EUROPEJSKI SEKTOR ŻYWNOŚCI:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "EUROPEJSKI SEKTOR ŻYWNOŚCI:"

Transkrypt

1 EUROPEJSKI SEKTOR ŻYWNOŚCI: Stan obecny i przyszły Europejskie rozwiązania dla przedsiębiorstw spożywczych dzięki trans-narodowym badaniom i opiniom, w oparciu o przykłady kluczowych zagadnień dotyczących MŚP. HSSE Higiena, Bezpieczeństwo, Ochrona i Środowisko ICT Technologie informacyjno-komunikacyjne Innowacje Potrzeby i preferencje konsumentów Prognozowanie (narzędzia przyszłości) Potrzeby szkoleniowe Food-MAC project

2 SPIS TREŚCI PRZEDMOWA...3 STRESZCZENIE KONTEKST I CELE Tło Struktura projektu: 6 kluczowych tematów w 10 krajach SYNTEZA KLUCZOWYCH ZAGADNIEŃ Higiena, Zdrowie, Bezpieczeństwo, Ochrona i Środowisko (HSSE) Technologie Informacyjno-Komunikacyjne (ICT) Innowacje Preferencje i potrzeby konsumentów Prognozowanie (Narzędzia przyszłości) Potrzeby Szkoleniowe SYNTEZA GLOBALNA Zależnosci pomiędzy poszczególnymi grupami tematycznymi Europejska analiza SWOT w oparciu o 6 kluczowych tematów w sektorze rolnospożywczym Zalecenia WNIOSKI...22 This project has been funded with support from the European Commission. This publication reflects the views only of the author, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein. Thematic Network 2 programme

3 PRZEDMOWA 1 Food-MAC 2 jako akcja tematyczna wspierana przez Europejski Program Leonardo da Vinci, oferuje prawdziwie europejską sieć zasobów, ekspertyz i rozwiązań problemów itp., skierowanych do małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), w sektorze rolno-spożywczym, dzięki zaangażowaniu całego strumienia aktorów (w górę i w dół). MAC to Multi Actors Cooperation (Międzynarodowa Sieć Współpracy) obejmuje: MŚP, większe przedsiębiorstwa, osoby indywidualne, uczelnie wyższe, centra szkoleniowe, centra badawcze, jednostki profesjonalne, przedstawicielstwa rozwoju publicznego i społecznego, związki handlu, centra przekazu informacji itp. Sieć współpracy food-mac (food-mac Network) jest rozszerzeniem projektu food-mac 3. Dzięki usługom i gotowości klientów, sieć food-mac jest otwarta na przyjmowanie nowych członków (partnerów przekazu).trwały Rozwój, Profesjonalizm, Jakość Usług, to kluczowe słowa wspomagające motto Wspólne zaufanie Innowacje, Efektywność. Misją food-mac jest: Udoskonalenie dialogu pomiędzy małymi i średnimi przedsiębiorstwami sektora rolnospożywczego, a konsumentami całej Europy poprzez: Popieranie pro-aktywnej, trans-narodowej sieci współpracy obejmującej wszystkich aktorów łańcucha żywnościowego od producenta do konsumenta, Stworzenie trwałej Międzynarodowej Sieci Współpracy (MAC) w różnych dziedzinach tematycznych adresowanych do potrzeb każdej firmy spożywczej, Zapewnienie równego dostępu do informacji i jej swobodnego przepływu pomiędzy przedsiębiorstwami niezależnie od ich wielkości, Przewidywanie preferencji i wymagań konsumentów, Identyfikację potrzeb szkoleniowych jak również przewidywanie przyszłych trendów współczesnej ekonomii. Sieć współpracy food-mac powstała dzięki projektowi, który otrzymał wsparcie Komisji Europejskiej. Program Leonardo da Vinci 4 wybrał zespół kierowniczy z grupy tworzącej Sieć MAC, w celu stworzenia współpracy tematycznej europejskich przedsiębiorstw, uczelni wyższych, jednostek profesjonalnych, organizacji krajowych i konsumenckich działających w sektorze rolnospożywczym. 1 - Opinie wyrażone w tym raporcie pochodzą od autorów i nie koniecznie odzwierciedlają oficjalny pogląd Komisji Europejskiej na zagadnienie. 2 - Więcej bieżących informacji o Sieci Współpracy food-mac i jej działalności można znaleźć na stronie: 3 - Projekt food-mac typu Sieci Tematyczne, realizowany przy wsparciu Europejskiego Programu Leonardo da Vinci jako nr. projektu: P/NT/ Informacje o programie można znaleźć na stronie: Thematic Network 3 programme

4 STRESZCZENIE Struktura projektu food-mac została oparta na Grupach Zagadnień (IG) 5. Każda z nich skupia się na innym kluczowym temacie dotyczącym przede wszystkim sektora MŚP: Higiena, Zdrowie, Bezpieczeństwo, Ochrona i Środowisko (HSSE) Technologie informacyjno-komunikacyjne (ICT) Innowacje Preferencje i potrzeby konsumentów Prognozowanie (narzędzia przyszłości) Potrzeby szkoleniowe. Analiza SWOT Mocne strony Preferencyjne finansowanie i inne bodźce dla MŚP. Słabe strony Słaba współpraca między przemysłem a uczelniami wyższymi w przypadku MŚP Brak specjalistycznych informacji i poradnictwa dla pewnych gałęzi przemysłu dotyka bardziej MŚP niż większe przedsiębiorstwa Koszty systemów nowoczesnego zarządzania są proporcjonalnie wyższe w mniejszych firmach (w skali ekonomicznej). Możliwości Trendy obecnego rynku dotyczącego zapotrzebowania na łatwo dostępną, wysokiej jakości, świeżą żywność może faworyzować bardziej MŚP ze względu na bliskość w tym wypadku rynków producentów i konsumentów Wydaje się, że MŚP posiadają lepszą wiedzę o lokalnych konsumentach i mogą lepiej i szybciej odpowiedzieć na ich preferencje. Zagrożenia Brak struktur informacyjnych dla MŚP, może hamować zakładany, oczekiwany rozwój. ZALECENIA Lepsza Trans-narodowa wzajemna współpraca wszystkich zaangażowanych aktorów w szczególności pomiędzy: Strefa badawcza/ przemysł Konsumenci/producenci Uczelnie wyższe/ przedsiębiorstwa, (wymagania wymuszają nowe kwalifikacje) Powiązania wewnętrzne między MŚP i wymiana dobrych i złych doświadczeń (przykłady dobrej praktyki) Wykreowanie silnych klastrów, obejmujących szeroki zakres firm i usług w jednym regionie lub określonym sektorze działań. Wzrost możliwości trans-narodowych, szkoleń ustawicznych (przez całe życie) ze względu na ciągle rosnący poziom potrzeb i umiejętności. Potrzeba dostosowania linii politycznych w celu stworzenia wspólnej polityki rolnej, prawa, standardów higienicznych i przetwórstwa. 5 - raporty można ściągnąć w formacie elektronicznym z sekcji biblioteki (library) na stronie: Thematic Network 4 programme

5 1 KONTEKST I CELE 0.0 Tło Projekt food-mac jest 3 letnim projektem tematycznym typu Międzynarodowe sieci współpracy współfinansowanym przez europejski program Leonardo da Vinci II. Rozpoczął się 1 kwietnia 2001r, w celu: zebrania opinii i popierania innowacji (nowe podejście) w zakresie szkoleń zawodowych poprzez wzajemną współpracę ekspertów i organizacji specjalizujących się w określonych dziedzinach. Sieć współpracy może istnieć na poziomie regionalnym lub w określonych sektorach działalności; weryfikacji aktualnych potrzeb oraz określenie wymagań w tym zakresie oraz udoskonalenie oczekiwanych korzyści z inicjatyw szkoleń zawodowych; publikacji rezultatów prac podjętych przez tę międzynarodową sieć współpracy, poprzez odpowiednie kanały komunikacji, w celu większej promocji innowacji i trans-narodowej kooperacji w zakresie szkoleń zawodowych. Jest to odpowiedź na potrzeby sektora poprzez nowe projekty, w celu wsparcia bieżącej (ciągłej) współpracy międzynarodowej konsorcjum i jego partnerów. 0.0 Struktura projektu: 6 kluczowych tematów w 10 krajach. Sześć kluczowych tematów zostało wybranych jako część metodologicznej struktury zbierania danych i rozpowszechniania informacji z zakresu: rynku, regulacji prawnych, przykładów dobrej praktyki, transferu technologii, potrzeb szkoleniowych, systemów szkoleń, umiejętności (oferty i popyt) itp. Te sześć głównych tematów wybranych na wstępie, zostało zdefiniowanych zgodnie z szerokim europejskim zasięgiem, zainteresowania, obejmującym co najmniej 10 krajów: Estonia, Finlandia, Francja, Niemcy, Grecja, Węgry, Polska, Portugalia, Hiszpania i Szwecja. Kluczowe role zostały zidentyfikowane i rozdysponowane wśród partnerów: Zostały utworzone 3 Komisje: o Zarząd (sprawy administracyjne i strategiczne) o Komisja techniczna (wsparcie technologiczne i wdrożeniowe narzędzi funkcjonowania sieci współpracy) o Komisja merytoryczna (metodologia, zbieranie danych, analiza danych, synteza i rozpowszechnianie). Zostało wprowadzonych kilka narzędzi wspomagających pełną współpracę: o Narzędzia administracyjne: Wytyczne kontraktowe uzupełniające oficjalne wytyczne programu Leonardo Wytyczne dotyczące wzorów i stylów wewnętrznej komunikacji partnerów Wspólne modele administracyjne zbierania danych oparte na zasadzie ciągłości Otwarcie gorącej linii dla partnerów food-mac uwzględniając bieżący rozwój systemu zgodnie z zasadą Total Quality Management (TQM nowoczesna technika zarządzania przedsiębiorstwem oparta na sieciowej wymianie danych). o Narzędzia technologiczne: Intranetowe narzędzia współpracy grupowej: centralna odpowiedzialność za wszystkie dokumenty, procedury, struktura dokumentów, kalendarz, propozycje kwestionariuszy do głosowania i podejmowania decyzji. System intranetowy wprowadzania danych: centralna baza danych do wprowadzania informacji, dostępna w każdym miejscu Europy poprzez sieciowy interfejs. Narzędzia do prowadzania Video - konferencji. Narzędzia wykorzystywane najczęściej podczas międzynarodowych spotkań w celu umożliwienia udziału w wydarzeniu i dyskusji partnerom, którzy nie mogą uczestniczyć osobiście oraz Partnerom Przekazu z innych krajów, którzy chcieliby podzielić się swymi doświadczeniami z innymi lokalnymi MŚP. Narzędzia Web konferencji (konferencja poprzez Internet). Narzędzia wykorzystywane w pracach roboczych i przygotowywaniu międzynarodowych spotkań. o Narzędzia pracy grupowej w sieci i efekt kuli śnieżnej Partnerzy Przekazu: opierając się na istocie MAC (współpracy wielu aktorów na różnych płaszczyznach) założono udział wszelkiego rodzaju organizacji/ osób indywidualnych na wszystkich poziomach współpracy. Thematic Network 5 programme

