ISSN Jesień Autumn Polskie jabłka. - symbol dynamicznego rozwoju. Pieniądze dla sektora owocowo-warzywnego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ISSN 1232-9541. Jesień Autumn 2014. Polskie jabłka. - symbol dynamicznego rozwoju. Pieniądze dla sektora owocowo-warzywnego"

Transkrypt

1 ISSN Jesień Autumn 2014 Polskie jabłka - symbol dynamicznego rozwoju Pieniądze dla sektora owocowo-warzywnego

2

3 MAREK SAWICKI MINISTER ROLNICTWA I ROZWOJU WSI MINISTER OF AGRICULTURE AND RURAL DEVELOPMENT Początek jesieni to nie tylko czas zamknięcia roku gospodarczego w rolnictwie i początek prac polowych pod następne zbiory. To także czas największej, w tej części Europy, imprezy wystawienniczo-targowej - Polagry. The beginning of autumn is not only the time of closing the marketing year in agriculture and the beginning of field work towards the next harvest. It is also the time of the exhibition and trade fair event - Polagra, the largest event of this kind in this part of Europe. S L SZANOWNI PAŃSTWO! Za nami sezon wakacyjny. W rolnictwie to czas wytężonej pracy. Sprzyjająca pogoda to dobre plony, czasem aż za dobre, bo spadają ceny. Rynek rolny jest rynkiem szczególnym, tak jak i produkcja rolna. Nie wystarczy najwyższa staranność, wiedza i nowoczesne rozwiązania. W dalszym ciągu bardzo wiele zależy od warunków pogodowych. Teraz były sprzyjające, ale jak będzie za rok, nikt nie wie. Dlatego też bardzo ostrożnie należy podchodzić do zmian na poszczególnych rynkach. W Polsce bardzo dobrze sprawdził się system bioasekuracji wdrożony po przypadkach ASF u dzików. Radykalne działania zostały też podjęte po zdarzeniu z wystąpieniem tego wirusa w małym gospodarstwie rolnym. Wprowadzone zasady postępowania sprawiły, że strefa zagrożenia nie zmieniła się i występuje tylko w bezpośrednim sąsiedztwie granicy z Białorusią. Zupełnie inaczej natomiast wygląda sytuacja na rynku owoców i warzyw. Aura była generalnie dość łaskawa, choć mieliśmy do czynienia z długotrwałymi, bardzo wysokimi temperaturami, dochodzącymi do ponad trzydziestu stopni w cieniu. Najbardziej jednak sytuacja zmieniła się po wprowadzeniu przez Federację Rosyjską embarga na polskie owoce i warzywa, jako retorsję za unijne sankcje. Tym sposobem to polscy sadownicy i producenci warzyw padli pierwszą ofiarą całej sytuacji związanej z rosyjskim zaangażowaniem na wschodniej Ukrainie. Tak być nie może, aby to polscy rolnicy ponosili wyłącznie koszty działań podejmowanych daleko ponad ich głowami. LADIES AND GENTLEMEN! The holiday season is already behind us. In agriculture, it is the time of hard work. Favourable weather means good crop yields, sometimes even too good, because of the falling prices. The agricultural market is a specific market, the same as agricultural production. The utmost care, knowledge and innovative solutions are not enough. Still a lot depends on the weather conditions. This time they were favourable, but what will the weather be the next year, no one knows. Therefore, changes in individual markets should be approached with caution. In Poland, the system of biosafety, implemented in the cases of ASF in feral pigs, has proven itself very well. Radical measures have also been taken after the incident of the occurrence of the virus in a small farm. Because of the introduced rules of conduct the danger zone has not changed and is present only in the immediate vicinity of the border with Belarus. At the same time, the situation on the market of fruit and vegetables looks totally different. Aura was generally fairly clement, although we had to deal with long-term, very high temperatures of up to more than thirty degrees in the shade. The situation changed the most, however, after the introduction of the Russian Federation's embargo on Polish fruit and vegetables, as retaliation for the EU sanctions. This way, the Polish growers and vegetable producers became the first to fall victim of the whole situation regarding the Russian commitment in eastern Ukraine. 1

4 Maszyna biurokratyczna miele powoli, a oni od 1 sierpnia br. ponoszą wymierne straty. W tym przypadku musi szybciej zadziałać unijna solidarność. Szacujemy straty w tym sektorze na około 500 mln euro. Aby je zrekompensować choć w części, powstała spontaniczna akcja moich Rodaków, aby jeść więcej polskich jabłek. Mam nadzieję, że przyłączy się do niej również większa część pozostałych konsumentów w Unii Europejskiej. Byłby to piękny pokaz europejskiej solidarności, solidarności realnej, rzeczywistej, a nie hasłowej. Początek jesieni to nie tylko czas zamknięcia roku gospodarczego w rolnictwie i początek prac polowych pod następne zbiory. To także czas największej, w tej części Europy, imprezy wystawienniczo-targowej - Polagry. To duże spotkanie największych producentów żywności na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich ma już od lat uznaną pozycję. Jest to także dobre miejsce do rozmów o europejskim i światowym rolnictwie, o najważniejszych wyzwaniach, zagrożeniach i pomysłach na przyszłość. Warto jeszcze raz przedyskutować chociażby kwestię ewentualnych kar za przekroczenie kwot mlecznych. Mamy różne możliwości rozwiązań, a ponadto powinniśmy pamiętać, że już wkrótce tych kwot nie będzie w ogóle. Skoro podjęto decyzję o ich likwidacji, to warto byłoby też zastanowić się nad sensem karania rolników w ostatnim roku kwotowym. Wiele państw jest zainteresowanych takim rozwiązaniem. Wkrótce rynek mleka będzie uwolniony i rozpocznie się ostra konkurencja. Nie jestem do końca przekonany, że to było dobre rozwiązanie, ale skoro już zostało przyjęte i wchodzi w życie, to wszyscy musimy się do tego przystosować. Natomiast karanie rolników za niewielkie, ewentualne przekroczenie limitów nie wydaje się w tym momencie zasadnym. Polska ma bardzo duży potencjał rolny, który coraz lepiej jest wykorzystywany. W ciągu dziesięciu lat obecności w Unii Europejskiej wartość eksportu naszych produktów rolno-spożywczych wzrosła pięciokrotnie, do wysokości 20 mld euro. O walorach polskiej żywności można się przekonać m.in. właśnie podczas targów Polagra. Szeroka prezentacja naszej żywności stanowi bogatą ofertę handlową. Przedstawiamy nie tylko produkty, masowo wytwarzane przez duże zakłady produkcyjne, które korzystając z najnowszych technologii potrafią też zachować stare receptury, ale także produkty wytwarzane w sposób tradycyjny. Te ostatnie pokazywane są w specjalnym Pawilonie Regionów. It cannot be that the Polish farmers bear only the costs of measures taken far above their heads. The bureaucratic machine works slowly, and they have been incurring tangible losses since August 1 this year. In this case, EU solidarity must work faster. We estimate the losses in this sector at around 500 million euros. To compensate, albeit partially, a spontaneous action of my compatriots has been started to eat more Polish apples. I hope that the greater part of other consumers in the European Union will also join that action. This would be a beautiful demonstration of European solidarity - real, actual solidarity, and not just empty promises. The beginning of autumn is not only the time of closing the marketing year in agriculture and the beginning of field work towards the next harvest. It is also the time of the exhibition and trade fair event - Polagra, the largest event of this kind in this part of Europe. This large gathering of the largest food producers within the framework the Poznań International Fair has been boasting a recognized position for years. It is also a good place to talk about the European and world agriculture, the most important challenges, risks and ideas for the future. It is worth to once again discuss, for instance, the issue of possible penalties for exceeding milk quotas. We have various possibilities of solutions, but also we should remember that soon these amounts will not be there at all. Since the decision of their liquidation was made, it is worth to consider the sense of punishing the farmers in the last quota year. Many countries are interested in such a solution. Soon, the milk market will be released and fierce competition will begin. I'm not entirely convinced that this was a good solution, but since it has already been adopted and enters into force, we all have to adapt to this. On the other hand, punishing farmers for minor possible exceeding of limits does not seem reasonable at this point. Poland has a great agricultural potential, which is utilized increasingly better. During the ten years of our presence in the European Union the value of exports of our agrifood products has increased five-fold to 20 billion euros. The qualities of Polish food can be seen, among others, during the Polagra fair. An extensive presentation of our food constitutes a rich trade offer. We are presenting not only products mass-produced by large factories, which by using the latest technology can also retain the old recipes, but also products that are produced in the traditional manner. The latter are shown in a special Regional pavilion. 2

