Obserwacja nasilenia objawów negatywnych u pacjentów z rozpoznaniem schizofrenii leczonych neuroleptykiem atypowym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Obserwacja nasilenia objawów negatywnych u pacjentów z rozpoznaniem schizofrenii leczonych neuroleptykiem atypowym"

Transkrypt

1 Obserwacja nasilenia objawów negatywnych u pacjentów z rozpoznaniem schizofrenii leczonych neuroleptykiem atypowym Severity of negative symptoms in schizophrenic patients treated with atypical neuroleptic follow-up Marek Krzystanek, Irena Krupka-Matuszczyk Katedra i Klinika Psychiatrii i Psychoterapii, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach dr n. med. Marek Krzystanek asystent prof. dr hab. n. med. Irena Krupka-Matuszczyk Kierownik Słowa kluczowe: schizofrenia, objawy negatywne, risperidon, NSA 16, CGI-S Key words: schizophrenia, negative symptoms, risperidone, NSA 16, CGI-S Streszczenie: Wstęp. Objawy negatywne schizofrenii mogą powodować znaczne pogorszenie jakości życia pacjenta przez obniżenie poziomu funkcjonowania rodzinnego, społecznego i zawodowego. Neuroleptyki atypowe są nową grupą leków w psychiatrii, która może poprawiać objawy negatywne schizofrenii. Celem badania była ocena nasilenia objawów negatywnych występujących u pacjentów leczonych neuroleptykami atypowymi. Materiał i metody. W badaniu naturalistycznym uczestniczyło 351 pacjentów z rozpoznaniem zaburzeń schizofrenicznych, postawionym na podstawie kryteriów ICD 10. Większość pacjentów leczona była risperidonem w średniej dawce 4,6 ± 1,3 mg. Lekarz psychiatra dokonywał jednorazowej oceny nasilenia objawów negatywnych za pomocą skali NSA 16 oraz stanu klinicznego za pomocą skali CGI-I. Pacjent oceniał subiektywnie skuteczność leczenia oraz tolerancję leczenia jako bardzo dobrą, dobrą lub złą. Wyniki. Objawy negatywne w grupie badanej miały w większości nasilenie od minimalnego do łagodnego. Większość pacjentów oceniała skuteczność i tolerancję leczenia jako bardzo dobrą lub dobrą. Średnia wartość CGI odpowiada zakresowi łagodnego umiarkowanego nasilenia choroby. Wnioski. Objawy negatywne schizofrenii u pacjentów leczonych risperidonem są łagodnie nasilone. W ocenie pacjenta risperidon jest skutecznym i dobrze tolerowanym lekiem przeciwpsychotycznym. Abstract: Introduction. Negative symptoms of schizophrenia may produce significant impairment of quality of life with decrease of level of family, society and occupational functioning. Atypical neuroleptics are the new group of drugs in psychiatry that may improve negative symptoms of schizophrenia. The study aimed at assessment of negative symptoms intensity in patients treated with atypical neuroleptics. Material and methods. 351 patients diagnosed with schizophrenic disorders according to ICD 10 criteria participated in the naturalistic study. Majority of patients were treated with risperidone at a mean dose of 4.6 ± 1.3 mg. Psychiatrist made one-time assessment of negative symptoms intensity using NSA 16 scale and clinical state of patient with CGI-I scale. Subjective effectiveness and tolerability of treatment was assessed by patients, measured as very good, good or bad. Results. Negative symptoms assessed with NSA 16 in examined group were in general of minimal and mild intensity. Majority of patients assessed effectiveness and tolerance of treatment as very good and good. Mean CGI-I results reflected mild to moderate severity of disease. Conclusions. Negative symptoms in patients treated with risperidone are mild. In patients assessment risperidone is an effective and well tolerated antipsychotic drug. (Probl Med Rodz 2008;4(25):63 68) Otrzymano: r. Przyjęto: r. Adres do korespondencji: dr n. med. Marek Krzystanek, Katedra i Klinika Psychiatrii i Psychoterapii, ul. Ziołowa 45/47, Katowice; Wprowadzenie Zaburzenia schizofreniczne to grupa schorzeń, których objawy osiowe polegają na występowaniu urojeń wpływu, urojeń odsłonięcia, doświadczaniu halucynacji słuchowych dyskutujących o pacjencie lub prowadzących bieżący komentarz do jego myśli i czynności lub urojeń o skrajnie niezwykłej treści, niewytłumaczalnych przez kontekst kulturowy jak również lokalny system poglądów i wierzeń. Objawy schizofrenii dzieli się na pozytywne (np. urojenia, halucynacje, wrogość), negatywne (np. postawa autystyczna, zubożenie uczuciowości) oraz dezorganizacji (np. rozkojarzenie). Integralnym elementem zaburzeń schizofrenicznych są również zaburzenia czynności poznawczych, szczególnie uwagi. PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, GRUDZIEŃ 2008, VOL. X, Nr 4 63