6 Partnerzy Przekazu zaangażowani w rozpowszechnianie i wzajemną wymianę zasobów, opinii, ekspertyz, know-how, w celu optymalizacji umiejętności rozwiązywania problemów sieci food-mac. Partnerzy Przekazu (MŚP, przemysł, firmy) zaangażowani w celu identyfikacji potrzeb, wzmocnienia europejskiego sektora rolno-spożywczego, przewidywania zmian socjoekonomicznych w pragmatycznym podejściu, który może być wdrożony na poziomie MŚP bez zaburzenia poziomu produkcji czy zasobów MŚP. Wszystkie przedstawione przypadki, opisane przez ekspertów food-mac przyczyniają się do poszerzenia wspólnej wiedzy/opinii dzięki wymianie przykładów dobrej praktyki. Metodologia: kluczowe kroki: W pierwszym stadium projektu, każdy partner food-mac przeprowadził w swoim kraju gruntowne poszukiwania informacji, zgodnie z kluczowymi grupami tematycznymi zdefiniowanymi w projekcie. Następnie, zebrane dane zostały wprowadzone do bazy na stronie internetowej food-mac, zawierającej obecnie ponad 700 rekordów informacji o kursach, materiałach szkoleniowych, podręcznikach, przewodnikach, oprogramowaniu, publikacjach, czasopismach, studium przypadku, stronach internetowych i innych źródłach informacji, które umożliwiają znalezienie więcej, bardziej szczegółowych danych dotyczących wyróżnionych dziedzin tematycznych. Następnie przeprowadzono 2 równoległe analizy, jedna krajowa (dla każdego kraju zaangażowanego w projekt), druga tematyczna (dla każdej grupy tematycznej zdefiniowanej w projekcie). Trzeci krok to synteza globalna rezultatów/ wyników projektu i jej rozpowszechnianie. W tym dokumencie/opracowaniu można znaleźć informacje nie tylko o sektorze rolno-spożywczym lecz również opis powiązań pomiędzy kluczowymi grupami tematycznymi, europejską analizą SWOT 6, zalecenia dotyczące poszczególnych grup tematycznych będących obiektem badań projektu oraz specyficzne informacje o Sieci Współpracy food-mac. Dokument ten powstał w szczególności by pomóc i wesprzeć rolno-spożywczy sektor MŚP w różnych krajach Europy. Rezultaty: Wszystkie dokumenty można zamówić w krajowym biurze kontaktowym lub ściągnąć w wersji elektronicznej, korzystając z sekcji Library na stronie internetowej food-mac: 1/ Raporty kluczowych grup tematycznych: 6 pełnych opracowań Syntezę każdego właściwego badania można znaleźć na stronie internetowej projektu. Zostanie ona przetłumaczona na 11 języków obcych krajów zaangażowanych w projekt; 2/ GLOBALNA synteza: Synteza ta jest również dostępna w 11 językach na stronie internetowej partnerów. Zostanie zatwierdzona przez konsorcjum ekspertów i przez wybranych Partnerów Przekazu, w szczególności MŚP, którzy będą mogli sprawdzić swój związek z kluczowymi problemami i znaleźć różne drogi odpowiedzi na ich potrzeby. 3/ Broszury w językach (lokalnych): Została opracowana atrakcyjna ulotka informacyjna, z której odbiorcy końcowi będą mogli dowiedzieć się o akcjach Komisji Europejskiej i wsparciu dla przedsiębiorstw sektora spożywczego. Będę tam również odnośniki/ linki do odpowiednich rozwiązań na poziomie lokalnym lub europejskim. 4/ Strona internetowa: przydatny adres gdzie można znaleźć pełną bazę danych, bieżące informacje, ostatnie opracowania europejskich regulacji prawnych dla sektora spożywczego, głównych aktorów tego sektora, przykłady dobrej praktyki i bezpośredni kontakt do lokalnych ekspertów i potencjalnych partnerów tzn.: 5/ Europejska Sieć umiejętności, kompetencji, zasobów i usług: 6 SWOT: Analiza oparta na 4 wskaźnikach: Silne strony, Słabe strony, Możliwości, Zagrożenia. Thematic Network 6 programme

7 2 SYNTEZA KLUCZOWYCH ZAGADNIEŃ Projekt food-mac jest przede wszystkim skierowany do MŚP sektora rolno-spożywczego. Wiadomym jest, że bez względu na stopień rozwoju danego kraju, MŚP mają większe trudności w dotarciu do informacji dotyczących poszczególnych istotnych zagadnień biznesu niż większe przedsiębiorstwa. Na wstępie projektu zostało zidentyfikowanych 6 kluczowych dziedzin tematycznych, stanowiących strukturę poszczególnych badań: Higiena, Zdrowie, Bezpieczeństwo, Ochrona i Środowisko/ Hygiene, Health, Safety, Security and Environment (HSSE) Technologie Informacyjno-Kominikacyjne/ Information and Communication Technology (ICT) Innowacje/ Innovation Potrzeby i Preferencje Konsumentów/ Consumer Needs and Preferences Prognowzowanie/ Narzędzia Przyszłości / Foresight / Anticipation Tools Potrzeby Szkoleniowe/ Training Needs Dokonano przeglądu i analizy poszczególnych tematów w każdym kraju uczestniczącym w projekcie. Znaczna ilość informacji została zebrana i wprowadzona do bazy danych. Baza ta może obecnie stanowić źródło informacji dla MŚP dotyczące poszczególnych zagadnień tematycznych, wspierając trwałe wielo-aktorowe środowisko współpracy. Opierając się na tych informacjach oraz na bieżących badaniach ekspertów zaangażowanych w Thematic Network 7 programme

8 projekcie, dla każdego tematu powstała analiza SWOT oraz wynikające z niej zalecenia, wskazujące możliwe drogi uzyskania odpowiedzi na najważniejsze zidentyfikowane potrzeby. Thematic Network 8 programme

9 1.1 Higiena, Zdrowie, Bezpieczeństwo, Ochrona i Środowisko (HSSE) 7 MŚP a bezpieczeństwo żywności Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), stanowią znaczną większość producentów żywności i mają istotny wkład w rynek żywności konsumowanej w Europie i innych krajach świata. Bezpieczeństwo żywności jest fundamentalnym elementem przetrwania każdej firmy sektora spożywczego, bez względu na to czy jest to produkcja, przetwórstwo czy dystrybucja gotowych produktów. Każdy uczestnik łańcucha żywnościowego (pracownik produkcyjny, kierownik, członek zarządu) jest prawnie i moralnie odpowiedzialny za produkcję bezpiecznej żywności. Przeprowadzone badania wykazały, że wiele małych przedsiębiorstw spożywczych nie posiada odpowiednich programów zarządzania jakością i nie spełnia wymagań krajowych lub Unii Europejskiej. Analiza SWOT Mocne strony Ekonomiczne i polityczne konsekwencje chorób pochodzenia pokarmowego zwiększają oficjalne/rządowe zainteresowanie badaniami, nową polityką i programami z zakresu bezpieczeństwa żywności Optymalne wykorzystanie preferencyjnego finansowania i innych udogodnień skierowanych do sektora MŚP. Słabe strony Liczne bariery i ograniczenia mogą hamować wprowadzanie programów kontroli bezpieczeństwa w MŚP (bariery finansowe i zasobów ludzkich, brak odpowiednich ekspertyz i wsparcia technicznego, nieodpowiednia infrastruktura, nieadekwatny system komunikowania się) Współpraca pomiędzy przemysłem a uczelniami wyższymi nie jest zbyt silna w tego typu przedsiębiorstwach Brak specjalistycznych informacji, poradnictwa dla specyficznych sektorów przemysłu dotyka MŚP bardziej niż duże firmy W poszczególnych krajach istnieją znaczne różnice w strukturze organizacyjnej instytucji odpowiedzialnych za kontrolę żywności. Różne preferencje, nastawienie i nawyki kulturowe dotyczące żywności Proporcjonalnie wyższe koszty nowoczesnych systemów zarządzania w mniejszych przedsiębiorstwach. Możliwości Aktualne trendy dotyczące wysokiej jakości, świeżej, dostępnej żywności mogą faworyzować bardziej MSP (w związku z bliskim sąsiedztwem rynków podaży i zbytu) MŚP są często lokalnymi dostawcami dla znanych marek zwłaszcza, jeśli chodzi o półprodukty Można przypuszczać, że MŚP dysponują lepszą wiedzą o lokalnych konsumentach, a więc w lepszy sposób mogą odpowiadać na ich oczekiwania zwiększone zainteresowanie i świadomość konsumentów na temat jakości żywności i kwestii jej bezpieczeństwa jako ważny bodziec dla przemysłu Rosnące znaczenie dyslokacji i nakładania wysokich standardów jakości i bezpieczeństwa MŚP są najlepiej przygotowane do zaspokajania nisz rynkowych nawet tych zdefiniowanych przez wzgląd na bezpieczeństwo żywności np. specjalne potrzeby dietetyczne (gluten itp.), populacje zgodne immunologicznie Zagrożenia Wielkość przedsiębiorstwa często decyduje o tym, że straty związane z niepowodzeniem dotyczącym bezpieczeństwa są bardziej dotkliwe( im mniejsza firma, tym straty większe) Nakazy prawne i handlowe związane z bezpieczeństwem żywności mogą spowodować, że podjętym działaniom nie będzie można sprostać Brak informacji strukturalnych dla tego typu przedsiębiorstw utrudnia przewidywanie nowych zagrożeń i włączenie zagadnień bezpieczeństwa żywności do programów innowacyjnych Zalecenia Poszczególne sektory przemysłu potrzebują specyficznych informacji i poradnictwa. Część tych informacji może już istnieć, ale w związku z nieodpowiednim systemem komunikowania się, nie dociera ona do zainteresowanego odbiorcy końcowego. Bardzo ważnym jest stworzenie infrastruktury komunikacji działającej jako odpowiednie i efektywne kanały przepływu informacji pomiędzy poszczególnymi aktorami klastra żywności (rolnictwo, przemysł, uczelnie, stowarzyszenia handlu, konsumenci...). Niezbędne jest wykreowanie proaktywnej kooperacji partnerów na skalę europejską. 7 - Grupa tematyczna HSSE pilotowana przez AESBUC (P) przy współpracy wszystkich krajów uczestniczących w projekcie w zbieraniu danych i tworzeniu analiz krajowych. Pełny raport w formacie elektronicznym jest dostępny w bibliotece food-mac na stronie: Thematic Network 9 programme

