1. W jakim stopniu planowane cele zostały zrealizowane

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "1. W jakim stopniu planowane cele zostały zrealizowane"

Transkrypt

1 Załącznik nr 3a do umowy nr HOR hn 061/2/2008 zawarta w dniu 10 grudnia 2008 r. w Warszawie ROZLICZENIE KOŃCOWE z wykonania zadań programu wieloletniego (PW) (z wyłączeniem zakupów majątkowych) PROGRAM WIELOLETNI pt. Rozwój zrównoważonych metod produkcji ogrodniczej w celu zapewnienia wysokiej jakości biologicznej i odżywczej produktów ogrodniczych oraz zachowania bioróżnorodności środowiska i ochrony jego zasobów Umowa nr HOR hn 061/2/2008 zawarta w dniu 10 grudnia 2008 roku w Warszawie pomiędzy Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi z siedzibą w Warszawie, a Instytutem Sadownictwa i Kwiaciarstwa z siedzibą w Skierniewicach Rozliczenie za okres r. zadania: 6.1, 6.2, 7.1, 7.3 PW. Rozliczenie za okres r. zadania: , 2.1,2.2, , , 5.1, 5,2, 6.3, 6.4, 7.4, 7.5, 7.6 PW. Data złożenia skorygowanego rozliczenia: r. Część I. Rozliczenie w zakresie rzeczowym 1. W jakim stopniu planowane cele zostały zrealizowane 1. Obszar tematyczny: Strategia bezpiecznego stosowania środków ochrony roślin w produkcji ogrodniczej Zadanie 1.1 pt. Doskonalenie metod badań sprawności technicznej opryskiwaczy Cele zadania w 2008r.: Opracowanie metod okresowej oceny sprawności technicznej opryskiwaczy. Monitorowanie jakości oraz kosztów oceny sprawności technicznej opryskiwaczy. Przygotowywanie ekspertyz i opinii oraz uczestnictwo w pracach Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego z zakresu techniki ochrony roślin. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Opracowanie metod badań sprawności technicznej opryskiwaczy. 2. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 3. Opracowanie sprawozdania z etapu I. 212

2 Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 1.2 pt. Opracowanie metod precyzyjnego stosowania środków ochrony roślin w celu ograniczenia zanieczyszczenia wód i gleby oraz innych elementów środowiska Cele zadania w 2008r.: Opracowanie i wprowadzenie do praktyki rolniczej zasad wyznaczania stref ochronnych o zróżnicowanej szerokości w oparciu o procedury stosowane w UE. Opracowanie i wdrażanie do praktyki rolniczej precyzyjnych metod wykonywania zabiegów ochrony roślin. Prowadzenie szkoleń oraz opracowywanie materiałów szkoleniowych i demonstracyjnych dla sadowników z zakresu racjonalnej techniki ochrony i bezpiecznego obchodzenia się ze środkami ochrony roślin. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Opracowanie wybranych metod wyznaczania stref ochronnych o zróżnicowanej szerokości. 2. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 3. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 1.3 pt. Opracowanie metod neutralizacji pozostałości środków ochrony roślin w opakowaniach i w opryskiwaczach Cele zadania w 2008r.: Wprowadzenie do praktyki sadowniczej biologicznych neutralizatorów środków ochrony roślin. Opracowywanie i popularyzacja procedur bezpiecznego zagospodarowywania resztek cieczy użytkowej i prawidłowego mycia opryskiwaczy. Ocena pozostałości środków ochrony roślin w wybranych zlewniach rzek. Szkolenia i popularyzacja metod bezpiecznego dla środowiska obchodzenia się ze środkami ochrony roślin. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Opracowanie metod neutralizacji środków ochrony roślin. 2. Opracowanie założeń do adaptacji stanowiska do bezpiecznego napełniania i mycia opryskiwaczy do realizacji zadania w 2009 r. 3. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 1.4 pt. Wykrywanie i oznaczanie nicieni kwarantannowych podlegających obowiązkowi zwalczania, określenie ich występowania na terenie kraju oraz zapobieganie ich rozprzestrzenianiu się Cele zadania w 2008r.: Opracowanie metod pobierania prób glebowych i części roślinnych i określenie ich reprezentatywności do oceny populacji nicieni. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Opracowanie metod wykrywania i oznaczania nicieni kwarantannowych. 2. Ustalenie założeń do ustanowienia laboratorium na prowadzenie badań nad nicieniami kwarantannowymi. 3. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 4. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 1.5 pt. Diagnostyka zagrożenia przez agrofagi inwazyjne, podlegające 213

3 obowiązkowi zwalczania, opracowanie metod zwalczania i zapobiegania ich rozprzestrzenianiu się Cele zadania w 2008r.: Opracowanie rejestru agrofagów obcego pochodzenia stanowiących zagrożenie dla krajowych upraw ogrodniczych. Określenie ich potencjału biologicznego, zakresu roślin żywicielskich i warunków agrometeorologicznych sprzyjających ich rozwojowi. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Opracowanie metod oceny nasilenia występowania agrofagów inwazyjnych i przebiegu ich rozwoju na tle faz fenologicznych roślin. 2. Opracowanie wstępnego rejestru agrofagów obcego pochodzenia. 3. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 4. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 1.6 pt. Diagnostyka oraz zmienność populacyjna bakterii (Erwinia amylovora), sprawcy zarazy ogniowej Cele zadania w 2008r.: Monitorowanie występowania E. amylovora w Polsce. Utworzenie kolekcji izolatów i szczepów bakterii E. amylovora pochodzących z różnych rejonów kraju i różnych roślin żywicielskich. Określenie stopnia genetycznego i genotypowego zróżnicowania polskiej populacji E. amylovora. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Izolacja i analiza elektroforetyczna plazmidowego DNA z pozyskanych 51 izolatów Erwinia amylovora. 2. Analiza restrykcyjna uzyskanych plazmoidów. 3. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 4. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 1.7 pt. Monitorowanie występowania oraz opracowanie metod zapobiegania rozprzestrzenianiu się nowych dla warunków Polski i szczególnie szkodliwych agrofagów na plantacjach roślin jagodowych Cele zadania w 2008r.: Monitorowanie występowania oraz opracowanie metod zapobiegania rozprzestrzenianiu się szczególnie szkodliwych grzybów na plantacjach roślin jagodowych. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Opracowanie metod zapobiegania rozprzestrzeniania się szkodliwych agrofagów na plantacjach roślin jagodowych. 2. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 3. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 1.8 pt. Monitorowanie występowania (Phytophthora spp.), diagnostyka i możliwości ograniczania strat powodowanych przez tę grupę patogenów 214

4 Cele zadania w 2008r.: Monitorowanie występowania fytoftorozy w materiale roślinnym, w glebie i wodzie. Opracowywanie szybkich metod wykrywania Phytophthora spp. w glebie i w wodzie. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Sprawdzenie zasadności stosowania opracowanej metodyki do wykrywania Phytophthora spp. w ciekach wodnych o wodach stojących. 2. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 3. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 1.9 pt. Monitorowanie występowania form agrofagów roślin sadowniczych odpornych na środki ochrony roślin oraz określenie metod przeciwdziałających temu zjawisku Cele zadania w 2008r.: Tworzenie baz danych dla warunków klimatyczno-glebowych, nasilania występowania agrofagów i przebiegu ich rozwoju na tle faz fenologicznych roślin. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Opracowanie metod przeciwdziałających występowaniu form agrofagów odpornych na środki ochrony. 2. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 3. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 1.10 pt. Opracowanie metodyk prowadzenia obserwacji występowania organizmów szkodliwych i oceny potrzeby wykonania zabiegów ochrony roślin Cele zadania w 2008r.: Opracowanie metodyki prowadzenia obserwacji występowania następujących agrofagów: kwieciaka jabłkowca (Anthonomus pomorum L.), paciornicy gruszowianki (Contarinia pirivora Ril.), pryszczarka gruszowca (Dasyneura piri Bonche), kędzierzawości liści brzoskwini (Taphrinia deformans Berk. Tul), mączniaka prawdziwego brzoskwini (Spherotheca pannosa Wallr. Ex Fr. Lev.), dziurkowatości liści drzew pestkowych (Clasterosporium carpophilum Lev. Anderh.). Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Opracowanie założeń do metodyki prowadzenia obserwacji nad występowaniem następujących agrofagów: kwieciaka jabłkowca (Anthonomus pomorum L.), paciornicy gruszowianki (Contarinia pirivora Ril.), pryszczarka gruszowca (Dasyneura piri Bonche), kędzierzawości liści brzoskwini (Taphrina deformans Berk. Tull), mączniaka prawdziwego brzoskwini (Spherotheca pannosa Wallr. Ex Fr. Lev.) i dziurkowatości liści drzew pestkowych (Clasterosporium carpophilium Lev.). 2. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 3. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. 2. Obszar tematyczny Ochrona środowiska Zadanie 2.1 pt. Doskonalenie specjalistycznych maszyn i technologii sadowniczych celem 215

5 ograniczenia emisji gazów cieplarnianych do atmosfery Cele zadania w 2008r.: Monitorowanie zużycia paliw i energii w gospodarstwach sadowniczych. Określenie zapotrzebowania na paliwa w zależności od stosowanych maszyn i ciągników oraz warunków w jakich wykonywane są podstawowe zabiegi produkcyjne w sadownictwie. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Identyfikacja wybranych zabiegów agrotechnicznych pod kątem zużycia największych nakładów energetycznych. 2. Przygotowanie metodyki pomiarów mocy. 3. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 4. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 2.2 pt. Optymalizacja nawadniania upraw sadowniczych w Polsce z uwzględnieniem przebiegu pogody i zasobów wodnych gleby w głównych rejonach upraw sadowniczych Cele zadania w 2008r.: Wytypowanie obiektów, na których będą prowadzone pomiary meteorologiczne oraz monitoring wilgotności gleby. Szacunkowa ocena potrzeb wodnych roślin sadowniczych na podstawie danych meteorologicznych uzyskanych w ostatnich 20 latach. Ocena wpływu zastosowania ściółek na ograniczenie zużycia wody do nawadniania sadów i plantacji roślin jagodowych. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Wytypowanie gospodarstw w głównych rejonach sadowniczych, w których prowadzony będzie monitoring przebiegu pogody i zasobów wodnych gleby. 2. Opracowanie potrzeb wodnych roślin sadowniczych. 3. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 4. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. 3. Obszar tematyczny: Uwarunkowania ekonomiczne produkcji sadowniczej, roślin ozdobnych i pszczelarskiej Zadanie 3.1 pt. Monitorowanie i prognozowanie uwarunkowań ekonomicznych produkcji sadowniczej Cele zadania w 2008r.: Ocena bieżąca i prognoza opłacalności produkcji najważniejszych gatunków ogrodniczych w Polsce: Analiza kosztów produkcji jabłek, wiśni, śliwek oraz roślin jagodowych, określenie warunków rozwoju z uwzględnieniem profilu produkcji wielkości gospodarstwa i sposobu zagospodarowania owoców. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Analiza kosztów produkcji owoców ziarnkowych i pestkowych w zależności od wielkości gospodarstwa i sposobu zagospodarowania owoców. 2. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 3. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. 216

