanych w tym samym czasie dwóch zbiorników wyrównawczych w Lipniku o łacznej pojemności 20 tys. m 3. Dalsza rozbudowa przemysłu w Bielsku-Białej i budowa wiel- -kich osiedli mieszkaniowych wymusiła następne inwestycje wodociągowe: system ujęć infiltracyjnych Soła II ( ), Soła III/1 (1984), rurociąg przesyłowy Kobiernice-Bielsko średnicy ø1200 mm oraz pierścień rurociągów magistralnych wokół centrum miasta o łącznej długości 29 km. W 1977 r. uruchomiono oczyszczalnię ścieków w Komorowicach o wydajności 56 tys. m 3 /d. 10

15 Lata 90. przyniosły dalszą rozbudowę systemu wodociągowego w mieście i jego modernizację w oparciu o najnowsze światowe technologie. W 1992 r. zbudowano ujęcie wody Soła III/2 w Kobiernicach o wydajności 20 tys. m 3 /d, w 1999 r. oddano do użytku oczyszczalnię ścieków w Wapienicy, a w 2000 r. rozbudowaną oazyszczalnię ścieków w Komorowicach. W tym czasie na skutek upadku i likwidacji wielu przedsiębiorstw przemysłowych w Bielsku-Białej, zwłaszcza włókienniczych, zapotrzebowanie na wodę znacznie spadło. Wodociągi miejskie są od 1 lipca 1991 roku własnością firmy AQUA S.A., która eksploatuje na terenie miasta sieć wodociągową o długości 1049 km, dostarczając tutejszym klientom 28 tys. m 3 wody na dobę. po lewej: logotyp AQUA S.A. po lewej: stacja filtrów w Wapienicy powyżej: budowa zapory w Wapienicy left: AQUA S.A. logotype left: filter station in Wapienica above: construction of the water dam in Wapienica 11

16 WATER PIPELINE SYSTEMS OGETHER WITH URBAN and industrial development Tof Bielsko and Biała in the nineteenth century the problem of adequate water supplies to the people and factories grew. Bielsko-Bialski Związek Przemysłowy (Bielsko-Biała Industrial Society) initiated actions aimed at the construction of a modern water pipeline system. In 1883 the first design of municipal water pipeline system supplied by the Żylica river was made. Later came designs of intake of water from the Soła or Brennica, but eventually Bielsko City Council accepted in 1892 a design by the company of Karl von Schwarz of Vienna which assumed water intake from the Wapienica in the Luiza valley. In order to fulfill this assumption in the years the above mentioned company constructed a drainage intake together with 4 cumulative wells with total output of m 3 /d, pipelines, balancing tank in Aleksandrowice and a water pipeline distribution network within the city area. The ceremonial opening of the water pipeline system took place on 19 November 1895 by starting a fountain in front of Teatr Miejski. The water pipeline system fell under direct management of the city authorities. The city of Biała, however, decided to build its own water pipeline system with water intake from the Straconka stream. It was designed by engineer Rudolf Pfister and built in the years Its output amounted up to m 3 /d and was equipped with drainage intake with 2 cumulative wells, filter station in Straconka and balancing tank in Kopiec Lipnicki. Since then the city received water supply of m 3 /d. It was then the only construction of the kind in Poland; unfortunately the costs of the building due to fallible management reached the amount of 14 million zloty and indebted Bielsko considerably. After World War II a large increase in the need for industrial and potable water appeared which caused the necessity to develop the Wapienica intake several times. Simultaneously, the intake of water from the Soła in Kobiernice was decided on. In the years water pipeline station Soła I was built, its output being m 3 /d with pipeline of diameter ø500 mm leading to the two balancing tanks built at the same time in Lipnik with total capacity of m 3. Further development of industry in Bielsko-Biała and construction of large housing estates made new water pipeline system investments necessary: system infiltration intakes Soła II ( ), Soła III/1 (1984), industrial water pipeline Kobiernice-Bielsko with diameter of ø1200 mm and city center pipeline ring with total length of 29 km. In 1977 a sewage treatment plant was open for operation in Komorowice, its capacity reached m 3 /d. The 1990s brought about further development of the water pipeline system in the city and its modernization based on the world s latest technologies. In 1992 the Soła III/2 water intake in Kobiernice was built, its output being m 3 /d, in 1999 a sewage treatment plant in Wapienica was opened and in the year 2000 the sewage treatment plant in Komorowice was further developed. At the time, due to the bankruptcy and liquidation of many industrial enterprises in Bielsko-Biała, especially in the textiles sector, the need for water decreased considerably. The municipal water pipelines became property of AQUA S.A. on 1 July 1991 which manages the 1049 km long pipeline system within the city area, delivering m 3 of water every day to local consumers. The Bielsko water pipeline system proved hardly efficient and so in 1911 a construction design of a new intake in the form of water dam on the Wapienica with retention tank was made. The idea was put to life in 1929 and already on 26 June 1932 the investment was open for use. A 309 m long and 23 m high dam was constructed together with a retention tank with capacity of m 3. po lewej: zapora na jez. Wielka Łąka w Wapienicy po prawej: fontanna przed Teatrem Polskim zrekonstruowana staraniem AQUA S.A. w 110 rocznicę powstania wodociągów miejskich left: water dam on Wielka Łąka lake in Wapienica right: fountain in front of Teatr Polski reconstructed by AQUA S.A. at the 110 anniversary of water pipeline system 12