10 1.2 Technologie Informacyjno-Komunikacyjne (ICT) 8 Dźwignia sukcesu w tym nadal tradycyjnym sektorze! Gotowi na nadejście globalnego rynku? Główną przeszkodą pozostaje bezpieczeństwo/poufność systemów, do których zarówno konsumenci, jak i przemysłowcy muszą mieć zaufanie i pewność lepszych zabezpieczeń. Podstawowy dostęp do Technologii Informatycznych nie napotyka już na przeszkody w krajach UE. ICT to nie tylko oprogramowanie i sprzęt, ale również usługi towarzyszące. ICT stanowią coraz bardziej zintegrowaną część gospodarki: mamy już specjalistyczne ICT dla przemysłu spożywczego z nano-czujnikami umieszczonymi w żywności albo w ubraniach. ICT rozwija się gwałtownie i skokowo: wskazanie na używany system kodowania EAN, oczekujący na bardziej dynamiczne, interaktywne i globalne/zintegrowane zasady znakowania, umożliwiające pełną i przyjazną użytkownikowi możliwość śledzenia wyrobu i spełnienia wymagań konsumentów. Analiza SWOT na podstawie badań przeprowadzonych w państwach uczestniczących w projekcie. Mocne strony: Szerokie rozpowszechnienie podstawowej wiedzy informatycznej, Rosnąca ilość wysoko kwalifikowanych specjalistów i kursów szkoleniowych, W większości krajów istnieją klastry/współpraca jednostek badawczych z przedsiębiorstwami, Przyjazne użytkownikowi narzędzia ICT, Redukcja kosztów komunikacyjnych i materiałów związanych z komunikacją, Słabe strony: Brak wystarczającego wyszkolenia personelu małych i średnich przedsiębiorstw MŚP (bariery społecznokulturowe), Opóźnienie w rozwoju szybkich sieci komunikacyjnych w rejonach oddalonych od aglomeracji (nierówna dystrybucja), Wątpliwości dotyczące zabezpieczeń danych i płatności, Niewłaściwe zastosowanie niektórych narzędzi, Brak koordynacji organów prawotwórczych w niektórych krajach, Rosnąca potrzeba współpracy poziomej i wielostronnej, potrzeba nowych schematów współpracy pomiędzy firmami i innymi aktorami / w celu osiągnięcia niezależnej zależności. Możliwości: Znaczne nakłady na badania i marketing firm telekomunikacyjnych, Pomoc rządów centralnych (w większości w krajach Europy Środkowo-Wschodniej) Rozwój sieci ADSL, Rynek światowy wymuszający wykorzystanie ICT, Większe zapotrzebowanie na wyroby wysokiej jakości i zarządzanie just in time, Wielkie możliwości i gotowość innowacyjna małych i średnich przedsiębiorstw z branży spożywczej, Rosnące znaczenie wizerunku firmy. Zagrożenia: Trudniejsza konkurencja (coraz więcej firm posiada witryny sieciowe), Wpływ bankructwa licznych spółek internetowych, Szybko starzejący sie sprzęt, Zbyt wolna reakcja prawodawstwa (więcej kontroli, niż promocji i zabezpieczeń), Bariery społeczne w oferowaniu dostępu do szkolenia ICT nisko wykwalifikowanym pracownikom (wśród pracowników i zarządu), Nierówny poziom wyposażenia (ilość, jakość, sieć dostępu i materiały). Zalecenia Z uwagi na wysoki poziom innowacji i konkurencji w sektorze spożywczym (jednym z największych pod względem liczby miejsc pracy) oraz wielkie możliwości oferowane prze ICT w zakresie koordynacji działalności gospodarczej i organizacji pracy, należy skoncentrować się w głównej mierze na: Potrzebie dostosowanie polityk dotyczących prawa, usług i wyposażenia, Intensyfikacji współpracy wielostronnej (również na poziomie międzynarodowym) pomiędzy: instytutami badawczymi/przemysłem; klientami/producentami; i uczelniami/przedsiębiorstwami; ponieważ potrzeby nowych umiejętności wymagają nowych kwalifikacji. Pomoc na poziomie regionalnym, krajowym i europejskim, poprzez zaangażowanie decydentów we właściwą ocenę zalet, niedostatków i prawdziwych potrzeb przedsiębiorstw. Pomoc MŚP poprzez wzmacnianie współpracy wielostronnej, intensyfikację udziału specjalistów. Sprzyjanie współpracy międzyfirmowej, jeśli to możliwe na poziomie międzynarodowym, oraz zwiększanie zdolności wdrażania modeli zarządzania projektami 8 - grupa tematyczna ICT pilotowana przez France Telecom (F) przy współpracy wszystkich krajów biorących udział w projekcie w zbieraniu danych i tworzeniu analiz krajowych. Pełny raport w formie elektronicznej jest dostępny w bibliotece food-mac na stronie: Thematic Network 10 programme

11 1.3 Innowacje 9 Producenci tworzący europejski przemysł spożywczy muszą wprowadzać innowacje, aby utrzymać się na dzisiejszym konkurencyjnym rynku żywności. Krytyczne czynniki powodzenia: Innowacje wymagają kombinacji składników, które większość małych i średnich przedsiębiorstw musi znaleźć poza swoją strukturą, na poziomie międzynarodowym, krajowym i/lub regionalnym: Środki/pomoc finansowa (kapitał inwestycyjny lub patronat) Środki techniczne (drogie materiały lub laboratoria) Wiedza (szczegółowe ekspertyzy lub umiejętności naukowe) Ochrona własności intelektualnej i przemysłowej (formalna i nieformalna) Znajomość potencjalnego rynku (jak do niego dotrzeć) Partnerstwo i klastry (mocne związki pomiędzy przemysłem i uczelniami) Klastry europejskie Podczas analizy postępu europejskiego sektora żywnościowego, najbardziej dynamicznymi obszarami były te, gdzie możliwe było stworzenie silnych klastrów, obejmujących dużą ilość firm produkcyjnych i usługowych w tym samym regionie. Znaczenie silnego wsparcia ze strony społeczeństwa i polityki, uczelni i zakładów badawczo-rozwojowych, oraz zróżnicowanie rodzajów firm wchodzących w skład sektora jest tu oczywiste. Analiza SWOT Mocne strony : Wśród konsumentów rośnie świadomość istniejących powiązań miedzy żywnością a zdrowiem i dobrym samopoczuciem. Słabe strony : Utrwalony wizerunek przemysłu spożywczego, jako sektora tradycyjnego, słabego technologicznie, który straszy sztucznymi dodatkami do żywności i przez to jest przeciw naturze. Możliwości : Rosnący rynek posiłków przygotowywanych na wynos i wymagających szybkiego, bezpiecznego i łatwego przygotowania, Rosnące zainteresownie konsumentów zdrową/funkcjonalną żywnością. Obawy : Walka na ceny pomiędzy dystrybutorami doprowadziła do obniżenia poziomu jakości produktów żywnościowych. ZALECENIA Przemysł spożywczy powinien wziąć pod uwagę Współpracę według schematu Potrójnej Spirali pomiędzy firmami, przemysłem i jednostkami badawczymi, dla osiągnięcia stałego wzrostu. 9 -grupa tematyczna innowacje pilotowania przez SLU (S) przy współpracy wszystkich państw uczestniczących w projekcie w zbieraniu danych i tworzeniu analiz krajowych. Pełny raport w formacie elektronicznym jest dostępny w bibliotece food-mac na stronie: Thematic Network 11 programme