2 W leczeniu zaburzeń schizofrenicznych stosuje się neuroleptyki. Współcześnie dzieli się je na klasyczne i atypowe. Leki atypowe zmieniły oblicze współczesnej psychiatrii, szczególnie w aspekcie skuteczniejszego leczenia zaburzeń schizofrenicznych 1. Mechanizm działania leków atypowych wydaje się złożony i nie do końca poznany. Dominującą rolę w działaniu przeciwpsychotycznym zarówno klasycznych, jak i atypowych neuroleptyków ma blokowanie receptorów dopaminowych (D) typu 2 w układzie limbicznym mózgu. Wydaje się, że do uzyskania efektu przeciwpsychotycznego wystarczające jest częściowe oraz odwracalne zablokowanie receptorów D2, charakterystyczne dla atypowych neuroleptyków 1. Drugi element działania leków atypowych blokowanie receptorów serotoninowych typu 2, jest prawdopodobnie odpowiedzialny za poprawę aktywności dopaminergicznej w płatach czołowych, zmniejszonej w schizofrenii, jak również za mniejszą częstość występowania objawów pozapiramidowych 1. Atypowe neuroleptyki, w przeciwieństwie do klasycznych, mogą pobudzać plastyczność neuronalną powodując remodeling synaps w układzie limbicznym, korze przedczołowej oraz w prążkowiu. Zaburzenia połączeń synaptycznych są elementem neurorozwojowej hipotezy schizofrenii, która zakłada, że w okresie płodowym dochodzi do zakłócenia migracji neuronów i zmniejszenia aktywności glutaminergicznej w OUN. Działanie neurotropowe leków atypowych może wyrównywać zmniejszoną aktywność układu glutaminergicznego w schizofrenii. Celem współczesnej psychiatrii jest nie tylko usunięcie objawów pozytywnych schizofrenii, ale również poprawa jakości życia pacjentów i przywrócenie im możliwości życia w społeczeństwie. Z tego powodu neuroleptyki atypowe są jednymi z najczęściej używanych obecnie leków przeciwschizofrenicznych. Cechą wyróżniającą tę grupę jest mniejszy potencjał powodowania objawów niepożądanych, jak również pozytywny wpływ na objawy afektywne, dysfunkcje poznawcze oraz objawy negatywne 2. Celem przeprowadzonego programu obserwacyjnego była ocena nasilenia objawów negatywnych występujących u pacjentów leczonych neuroleptykami atypowymi. Opis metody W badaniu naturalistycznym uczestniczyło 351 pacjentów z rozpoznaniem zaburzeń schizofrenicznych, postawionym na podstawie kryteriów diagnostycznych 10 edycji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD 10). Pacjenci byli leczeni neuroleptykiem atypowym. Zdecydowana większość pacjentów pobierała risperidon; wyniki dotyczące tej populacji zostały poddane analizie metodą statystyki opisowej. Inne neuroleptyki pobierane przez pacjentów w badaniu to olanzapina, kwetiapina, aripiprazol i klozapina. Lekarz psychiatra dokonywał jednorazowej oceny nasilenia objawów negatywnych za pomocą skali NSA 16 (ang. Negative Symptoms Assessment), jak również oceniał klinicznie pacjenta za pomocą skali Totalnego Wrażenia Klinicznego (CGI-S). Skala NSA 16 służy do oceny wymiarów alogii, bladego afektu, asocjalności-anhedonii, awolicji-apatii oraz spowolnienia psychoruchowego w zakresie od 1 6, gdzie 1 punkt oznacza normę, a 6 punktów bardzo ciężkie nasilenie objawu. Skala CGI ocenia stan kliniczny w punktacji od 2 7, gdzie 2 oznacza stan zdrowia, a 7 stan skrajnej choroby (0 oznacza, że badanie nie zostało wykonane). Pacjent oceniał subiektywnie skuteczność leczenia oraz tolerancję leczenia jako bardzo dobrą, dobrą lub złą. Badanie wykonywane było w trakcie rutynowej wizyty kontrolnej w poradni zdrowia psychicznego. Najwięcej osób uczestniczących w badaniu (89%) było w wieku lat (Rycina 1). Rozkład płci był równomierny, kobiety stanowiły 49% grupy badanej. 37% badanych było wdowcami, 28% było niezamężnych. 52% pacjentów było na rencie, jedynie 20% pracowało zawodowo (Rycina 2). Pacjenci uczestniczący w badaniu w większości chorowali na schizofrenię przewlekle, powyżej 5 lat (Rycina 3). Wyniki Risperidon stosowany był w średniej dawce 4,6 ± 1,3 mg, co odpowiada zarejestrowanej dawce terapeutycznej w zaburzeniach schizofrenicznych. W wymiarze awolicji objawy negatywne miały nasilenie od minimalnego (2 punkty) do łagodnego (3 punkty) (Rycina 4). Podobnie jak wymiar awolicji, wymiar bladości afektywnej w grupie bada- 64 PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, GRUDZIEŃ 2008, VOL. X, Nr 4

3 Rycina 1. Struktura wiekowa grupy badanej < 18 r.ż r.ż r.ż. > 65 r.ż. Rycina 2. Zatrudnienie w grupie badanej uczy się pracuje zawodowo bezrobotny rencista Rycina 3. Czas trwania choroby > 1 rok 1 5 lat > 5 lat nej miał natężenie od minimalnego do łagodnego (Rycina 5). W wymiarze asocjalności-anhedonii jedynie ograniczenie potrzeb towarzyskich mieściło się w zakresie łagodnym umiarkowanym, pozostałe objawy miały natężenie minimalne lub łagodne (Rycina 6). Objawy negatywne z wymiaru awolicji-apatii w grupie badanej w większości miały nasilenie minimalne lub łagodne, z wyjątkiem ograniczenia potrzeb towarzyskich (ponad 3 pkt) (Rycina 7). Ostatnim wymiarem ocenianym w skali NSA 16 jest spowolnienie psychoruchowe. Podobnie jak większość objawów negatywnych, w grupie badanej natężenie objawów negatywnych z tego wymiaru miało nasilenie minimalne do łagodnego (Rycina 8). Zdecydowana większość pacjentów oceniała skuteczność i tolerancję leczenia jako bardzo dobrą lub dobrą (Rycina 9 i Rycina 10). Jedynie 7 pacjentów oceniło skuteczność jako złą, a tylko 1 pacjent przerwał leczenie z powodu złej tolerancji risperidonu. Średnia wartość CGI wyniosła 3,6 ± 1 punktu, co odpowiada zakresowi łagodnego umiarkowanego nasilenia choroby. Dyskusja W badaniu używano rzetelnych narzędzi diagnostycznych. Skala NSA 16 jest użyteczną i wiarygodną skalą kliniczną do oceny nasilenia objawów negatywnych schizofrenii 3. Z kolei skala CGI-S jest jedną z podstawowych skal oceny stanu klinicznego pacjentów. Doniesienia dotyczące wpływu risperidonu na objawy negatywne są często sprzeczne, stąd potrzeba dalszych badań wpływu tego leku na zespół ubytkowy schizofrenii 4. Pacjenci w badaniu stwierdzili dużą satysfakcję ze skuteczności leczenia risperidonem. Nasilenie większości objawów negatywnych u badanych pacjentów schizofrenii, pobierających risperidon, mieściło się w zakresie minimalne łagodne. Ma to ogromne znaczenie, albowiem jak już wspomniano, neuroleptyki atypowe, poprzez redukcję nasilenia objawów negatywnych, mogą powodować większą poprawę jakości życia pacjentów schizofrenicznych 5. Poprawa jakości życia u pacjentów leczonych neuroleptykami atypowymi jest również związana z mniejszą częstością hiperprolaktynemii, objawów pozapiramidowych, jak również z poprawą funkcjonowania poznawczego. Jedynymi objawami negatywnymi o więk- PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, GRUDZIEŃ 2008, VOL. X, Nr 4 65