17

18 KOMUNIKACJA MIEJSKA RAK KOMUNIKACJI MIEJSKIEJ uwidocznił się w dwu- w ostatniej ćwierci XIX wieku, wynikając Bmieście nie tylko z jego gwałtownego rozwoju przemysłowego, ale także z rozwijających się potrzeb kulturalnych i turystycznych. Obradująca nad tym problemem Rada Gminna Bielska już w 1884 r. rzuciła pomysł wybudowania linii tramwaju elektrycznego od dworca kolejowego przez centrum miasta do tzw. Cygańskiego Lasu, popularnego miejsca wypoczynku bielszczan. Idea ta mogła się ziścić dopiero po uruchomieniu w 1893 r. elektrowni. W 1894 r. powstał komitet akcyjny na czele z przemysłowcem bielskim Alojzym Bernaczikiem i dyrektorem firmy IEG, która eksploatowała elektrownię, Maxem Deri, który otrzymał od miasta koncecję na 60 lat na prowadzenie tramwaju elektrycznego. Linię tramwajową otwarto uroczyście 11 grudnia 1895 roku. Była to linia jednotorowa z mijankami, wąskotorowa (1000 mm), o długości 5 km, biegnąca w/w trasą. Linię tramwajową eksploatowała Bielsko-Bialska Spółka Elektryczna i Kolejowa o charakterze spółki akcyjnej, działająca od 1. II 1897 r. Tramwaj stał się od razu niezwykle popularnym środkiem komunikacji miejskiej, realizując głównie przewozy turystów, niedzielnych spacerowiczów po Cygańskim Lesie, młodzieży szkolnej i robotników. W 1916 roku przekroczono wielkość rocznych przewozów w wysokości miliona pasażerów. Po 1945 r. tramwaj cieszył się nadal wielką frekwencją, w 1947 r. przewiózł w Bielsku 5 mln pasażerów. 22 lipca 1951 r. została otwarta druga jego linia, prowadząca z dworca kolejowego do Aleksandrowic, na tzw. Hulankę. Liczyła ona 2,6 km długości a została wybudowana w czynie społecznym mieszkańców, młodzieży i załóg fabrycznych. Komunikacja autobusowa stała się konkurencją dla tramwajów dopiero po 1958 roku, kiedy w oparciu o dostawy węgierskich autobusów marki Ikarus zaczęto rozwijać sieć miejskich i podmiejskich linii autobusowych. W latach 60. rozwój komunikacji tramwajowej został zahamowany, a następnie władze miejskie podjęły decyzję o jej likwidacji. Jeszcze w 1968 r. bielskie tramwaje przewiozły 19 mln pasażerów. 30 kwietnia 1971 roku zjechał z ulic miasta ostatni tramwaj. Likwidację tramwajów przeprowadzono pomimo szerokich protestów społecznych. W okresie międzywojennym spółka tramwajowa zaczęła również rozwijać komunikację autobusową. Pierwsze jej autobusy wyruszyły na linie miejskie i podmiejskie 18 listopada 1927 roku. Rozkwit tej komunikacji nastąpił w drugiej połowie lat 30. XX w. W 1938 r. 36 autobusów spółki przewiozło przeszło milion pasażerów. Należy dodać, że w tym okresie funkcjonowały w Bielsku i Białej konkurencyjne, prywatne firmy autobusowe. W ten sposób w Bielsku-Białej pozostała jedynie komunikacja autobusowa. Już w 1971 r. przewiozła ona na blisko 100 autobusach 39 mln pasażerów. W następnym okresie była intensywnie rozwijana, w 1975 roku otrzymała nową zajezdnię w dzielnicy Olszówka. W latach 70. i 80. stała się istotnym łącznikiem między poszczególnymi dzielnicami i nowymi osiedlami mieszkaniowymi rozbudowywanego miasta. Pod względem organizacyjnym komunikacja ta prowadzona była od 1951 r. przez Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Bielsku-Białej, przekształcone 1 lipca 1991 roku w Miejski Zakład Komunikacyjny (MZK), firmę komunalną. Obsługuje ona obecnie 29 linii miejskich, 5 linii podmiejskich, 3 linie nocne i 2 linie zlecone, dysponując 128 autobusami, które w 2004 roku przewiozły 28,8 mln pasażerów. 14

19

20 MUNICIPAL TRANSPORT SERVICES poprzednia strona po lewej: przystanek tramwajowy w Cygańskim Lesie powyżej: pierwsze autobusy miejskie po prawej: mijanka tramwajowa na placu Żwirki i Wigury preceding page left: tram stop in Cygański Las above: first municipal buses right: passing siding at the Żwirki & Wigury Square HE LACK OF A MUNICIPAL transport system became Tevident in the twin cities in the last quarter of the nineteenth century, and resulted not only from their rapid industrial development but also from growing cultural and tourist needs. Bielsko City Council considered the problem as early as 1884 and came up with the idea of an electric tram line leading from the railway station through the city center to the so-called Cygański Las, a popular place of relaxation of Bielsko citizens. The idea could come to life only after the power station was open in In 1894 a stock committee was formed headed by a Bielsko industrialist Alojzy Bernaczik and Max Deri, head of the IEG company, which ran the power station, who was granted a 60-year license for the running of the electric tram. The tram line was ceremonially opened on 11 December It was a one rail line with passing sidings, narrow-gauge (1000 mm), 5 km long, going along the above described route. The tram line was managed by the Bielsko-Bialska Spółka Elektryczna i Kolejowa stock company, operating since 1 February The tram instantly became an outstandingly popular means of municipal transport, mostly taking tourists, Sunday walkers of Cygański Las, as well as school youth and workers. In 1916 more than one million passengers were served. In the period between the wars the tram company also started developing bus transport. The first buses started along city and suburban routes on 18 November This type of transport flourished in the second half of the 1930s. In company buses carried over one million passengers. It is worth adding that other private bus transport companies operated in Bielsko at the same time. After 1945 the tram was still quite popular, in 1947 it carried 5 million passengers in Bielsko. On 22 July 1951 its second line was opened leading from the railway station to Aleksandrowice, so-called Hulanka. It was 2.6 km long and was built by community action of inhabitants, youth and factory crews. Bus transport became competition for the tram only after 1958 when, due to the import of Hungarian Ikarus buses, the network of city and suburban bus transport was developed. In the 1960s the development of tram transport was stopped and then the authorities decided to liquidate it. Still in 1968 the Bielsko trams carried 19 million passengers. On 30 April 1971 the last tram went off the city streets. The liquidation of trams was carried out despite wide protests of the community. 16