12 1.4 Preferencje i potrzeby konsumentów 10 Nadchodzące Środowisko Europejskich Konsumentów Problemy konsumentów są odpowiednio zhierarchizowane w każdym z krajów i dobrze wspierane przez organizacje i programy rządowe i prywatne. Niektóre kraje posiadają długą tradycję praw konsumenta i bardzo dobrze rozwinięte struktury instytucjonalne. Wiodącą rolę odgrywają Finlandia, Francja, Niemcy i Szwecja. Inne kraje, szczególnie te, które przystąpiły do UE ostatnio, są w okresie reorganizacji instytucji i struktur. Podobnie jak w przypadku jednostek zaangażowanych w problematykę ochrony konsumenta. W niektórych krajach UE istnieją nowo powstałe struktury i systemy (jak Greenpeace, ATTAC itp.) oferujące konsumentom pomoc i wywierające presję na władze, celem uzyskania i rozpowszechniania istotnych informacji i przepisów. W Europie stworzono właściwe środowisko konsumenckie, w którym organizacje takie jak EFSA mają wiodącą rolę. Mimo tego istnieje potrzeba stałego wspomagania przez (granty, programy) szkolenia i sieci współpracy (Food-MAC) celem osiągnięcia ujednoliconego (zharmonizowanego) stałego i silnego Europejskiego Środowiska Konsumenckiego. Analiza SWOT na podstawie badań przeprowadzonych w państwach uczestniczących w projekcie. Mocne strony: Silne Europejskie Środowisko Konsumenckie Założenie organizacji EFSA i powstawanie struktur krajowych Wsparcie UE dla organizacji konsumenckich Wprowadzenie filozofii i systemów jakości ubezpieczeń Słabe strony: Zróżnicowanie utworzonych struktur w poszczególnych krajach Brak wystarczającej wiedzy o wartości dodanej innowacyjnej żywności Niedostateczne/ niewystarczające modele odżywiania Słabo rozwinięte szkolenia personelu Niedostatek/ brak akredytacji systemów jakości ubezpieczeń w małych przedsiębiorstwach Możliwości: Globalne podejście Szkolenie konsumentów Współpraca między organizacjami i stowarzyszeniami konsumentów Harmonizacja pomiędzy poszczególnymi krajami Trwałe zorganizowanie konsumentów Współpraca między państwami Unii Europejskiej sieć współpracy sektora spożywczego Zagrożenia: Bariery ekonomiczne konsumpcji żywności Słaby poziom analizy zagrożeń I zarządzania w sektorze żywności w krajach nie należących do UE Niebezpieczeństwo ze strony taniej, niskiej jakości żywności Choroby pochodzenia pokarmowego Trudności małych i średnich przedsiębiorstw związane z przetwarzaniem na wysokokonkurencyjnym globalnym rynku. ZALECENIA Skoncentrowane akcje na bazie programów wieloaktorowej współpracy (Multi-Actor Cooperation programs). Organizacja i ciągła poprawa publicznych i prywatnych struktur, które oferują pomoc konsumentom i wymuszają na władzach podejmowanie i rozpowszechnianie istotnych przepisów i informacji. Globalne podejście do wymagań, praw i ochrony konsumentów. Ta potrzeba prowadzi również do zharmonizowania procedur i mierników poszczególnych krajach UE. Kooperacja członków UE przy wypełnianiu wyrażonej potrzeby długotrwałej współpracy. Zgodnie z zaleceniami Komisji Europejskiej, dążenie do osiągnięcia najwyższych standardów w niezależnie i jawnie prowadzonych badaniach dotyczących bezpieczeństwa konsumentów. Chociaż Komisja Europejska podjęła kroki by wesprzeć w/w zalecenia (i wypełnić stosowne cele) dzięki stworzeniu struktur takich jak EFSA, istnieje potrzeba stałego wspomagania 10 - grupa tematyczna Preferencje i Potrzeby Konsumentów pilotowana przez TEI Athens (GR) przy współpracy wszystkich uczestniczących w projekcie państw w zbieraniu danych i tworzeniu analiz krajowych. Pełny raport w formacie elektronicznym jest dostępny w bibliotece food-mac na stronie: Thematic Network 12 programme

13 poprzez (granty, programy) szkolenia i sieci współpracy (food-mac), by osiągnąć ujednolicone (zharmonizowane) stałe i silne Europejskie Środowisko Konsumenckie. Thematic Network 13 programme

14 1.5 Prognozowanie 11 (Narzędzia przyszłości) Europejski sektor spożywczy działa w środowisku ciągłych wyzwań i współzawodnictwa, w którym przedsiębiorstwa muszę umieć w bardziej efektywny, skuteczny sposób zidentyfikować i przeanalizować swoje granice konkurencyjności. Prognozowanie dostarcza przedsiębiorstwom bardzo przydatne narzędzie do analizy przyszłości ich socjo-ekonomicznego środowiska. Prognozowanie ma szerokie zastosowanie wspomagając strategiczne podejmowanie decyzji na poziomie krajowym, regionalnym, przemysłu lub konkretnego przedsiębiorstwa. Znanych jest kilka różnych metodologii i podejść do zagadnienia prognozowania, które powstały by pomóc przedsiębiorstwom i innym jednostkom w zarządzaniu swoją przyszłością. Metody ilościowe straciły pewną swą popularność ze względu na to, że metody te opierają się na danych historycznych, które mogą nie dostarczać wystarczająco uniwersalnej bazy do analizy przyszłych trendów. Jako, że przyszły rozwój może być wysoce niemożliwy do przewidzenia, popularność zyskały różne metody typów scenariuszy (scenario-typ methods), badania Delphi (Delphi studies) i projekty prognostyczne oparte na panelach i tzw. zespołach zadaniowych (task forces).tym niemniej ważnym jest zaznaczyć, że różne metody mają różne przeznaczenie i dlatego nie należy nadmiernie podkreślać, różnic pomiędzy poszczególnymi metodami. Analizy przyszłości europejskiej gospodarki żywności pokazują trzy następujące obszary, na których należy się skupić: Biotechnologie i jej zastosowanie w produkcji żywności, GMO Organizmy Genetycznie Zmodyfikowane używane w produkcji żywności i Przyszłe technologiczne rozwiązania. Następujące studium przypadku ilustruje jak różne narzędzia przyszłości należy zastosować by pomóc aktorom europejskiej gospodarki żywności w zarządzeniu swoją przyszłością: Biotechnology Foresight in Estonia (Prognoza Biotrechnologiczna w Estonii): projekt koncentruje się na rozwoju innowacji, mierników polityki i elementów długo-okresowego rozwoju (10-20 lat) w biotechnologii i pokrewnych gałęziach przemysłu w Estonii. Anticipating commercial introduction of new GMOs in the (enlarged) EU (Przyszłe handlowe wprowadzenie nowych GMO organizmów zmodyfikowanych genetycznie, w rozszerzonej UE): celem projektu jest przewidzenie, które GMO w sektorze rolnictwa będą wymagały autoryzacji handlowej w przyszłej dekadzie. LiFT Future Technologies for Food Production-programme (LiFT program Przyszłe Technologie Produkcji Żywności): celem programu jest wsparcie szwedzkiego przemysłu żywności przez rozwój kompetencji i wygenerowanie wiedzy potrzebnej do rozwoju przyszłej technologii żywności. ZALECENIA Europejski przemysł spożywczy musi sprostać olbrzymim wyzwaniom. Działania prognostyczne mogą pomóc wielu jednostkom w budowaniu wspólnej płaszczyzny dla różnych umiejętności i spojrzeń na problem, w celu wypracowania ogólnie akceptowanej ścieżki rozwoju. Jednak, budując program rozwoju na poziomie przedsiębiorstwa, należy pamiętać: działania prognostyczne muszę być zintegrowane z innymi formami rozwoju biznesu zarząd przedsiębiorstwa powinien umieć jasno określić wartość dodaną działań prognostycznych w porównaniu z już istniejącymi systemami planowania strategicznego wprowadzanie różnych metod i narzędzi prognostycznych winno być aktywnie promowane przez programy szkoleniowe. Wszystkie te aspekty powinny być wnikliwie brane pod uwagę przy planowaniu działań prognostycznych. W innym wypadku istnieje prawdopodobieństwo, że prognozowanie i zastosowane metody zostaną zinterpretowane na poziomie przedsiębiorstwa jako akademicka głupota i/lub informacje typu dobrze wiedzieć. To może oznaczać, że działania prognostyczne pozostaną w kręgu zainteresowań wąskiej grupy ekspertów, a przedsiębiorstwa sektora 11 - grupa tematyczna Prognozowanie, Narzędzia Przyszłości pilotowane przez FIEM (FIN) przy współpracy wszystkich państw uczestniczących w projekcie w zbiorami danych I tworzeniu analiz krajowych. Pełny raport w formacie elektronicznym jest dostępny w bibliotece food-mac na stronie: Thematic Network 14 programme

15 spożywczego i ich pracownicy pozostaną tylko przedmiotami różnych badań, nie natomiast (zgodnie z celem), współtworzącymi aktorami całego procesu. Thematic Network 15 programme