4 Rycina 4. Wymiar awolicji oceniany u pacjentów schizofrenicznych za pomocą skali NSA 16 niewyraźna mowa zubożenie treści wypowiedzi ograniczenie ilości wypowiedzi wydłużenie czasu odpowiedzi Rycina 5. Wymiar bladości afektu oceniany u pacjentów schizofrenicznych za pomocą skali NSA 16 okazywanie afektu na żądanie zmniejszenie modulacji afektu zmniejszenie zakresu emocji zubożenie gestykulacji szym natężeniu były: ograniczenie potrzeb towarzyskich oraz zmniejszenie zainteresowań; nasilenie to było jednak bliskie łagodnemu. Jak wskazują naturalistyczne badania, risperidon jest dobrze tolerowanym lekiem, rzadko występują po nim objawy niepożądane o znacznym natężeniu 6. Najczęstsze objawy niepożądane risperidonu występujące u pacjentów to senność, zaburzenia rytmu okołomięsiączkowego u kobiet oraz przyrost masy ciała 7. Podobnie w badanej grupie risperidon był bardzo dobrze lub dobrze tolerowanym lekiem, o czym świadczy znikomy procent pacjentów niekończących leczenia. Ocena nasilenia objawów negatywnych skalą NSA 16 przez lekarza koresponduje z jego oceną kliniczną nasilenia choroby w skali CGI-S (łagodne umiarkowane). Ograniczeniem przeprowadzonego badania jest jednorazowość oceny, niepozwalająca na analizę wpływu risperidonu na dynamikę zmian nasilenia objawów negatywnych, jak również naturalistyczny 66 PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, GRUDZIEŃ 2008, VOL. X, Nr 4

5 Rycina 6. Wymiar asocjalności-anhedonii oceniany u pacjentów schizofrenicznych za pomocą skali NSA 16 zainteresowania seksualne słaby kontakt w czasie wywiadu ograniczenie potrzeb towarzyskich Rycina 7. Wymiar awolicji-apatii oceniany u pacjentów schizofrenicznych za pomocą skali NSA 16 zmniejszenie aktywności zmniejszenie zainteresowań zmniejszenie poczucia celu zaniedbanie wyglądu i higieny Rycina 8. Wymiar spowolnienia psychoruchowego oceniany u pacjentów schizofrenicznych (skala NSA 16) osłabienie gestykulacji spowolnienie ruchów PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, GRUDZIEŃ 2008, VOL. X, Nr 4 67

6 Rycina 9. Ocena subiektywna skuteczności leczenia risperidonem przez pacjentów leczonych z powodu zaburzeń schizofrenicznych Rycina 10. Ocena pacjenta tolerancji leczenia zaburzeń schizofrenicznych za pomocą risperidonu bardzo dobra dobra zła bardzo dobra dobra zła charakter badania obserwacyjnego, niewykluczający subiektywizmu lekarza w ocenie działania leku. Wnioski końcowe Objawy negatywne schizofrenii u pacjentów leczonych risperidonem są łagodnie nasilone. W ocenie pacjenta risperidon jest skutecznym i dobrze tolerowanym lekiem przeciwpsychotycznym. Piśmiennictwo: 1. Horacek J, Bubenikova-Valesova V, Kopecek M, Palenicek T, Dockery C, Mohr P, Höschl C. Mechanism of action of atypical antipsychotic drugs and the neurobiology of schizophrenia. CNS Drugs 2006;20(5): De Oliveira IR, Juruena MF. Treatment of psychosis: 30 years of progress. J Clin Pharm Ther 2006;31(6): Axelrod BN, Goldman RS, Alphs LD. Validation of the 16-item Negative Symptom Assessment. J Psychiatr Res 1993;27(3): Murphy BP, Chung YC, Park TW, McGorry PD. Pharmacological treatment of primary negative symptoms in schizophrenia: a systematic review. Schizophr Res 2006 Dec; 88(1 3): Bobes J, Garcia-Portilla MP, Bascaran MT, Saiz PA, Bousoño M. Quality of life in schizophrenic patients. Dialogues Clin Neurosci 2007;9(2): Sacchetti E, Valsecchi P, Parrinello G.; QUERISOLA Group. A randomized, flexible-dose, quasi-naturalistic comparison of quetiapine, risperidone, and olanzapine in the short-term treatment of schizophrenia: the QUERISOLA trial. Schizophr Res 2008;98(1 3): McEvoy JP, Lieberman JA, Perkins DO, Hamer RM, Gu H, Lazarus A, Sweitzer D, Olexy C, Weiden P, Strakowski SD. Efficacy and tolerability of olanzapine, quetiapine, and risperidone in the treatment of early psychosis: a randomized, doubleblind 52-week comparison. Am J Psychiatry 2007;164(7): PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, GRUDZIEŃ 2008, VOL. X, Nr 4

Obserwacja występowania akatyzji i późnych dyskinez u pacjentów leczonych olanzapiną lekiem przeciwpsychotycznym II generacji

Obserwacja występowania akatyzji i późnych dyskinez u pacjentów leczonych olanzapiną lekiem przeciwpsychotycznym II generacji Obserwacja występowania akatyzji i późnych dyskinez u pacjentów leczonych olanzapiną lekiem przeciwpsychotycznym II generacji Observation of the prevalence of acathysia and tardive dyskinesias in patients

Bardziej szczegółowo

Risperidon w leczeniu epizodu manii oraz profilaktyce nawrotu.