5 ROZMOWA Z PRZEWODNICZĄCYM KOMISJI ROLNICTWA I ROZWOJU WSI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO CZESŁAWEM SIEKIERSKIM INTERVIEW WITH THE CHAIR OF THE COMMIT- TEE ON AGRICULTURE AND RURAL DEVELOPMENT OF THE EUROPEAN PARLIAMENT CZESŁAW SIEKIERSKI 10 lat Polski w UE 10 years of Poland in the EU CCzłonkowie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi Parlamentu Europejskiego 7 lipca jednogłośnie wybrali Pana O na stanowisko przewodniczącego tejże komisji. Jak Pan się czuje w nowej roli? Przewodnictwo w Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi to dla mnie przede wszystkim odpowiedzialność, ale też wyróżnienie i równocześnie spore wyzwanie. Pamiętajmy, że rolnictwo to ponad 40% wydatków z budżetu UE. Wejście w życie Traktatu z Lizbony w 2009 r., który rozszerzył tzw. procedurę współdecyzji m.in. na obszar Wspólnej Polityki Rolnej, znacząco podniosło rangę Parlamentu Europejskiego, w tym oczywiście Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Europosłowie biorą teraz udział w tworzeniu unijnego prawa na równi z Radą Ministrów Unii Europejskiej. Cieszę się więc, że w naszej komisji będzie pracować wielu posłów z dużym doświadczeniem i wiedzą oraz że znaczna część z nich to praktykujący rolnicy. To także Pana trzecia kadencja w Parlamencie Europejskim, więc i ogromne doświadczenie. Jak z tej perspektywy ocenia Pan zadania Komisji, której teraz Pan przewodniczy? Kluczowym obszarem prac Komisji jest szeroko rozumiana kwestia produkcji żywności, która ma znaczący wpływ na stan społeczeństwa i jego zdrowie. Dziś potrzebna jest ogólna refleksja nad ponad 50-letnimi doświadczeniami Wspólnej Polity- On 7 July the members of the Committee on Agriculture and Rural Development of the European Parliament have unanimously elected you as their Chair. How do you feel in this new role? Chairing the Committee on Agriculture and Rural Development is first and foremost a responsibility, but also a distinction and a considerable challenge. It should be kept in mind that agriculture represents over 40% of the expenditure from the EU budget. The entry into force of the Treaty of Lisbon in 2009, which extended the so-called co-decision procedure to, e.g. the Common Agricultural Policy, significantly raised the rank of the European Parliament, including, of course, the Committee on Agriculture and Rural Development. Now the MEPs co-create the EU law on equal terms with the Council of the European Union. Thus, I am happy that many MPEs with significant experience and extensive knowledge work in our Committee and that significant majority of them are actual farmers. It is also your third term of office in the European Parliament, hence you have considerable experience. How do you assess the tasks of the Committee that you chair from that perspective? The key area of the Committee s work is broadly-conceived issues of food production which significantly influence the status of 3

6 ZMODERNIZOWANE ZOSTAŁY ZAKŁA- DY PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO, KTÓRE NALEŻĄ DZIŚ DO NAJNOWOCZEŚNIEJ- SZYCH W EUROPIE FOOD INDUSTRY PLANTS WERE MODERNISED AND TODAY THEY ARE AMONG THE MOST AD- VANCED IN EUROPE. ki Rolnej. Musimy nakreślić kierunki jej dalszego rozwoju po 2020 roku. Chcemy się tym zająć w 2015 roku, przed przeglądem ostatniej reformy, który został zaplanowany na 2016 roku. Szacuje się, że w 2050 roku będzie nas 9-10 miliardów, co oznacza wzrost zapotrzebowania na żywność o ok. 85%. Dostępności żywności dobrej jakości, ochrona środowiska naturalnego, dostępność energii, wody oraz innych dóbr publicznych, to sprawy, które będą decydować o poziomie życia na naszej planecie. Ostatnie 10 lat to czas naszego członkostwa w Unii Europejskiej. Czy według Pana dobrze go wykorzystaliśmy? Dekada obecności Polski w UE to okres przyśpieszonego wzrostu gospodarczego, modernizacji i rosnącej pozycji naszego kraju w Europie. Od 2004 r. znacząco urosła polska gospodarka skumulowany wzrost PKB, mierzonego parytetem siły nabywczej (PPS) w okresie , wyniósł 46,3%, co dało nam drugie miejsce w UE po Słowacji[1]. To dynamika znacznie większa, niż w krajach starej Unii Europejskiej, a to oznacza, że skracamy cały czas dzielący nas jeszcze dystans. Siłą napędową tego procesu był przede wszystkim eksport, transfery środków unijnych oraz bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Polsce. Dzięki większemu, od unijnej średniej, wzrostowi gospodarczemu, przyśpieszył proces wyrównywania różnic rozwojowych. Jak wynika z ostatnich danych: w 2012 r. Polska osiągnęła 66,2% średniego PKB per capita dla UE-27, co pozwoliło nam m.in. po raz pierwszy w historii wyprzedzić tradycyjnie od nas bogatsze Węgry. Dla porównania w momencie akcesji w 2004 roku PKB Węgier wynosił 62,7% unijnej średniej, a Polski jedynie 50,7%. Czy ocena zmian, jakie zaszły w tym czasie na polskiej wsi, obecnego Przewodniczącego Komisji PE, różni się od oceny byłego sekretarza stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który uczestniczył w przygotowaniach do integracji? Wbrew obawom, jakie wtedy słyszałem z różnych stron, Polska nie została zalana przez produkty unijne. Konkurencja na europejskim wspólnym rynku, którym rządzą tzw. cztery swobody (wolny przepływ towarów, usług, ludzi i kapitału) the society and its health. Today, what we need is a general reflection on over 50 years of experience gained under the Common Agricultural Policy. We have to outline the directions of its future development after We want to deal with it in 2015, before the review of the last reform which was scheduled for It is estimated that in 2050 there will be 9-10 billion people which means a growth in demand for food amounting to ca. 85%. The availability of good quality food, environmental protection, availability of energy, water and other public goods are issues that will have a decisive meaning as regards the life standard on our planet. The last 10 years is the time of our membership in the European Union. Do you think that we used it well? The decade of Poland s membership in the EU is a period of accelerated economic growth, modernisation and improving position of our country in Europe. Poland s economy has underwent a significant growth since 2004 our cumulated GDP growth measured in the Purchasing Power Parity (PPS) in the period amounted to 46.3%, which ranked us second in the EU after Slovakia[1]. This growth rate is much higher than in the countries of the old European Union which means that we continue to narrow down the gap between us and the EU. The driving force behind the process was primarily export, transfers of EU funds and direct foreign investments in Poland. The higher than EU average rate of economic growth has accelerated the process of equalising differences in development. According to data, in 2012 Poland reached 66.2% of the average GDP per capita for the EU-27, which for the first time in history allowed us to overtake the traditionally richer Hungary. For comparison, at the moment of the accession in 2004 the GDP in Hungary amounted to 62.7% of the EU average and in Poland only to 50.7%. Does the assessment of changes that took place on the Polish rural areas of the current Chair of the Committee of the European Parliament differ from the assessment of the former secretary of state in the Ministry of Agriculture and Rural Development who took part in the preparations to integration? Despite the concerns that I have heard back then from different sides, Poland has not been overflown with EU products. The competition on the European common market ruled by the so-called four freedoms (free flow of goods, services, people and capital) forced restructuring and modernisation of processing companies, new investments and optimisation of costs. As a result, since accession to the EU, the Polish food products won new sales markets and consolidated their position on the former ones. It is estimated that the growth rate of the Polish export improved, driven by export of agri-food products whose value as of 2004 increased five-fold to ca. EUR 20 billion in The best visible and most tangible manifestation of the membership in the EU structures are the so-called EU funds, i.e. financial 4