16 1.6 Potrzeby Szkoleniowe 12 Potrzeby szkoleniowe są inspirowane różnymi wymogami. Z jednej strony przez przepisy wewnętrzne i europejskie, a z drugiej przez konkurencję na rynku, wzrost ekonomiczny i innowacje technologiczne. Jedyną drogą znalezienia rozwiązań jest przekrojowa współpraca wielu jednostek przekazujących sobie wiedzę. Kontekst problemowy i tendencje dotyczące MŚP Spojrzenie w przyszłość ukazuje wzrost potrzeby szkoleń. Na przykład przepis EG/178/2002 będzie po włączeniu do ustawodawstwa krajowego podstawą nowych potrzeb i rozwiązań szkoleniowych (Identyfikacja pochodzenia, Ocena ryzyka, Zarządzenie rynkiem). Wytyczne Brytyjskiego Konsorcjum Handlu Detalicznego (BRC) i Międzynarodowej Organizacji Standaryzacji Żywności (IFS) są przykładami potrzeb szkoleniowych wynikających z konkurencji na rynku. Mechanizmy, zasoby i instytucje branżowe wspomagające MŚP. W Europie i zaangażowanych krajach istnieje wiele mechanizmów pomagających osobom z branży określić potrzeby/rozwiązania szkoleniowe. Szczególnie istotne są krajowe organizacje i instytuty oraz urzędy nadzorcze. Istnieje łączność pomiędzy władzami prawodawczymi, a Małymi i Średnimi Przedsiębiorstwami. Uniwersytety, organizacje branżowe, jak również witryny i portale internetowe mogą wskazać Małym i Średnim Przedsiębiorstwom gamę propozycji oferowanych w sektorze potrzeb/rozwiązań szkoleniowych. W przypadku MŚP, wymiar europejski stanowi jeden z najważniejszych aspektów przyszłości. Wspólnota Europejska oferuje doskonałą okazję do wzajemnej nauki. ANALIZA SWOT Mocne strony Większość informacji znajduje się w internecie (łatwy dostęp dla każdej firmy i każdego pracownika) Opisane są wszystkie tematy (nawet, jeśli wymagają dostosowania do profilu i kultury pracy firmy) Wzrastająca świadomość konieczności stałego kształcenia (z powodu przepisów) Słabe strony Trudności w uporządkowaniu dużej ilości informacji (nie zawsze w miejscowym języku) Brak czasu i pracowników w MŚP (szybki zwrot inwestycji jest priorytetem) Większość MŚP w sektorze żywnościowym ma siedziby poza dużymi centrami (dodatkowy czas na podróże zmniejsza produktywność) Możliwości Poszerzający się zasięg rozwiązań ICT (znoszenie barier: kultura firmy, czas, braki wiedzy) Dyrektywy EU (nakładają wyższe wymogi jakościowe stąd wiedza technologiczna) Prosperujący rynek globalny (klienci I dostawcy dostępni w każdym miejscu) Zagrożenia Większość MŚP to tradycyjne firmy rodzinne, o silnych powiązaniach z rynkiem lokalnym (często niechętne do stawiania czoła nieznanemu) Wielowiekowa kultura sektorów w MŚP próbujących innowacji na własny rachunek (co opóźnia ich rozwój) Trudna sytuacja finansowa najmniejszych firm (szkolenia w drugim rzędzie po produkcji) ZALECENIA MŚP pochodzące z sektora rolno-spożywczego potrzebują silnej sieci współpracy spełniającej ich długookresowe wymogi i/lub nieokreślone jeszcze potrzeby szkoleniowe. Ważne wydaje się rozpoczęcie od lokalnej analizy, mającej na celu pomoc w uzyskaniu lub podtrzymaniu konkurencyjności w dłuższym okresie:: Udostępnienie pomocy, na jaką nie mogą sobie pozwolić (doradztwo zewnętrzne, ekspertyzy naukowe, infrastruktura techniczna) Podnoszenie świadomości korzyści z dalszych szkoleń (zbieranie i selekcja informacji, reorganizacja siły roboczej, zatrudnienie nowego personelu ) Wymiana doświadczeń z dobrych praktyk i niepowodzeń z innymi firmami (łatwiejsze na poziomie międzynarodowym). Doświadczenie wskazuje, że łatwiej i skuteczniej wymienia się informacje na poziomie multitematycznym, międzynarodowym i międzysektorowym. Ważne wydaje się przekazywanie udanych przykładów tzw. success stories, podkreślających korzyści ze współpracy uczelni i przedsiębiorstw oraz jej pozytywnego wpływu na konkurencyjność firmy Grupy temetyczne Potrzeby Szkoleniowe pilotowana przez FH Trier (D) przy współpracy państw wszystkich uczestniczących w projekcie w zbieraniu danych I tworzeniu analiz krajowych. Pełny raport w formacie elektronicznym jest dostępny w bibliotece food- MAC na stronie: Thematic Network 16 programme

17 Nowe umiejętności wymagają nowych szkoleń, a kluczowym elementem jest wspólny rozwój instytucji szkoleniowych i firm, dla stworzenia właściwych podstaw dla stałego rozwoju sektora żywnościowego. Thematic Network 17 programme

18 3 SYNTEZA GLOBALNA Zależnosci pomiędzy poszczególnymi grupami tematycznymi Jako, że problemy, z jakimi spotykają się przedsiębiorstwa są wielostronne, odpowiedzi na nie należy szukać na styku różnych tematów i dziedzin. Do najbardziej oczywistych powiązań należą: Preferencje Konsumentów z Higieną i bezpieczeństwem żywności ICT jako ważny bodziec/ważna dziedzina dla Potrzeb Szkoleniowych i Narzędzi Prognostycznych Innowacje zależą od standardów, przepisów (Jakości) i muszą odpowiadać wymaganiom Konsumentów i brać pod uwagę rozwój i stabilność przedsiębiorstwa, Innowacje prowadzą do nowych Potrzeb Szkoleniowych i nowych przepisów Bezpieczeństwo Żywności & Szkolenia HACCP HACCP jest dobrym przykładem, jak ważne stało się szkolenie w ostatnich latach. System HACCP jest podstawową częścią krajowego prawa żywnościowego i znalazł zastosowanie w przedsiębiorstwach produkujących żywność oraz ich systemach nadzoru. HACCP jest koniecznością dla producentów żywności, począwszy od hurtowników, przez małe i średnie firmy, aż po mikro-przedsiębiorstwa. Nowy przepis europejski EG/178/2002 będzie następnym krokiem na drodze do harmonizacji europejskiego ustawodawstwa żywnościowego. Te potrzeby szkoleniowe są stymulowane przez prawo europejskie i krajowe. A co z potrzebami związanymi z konkurencją? To szerokie pole działania, ale rosnąca ilość firm zamierzających wdrożyć systemy BRC lub IFS (BRC = Brytyjskie Konsorcjum Handlu Detalicznego; IFS = Międzynarodowy Standard Żywności) wskazuje tę tendencję. Wielcy hurtownicy, jak np. Carrefour (Francja) już wprowadzili te systemy, a mali dostawcy muszą podążyć za dużymi. Zatem małe i średnie przedsiębiorstwa nie mogą zamykać oczu na konieczność szkolenia. Szkolenie musi objąć cały łańcuch żywnościowy i cała Unię Europejską. Estońska piekarnia Estońska piekarnia chciała wejść na rynek fiński z nowym (promującym zdrowie) produktem żytnim chlebem. Dyrektor piekarni przedyskutował problem z estońskim partnerem projektu Food- MAC. W wyniku tych rozwiązań Sieć Współpracy Food-MAC pomogła piekarni nawiązać kontakt z fińskim doradcą usług rynkowych, z którym wspólnie wypracowano wstępne działania zmierzające do badania rynku. Plan działań objął następujące kroki: Organizacja paneli konsumenckich Testowanie działań marketingowych w wyselekcjonowanych fińskich super-marketach Analiza wyników paneli konsumenckich i działań marketingowych Pomoc prawna i finansowa Zaplanowano by nowy produkt piekarniczy został wprowadzony na rynek fiński w opakowaniu uniemożliwiającym identyfikację producenta (piekarnia estońska) by pozwolić ocenić jego konkurencyjność ze względu na walory smakowe, a nie pochodzenie. Ostateczna decyzja wprowadzenia planu wejścia na rynek pozostaje w gestii estońskiej piekarni. Francuska innowacyjna firma biotechnologiczna Francuska firma sektora MŚP posiadająca patenty w dziedzinie prostych procesów odkażania, borykała się z problemami zbyt małej wiedzy o przepisach/regulacjach dotyczących bezpieczeństwa żywności w krajach Unii Europejskiej. Sieć Współpracy umożliwiła firmie poszerzenie tej wiedzy w szczególności poprzez : Informacje o dyrektywach UE dotyczących wsparcia procesu przetwórstwa żywności Listę autoryzowanych produktów i technik w poszczególnych krajach Listę potencjalnych klientów w innych krajach europejskich Reklamę na stronie internetowej projektu - po otrzymaniu przez firmę nagrody w dziedzinie innowacji za swój zintegrowany system IPR w zarządzaniu firmą Innowacyjny system został zarekomendowany przez kilka europejskich agencji ds. bezpieczeństwa żywności i obecnie firma testuje swój produkt w przedsiębiorstwach (potencjalnych odbiorcach) we Francji, Szwajcarii, Niemczech, Włoszech, Finlandii i Hiszpanii. 13 Globalna synteza pilotowana przez FGSUAL (E) w oparciu o raporty grup tematycznych przy współpracy wszystkich państw uczestniczących w projekcie w zbieraniu danych i tworzeniu analiz krajowych. Pełny raport w formacie elektronicznym jest dostępny w bibliotece food-mac na stronie: Thematic Network 18 programme

19 Zapach sukcesu (Grecja\ Francja) Grecka firma w dziedzinie technologii żywności z sektora MSP mogła zastosować w produkcji najnowocześniejszą technologię sensorową do badania żywności, a francuska firma mogła rozszerzyć europejski rynek odbiorców swego rozwiązania. Elektroniczny nos może dokonać rewolucji w kontroli jakości żywności Kontrola jakości w produkcji żywności jest problemem budzącym coraz większe obawy konsumentów, polityków i producentów żywności w Europie. W odpowiedzi na Dyrektywę UE dotyczącą zapachu i opakowań żywności, francuska firma opracowała elektroniczny nos. Narzędzie wykorzystujące kilka czujników i sztuczną inteligencję do wyczuwania szczególnych zapachów i molekuł wysyłanych przez żywność. Rezultatem jest narzędzie zdolne do podwyższenia bezpieczeństwa i jakości żywności, oraz ograniczenia strat poprzez określenie i wyeliminowanie skaz procesu produkcyjnego. Poprzez weryfikację autentyczności produktów żywnościowych jest również znakiem postępu w technologii wykorzystywanej do zwalczania oszustw podczas produkcji żywności Europejska i regionalna współpraca Mała piekarnia rodzinna o 120 letniej tradycji posiadająca 20 pracowników wykreowała nową markę firmy tzw. umbrella - parasol. Marka ta daje pewność konsumentom, że produkt wytworzony w regionie posiada najwyższe standardy jakościowe. Jako przedsiębiorstwo innowacyjne, firma ta należąca do sektora MŚP wprowadziła nową technologię kiełkowania zbóż. Nowa technologia została opracowana we współpracy z Uniwersytetem Nauk Stosowanych w Trierze. Przeprowadzono również analizę funkcjonalną właściwości kiełkowanych zbóż. W listopadzie 2003 dobra współpraca firmy z Uniwersytetem została uhonorowana ogólnoniemiecką nagrodą "Prof.-Adalbert-Seifriz Innovation-prize przyznawaną przez ministra gospodarki w regionie Nadrenia- Palatynat. Dzięki wprowadzeniu technologii komputerowo-komunikacyjnej (ICT), firma nawiązała kontakt z estońską piekarnią. Umożliwiło to, wymianę doświadczeń i informacji pomiędzy firmami. Projekt ARGO ARGO jest projektem Leonardo da Vinci realizowanym dzięki wsparciu Hiszpańskiej Krajowej Agencji Leonardo oraz hiszpańskiemu Ministerstwu Edukacji i Kultury. Od listopada 2003 do maja 2005r. dzięki temu projektowi, 800 absolwentów uczelni wyższych w Hiszpanii będzie miała możliwość odbycia stażu w europejskich przedsiębiorstwach. Zespół Food-MAC będzie wspierał Fundację przy Uniwersytecie w Salamance (Fundación General de la Universidad de Salamanca) w procesie kojarzenia przedsiębiorstw z odpowiednimi absolwentami, pod względem kryterium potrzeb np. procesy innowacyjne, regulacje prawne, wiedza naukowa i/lub nowe rynki itp. Thematic Network 19 programme