Risperidon w leczeniu epizodu manii oraz profilaktyce nawrotu. Risperidon w leczeniu epizodu manii oraz profilaktyce nawrotu. Omówienie artykułu: "Risperidon in acute and continuation treatment of mania." Yatham L. N. i wsp. RIS-CAN Study Group. International Clinical

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia własne ze stosowania risperidonu w schizofreniach

Doświadczenia własne ze stosowania risperidonu w schizofreniach Małgorzata Rzewuska, Marek Jarema, Jarosław Białek, Marzanna Choma, Zuzanna Konieczyńska, Krystyna Sobucka, Tadeusz Szafrański Doświadczenia własne ze stosowania risperidonu w schizofreniach Samodzielna

Bardziej szczegółowo

Nowe standardy AP A leczenia w schizofrenii

Nowe standardy AP A leczenia w schizofrenii FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 99, 3, 5~ Małgorzata Rzewuska Nowe standardy AP A leczenia w schizofrenii Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży: pojedynczy epizod dużej depresji nawracająca duża depresja dystymia mania lub submania stan mieszany zaburzenia afektywne

Bardziej szczegółowo

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3.

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3. Opis publikacji Tomasz Pawełczyk, Marta Grancow-Grabka, Magdalena Kotlicka-Antczak, Elżbieta Trafalska, Agnieszka Pawełczyk. A randomized controlled study of the efficacy of six-month supplementation with

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE Katowice 2007 Śl.C.Z.P Dział Chorobowości Hospitalizowanej 23 luty Ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY EVALUATION OF LIFE SATISFACTION AND PSYCHOLOGICAL WELL-BEING OF PATIENTS BEFORE SURGERY AORTIC ANEURYSM Emilia

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 5/2012 z dnia 27 lutego 2012 r. w zakresie zakwalifikowania/niezasadności zakwalifikowania leku Valdoxan (agomelatinum)

Bardziej szczegółowo

Joanna Łapin, Leszek Bidzan, Jacek Turczyński, Krzysztof Sołtys

Joanna Łapin, Leszek Bidzan, Jacek Turczyński, Krzysztof Sołtys PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2007;4(2):81-88 artykuł oryginalny oryginal article Wpływ dawki kwasu walproinowego na redukcję zaburzeń zachowania u osób z organicznymi zaburzeniami osobowości Valproate dose and

Bardziej szczegółowo

Autor: Dr Agnieszka Piróg-Balcerzak Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Depresja w schizofrenii

Autor: Dr Agnieszka Piróg-Balcerzak Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Depresja w schizofrenii Autor: Dr Agnieszka Piróg-Balcerzak Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Depresja w schizofrenii DANE OGÓLNE Zaburzenia afektywne występują powszechnie wśród

Bardziej szczegółowo

Konferencja naukowa zorganizowana w ramach obchodów Światowego Dnia Autyzmu. Lublin, 2 kwietnia 2014r

Konferencja naukowa zorganizowana w ramach obchodów Światowego Dnia Autyzmu. Lublin, 2 kwietnia 2014r Konferencja naukowa zorganizowana w ramach obchodów Światowego Dnia Autyzmu Lublin, 2 kwietnia 2014r - prof. dr hab. Zbigniew Gaś WSEI w Lublinie Uczniowie z autyzmem są w wiodącej grupie uczniów ze specjalnymi

Bardziej szczegółowo

Jolanta Rajewska, Janusz Rybakowski, Andrzej Rajewski

Jolanta Rajewska, Janusz Rybakowski, Andrzej Rajewski FARMAKOTERAPIA W PSYCIDATRII I NEUROLOOll, 98, 2, 82-87 Jolanta Rajewska, Janusz Rybakowski, Andrzej Rajewski WPŁYW IMIPRAMINY, DOKSEPlNY I MIANSERYNY NA UKŁAD KRĄŻENIA U CHORYCH NA DEPRESJĘ W STARSZYM

Bardziej szczegółowo

2004 r. w Sydney odbywa³ siê Kongres Psychiatrii Biologicznej. Zgromadzi³

2004 r. w Sydney odbywa³ siê Kongres Psychiatrii Biologicznej. Zgromadzi³ Dr n. med. Maciej Matuszczyk Katedra i Klinika Psychiatrii i Psychoterapii Œl¹skiej Akademii Medycznej Kierownik Katedry i Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Irena Krupka-Matuszczyk 1 Wlutym 2004 r. w Sydney

Bardziej szczegółowo

Uwagi o roli leków psychotropowych wpływających na układ serotoninergiczny w leczeniu schizofrenii

Uwagi o roli leków psychotropowych wpływających na układ serotoninergiczny w leczeniu schizofrenii Marek Jarema Uwagi o roli leków psychotropowych wpływających na układ serotoninergiczny w leczeniu schizofrenii III Klinika Psychiatryczna Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Wśród biologicznych

Bardziej szczegółowo

Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem

Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII 98,3,78-82 Antoni Florkowski, Wojciech Gruszczyński, Henryk Górski, Sławomir Szubert, Mariusz Grądys Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004 Katedra Pielęgniarstwa Klinicznego Wydziału Zdrowia Publicznego AM we Wrocławiu MARTA ARENDARCZYK, EWA

Bardziej szczegółowo

Za l e c e n i a w s p r aw i e s t o s o wa n i a l e k ó w

Za l e c e n i a w s p r aw i e s t o s o wa n i a l e k ó w Aktualności Za l e c e n i a w s p r aw i e s t o s o wa n i a l e k ó w p r z e c i w p s y c h o t y c z n y c h II g e n e r a c j i Przedstawione poniżej Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych

Bardziej szczegółowo

Azilect fakty Czym jest Azilect? Jak działa Azilect? Kto może skorzystać na leczeniu Azilectem?

Azilect fakty Czym jest Azilect? Jak działa Azilect? Kto może skorzystać na leczeniu Azilectem? Azilect fakty Czym jest Azilect? Azilect (rasagilina 1mg) jest pierwszym, prawdziwie innowacyjnym lekiem stosowanym w chorobie Parkinsona (PD Parkinson s Disease) wprowadzonym w ostatnich latach. Jest

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych II generacji. Treatment recommendations for the use of II generation antipsychotics

Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych II generacji. Treatment recommendations for the use of II generation antipsychotics FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 2007, 4, 207 213 Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych II generacji Treatment recommendations for the use of II generation antipsychotics

Bardziej szczegółowo

Korzystny efekt skojarzonego leczenia sertindolem i klozapiną w schizofrenii lekoopornej. Opis 4 przypadków

Korzystny efekt skojarzonego leczenia sertindolem i klozapiną w schizofrenii lekoopornej. Opis 4 przypadków FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 2012, 2, 87 93 Praca kazuistyczna Case report Korzystny efekt skojarzonego leczenia sertindolem i klozapiną w schizofrenii lekoopornej. Opis 4 przypadków Combined

Bardziej szczegółowo

Samoocena depresji wśród chorych na schizofrenię uczestniczących w programie rehabilitacji psychiatrycznej doniesienie wstępne

Samoocena depresji wśród chorych na schizofrenię uczestniczących w programie rehabilitacji psychiatrycznej doniesienie wstępne Psychiatria P R A C A O R Y G I N A L N A tom 11, nr 1, 43 48 Copyright 2014 Via Medica ISSN 1732 9841 Agnieszka Skorupska-Król, Barbara Hanarz Zakład Pielęgniarstwa Klinicznego, Instytut Pielęgniarstwa

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 14/2012 Kod PNS modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu I nforma cje ogólne Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 65/2011 Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych z dnia 19 września 2011 r. w sprawie usunięcia z wykazu świadczeń gwarantowanych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

efektywności psychoterapii u pacjentów cierpiących z powodu zaburzeń nerwicowych i zaburzeń osobowości.

efektywności psychoterapii u pacjentów cierpiących z powodu zaburzeń nerwicowych i zaburzeń osobowości. STRESZCZENIE Zmiany w funkcjonowaniu osobowości w wyniku psychoterapii grupowej z elementami psychoterapii indywidualnej u osób z zaburzeniami nerwicowymi i zaburzeniami osobowości. Przegląd badań nad

Bardziej szczegółowo

Leczenie schizofrenii Neuroleptyki. D. Wołyńczyk-Gmaj S. Niemcewicz

Leczenie schizofrenii Neuroleptyki. D. Wołyńczyk-Gmaj S. Niemcewicz Leczenie schizofrenii Neuroleptyki D. Wołyńczyk-Gmaj S. Niemcewicz Rozmieszczenie receptorów dopaminergicznych w OUN: Układ limbiczny - zakręt obręczy, hipokamp, ciało migdałowate, kora przedczołowa, jądro

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 571 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 571 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 571 SECTIO D 2005 Klinika Psychiatrii Akademii Medycznej w Białymstoku Kierownik dr hab. med. Andrzej Czernikiewicz Department

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Państwo Członkowskie Podmiot odpowiedzialny Nazwa własna Moc Postać farmaceutyczna Droga podania

Państwo Członkowskie Podmiot odpowiedzialny Nazwa własna Moc Postać farmaceutyczna Droga podania ANEKS I WYKAZ NAZW, POSTAĆ FARMACEUTYCZNA, MOC PRODUKTÓW LECZNICZYCH, DROGA PODANIA, PODMIOTY ODPOWIEDZIALNY POSIADAJĄCY POZWOLENIE NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH 1 Państwo Członkowskie

Bardziej szczegółowo

BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY

BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI Zbieranie wywiadu psychiatrycznego Ocena osobowości pacjenta Badanie

Bardziej szczegółowo

Key words: schizophrenia, olanzapine, safety, tolerability

Key words: schizophrenia, olanzapine, safety, tolerability Safety and tolerance of generic olanzapine formuion (Zapilux ) in therapy of patients with schizophrenia results of a post-marketing, non-randomized, non-interventional, multicenter survey in outpatient

Bardziej szczegółowo

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym farmaceuta współpracuje z pacjentem oraz innym personelem medycznym,

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 52/2014 z dnia 10 lutego 2014 r. w sprawie zasadności wydawania zgody na refundację produktu leczniczego Lyogen

Bardziej szczegółowo

Zasoby zafrasowanych zdrowych. Sposoby ograniczenia epidemii depresji

Zasoby zafrasowanych zdrowych. Sposoby ograniczenia epidemii depresji Zasoby zafrasowanych zdrowych. Sposoby ograniczenia epidemii depresji Dr n. med. Krzysztof Walczewski Mgr Kamila Mizielińska- Witkowska Podkarpackie Forum Psychiatrii i Opieki Środowiskowej, 14.11.2013

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leki przeciwpłytkowe (ASA, clopidogrel) Leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfin, acenocumarol) Leki trombolityczne

Bardziej szczegółowo

Pomiar świadczeń zdrowotnych w Psychiatrycznym Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym.

Pomiar świadczeń zdrowotnych w Psychiatrycznym Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym. mgr ElŜbieta Trutkowska mgr Marek Moszczak Pomiar świadczeń zdrowotnych w Psychiatrycznym Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym. Metoda pomiaru, wyniki badań. Konferencja Jakość 2010 Warszawa, dnia 7.10.2010r.

Bardziej szczegółowo

Miejsce typowych i atypowych neuroleptyków w terapii zaburzeń schizofrenicznych

Miejsce typowych i atypowych neuroleptyków w terapii zaburzeń schizofrenicznych FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII 98, 4, 5-12 Stanisław Pużyński Miejsce typowych i atypowych neuroleptyków w terapii zaburzeń schizofrenicznych II Klinika Psychiatryczna Instytutu Psychiatrii

Bardziej szczegółowo

Porównanie skuteczności leczenia chorych na schizofrenię

Porównanie skuteczności leczenia chorych na schizofrenię FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 2004, 4, 465-476 Bartosz Łoza 1,2, Marek Masiak 3, Mariusz BartyzeP-, Paulina Chałupka 4, Bartłomiej Krzewiński 5, Jolanta Masiak 3, Anna Mosiołe~, Mariusz Perucki

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 09.06.2004 04766041.0

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 09.06.2004 04766041.0 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1635820 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 09.06.2004 04766041.0 (13) T3 (51) Int. Cl. A61K31/407 A61P25/18

Bardziej szczegółowo

Elementy psychiatrii cz. 4. Dr n. med. Piotr Abramczyk

Elementy psychiatrii cz. 4. Dr n. med. Piotr Abramczyk Elementy psychiatrii cz. 4 Dr n. med. Piotr Abramczyk Osobowość Właściwości osoby (procesów psychicznych) odróŝniające ja od innych Dynamiczna organizacja psychofizyczna stanowiąca o właściwym tylko dla

Bardziej szczegółowo

Zamojskie Studia i Materiały ZAMOŚĆ 2012

Zamojskie Studia i Materiały ZAMOŚĆ 2012 Zamojskie Studia i Materiały ZAMOŚĆ 2012 Rok wyd. XIV, zeszyt 1(35) Fizjoterapia Sebastian Chrzan 1,3, Rafał Sapuła 1,2,3, Marta Topolska 1,3, Marta Soboń 4, Marta Barbara Topolska 1,3, Adam Topolski 1,3,

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 Zakład Chorób Układu Nerwowego Wydział Zdrowia Publicznego AM we Wrocławiu, Kierownik Zakładu prof. dr

Bardziej szczegółowo

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO www.prototo.pl

Bardziej szczegółowo

Poprawa funkcji poznawczych w schizofrenii: sertindol na tle innych leków przeciwpsychotycznych

Poprawa funkcji poznawczych w schizofrenii: sertindol na tle innych leków przeciwpsychotycznych NUMER SPECJALNY, SIERPIE 2012 PSYCHIATRIA Prof. dr hab. n. med. Przemys aw Bieƒkowski, dr hab. n. med. Adam Wichniak Poprawa funkcji poznawczych w schizofrenii: sertindol na tle innych leków przeciwpsychotycznych

Bardziej szczegółowo

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi GENETYCZNIE UWARUNKOWANA, NEUROLOGICZNA DYSFUNKCJA, CHARAKTERYZUJĄCA SIĘ NIEADEKWATNYMI

Bardziej szczegółowo

Pradaxa jest lekiem zawierającym substancję czynną eteksylan dabigatranu. Lek jest dostępny w postaci kapsułek (75, 110 i 150 mg).

Pradaxa jest lekiem zawierającym substancję czynną eteksylan dabigatranu. Lek jest dostępny w postaci kapsułek (75, 110 i 150 mg). EMA/47517/2015 EMEA/H/C/000829 Streszczenie EPAR dla ogółu społeczeństwa eteksylan dabigatranu Niniejszy dokument jest streszczeniem Europejskiego Publicznego Sprawozdania Oceniającego (EPAR) dotyczącego

Bardziej szczegółowo

Choroby ultra-rzadkie. Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka

Choroby ultra-rzadkie. Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Choroby ultra-rzadkie Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Definicje, częstość występowania Podstawą definicji chorób rzadkich są dane epidemiologiczne dotyczące występowania choroby w całej populacji

Bardziej szczegółowo

Za l e c e n i a w s p r aw i e s t o s o wa n i a

Za l e c e n i a w s p r aw i e s t o s o wa n i a Aktualności Za l e c e n i a w s p r aw i e s t o s o wa n i a leków przeciwpsychotycznych II generacji Przedstawione poniżej Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych II generacji stanowią

Bardziej szczegółowo

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99);

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99); Dziennik Ustaw 51 Poz. 1386 Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

Bardziej szczegółowo

Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych

Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych Wiesław Jerzy Cubała Klinika Psychiatrii Dorosłych GUMed SAPL.GPGAZ.16.06.0727 Katowice 2016 Plan prezentacji Pregabalina zaburzenie

Bardziej szczegółowo

Neurologia Organizacja i wycena świadczeń. Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa

Neurologia Organizacja i wycena świadczeń. Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa Neurologia Organizacja i wycena świadczeń Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa Choroby neurologiczne wg. WHO Bardzo wysokie wskażniki rozpowszechnienia aktualnie na świecie u miliarda

Bardziej szczegółowo

Budapeszt/Warszawa, 18.IX.2015r.

Budapeszt/Warszawa, 18.IX.2015r. Budapeszt/Warszawa, 18.IX.2015r. Allergan i Gedeon Richter Plc. otrzymały aprobatę FDA dla leku VRAYLAR TM (Cariprazine) w leczeniu epizodów maniakalnych lub mieszanych w chorobie afektywnej dwubiegunowej

Bardziej szczegółowo

Hipotermia po NZK. II Katedra Kardiologii

Hipotermia po NZK. II Katedra Kardiologii Hipotermia po NZK II Katedra Kardiologii Hipotermia Obniżenie temperatury wewnętrznej < 35 st.c łagodna 32 do 35 st. C umiarkowana 28 do 32 st. C ciężka - < 28 st. C Terapeutyczna hipotermia kontrolowane

Bardziej szczegółowo

Atypowe leki przeciwpsychotyczne w leczeniu schizofrenii - przewodnik skrócony

Atypowe leki przeciwpsychotyczne w leczeniu schizofrenii - przewodnik skrócony Atypowe leki przeciwpsychotyczne w leczeniu schizofrenii - przewodnik skrócony Odpłatność ryczałtowa: Serdolect 4 mg, 30 tabletek Serdolect 12 mg, 28 tabletek Serdolect 16 mg, 28 tabletek Spis treści 1.

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2014 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

Depresja u chorych na łuszczycę czwartek, 25 sierpnia 2011 11:43

Depresja u chorych na łuszczycę czwartek, 25 sierpnia 2011 11:43 Jednym z najczęciej występujcych zaburzeń psychologicznych w przebiegu łuszczycy jest depresja. Poniższy artykuł pozwoli czytelnikom dowiedzieć się czym jest depresja, jak j rozpoznać i skutecznie leczyć.

Bardziej szczegółowo

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r.

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. Piotr Burda Biuro In formacji T oksykologicznej Szpital Praski Warszawa Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. - Obejmuje stosowanie przez pacjenta

Bardziej szczegółowo

Arypiprazol lek skuteczny w zmianach psychofarmakoterapii psychoz schizofrenicznych

Arypiprazol lek skuteczny w zmianach psychofarmakoterapii psychoz schizofrenicznych 192 ARTYKUŁ REDAKCYJNY / LEADING ARTICLE Arypiprazol lek skuteczny w zmianach psychofarmakoterapii psychoz schizofrenicznych Aripiprazole efficient drug in changes of pharmacotherapy of schizophrenia Justyna

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Wskazówki do stosowania leków przeciwpsychotycznych II generacji o przedłużonym działaniu

Wskazówki do stosowania leków przeciwpsychotycznych II generacji o przedłużonym działaniu Psychiatr. Pol. 2015; 49(2): 225 241 PL ISSN 0033-2674 (PRINT), ISSN 2391-5854 (ONLINE) www.psychiatriapolska.pl DOI: http://dx.doi.org/10.12740/pp/39370 Wskazówki do stosowania leków przeciwpsychotycznych

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Rekomendacja nr 31/2015 z dnia 20 kwietnia 2015 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji w sprawie objęcia refundacją

Bardziej szczegółowo

Jerzy Landowski. Wstęp

Jerzy Landowski. Wstęp Citalopram (Cipramil ) w ambulatoryjnej monoterapii zespołów depresyjnych Citalopram (Cipramil ) in monotherapy of depressed outpatients Jerzy Landowski Wstęp Citalopram (Cipramil ) jest lekiem przeciwdepresyjnym.

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL, 5 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc

Bardziej szczegółowo

Lennard J.Davies. Dlaczego więc nie warto brać tych leków? Powód pierwszy:

Lennard J.Davies. Dlaczego więc nie warto brać tych leków? Powód pierwszy: Lennard J.Davies Przez ostatnie kilka lat, także w książce Obssesion: a history, kwestionowałem efektywność leków z grupy SSRI. Zwracałem uwagę, że gdy leki te weszły do użycia na początku lat 90-tych

Bardziej szczegółowo

Psychiatria z uwzględnieniem problemów ludzi starszych Pielęgniarstwo

Psychiatria z uwzględnieniem problemów ludzi starszych Pielęgniarstwo Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie Instytut Pielęgniarstwa Nazwa modułu (przedmiotu) Kierunek studiów Profil kształcenia Poziom studiów Forma studiów Semestr studiów Tryb zaliczenia przedmiotu Formy

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte na kryteriach

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychiatria w pytaniach i odpowiedziach. 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS NAJCZĘŚCIEJ STOSOWANE ZABIEGI FIZYKALNE U PACJENTÓW Z DOLEGLIWOŚCIAMI BÓLOWYMI ODCINKA L-S KRĘGOSŁUPA WRAZ Z OCENĄ ICH SKUTECZNOŚCI W DZIAŁANIU PRZECIWBÓLOWYM THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS

Bardziej szczegółowo

Postawy wobec leków przeciwpsychotycznych, a jakość życia chorych na schizofrenię*

Postawy wobec leków przeciwpsychotycznych, a jakość życia chorych na schizofrenię* ORIGINAL PAPER Curr Probl Psychiatry 2011; 12(4): 410-414 Postawy wobec leków przeciwpsychotycznych, a jakość życia chorych na schizofrenię* Attitudes to antipsychotic drugs, and the quality of life of

Bardziej szczegółowo

SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Informacje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Informacje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Kod PNS modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu Informacje ogólne Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne Obowiązkowy Wydział Nauk o Zdrowiu Położnictwo

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) ŚWIADCZENIOBIORCY ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W RAMACH PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH U PACJENTÓW 65+ Włodzimierz Samborski Katedra Reumatologii i Rehabilitacji Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

Schizofrenia Pacjent i opiekun

Schizofrenia Pacjent i opiekun Epizod Pojedynczy przypadek kryzysu psychicznego w historii choroby pacjenta. Lekarz rodzinny To lekarz rodzinny, zazwyczaj pierwsza osoba, z którą kontaktuje się chory, gdy pojawiają się objawy. Wgląd

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 164 A/09 Senatu WUM z dnia 30 listopada 2009 r. PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 I. ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO-PROGRAMOWE ZAKRES WIEDZY TEORETYCZNEJ 1.

Bardziej szczegółowo

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E załącznik nr 19 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E 75 Zaburzenia przemian sfingolipidów i inne zaburzenia spichrzania

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia afektywne. Justyna Andrzejczak Kognitywistyka

Zaburzenia afektywne. Justyna Andrzejczak Kognitywistyka Zaburzenia afektywne Justyna Andrzejczak Kognitywistyka Podział wg ICD-10 F30 Epizod maniakalny F31 Zaburzenia afektywne dwubiegunowe F32 Epizod depresyjny F33 Zaburzenia depresyjne nawracające F34 Uporczywe

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Spis treści Wstęp.... 15 Rozdział 1 Narodziny i rozwój psychologii zdrowia... 19 1.1. Źródła wyodrębnienia się psychologii zdrowia..... 20

Bardziej szczegółowo

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia.

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia. Jakość życia w chorobie nowotworowej Krzysztof G. Jeziorski Warszawa Definicja jakości życia WHO (1993) Poczucie jednostki co do jej pozycji życiowej w ujęciu kulturowym oraz systemu wartości, w którym

Bardziej szczegółowo

* Rejestr epidemiologiczny: przeprowadzenie i opracowanie wyników sponsorowane przez firmę Sanofi- Aventis-Polska. Nr badania: DPKIN_L_01684

* Rejestr epidemiologiczny: przeprowadzenie i opracowanie wyników sponsorowane przez firmę Sanofi- Aventis-Polska. Nr badania: DPKIN_L_01684 1 Współwystępowanie zaburzeń osobowości, zaburzeń lękowych i uzależnień z zaburzeniami nastroju w populacji polskiej analiza wyników rejestru epidemiologicznego. Część II: Ocena metod leczenia pacjentów

Bardziej szczegółowo

ZDROWIE PUBLICZNE MITY I FAKTY. Prof. dr med. Paweł Januszewicz

ZDROWIE PUBLICZNE MITY I FAKTY. Prof. dr med. Paweł Januszewicz ZDROWIE PUBLICZNE MITY I FAKTY Prof. dr med. Paweł Januszewicz Przykłady mitów Szczepienie powodują autyzm Jeśli lek jest sprzedawany bez recepty = lek musi być bezpieczny! Jedzenie jest przyczyna wrzodu

Bardziej szczegółowo

Choroba Parkinsona. najczęstsze pytania i najtrudniejsze zagadnienia. Anna Potulska-Chromik, Izabela Stefaniak. egzemplarz bezpłatny

Choroba Parkinsona. najczęstsze pytania i najtrudniejsze zagadnienia. Anna Potulska-Chromik, Izabela Stefaniak. egzemplarz bezpłatny Choroba Parkinsona najczęstsze pytania i najtrudniejsze zagadnienia egzemplarz bezpłatny Anna Potulska-Chromik, Izabela Stefaniak Wydawnictwo w całości powstało dzięki wsparciu firmy Lundbeck Poland Sp.

Bardziej szczegółowo

Analiza danych ilościowych i jakościowych

Analiza danych ilościowych i jakościowych Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego 8 kwietnia 2010 Plan prezentacji 1 Zbiory danych do analiz 2 3 4 5 6 Implementacja w R Badanie depresji Depression trial data Porównanie

Bardziej szczegółowo

Cytyzyna ostatnie ważne osiągnięcie nauki polskiej

Cytyzyna ostatnie ważne osiągnięcie nauki polskiej Cytyzyna ostatnie ważne osiągnięcie nauki polskiej Dorota Lewandowska dr n. med. Obecnie dostępne formy pomocy palącym Farmakologiczne NTZ guma plastry pastylki pastylki podjęzykowe Bupropion (Zyban) Wareniklina

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu PSYCHIATRIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca Instytut Nauk

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 719 Poz. 27 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia sildenafilem

Bardziej szczegółowo

Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami

Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami Piotr Magiera, Miko/aj Majkowicz, Iwona Trzebiatowska, Krystyna de Walden-Ga/uszko Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami Katedra i I Klinika Chorób Psychicznych AM w

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Porada lekarska diagnostyczna

Załącznik nr 6. Porada lekarska diagnostyczna Załącznik nr 6 Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach ambulatoryjnych psychiatrycznych i leczenia środowiskowego (domowego) oraz warunki realizacji tych świadczeń L.p. Nazwa świadczenia

Bardziej szczegółowo

Schizofrenia. przewlekły proces chorobowy, charakteryzujący się zaostrzeniami i remisjami. D. Wołyńczyk S. Niemcewicz

Schizofrenia. przewlekły proces chorobowy, charakteryzujący się zaostrzeniami i remisjami. D. Wołyńczyk S. Niemcewicz Schizofrenia przewlekły proces chorobowy, charakteryzujący się zaostrzeniami i remisjami D. Wołyńczyk S. Niemcewicz Psychozy schizofreniczne Epidemiologia: 1-2% populacji, M=K, szczyt zachorowań - M (20-25

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Mikołaj Majkowicz Zakład Psychologii Klinicznej Katedry Chorób Psychicznych AMG Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną Główną cechą zaburzeń pod postacią

Bardziej szczegółowo

Stany nagłe. Andrzej Wakarow Dariusz Maciej Myszka

Stany nagłe. Andrzej Wakarow Dariusz Maciej Myszka Stany nagłe Andrzej Wakarow Dariusz Maciej Myszka Definicja Zachowanie pacjenta, które ze względu na swą niezwykłość, niezrozumiałość, niedostosowanie, gwałtowny charakter może stwarzać zagrożenie Kontakt

Bardziej szczegółowo

Opieka i medycyna paliatywna

Opieka i medycyna paliatywna Lek. med. Katarzyna Scholz Opieka i medycyna paliatywna Informator dla chorych i ich rodzin Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Drodzy Pacjenci, Rodziny.

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie dystonii ogniskowych i połowiczego kurczu twarzy

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie dystonii ogniskowych i połowiczego kurczu twarzy Załącznik nr 13 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE DYSTONII OGNISKOWYCH I POŁOWICZEGO KURCZU TWARZY ICD-10 G24.3 - kręcz karku G24.5 - kurcz

Bardziej szczegółowo

Szaleństwo i metoda. Dr Andrzej Kapusta (UMCS)

Szaleństwo i metoda. Dr Andrzej Kapusta (UMCS) Szaleństwo i metoda Dr Andrzej Kapusta (UMCS) Analiza pojęciowa zaburzeń psychicznych 1. Różnorodność symptomów: emocji (lęk, depresja) woli (kompulsywność) Pragnień (uzależnienia, parafilie) Przekonań

Bardziej szczegółowo

Objawy niepożądane związane ze stosowaniem atypowych leków przeciwpsychotycznych

Objawy niepożądane związane ze stosowaniem atypowych leków przeciwpsychotycznych PRACA POGLĄDOWA ISSN 1643 0956 Beata R. Godlewska Klinika Chorób Psychicznych i Zaburzeń Nerwicowych Akademii Medycznej w Gdańsku Objawy niepożądane związane ze stosowaniem atypowych leków przeciwpsychotycznych

Bardziej szczegółowo