7 wymusiła restrukturyzację i modernizację firm przetwórczych, nowe inwestycje oraz optymalizację kosztów. W rezultacie od przystąpienia do UE polskie produkty spożywcze zdobywają nowe rynki zbytu oraz ugruntowują pozycję na dotychczasowych. Notuje się poprawę dynamiki polskiego eksportu, a jego głównym motorem jest eksport artykułów rolno-spożywczych, którego wartość od 2004 r. zwiększyła się pięciokrotnie, do ok. 20 mld euro w 2013 r. Najbardziej widocznym i namacalnym przejawem obecności w strukturach unijnych są tzw. środki unijne, czyli transfery finansowe z UE głównie w ramach dwóch największych unijnych polityk, tj. polityki spójności i Wspólnej Polityki Rolnej. Dzięki sprawnie rozdysponowywanym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa unijnym środkom, nastąpił bezprecedensowy rozwój polskiego rolnictwa i infrastruktury wsi. Zmodernizowane zostały zakłady przemysłu spożywczego, które należą dziś do najnowocześniejszych w Europie. Proces ten wpłynął na decyzje inwestycyjne w gospodarstwach, szczególnie mlecznych. Należy podkreślić, że ARiMR jest jedną z największych agencji płatniczych w UE. 10 lat akcesji to także czas dużego różnicowania gospodarstw rolnych, na powiązane z rynkiem gospodarstwa towarowe i gospodarstwa małe, pełniące funkcje socjalne. Jestem przekonany, że to ciężka praca w okresie przedakcesyjnym pozwoliła na dobre wykorzystanie środków unijnych i krajowych. Do rolnictwa, przetwórstwa i na tereny wiejskie napłynęło w tym czasie około 180 mld złotych. Obecnie w UE rozpoczynamy kolejny wieloletni okres budżetowy Jakie wyzwania w tym okresie stoją przed naszym rolnictwem i całą gospodarką? Do 2020 roku sektor rolny w Polsce ma podobną kwotę do wykorzystania. Głównym wyzwaniem w najbliższych latach będzie przestawienie Polski na tory gospodarki innowacyjnej, produkującej towary o większej wartości dodanej. Dzięki temu możliwe będzie pełne wykorzystanie potencjału członkostwa i docelowo osiągnięcie stałej nadwyżki w handlu zagranicznym oraz dochodzenie od pozycji kraju gospodarki wysokospecjalistycznej. Ważne jest, aby w tej perspektywie stworzyć także instrumenty, które będą stabilizowały sytuację rynkową i dochodową gospodarstw rolnych. Należy też wspierać nowoczesne rozwiązania w łańcuchu żywnościowym, zapewniające jakość i bezpieczeństwo żywności, a także stabilizacją ekonomiczną wszystkim ogniwom łańcucha żywnościowego. Narzędziem do osiągnięcia tych celów powinny być m.in. środki z obecnej perspektywy finansowej UE na lata , której Polska jest zdecydowanie największym beneficjentem. Dziękuję za rozmowę. transfers from the EU mainly under two of the biggest EU policies, i.e. the cohesion policy and Common Agricultural Policy. The efficient distribution of the EU Funds by the Agency for Restructuring and Modernisation of Agriculture (ARMA) allowed for unprecedented development of the Polish agriculture and rural infrastructure. Food industry plants were modernised and today they are among the most advanced in Europe. This process influenced the investment decisions on farms, in particular dairy farms. It should be emphasised that ARMA is one of the biggest payment agencies in the EU. The 10 years of accession are also marked by significant differentiation of farms into commercial farms linked to the market and small farms fulfilling social functions. I am convinced that the hard work in the pre-accession period allowed for efficient use of the EU and national funds. Approximately PLN 180 billion was transferred to agriculture, processing and to rural areas at that time. At present, another multi-annual budgeting period for starts in the EU, what are the challenges for our agriculture and the entire economy in that period? By 2020 the agricultural sector in Poland has to use a similar amount of funds. The main challenge for the coming years is shifting Poland to innovative economy producing goods of greater value added. Thus it will be possible to fully use the potential of the membership and finally reach a permanent surplus in foreign trade and the position of a country with highlyspecialised economy. It is important in the perspective to create instruments which will stabilise the market and income situation of farms. It is also expedient to support modern solutions in the food chain which ensure food quality and safety, as well as economic stabilisation to all links of the food chain. This should be done primarily with the use of funds from the current EU financial perspective for under which Poland is definitely the greatest beneficiary. Thank you for the interview. DZIĘKI SPRAWNIE ROZDYSPONOWYWANYM PRZEZ ARIMR UNIJNYM ŚRODKOM, NASTĄPIŁ BEZ- PRECEDENSOWY ROZWÓJ POLSKIEGO ROLNICTWA I INFRASTRUKTURY WSI THE EFFICIENT DISTRI- BUTION OF THE EU FUNDS BY THE ARMA ALLOWED FOR UNPRECEDENTED DEVELOPMENT OF THE POLISH AGRICULTURE AND RURAL INFRASTRUCTURE. ROZMAWIAŁA INTERVIEWED BY: MAŁGORZATA KSIĄŻYK/MRIRW ZDJĘCIA PHOTOS BY: ARIMR, PANTHERSTOCK/PHOTOGENICA 5

8 6 ZDJĘCIE PHOTO BY: PANTHERSTOCK/PHOTOGENICA

9 7

10 SPIS TREŚCI List od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 10 lat Polski w UE Jabłka na zdrowie Tradycyjne jabłkowe smakołyki z Polski Pieniądze dla sektora owocowo-warzywnego Jabłka to moja prawdziwa pasja Specjaliści od mrożenia witamin Z nami smacznie, z nami zdrowo Szlachetność potwierdzona certyfikatem UE Sądecki Bartnik - miodowa słodycz Bursztynowe lekarstwo z ula nr (70) Kwartalnik ARiMR wydawany wspólnie z MRiRW. Ukazuje się w języku polskim i angielskim. Redakcja: Ewa Jaroszewicz, Mariola Marczak. Współpraca: Alicja Daniluk-Jankowska. Tłumaczenie: Summa Linguae S.A. Zdjęcie I str. okladki: Iwona Chromiak/MRiRW. Nadzór: Małgorzata Książyk (MRiRW). Redakcja Polish Food, ul. Wspólna 30, Warszawa, Poland. Tel.:( ). Subskrypcja bezpłatna. Druk, oprawa i sklad: Zakłady Graficzne Taurus Roszkowscy Sp. z o.o. Oddano do druku: wrzesień Nakład: szt. 8

11 CONTENTS Miody z certyfikatem Trunek zanurzony w tradycji Kraina słodkiej truskawki i słonego śledzia Smakując Polskę Owoce i warzywa w szkole Pijmy polskie soki! Smak zdrowia Ekologiczna specjalność z Łącka 3 pytania do Ambasadora Polskie jabłka symbol dynamicznego rozwoju Polska drobiarskim potentatem Na podbój azjatyckich talerzy 9

12 SMAK POLSKI Jabłka na zdrowie Apples to our health 10

13 POLISH TASTE MIKROKLIMAT NASZEGO KRAJU SPRAWIA, ŻE JABŁKA Z POLSKICH SADÓW SĄ SMACZNE I PIĘKNIE WYBARWIONE. TO EFEKT SŁONECZNYCH DNI I CHŁODNYCH NOCY. POLSKA JEST NAJWIĘKSZYM W ŚWIECIE EKSPORTEREM JABŁEK. POLSKA JEST TAKŻE JEDNYM Z NAJWIĘKSZYCH NA ŚWIECIE PRODUCENTÓW KONCEN- TRATU JABŁKOWEGO THE MICROCLIMATE OF OUR COUNTRY IS A REASON FOR WHICH APPLES FROM POLISH ORCHARDS ARE DELICIOUS AND BEAUTI- FULLY COLOURED. THIS IS THE EFFECT OF SUNNY DAYS AND COLD NIGHTS. PO- LAND IS THE LARGEST EXPORTER OF APPLES IN THE WORLD. POLAND IS ALSO ONE OF THE LARGEST PRODUCERS OF APPLE CONCENTRATE IN THE WORLD. GGłównym kierunkiem zbytu jest rynek unijny, ale coraz bardziej obiecujące są rynki bardziej odległe, jak np. amerykański, chiński czy arabski. Od wielu lat dla polskich jabłek ważny był także rynek rosyjski, na którym do niedawna mieliśmy ugruntowaną pozycję i stałych konsumentów, zachwyconych wysoką jakością naszych owoców, oferowanych po dostępnych dla nich cenach. Teraz z powodów politycznych jest to rynek bardzo trudny i niepewny, dlatego zwiększamy działania promocyjne, zachęcając do jedzenia polskich jabłek mieszkańców wszystkich kontynentów. Liczne badania naukowe wykazują, że jabłka mają bardzo korzystny wpływ na nasze zdrowie. Naukowcy twierdzą, że codzienne ich spożywanie zmniejsza ryzyko wystąpienia udaru i rozwoju nowotworów. Wpływa na obniżenie poziomu złego cholesterolu, poprawia trawienie, pomaga w walce z otyłością, wzmacnia serce, kości i wzrok, a także może być naturalną ochroną przed chorobami układu nerwowego. Jabłka przez cały rok można jeść na surowo. Można przyrządzać z nich też rozmaite potrawy: zupy, placki, ciasta i desery. Można przerabiać je na przeciery, dżemy, kompoty, susze, galaretki, soki pitne, a także wino i ocet. Ze względu na wszechstronne zastosowanie, jabłka są owocem cenionym w domu, kuchni i ogrodzie. Jedzmy jabłka - na zdrowie! TThe main outlet is the EU market but more remote markets such as, e.g. American, Chinese or Arabic markets become increasingly promising. For many years, also the Russian market has been important for Polish apples where we had a well-established position and regular consumers enchanted by the high quality of our fruit offered to them at affordable prices. Now, for political reasons, it is a very difficult and uncertain market, therefore, we are increasing promotional activities, by encouranging inhabitants of all continents to eat Polish apples. Numerous scientific studies show that apples have a very positive effect on our health. The scientists say that their daily consumption reduces the risk of stroke and the development of tumours. It also affects reducing the level of bad cholesterol, improves digestion, helps combat obesity, strengthens the heart, bones and eyes and may also be a natural protection against diseases of the nervous system. Apples may be eaten raw all year long. We can also prepare many dishes using apples: soups, pies, cakes and desserts. We can make purees, jams, stewed fruit, dried fruit, jellies, drinking juices as well as wine and vinegar. Due to their universal application, apples are the fruit highly appreciated at home, in the kitchen and in the garden. So, eat apples to our health! ZNANA PREZENTERKA POGODY TVP 1 MARZENA SŁUPKOWSKA SWÓJ ZDROWY I PIĘKNY WYGLĄD ZAWDZIĘCZA POL- SKIM JABŁKOM MARZENA SŁUPKOWSKA, A WELL-KNOWN WEATHER FORECASTER WITH TVP 1, OWES HER HEALTHY GOOD LOOKS TO POLISH APPLES. TEKST BY: MAŁGORZATA KSIĄŻYK/MRIRW ZDJĘCIA PHOTOS BY: PANTHERSTOCK/PHOTOGENICA, BARTOSZ MAZUREK 11