20 1.2 Europejska analiza SWOT w oparciu o 6 kluczowych tematów w sektorze rolnospożywczym Analiza SWOT w oparciu o badania przeprowadzone w poszczególnych krajach partnerskich projektu. Mocne strony Dzięki naszym potrzebom żywieniowym nie ma obaw, że rynek żywności będzie zawsze istniał Wśród konsumentów rośnie świadomość istniejacych powiązań między żywnością, a zdrowiem i dobrym samopoczuciem Redukcja kosztów ICT (rzeczowych i komunikacyjnych) i łatwiejszy dostęp poprzez Internet do różnego typu informacji w różnych językach Rosnąca liczba wysoko wykwalifikowanych specjalistów i różnego typu szkoleń W większości krajów istnieją klastry/współpraca jednostek badawczych z przedsiębiorstwami. Słabe strony Brak wystarczającej liczby szkoleń pracowników MŚP, często ze względu na bariery sociokulturowe Nierówny dostęp do szybkich sieci łączności na terenach z dala od aglomeracji Zainteresowanie społeczeństwa dostarczaną żywnością prowadzi do politycznych interwencji i działań prewencyjnych rynku Wciąż istniejące przekonanie, że przemysł spożywczy to nadal przemysł tradycyjny, słaby technologicznie, wzbudzający strach dodatkami do żywności i przez to będący przeciw naturze Szansa ochrony patentowej jest ograniczona przez innowacje będące często przypisane produktowi (rozwój produktu) i me-too (udoskonalony wariant już istniejącego produktu). Przedsiębiorcy nie mogą zachować produktów dla siebie, a więc podejmować poważnych inwestycji pro-innowacyjnych Słabą stroną jest również to, że zakres informacji, do których obecnie przedsiębiorstwa moją dostęp (potrzeby, narzędzia, rozwiązania) jest tak duży, że nikt nie posiada pełnego obrazu istniejących możliwości W niektórych państwach istnieje brak koordynacji działań decydentów. Możliwości Większe zapotrzebowanie na produkty wysokiej jakości i nowoczesne zarządzanie Globalizacja rynku i ogromny wzrost potrzeb na szybką komunikację dyktuje drogę w kierunku nowych technologii i trans-narodowej współpracy Wzrastający odsetek żywności spożywczej poza domem i zainteresowanie konsumentów funkcjonalną żywnością, pociąga za sobą nowe wyzwania stosowanie nowych technik i rozwiązań rynkowych Podstawowe kroki w budowaniu europejskiego prawa sektora żywności, to przede wszystkim: przyszłe dyrektywy UE (takie jak ustawa EG/178/2002) prowadzące do harmonizacji standardów europejskich, System Śledzenia Produktu, Szacowanie Ryzyka, Zarządzanie Ryzykiem i autorytet organizacji EFSA Wielkie możliwości i gotowość innowacyjna MŚP sektora spożywczego Wzrastające zainteresowanie polityczne procesem odnowy przemysłu produkcji żywności i oferowane wsparcie oraz przybliżenie przemysłu do rynku odbiorców może stać się bodźcem dla innowacji w polityce żywnościowej. Zagrożenia Walka cenowa pomiędzy dystrybutorami spowodowała obniżenie poziomu jakości produktów żywnościowych Bariery społeczne uniemożliwiające dostęp nisko-wykwalifikowanym pracownikom do szkoleń z zakresu technik informacyjno-komunikacyjnych (ICT), zarówno ze strony pracowników jak i kierownictwa, oraz niechęć większości MŚP do wydawania pieniędzy i marnowania czasu na szkolenia Przedsiębiorstwa, które nie podążą we właściwym kierunku, (zwłaszcza MŚP), będą zagrożone. Jeśli nie będą przygotowane by zaangażować nowe siły, zainwestować czas i pieniądze w szkolenia, materiały, w pozyskiwanie nowych rynków, zaadoptować się w nowej kulturze biznesu, innymi słowy jeśli nie będą myśleć globalnie i nie dokonają zwrotu ich dalszy byt stanie pod znakiem zapytania Siły rynku mogą być narażone na niebezpieczeństwo ze względu na próby tworzenia monopoli w przemyśle żywnościowym i w handlu hurtowym oraz ze względu na ustawy polityczne, również politykę żywnościową, co może w efekcie wywołać negatywny zwrot procesu innowacji i rozwoju Konsumenci preferują tanią żywność co jest sygnałem dla przemysłu żywnościowego do wprowadzenia efektywnej kosztowo produkcji. Thematic Network 20 programme

21 0.0 Zalecenia Biorąc pod uwagę wysoki poziom innowacji i konkurencyjności w sektorze spożywczego (jednym z najważniejszych pod względem ilości miejsc pracy), należałoby przede wszystkim skoncentrować się na: Potrzebie dostosowania linii politycznych w celu określenia wspólnej polityki rolnej, prawnej, procesów przetwórczych i standardów higienicznych Przepisy wydają się stworzone jako system kontroli, podczas gdy powinny wspomagać firmy, chronić je oraz konsumenta, sprzyjając rozwojowi europejskiej gospodarki, uwzględniając standardy i zapewniając bezpieczeństwo produktom żywnościowym. Programy badawcze w UE powinny dawać szanse rozwoju wielu różnym nowym inicjatywom. Prace nad prawodawstwem unijnym dotyczące żywności funkcjonalnej powinny zostać przyspieszone w sposób umożliwiający firmom ocenę wpływu różnych rodzajów żywności na zdrowie i uzyskanie w ten sposób zwrotu inwestycji poczynionych w badania. Interesy konsumentów powinny znajdować się w centrum zainteresowania, biorąc pod uwagę rosnące ze strony klientów żądania, aby żywność była: Bezpieczna i zdrowa Tania O wysokiej jakości organoleptycznej Produkowania z naturalnych surowców, bez dodatków Łatwo dostępna Bardzo ważne jest stworzenie odpowiedniej infrastruktury komunikacji, działającej jako efektywne kanały przepływu informacji pomiędzy poszczególnymi aktorami sektora żywności (rolnictwo, przemysł, uczelnie wyższe, stowarzyszenia handlu, konsumenci, ). Najbardziej progresywne obszary to te, gdzie istnieje możliwość stworzenia silnych klastrów, obejmujących szeroki wachlarz firm i usług w jednym regionie lub obejmujących określony sektor działalności. Oczywiste jest znaczenie silnego wsparcia ze strony społeczeństwa i areny politycznej, uczelni wyższych i jednostek badawczych oraz różnego typu przedsiębiorstw tego sektora Więcej Współpracy Wielostronnej na poziomie międzynarodowym Pomiędzy: Instytutami badawczymi/przemysłem Konsumentami/producentami Uczelniami/przedsiębiorstwami, w miarę, jak zapotrzebowanie na nowe umiejętności wywołuje konieczność podnoszenia kwalifikacji Łączność pomiędzy małymi i średnimi przedsiębiorstwami i dzielnie się doświadczeniami z sukcesów (najlepsze praktyki) i porażek. Większość firm, szczególnie małych, nie posiada wystarczających zasobów w postaci personelu, wiedzy, sprzętu doświadczalnego, jak również czasu i pieniędzy. Niektóre przypadki sukcesu udowodniły znaczenie tych form współpracy oraz ich doskonały wpływ na długotrwały rozwój firmy. Wzajemne oddziaływanie dużych i małych firm oraz uczelni zdaje się być bardzo pomocne. Przedsiębiorstwa muszą wypróbować wiele opcji by znaleźć najlepsze technologie. W naszych badaniach spotkaliśmy, wewnątrz klastrów, przypadki równoczesnej rywalizacji i współpracy. Ze względu na ciągły wzrost poziomu umiejętności i potrzeb, rosną okazje do podejmowania nauki przez całe życie na poziomie międzynarodowym,. Nauka ta ma odbywać się w kontekście europejskim Zespoły MAC są podstawowym składnikiem tego procesu edukacyjnego. Regionalne, Krajowe i Europejskie wsparcie musi być oparte na wcześniejszym zaangażowaniu decydentów i ich umiejętnościach precyzyjnej oceny: możliwości, braków i rzeczywistych potrzeb przedsiębiorców. To, jak również przedstawienie naszym władzom przykładów dobrych praktyk pod ocenę oraz jako formę pomocy, zwiększy motywację innych małych firm, które będą mogły czerpać wzorzec z liderów/prekursorów. Thematic Network 21 programme

Mining and Mineral Processing Waste Management Innovation Network Sieć Innowacji w Zarządzaniu Odpadami Górniczymi i Przeróbczymi

Mining and Mineral Processing Waste Management Innovation Network Sieć Innowacji w Zarządzaniu Odpadami Górniczymi i Przeróbczymi Mining and Mineral Processing Waste Management Innovation Network Sieć Innowacji w Zarządzaniu Odpadami Górniczymi i Przeróbczymi Główne problemy i możliwości sektora gospodarki odpadami górniczymi i przeróbczymi

Bardziej szczegółowo

Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie. Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne

Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie. Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne Sekcja I: Identyfikacja respondenta 1. Skąd dowiedział(a) się Pan(i)o konsultacji

Bardziej szczegółowo

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR:

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR: Czym jest SIR? Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich funkcjonuje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (podsieć KSOW) i ma charakter otwarty. Uczestnikami Sieci mogą być wszystkie

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015 Strategia dla Klastra IT Styczeń 2015 Sytuacja wyjściowa Leszczyńskie Klaster firm branży Informatycznej został utworzony w 4 kwartale 2014 r. z inicjatywy 12 firm działających w branży IT i posiadających

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Narzędzia PMR do analizy sektora transportu drogowego

Narzędzia PMR do analizy sektora transportu drogowego Narzędzia PMR do analizy sektora transportu drogowego Wspomaganie zarządzania relacjami z dostawcami w branży transportowej Analizy bieżącej i przyszłej sytuacji w branży transportu drogowego, rzetelne

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo

Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r.

Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r. Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r. Tomasz Niciak Koordynator Regionalny Ponadregionalnej Sieci Aniołów Biznesu Kierownik Dolnośląskiego Ośrodka Transferu

Bardziej szczegółowo

Konsolidacja uczelni: konieczność czy szansa? Jerzy Lis, AGH

Konsolidacja uczelni: konieczność czy szansa? Jerzy Lis, AGH Konsolidacja uczelni: konieczność czy szansa? Jerzy Lis, AGH Seminarium Konsolidacja uczelni wyższych, Warszawa, grudzień 2012 Zamiast wstępu: USTAWA podstawy prawne konsolidacji uczelni USTAWA z dnia

Bardziej szczegółowo

PIERWSZE DOŚWIADCZENIA Z POZYSKIWANIA I REALIZACJI

PIERWSZE DOŚWIADCZENIA Z POZYSKIWANIA I REALIZACJI Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU PIERWSZE DOŚWIADCZENIA Z POZYSKIWANIA I REALIZACJI PROJEKTÓW W H2020 ORAZ RÓŻNICE WZGLĘDEM 7PR Agnieszka Kowalska Senior Project Manager Dyrektor

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Oferta programu COSME

Oferta programu COSME EUROPEJSKIE INSTRUMENTY FINANSOWE NA RZECZ INNOWACYJNOŚCI I KONKURENCYJNOŚCI. DZIEŃ INFORMACYJNY DLA PRZEDSTAWICIELI MŚP Lublin, 21.11.2014 Oferta programu COSME Magdalena Szukała Lubelskie Centrum Transferu

Bardziej szczegółowo

Konkurs w dziedzinie transnarodowej współpracy w zakresie wsparcia innowacji. PROINNOEurope-ENT-CIP-09-C-N02S00

Konkurs w dziedzinie transnarodowej współpracy w zakresie wsparcia innowacji. PROINNOEurope-ENT-CIP-09-C-N02S00 Konkurs w dziedzinie transnarodowej współpracy w zakresie wsparcia innowacji PROINNOEurope-ENT-CIP-09-C-N02S00 Katarzyna Walczyk-Matuszyk Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE Instytut Podstawowych

Bardziej szczegółowo

Co n a s w y r ó ż n i a

Co n a s w y r ó ż n i a Kim jesteśmy Centrum Prawa Żywnościowego to profesjonalny ośrodek doradczo- -badawczy specjalizujący się w dziedzinie prawa żywnościowego. Stanowi ono fachowe zaplecze eksperckie dla wszystkich podmiotów

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Wspieranie innowacji w Sieci KIGNET. KIGNET Innowacje izbowy system wsparcia innowacyjności przedsiębiorstw

Wspieranie innowacji w Sieci KIGNET. KIGNET Innowacje izbowy system wsparcia innowacyjności przedsiębiorstw Wspieranie innowacji w Sieci KIGNET w ramach projektu KIGNET Innowacje izbowy system wsparcia innowacyjności przedsiębiorstw Warszawa, 21 czerwca 2012 r. Sieć KIGNET Sieć współpracy, którą tworzą izby

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości W imieniu Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii Sp. z o.o. oraz Targów Kielce pragnę Państwa serdecznie zaprosić do bezpłatnego udziału w IX Świętokrzyskiej Giełdzie Kooperacyjnej

Bardziej szczegółowo

Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów

Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów Przemysły kreatywne stają cię coraz ważniejsze dla kształtowania rozwoju gospodarczego regionów i miast. Trudności definicyjne Działalność, która wywodzi

Bardziej szczegółowo

This project is implemented through the CENTRAL EUROPE Programme co-financed by the ERDF.

This project is implemented through the CENTRAL EUROPE Programme co-financed by the ERDF. Gdańsk This project is implemented through the CENTRAL EUROPE Programme co-financed by the ERDF. Dlaczego przemysły kreatywne są ważne? Sektory kreatywne mają wymierny wpływ na poziom rozwoju gospodarczego

Bardziej szczegółowo

Rezultaty projektów transferu innowacji. Warszawa, 17 czerwca 2013

Rezultaty projektów transferu innowacji. Warszawa, 17 czerwca 2013 Rezultaty projektów transferu innowacji Warszawa, 17 czerwca 2013 Cel programu Uczenie się przez całe życie Włączenie uczenia się przez całe życie w kształtowanie Unii Europejskiej jako zaawansowanej,

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A.

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. powstała w 1997 r. w ramach Kontraktu Regionalnego dla województwa śląskiego. W 2000 r. Agencja została włączona w Krajowy System Usług dla małych i średnich przedsiębiorstw.

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów wczesnych faz rozwoju. MCI Management SA

Finansowanie projektów wczesnych faz rozwoju. MCI Management SA Finansowanie projektów wczesnych faz rozwoju Dziedziny projekty wczesnych faz rozwoju Biotechnologia Lifescience Medtech Fundraising Biotechnologia Tools - Europa for IP Polska Wegry Austria Irlandia Holandia

Bardziej szczegółowo

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Michał Majcherek Agro Klaster Kujawy Stowarzyszenie Na Rzecz Innowacji i Rozwoju W dzisiejszych warunkach konkurencyjność

Bardziej szczegółowo

O nas. Małopolski. Rys. Cele fundacji EKLASTER

O nas. Małopolski. Rys. Cele fundacji EKLASTER EKLASTER O nas Fundacja eklaster powstała z inicjatywy środowisk reprezentujących MŚP oraz samorządowców i naukowców województwa małopolskiego. Duży i wciąż w niewielkim stopniu wykorzystany potencjał

Bardziej szczegółowo

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Dr inż. MBA Janusz Marszalec Centrum Edisona, Warszawa 8 kwietnia 2014

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF ZARZĄDZANIE SIECIĄ WSPÓŁPRACY MŚP Łukasz Pytliński CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Wrzesień 2010 1 WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu. dr inż. Arkadiusz Borowiec

Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu. dr inż. Arkadiusz Borowiec Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu dr inż. Arkadiusz Borowiec 08.12.2011 r. WND POIG.01.01.01-30-014/09 Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA

ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA na temat rozwoju współpracy międzynarodowej w celu umacniania bezpieczeństwa chemicznego oraz rozwoju

Bardziej szczegółowo

Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA

Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA Europejska Współpraca Terytorialna Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA Gliwice, 23 października 2014 roku 1 Europejska Współpraca Terytorialna 2007-2013 Programy transnarodowe

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI SEKTOR ŻYWNOŚCI:

EUROPEJSKI SEKTOR ŻYWNOŚCI: EUROPEJSKI SEKTOR ŻYWNOŚCI: Stan obecny i przyszły europejski raport opracowany dzięki Międzynarodowej Sieci Współpracy food-mac nt Potrzeby Szkoleniowe w europejskim sektorze rolno-spożywczym Europejskie

Bardziej szczegółowo

DOŚWIADCZENIA ROZWOJU KLASTRÓW W POLSCE

DOŚWIADCZENIA ROZWOJU KLASTRÓW W POLSCE DOŚWIADCZENIA ROZWOJU KLASTRÓW W POLSCE Marita Koszarek BSR Expertise, Politechnika Gdańska MARITA KOSZAREK ekspert międzynarodowy ponad 9 lat doświadczenia w zakresie klastrów bezpośrednia współpraca

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Wielkopolskie Centrum Klastrowe

Wielkopolskie Centrum Klastrowe Wielkopolskie Centrum Klastrowe Platforma klastrów Założenia koncepcji Brokera Technologicznego Marek Dondelewski Poznao 10.09.2012r. LMC www.ines.org.pl Program rozwoju klasteringu Program ekspercki Konsorcjum

Bardziej szczegółowo

Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP

Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP 2010 Aneta Wilmańska Zastępca Prezesa PARP Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP Wsparcie dla innowacyjnych przedsiębiorstw nowe perspektywy Warszawa, 26 maja 2010 r. PARP na rzecz rozwoju

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 Warszawa, 14 października 2014 r. 1 Cele tematyczne 2 Programy operacyjne na poziomie krajowym i regionalnym 3 Programy ramowe Unii Europejskiej Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Narzędzie Wspierania Firm Technologicznych w Międzynarodowej Komercjalizacji. accelerapp. www.accelerapp.com

Narzędzie Wspierania Firm Technologicznych w Międzynarodowej Komercjalizacji. accelerapp. www.accelerapp.com Narzędzie Wspierania Firm Technologicznych w Międzynarodowej Komercjalizacji accelerapp O accelerapp www.accelerapp.com accelerapp to narzędzie wspierania międzynarodowej komercjalizacji i międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Organizacyjny aspekt projektu

Organizacyjny aspekt projektu Organizacyjny aspekt projektu Zarządzanie funkcjonalne Zarządzanie między funkcjonalne Osiąganie celów poprzez kierowanie bieżącymi działaniami Odpowiedzialność spoczywa na kierownikach funkcyjnych Efektywność

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacyjnych projektów badawczo-rozwojowych ze środków publicznych. Katarzyna Ślusarczyk, Project Manager EXEQ

Finansowanie innowacyjnych projektów badawczo-rozwojowych ze środków publicznych. Katarzyna Ślusarczyk, Project Manager EXEQ Finansowanie innowacyjnych projektów badawczo-rozwojowych ze środków publicznych Katarzyna Ślusarczyk, Project Manager EXEQ O nas 7 lat doświadczenia w programach europejskich i krajowych specjalizacja

Bardziej szczegółowo

Działalność Obserwatorium specjalistycznego w obszarze energetyki

Działalność Obserwatorium specjalistycznego w obszarze energetyki Działalność Obserwatorium specjalistycznego w obszarze energetyki Gliwice, 22 listopada 2013 Plan prezentacji 1. Kim jesteśmy? 2. Co zrobiliśmy? 3. Co przed nami? 2 Grupa Euro-Centrum Skoncentrowana jest