6 Zadanie 3.2 pt. Monitoring i prognozowanie uwarunkowań ekonomicznych produkcji roślin ozdobnych Cele zadania w 2008r.: Ocena stanu bieżącego i prognozy opłacalności produkcji najważniejszych produktów roślin ozdobnych w Polsce. Analiza kosztów produkcji kwiatów ciętych róż, krzewów róż, krzewów liściastych i iglastych w pojemnikach. Określenie warunków rozwoju z uwzględnieniem profilu produkcji i wielkości gospodarstw. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Ocena stanu bieżącego i prognozy opłacalności najważniejszych gatunków roślin ozdobnych uprawianych w Polsce: kwiatów ciętych róż, krzewów uprawianych w gruncie oraz krzewów liściastych i iglastych uprawianych w pojemnikach. Określenie podstawowych kosztów produkcji kwiatów. 2. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 3. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 3.3 pt. Monitorowanie zmian strukturalnych w polskim pszczelarstwie i na rynku miodu Cele zadania w 2008r.: Zbieranie danych dotyczących sektora pszczelarskiego w Polsce za rok 2008, w zakresie: Charakterystyki osób prowadzących gospodarstwa pasieczne, struktury pasiek, wielkości produkcji jednostkowej, towarowej oraz globalnej w pasiekach, czynników hamującymi i stymulującymi rozwój gospodarstw pasiecznych, barier i warunków poprawy produkcji pszczelarskiej, opłacalności produkcji oraz cen na rynku produktów pszczelich, handlu zagranicznego na rynku miodu. Opracowanie wyników w postaci całościowej analizy na potrzeby organów administracji państwowej i podmiotów branży pszczelarskiej. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Zbieranie danych w zakresie zmian strukturalnych w polskim pszczelarstwie i na rynku miodu. 2. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 3. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. 4. Obszar tematyczny: Ogrodnictwo ekologiczne Zadanie 4.1 pt. Opracowanie metod ekologicznej produkcji owoców Cele zadania w 2008r.: Ocena przydatności różnych gatunków i odmian drzew owocowych do uprawy ekologicznej. Badanie ekologicznych metod zapobiegania występowaniu chorób i szkodników. Ocena ekologicznych metod ochrony jabłoni i wiśni przed groźnymi gospodarczo chorobami, szkodnikami i chwastami. Testowanie maszyn specjalistycznych i prototypów przeznaczonych do uprawy gleby w ekologicznym sadzie. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 217

7 1. Ocena przydatności różnych gatunków i odmian do upraw ekologicznych. 2. Przygotowanie materiału roślinnego do założenia doświadczeń z oceną przydatności odmian brzoskwini i wiśni do uprawy w warunkach ekologicznych. 3. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 4. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 4.2 pt. Opracowanie metod ekologicznej produkcji szkółkarskiej roślin sadowniczych Cele zadania w 2008r.: Ocena przydatności podkładek do ekologicznej produkcji materiału szkółkarskiego jabłoni i gruszy. Ocena różnych metod utrzymania gleby oraz monitorowanie występowania chorób i szkodników w ekologicznej szkółce podkładek drzew ziarnkowych. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Ocena jakości uzyskanych w szkółce ekologicznej drzewek jabłoni i gruszy w zależności od odmiany i zastosowanej podkładki. 2. Ocena różnych sposobów utrzymania gleby w szkółce. 3. Ocena przydatności pułapek lepowych w ograniczaniu występowania w szkółce wciornastków i pryszczarków. 4 Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 5. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 4.3 pt. Opracowanie metod ekologicznej produkcji nasiennej roślin ogrodniczych i uszlachetniania materiału siewnego Cele zadania w 2008r.: Ocena wartości siewnej, zdrowotności (składu gatunkowego patogenów zasiedlających nasiona), wigoru oraz składu chemicznego i zawartości substancji biologicznie czynnych nasion wybranych gatunków roślin ogrodniczych, pochodzących z upraw konwencjonalnych i ekologicznych. Analiza porównawcza. Opracowanie metod uszlachetniania i poprawy zdrowotności nasion przeznaczonych do upraw ekologicznych, monitoring ich procesów spoczynku i starzenia. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Ocena wartości siewnej nasion wybranych gatunków roślin ogrodniczych pochodzących z upraw konwencjonalnych i ekologicznych. 2. Prowadzenie analiz mikrobiologicznych materiału siewnego z upraw konwencjonalnych i ekologicznych. 3. Przygotowanie założeń, materiału i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 4. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 4.4 pt. Opracowanie metod ekologicznej produkcji pszczelarskiej Cele zadania w 2008r.: Prace związane z przekwalifikowaniem pasieki Oddziału Pszczelnictwa z konwencjonalnej na ekologiczną. W trakcie realizacji zadania wdrożone będą wytyczne zawarte w przepisach UE, pozwalających na osiągnięcie statusu pasieki ekologicznej oraz otrzymanie certyfikatu 218

8 pszczelarstwa ekologicznego na produkty pszczele, nadawanego przez Jednostkę Certyfikującą Ekogwarancja PTRE z Lublina. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Określenie skuteczności działania preparatów warrozobójczych celem zabezpieczenie pasiek na okres zimowania. 2. Przygotowanie i powiększenie pasiek do prowadzenia ekologicznej produkcji pszczelarskiej. 3. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 4. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. 5. Obszar tematyczny Bezpieczna żywność Zadanie nr 5.1 pt. Badanie pozostałości środków ochrony roślin w płodach rolnych w ramach obowiązującego monitoringu krajowego oraz wymogów UE Cele określone w planie zadań rocznych listopad-grudzień 2008 roku nie zostały zrealizowane. Przytaczam pismo kierownika zadania 5.1: Informuję, że działania opisane jako zakres Zadania 5.1 Badanie pozostałości środków ochrony roślin w płodach rolnych w ramach obowiązującego monitoringu krajowego oraz wymogów UE są obecnie realizowane na bezpośrednie zlecenia Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa. W dniu 4 czerwca 2008 roku została podpisana Umowa SZ- 23/15/08 pomiędzy Głównym Inspektorem Ochrony Roślin i Nasiennictwa a Instytutem Sadownictwa i Kwiaciarstwa. Przedmiotem umowy jest wykonanie analiz w 550 próbkach dostarczonych przez wojewódzkie inspektoraty. Wynagrodzenie za wykonanie przedmiotu umowy stanowi zł brutto. W pierwszej połowie grudnia jestem zobowiązany do złożenia merytorycznego sprawozdania z realizacji tej umowy. W związku z powyższym nie widzę możliwości wykorzystania środków przyznanych w programie wieloletnim do realizacji Zadania 5.1 w bieżącym roku Jednocześnie nadmienia się, że zadanie to przewidziane jest do realizacji 2009 roku w ramach programu wieloletniego. Zadanie 5.2 pt. Opracowanie i doskonalenie nowych metod badania jakości produktów pszczelich Cele zadania w 2008r.: Ocena jakości miodów krajowych w zakresie właściwości: fizykochemicznych, analizy pyłkowej, wartości odżywczej. Opracowanie (aktualizacja, ujednolicenie) metod badań jakości miodu zgodnie z wymaganiami wg nowych, obowiązujących przepisów; Organizacja i prowadzenie cyklicznych szkoleń i badań międzylaboratoryjnych z tego zakresu. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Szkolenie pracowników realizujących zadanie z zakresu analiz chromatograficznych, walidacji metod badawczych i badań międzylaboratoryjnych. 2. Przygotowanie stanowiska badawczego do oznaczania aminokwasów w miodzie metodą HPLC. 219

9 3. Przygotowanie stanowiska do oznaczania białka w miodzie metodą kolometryczną i metodą Kjeldhala. 4. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 5. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. 6. Obszar tematyczny: Postęp biologiczny Zadanie 6.1 pt. Tworzenie postępu biologicznego i jego wykorzystanie w systemie zrównoważonej produkcji sadowniczej Cele zadania w 2008r.: Przygotowanie materiałów roślinnych jabłoni, śliwy, wiśni, czereśni, brzoskwini, moreli, porzeczki czarnej, agrestu, borówki wysokiej, maliny, truskawki i podkładek wegetatywnych dla wykonania programów krzyżowań. Wykonanie programów krzyżowań. Zebranie owoców i wydobycie nasion lub zarodków. Przygotowanie nasion do przechowania (lub zastosowanie techniki embryo rescue). Stratyfikacja nasion. Ocena przydatności gospodarczej wyhodowanych genotypów (odmian). Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania realizowane w okresie styczeń-grudzień 2008r: 1. Wytworzenie nowych genotypów (odmian) jabłoni, śliwy, wiśni, czereśni, brzoskwini, moreli, porzeczki czarnej, agrestu, borówki wysokiej, maliny, truskawki, i podkładek wegetatywnych dla jabłoni i śliwy, odpornych i mało podatnych na choroby i szkodniki, dobrze przystosowanych do warunków agro-klimatycznych Polski, o wysokich walorach produkcyjnych roślin i użytkowych owoców oraz o zróżnicowanej porze dojrzewania owoców. 2. Opracowanie cech biologicznych oraz wymagań agrotechnicznych wyhodowanych genotypów (odmian) przed ich wdrożeniem do produkcji sadowniczej. 3. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania zostały w pełni zrealizowane. Realizowane zadanie było kontynuacją prowadzonych w Instytucie Sadownictwa Kwiaciarstwa prac hodowlanych, które do roku 2007 włącznie były finansowane przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ze środków na postęp biologiczny. W roku 2008 rozpoczęto prace hodowlane nad czereśnią, brzoskwinią, morelą i borówką wysoką (amerykańską). Zadanie nr 6.2 pt. Uzyskiwanie i utrzymanie elitarnego materiału szkółkarskiego roślin sadowniczych wolnego od wirusów, fitoplazm i wiroidów Cele zadania w 2008r.: Testowanie roślin kandydackich. Utrzymywanie roślin przedbazowych w stanie wolnym od wirusów, fitoplazm i wiroidów. Utrzymywanie elitarnych sadów, plantacji roślin jagodowych i podkładek wegetatywnych. Utrzymywanie sadów nasiennych drzew pestkowych i ziarnkowych. Monitorowanie występowania wirusa drobnienia owoców czereśni, fitoplazmy zamierania gruszy i fitoplazmy proliferacji jabłoni (obiekty kwarantannowe). Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania realizowane w okresie styczeń-grudzień 2008r: 1. Uzyskiwanie i utrzymywanie szkółkarskiego materiału wyjściowego roślin sadowniczych wolnego i uwalnianego od chorób wirusowych. 2. Prowadzenie elitarnych sadów drzew owocowych, elitarnej plantacji malin, elitarnej plantacji porzeczek, elitarnej plantacji agrestu, elitarnej plantacji podkładek. 3. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 220

10 4. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 6.3 pt. Monitorowanie, ochrona oraz doskonalenie metod hodowli trzmieli i pszczół samotnic Cele zadania w 2008r.: Rozmnażanie murarki ogrodowej (Osmia rufa). Coroczne przekazywanie kokonów murarki producentom do zapylania sadów, jagodników oraz ogrodów i działek. Opracowywanie tanich i wielokrotnego użytku materiałów gniazdowych do masowego chowu i wykorzystania murarki. Coroczne prowadzenie w Oddziale Pszczelnictwa zamkniętego chowu posiadanej populacji trzmiela ziemnego. Prowadzenie szkoleń w zakresie całorocznego chowu trzmiela ziemnego (Bombus terrestris) do zapylania upraw szklarniowych. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Ocena zasiedlonych gniazd murarki ogrodowej (Osmia rufa) i zazimowania jej kokonów w chłodziarkach. 2. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 3. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 6.4 pt. Doskonalenie metod selekcji i oceny wartości hodowlanej pszczół Cele zadania w 2008r.: Wykonywanie pomiarów morfologicznych prób pszczół nowych linii pszczół, ocena przynależności rasowej pszczół dla których prowadzone są księgi hodowlane. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Ewidencja prób pszczół i pomiary morfologiczne celem oceny wartości hodowlanej pszczół. 2. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 3. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. 7. Obszar tematyczny Bioróżnorodność Zadanie nr 7.1 pt. Ochrona różnorodności biologicznej roślin sadowniczych, i ozdobnych dla zrównoważonego rolnictwa Cele zadania w 2008r.: Utrzymywanie zgromadzonych zasobów genowych drzew owocowych, krzewów jagodowych i roślin ozdobnych w kolekcjach polowych, szklarniach, tunelach foliowych i inspektach. Powiększenie kolekcji o obiekty pochodzące z bieżących programów hodowlanych i ekspedycji terenowych. Rozmnażanie w szkółce nowo pozyskanych obiektów. Testowanie wiśni znajdujących się w kolekcjach na obecność groźnych chorób wirusowych. Opracowanie sprawozdania z etapu Zadania realizowane w okresie styczeń-grudzień 2008r: 1. Utrzymanie kolekcji jabłoni i gruszy. 2. Utrzymanie kolekcji śliwy. 3. Utrzymanie kolekcji czereśni i wiśni. 4. Utrzymanie kolekcji moreli i brzoskwini. 221