21 Thus Bielsko-Biała was left with merely bus transport. Already in 1971 it had almost 100 buses to transport 39 million passengers. In the next period it was rapidly developed and in 1975 a new depot in Olszówka was built. In 1970s and 1980s it became a significant connection between individual quarters and new housing estates of the developing city. As far as organization was concerned this type of transport was run since 1951 by Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Bielsku- -Białej, transformed on 1 July 1991 into Miejski Zakład Komunikacyjny (MZK), a municipal company. It now serves 29 municipal lines, 5 suburban lines, 3 night lines and 2 commissioned lines, having 128 buses at its disposal, which in the year 2004 carried 28.8 million passengers. po lewej: Ikarus 415 podstawowy autobus MZK w barwach miejskich przed biurowcem firmy powyżej: zajezdnia autobusowa przy ul. Długiej left: Ikarus 415 the basic bus in municipal colours in front of the company building above: Bus depot by Długa Street

22 Urząd Miejski w Bielsku-Białej 2005

Galeria Handlowa Starogard Gdański

Galeria Handlowa Starogard Gdański Galeria Handlowa Starogard Gdański Parkridge Retail Miasto Starogard Gdański leży w południowo-wschodniej części województwa pomorskiego, w pobliżu Borów Tucholskich, nad rzeką Wierzycą na Pojezierzu Starogardzkim.

Bardziej szczegółowo

Oferta sprzedaży działki inwestycyjno- przemysłowej w Sieradzu (Greenfields for sale on urban economic zone in Sieradz)

Oferta sprzedaży działki inwestycyjno- przemysłowej w Sieradzu (Greenfields for sale on urban economic zone in Sieradz) Oferta sprzedaży działki inwestycyjno- przemysłowej w Sieradzu (Greenfields for sale on urban economic zone in Sieradz) Nazwa lokalizacji Site name Zakładników Miasto Town Sieradz Województwo Voivodship

Bardziej szczegółowo

WAREHOUSE AND PRODUCTION HALL OFFER poz. schematu nr 1 position 1 on the sketch

WAREHOUSE AND PRODUCTION HALL OFFER poz. schematu nr 1 position 1 on the sketch WAREHOUSE AND PRODUCTION HALL OFFER poz. schematu nr 1 position 1 on the sketch PRODUCTION HALL DATA 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Hala magazynowo- produkyjna (oznaczona na schemacie

Bardziej szczegółowo

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 25 LAT 27 LAT 1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 nasi klienci dobrze trafili... get your swing on with us... www.dyskret.com.pl 30-023 Kraków, ul. Mazowiecka 131 tel. +48 12 423 31 00, office@dyskret.com.pl

Bardziej szczegółowo

Budynki i zabudowania na terenie (T/N) Buildings / other constructions on site (Y/N)

Budynki i zabudowania na terenie (T/N) Buildings / other constructions on site (Y/N) Poziom wód gruntowych [m] Underground water level [m] Czy były prowadzone badania geologiczne terenu (T/) Were geological research done (Y/) Ryzyko wystąpienia zalań lub obsunięć terenu (T/) Risk of flooding

Bardziej szczegółowo

PRODUCTION HALL OFFER

PRODUCTION HALL OFFER PRODUCTION HALL OFFER 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Bałtowska 2. Location / Lokalizacja PRODUCTION HALL DATA Town / Street Miasto / Ulica Ostrowiec Świętokrzyski/Bałtowska Street

Bardziej szczegółowo

Międzychód. www.miedzychod.pl Tel: 957488118

Międzychód. www.miedzychod.pl Tel: 957488118 Międzychód www.miedzychod.pl Tel: 957488118 Gmina Międzychód. Największe znaczenie na rynku lokalnym mają branża budowlana, przetworu tworzyw sztucznych i przemysł spożywczy. Dobrze rozwinięte są handel

Bardziej szczegółowo

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company Im not found /sites/eneacsr2012.mess-asp.com/themes/eneacsr2012/img/enea.jpg Employt Capital Group is one of the largest companies in the energy industry. Therefore it has an influence, as an employer,

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA GOSPODARKI ENERGETYCZNEJ

ZAGADNIENIA GOSPODARKI ENERGETYCZNEJ - 153 - Rozdział 11 ZAGADNIENIA GOSPODARKI ENERGETYCZNEJ SPIS TREŚCI: 1. Elektroenergetyka 1.1. Opis stanu istniejącego 1.2. Kierunki rozwoju 2. Gazownictwo 2.1. Opis stanu istniejącego 2.2. Ocena stanu

Bardziej szczegółowo

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy Definition: WHAT DOES THE SPECIAL ECONOMIC ZONE MEAN? THE SPECIAL ECONOMIC ZONE IS THE SEPERATED AREA WITH ATTRACTIVE TAX

Bardziej szczegółowo

THE INVESTMENT AREAS - BYTOM, LEŚNA STREET TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA

THE INVESTMENT AREAS - BYTOM, LEŚNA STREET TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA Atrakcyjne tereny inwestycyjne znajdują się przy ul. Leśnej w Bytomiu, w bezpośrednim sąsiedztwie Alei Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Przeznaczona do sprzedaży uzbrojona

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

SEGRO BUSINESS PARK WARSAW

SEGRO BUSINESS PARK WARSAW SEGRO BUSINESS PARK WARSAW OŻAROWSKA 40/42 DUCHNICE NOWOCZESNA POWIERZCHNIA BIZNESOWA MODERN BUSINESS SPACE 36 400 m 2 / 36,400 sq m SEGRO.pl SEGRO BUSINESS PARK WARSAW Nowoczesny park logistyczno-biznesowy

Bardziej szczegółowo

ORZ7 IN. made in Poland

ORZ7 IN. made in Poland EN Concept Whilst researching the history of the polish lighting industry, we came across a significant chapter detailing the Mesko Factory, which specialised in the production of outdoor lamps. One of

Bardziej szczegółowo

Economical utilization of coal bed methane emitted during exploitation of coal seams energetic and environmental aspects

Economical utilization of coal bed methane emitted during exploitation of coal seams energetic and environmental aspects Economical utilization of coal bed methane emitted during exploitation of coal seams energetic and environmental aspects President of The Board mgr inż. Roman Łój Katowicki Holding Węglowy S.A. Katowicki

Bardziej szczegółowo

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r EGARA 2011 Adam Małyszko FORS POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r HISTORIA ELV / HISTORY ELV 1992r. 5 Program działań na rzecz ochrony środowiska / EAP (Environmental Action Plan) 1994r. Strategia dobrowolnego

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

BUDOWNICTWO PRZEMYSŁOWE INDUSTRIAL CONSTRUCTION

BUDOWNICTWO PRZEMYSŁOWE INDUSTRIAL CONSTRUCTION BUDOWNICTWO PRZEMYSŁOWE INDUSTRIAL CONSTRUCTION BRANŻA SPOŻYWCZA FOOD INDUSTRY 3 950 m 2 25 700 m 3 Baxters Polska Sp. z o.o. BAXTERS POLSKA Hala produkcyjno-magazynowa branży spożywczej z zapleczem socjalnym

Bardziej szczegółowo

Liebrecht & wood Group, BBI Development Awards

Liebrecht & wood Group, BBI Development Awards www.placunii.pl Plac Unii City Shopping, opened in October 2013, is part of Plac Unii the largest mixed-use investment completed in Warsaw in the recent years. The three level shopping centre offers 15,500

Bardziej szczegółowo

Nazwa lokalizacji Site name Mickiewicza 6 Miasto Town Sieradz Województwo Voivodship lodzkie Powierzchnia całkowita (m 2 ) Area total (sq.

Nazwa lokalizacji Site name Mickiewicza 6 Miasto Town Sieradz Województwo Voivodship lodzkie Powierzchnia całkowita (m 2 ) Area total (sq. Oferta wynajęcia powierzchni produkcyjno-magazynowych z częścią biurowo-socjalną w Sieradzu (Brownfields for rent, production-store with office-social part of space for rent in Sieradz) Nazwa lokalizacji

Bardziej szczegółowo

Gmina Pruszcz Gdański. Przyjazna Oświacie Commune education friendly

Gmina Pruszcz Gdański. Przyjazna Oświacie Commune education friendly Gmina Pruszcz Gdański Przyjazna Oświacie Commune education friendly Gmina logistycznie idealna Gmina Pruszcz Gdański od kilku lat kładzie duży nacisk na inwestycje w oświacie. To szczególnie ważna dziedzina

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Operating as if it was one common city Cross Border Cooperation on common infrastructure in the Twin City of Frankfurt (Oder) & Słubice

Operating as if it was one common city Cross Border Cooperation on common infrastructure in the Twin City of Frankfurt (Oder) & Słubice Operating as if it was one common city Cross Border Cooperation on common infrastructure in the Twin City of Frankfurt (Oder) & Słubice Sören Bollmann, Head of Frankfurt-Slubice Cooperation Center and

Bardziej szczegółowo

Your bridge to opportunities+

Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV 64,000 sqm warehouse space in strategic location Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV Wrocław, ul. Kwiatkowskiego Goodman Wrocław IV Wrocław, Kwiatkowskiego Street Zbliż

Bardziej szczegółowo

LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU SITE CHECK LIST Nazwa lokalizacji Site name

LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU SITE CHECK LIST Nazwa lokalizacji Site name Położenie Location Powierzchnia nieruchomości Area of the property Informacje dotyczące nieruchomości Property information LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU SITE CHECK LIST Nazwa lokalizacji Site name Gdów

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS

BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS MASTERS WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS MTB ORIENTEERING

Bardziej szczegółowo

POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU

POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU by Marek Oppeln-Bronikowski, 17 of March 2005, Brussels POLISH ECONOMICAL SITUATION POLISH ECONOMICAL SITUATION REAL ECONOMY: YEAR GDP CPI year-end Investment

Bardziej szczegółowo

Dom Development S.A., Pl. Piłsudskiego 3, 00-078 Warsaw

Dom Development S.A., Pl. Piłsudskiego 3, 00-078 Warsaw Jarosław Szanajca President of the Management Board Age: 45 Higher, Master of Law, Department of Law and Administration, Warsaw University 1996 present Dom Development S.A. in Warsaw, President of the

Bardziej szczegółowo

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+ Goodman Poznań Airport 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business Goodman Poznań Airport ul. Batorowska 35, 62-081 Wysogotowo, Poznań Najlepsze miejsce dla biznesu Goodman

Bardziej szczegółowo

Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL. June 2013

Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL. June 2013 Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL June 2013 KEY FACTS ON THE SECTOR KEY FACTS ON THE SECTOR 110 000 No. of employees in foreign capital BPO/ITO, SSC and R&D centres

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+ Goodman Kraków Airport Logistics Centre 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth Goodman Kraków Airport Logistics Centre ul. Komandosów 1, 32-085 Modlniczka Goodman

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

OFFICE. Unique place for business

OFFICE. Unique place for business OFFICE The essence of our startegy is accomplishment of our building projects in great locations. They are excellently designed buildings offering the latest technological solutions. Sednem naszej strategii

Bardziej szczegółowo

KAROLKOWA BUSINESS PARK

KAROLKOWA BUSINESS PARK KAROLKOWA BUSINESS PARK MAIN INFORMATION Class A office building NLA 17 647 sqm 11 floors Location: Warsaw, 30 Karolkowa Street (close Wola) 400 meters to the Metro station Rondo Daszyńskiego 260 parking

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

ITS project in Wroclaw Projekt ITS we Wrocławiu

ITS project in Wroclaw Projekt ITS we Wrocławiu ITS project in Wroclaw Projekt ITS we Wrocławiu Błażej Trzcinowicz ITS Project Manager Departament Prezydenta Zespół Zarządzania Projektami Department of the Mayor Project Management Unit Presentation

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

System optymalizacji produkcji energii

System optymalizacji produkcji energii System optymalizacji produkcji energii Produkcja energii jest skomplikowanym procesem na który wpływa wiele czynników, optymalizacja jest niezbędna, bieżąca informacja o kosztach i możliwościach wykorzystania

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY WYKONAWCA - KONSTRUKCJE STALOWE GENERAL CONTRACTOR STEEL CONSTRUCTIONS

GŁÓWNY WYKONAWCA - KONSTRUKCJE STALOWE GENERAL CONTRACTOR STEEL CONSTRUCTIONS GŁÓWNY WYKONAWCA - KONSTRUKCJE STALOWE GENERAL CONTRACTOR STEEL CONSTRUCTIONS T W O J A W I Z J A N A S Z C E L Y O U R V I S I O N O U R A I M LOKALIZACJA LOCATION Firma SKB ma swoją siedzibę w Polsce

Bardziej szczegółowo

03 April 2015 03 kwietnia 2015 r. Zmiana satelity dostarczającego sygnał Animal Planet HD. Change of Delivery Satellite for Animal Planet HD

03 April 2015 03 kwietnia 2015 r. Zmiana satelity dostarczającego sygnał Animal Planet HD. Change of Delivery Satellite for Animal Planet HD 03 April 2015 03 kwietnia 2015 r. Dear Sirs, Change of Delivery Satellite for Animal Planet HD We refer to the Affiliation Agreement with a Commencement Date of 01/11/2009 between ( DCEL / we ) and you,

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

INVESTMENT OFFER Mechaniczne Industrial Park (Hall no 70)

INVESTMENT OFFER Mechaniczne Industrial Park (Hall no 70) INVESTMENT OFFER Mechaniczne Industrial Park (Hall no 70) prepared by Tarnów, vember 2009 Nazwa oferty inwestycyjnej: Investment offer name: Przedmiot oferty: Offer object: Rodzaj oferty: Offer kind: Nazwa

Bardziej szczegółowo

Regionalny SEAP w województwie pomorskim

Regionalny SEAP w województwie pomorskim ENNEREG International Conference Transfer of knowledge in the field of sustainable use of energy 22 May 2012, Wielkopolska Voivodship Office, Poznań, Poland Regionalny SEAP w województwie pomorskim Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Najstarsza prywatna fabryka papierosów w Polsce THE Oldest private cigarettes factory in poland

Najstarsza prywatna fabryka papierosów w Polsce THE Oldest private cigarettes factory in poland Najstarsza prywatna fabryka papierosów w Polsce THE Oldest private cigarettes factory in poland Praxis to spółka produkująca papierosy w Kamiennej Górze, oparta w 100% na polskim kapitale. Jest wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND LIVE SCIENCES POZNAŃ BRANCH Department of Environmental Management in Livestock Buildings and

Bardziej szczegółowo

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates Call 2013 national eligibility criteria and funding rates POLAND a) National eligibility criteria Funding Organisation National Contact Point National Center for Research and Development (Narodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Dziś budujemy pod klucz dowolne typy instalacji energetycznych spotykanych w przemyśle, górnictwie i gospodarce komunalnej.

Dziś budujemy pod klucz dowolne typy instalacji energetycznych spotykanych w przemyśle, górnictwie i gospodarce komunalnej. Początki działalności naszej firmy sięgają jeszcze lat czterdziestych minionego stulecia. W ciągu kolejnych dekad, wraz z rozbudową mocy wytwórczych krajowej energetyki i górnictwa, systematycznie rozwijaliśmy

Bardziej szczegółowo

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT A n g i e l s k i Phrasal Verbs in Situations Podręcznik z ćwiczeniami FRAGMENT Dorota Guzik Joanna Bruska Autorzy: Dorota Guzik, Joanna Bruska Konsultacja językowa: Tadeusz Z. Wolański Lektorzy: Maybe

Bardziej szczegółowo

Morskie Oko powstało w dawnym wyrobisku. Morskie Oko (The Eye of the Sea) was developed. Nad wodą. By the water

Morskie Oko powstało w dawnym wyrobisku. Morskie Oko (The Eye of the Sea) was developed. Nad wodą. By the water Nad wodą Morskie Oko powstało w dawnym wyrobisku kamieniołomu w okolicy dzisiejszej ul.fabrycznej. Zbiornik wodny ze względu na częściowo skaliste brzegi nazywano Morskim Okiem. W latach 30. XX wieku przy

Bardziej szczegółowo

OFERTA INWESTYCYJNA NIERUCHOMOŚCI ZABUDOWANE INVESTMENT OFFER DEVELOPED PROPERTIES

OFERTA INWESTYCYJNA NIERUCHOMOŚCI ZABUDOWANE INVESTMENT OFFER DEVELOPED PROPERTIES OFERTA INWESTYCYJNA NIERUCHOMOŚCI ZABUDOWANE INVESTMENT OFFER DEVELOPED PROPERTIES PPU Port Rybacki Gryf Sp. z o.o. Regionalny Fundusz Gospodarczy S.A. Czerwiec 2011 June 2011 LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do wybranych narzędzi i modeli do zrównoważonego planowania energetycznego na poziomie lokalnym: REAM i SEC-BENCH

Wprowadzenie do wybranych narzędzi i modeli do zrównoważonego planowania energetycznego na poziomie lokalnym: REAM i SEC-BENCH Wprowadzenie do wybranych narzędzi i modeli do zrównoważonego planowania energetycznego na poziomie lokalnym: REAM i SEC-BENCH Endre Ottosen, NEPAS Doskonalenie poziomu edukacji w samorządach terytorialnych

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to take a rest - odpocząć Muszę odpocząć. (5) Czy chcesz

Bardziej szczegółowo

INVESTMENT OFFER Mechaniczne Industrial Park (Hall no 80)

INVESTMENT OFFER Mechaniczne Industrial Park (Hall no 80) INVESTMENT OFFER Mechaniczne Industrial Park (Hall no 80) prepared by Tarnów, April 2009 Nazwa oferty inwestycyjnej: Investment offer name: Przedmiot oferty: Offer object: Rodzaj oferty: Offer kind: Nazwa

Bardziej szczegółowo

SEGRO LOGISTICS PARK POZNAŃ

SEGRO LOGISTICS PARK POZNAŃ SEGRO LOGISTICS PARK POZNAŃ KOMORNIKI, PLEWISKA PARK WIELKICH MOŻLIWOŚCI SPACE FOR GROWING BUSINESS 250 000 m 2 / 250,000 sq m SEGRO.pl SEGRO LOGISTICS PARK POZNAŃ Centrum logistyczne strategicznie usytuowane

Bardziej szczegółowo

INVESTMENT OFFER Mechaniczne Industrial Park (Hall no 86)

INVESTMENT OFFER Mechaniczne Industrial Park (Hall no 86) INVESTMENT OFFER Mechaniczne Industrial Park (Hall no 86) prepared by Tarnów, vember 2009 Nazwa oferty inwestycyjnej: Investment offer name: Przedmiot oferty: Offer object: Rodzaj oferty: Offer kind: Nazwa

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIEBIORSTWO LUSARSKO-BUDOWLANE LESZEK PLUTA

PRZEDSIEBIORSTWO LUSARSKO-BUDOWLANE LESZEK PLUTA Przedsi biorstwo lusarsko Budowlane was founded in 1992 in Kielce, Poland. Today we are a recognized manufacturer of modern aluminium-glass constructions at a high European level. We provide solutions

Bardziej szczegółowo

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND Ala ma kota is a network of non-public education preschools which are entered into the register of non-public schools and institutions of the Capital City of

Bardziej szczegółowo

Fixtures LED HEDRION

Fixtures LED HEDRION K A R T Y K ATA L O G O W E Fixtures LED HEDRION Oprawy lampy LED Hedrion do zastosowań profesjonalnych Fixtures LED lamps Hedrion for professional applications NATRIUM Sp. z o.o. ul. Grodziska 15, 05-870

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

NAJPIĘKNIEJSZE CHOINKI TYLKO U NAS! THE MOST BEAUTIFUL CHRISTMAS TREES ONLY FROM US! SPRZEDAŻ HURTOWA WHOLESALE Plantacja Ale Choinki osiąga dużą wydajność dzięki zautomatyzowaniu uprawy, odpowiedniej

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

OFERTA INWESTYCYJNA NIERUCHOMOŚCI ZABUDOWANE INVESTMENT OFFER DEVELOPED PROPERTIES

OFERTA INWESTYCYJNA NIERUCHOMOŚCI ZABUDOWANE INVESTMENT OFFER DEVELOPED PROPERTIES OFERA IWESCJA IERUCHOMOŚCI ZABUDOWAE IVESME OFFER DEVELOPED PROPERIES PPU Port Rybacki Gryf Sp. z o.o. Regionalny Fundusz Gospodarczy S.A. Czerwiec 2011 June 2011 LISA DACH DOCZĄCCH EREU SIE CHECK LIS

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Inżynierii Środowiska obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 014/015 Kierunek studiów: Inżynieria Środowiska

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8)

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Name, Affiliation Krzysztof Wojdyga, Marcin Lec, Rafal Laskowski Warsaw University of technology E-mail krzysztof.wojdyga@is.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

INVESTMENT OFFER Mechaniczne Industrial Park (Hall no 60B)

INVESTMENT OFFER Mechaniczne Industrial Park (Hall no 60B) INVESTMENT OFFER Mechaniczne Industrial Park (Hall no 60B) prepared by Tarnów, April 2009 Nazwa oferty inwestycyjnej: Investment offer name: Przedmiot oferty: Offer object: Rodzaj oferty: Offer kind: Nazwa

Bardziej szczegółowo

LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU SITE CHECK LIST

LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU SITE CHECK LIST Położenie Location Powierzchnia nieruchomości Area of property Informacje dotyczące nieruchomości Property information Charakterystyka działki Land specification Nazwa lokalizacji Site name Miasto / Gmina

Bardziej szczegółowo

RWD-25 model kartonowy w skali 1:33

RWD-25 model kartonowy w skali 1:33 RWD-25 model kartonowy w skali 1:33 www.modele-kartonowe.com SAMOLOTY POLSKIE NIEZREALIZOWANE PROJEKTY VOL. 1 W drugiej połowie lat 30-tych ubiegłego wieku kilka polskich biur konstrukcyjnych przystąpiło

Bardziej szczegółowo

Metropolization : Local Development and Government in Poland

Metropolization : Local Development and Government in Poland Metropolization : Local Development and Government in Poland Lydia COUDROY DE LILLE Université Lumière-Lyon 2 & Centre Géophile - Ecole Normale Supérieure de Lettres et Sciences Humaines de Lyon OCDE-

Bardziej szczegółowo

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project:

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project: Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Title of the project - System of the heat storage at different temperature level. Krótki opis projektu: Opracowanie systemu akumulacji ciepła

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU SITE CHECK LIST

LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU SITE CHECK LIST LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU SITE CHECK LIST Położenie Location Powierzchnia nieruchomości Area of property Cena Price Informacje dotyczące nieruchomości Property information Charakterystyka działki

Bardziej szczegółowo

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 46,000 sqm of warehouse space. 11,410 sqm for immediate lease. Best placed for business+

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 46,000 sqm of warehouse space. 11,410 sqm for immediate lease. Best placed for business+ Goodman Poznań Airport 46,000 sqm of warehouse space. 11,410 sqm for immediate lease. Best placed for business+ Goodman Poznań Airport ul. Batarowska, Wysogotowo, Poznań Najlepsze miejsce dla biznesu Goodman

Bardziej szczegółowo

T0072, Grudziądz, ul. Generała Władysława Sikorskiego, teren poszpitalny / T0072, Grudziądz, ul. Generała Władysława Sikorskiego, teren poszpitalny

T0072, Grudziądz, ul. Generała Władysława Sikorskiego, teren poszpitalny / T0072, Grudziądz, ul. Generała Władysława Sikorskiego, teren poszpitalny Data sporządzenia oferty: 21.11.2013 Data aktualizacji oferty: 20.11.2015 0072,, ul. Generała Władysława Sikorskiego, teren / 0072,, ul. Generała Władysława Sikorskiego, teren Położenie / Location Skrócona

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w Gminie Kisielice. Doświadczenia i perspektywy. Burmistrz Kisielic Tomasz Koprowiak

Odnawialne źródła energii w Gminie Kisielice. Doświadczenia i perspektywy. Burmistrz Kisielic Tomasz Koprowiak Odnawialne źródła energii w Gminie Kisielice. Doświadczenia i perspektywy. Burmistrz Kisielic Tomasz Koprowiak Kisielice 2009 Ogólna charakterystyka gminy. Gmina Kisielice jest najbardziej wysuniętą na

Bardziej szczegółowo

INDEX CRI COLOR RENDERING INDEX (CRI):

INDEX CRI COLOR RENDERING INDEX (CRI): Jesteśmy firmą oświetleniową stworzoną przez ludzi od wielu lat związanych z branżą. Wieloletnie kontakty z producentami zagranicznymi i polskimi pozwoliły nam uczestniczyć w najbardziej innowacyjnych

Bardziej szczegółowo

How much does SMARTech system cost?

How much does SMARTech system cost? 1. How much does an intelligent home system cost? With over six years of experience in construction of Intelligent Home Systems we have done a value analysis of systems and services usually purchased by

Bardziej szczegółowo

2 nd ClimMani EU COST Action Meeting Poznań, Poland 28-30 September, 2015

2 nd ClimMani EU COST Action Meeting Poznań, Poland 28-30 September, 2015 nd ClimMani EU COST Action Meeting, oland 8-30 September, 015 Venue HOTEL MERCURE**** - OZNAŃ Address: ul. Roosvelta 0, 60-89, oland Tel. +48 61 855 80 00 e-mail: H3393@accor.com mercure-poznan-centrum.com

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

easy project inspiracje inspirations pomysł jest nową kombinacją starych elementów. nie ma nowych elementów. są tylko nowe kombinacje.

easy project inspiracje inspirations pomysł jest nową kombinacją starych elementów. nie ma nowych elementów. są tylko nowe kombinacje. inspiracje inspirations pomysł jest nową kombinacją starych elementów. nie ma nowych elementów. są tylko nowe kombinacje. an idea is a new combination of old elements. there are no new elements. there

Bardziej szczegółowo

11 CZERWIEC 2014, ŁĘCZYCA

11 CZERWIEC 2014, ŁĘCZYCA Projekt współorganizowany przez Starostwo Powiatowe w Łęczycy INWESTYCJE SAMORZĄD ROZWÓJ SEMINARIUM REALIZOWANE W RAMACH WSPÓŁPRACY OPEN-NET S.A. A KOMMUNALKREDIT AUSTRIA AG 11 CZERWIEC 2014, ŁĘCZYCA Starostwo

Bardziej szczegółowo

Statut spółki pod nazwą Fabryka Lokomotyw

Statut spółki pod nazwą Fabryka Lokomotyw Fablok i Matylda Statut spółki pod nazwą Fabryka Lokomotyw w Polsce S.A. został zatwierdzony przez Ministra Przemysłu i Handlu oraz Ministra Skarbu 22 maja 1919 r. Rok później podpisano umowę z rządem

Bardziej szczegółowo

1 Nazwisko i imiona lub nazwa firmy będącej podmiotem uprawnionym /Surname and forenames or name of firm of applicant/

1 Nazwisko i imiona lub nazwa firmy będącej podmiotem uprawnionym /Surname and forenames or name of firm of applicant/ Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego 02-013 Warszawa-Śródmieście ul. Lindleya 14 Czy jest to twój pierwszy wniosek? Jeśli nie, należy podać numer ewidencyjny /Is this your first application? If not, please

Bardziej szczegółowo

Szafa mroźnicza Freezing cabinet. Typ Type. Dane techniczne Technical data. Model Model SMI 04. SMI 04 Indus. www.essystemk.com Strona 1/9 Page 1/9

Szafa mroźnicza Freezing cabinet. Typ Type. Dane techniczne Technical data. Model Model SMI 04. SMI 04 Indus. www.essystemk.com Strona 1/9 Page 1/9 Indus www.essystemk.com Strona 1/9 Page 1/9 SPIS TREŚCI: 1. Informacje ogólne...3 General information 2. Informacje elektryczne...4 Electrical information 3. Informacje chłodnicze...5 Cooling information

Bardziej szczegółowo

KULCZYK OIL VENTURES INC. Wykaz informacji przekazanych do publicznej wiadomości w 2012 roku

KULCZYK OIL VENTURES INC. Wykaz informacji przekazanych do publicznej wiadomości w 2012 roku KULCZYK OIL Wykaz informacji przekazanych do publicznej wiadomości w 2012 roku (systemem ESPI) List of information which has been disclosed to the public during 2012 (filed with Warsaw Stock Exchange information

Bardziej szczegółowo

Załacznik nr VIII do Sprawozdania rocznego z realizacji RPO WSL w roku 2013. Tabela 8. Wskaźniki kluczowe (core indicators) 2007-2013

Załacznik nr VIII do Sprawozdania rocznego z realizacji RPO WSL w roku 2013. Tabela 8. Wskaźniki kluczowe (core indicators) 2007-2013 Załacznik nr VIII do Sprawozdania rocznego z realizacji RPO WSL w roku 2013 Tabela 8. Wskaźniki kluczowe (core indicators) 2007-2013 Wskaźnik Jednostka Priorytet Początkowy punkt odniesienia Ostateczny

Bardziej szczegółowo

Adam Kozierkiewicz JASPERS

Adam Kozierkiewicz JASPERS Adam Kozierkiewicz JASPERS Europa 2020 Flagship initiatives Priorities Targets Digital agenda for Europe Innovation Union Youth on the move Resource efficient Europe An industrial policy for the globalisation

Bardziej szczegółowo

Inteligentny System Transportu jako narzędzie Wrocławskiej Polityki Mobilności

Inteligentny System Transportu jako narzędzie Wrocławskiej Polityki Mobilności Inteligentny System Transportu jako narzędzie Wrocławskiej Polityki Mobilności ITS as a tool of Wroclaw Mobility Policy Błażej Trzcinowicz 9/06/2015 Z-ca Dyrektora Wydziału Deputy Division Director Wydział

Bardziej szczegółowo

Moce interwencyjne dla Systemu Energetycznego możliwości rozwiązań. Wojciech Zygmański ENERGOPROJEKT KATOWICE SA

Moce interwencyjne dla Systemu Energetycznego możliwości rozwiązań. Wojciech Zygmański ENERGOPROJEKT KATOWICE SA Moce interwencyjne dla Systemu Energetycznego możliwości rozwiązań SA III Konferencja Wytwórców Energii Elektrycznej i Cieplnej Skawina 2012 19 20 III Konferencja Wytwórców Energii Elektrycznej i Cieplnej

Bardziej szczegółowo

LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU SITE CHECK LIST

LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU SITE CHECK LIST LISTA DAYCH DOTYCZĄCYCH TEREU SITE CHECK LIST Położenie Location Powierzchnia nieruchomości Area of property Cena Price Informacje dotyczące nieruchomości Property information Charakterystyka działki Land

Bardziej szczegółowo

LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU SITE CHECK LIST

LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU SITE CHECK LIST LISA DACH DOCZĄCCH EREU SIE CHECK LIS Położenie Location Powierzchnia nieruchomości Area of the property Cena Price Informacje dotyczące nieruchomości Property information Charakterystyka działki Land

Bardziej szczegółowo