14 SMAK POLSKI Tradycyjne jabłkowe smakołyki z Polski Traditional apple delicacies from Polska Strudel jabłkowy z Podbeskidzia Apple strudel from Podbeskidzie Strudel is a thin, rolled in pastry with fruit, mainly apples, which is served as a dessert, hot or cold. It is a traditional cake present on the Christmas Eve table in Podbeskidzie. The best flour to bake it is semolina flour. The pastry prepared according to traditional, strictly defined proportions is rolled out on a tablecloth, dabbed with butter, sprinkled with bread crumbs and then we place on it finely sliced apples sprinkled with sugar, cinnamon, with the addition of raisins and Strudel to cienkie, zawijane ciasto z owocami, głównie jabłkami, które podawane jest jako deser na gorąco lub zimno. Jest tradycyjnym ciastem, pojawiającym się na stole wigilijnym Podbeskidzia. Najlepsza do tego wypieku jest mąka grysikowa. Ciasto, przygotowane według tradycyjnej, ściśle określonej receptury, rozwałkowuje się na obrusie, skrapia masłem, posypuje tartą bułką, a następnie nakłada na nie drobno pokrojone jabłka, posypane cukrem, cynamonem, z dodatkiem rodzynek i szatkowanymi migdałami. Następnie ciasto zwija się za pomocą obrusa, wkłada na blachę, posmarowaną rozpuszczonym masłem i piecze. Strudel jabłkowy jest charakterystycznym deserem dla dawnej wykwintnej kuchni Śląska Cieszyńskiego. Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych województwa śląskiego. chopped almonds. Then, the pastry is rolled in, using the tablecloth, placed on a baking tray smeared with melted butter and baked. Apple strudel is a dessert characteristic of the former sophisticated cuisine of Śląsk Cieszyński. The product is entered in the list of traditional products of the Śląskie Region.

15 Marmolada z antonówek W rejonie Niziny Północno-Mazowieckiej bardzo popularne były dawniej jabłka antonówki, z których przygotowywano przetwory na zimę, w szczególności marmoladę. Receptura jej przygotowania nie jest skomplikowana i popularna do dziś. Antonówki trzeba dokładnie umyć, obrać i pokroić w plasterki. Na dno garnka, w którym przygotowuje się marmoladę trzeba nalać trochę wody, dodać przygotowane owoce i ciągle mieszając gotować około 2 godziny. Następnie pozostawić do wystygnięcia. Kolejnego dnia mieszając ponownie gotować przez 2 godziny. Potem ostudzić do temperatury pokojowej i ponownie podgrzać do wrzenia. Dodać do smaku cukier i gotować jeszcze godzinę, nie zapominając o mieszaniu, aby marmolada nie przypaliła się. Gorącą marmoladę nakładać do słoików, zakręcać i odwracać, przykrywając ściereczką i pozostawiając tak, aż do następnego dnia. Tak przygotowaną marmoladę można używać do ciast drożdżowych, naleśników, a także chleba. Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych województwa mazowieckiego Antonovka apple jam In the past, in the area of the Północno-Mazowiecka Lowland, Antonovka apples were very popular fruit to make winter preserves, mostly jam. Its recipe is not complicated and popular until today. The Antonovka apples should be carefully washed, peeled and sliced. On the bottom of the pot in which jam will be prepared, pour some water, add the prepared fruit and cook for about 2 hours, constantly stirring. Then leave it to cool down. On the next day, cook for 2 hours again, constantly stirring. Then, leave it to cool down to the room temperature and reheat to boil. Add sugar to taste and cook for another hour, not forgetting to stir, to prevent jam from burning. Put hot jam into jars, twist them and turn them upside down, cover with a cloth and leave until the next day. Jam prepared in this way may be used for yeast cakes, pancakes and bread. The product is entered in the list of traditional products of the Mazowieckie Region. POLISH TASTE Szarlotka z landsberską Kruche ciasto z widoczną warstwą jabłek popularne było na Ziemi Gorzowskiej po II wojnie światowej. Pospolite na tych terenach były jabłka domowej odmiany reneta landsberska. Ciasto przełożone jabłkami renety landsberskiej wypiekano podczas świąt, żniw, imprez rodzinnych, zaś jego recepturę przekazywano na kursach organizowanych przez Koła Gospodyń Wiejskich. Do dnia dzisiejszego mieszkańcy Ziemi Gorzowskiej podtrzymują tradycję wypieku szarlotki z landsberską oraz pielęgnację drzew, aby zachować tę odmianę jabłek jak najdłużej. Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych województwa lubuskiego. Apple pie with Landsberger Reinette apples Shortcake with a visible layer of apples was popular in Gorzów Land after World War II. In those areas, apples of the native variety, Landsberger Reinette, were common. The pastry layered with Landsberger Reinette apples was baked during holidays, harvest, family events, and its recipe was shared at the courses organised by the Rural Housewives Circles. To this day, the inhabitants of Gorzów Land nurture the tradition of baking apple pie with Landsberger Reinette apples and cultivation of trees in order to keep this variety of apples as long as possible. The product is entered in the list of traditional products of the Lubuskie Region.

16 Nagawskie jabłka pieczone z sokiem Do przygotowania jabłka o przypieczonej, brązowawej skórce potrzebne są owoce młode, dobrze wykształcone i najlepiej z tradycyjnych, starych odmian jabłoni. Sposób przygotowania tego smakowitego deseru nie zmienił się od lat. Umyte owoce należy wydrążyć. Powstałe w ten sposób wgłębienie wypełnić konfiturami i upiec w piekarniku. Można podawać na gorąco lub ostudzone. Najlepiej smakują posypane cukrem pudrem lub ozdobione bitą śmietaną. Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych województwa łódzkiego. Nagawskie apples baked with juice To prepare the apples with a browned skin, we need new, well-developed fruit, preferably from traditional, old varieties of apple trees. The method to prepare this delicious dessert has not changed for years. Wash and core the fruit. Fill the resultant hollow with jam and bake the apples in the oven. They can be served hot or after cooling down. They taste best when sprinkled with castor sugar or decorated with whipped cream. The product is entered in the list of traditional products of the Łódzkie Region. Konfitura borówkowo-jabłkowa Tradycja przygotowywania konfitury borówkowo-jabłkowej jest strzeżona przez gospodynie z regionu Małopolski do dziś. Leśne borówki, przemieszane z drobinami jabłek odmiany papierówka, nadają konfiturze niepowtarzalny, bardzo wykwintny smak. Smażenie konfitury borówkowo--jabłkowej jest tradycją. Obrane ze skórki jabłka kroi się i usuwa gniazda, a następnie smaży krótko i bez cukru. Po pół godzinie można już dodać borówki i dalej smażyć ok. 2. godzin dziennie przez 2-3 dni. Dłuższe smażenie pozwala na dłuższe przechowywanie. Po usmażeniu konfiturę przekłada się do słoików i zakręca. Niepowtarzalny smak mają podawane z tą konfiturą naleśniki i ciasta. Jest ona również świetna, jako dodatek do mięs. Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych województwa małopolskiego. Blueberry and apple jam The tradition of preparing blueberry and apple jam is guarded by housewives from the Małopolska region until today. Forest blueberries mixed with particles of White Transparent apples give the jam a unique, very exquisite taste. Cooking blueberry and apple jam is a tradition. The peeled apples are cut and cored and then cooked shortly and without sugar added. After half an hour, you can already add blueberries and then cook for about 2 hours a day, for 2-3 days. Longer cooking makes longer storage possible. After cooking, put jam into jars and twist them. Pancakes and cakes served with this jam have a unique taste. It is also great as an accompaniment to meats. The product is entered in the list of traditional products of the Małopolskie Region. 14

17 POLISH TASTE Papierówka w syropie Papierówka to deserowa odmiana jabłoni domowej, którą do dziś można jeszcze spotkać w wielu przydomowych sadach. Owoce tej odmiany świetnie nadają się do wypieków, a także przetworów na zimę. Wyśmienite są jabłka w syropie używane do dań obiadowych, a także podawane jako słodycze dla dzieci. Do przygotowania zanurzonych w słomkowozłocistym płynie jabłek potrzeba 5 kg papierówek, 5 l wody, 1 kg cukru i kwasek cytrynowy. Wodę, cukier i kwasek należy zagotować tak, aby otrzymać syrop. Papierówki należy umyć i wykroić szypułki, ogonki pozostawić. Owoce ułożyć ciasno w słoiku i zalać syropem. Pasteryzujemy od 3 do 5 minut, nie dłużej, bo papierówki popękają. Produkt wpisany jest na listę produktów tradycyjnych województwa lubuskiego. White Transparent apples in syrup White Transparent is a dessert variety of apple-tree, which we may encounter in many backyard orchards even today. The fruit of this variety is great for cakes as well as for winter preserves. Excellent are apples in syrup, used for dinner courses and also served as sweets for children. In order to prepare apples immersed in golden-straw coloured liquid, we need 5 kg of White Transparent apples, 5 l of water, 1 kg of sugar and citric acid. Boil water, sugar and acid to obtain syrup. Wash apples, remove blossom ends, leave stems. Place the apples tightly in a jar and pour syrup. Pasteurise for 3-5 minutes, not longer, or the apples will crack. The product is entered in the list of traditional products of the Lubuskie Region. Placek z jabłkami Placek z jabłkami, nazywany również jabłkowcem, jabłecznikiem czy plackiem owocowym, to jedno z najstarszych ciast. Jest to kruche ciasto z widoczną w przekroju warstwą jabłek, na wierzchu posypane cukrem pudrem. Dawniej do przygotowania tego placka wykorzystywano jabłka z przydrożnych, dziko rosnących jabłoni. Później zaczęto używać innych odmian. Najlepiej do tego celu nadają się szare renety lub antonówki. Jabłka tych odmian trzeba umyć, obrać ze skórki i pokroić w cieniutkie plasterki. Inne jabłka trzeba było zetrzeć na tarce o grubych oczkach, a niektóre nawet przesmażać. Od początku lat 50. XX wieku do wypieku placka zaczęto stosować kruche ciasto. PRODUKTY NA PLACEK Z JABŁKAMI APPLE PIE INGREDIENTS. Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych województwa podkarpackiego. Apple pie Apple pie, also known as apple cake or fruit cake, is one of the oldest pastries. It is shortcake with a layer of apples visible in cross-section and sprinkled on top with castor sugar. In the past, to prepare this pastry, apples from roadside, wild apple trees were used. Later, people started using other varieties to prepare the pastry. The best apples for this purpose are Reinette or Antonovka apples. The apples of these varieties should be washed, peeled and thinly sliced. Other apples should be roughly grated and some even cooked. Since the early 50s of the 20th century, shortbread started being used to bake this pastry. The product is entered in the list of traditional products of the Podkarpackie Region. TEKST BY: MAŁGORZATA KSIĄŻYK/MRIRW ZDJĘCIA PHOTOS BY: IWONA CHROMIAK/MRIRW, PANTHERSTOCK/PHOTOGENICA, FOTOLIA 15

18

19 STYLIZACJA I ZDJĘCIE ARRANGEMENT AND PHOTO BY BOGUSŁAW BIAŁY STUDIO BBS

20 POZNAJ POLSKĄ ŻYWNOŚĆ Pieniądze dla sektora owocowo-warzywnego Funds for the fruit and vegetable sector POLSKI SEKTOR OWOCOWO-WARZYWNY STAŁ SIĘ W KRÓTKIM CZASIE BAR- DZO NOWOCZESNY, A WYTWARZANE PRZEZ NIEGO PRODUKTY SĄ DOSKO- NAŁE JAKOŚCIOWO I BARDZO SMACZNE. DUŻA W TYM ZASŁUGA NASZYCH PRZEDSIĘBIORCÓW, ALE TAKŻE UNIJNYCH FUNDUSZY IN A SHORT TIME, THE POLISH FRUIT AND VEGETABLE SECTOR HAS BECOME VERY MODERN AND THE PRODUCTS IT MANUFACTURES ARE EXCELLENT IN TERMS OF QUALITY AND VERY TASTY. IT WAS POSSIBLE LARGELY THANKS TO OUR ECONOMIC OPERA- TORS BUT ALSO TO THE EU FUNDS. 18

21 PPolskie podmioty, działające w branży owocowo-warzywnej, potrafiły bardzo skutecznie wykorzystać różne możliwości P wsparcia, jakie były i są dostępne w budżecie Unii Europejskiej. Od wstąpienia naszego kraju do Wspólnoty Europejskiej w maju 2004 r., do końca lipca br. otrzymały one ok. 7 mld zł wsparcia. Pieniądze te pochodziły z dwóch unijnych funduszy: Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) oraz Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), a wypłacała je Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. DISCOVER POLISH FOOD Polish entities operating in the fruit and vegetable industry were able to very effectively use various options of support which were and are available in the European Union budget. From our country s accession to the European Community, in May 2004, till the end of July 2014 they received ca. PLN 7 billion of support. Those funds came from two EU funds: European Agricultural Guarantee Fund (EAGF) and European Agricultural Fund for Rural Development (EAFRD) and were paid by the Agency for Restructuring and Modernisation of Agriculture. Pieniądze na Wspólną organizację rynku owoców i warzyw Grupy producentów z sektora owocowo-warzywnego, produkujące świeże owoce i warzywa, chętniej korzystały ze środków EFRG, wśród których były pieniądze na Wspólną organizację rynku owoców i warzyw. W ciągu 10 lat powstało w Polsce 312 wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw, które otrzymały 6,35 mld zł wsparcia. Z tej kwoty blisko 300 mln zł podmioty te przeznaczyły na działalność administracyjną, a ponad 6 mld zł na rozwój. Pieniądze były wykorzystywane głównie na inwestycje w budynki oraz budowle przeznaczone do przechowywania, magazynowania lub przygotowania owoców i warzyw do sprzedaży. Przedsiębiorcy również często inwestowali w sprzęt do zbioru owoców czy warzyw, a także w wyposażenie swoich zakładów w maszyny lub urządzenia do przechowywania, magazynowania lub przygotowania swojego asortymentu do sprzedaży. Popularnością cieszyły się także przedsięwzięcia związane z poprawianiem infrastruktury technicznej, stanowiącej wyposażenie budynków, w których przechowywane są owoce i warzywa. Oczywiście wszystkie te inwestycje musiały być związane z przechowywaniem, magazynowaniem, sortowaniem czy przygotowaniem owoców i warzyw do sprzedaży. Wsparcie z PROW Środki na inwestycje przedsiębiorcy z branży owocowowarzywnej mogli także pozyskać z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata Funds for the Common Market Organisation for Fruit and Vegetables Producer groups from the fruit and vegetable sector, producing fresh fruit and vegetables, were more eager to take advantage of the EAGF funds which included the money for the Common Market Organisation for Fruit and Vegetables. Over 10 years, 312 preliminarily recognised fruit and vegetable producer groups were established in Poland and they received PLN 6.35 billion of support. Of this amount, almost PLN 300 million were spent by those entities on administrative activities and more than PLN 6 billion on development. The money was used mainly for investments in buildings and facilities intended for storage, warehousing or preparing fruit and vegetables for sale. Operators also often invested in equipment to pick fruits and vegetables as well as in equipping their establishments with machinery or devices for storage, warehousing or preparing their product range for sale. Very popular were also projects related to improving the technological infrastructure of buildings, where fruit and vegetables are stored. Naturally, all those investments had to be related to storage, warehousing, sorting and preparing fruit and vegetables for sale. Support from the RDP The funds for investments could also be obtained by the fruit and vegetable sector operators from the European Agricultural Fund for Rural Development (EAFRD) within the framework of the Rural Development Programme for The GRUPY PRODUCENTÓW Z SEKTORA OWOCOWO-WARZYWNEGO, PRODUKUJĄCE ŚWIEŻE OWOCE I WARZYWA, CHĘTNIEJ KORZYSTAŁY ZE ŚRODKÓW EFRG, WŚRÓD KTÓRYCH BYŁY PIENIĄDZE NA WSPÓL- NĄ ORGANIZACJĘ RYNKU OWOCÓW I WARZYW PRODUCER GROUPS FROM THE FRUIT AND VEGETABLE SECTOR, PRODUCING FRESH FRUIT AND VEGETABLES, WERE MORE EAGER TO TAKE ADVANTAGE OF THE EAGF FUNDS WHICH INCLUDED THE MONEY FOR THE COMMON MARKET ORGANISATION FOR FRUIT AND VEGETABLES. 19

22 POZNAJ POLSKĄ ŻYWNOŚĆ Pieniądze z PROW , który wdraża Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, można było otrzymać na przedsięwzięcia realizowane z działania Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej. Do końca lipca 2014 r. przetwórcy owocowo-warzywni dostali ponad 631 mln zł na realizację swoich inwestycji, a kolejne 331 mln zł czeka na wypłatę do czasu, gdy przedsiębiorcy zrealizują i rozliczą swoje przedsięwzięcia. Najczęściej podmioty z branży owocowo-warzywnej realizowały, w ramach PROW , operacje związane z przetwarzaniem i konserwowaniem owoców i warzyw. Przetwórcy, którzy wykonali i rozliczyli już takie inwestycje, otrzymali dofinansowanie w wysokości 394 mln zł. Z kolei podmioty zajmujące się sprzedażą hurtową owoców i warzyw otrzymały dofinansowanie w wysokości prawie 133 mln zł, a producenci soków z owoców i warzyw ponad 90 mln zł. Pozostałe ok. 14 mln zł trafiło do firm zajmujących się produkcją cydru i innych win owocowych. Przedstawione dane nie są ostateczne. Te bowiem będą znane w 2015 r., gdy zakończone zostanie rozliczenie PROW Z całą pewnością można już teraz powiedzieć, że polskie firmy, działające w sektorze owocowo-warzywnym, znakomicie wykorzystały swoją szansę na rozwój. OKOŁO14 MLN ZŁ TRAFIŁO DO FIRM ZAJMUJĄCYCH SIĘ PRODUKCJĄ CYDRU I INNYCH WIN OWOCOWYCH APPROXIMATELY PLN 14 MILLION WENT TO COMPANIES DEALING WITH THE PRODUCTION OF CIDER AND OTHER FRUIT WINES. funds from the RDP , which is implemented by the Agency for Restructuring and Modernisation of Agriculture could be granted for the projects implemented under the measure Increasing the added value of agricultural and forestry production. By the end of July 2014, the fruit and vegetables processors received more than PLN 631 million for the implementation of their investments and further PLN 331 million are waiting to be paid until the operators implement and settle their projects. Most often, the fruit and vegetable industry entities implemented, under the RDP , operations related to the processing and preservation of fruit and vegetables. The processors who have already implemented and settled such investments, received co-financing amounting to PLN 394 million. In turn, the operators dealing with wholesale of fruit and vegetables received co-financing amounting to almost PLN 133 million and producers of fruit and vegetables more than PLN 90 million. The remaining PLN 14 million went to companies dealing with the production of cider and other fruit wines. The data presented are not definite. In fact, the definite data will be known in 2015, when the RDP is going to be settled. Certainly, now we can say that the Polish companies operating in the fruit and vegetable sector made excellent use of their chance for development. 20 TEKST BY: PAWEŁ WOJCIESZAK/ARIMR ZDJĘCIA PHOTOS BY: PANTHERSTOCK/PHOTOGENICA, IWONA CHROMIAK/MRIRW

23 DISCOVER POLISH FOOD ROZMOWA Z WALDEMAREM ŻÓŁCIKIEM, WICEPREZESEM ZARZĄDU GRUPY PRO- DUCENCKIEJ FRUIT FAMILY SP. Z O.O. INTERVIEW WITH WALDEMAR ŻÓŁCIK, VICE-PRESIDENT OF THE MANAGEMENT BOARD OF THE PRODUCER GROUP FRUIT FAMILY SP. Z O.O. Jabłka to moja prawdziwa pasja Apples are my true passion J H Jak długo działa Pan już w biznesie sadowniczym? Od 1996 r. zajmujemy się rodzinnie zakupem i sprzedażą jabłek w grójeckim zagłębiu sadowniczym. To tradycja rodzinna. Miłość do tego owocu wysysa się chyba z mlekiem matki. Przyszedłem na świat w rodzinie sadowników, spędziłem dzieciństwo wśród sadów jabłkowych. Jabłka to moje hobby i pasja. Poświęcam jej każdą wolną chwilę. Nie wyobrażam sobie, żeby producent dobrych jabłek nie pałał do nich prawdziwym afektem. To magiczny i bardzo zdrowy owoc. W przydomowym sadzie hoduję od lat nowe odmiany. W środowisku sadowników europejskich mam wielu przyjaciół. Kiedy się spotykamy, dzielimy się doświadczeniami, wymieniamy odmianami. Przydomowy sad jest moim poletkiem doświadczalnym. Stosuję tu tylko wyłącznie preparaty ekologiczne. Zero pestycydów. Wszystkie środki mają certyfikat ekologiczny. To daje mi gwarancję, że hodowane odmiany są absolutnie zdrowe. Mam nadzieję, że wiele z odmian trafi kiedyś na rynek ku zadowoleniu krajowych i zagranicznych konsumentów. How long have you been working in fruit-growing business? Since 1996, we have been doing family business consisting in purchase and sale of apples in the Grójec fruit-growing area. It is the family tradition. The love for this fruit probably runs in the family. I met the world in the family of fruit growers, I spent my childhood among apple orchards. Apples are my hobby and passion. I devote every spare moment to them. I cannot imagine that the producer of good apples has no real affection for them. They are magical and very wholesome. For years, I have been growing new varieties in the backyard orchard. In the environment of the European fruit growers, I have many friends. When we meet, we share experiences, exchange apple varieties. The backyard orchard is my experimental plot. I use only organic products here. No pesticides. All products have an ecological certificate. It gives me a guarantee that the varieties I grow are absolutely wholesome. I hope that one day many of these varieties will be placed on the market, to the satisfaction of domestic and foreign consumers. 21

24 POZNAJ POLSKĄ ŻYWNOŚĆ Od kilku lat należy Pan do Stowarzyszenia Unia Owocowa. Poprosimy o kilka słów na jej temat? Stowarzyszenie powstało w 2010 r. Ma bardzo szeroki zakres działania, ale pierwsze i podstawowe to troska o interesy członków organizacji. Wspieramy przejrzyste zasady eksportu, doradzamy sobie w obszarach prawno-ekonomicznych, promujemy konsumpcję polskiej żywności, a także upowszechniamy nowoczesne standardy jakościowe. Mamy świadomość pozycji i znaczenia polskiego sadownictwa. Dbamy o opłacalność eksportu naszych plonów, dążymy do wypracowania jednolitych zasad funkcjonowania branży. W eksporcie jabłek ważna jest jego spójność, a droga do spójności wiedzie poprzez np. działania informacyjne. Rozmawiamy z przedstawicielami polskiego rządu, z przedstawicielami rządów krajów importerów, a także z reprezentantami instytucji gospodarczych. Jeśli mówimy o przezwyciężaniu problemów w eksporcie, to chcę zaznaczyć, że nieustannie promujemy nowoczesne standardy jakościowe i techniczne w sferze produkcji oraz dystrybucji. Poza działaniami na rzecz eksportu wspieramy rodzimych producentów i dystrybutorów owoców i warzyw oraz reprezentujemy ich interesy w Polsce i za granicą. Ważną sferą działań jest umożliwianie wymiany wiedzy i doświadczeń. W ostatnim czasie mocno angażujemy się we wspieranie grup producenckich. Zdajemy sobie sprawę z tego, że powstawanie grup gwarantuje zrównoważony rozwój rynku owoców i warzyw. PREZESI FRUIT FAMILY ZACHĘCAJĄ DO UDZIAŁU W GRUPIE PRODUCENCKIEJ PRESIDENTS ENCOURAGE MEMBERSHIP IN THE PRODUCER GROUP. FRUIT FAMILY FLAGOWY OBIEKT FRUIT FAMILY LŚNI CZYSTOŚCIĄ THE FLAGSHIP FACILITY OF THE FRUIT FAMILY IS SHINING CRYSTAL CLEAR. For several years, you have been a member of the Fruit Union Association. Please, tell us something about it? The Association was founded in It has a very wide range of activities, but the first and fundamental activity is to care for the interests of the organisation members. We support transparent export rules, we advise each other in the legal and economic fields, we promote the consumption of Polish food and we also disseminate the modern quality standards. We are aware of the position and importance of Polish fruit growing. We care about the profitability of the export of our crops, we aim at developing the uniform rules of the functioning of the industry. What is important in the export of apples, is its consistency and the way to consistency leads through, e.g. information measures. We talk to the representatives of the Polish Government, the representatives of the Governments of the importing countries as well as the representatives of economic institutions. When talking about overcoming problems in the export, I would like to stress that we constantly promote modern quality and technical standards in the area of production and distribution. Apart from the activities in support of the export, we support native producers and distributors of fruit and vegetables and represent their interests in Poland and abroad. An important area of activities is to facilitate the exchange of knowledge and experience. Recently, we have been strongly involved in supporting producer groups. We are aware of the fact that the formation of the groups guarantees the sustainable development of the fruit and vegetable market. How, specifically, does the Fruit Union want to ensure the quality and unique taste of Polish fruit and vegetables? In practice, it is a constant process. If we want to gain new outlets for our wonderful apples and other fruit and vegeta- 22

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ THE POWER OF EXPORT IN POLISH COSMETICS INDUSTRY KATARZYNA OLĘDZKA Brand Manager Verona Products Professional AGENDA 1. Branża kosmetyczna w Polsce i na świecie

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Polskie jabłka - symbol dynamicznego rozwoju Polish apples a symbol of dynamic development

Polskie jabłka - symbol dynamicznego rozwoju Polish apples a symbol of dynamic development ISSN 1232-9541 Jesień Autumn 2014 Polskie jabłka - symbol dynamicznego rozwoju Polish apples a symbol of dynamic development Pieniądze dla sektora owocowo-warzywnego Funds for the fruit and vegetable sector

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Frozen baked goods catalogue

Frozen baked goods catalogue Frozen baked goods catalogue MW Janczewscy Company was founded in 1991 by Mariola and Waldemar Janczewski, and today it is one of the most competitive confectionery companies in Poland. Our products are

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND LIVE SCIENCES POZNAŃ BRANCH Department of Environmental Management in Livestock Buildings and

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Zestawienie czasów angielskich

Zestawienie czasów angielskich Zestawienie czasów angielskich Present Continuous I am, You are, She/ He/ It is, We/ You/ They are podmiot + operator + (czasownik główny + ing) + reszta I' m driving. operator + podmiot + (czasownik główny

Bardziej szczegółowo

Lekcja 1 Przedstawianie się

Lekcja 1 Przedstawianie się Lekcja 1 Przedstawianie się i poznawanie innych 2 Wysłuchaj dialogów, najpierw w wersji oryginalnej, później z tłumaczeniem. Powtarzaj poszczególne kwestie za lektorami. Dialog 1 Przedstawianie się w sytuacji

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Wydział Zarządzania Specjalność: Inwestycje Kapitałowe i Strategie Finansowe Przedsiębiorstw Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Michał Goc Praca

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND 2014 WWW.ADVICERO.EU RETAIL MARKET IN POLAND The Polish retail market enjoyed substantial development in recent years and is expected to continue growing in the near

Bardziej szczegółowo

System optymalizacji produkcji energii

System optymalizacji produkcji energii System optymalizacji produkcji energii Produkcja energii jest skomplikowanym procesem na który wpływa wiele czynników, optymalizacja jest niezbędna, bieżąca informacja o kosztach i możliwościach wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION

SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION 1. Applicant s data Company s name (address, phone) NIP (VAT) and REGON numbers Contact person 2. PPROPERTIES HELD Address Type of property Property

Bardziej szczegółowo

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges www.european-ecotourism.pl registration: office@european-ecotourism.pl enquires: biuro@sie.org.pl tel. +48 725 994 964 Social Ecological Institute is pleased to invite to III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE

Bardziej szczegółowo

Adam Kozierkiewicz JASPERS

Adam Kozierkiewicz JASPERS Adam Kozierkiewicz JASPERS Europa 2020 Flagship initiatives Priorities Targets Digital agenda for Europe Innovation Union Youth on the move Resource efficient Europe An industrial policy for the globalisation

Bardziej szczegółowo

Iwona Nurzyńska. Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce

Iwona Nurzyńska. Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce Iwona Nurzyńska Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk Warszawa 2011 Iwona Nurzyńska European

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be angry with somebody gniewać się na kogoś Czy gniewasz

Bardziej szczegółowo

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r EGARA 2011 Adam Małyszko FORS POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r HISTORIA ELV / HISTORY ELV 1992r. 5 Program działań na rzecz ochrony środowiska / EAP (Environmental Action Plan) 1994r. Strategia dobrowolnego

Bardziej szczegółowo

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011 Implementation of the JEREMIE initiative in Poland Prague, 8 November 2011 Poland - main beneficiary of EU structural funds - 20% of allocation within cohesion policy (EUR 67 bln) Over EUR 10 bln of NSRF

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

Find out more about IRENA s products in our catalogue.

Find out more about IRENA s products in our catalogue. Glass Factory IRENA is one of the leading producers of glass products. We are proud of over 80 years of experience and tradition. Our offer covers the range of sodium glass products: tumblers and steamware,

Bardziej szczegółowo

Organic plant breeding: EU legal framework and legislative challenges Ekologiczna hodowla roślin: ramy prawne UE i wyzwania legislacyjne

Organic plant breeding: EU legal framework and legislative challenges Ekologiczna hodowla roślin: ramy prawne UE i wyzwania legislacyjne Organic plant breeding: EU legal framework and legislative challenges Ekologiczna hodowla roślin: ramy prawne UE i wyzwania legislacyjne Antje Kölling IFOAM EU Policy Manager EkoSeedForum 20-22 March 2014

Bardziej szczegółowo

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy Definition: WHAT DOES THE SPECIAL ECONOMIC ZONE MEAN? THE SPECIAL ECONOMIC ZONE IS THE SEPERATED AREA WITH ATTRACTIVE TAX

Bardziej szczegółowo

Wikimedia Polska Conference 2009 You too can create... not only Wikipedia!

Wikimedia Polska Conference 2009 You too can create... not only Wikipedia! Wikimedia Polska Conference 2009 You too can create... not only Wikipedia! 1 st -3 rd May, 2009, Jadwisin by the Jezioro Zegrzyńskie Wikimedia Polska Conference 2009 is a fourth event organized by the

Bardziej szczegółowo

Stan i szanse rozwoju sektora piekarskiego w Polsce Status and development opportunities of the bread baking branch in Poland

Stan i szanse rozwoju sektora piekarskiego w Polsce Status and development opportunities of the bread baking branch in Poland Stan i szanse rozwoju sektora piekarskiego w Polsce Status and development opportunities of the bread baking branch in Poland Henryk Piesiewicz, Andrzej Szydłowski UIB Congress POZNAŃ, POLAND 12-16, september

Bardziej szczegółowo

Katalog produktów Products catalogue

Katalog produktów Products catalogue Katalog produktów Products catalogue Wszelkiego rodzaju warzywa i owoce a także mieszanki owocowe i warzywne można kupić w opakowaniach z logiem Słonecznego Ogrodu. Łącząc ogromne doświadczenie oraz najnowsze

Bardziej szczegółowo

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 29 August 2013. 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD)

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 29 August 2013. 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD) COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION Brussels, 29 August 2013 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD) ENV 782 MAR 119 MI 708 ONU 86 CODEC 1921 INST 459 PARLNAT 214 COVER NOTE from: Polish Senate date

Bardziej szczegółowo

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki 2017-2018 Zanim zaczniesz wypełniać formularz, zapoznaj się z Instrukcjami! Imię i nazwisko:

Bardziej szczegółowo

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my Volley English! Już od dziś, co miesiąc, znajdziecie w naszym serwisie nową ofertę. Zapraszamy Cię do nauki angielskiego w praktycznym wydaniu. Przygotowaliśmy dla Ciebie wyjątkowe materiały, które odnoszą

Bardziej szczegółowo

NAJPIĘKNIEJSZE CHOINKI TYLKO U NAS! THE MOST BEAUTIFUL CHRISTMAS TREES ONLY FROM US! SPRZEDAŻ HURTOWA WHOLESALE Plantacja Ale Choinki osiąga dużą wydajność dzięki zautomatyzowaniu uprawy, odpowiedniej

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

Rozmowa kwalifikacyjna z pracodawcą po angielsku str. 4 Anna Piekarczyk. Od Wydawcy

Rozmowa kwalifikacyjna z pracodawcą po angielsku str. 4 Anna Piekarczyk. Od Wydawcy Spis treści Sposoby na udaną rozmowę kwalifikacyjną...5 Lista czasowników, które warto znać i zastosować podczas rozmowy kwalifikacyjnej...9 Lista przymiotników opisujących charakter... 11 Dla pracodawcy:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT A n g i e l s k i Phrasal Verbs in Situations Podręcznik z ćwiczeniami FRAGMENT Dorota Guzik Joanna Bruska Autorzy: Dorota Guzik, Joanna Bruska Konsultacja językowa: Tadeusz Z. Wolański Lektorzy: Maybe

Bardziej szczegółowo

POLISH CULTURAL FOUNDATION

POLISH CULTURAL FOUNDATION 177 Broadway Clark, New Jersey 07066 Tel: 732-382-7197 Fax: 732-382-7169 web: www.pcfnj.org e-mail: pcf@pcfnj.org Accept our cordial invitation to JOIN TODAY! Come visit and experience our hospitality.

Bardziej szczegółowo

Ekologiczna uprawa malin jako alternatywa Organic raspberry cultivation as an alternative

Ekologiczna uprawa malin jako alternatywa Organic raspberry cultivation as an alternative Ekologiczna uprawa malin jako alternatywa Organic raspberry cultivation as an alternative Cz. II Ekologiczne metody produkcji maliny Part II: Raspberry organic production methods Beata Studzińska 1 Produkcja

Bardziej szczegółowo

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies 544524-TEMPUS-1-2013-1-PL-TEMPUS-SMHES Qualifications Frameworks for Environmental Studies at Ukrainian Universities Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO Meeting Big Data challenges in Leadership with Human-Computer Synergy. Presented by Dr. Morten Middelfart, CTO Big Data Data that exists in such large amounts or in such unstructured form that it is difficult

Bardziej szczegółowo

I webinarium 18.02.2015

I webinarium 18.02.2015 I webinarium 18.02.2015 Współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013.

Bardziej szczegółowo

REASUMPCJA. warzyw, głównie w wyniku

REASUMPCJA. warzyw, głównie w wyniku REASUMPCJA W 2012 r. zbiory owoców w Polsce, według przedwynikowego szacunku GUS z września, były o 8,5% wyższe niż w roku poprzednim i wyniosły 3,7 mln ton. Decydujący był wzrost o niemal 10% do 2,7 mln

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYCHÓD Nowicka sp. j. n Hetmańska 91, 60-218 Poznań, Poland n the Międzychód Plant n Gen. Sikorskiego 22, 64-400 Międzychód, Poland n

MIĘDZYCHÓD Nowicka sp. j. n Hetmańska 91, 60-218 Poznań, Poland n the Międzychód Plant n Gen. Sikorskiego 22, 64-400 Międzychód, Poland n n n n Międzychód is a city in the Wielkopolska [Greater Poland] Province, surrounded by nature reserves, known as Land of 100 Lakes and the clean environment. This is also the name of the 110 year old

Bardziej szczegółowo

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 25 March 2014. 8148/14 Interinstitutional File: 2014/0011 (COD)

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 25 March 2014. 8148/14 Interinstitutional File: 2014/0011 (COD) COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION Brussels, 25 March 2014 8148/14 Interinstitutional File: 2014/0011 (COD) CLIMA 30 ENV 318 MI 307 IND 117 ENER 142 ECOFIN 305 TRANS 175 COMPET 191 CODEC 893 INST 173 PARLNAT

Bardziej szczegółowo

Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego End-user licence agreement

Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego End-user licence agreement Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego End-user licence agreement Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego Wersja z dnia 2 września 2014 Definicje GRA - Przeglądarkowa gra HTML5 o nazwie Sumerian City, dostępna

Bardziej szczegółowo

WYPOSAŻENIE TECHNICZNE WYBRANYCH GOSPODARSTW ROLNYCH KORZYSTAJĄCYCH Z FUNDUSZY UNII EUROPEJSKIEJ

WYPOSAŻENIE TECHNICZNE WYBRANYCH GOSPODARSTW ROLNYCH KORZYSTAJĄCYCH Z FUNDUSZY UNII EUROPEJSKIEJ Inżynieria Rolnicza 1(126)/2011 WYPOSAŻENIE TECHNICZNE WYBRANYCH GOSPODARSTW ROLNYCH KORZYSTAJĄCYCH Z FUNDUSZY UNII EUROPEJSKIEJ Zbigniew Wasąg Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w Biłgoraju Streszczenie.

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to eat out jeść poza domem Czy często jadasz poza domem?

Bardziej szczegółowo

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 25 LAT 27 LAT 1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 nasi klienci dobrze trafili... get your swing on with us... www.dyskret.com.pl 30-023 Kraków, ul. Mazowiecka 131 tel. +48 12 423 31 00, office@dyskret.com.pl

Bardziej szczegółowo

THE RAIL RATES valid from 1st October 2015

THE RAIL RATES valid from 1st October 2015 RAIL TARIFF This Rail Tariff is an integral part of intermodal transport arrangement service provided by PCC Intermodal S.A. and therefore it cannot be used as a standalone offer, only in combination with

Bardziej szczegółowo

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND Ala ma kota is a network of non-public education preschools which are entered into the register of non-public schools and institutions of the Capital City of

Bardziej szczegółowo

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International Edycja 5. kwiecień 2015 5 th Edition APRIL 2015 Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International The Most Desired Employers 2014 in the Opinion of Professionals

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY TeleTrade DJ International Consulting Ltd Sierpień 2013 2011-2014 TeleTrade-DJ International Consulting Ltd. 1 Polityka Prywatności Privacy Policy Niniejsza Polityka

Bardziej szczegółowo

Cel szkolenia. Konspekt

Cel szkolenia. Konspekt Cel szkolenia About this CourseThis 5-day course provides administrators with the knowledge and skills needed to deploy and ma Windows 10 desktops, devices, and applications in an enterprise environment.

Bardziej szczegółowo

Wiejskie organizacje pozarządowe

Wiejskie organizacje pozarządowe Wiejskie organizacje pozarządowe Rural Non-Governmental Organisations Editor Maria Halamska Institute of Rural and Agricultural Development Polish Academy of Sciences Warsaw 2008 Wiejskie organizacje pozarządowe

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. KOD UCZNIA UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI

Bardziej szczegółowo

Informal Support in Ageing Societies

Informal Support in Ageing Societies Informal Support in Ageing Societies The Elderly, the Family and the Welfare State Dependency Ratios Myth and Reality The Elderly as Providers and Recipients Future Challenges Policy Implications 1 Dependency

Bardziej szczegółowo

EuroWeek Szkoła Liderów 2015

EuroWeek Szkoła Liderów 2015 EuroWeek Szkoła Liderów 2015 Tegoroczny Obóz Językowy Euroweek, niewątpliwie był jednym z tych wyjazdów, które zapadają w pamięci na długie lata. Grupa uczniów z naszej szkoły wraz z nauczycielem języka

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to take a rest - odpocząć Muszę odpocząć. (5) Czy chcesz

Bardziej szczegółowo

UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : 55 mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci

UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : 55 mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci IP/8/899 Bruksela, dnia 9 grudnia 8 r. UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci Od dnia stycznia 9 r. UE będzie miała nowy program Bezpieczny

Bardziej szczegółowo

PRODUCTION HALL OFFER

PRODUCTION HALL OFFER PRODUCTION HALL OFFER 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Bałtowska 2. Location / Lokalizacja PRODUCTION HALL DATA Town / Street Miasto / Ulica Ostrowiec Świętokrzyski/Bałtowska Street

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to do business prowadzić interesy Prowadzę interesy w

Bardziej szczegółowo

Ilona B. Miles website Terms of Use (ewentualnie: Service)

Ilona B. Miles website Terms of Use (ewentualnie: Service) Ilona B. Miles website Terms of Use (ewentualnie: Service) 1. The owner of the website Ilona B. Miles is Success Solutions LLC, Sonaty Street 6/1108, 02-744 Warsaw, Tax Identification Number: 5213689531,

Bardziej szczegółowo

MATURA USTNA: ZESTAW 1

MATURA USTNA: ZESTAW 1 MATURA USTNA: ZESTAW 1 Twój kolega/twoja koleżanka chce dowiedzieć się czegoś o Twojej klasie. Poniżej podane są 4 kwestie, które musisz omówić w rozmowie z egzaminującym. Liczba uczniów w klasie Atmosfera

Bardziej szczegółowo

Organic Seeds: Transparency and availability / Ekologiczny material siewny: przejrzystość i dostępność

Organic Seeds: Transparency and availability / Ekologiczny material siewny: przejrzystość i dostępność Organic Seeds: Transparency and availability / Ekologiczny material siewny: przejrzystość i dostępność Klaus-Peter Wilbois Poznań, 21.03.2014 Requirements of EC Regulation 834/2007 / Rozporządzenie Rady

Bardziej szczegółowo

Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał

Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał Poland is a nation rich in history, culture, and tradition, undergoing tremendous change. Polska jest krajem bogatym w historię, kulturę i tradycję, przechodzącym

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

Why choose No Hau Studio?

Why choose No Hau Studio? Why choose No Hau Studio? We ve been perfecting our skills for over 10 years. Branding and Communications are the core of our activities. B2B is our speciality. Customer s Satisfaction is our priority.

Bardziej szczegółowo

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH INŻYNIERIA W ROLNICTWIE. MONOGRAFIE 16 ENGINEERING IN AGRICULTURE. MONOGRAPHS 16 WIESŁAW GOLKA TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH TRANSPORTATION IN RURAL FAMILY FARMS Falenty 2014 WYDAWNICTWO

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be at the airport być na lotnisku Ona jest teraz na

Bardziej szczegółowo

A good donor has as high requirements as a good customer! Solutions for Fundraising. in cooperation with Ebit GmbH

A good donor has as high requirements as a good customer! Solutions for Fundraising. in cooperation with Ebit GmbH A good donor has as high requirements as a good customer! Solutions for Fundraising in cooperation with Ebit GmbH Profit for commercial companies means optimization of donor relationship for you. The connection

Bardziej szczegółowo

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl październik 2011 Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Pomoc przedakcesyjna począwszy od roku 2000 przyznana

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem

Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem Ŝurawia GTK1100 Poznań, 24-11-2010 Igor Pawela Forum Czystej Energii Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

Privacy policy. Polityka prywatności. www.wochen-office.com. office@wochen-offce.com 0048 667-352-102 0048 501-059-473

Privacy policy. Polityka prywatności. www.wochen-office.com. office@wochen-offce.com 0048 667-352-102 0048 501-059-473 Privacy policy Polityka office@wochen-offce.com 0048 667-352-102 0048 501-059-473 registration / correspondence address: 05-850 Ożarów Mazowiecki ul. Dmowskiego 70A/37 Polska / Poland The personal / business

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

Jak wprowadzić produkty spożywcze na rynek w Chinach poprzez Szanghaj Xijiao International?

Jak wprowadzić produkty spożywcze na rynek w Chinach poprzez Szanghaj Xijiao International? Jak wprowadzić produkty spożywcze na rynek w Chinach poprzez Szanghaj Xijiao International? dr Jerzy Rzymanek, Klaster Eksport Promocja Azja, Robayu Corp. Sp. z o.o. Shanghai XiJiao International Agricultural

Bardziej szczegółowo

KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO Zadania egzaminacyjne Rozmowa wstępna (rozgrzewka językowa) Zadanie 1 rozmowa sterowana Zadanie 2 ilustracja + 3 pytania Zadanie

Bardziej szczegółowo

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+ Goodman Kraków Airport Logistics Centre 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth Goodman Kraków Airport Logistics Centre ul. Komandosów 1, 32-085 Modlniczka Goodman

Bardziej szczegółowo