11 5. Utrzymanie kolekcji orzecha włoskiego i leszczyny. 6. Utrzymanie kolekcji podkładek drzew ziarnkowych i pestkowych. 7. Utrzymanie kolekcji rzadkich gatunków roślin sadowniczych. 8. Utrzymanie kolekcji roślin jagodowych. 9. Utrzymanie kolekcji roślin ozdobnych. 10. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania 2009 r. 11. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 7.3 pt. Kolekcja roślin miododajnych Cele zadania w 2008r.: Utrzymaniem kolekcji roślin miododajnych. Dodatkowo w miarę potrzeby podjęte były prace mające na celu wprowadzanie nowych gatunków do kolekcji, tj. przygotowanie materiału rozmnożeniowego i zakładanie nowych poletek. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania realizowane w okresie styczeń-grudzień 2008r: 1. Prowadzenie kolekcji roślin miododajnych. 2. Rozpowszechnianie cennych roślin miododajnych (szkolenia i pokazy). 3. Wprowadzenie do kolekcji cennych gatunków roślin miododajnych. 4. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 5. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 7.4 pt. Monitorowanie i ocena rozpoznawcza nowych gatunków i odmian dla poszerzenia asortymentu roślin sadowniczych Cele zadania w 2008r.: Monitorowanie programów hodowlanych roślin sadowniczych w różnych ośrodkach zagranicznych. Pozyskanie nowych, interesujących odmian drzew jabłoni, czereśni, moreli i roślin jagodowych. Ocena rozpoznawcza nowych, deserowych odmian jeżyny i maliny. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Aklimatyzacja nowych odmian jabłoni i gruszy o wysokiej jakości owoców w warunkach centralnej Polski. 2. Badanie możliwości uprawy w warunkach Polski nowych odmian drzew pestkowych pochodzących z różnych programów hodowlanych na świecie. 3. Ocena wartości sadowniczej w warunkach centralnej Polski nowych odmian roślin jagodowych pochodzących z różnych programów hodowlanych. 4. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 5. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 7.5 pt. Prowadzenie kolekcji wirusów i patogenów wirusopodobnych roślin sadowniczych i ozdobnych Cele zadania w 2008r.: Zgromadzenie i utrzymywanie w warunkach szklarniowych i polowych izolatów wirusów i patogenów wirusopodobnych drzew pestkowych. Kontrola obecności patogenów dostępnymi testami laboratoryjnymi i/lub biologicznymi. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 222

12 1. Testowanie uzyskanych latem i jesienią porażonych roślin sadowniczych i ozdobnych na obecność fitoplazm. 2. Identyfikacja fitoplazm wyizolowanych z porażonych roślin z zastosowaniem metody PCR/RFLP i sekwencjonowania. 3. Włączenie do kolekcji roślin stanowiących źródło fitoplazm. 4. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 5. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. Zadanie 7.6 pt. Ocena przydatności odmian winorośli przeznaczonych do wyrobu wina gronowego zgodnie z przepisami dotyczącymi rynku wina Unii Europejskiej Cele zadania w 2008r.: Ocena przydatności odmian winorośli do produkcji towarowej w Polsce. Rozmnażanie nowych odmian w szklarni i w polu. Zorganizowanie pracowni do produkcji wina i do jego oceny. Udział w konferencjach poświęconych uprawie winorośli i produkcji wina, organizowanych w kraju i zagranicą. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zadania szczegółowe realizowane w okresie listopad-grudzień 2008r.: 1. Opracowanie metod produkcja wina z wybranych odmian winorośli. 2. Obserwacje i ocena stanu krzewów winorośli po zbiorach w 2008 roku i przygotowanie winnicy do zimy oraz ukorzenianie wybranych odmian winorośli. 3. Przygotowanie założeń, materiałów i sprzętu do realizacji zadania w 2009 r. 4. Opracowanie sprawozdania z etapu I. Zakres rzeczowy i przyjęte zadania szczegółowe zostały w pełni zrealizowane. 2. Opis wykonania zadań Pierwszy etap realizacji zadania 1. Obszar tematyczny: Strategia bezpiecznego stosowania środków ochrony roślin w produkcji ogrodniczej Zadanie 1.1 pt. Doskonalenie metod badań sprawności technicznej opryskiwaczy Ad. 1 Opracowano metody badań sprawności technicznej opryskiwaczy. Pozwoliło to na poznanie potencjalnych kierunków rozwoju systemów badań opryskiwaczy w Polsce i w Unii Europejskiej. Metody badań sprawności technicznej opryskiwaczy zostały określone w krajowych i europejskich normach dotyczących opryskiwaczy. Główne kierunki wytyczane są w czasie prac organów UE i zawarte są w dyrektywach i innych dokumentach UE. Uzyskana wiedza wskazuje, że badania sprzętu do stosowania środków ochrony roślin powinny obejmować wszystkie aspekty ważne z punktu widzenia wysokiego bezpieczeństwa dla zdrowia ludzkiego i środowiska oraz pełnej skuteczności zabiegu. Ważnym, nowym elementem funkcjonowania opryskiwaczy, na który zwracana jest uwaga jest pionowy rozkład cieczy opryskowej, istotny głównie w opryskiwaczach sadowniczych. W podsumowaniu można stwierdzić, że zmiany w procedurach badania opryskiwaczy dotyczą: a) objęcia procedurą badania elementów ocenianych jedynie wizualnie lub nie ocenianych wcale; b) objęcia procedurą badania sprzętu nie badanego dotychczas np. opryskiwaczy plecakowych. Ad. 2 Podjęto działania mające na celu uzyskanie formalnej delegacji do Komitetu Technicznego 16 Polskiego Komitetu Normalizacyjnego, a za jego pośrednictwem do Grupy Roboczej 3 Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN), zajmującej się m.in. metodami badań opryskiwaczy. Uczestnictwo w pracach WG3 CEN pozwoli na poznanie 223

13 najnowszych ustaleń dotyczących rozwoju metod oceny opryskiwaczy. Dokonano zakupu zestawu do badania rozpylaczy umożliwiającego zastosowanie do badania różnych typów opryskiwaczy. Zestaw będzie wykorzystany w roku 2009 i w latach późniejszych do prac nad nowymi oraz alternatywnymi metodami badań opryskiwaczy. Zadanie 1.2 pt. Opracowanie metod precyzyjnego stosowania środków ochrony roślin w celu ograniczenia zanieczyszczenia wód i gleby oraz innych elementów środowiska Ad. 1 Opracowano metody wybranych procedur wyznaczania stref ochronnych o zróżnicowanej szerokości w płaskich uprawach polowych i w uprawach sadowniczych. W świetle przeanalizowanych materiałów najczęściej stosowanym podejściem jest wyznaczanie szerokości strefy w zależności od lokalnych warunków wykonania zabiegu w oparciu o jednolitą obowiązującą w danym kraju procedurę. Szerokość stref ochronnych jest ustalana stosownie do rzeczywistych zagrożeń, które zależą głównie od rodzaju środka ochrony roślin i techniki opryskiwania. Ze względu na znaczne różnicę pomiędzy tymi procedurami w krajach UE, ich przyszła unifikacja wydaja się być niezwykle trudna. Ponadto znane dotąd procedury nie uwzględniają wszystkich technik opryskiwania. Uzasadnia to opracowanie własnych procedur dostosowanych do specyfiki polskiego rolnictwa, które będą również uwzględniać doświadczenia innych krajów. Ad. 2 Jednym z głównych zadań realizowanych w kolejnych latach będą pomiary polowe dystrybucji znoszonej cieczy dla wybranych technik opryskiwania. Będą one polegały na określeniu ilości i zasięgu cieczy użytkowej przemieszczanej poza strefę opryskiwania dla różnych technik opryskiwania podczas symulowanych zabiegów ochrony roślin. Tego rodzaju pomiary wymagają specjalnego podejścia ze względu na wysoką precyzję pomiarów. W związku z tym konieczne było przeanalizowanie dostępnych publikacji dotyczących metodologii pomiarów znoszenia w warunkach polowych. Na tej podstawie oraz w oparciu dotychczasowe doświadczenia z innych krajów ustalono, że najbardziej przydatną do tego celu jest ilościowa analiza fluorescencyjna. Choć jest ona bardzo pracochłonna, to jednocześnie charakteryzuje się wysoką czułością, która pozwala na wykrycie śladowych ilości znoszonej cieczy użytkowej. Dokonano również wyboru i zakupiono znacznik fluorescencyjny BSF (Brillant Sulfowlawina), który uważa się za najlepiej przydatny do tego rodzaju pomiarów ze względu na jego stosunkowo niewielką podatność na fotodegradację. Zadanie 1.3 pt. Opracowanie metod neutralizacji pozostałości środków ochrony roślin w opakowaniach i w opryskiwaczach Ad. 1 Opracowano metody neutralizacji środków ochrony roślin oraz dokonano oceny uregulowań prawnych związanych z postępowaniem ze skażonymi pozostałościami po zabiegach ochrony roślin (pozostałości płynne, pozostałości stałe, opakowania) oraz możliwości biologicznej neutralizacji skażonych pozostałości. Uzyskane informacje pozwalają stwierdzić, że w krajach europejskich rozwiązaniem praktycznym, dającym się stosować w gospodarstwach sadowniczych Polski jest stanowisko biobed. Jest to izolowane stanowisko które w swoim aktywnym biologicznie podłożu zbiera wszelkie skażenia miejscowe powstające podczas napełniania i mycia opryskiwaczy, i w którym w wyniku oddziaływania mikroorganizmów podłoża (grzyby, bakterie, glony) następuje neutralizacja tych skażeń. Alternatywnym rozwiązaniem jest zbieranie skażonej środkami ochrony roślin wody po napełnieniu i myciu opryskiwacza z nieprzepuszczalnego podłoża do zamkniętego zbiornika a następnie wykorzystanie skażonej wody w kolejnych zabiegach ochrony roślin lub przepuszczanie jej przez stanowisko zewnętrzne biofilter, w którym neutralizacja skażeń przebiega w podobny sposób jak w stanowisku biobed. 224

14 Ad. 2 Po konsultacjach z ekspertami w dziedzinie postępowania ze skażonymi pozostałościami po zabiegach ochrony roślin i biologicznej neutralizacji skażeń (dr Sven Axel Svensson - Szwedzki Uniwersytet Nauk Rolniczych, Eskil Nillson Visavi, Szwecja) opracowano sposób adaptacji stanowiska biobed. Stanowisko to pozwala na zbieranie cieczy odsiąkającej po neuralizacji środków ochrony roślin i badanie koncentracji pozostających w niej substancji. Ponadto zbierana będzie woda z alternatywnego stanowiska o nieprzepuszczalnym podłożu na którym myte są opryskiwacze i badana będzie koncentracja pozostałych w niej substancji. Wyniki pomiarów pozwolą na opracowanie metod postępowania ze skażona wodą i na ewentualną konieczność neutralizacji skażeń przy użyciu stanowiska biofilter. Zadanie 1.4 pt. Wykrywanie i oznaczanie nicieni kwarantannowych podlegających obowiązkowi zwalczania, określenie ich występowania na terenie kraju oraz zapobieganie ich rozprzestrzenianiu się Ad. 1 Opracowano metody wykrywania i oznaczania nicieni kwarantannowych przy pomocy ekstrakcji nicieni z prób glebowych przy użyciu sit i wirówki. Próby glebowe pobierano w szkółce produkcyjnej z dwóch głębokości 0-30 i 30-60cm za pomocą lasek glebowych. Bardziej przydatna metoda do wykrywania i oceny liczebności nicieni kwarantannowych jest metoda wirówkowa a optymalną głębokością pobierania prób jest warstwa gleby 0-30 cm. Ad. 2 W oparciu o rozporządzenie MRiRW z dnia 28 czerwca 2004 r. (Dz.U. Nr. 158 poz. 1660) w sprawie szczegółowych warunków organizacyjno-technicznych prowadzenia prac badawczych z obiektami kwarantannowymi oraz zasad określonych przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin ustalono założenia do lokalizacji i rozmieszczenia sprzętu laboratoryjnego w pomieszczeniach przyszłego laboratorium nematologiczne, a także po konsultacji z Centralnym Laboratorium Ochrony Roślin w Toruniu i Pracownią Nematologii Instytutu Ochrony Roślin w Poznaniu określono warunki techniczne i niezbędny sprzęt do wykrywania i identyfikacji nicieni. Ad. 3 Opracowano założenia do pobierania prób glebowych z uprawy Robinia pseudoacacia i Platanus x acerifolia w szkółce produkcyjnej w Dziećmierowie k. Kórnika. Zadanie 1.5 pt. Diagnostyka zagrożenia przez agrofagi inwazyjne, podlegające obowiązkowi zwalczania, opracowanie metod zwalczania i zapobiegania ich rozprzestrzenianiu się Ad. 1 Opracowano metody oceny nasilenia występowania agrofagów inwazyjnych i przebiegu ich rozwoju na tle faz fenologicznych roślin. W ostatnim dziesięcioleciu wzrósł znacząco międzynarodowy obrót materiałem roślinnym. Proces ten zachodzi nie tylko w ramach państw członkowskich Unii Europejskiej, ale coraz większy udział stanowią rośliny pochodzące innych kontynentów (Azja, Ameryka Północna i Południowa, Afryka, Australia). Materiał ten jest znaczącym i często już udokumentowanym źródłem organizmów inwazyjnych dotychczas w Polsce nie występujących, a stanowiących potencjalnie istotne zagrożenie dla upraw ogrodniczych w Polsce. Dlatego niezwykle ważne jest monitorowanie zarówno napływającego materiału roślinnego, jak również wszelkich sygnałów o wystąpieniu niepokojących objawów uszkodzenia lub zamierania roślin, których powodem mogą być zasiedlające je agrofagi. Dla stwierdzenia przyczyn uszkodzenia lub zamierania roślin przeprowadzone będą badania zarówno w miejscu (lokalizacja) wystąpienia objawów, jak również pobierany będzie materiał roślinny celem przeprowadzenia analizy laboratoryjnej, a następnie identyfikacji taksonomicznej stwierdzonych organizmów. Dokonano oceny potencjału biologicznego wybranych agrofagów oraz zakresu roślin żywicielskich w warunkach agrometeorologicznych Polski. 225

15 Ad. 2 Opracowano wstępny rejestr agrofagów obcego pochodzenia. Zapoznano się z metodami oceny pojawiania się, występowania i rozprzestrzeniania agrofagów inwazyjnych, a także ze specyficznymi wymaganiami fitosanitarnymi zawartymi w EPPO Standards Guidelines on pest risk analysis. Zapoznano się również z wykazem organizmów zawartych w EPPO A1 and A2 lists of pests recommended for regulation as quarantine pests - September 2008 oraz z internetową bazą danych Alien species in Poland (http://www.iop.krakow.pl/ias/asp). Na tej podstawie dokonano selekcji agrofagów zagrażających uprawom ogrodniczym i stanowiących,możliwość rozprzestrzeniania się: A. Bakteryjne patogeny inwazyjne: Erwinia amylovora sprawcę zarazy ogniowej, Xanthomonas arboricola pv. pruni sprawcę bakteryjnej plamistości pestkowych, Xanthomonas fragariae sprawcę kanciastej plamistości truskawki, Pseudomonas syringae pv. persicae sprawcę bakteryjnego zamierania pestkowych. B. Grzybowe patogeny inwazyjne: Cylindrocladium scoparium wywołującego zgniliznę korzeni i podstawy pędu, Fusarium foetens przyczynę tracheomykozy begonii, Giberella circinta sprawcę zgnilizny podstawy pędu i korzeni oraz gałęzi sosny, gatunki rodzaju Phytophthora (P. alni, P. cambivora, P. cinnamomi, P. citricola, P. citrophthora, P. kernoviae, P. ramorum) jako przyczyny zgnilizny korzeni, podstawy pędów i zarazy wierzchołków roślin oraz Puccinia horiana sprawcę białej rdzy chryzantem. C. Stawonogi inwazyjne: Przędziorki (Tetranychidae): Oligonychus perditus, Pluskwiaki różnoskrzydłe (Heteroptera): Corythucha arcuata, Corythucha ciliata, Stephanitis takeyai, Leptoglossus occidentalis, Pluskwiaki równoskrzydłe (Homoptera): Acanalonia conica, Koliszki (Psylloidea): Cacopsylla fulguralis, Mszyce (Aphidoidea): Illinoia liriodendri, Czerwce (Coccoidea): Lepidosaphes ussuriensis, Quadraspidiotus perniciosus, Muchówki (Diptera): Obolodiplosis robinae, Błonkówki (Hymenoptera): Dryocosmus kuriphilus, Chrząszcze (Coleoptera): Megaplatypus mutatus, Phloeosinus thujae, Motyle (Lepidoptera): Coleotechnites piceaella, Dendrolimus sibiricus, Dendrolimus superans, Hyphantria cunea. Opisanie roślin żywicielskich, zasięgu występowania, sposobów identyfikacji, objawów żerowania lub porażania itp., pozwoli na opracowanie optymalnych metod ograniczania lub zwalczania tych organizmów. Ad. 3 Zostały przygotowane laboratoria i kamery hodowlane do prowadzenia badań w 2009 r. Zadanie 1.6 pt. Diagnostyka oraz zmienność populacyjna bakterii (Erwinia amylovora), sprawcy zarazy ogniowej Ad. 1 Dokonano analizy materiału roślinnego pod kątem zawartości plazmidów 51 izolatów E. amylovora pochodzących z 5 różnych roślin gospodarzy jabłoni, gruszy, jarząbu, pigwy i głogu. W badaniach uwzględniono bakterie izolowane zarówno na terenie Polski, jak i jako izolaty referencyjne bakterie pochodzące z innych krajów. W kolejnym etapie izolowano plazmidowy DNA wszystkich izolatów E. amylovora i analizowano ich skład u poszczególnych izolatów za pomocą elektroforezy. U wszystkich izolatów obserwowano plazmid o wielkości ok. 30 kpz, który odpowiada wielkością plazmidowi pea29. U 5 izolatów, wykryto drugi, oprócz pea29, plazmid o wielkości ok. 70 kpz. Dodatkowo w innym izolacie nr 692 obserwowano plazmid o wielkości nieco mniejszej niż 60 kpz. Ad. 2 Identyczność plazmidów o wielkości ok. 70 kpz z pei70 potwierdzono za pomocą analizy restrykcyjnej z wykorzystaniem enzymu BamHI. Natomiast wzór restrykcyjny po trawieniu tym enzymem plazmidu o wielkości ok. 60 kpz wyizolowanego ze szczepu nr 692 był odmienny niż pei70. Z uzyskanych wyników wyciągnięto wniosek, że dodatkowy 226

16 plazmid nie jest żadnym z dotychczas opisanych plazmidów bakterii E. amylovora. W celu potwierdzenia tych przypuszczeń, określono sekwencje kilku fragmentów tego plazmidu powstałych w wyniku cięcia enzymami PstI i EcoRI. Sekwencje porównano z bankiem genów GenBank za pomocą algorytmu blastn i nie stwierdzono homologii z żadnym dotychczas opisanym genem. W celu określenia zróżnicowania wśród plazmidów pea29 przeprowadzono ich analizę restrykcyjną z zastosowaniem enzymu HindIII. Uzyskane profile restrykcyjne były identyczne dla wszystkich badanych izolatów. Ad. 3 W 2009 roku planuje się rozpoczęcie następujących zadań rocznych: 1. Ocena zróżnicowania zawartości plazmidowego DNA wśród pozostałych w kolekcji oraz nowo pozyskanych w czasie sezonu izolatów E. amylovora. 2. Analiza zróżnicowania wirulencji wśród wybranych izolatów E. amylovora w testach na 3 różnych odmianach jabłoni podatnej, średnio podatnej oraz odpornej na zarazę ogniową. 3. Określenie możliwości wykrywania E. amylovora z zastosowaniem techniki Real-time PCR. Pracownia Fitopatologii została dobrze zaopatrzona w sprzęt i materiały niezbędne do realizacji zadań w roku Zadanie 1.7 pt. Monitorowanie występowania oraz opracowanie metod zapobiegania rozprzestrzenianiu się nowych dla warunków Polski i szczególnie szkodliwych agrofagów na plantacjach roślin jagodowych Ad. 1 Opracowano metody zapobiegania rozprzestrzenianiu się szkodliwych grzybów na plantacjach roślin jagodowych. Obrót materiałem roślinnym, jaki obserwujemy w ostatnich latach oraz zaprzestanie na obszarze UE granicznych kontroli zdrowotności roślin spowodowały gwałtowny wzrost nasilenia nowych agrofagów na plantacjach roślin jagodowych. Informacje o wywoływanych przez nie uszkodzeniach pochodzą głównie ze źródeł amerykańskich, hiszpańskich i holenderskich. Brakuje natomiast kompleksowego opracowania dotyczącego występowania i szkodliwości nowych chorób w warunkach Polski. Dokonano przeglądu metod zapobiegających rozprzestrzenianiu się nowych dla warunków Polski agrofagów. Do najważniejszy metod zalicza się: zakładanie plantacji z kwalifikowanych sadzonek, wybór odpowiedniego stanowiska, stosowanie właściwego płodozmianu, sterylnego podłoża w uprawach pod osłonami, ograniczenie nawożenia azotowego, uprawa odmian odpornych, sadzenie roślin na podwyższonych zagonach, ściółkowanie plantacji, unikanie nawadniania w postaci deszczowni na korzyść nawadniania kroplowego, usuwanie z pola porażonych roślin i owoców oraz właściwa ochrona chemiczna. Zwalczanie nowych agrofagów pojawiających się na plantacja roślin jagodowych w Polsce wymaga oceny skuteczności i rozszerzenia zakresu rejestracji pestycydów, z uwzględnieniem ochrony środowiska. Ad. 2 Opracowano założenia metodyczne do realizacji zadania w 2009 r. Dotyczy to występowania nowych i szczególnie szkodliwych agrofagów na plantacjach roślin jagodowych położonych w różnych rejonach kraju. Opracowana metodyka prowadzenia obserwacji przewiduje dwie lustracje w sezonie, pobieranie próbek materiału roślinnego do analiz oraz badania diagnostyczne. Jej modyfikacja i doskonalenie będzie prowadzona w trakcie badań i na podstawie analizy uzyskanych wyników. Zadanie 1.8 pt. Monitorowanie występowania (Phytophthora spp.), diagnostyka i możliwości ograniczania strat powodowanych przez tę grupę patogenów Ad. 1 Sprawdzono zasadność opracowanej metody do wykrywania Phytophthora spp. w ciekach wodnych i wodach stojących. Zdaniem Honga i Moormana (2005) woda jest głównym, jeśli nie 227

17 jedynym, źródłem Phytophthora w uprawach ogrodniczych. To stwierdzenie autorów wskazuje, dlaczego zajęto się tym problemem w Polsce. W realizacji nakreślonego celu najistotniejsze było znalezienie takich roślin pułapkowych, które dają możliwość szybkiego wykrywania w wodzie jak największej liczby gatunków Phytophthora. Wśród nich różanecznik należy do grupy roślin, na którym stwierdzono dotychczas w różnych krajach występowanie 17 gatunków rodzaju Phytophthora. W celu izolacji gatunków tego rodzaju, których żywicielem nie jest różanecznik, wybrano dąb szypułkowy i olszę. Na pułapkach z wierzchołkowych pędów różanecznika, zastawionych w ciekach i zbiornikach wodnych, stwierdzono charakterystyczne, ciemnozielone, nieregularne, różnej wielkości plamy. Po wyłożeniu części znekrotyzowanych tkanek na pożywkę ziemniaczano-glukozową, już po godzinach inkubacji, izolowano z nich Phytophthora spp. Użycie liści olszy w celu wykrycia w wodzie głównie P. alni oraz blaszek liściowych dębu do detekcji P. quercina nie dało zadawalających wyników. Powodem były zapewne zbyt zdrewniałe blaszki liściowe, mimo uprawy roślin pułapkowych w tunelu foliowym. Przydatność liści dębu szypułkowego i olszy jako pułapek selekcyjnych będzie jeszcze sprawdzana w następnym sezonie wegetacyjnym. Ad. 2 W 2009 roku planuje się realizację następujących zadań: 1. Monitorowanie występowania Phytophthora spp.w wodzie i w glebie 2. Opracowanie skutecznej, szybkiej i powszechnie dostępnej metody detekcji Phytophhtora spp. z wody i gleby. Zadanie 1.9 pt. Monitorowanie występowania form agrofagów roślin sadowniczych odpornych na środki ochrony roślin oraz określenie metod przeciwdziałających temu zjawisku Ad. 1 Opracowano metody przeciwdziałające występowaniu form agrofagów odpornych na środki ochrony. Problem odporności stanowi niezwykle ważne zagadnienie ochrony roślin sadowniczych, gdyż wszystkie nowe grupy związków, które wprowadzono do powszechnego stosowania w zwalczaniu ważnych gospodarczo patogenów zostały zaliczone do grupy wysokiego ryzyka pojawienia się na nie odporności. Badania prowadzone w wielu krajach wykazały występowanie odpornych form Venturia inaequalis, sprawcy parcha jabłoni na wszystkie nowe grupy związków, a więc strobiluryny, niektóre triazole oraz anilinopirymidyny. Wstępne obserwacje przeprowadzone w Polsce wskazują, że problem ten występuje także w wielu sadach w Polsce. Ponadto w niektórych polskich sadach stwierdzono odporne formy Pezicula spp. na benzimidazole. Jak dotąd brak dokładnego opracowania dotyczącego skali zjawiska odporności grzybów na środki ochrony roślin w naszym kraju. Zapobieganie temu zjawisku to przede wszystkim przestrzeganie zaleceń opracowanych przez EPPO. Do nich należy ograniczenie liczby zabiegów preparatami należącymi do grupy wysokiego ryzyka, rotacja fungicydów oraz stosowanie mieszaniny związków o różnym mechanizmie działania. Zalecenia te od szeregu lat były uwzględniane w opracowywanych w naszym kraju programach ochrony, ale w praktyce często nie przestrzegane. W niektórych przypadkach, np. w sadach, w których pojawiły się formy odporne grzybów, prawidłowe stosowanie środków interwencyjnie przeciwko parchowi jabłoni czy w zwalczaniu gorzkiej zgnilizny jabłek, jest niemożliwe ze względu na brak dostatecznej liczby zarejestrowanych preparatów. Ważnym zagadnieniem jest więc opracowanie działań w sytuacji pojawienia się form odpornych na poszczególne grupy związków oraz poszukiwanie nowych grup preparatów, które mogłyby rozszerzyć asortyment polecanych środków. Dokonano przeglądu metod przeciwdziałających powstawania ras odpornych szkodników upraw sadowniczych oraz metod zapobiegania temu zjawisku. Częste stosowanie insektycydów lub akarycydów powoduje eliminowanie z populacji 228

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin Grzegorz Gorzała Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa Al. Jana Pawła II 11, 00-828 Warszawa Podstawa prawna USTAWA

Bardziej szczegółowo

Wiadomości wprowadzające.

Wiadomości wprowadzające. - Wymagania edukacyjne z warzywnictwa. Wiadomości wprowadzające. znajomość różnych gatunków warzyw umiejętność rozróżniania podstawowych gatunków warzyw znajomość rodzajów produkcji warzywnej znajomość

Bardziej szczegółowo

Najnowsze zmiany przepisów o ochronie roślin

Najnowsze zmiany przepisów o ochronie roślin Departament Hodowli i Ochrony Roślin Najnowsze zmiany przepisów o ochronie roślin Dr inż. Bogusław Rzeźnicki Warszawa, 23 września 2010 r. Pakiet pestycydowy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1. Dyrektywa

Bardziej szczegółowo

Ważne zmiany w ochronie roślin Warszawa, 5 grudnia 2011 r.

Ważne zmiany w ochronie roślin Warszawa, 5 grudnia 2011 r. Departament Hodowli i Ochrony Roślin Ważne zmiany w ochronie roślin Warszawa, 5 grudnia 2011 r. Zakres prezentacji 1. Projekt ustawy o środkach ochrony roślin 2. Założenia Krajowego Planu Działania na

Bardziej szczegółowo

PROJEKTY USTAW I ROZPORZĄDZEŃ Z ZAKRESU OCHRONY ROŚLIN

PROJEKTY USTAW I ROZPORZĄDZEŃ Z ZAKRESU OCHRONY ROŚLIN Departament Hodowli i Ochrony Roślin PROJEKTY USTAW I ROZPORZĄDZEŃ Z ZAKRESU OCHRONY ROŚLIN dr Bogusław Rzeźnicki Poznań, 12 października 2010 r. Pakiet pestycydowy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kontroli rynku w zakresie genetycznie zmodyfikowanych organizmów

Wspieranie kontroli rynku w zakresie genetycznie zmodyfikowanych organizmów Wspieranie kontroli rynku w zakresie genetycznie zmodyfikowanych organizmów Program: Tworzenie naukowych podstaw postępu biologicznego i ochrona roślinnych zasobów genowych źródłem innowacji i wsparcia

Bardziej szczegółowo

Krajowy plan działania na rzecz ograniczenia ryzyka

Krajowy plan działania na rzecz ograniczenia ryzyka Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Hodowli i Ochrony Roślin Krajowy plan działania na rzecz ograniczenia ryzyka Upowszechnianie związanego ogólnych ze stosowaniem zasad integrowanej środków

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. INTEGROWANA PRODUKCJA ROŚLIN Rośliny warzywne

PROGRAM. INTEGROWANA PRODUKCJA ROŚLIN Rośliny warzywne Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach działania Szkolenia zawodowe dla osób

Bardziej szczegółowo

PYTANIA OGÓLNE NA EGZAMIN INŻYNIERSKI KIERUNEK: OGRODNICTWO

PYTANIA OGÓLNE NA EGZAMIN INŻYNIERSKI KIERUNEK: OGRODNICTWO PYTANIA OGÓLNE NA EGZAMIN INŻYNIERSKI KIERUNEK: OGRODNICTWO 1. Rozmnażanie roślin ozdobnych 2. Charakterystyka ozdobnych roślin zielnych 3. Uprawa róż w gruncie 4. Różnice w budowie anatomicznej i morfologicznej

Bardziej szczegółowo

Krajowy Plan Działania

Krajowy Plan Działania Krajowy Plan Działania na rzecz ograniczania ryzyka związanego ze stosowaniem środków ochrony roślin na lata 2013-2017 Magdalena Januszewska - Główny specjalista Wydział Kwarantanny i Ochrony Roślin, Departament

Bardziej szczegółowo

Zwalczanie zwójki różóweczki (Archips rosanus) na porzeczce czarnej. Zwalczanie pędraków chrabąszcza majowego w ekologicznych uprawach truskawki

Zwalczanie zwójki różóweczki (Archips rosanus) na porzeczce czarnej. Zwalczanie pędraków chrabąszcza majowego w ekologicznych uprawach truskawki Program 58 Ogólnopolskiej Konferencji Ochrony Roślin Sadowniczych Warszawa 19.02.2015 9:00-10:00 Rejestracja uczestników, wydawanie materiałów i ankiet konferencyjnych 10:00-10:20 Otwarcie Konferencji

Bardziej szczegółowo

PASTOR 80 WG. Środek przeznaczony jest do stosowania przez użytkowników profesjonalnych. Zezwolenie MRiRW nr R - 179/2016 z dnia r.

PASTOR 80 WG. Środek przeznaczony jest do stosowania przez użytkowników profesjonalnych. Zezwolenie MRiRW nr R - 179/2016 z dnia r. Załącznik do zezwolenia MRiRW nr R - 179/2016 z dnia 23.08.2016 r. Posiadacz zezwolenia: Pestila II spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k., Studzianki 24 A, 97-320 Wolbórz, tel./fax: +48 44 616

Bardziej szczegółowo

BISZOP 80 WG. Środek przeznaczony jest do stosowania przez użytkowników profesjonalnych. Zezwolenie MRiRW nr R - 183/2016 z dnia r.

BISZOP 80 WG. Środek przeznaczony jest do stosowania przez użytkowników profesjonalnych. Zezwolenie MRiRW nr R - 183/2016 z dnia r. Załącznik do zezwolenia MRiRW nr R- 183/2016 z dnia 19.08.2016 r. Posiadacz zezwolenia: Pestila II spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k., Studzianki 24 A, 97-320 Wolbórz, tel./fax: +48 44 616 43

Bardziej szczegółowo

Nasiennictwo. Tom I. Spis treści

Nasiennictwo. Tom I. Spis treści Nasiennictwo. Tom I Spis treści PRZEDMOWA 1. ŚWIATOWY PRZEMYSŁ NASIENNY 1.1. ZNACZENIE MATERIAŁU SIEWNEGO 1.2. PRZEMYSŁ NASIENNY 1.3. ŹRÓDŁA WSPIERANIA ROZWOJU PRZEMYSŁU NASIENNEGO 1.4. MIĘDZYNARODOWY

Bardziej szczegółowo

Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie

Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Hodowli i Ochrony Roślin Dorota Nowosielska (dorota.nowosielska@minrol.gov.pl; tel. (022)

Bardziej szczegółowo

INTEGROWANA OCHRONA ROŚLIN Niechemiczne i chemiczne metody ochrony plantacji

INTEGROWANA OCHRONA ROŚLIN Niechemiczne i chemiczne metody ochrony plantacji INTEGROWANA OCHRONA ROŚLIN Niechemiczne i chemiczne metody ochrony plantacji Grzegorz Pruszyński Instytut Ochrony Roślin Państwowy Instytut Ochrony Roślin w Poznaniu Wiek pestycydów (wg Matcalfa 1980):

Bardziej szczegółowo

AKTUALNE ZALECENIA W INTEGROWANEJ OCHRONIE PORZECZKI I AGRESTU PRZED CHOROBAMI

AKTUALNE ZALECENIA W INTEGROWANEJ OCHRONIE PORZECZKI I AGRESTU PRZED CHOROBAMI AKTUALNE ZALECENIA W INTEGROWANEJ OCHRONIE PORZECZKI I AGRESTU PRZED CHOROBAMI Agata Broniarek-Niemiec Opole Lubelskie, 15. 03. 2014 r. INTEGROWANA OCHRONA Nowoczesna ochrona porzeczki przed chorobami

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne stosowania środków ochrony roślin

Uwarunkowania prawne stosowania środków ochrony roślin Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Hodowli i Ochrony Roślin Rafał Kołodziejczyk Uwarunkowania prawne stosowania środków ochrony roślin Lublin, 2 czerwca 2016 r. Pakiet pestycydowy 1. Dyrektywa

Bardziej szczegółowo

Test dwustopniowy do hasła programowego Szczegółowa uprawa roślin sadowniczych

Test dwustopniowy do hasła programowego Szczegółowa uprawa roślin sadowniczych Test dwustopniowy do hasła programowego Szczegółowa uprawa roślin sadowniczych Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których: zadania 1 14 są z poziomu podstawowego, zadania 15 20 są z poziomu

Bardziej szczegółowo

KAPŁAN 80 WG. Środek przeznaczony jest do stosowania przez użytkowników profesjonalnych

KAPŁAN 80 WG. Środek przeznaczony jest do stosowania przez użytkowników profesjonalnych Załącznik do decyzji MRiRW nr R - 123/2016d z dnia 29.02.2016 r. zmieniającej zezwolenie MRiRW nr R-81/2014 z dnia 23.05.2014 r. Posiadacz zezwolenia: Pestila II spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

FUNKCJONOWANIE BANKU GENÓW ROŚLIN OGRODNICZYCH W INSTYTUCIE OGRODNICTWA W SKIERNIEWICACH

FUNKCJONOWANIE BANKU GENÓW ROŚLIN OGRODNICZYCH W INSTYTUCIE OGRODNICTWA W SKIERNIEWICACH dr hab.. Elżbieta Rozpara, Wykonawcy: dr P. Bielicki, mgr A. Buńkowska, mgr A. Głowacka, mgr T. Golis, mgr G. Hodun, prof. dr hab. D. M. Goszczyńska, dr D. Kruczyńska, mgr B. Koziński, dr hab. J. Lisek,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 maja 2010 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa ekologicznego

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 maja 2010 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa ekologicznego Dziennik Ustaw Nr 94 7858 Poz. 607 607 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 maja 2010 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa ekologicznego Na podstawie art. 21 ust.

Bardziej szczegółowo

Nowość w ochronie truskawek! ...i życie nabiera smaku!

Nowość w ochronie truskawek! ...i życie nabiera smaku! Nowość w ochronie truskawek!...i życie nabiera smaku! Edycja 2015 Luna w Polsce i na świecie Grupa produktów Luna to kilka formulacji fungicydów dostosowanych do lokalnych potrzeb w różnych krajach. Wspólną

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Od Autora...11

SPIS TREŚCI. Od Autora...11 SPIS TREŚCI Od Autora...11 CZĘŚĆ OGÓLNA Wprowadzenie...13 Produkcja, rynek owoców i ich spożycie w Polsce...15 Wymagania przyrodnicze roślin sadowniczych...19 Wymagania drzew karłowych, półkarłowych i

Bardziej szczegółowo

Numer w rejestrze producentów roślin... NOTATNIK INTEGROWANEJ PRODUKCJI ROŚLIN. UPRAWY ROLNICZE. (gatunek rośliny). (rok)

Numer w rejestrze producentów roślin... NOTATNIK INTEGROWANEJ PRODUKCJI ROŚLIN. UPRAWY ROLNICZE. (gatunek rośliny). (rok) Numer w rejestrze producentów... NOTATNIK INTEGROWANEJ PRODUKCJI ROŚLIN UPRAWY ROLNICZE. (gatunek y). (rok) SPIS PÓL W SYSTEMIE INTEGROWANEJ PRODUKCJI ROŚLIN 1) Odmiana Powierzchnia (ha) Kod pola 2) umożliwiające

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 29 maja 2015 r. Poz. 742 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 kwietnia 2015 r.

Warszawa, dnia 29 maja 2015 r. Poz. 742 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 kwietnia 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 maja 2015 r. Poz. 742 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Eksport towarów pochodzenia roślinnego na rynek chiński. 7 marzec 2016 roku, Warszawa

Eksport towarów pochodzenia roślinnego na rynek chiński. 7 marzec 2016 roku, Warszawa Eksport towarów pochodzenia roślinnego na rynek chiński 7 marzec 2016 roku, Warszawa Procedura dopuszczenia produktów pochodzenia roślinnego na rynek chiński W celu rozpoczęcia procedury eksportu do Chińskiej

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z nową etykietą-instrukcją stosowania, środek może być używany do ochrony:

Zgodnie z nową etykietą-instrukcją stosowania, środek może być używany do ochrony: Signum 33 WG w ochronie roślin sadowniczych przed chorobami Signum 33 WG to produkt firmy BASF, dobrze znany zwłaszcza producentom truskawek. Zarejestrowano go w 2005 roku i dopuszczono do zwalczania szarej

Bardziej szczegółowo

azeco.pl O R T U S 05 SC - 1 l

azeco.pl O R T U S 05 SC - 1 l Informacje o produkcie O R T U S 05 SC - 1 l Wygenerowano w programie www.oscgold.com Cena : 160,00 zł Dostępność : Dostępność - 3 dni Stan magazynowy : wysoki Średnia ocena : brak recenzji Utworzono 10-02-2017

Bardziej szczegółowo

PYTANIA OGÓLNE NA EGZAMIN INŻYNIERSKI KIERUNEK: OGRODNICTWO - studia stacjonarne

PYTANIA OGÓLNE NA EGZAMIN INŻYNIERSKI KIERUNEK: OGRODNICTWO - studia stacjonarne PYTANIA OGÓLNE NA EGZAMIN INŻYNIERSKI KIERUNEK: OGRODNICTWO - studia stacjonarne 1. Rozmnażanie roślin ozdobnych 2. Charakterystyka ozdobnych roślin zielnych 3. Uprawa róż w gruncie 4. Różnice w budowie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 29 listopada 2013 r. Poz. 43 OGŁOSZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 listopada 2013 r.

Warszawa, dnia 29 listopada 2013 r. Poz. 43 OGŁOSZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 listopada 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Warszawa, dnia 29 listopada 2013 r. Poz. 43 OGŁOSZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 listopada 2013 r. w sprawie wykazu obszarów badawczych

Bardziej szczegółowo

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3)

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3) Załącznik nr 9 Minimalne wymogi dotyczące nawozów i środków ochrony roślin 1. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone - Wymóg 4 - dotyczy 8.2.10.5.1.4.1.2. Minimum requirements for fertilisers and pesticides

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 11 stycznia 2012 r. Poz. 1

Warszawa, dnia 11 stycznia 2012 r. Poz. 1 Warszawa, dnia 11 stycznia 2012 r. Poz. 1 OGŁOSZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) w sprawie wykazu obszarów badawczych i wykazu badań na rzecz rolnictwa ekologicznego Na podstawie 10 ust. 4 rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

mszyce jary zaraza ziemniak przebiegiem pogody oraz z wczesnością i odpornością odmian 1-2 chrząszczy na 25 roślin wczesnych odmian ziemniaka lub

mszyce jary zaraza ziemniak przebiegiem pogody oraz z wczesnością i odpornością odmian 1-2 chrząszczy na 25 roślin wczesnych odmian ziemniaka lub Aktualna sygnalizacja występowania chorób i szkodników wg komunikatu Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa oraz Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Gdańsku na dzień 27.06.2014r. POWIAT

Bardziej szczegółowo

Do zadań Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa należy w szczególności:

Do zadań Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa należy w szczególności: WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ROŚLIN I NASIENNICTWA W RZESZOWIE ODDZIAŁ W JAŚLE ul. Piotra Skargi 86, 38-200 Jasło tel./fax (13) 446 25 52 www.piorin.gov.pl/rzeszow, e-mail: o-jaslo@piorin.gov.pl Państwowa

Bardziej szczegółowo

Ochrona roślin bez chemii - K. Wiech. Spis treści

Ochrona roślin bez chemii - K. Wiech. Spis treści Ochrona roślin bez chemii - K. Wiech Spis treści Rozpoznawanie szkodników na podstawie róŝnych uszkodzeń roślin Uszkodzenia liści Uszkodzenia paków kwiatowych i kwiatów Uszkodzenia zawiązków i dojrzewających

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA W ZAKRESIE OCENY POLOWEJ MATERIAŁU SIEWNEGO. Tabela 1 Program szkolenia podstawowego poszczególnych grup roślin uprawnych

PROGRAM SZKOLENIA W ZAKRESIE OCENY POLOWEJ MATERIAŁU SIEWNEGO. Tabela 1 Program szkolenia podstawowego poszczególnych grup roślin uprawnych Załącznik nr 1 PROGRAM SZKOLENIA W ZAKRESIE OCENY POLOWEJ MATERIAŁU SIEWNEGO Tabela 1 Program szkolenia podstawowego poszczególnych grup roślin uprawnych Czas trwania szkolenia Grupa roślin zbożowe pastewne

Bardziej szczegółowo

Skuteczne i bezpieczne stosowanie środków ochrony roślin

Skuteczne i bezpieczne stosowanie środków ochrony roślin TSW 2014 Konferencja Sadownicza Warszawa, 19 Lutego 2014 Skuteczne i bezpieczne stosowanie środków ochrony roślin według zasad INTEGROWANEJ OCHRONY Grzegorz Doruchowski Instytut Ogrodnictwa - Skierniewice

Bardziej szczegółowo

SIARKOL EXTRA 80 WP. Środek przeznaczony do stosowania przez użytkowników profesjonalnych. Zezwolenie MRiRW nr R- 156/2014 z dnia 02.09.2014 r.

SIARKOL EXTRA 80 WP. Środek przeznaczony do stosowania przez użytkowników profesjonalnych. Zezwolenie MRiRW nr R- 156/2014 z dnia 02.09.2014 r. Załącznik nr 1 do zezwolenia MRiRW nr 156/2014 z dnia 02.09.2014 r. Posiadacz zezwolenia: Zakłady Chemiczne "Organika-Sarzyna" Spółka Akcyjna, ul. Chemików 1, 37-310 Nowa Sarzyna tel.: 17 24 07 111, fax:

Bardziej szczegółowo

Wpływ szczepionek mykoryzowych na rozwój i zdrowotność borówki amerykańskiej, różaneczników oraz wrzosów

Wpływ szczepionek mykoryzowych na rozwój i zdrowotność borówki amerykańskiej, różaneczników oraz wrzosów Wpływ szczepionek mykoryzowych na rozwój i zdrowotność borówki amerykańskiej, różaneczników oraz wrzosów Zleceniodawca: Mykoflor, Rudy 84, 24-130 Końskowola Miejsce doświadczeń: Instytut Sadownictwa i

Bardziej szczegółowo

Załączniki do uchwały nr Rady Ministrów z dnia r. Załącznik nr 1

Załączniki do uchwały nr Rady Ministrów z dnia r. Załącznik nr 1 Załączniki do uchwały nr Rady Ministrów z dnia...2011 r. Załącznik nr 1 1 Spis treści Nr strony I. Wprowadzenie i cel Programu... 2 II. Wskaźniki monitorowania założonych celów Programu...3 III. Wykaz

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY POLSKIEJ OCHRONY ROŚLIN

PROBLEMY POLSKIEJ OCHRONY ROŚLIN INSTYTUT OCHRONY ROŚLIN PROBLEMY POLSKIEJ OCHRONY ROŚLIN Prof. dr hab. Stefan Pruszyński Instytut Ochrony Roślin, Poznań Diabelski krąg inicjowany przez stosowanie środków ochrony roślin Zawartość DDT

Bardziej szczegółowo

PRAKTYKA ZAWODOWA Przewodnik metodyczny dla studentów III roku studiów niestacjonarnych Kierunek: Ogrodnictwo

PRAKTYKA ZAWODOWA Przewodnik metodyczny dla studentów III roku studiów niestacjonarnych Kierunek: Ogrodnictwo Student. Nazwisko i imię ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY W SZCZECINIE WYDZIAŁ KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA I ROLNICTWA Dorota Jadczak Henryk Czyż PRAKTYKA ZAWODOWA Przewodnik metodyczny dla studentów

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Warszawie Oddział w Grodzisku Mazowieckim. Bronisze, marzec 2016 r.

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Warszawie Oddział w Grodzisku Mazowieckim. Bronisze, marzec 2016 r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Warszawie Oddział w Grodzisku Mazowieckim Bronisze, marzec 2016 r. Struktura organizacyjna WIORiN w Warszawie Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin

Bardziej szczegółowo

Wymagania dla techniki w i. o. r.

Wymagania dla techniki w i. o. r. HortIntegra Integrowana Produkcja Roślin Aspekty praktyczne i perspektywy Centrum Kongresowe Targi Kielce, 28 listopada 2014 Technika ochrony upraw ogrodniczych w kontekście integrowanej produkcji Grzegorz

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia

Kierunkowe efekty kształcenia Kierunek: ogrodnictwo Obszar kształcenia: nauki rolnicze, leśne i weterynaryjne Poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia Profil kształcenia: ogólnoakademicki Uzyskane kwalifikacje: inŝynier Kierunkowe

Bardziej szczegółowo

Integrowana Ochrona Roślin

Integrowana Ochrona Roślin Integrowana Ochrona Roślin 1 Integrowana Ochrona Roślin Integrowana ochrona roślin sposób ochrony roślin przed organizmami szkodliwymi polegający na wykorzystaniu wszystkich dostępnych metod ochrony roślin,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym 1)

USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym 1) Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2004 r. Nr 93, poz. 898. Art. 1. Ustawa określa zadania i właściwość organów i jednostek

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1205

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1205 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1205 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5 Data wydania: 5 czerwca 2014 r. Nazwa i adres GŁÓWNY INSPEKTORAT

Bardziej szczegółowo

Modele ochrony zbóż jako element integrowanej produkcji

Modele ochrony zbóż jako element integrowanej produkcji Anna Nieróbca Zakład Agrometeorologii i Zastosowań Informatyki Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy Modele ochrony zbóż jako element integrowanej produkcji Bratoszewice

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM ZAJĘĆ I SZKOLEŃ W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ W MOCZARACH SIERPIEŃ-LISTOPAD 2013

HARMONOGRAM ZAJĘĆ I SZKOLEŃ W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ W MOCZARACH SIERPIEŃ-LISTOPAD 2013 HARMONOGRAM ZAJĘĆ SZKOLEŃ W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ W MOCZARACH SERPEŃ-LSTOPAD 2013 TERMNY ZAJĘĆ AKTYWZACYJNYCH Z ZAKRESU OGRODOTERAP TEMATY grupa Sierpień Wrzesień Październik Listopad 1 - zagospodarowania

Bardziej szczegółowo

CONDIT. Środek poprawiający właściwości gleby. Plan oferty. Wyłączny dystrybutor na terenie POLSKI: BioConcept-Gardenia Sp. z o.o.

CONDIT. Środek poprawiający właściwości gleby. Plan oferty. Wyłączny dystrybutor na terenie POLSKI: BioConcept-Gardenia Sp. z o.o. Środek poprawiający właściwości gleby Zakwalifikowany do stosowania w rolnictwie ekologicznym pod numerem NE/115/2009 Wyłączny dystrybutor na terenie POLSKI: BioConcept-Gardenia Sp. z o.o., ul. Fabryczna

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1205

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1205 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1205 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6, Data wydania: 26 maja 2015 r. Nazwa i adres GŁÓWNY INSPEKTORAT

Bardziej szczegółowo

Przykładowy szkolny plan nauczania* /przedmiotowe kształcenie zawodowe/

Przykładowy szkolny plan nauczania* /przedmiotowe kształcenie zawodowe/ Przykładowy szkolny plan nauczania* /przedmiotowe kształcenie zawodowe/ Typ szkoły: Zasadnicza Szkoła Zawodowa - 3-letni okres nauczania /1/ Zawód: ogrodnik; symbol 611303 Podbudowa programowa: gimnazjum

Bardziej szczegółowo

AGROFAG PRÓG SZKODLIWOŚCI * WOJEWÓDZTWO POMORSKIE bytowski ziemniak alternarioza. objawy choroby zaraza

AGROFAG PRÓG SZKODLIWOŚCI * WOJEWÓDZTWO POMORSKIE bytowski ziemniak alternarioza. objawy choroby zaraza Aktualna sygnalizacja występowania chorób i szkodników wg komunikatu Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa oraz Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Gdańsku na dzień 04.07.2014r. POWIAT

Bardziej szczegółowo

Integrowana ochrona, co warto wiedzieć - aktualności. Prof. dr hab. Stefan Pruszyński

Integrowana ochrona, co warto wiedzieć - aktualności. Prof. dr hab. Stefan Pruszyński Integrowana ochrona, co warto wiedzieć - aktualności Prof. dr hab. Stefan Pruszyński Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE z dnia 21.10.2009 r. (19) Na podstawie rozporządzenia (WE) nr

Bardziej szczegółowo

OGÓLNA UPRAWA RO LIN OZDOBNYCH

OGÓLNA UPRAWA RO LIN OZDOBNYCH OGÓLNA UPRAWA RO LIN OZDOBNYCH Mieczys aw Czekalski wydanie III poprawione i uzupe nione Wroc aw 2010 Spis treści Przedmowa do wydania I... 9 Przedmowa do wydania II... 10 Przedmowa do wydania III... 11

Bardziej szczegółowo

Stosowanie wyłącznie oryginalnych środków ochrony roślin

Stosowanie wyłącznie oryginalnych środków ochrony roślin Ochrona bez reszty Dobór preparatu - dopasuj środek do rodzaju patogenów, fazy ich rozwoju oraz rozwoju uprawy - pamiętaj o stosowaniu środków z różnych grup chemicznych (strategia antyodpornościowa) Stosowanie

Bardziej szczegółowo

Przestrzegaj etykiety środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska S W I T C H 62,5 WG

Przestrzegaj etykiety środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska S W I T C H 62,5 WG Załącznik nr 1 do decyzji MRiRW nr R - 63/2013d z dnia19.03.2013 r. Posiadacz zezwolenia: Syngenta Polska Sp. z o.o., ul. Powązkowska 44 c, 01-797 Warszawa, Rzeczpospolita Polska, tel.: (22) 326 06 01,

Bardziej szczegółowo

PW Zadanie 3.3: Monitoring zmian zdolności chorobotwórczych populacji patogenów z kompleksu Stagonospora spp. / S.

PW Zadanie 3.3: Monitoring zmian zdolności chorobotwórczych populacji patogenów z kompleksu Stagonospora spp. / S. PW 2015-2020 Zadanie 3.3: Monitoring zmian zdolności chorobotwórczych populacji patogenów z kompleksu Stagonospora spp. / S. tritici sprawców plamistości liści i plew pszenicy i pszenżyta Zakład Fitopatologii,

Bardziej szczegółowo

Przykładowy szkolny plan nauczania* /przedmiotowe kształcenie zawodowe/

Przykładowy szkolny plan nauczania* /przedmiotowe kształcenie zawodowe/ Przykładowy szkolny plan nauczania* /przedmiotowe kształcenie zawodowe/ Typ szkoły: Technikum - 4-letni okres nauczania /1/ Zawód: technik ogrodnik; symbol 314205 Podbudowa programowa: gimnazjum Kwalifikacje:

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE PRZY ZAKŁADANIU PASIEKI EKOLOGICZNEJ

POSTĘPOWANIE PRZY ZAKŁADANIU PASIEKI EKOLOGICZNEJ INSTRUKCJA POSTĘPOWANIE PRZY ZAKŁADANIU PASIEKI EKOLOGICZNEJ Piotr Skubida, Piotr Semkiw, Krzysztof Jeziorski, Andrzej Pioś Zakład Pszczelnictwa Instytutu Ogrodnictwa w Puławach, Pracownia Technologii

Bardziej szczegółowo

Obrót towarami w ramach UE. Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa

Obrót towarami w ramach UE. Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa Obrót towarami w ramach UE Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa Zasady kontroli fitosanitarnej obrót w UE Swobodny przepływ towarów w ramach UE, ale zachowanie bezpieczeństwa fitosanitarnego

Bardziej szczegółowo

FAŁSZERSTWA ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN

FAŁSZERSTWA ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN STANISŁAW STOBIECKI INSTYTUT OCHRONY ROŚLIN PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY ODDZIAŁ SOŚNICOWICE ul. Gliwicka 29, 44-153 SOŚNICOWICE tel. (32) 238 75 84, fax. (32) 238 75 03 e-mail: stocki@ior.gliwice.pl web:

Bardziej szczegółowo

Aktualne zagadnienia integrowanej ochrony roślin

Aktualne zagadnienia integrowanej ochrony roślin Aktualne zagadnienia integrowanej ochrony roślin Ewa Szymańska Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku Oddział w Starym Polu Stare Pole, 5 listopada 2015 r. 1 stycznia 2014 r. wprowadzenie obowiązku

Bardziej szczegółowo

Krystyna Tylkowska. 4. Genetyka. I 15 30 E Prof. dr hab. Zbigniew Broda Prof. dr hab. Barbara Michalik, AR Kraków.

Krystyna Tylkowska. 4. Genetyka. I 15 30 E Prof. dr hab. Zbigniew Broda Prof. dr hab. Barbara Michalik, AR Kraków. ANGLOJĘZYCZNE STUDIA MAGISTERSKIE W SPECJALNOŚCI HODOWLA ROŚLIN I NASIENNICTWO Lp Nazwa przedmiotu Treści programowe Semestr studiów/ liczba godzin 1. Szkółkarstwo sadownicze Podstawowe elementy drzewa

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15 kwietnia 2013 r. Poz. 8 OGŁOSZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 kwietnia 2013 r.

Warszawa, dnia 15 kwietnia 2013 r. Poz. 8 OGŁOSZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 kwietnia 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Warszawa, dnia 15 kwietnia 2013 r. Poz. 8 OGŁOSZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 kwietnia 2013 r. w sprawie listy organizacji badawczych

Bardziej szczegółowo

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne Paweł Połanecki Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne 1 Konflikt interesów wokół zastosowania technologii transgenicznych w rolnictwie naukowcy oraz instytucje eksperymentalno-przemysłowe

Bardziej szczegółowo

Ogólna uprawa warzyw - pod red. M. Knaflewskiego

Ogólna uprawa warzyw - pod red. M. Knaflewskiego Ogólna uprawa warzyw - pod red. M. Knaflewskiego Spis treści PRZEDMOWA... 11 1. WIADOMOŚCI WPROWADZAJĄCE... 13 1.1. Definicja warzywnictwa... 13 1.2. Produkcja warzyw w Polsce, w Europie i na świecie...

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ROŚLIN I NASIENNICTWA W OLSZTYNIE

WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ROŚLIN I NASIENNICTWA W OLSZTYNIE WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ROŚLIN I NASIENNICTWA W OLSZTYNIE ul. Kołobrzeska 11,10-444 Olsztyn tel. (89) 5332128, fax (89) 5343623 www.piorin.gov.pl/olsztyn, e-mail: wi-olsztyn@piorin.gov.pl Olsztyn,

Bardziej szczegółowo

Pierwsze tegoroczne spotkanie Forum Doradców Sadowniczych

Pierwsze tegoroczne spotkanie Forum Doradców Sadowniczych Pierwsze tegoroczne spotkanie Forum Doradców Sadowniczych Pierwsze w tym roku Forum Doradców Sadowniczych (fot. 1) zorganizowane przez firmę Bayer CropScience odbyło się 12 maja w Przypkach koło Tarczyna.

Bardziej szczegółowo

Plan studiów stacjonarnych drugiego stopnia, kierunek Ogrodnictwo

Plan studiów stacjonarnych drugiego stopnia, kierunek Ogrodnictwo Plan studiów stacjonarnych drugiego stopnia, kierunek Ogrodnictwo Liczba godzin Nazwa modułu/przedmiotu Liczba ECTS Łącznie (4+5+6+ 7+8) zajęcia dydaktyczne wykł ćw 1 inne 1 inne z udziałem nauczyciel

Bardziej szczegółowo

Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych

Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych Zakład Uprawy i Nawożenia Roślin Warzywnych Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych Autorzy: prof. dr hab. Stanisław Kaniszewski dr Anna Szafirowska Opracowanie redakcyjne: dr Ludwika

Bardziej szczegółowo

Organizacja seminariów informacyjnych w różnych regionach kraju dla producentów owoców i ekologicznych środków produkcji oraz stowarzyszeń konsumentów

Organizacja seminariów informacyjnych w różnych regionach kraju dla producentów owoców i ekologicznych środków produkcji oraz stowarzyszeń konsumentów Opracowanie innowacyjnych produktów i technologii dla ekologicznej uprawy roślin sadowniczych Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

1. Wiadomo ci wst pne 2. Klimatyczne czynniki siedliska 3. Glebowe czynniki siedliska

1. Wiadomo ci wst pne 2. Klimatyczne czynniki siedliska 3. Glebowe czynniki siedliska Spis treści 1. Wiadomości wstępne 1.1. Zadania i zakres przedmiotu 1.2. Znaczenie gospodarcze produkcji roślinnej 2. Klimatyczne czynniki siedliska 2.1. Atmosfera i siedlisko roślin 2.2. Czynniki meteorologiczne

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA PRZECIWDZIAŁANIA ODPORNOŚCI GRZYBÓW POWODUJĄCYCH ŁAMLIWOŚĆ ŹDŹBŁA ZBÓŻ I CHWOŚCIKA BURAKa NA FUNGICYDY

STRATEGIA PRZECIWDZIAŁANIA ODPORNOŚCI GRZYBÓW POWODUJĄCYCH ŁAMLIWOŚĆ ŹDŹBŁA ZBÓŻ I CHWOŚCIKA BURAKa NA FUNGICYDY INSTYTUT OCHRONY ROŚLIN PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY ul. Władysława Węgorka 20, 60-318 Poznań STRATEGIA PRZECIWDZIAŁANIA ODPORNOŚCI GRZYBÓW POWODUJĄCYCH ŁAMLIWOŚĆ ŹDŹBŁA ZBÓŻ I CHWOŚCIKA BURAKa NA FUNGICYDY

Bardziej szczegółowo

Perspektywy ograniczenia uzależnienia od pestycydów w Polsce dla poprawy stanu środowiska i gospodarki wiejskiej

Perspektywy ograniczenia uzależnienia od pestycydów w Polsce dla poprawy stanu środowiska i gospodarki wiejskiej Perspektywy ograniczenia uzależnienia od pestycydów w Polsce dla poprawy stanu środowiska i gospodarki wiejskiej Wiesław Podyma Departament Hodowli i Ochrony Roślin Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Bardziej szczegółowo

Nr albumu. WYDZIAŁ KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA I ROLNICTWA. Dorota Jadczak Henryk Czyż PRAKTYKA ZAWODOWA

Nr albumu. WYDZIAŁ KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA I ROLNICTWA. Dorota Jadczak Henryk Czyż PRAKTYKA ZAWODOWA Student. Nazwisko i imię Nr albumu. ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY W SZCZECINIE WYDZIAŁ KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA I ROLNICTWA Dorota Jadczak Henryk Czyż PRAKTYKA ZAWODOWA Przewodnik metodyczny

Bardziej szczegółowo

Plan studiów stacjonarnych drugiego stopnia, kierunek Ogrodnictwo

Plan studiów stacjonarnych drugiego stopnia, kierunek Ogrodnictwo Plan studiów stacjonarnych drugiego stopnia, kierunek Ogrodnictwo Liczba godzin Nazwa modułu/przedmiotu Liczba ECTS Łącznie (4+5+6+ 7+8) zajęcia dydaktyczne wykł ćw 1 inne 1 inne z udziałem nauczyciel

Bardziej szczegółowo

BADANIE POZOSTAŁOŚCI ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN W OWOCACH W ROKU 2013

BADANIE POZOSTAŁOŚCI ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN W OWOCACH W ROKU 2013 Instytut Ochrony Roślin Państwowy Instytut Badawczy, Białystok Kier. Lab.: prof. dr hab. Bożena Łozowicka BADANIE POZOSTAŁOŚCI ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN W OWOCACH W ROKU 2013 Praca wykonana w ramach zadania

Bardziej szczegółowo

TECHNIKUM OGRODNICZE. zawód - technik ogrodnik - 314205

TECHNIKUM OGRODNICZE. zawód - technik ogrodnik - 314205 TECHNIKUM OGRODNICZE zawód - technik ogrodnik - 314205 Zawód technika ogrodnika jest zawodem poszukiwanym na europejskich rynkach pracy. Jest polecany jest tym wszystkim, którzy chcieliby projektować i

Bardziej szczegółowo

Technikum - informacje

Technikum - informacje Technikum - informacje Czteroletnie technikum, którego ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu odpowiednich kwalifikacji, a także uzyskanie świadectwa dojrzałości

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚCIOWE SPOJRZENIE NA METODY OCHRONY PRZED CHWASTAMI NA PROGU XXI WIEKU

PRZYSZŁOŚCIOWE SPOJRZENIE NA METODY OCHRONY PRZED CHWASTAMI NA PROGU XXI WIEKU PRZYSZŁOŚCIOWE SPOJRZENIE NA METODY OCHRONY PRZED CHWASTAMI NA PROGU XXI WIEKU Kazimierz Adamczewski Instytut Ochrony Roślin Adam Dobrzański Instytut Warzywnictwa ROŚLINY ZALECANE DO UPRAWY PROEKOLOGICZNEJ

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT PRASOWY Informacja dotycząca wsparcia rynku produktów pszczelich w sezonie 2007/2008

KOMUNIKAT PRASOWY Informacja dotycząca wsparcia rynku produktów pszczelich w sezonie 2007/2008 2007.10.08 KOMUNIKAT PRASOWY Informacja dotycząca wsparcia rynku produktów pszczelich w sezonie 2007/2008 Agencja Rynku Rolnego (ARR), w uzgodnieniu z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW), rozpoczęła

Bardziej szczegółowo

ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA. zawód ogrodnik - 611303

ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA. zawód ogrodnik - 611303 ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA zawód ogrodnik - 611303 Zawód ogrodnika jest polecany tym wszystkim, którzy chcieliby mieć kontakt z produkcja roślin, hodować kwiaty, krzewy i drzewa, dbać o tereny zieleni,

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ROŚLIN I NASIENNICTWA W ŁODZI ODDZIAŁ W ŁODZI

WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ROŚLIN I NASIENNICTWA W ŁODZI ODDZIAŁ W ŁODZI WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ROŚLIN I NASIENNICTWA W ŁODZI ODDZIAŁ W ŁODZI ul. Siewna 13a, 94-250 Łódź tel. (042) 611-67-15, fax. 611-62-34 www.piorin.gov.pl/lodz, e-mail: o-lodz@piorin.gov.pl: oddziallodz@wp.pl:

Bardziej szczegółowo

Przestrzegaj etykiety-instrukcji stosowania środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska. S C O R E 2 5 0 E C

Przestrzegaj etykiety-instrukcji stosowania środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska. S C O R E 2 5 0 E C 1 Podmiot, który uzyskał zezwolenie: Syngenta Crop Protection AG, P.O. Box, CH-4002 Bazylea, Szwajcaria tel.: (+41,61) 323-11-11. Fax: (+41,61) 323-12-12. Podmiot wprowadzający środek ochrony roślin na

Bardziej szczegółowo

Adam Maciak Marta Kuśmierczyk MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA NA CELE ERGETYCZNE BIOMASY ODPADOWEJ Z PRODUKCJI I PRZETWÓRSTWA OWOCÓW

Adam Maciak Marta Kuśmierczyk MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA NA CELE ERGETYCZNE BIOMASY ODPADOWEJ Z PRODUKCJI I PRZETWÓRSTWA OWOCÓW Adam Maciak Marta Kuśmierczyk MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA NA CELE ERGETYCZNE BIOMASY ODPADOWEJ Z PRODUKCJI I PRZETWÓRSTWA OWOCÓW Warszawa 13 14 września 2016 Sady to plantacje drzew owocowych, krzewów owocowych

Bardziej szczegółowo

Glebowe choroby grzybowe bez szans!

Glebowe choroby grzybowe bez szans! Glebowe choroby grzybowe bez szans! Zdrowy start rośliny ze zdrowym systemem korzeniowym Trianum jest nietoksycznym biologicznym produktem firmy Koppert, który chroni uprawy przed takimi glebowymi patogenami

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 90 ds. Uprawy Roli i Ogrodnictwa

PLAN DZIAŁANIA KT 90 ds. Uprawy Roli i Ogrodnictwa Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 90 ds. Uprawy Roli i Ogrodnictwa STRESZCZENIE Komitet Techniczny 90 ds. Uprawy Roli i Ogrodnictwa został powołany przez Prezesa Polskiego Komitetu Normalizacyjnego 28 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Plan studiów stacjonarnych pierwszego stopnia kierunek Ogrodnictwo

Plan studiów stacjonarnych pierwszego stopnia kierunek Ogrodnictwo Plan studiów stacjonarnych pierwszego stopnia kierunek Ogrodnictwo Liczba godzin Nazwa modułu/przedmiotu Liczba ECTS Łącznie (4+5+6+ 7+8) zajęcia dydaktyczne wykł ćw 1 inne 1 inne z udziałem nauczyciela

Bardziej szczegółowo

Rola techniki i precyzji zabiegów w integrowanych systemach ochrony roślin

Rola techniki i precyzji zabiegów w integrowanych systemach ochrony roślin Roman Kierzek 1, Marek Wachowiak 1, Henryk Ratajkiewicz 2 1 Instytut Ochrony Roślin- PIB w Poznaniu, 2 Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Rola techniki i precyzji zabiegów w integrowanych systemach ochrony

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Bogusław Rzeźnicki

Dr inż. Bogusław Rzeźnicki ZMIANY W PRAWODAWSTWIE EUROPEJSKIM I POLSKIM W ZAKRESIE REJESTRACJI ORAZ OBROTU I STOSOWANIA ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM REJESTRACJI STREFOWYCH, WZAJEMNEGO UZNAWANIA ZEZWOLEŃ,

Bardziej szczegółowo

I. POSTANOWIENIA OGÓLNE

I. POSTANOWIENIA OGÓLNE Na podstawie wymagań fitosanitarnych uzgodnionych w formie Protokołu (20.06.2016 r.) z Generalną Administracją ds. Jakości, Inspekcji i Kwarantanny Chińskiej Republiki Ludowej (AQSIQ) poniżej przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Metodyka integrowanej ochrony cebuli ozimej przed wciornastkiem tytoniowcem

Metodyka integrowanej ochrony cebuli ozimej przed wciornastkiem tytoniowcem Metodyka integrowanej ochrony cebuli ozimej przed wciornastkiem tytoniowcem dr Piotr Szafranek Opracowanie przygotowane w ramach zadania 1.15 Aktualizacja istniejących i opracowanie nowych integrowanych

Bardziej szczegółowo

Marta Jańczak-Pieniążek

Marta Jańczak-Pieniążek Projekt Bioróżnorodność Opolszczyzny skarbem dziedzictwa przyrodniczego (nr decyzji RPOP.05.01.00-16-0001/15-00) współfinansowany jest ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego

Bardziej szczegółowo

Plan studiów stacjonarnych pierwszego stopnia kierunek Ogrodnictwo

Plan studiów stacjonarnych pierwszego stopnia kierunek Ogrodnictwo Plan studiów stacjonarnych pierwszego stopnia kierunek Ogrodnictwo Liczba godzin Nazwa modułu/przedmiotu Liczba ECTS Łącznie (4+5+6+ 7+8) zajęcia dydaktyczne wykł ćw 1 inne 1 inne z udziałem nauczyciela

Bardziej szczegółowo

Ekonom Duo 72,5 WP. Środek przeznaczony do stosowania przez użytkowników profesjonalnych. Zezwolenie MRiRW nr R - 58/2014 z dnia 16.04.2014 r.

Ekonom Duo 72,5 WP. Środek przeznaczony do stosowania przez użytkowników profesjonalnych. Zezwolenie MRiRW nr R - 58/2014 z dnia 16.04.2014 r. Załącznik do zezwolenia MRiRW nr R - 58/2014 z dnia 16.04.2014 r. Posiadacz zezwolenia: Zakłady Chemiczne "Organika-Sarzyna" Spółka Akcyjna, ul. Chemików 1, 37-310 Nowa Sarzyna, tel.: 17 24 07 111, fax:

Bardziej szczegółowo

1. Zasady postępowania przy stwierdzaniu zatrucia

1. Zasady postępowania przy stwierdzaniu zatrucia Instrukcja postępowania przy pobieraniu próbek do badań laboratoryjnych, realizowanych przez PIWet-PIB, przy podejrzeniu o ostre zatrucie pszczół środkami ochrony roślin W ramach realizacji programu, na

Bardziej szczegółowo

SIGNUM 33 WG. Środek przeznaczony do stosowania przez użytkowników profesjonalnych.

SIGNUM 33 WG. Środek przeznaczony do stosowania przez użytkowników profesjonalnych. Załącznik nr 1 do decyzji MRiRW nr R - 300/2015d z dnia 30.04.2015 r. zmieniającej zezwolenie MRiRW nr R - 33/2010 z dnia 19.04.2010 r. Posiadacz zezwolenia: BASF SE, Carl Bosch - Straße 38, 67056 Ludwigshafen,

Bardziej szczegółowo