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych

Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych Rekomendacje z Rady Programową Dolnośląskiego Ośrodka Transferu Wiedzy i Technologii, która

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA OTWARCIA OTK 2015 PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ NA ŚCIEŻKACH KARIERY

KONFERENCJA OTWARCIA OTK 2015 PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ NA ŚCIEŻKACH KARIERY KONFERENCJA OTWARCIA OTK 2015 PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ NA ŚCIEŻKACH KARIERY Organizatorzy: Urząd Miasta Rybnika Izba Przemysłowo - Handlowa Rybnickiego Okręgu Przemysłowego GRUPA FIRM MUTAG Temat: CIT RYBNIK

Bardziej szczegółowo

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA Autor: red. Piotr Jeżowski, Wstęp Jedną z najważniejszych kwestii współczesności jest zagrożenie środowiska przyrodniczego i

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

Analiza SWOT aktualnych programów nauczania

Analiza SWOT aktualnych programów nauczania Analiza SWOT aktualnych programów nauczania Cele: - Upewnienie się jakie są słabe punkty i zagrożenia obecnego nauczania zawodowego oraz założeń i praktyk w obszarze kształcenia zawodowego (VET). - Określenie

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek pok. 1018 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Nowa specjalność Zarządzanie badaniami i projektami Research and Projects Management

Nowa specjalność Zarządzanie badaniami i projektami Research and Projects Management Nowa specjalność Zarządzanie badaniami i projektami Research and Projects Management Kierunek: Informatyka i Ekonometria, WIiK Studia stacjonarne/niestacjonarne II stopnia Potrzeby kształcenia specjalistów

Bardziej szczegółowo

Podkarpackie inteligentne specjalizacje

Podkarpackie inteligentne specjalizacje Podkarpackie inteligentne specjalizacje jako istotny czynnik wzmacniania konkurencyjności regionu. Leszek Woźniak EUROPA 2020 rozwój inteligentny, a więc rozwój gospodarki bazującej na wiedzy i innowacjach

Bardziej szczegółowo

na rzecz transferu wiedzy i innowacji do gospodarki

na rzecz transferu wiedzy i innowacji do gospodarki budować sieci współpracy na rzecz transferu wiedzy i innowacji do gospodarki Miasto Poznań przyjazne dla przedsiębiorców Władze Miasta Poznania podejmują szereg działań promujących i wspierających rozwój

Bardziej szczegółowo

Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności

Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Przemysłu, Badań Naukowych i Energii 29.11.2011 2011/0156(COD) PROJEKT OPINII Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego,

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 1 Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 2 Stan prac wdrożeniowych System informatyczny Wytyczne i wzory dokumentów Szczegółowe opisy priorytetów Negocjacje programów operacyjnych z KE

Bardziej szczegółowo

-ogólna charakterystyka i zasady finansowania

-ogólna charakterystyka i zasady finansowania Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Projekty partnerskie Leonardo da Vinci -ogólna charakterystyka i zasady finansowania Projekty partnerskie LdV (1)

Bardziej szczegółowo

Inteligentne instalacje BMS

Inteligentne instalacje BMS Inteligentne instalacje BMS Inteligentne jako przykład rozwiązań instalacje energooszczędnych BMS Inteligentne jako przykład rozwiązań instalacje energooszczędnych BMS 5 powodów dla których warto być w

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Dokumenty List od Premiera Czasy, w których żyjemy, to czasy komputerów, telefonów komórkowych, SMSów, czatów, Internetu i serwisów społecznościowych.

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020

STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020 STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020 I. CELE STRATEGICZNE W ZAKRESIE NAUKI I WDROŻEŃ Cel strategiczny 1 - Opracowanie i realizacja

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA 1. Klaster / Klastering Strona 1 Rys historyczny Inicjatywy klastrowe powstają w wyniku polityki rozwoju gospodarczego lub też w wyniku wydarzeń, które skłaniają

Bardziej szczegółowo

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 MOśLIWO LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 2013 Działalno alność PARP na rzecz wspierania rozwoju i innowacyjności ci polskich przedsiębiorstw Izabela WójtowiczW Dyrektor Zespołu

Bardziej szczegółowo

GreenEvo Akcelerator Zielonych Technologii - rezultaty konkursu (2010-2011)

GreenEvo Akcelerator Zielonych Technologii - rezultaty konkursu (2010-2011) GreenEvo Akcelerator Zielonych Technologii - rezultaty konkursu (2010-2011) Agnieszka Kozłowska Korbicz koordynator projektu GreenEvo Forum Energia - Efekt Środowisko 25.05.2012 GreenEvo Akceleratora Zielonych

Bardziej szczegółowo

KARTA PROJEKTU. 1.12.2010 do 31.12.2013 r.

KARTA PROJEKTU. 1.12.2010 do 31.12.2013 r. KARTA PROJEKTU Informacje o projekcie Tytuł projektu Okres realizacji Utworzenie sieci firm w sektorze budownictwa w południowo-zachodniej Wielkopolsce jako szansa wzrostu ich konkurencyjności i innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Aplikuj do projektu i sięgnij po Plan Rozwoju dla Twojej firmy

Aplikuj do projektu i sięgnij po Plan Rozwoju dla Twojej firmy Ogólnopolski projekt wsparcia przedsiębiorstw w walce ze skutkami spowolnienia gospodarczego Aplikuj do projektu i sięgnij po Plan Rozwoju dla Twojej firmy Założenia projektu Gospodarka szybko się zmienia

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż.

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Sławomir Stec Zakład Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Państwowa Wyższa

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników 2010 Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników Paulina Zadura-Lichota Zespół Przedsiębiorczości Warszawa, styczeń 2010 r. Pojęcie inteligentnej organizacji Organizacja inteligentna

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE październik 2008 Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, mając na uwadze dobro

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ AUDITU TECHNOLOGICZNEGO

FORMULARZ AUDITU TECHNOLOGICZNEGO F7/8.2.1/8.5.10806 1/5 Załącznik nr 19b do SIWZ FORMULARZ AUDITU TECHNOLOGICZNEGO Auditorzy: Data auditu: Osoby zaangażowane w audit ze strony firmy: F7/8.2.1/8.5.10806 2/5 A. INFORMACJE OGÓLNE Firma:

Bardziej szczegółowo

XII Sympozjum Krajowej Rady Koordynatorów Projektów Badawczych Unii Europejskiej (KRAB)

XII Sympozjum Krajowej Rady Koordynatorów Projektów Badawczych Unii Europejskiej (KRAB) XII Sympozjum Krajowej Rady Koordynatorów Projektów Badawczych Unii Europejskiej (KRAB) Pozyskiwanie i realizacja projektów HORYZONT 2020 we współpracy z przemysłem Proces oceny projektów Małgorzata Świderska

Bardziej szczegółowo

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich , współfinansowane z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

Bardziej szczegółowo

Skuteczność => Efekty => Sukces

Skuteczność => Efekty => Sukces O HBC Współczesne otoczenie biznesowe jest wyjątkowo nieprzewidywalne. Stała w nim jest tylko nieustająca zmiana. Ciągłe doskonalenie się poprzez reorganizację procesów to podstawy współczesnego zarządzania.

Bardziej szczegółowo

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Katarzyna Duda Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia 2012 Dotacje na innowacje Spis treści: Czego oczekuje inwestor i jakich pomysłów szuka Biznesplan jak

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Działania Ministerstwa Rozwoju Regionalnego w zakresie PPP

Działania Ministerstwa Rozwoju Regionalnego w zakresie PPP Działania Ministerstwa Rozwoju Regionalnego w zakresie PPP Michał Piwowarczyk Zastępca Dyrektora Departamentu Wsparcia Projektów Partnerstwa Publiczno-Prywatnego Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Łódź,

Bardziej szczegółowo

Efektywny Benchmarking Najlepsze praktyki w klastrach w USA i w Polsce. B. Sieńko-Kułakowska, G. Pisarczyk

Efektywny Benchmarking Najlepsze praktyki w klastrach w USA i w Polsce. B. Sieńko-Kułakowska, G. Pisarczyk Efektywny Benchmarking Najlepsze praktyki w klastrach w USA i w Polsce B. Sieńko-Kułakowska, G. Pisarczyk Klaster lotniczy w stanie Washington, USA 100 lat produkcji lotniczej największy na świecie klaster

Bardziej szczegółowo

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur 27-28 listopada 2014 roku, Działdowo Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Radosław Zawadzki Dyrektor Departamentu Koordynacji Promocji Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

www.cru.uni.lodz.pl HORIZON 2020

www.cru.uni.lodz.pl HORIZON 2020 HORIZON 2020 Program Ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014-2020) CO TO JEST H2020? Największy program Komisji Europejskiej na badania i innowacje Budżet na lata 2014-2020 to prawie 80 mld

Bardziej szczegółowo

Program doradczo szkoleniowy dla MŚP Projekt ogólnopolski

Program doradczo szkoleniowy dla MŚP Projekt ogólnopolski SILNA MARKA ZIELONA MARKA Program doradczo szkoleniowy dla MŚP Projekt ogólnopolski INFORMACJE OGÓLNE O PROJEKCIE Silna Marka Zielona Marka to projekt: szkoleniowo - doradczy ogólnopolski otwarty dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Suplementy diety znakowanie i ocena jakości. Borderline products warsztaty.

Suplementy diety znakowanie i ocena jakości. Borderline products warsztaty. Termin 17 listopada Miejsce Jagiellońskie Centrum Innowacji ul. Bobrzyńskiego 14 30-348 Kraków Cena od 199 zł brutto Informacje o szkoleniu Akademia TKP wraz z prawnikami kancelarii Traple Konarski Podrecki

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r.

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r. STANOWISKO RZĄDU I. METRYKA DOKUMENTU Tytuł KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW: Plan działania w dziedzinie e-zdrowia

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna.

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. ekspert: Szymon Medalion prowadząca: Marzena Szewczyk-Nelson Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo