Obserwacja nasilenia objawów negatywnych u pacjentów z rozpoznaniem schizofrenii leczonych neuroleptykiem atypowym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Obserwacja nasilenia objawów negatywnych u pacjentów z rozpoznaniem schizofrenii leczonych neuroleptykiem atypowym"

Transkrypt

1 Obserwacja nasilenia objawów negatywnych u pacjentów z rozpoznaniem schizofrenii leczonych neuroleptykiem atypowym Severity of negative symptoms in schizophrenic patients treated with atypical neuroleptic follow-up Marek Krzystanek, Irena Krupka-Matuszczyk Katedra i Klinika Psychiatrii i Psychoterapii, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach dr n. med. Marek Krzystanek asystent prof. dr hab. n. med. Irena Krupka-Matuszczyk Kierownik Słowa kluczowe: schizofrenia, objawy negatywne, risperidon, NSA 16, CGI-S Key words: schizophrenia, negative symptoms, risperidone, NSA 16, CGI-S Streszczenie: Wstęp. Objawy negatywne schizofrenii mogą powodować znaczne pogorszenie jakości życia pacjenta przez obniżenie poziomu funkcjonowania rodzinnego, społecznego i zawodowego. Neuroleptyki atypowe są nową grupą leków w psychiatrii, która może poprawiać objawy negatywne schizofrenii. Celem badania była ocena nasilenia objawów negatywnych występujących u pacjentów leczonych neuroleptykami atypowymi. Materiał i metody. W badaniu naturalistycznym uczestniczyło 351 pacjentów z rozpoznaniem zaburzeń schizofrenicznych, postawionym na podstawie kryteriów ICD 10. Większość pacjentów leczona była risperidonem w średniej dawce 4,6 ± 1,3 mg. Lekarz psychiatra dokonywał jednorazowej oceny nasilenia objawów negatywnych za pomocą skali NSA 16 oraz stanu klinicznego za pomocą skali CGI-I. Pacjent oceniał subiektywnie skuteczność leczenia oraz tolerancję leczenia jako bardzo dobrą, dobrą lub złą. Wyniki. Objawy negatywne w grupie badanej miały w większości nasilenie od minimalnego do łagodnego. Większość pacjentów oceniała skuteczność i tolerancję leczenia jako bardzo dobrą lub dobrą. Średnia wartość CGI odpowiada zakresowi łagodnego umiarkowanego nasilenia choroby. Wnioski. Objawy negatywne schizofrenii u pacjentów leczonych risperidonem są łagodnie nasilone. W ocenie pacjenta risperidon jest skutecznym i dobrze tolerowanym lekiem przeciwpsychotycznym. Abstract: Introduction. Negative symptoms of schizophrenia may produce significant impairment of quality of life with decrease of level of family, society and occupational functioning. Atypical neuroleptics are the new group of drugs in psychiatry that may improve negative symptoms of schizophrenia. The study aimed at assessment of negative symptoms intensity in patients treated with atypical neuroleptics. Material and methods. 351 patients diagnosed with schizophrenic disorders according to ICD 10 criteria participated in the naturalistic study. Majority of patients were treated with risperidone at a mean dose of 4.6 ± 1.3 mg. Psychiatrist made one-time assessment of negative symptoms intensity using NSA 16 scale and clinical state of patient with CGI-I scale. Subjective effectiveness and tolerability of treatment was assessed by patients, measured as very good, good or bad. Results. Negative symptoms assessed with NSA 16 in examined group were in general of minimal and mild intensity. Majority of patients assessed effectiveness and tolerance of treatment as very good and good. Mean CGI-I results reflected mild to moderate severity of disease. Conclusions. Negative symptoms in patients treated with risperidone are mild. In patients assessment risperidone is an effective and well tolerated antipsychotic drug. (Probl Med Rodz 2008;4(25):63 68) Otrzymano: r. Przyjęto: r. Adres do korespondencji: dr n. med. Marek Krzystanek, Katedra i Klinika Psychiatrii i Psychoterapii, ul. Ziołowa 45/47, Katowice; Wprowadzenie Zaburzenia schizofreniczne to grupa schorzeń, których objawy osiowe polegają na występowaniu urojeń wpływu, urojeń odsłonięcia, doświadczaniu halucynacji słuchowych dyskutujących o pacjencie lub prowadzących bieżący komentarz do jego myśli i czynności lub urojeń o skrajnie niezwykłej treści, niewytłumaczalnych przez kontekst kulturowy jak również lokalny system poglądów i wierzeń. Objawy schizofrenii dzieli się na pozytywne (np. urojenia, halucynacje, wrogość), negatywne (np. postawa autystyczna, zubożenie uczuciowości) oraz dezorganizacji (np. rozkojarzenie). Integralnym elementem zaburzeń schizofrenicznych są również zaburzenia czynności poznawczych, szczególnie uwagi. PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, GRUDZIEŃ 2008, VOL. X, Nr 4 63

2 W leczeniu zaburzeń schizofrenicznych stosuje się neuroleptyki. Współcześnie dzieli się je na klasyczne i atypowe. Leki atypowe zmieniły oblicze współczesnej psychiatrii, szczególnie w aspekcie skuteczniejszego leczenia zaburzeń schizofrenicznych 1. Mechanizm działania leków atypowych wydaje się złożony i nie do końca poznany. Dominującą rolę w działaniu przeciwpsychotycznym zarówno klasycznych, jak i atypowych neuroleptyków ma blokowanie receptorów dopaminowych (D) typu 2 w układzie limbicznym mózgu. Wydaje się, że do uzyskania efektu przeciwpsychotycznego wystarczające jest częściowe oraz odwracalne zablokowanie receptorów D2, charakterystyczne dla atypowych neuroleptyków 1. Drugi element działania leków atypowych blokowanie receptorów serotoninowych typu 2, jest prawdopodobnie odpowiedzialny za poprawę aktywności dopaminergicznej w płatach czołowych, zmniejszonej w schizofrenii, jak również za mniejszą częstość występowania objawów pozapiramidowych 1. Atypowe neuroleptyki, w przeciwieństwie do klasycznych, mogą pobudzać plastyczność neuronalną powodując remodeling synaps w układzie limbicznym, korze przedczołowej oraz w prążkowiu. Zaburzenia połączeń synaptycznych są elementem neurorozwojowej hipotezy schizofrenii, która zakłada, że w okresie płodowym dochodzi do zakłócenia migracji neuronów i zmniejszenia aktywności glutaminergicznej w OUN. Działanie neurotropowe leków atypowych może wyrównywać zmniejszoną aktywność układu glutaminergicznego w schizofrenii. Celem współczesnej psychiatrii jest nie tylko usunięcie objawów pozytywnych schizofrenii, ale również poprawa jakości życia pacjentów i przywrócenie im możliwości życia w społeczeństwie. Z tego powodu neuroleptyki atypowe są jednymi z najczęściej używanych obecnie leków przeciwschizofrenicznych. Cechą wyróżniającą tę grupę jest mniejszy potencjał powodowania objawów niepożądanych, jak również pozytywny wpływ na objawy afektywne, dysfunkcje poznawcze oraz objawy negatywne 2. Celem przeprowadzonego programu obserwacyjnego była ocena nasilenia objawów negatywnych występujących u pacjentów leczonych neuroleptykami atypowymi. Opis metody W badaniu naturalistycznym uczestniczyło 351 pacjentów z rozpoznaniem zaburzeń schizofrenicznych, postawionym na podstawie kryteriów diagnostycznych 10 edycji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD 10). Pacjenci byli leczeni neuroleptykiem atypowym. Zdecydowana większość pacjentów pobierała risperidon; wyniki dotyczące tej populacji zostały poddane analizie metodą statystyki opisowej. Inne neuroleptyki pobierane przez pacjentów w badaniu to olanzapina, kwetiapina, aripiprazol i klozapina. Lekarz psychiatra dokonywał jednorazowej oceny nasilenia objawów negatywnych za pomocą skali NSA 16 (ang. Negative Symptoms Assessment), jak również oceniał klinicznie pacjenta za pomocą skali Totalnego Wrażenia Klinicznego (CGI-S). Skala NSA 16 służy do oceny wymiarów alogii, bladego afektu, asocjalności-anhedonii, awolicji-apatii oraz spowolnienia psychoruchowego w zakresie od 1 6, gdzie 1 punkt oznacza normę, a 6 punktów bardzo ciężkie nasilenie objawu. Skala CGI ocenia stan kliniczny w punktacji od 2 7, gdzie 2 oznacza stan zdrowia, a 7 stan skrajnej choroby (0 oznacza, że badanie nie zostało wykonane). Pacjent oceniał subiektywnie skuteczność leczenia oraz tolerancję leczenia jako bardzo dobrą, dobrą lub złą. Badanie wykonywane było w trakcie rutynowej wizyty kontrolnej w poradni zdrowia psychicznego. Najwięcej osób uczestniczących w badaniu (89%) było w wieku lat (Rycina 1). Rozkład płci był równomierny, kobiety stanowiły 49% grupy badanej. 37% badanych było wdowcami, 28% było niezamężnych. 52% pacjentów było na rencie, jedynie 20% pracowało zawodowo (Rycina 2). Pacjenci uczestniczący w badaniu w większości chorowali na schizofrenię przewlekle, powyżej 5 lat (Rycina 3). Wyniki Risperidon stosowany był w średniej dawce 4,6 ± 1,3 mg, co odpowiada zarejestrowanej dawce terapeutycznej w zaburzeniach schizofrenicznych. W wymiarze awolicji objawy negatywne miały nasilenie od minimalnego (2 punkty) do łagodnego (3 punkty) (Rycina 4). Podobnie jak wymiar awolicji, wymiar bladości afektywnej w grupie bada- 64 PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, GRUDZIEŃ 2008, VOL. X, Nr 4

3 Rycina 1. Struktura wiekowa grupy badanej < 18 r.ż r.ż r.ż. > 65 r.ż. Rycina 2. Zatrudnienie w grupie badanej uczy się pracuje zawodowo bezrobotny rencista Rycina 3. Czas trwania choroby > 1 rok 1 5 lat > 5 lat nej miał natężenie od minimalnego do łagodnego (Rycina 5). W wymiarze asocjalności-anhedonii jedynie ograniczenie potrzeb towarzyskich mieściło się w zakresie łagodnym umiarkowanym, pozostałe objawy miały natężenie minimalne lub łagodne (Rycina 6). Objawy negatywne z wymiaru awolicji-apatii w grupie badanej w większości miały nasilenie minimalne lub łagodne, z wyjątkiem ograniczenia potrzeb towarzyskich (ponad 3 pkt) (Rycina 7). Ostatnim wymiarem ocenianym w skali NSA 16 jest spowolnienie psychoruchowe. Podobnie jak większość objawów negatywnych, w grupie badanej natężenie objawów negatywnych z tego wymiaru miało nasilenie minimalne do łagodnego (Rycina 8). Zdecydowana większość pacjentów oceniała skuteczność i tolerancję leczenia jako bardzo dobrą lub dobrą (Rycina 9 i Rycina 10). Jedynie 7 pacjentów oceniło skuteczność jako złą, a tylko 1 pacjent przerwał leczenie z powodu złej tolerancji risperidonu. Średnia wartość CGI wyniosła 3,6 ± 1 punktu, co odpowiada zakresowi łagodnego umiarkowanego nasilenia choroby. Dyskusja W badaniu używano rzetelnych narzędzi diagnostycznych. Skala NSA 16 jest użyteczną i wiarygodną skalą kliniczną do oceny nasilenia objawów negatywnych schizofrenii 3. Z kolei skala CGI-S jest jedną z podstawowych skal oceny stanu klinicznego pacjentów. Doniesienia dotyczące wpływu risperidonu na objawy negatywne są często sprzeczne, stąd potrzeba dalszych badań wpływu tego leku na zespół ubytkowy schizofrenii 4. Pacjenci w badaniu stwierdzili dużą satysfakcję ze skuteczności leczenia risperidonem. Nasilenie większości objawów negatywnych u badanych pacjentów schizofrenii, pobierających risperidon, mieściło się w zakresie minimalne łagodne. Ma to ogromne znaczenie, albowiem jak już wspomniano, neuroleptyki atypowe, poprzez redukcję nasilenia objawów negatywnych, mogą powodować większą poprawę jakości życia pacjentów schizofrenicznych 5. Poprawa jakości życia u pacjentów leczonych neuroleptykami atypowymi jest również związana z mniejszą częstością hiperprolaktynemii, objawów pozapiramidowych, jak również z poprawą funkcjonowania poznawczego. Jedynymi objawami negatywnymi o więk- PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, GRUDZIEŃ 2008, VOL. X, Nr 4 65

4 Rycina 4. Wymiar awolicji oceniany u pacjentów schizofrenicznych za pomocą skali NSA 16 niewyraźna mowa zubożenie treści wypowiedzi ograniczenie ilości wypowiedzi wydłużenie czasu odpowiedzi Rycina 5. Wymiar bladości afektu oceniany u pacjentów schizofrenicznych za pomocą skali NSA 16 okazywanie afektu na żądanie zmniejszenie modulacji afektu zmniejszenie zakresu emocji zubożenie gestykulacji szym natężeniu były: ograniczenie potrzeb towarzyskich oraz zmniejszenie zainteresowań; nasilenie to było jednak bliskie łagodnemu. Jak wskazują naturalistyczne badania, risperidon jest dobrze tolerowanym lekiem, rzadko występują po nim objawy niepożądane o znacznym natężeniu 6. Najczęstsze objawy niepożądane risperidonu występujące u pacjentów to senność, zaburzenia rytmu okołomięsiączkowego u kobiet oraz przyrost masy ciała 7. Podobnie w badanej grupie risperidon był bardzo dobrze lub dobrze tolerowanym lekiem, o czym świadczy znikomy procent pacjentów niekończących leczenia. Ocena nasilenia objawów negatywnych skalą NSA 16 przez lekarza koresponduje z jego oceną kliniczną nasilenia choroby w skali CGI-S (łagodne umiarkowane). Ograniczeniem przeprowadzonego badania jest jednorazowość oceny, niepozwalająca na analizę wpływu risperidonu na dynamikę zmian nasilenia objawów negatywnych, jak również naturalistyczny 66 PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, GRUDZIEŃ 2008, VOL. X, Nr 4

5 Rycina 6. Wymiar asocjalności-anhedonii oceniany u pacjentów schizofrenicznych za pomocą skali NSA 16 zainteresowania seksualne słaby kontakt w czasie wywiadu ograniczenie potrzeb towarzyskich Rycina 7. Wymiar awolicji-apatii oceniany u pacjentów schizofrenicznych za pomocą skali NSA 16 zmniejszenie aktywności zmniejszenie zainteresowań zmniejszenie poczucia celu zaniedbanie wyglądu i higieny Rycina 8. Wymiar spowolnienia psychoruchowego oceniany u pacjentów schizofrenicznych (skala NSA 16) osłabienie gestykulacji spowolnienie ruchów PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, GRUDZIEŃ 2008, VOL. X, Nr 4 67

6 Rycina 9. Ocena subiektywna skuteczności leczenia risperidonem przez pacjentów leczonych z powodu zaburzeń schizofrenicznych Rycina 10. Ocena pacjenta tolerancji leczenia zaburzeń schizofrenicznych za pomocą risperidonu bardzo dobra dobra zła bardzo dobra dobra zła charakter badania obserwacyjnego, niewykluczający subiektywizmu lekarza w ocenie działania leku. Wnioski końcowe Objawy negatywne schizofrenii u pacjentów leczonych risperidonem są łagodnie nasilone. W ocenie pacjenta risperidon jest skutecznym i dobrze tolerowanym lekiem przeciwpsychotycznym. Piśmiennictwo: 1. Horacek J, Bubenikova-Valesova V, Kopecek M, Palenicek T, Dockery C, Mohr P, Höschl C. Mechanism of action of atypical antipsychotic drugs and the neurobiology of schizophrenia. CNS Drugs 2006;20(5): De Oliveira IR, Juruena MF. Treatment of psychosis: 30 years of progress. J Clin Pharm Ther 2006;31(6): Axelrod BN, Goldman RS, Alphs LD. Validation of the 16-item Negative Symptom Assessment. J Psychiatr Res 1993;27(3): Murphy BP, Chung YC, Park TW, McGorry PD. Pharmacological treatment of primary negative symptoms in schizophrenia: a systematic review. Schizophr Res 2006 Dec; 88(1 3): Bobes J, Garcia-Portilla MP, Bascaran MT, Saiz PA, Bousoño M. Quality of life in schizophrenic patients. Dialogues Clin Neurosci 2007;9(2): Sacchetti E, Valsecchi P, Parrinello G.; QUERISOLA Group. A randomized, flexible-dose, quasi-naturalistic comparison of quetiapine, risperidone, and olanzapine in the short-term treatment of schizophrenia: the QUERISOLA trial. Schizophr Res 2008;98(1 3): McEvoy JP, Lieberman JA, Perkins DO, Hamer RM, Gu H, Lazarus A, Sweitzer D, Olexy C, Weiden P, Strakowski SD. Efficacy and tolerability of olanzapine, quetiapine, and risperidone in the treatment of early psychosis: a randomized, doubleblind 52-week comparison. Am J Psychiatry 2007;164(7): PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, GRUDZIEŃ 2008, VOL. X, Nr 4

Obserwacja występowania akatyzji i późnych dyskinez u pacjentów leczonych olanzapiną lekiem przeciwpsychotycznym II generacji

Obserwacja występowania akatyzji i późnych dyskinez u pacjentów leczonych olanzapiną lekiem przeciwpsychotycznym II generacji Obserwacja występowania akatyzji i późnych dyskinez u pacjentów leczonych olanzapiną lekiem przeciwpsychotycznym II generacji Observation of the prevalence of acathysia and tardive dyskinesias in patients

Bardziej szczegółowo

Inessa Rudnik-Szałaj, Beata Galińska, Andrzej Łukaszewicz. Wielomiesięczne stosowanie risperidonu w schizofreniach

Inessa Rudnik-Szałaj, Beata Galińska, Andrzej Łukaszewicz. Wielomiesięczne stosowanie risperidonu w schizofreniach FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII 98,4, 33-41 Inessa Rudnik-Szałaj, Beata Galińska, Andrzej Łukaszewicz Włodzimierz Chrzanowski, Wielomiesięczne stosowanie risperidonu w schizofreniach Klinika

Bardziej szczegółowo

Program badania opinii pacjentów schizofrenicznych leczonych przeciwpsychotycznie

Program badania opinii pacjentów schizofrenicznych leczonych przeciwpsychotycznie Psychiatria PRACA ORYGINALNA tom 5, nr 4, 117 123 Copyright 2008 Via Medica ISSN 1732 9841 Marek Krzystanek 1, Krystyna Bednarska-Półtorak 1, Ewa Krzystanek 2, Irena Krupka-Matuszczyk 1 1 Katedra i Klinika

Bardziej szczegółowo

Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski.

Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski. Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski. Program MOTO-BIP /PM_L_0257/ Ocena wyników programu epidemiologicznego. Dr n. med. Bartosz Małkiewicz

Bardziej szczegółowo

Risperidon w leczeniu epizodu manii oraz profilaktyce nawrotu.

Risperidon w leczeniu epizodu manii oraz profilaktyce nawrotu. Risperidon w leczeniu epizodu manii oraz profilaktyce nawrotu. Omówienie artykułu: "Risperidon in acute and continuation treatment of mania." Yatham L. N. i wsp. RIS-CAN Study Group. International Clinical

Bardziej szczegółowo

Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów.

Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów. Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów. Program DAL-SAFE /ALFUS_L_01798/ Ocena wyników programu epidemiologicznego.

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży: pojedynczy epizod dużej depresji nawracająca duża depresja dystymia mania lub submania stan mieszany zaburzenia afektywne

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia własne ze stosowania risperidonu w schizofreniach

Doświadczenia własne ze stosowania risperidonu w schizofreniach Małgorzata Rzewuska, Marek Jarema, Jarosław Białek, Marzanna Choma, Zuzanna Konieczyńska, Krystyna Sobucka, Tadeusz Szafrański Doświadczenia własne ze stosowania risperidonu w schizofreniach Samodzielna

Bardziej szczegółowo

Nowe standardy AP A leczenia w schizofrenii

Nowe standardy AP A leczenia w schizofrenii FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 99, 3, 5~ Małgorzata Rzewuska Nowe standardy AP A leczenia w schizofrenii Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3.

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3. Opis publikacji Tomasz Pawełczyk, Marta Grancow-Grabka, Magdalena Kotlicka-Antczak, Elżbieta Trafalska, Agnieszka Pawełczyk. A randomized controlled study of the efficacy of six-month supplementation with

Bardziej szczegółowo

Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT

Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT Katarzyna Rutkowska Szpital Kliniczny Nr 1 w Zabrzu Wyniki leczenia (clinical outcome) śmiertelność (survival) sprawność funkcjonowania (functional outcome) jakość

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

Wpływ długoterminowego, 12-miesięcznego leczenia olanzapiną na poziom funkcjonowania psychospołecznego chorych na schizofrenię

Wpływ długoterminowego, 12-miesięcznego leczenia olanzapiną na poziom funkcjonowania psychospołecznego chorych na schizofrenię Psychiatria ARTYKUŁ ORYGINALNY tom 6, nr 1, 1 8 Copyright 2009 Via Medica ISSN 1732 9841 Bartosz Łoza, Paweł Bednarski, Joanna Grzesiewska, Maja Polikowska, Anna Mosiołek, Iwona Patejuk-Mazurek, Rafał

Bardziej szczegółowo

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE Katowice 2007 Śl.C.Z.P Dział Chorobowości Hospitalizowanej 23 luty Ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

NCBR: POIG /12

NCBR: POIG /12 Rezultaty polskiego rocznego wieloośrodkowego randomizowanego badania klinicznego telepsychiatrycznej metody terapii pacjentów ze schizofrenią paranoidalną czy jesteśmy gotowi do leczenia? Krzysztof Krysta

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 5/2012 z dnia 27 lutego 2012 r. w zakresie zakwalifikowania/niezasadności zakwalifikowania leku Valdoxan (agomelatinum)

Bardziej szczegółowo

Autor: Dr Agnieszka Piróg-Balcerzak Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Depresja w schizofrenii

Autor: Dr Agnieszka Piróg-Balcerzak Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Depresja w schizofrenii Autor: Dr Agnieszka Piróg-Balcerzak Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Depresja w schizofrenii DANE OGÓLNE Zaburzenia afektywne występują powszechnie wśród

Bardziej szczegółowo

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY EVALUATION OF LIFE SATISFACTION AND PSYCHOLOGICAL WELL-BEING OF PATIENTS BEFORE SURGERY AORTIC ANEURYSM Emilia

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży

Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży Ewa Racicka-Pawlukiewicz Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych PROMOTOR: Dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

Uwagi o roli leków psychotropowych wpływających na układ serotoninergiczny w leczeniu schizofrenii

Uwagi o roli leków psychotropowych wpływających na układ serotoninergiczny w leczeniu schizofrenii Marek Jarema Uwagi o roli leków psychotropowych wpływających na układ serotoninergiczny w leczeniu schizofrenii III Klinika Psychiatryczna Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Wśród biologicznych

Bardziej szczegółowo

Konferencja naukowa zorganizowana w ramach obchodów Światowego Dnia Autyzmu. Lublin, 2 kwietnia 2014r

Konferencja naukowa zorganizowana w ramach obchodów Światowego Dnia Autyzmu. Lublin, 2 kwietnia 2014r Konferencja naukowa zorganizowana w ramach obchodów Światowego Dnia Autyzmu Lublin, 2 kwietnia 2014r - prof. dr hab. Zbigniew Gaś WSEI w Lublinie Uczniowie z autyzmem są w wiodącej grupie uczniów ze specjalnymi

Bardziej szczegółowo

Jolanta Rajewska, Janusz Rybakowski, Andrzej Rajewski

Jolanta Rajewska, Janusz Rybakowski, Andrzej Rajewski FARMAKOTERAPIA W PSYCIDATRII I NEUROLOOll, 98, 2, 82-87 Jolanta Rajewska, Janusz Rybakowski, Andrzej Rajewski WPŁYW IMIPRAMINY, DOKSEPlNY I MIANSERYNY NA UKŁAD KRĄŻENIA U CHORYCH NA DEPRESJĘ W STARSZYM

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

Joanna Łapin, Leszek Bidzan, Jacek Turczyński, Krzysztof Sołtys

Joanna Łapin, Leszek Bidzan, Jacek Turczyński, Krzysztof Sołtys PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2007;4(2):81-88 artykuł oryginalny oryginal article Wpływ dawki kwasu walproinowego na redukcję zaburzeń zachowania u osób z organicznymi zaburzeniami osobowości Valproate dose and

Bardziej szczegółowo

Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem

Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII 98,3,78-82 Antoni Florkowski, Wojciech Gruszczyński, Henryk Górski, Sławomir Szubert, Mariusz Grądys Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004 Katedra Pielęgniarstwa Klinicznego Wydziału Zdrowia Publicznego AM we Wrocławiu MARTA ARENDARCZYK, EWA

Bardziej szczegółowo

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej Badanie Nr: BETAX_L_01459 Autorzy: Dr hab. n. med. Marek Kuch, Klinika Kardiologii, Uniwersytet Medyczny w Warszawie Michał

Bardziej szczegółowo

2004 r. w Sydney odbywa³ siê Kongres Psychiatrii Biologicznej. Zgromadzi³

2004 r. w Sydney odbywa³ siê Kongres Psychiatrii Biologicznej. Zgromadzi³ Dr n. med. Maciej Matuszczyk Katedra i Klinika Psychiatrii i Psychoterapii Œl¹skiej Akademii Medycznej Kierownik Katedry i Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Irena Krupka-Matuszczyk 1 Wlutym 2004 r. w Sydney

Bardziej szczegółowo

EBM w farmakoterapii

EBM w farmakoterapii EBM w farmakoterapii Dr Przemysław Niewiński Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej AM we Wrocławiu Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej AM Wrocław EBM Evidence Based Medicine (EBM) "praktyka medyczna

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

This copy is for personal use only - distribution prohibited.

This copy is for personal use only - distribution prohibited. Kwart. Ortop. 20, 4, str. 34, ISSN 2083-8697 - - - - - REHABILITACJA STAWU BIODROWEGO I KOLANOWEGO, FINANSOWANA PRZEZ NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA W LATACH 2009 200 REHABILITATION OF THE HIP AND KNEE JOINTS

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 14/2012 Kod PNS modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu I nforma cje ogólne Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

Bardziej szczegółowo

BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY

BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI Zbieranie wywiadu psychiatrycznego Ocena osobowości pacjenta Badanie

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie terapii Neurofeedback w leczeniu zaburzeń psychicznych

Zastosowanie terapii Neurofeedback w leczeniu zaburzeń psychicznych Zastosowanie terapii Neurofeedback w leczeniu zaburzeń psychicznych Kasper Czech Zakład Psychologii Klinicznej i Sądowej Uniwersytet Śląski Definicja metody Biofeedback Metoda umożliwiająca zmianę wybranych

Bardziej szczegółowo

Pomiar świadczeń zdrowotnych w Psychiatrycznym Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym.

Pomiar świadczeń zdrowotnych w Psychiatrycznym Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym. mgr ElŜbieta Trutkowska mgr Marek Moszczak Pomiar świadczeń zdrowotnych w Psychiatrycznym Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym. Metoda pomiaru, wyniki badań. Konferencja Jakość 2010 Warszawa, dnia 7.10.2010r.

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Błecha Specjalistyczny gabinet lekarski rehabilitacji i chorób wewnętrznych w Żywcu.

Krzysztof Błecha Specjalistyczny gabinet lekarski rehabilitacji i chorób wewnętrznych w Żywcu. Krzysztof Błecha Specjalistyczny gabinet lekarski rehabilitacji i chorób wewnętrznych w Żywcu. Dyslordoza szyjna a zaburzenia neurowegetatywne Dyslordoza of neck and neurovegetative disorders Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Azilect fakty Czym jest Azilect? Jak działa Azilect? Kto może skorzystać na leczeniu Azilectem?

Azilect fakty Czym jest Azilect? Jak działa Azilect? Kto może skorzystać na leczeniu Azilectem? Azilect fakty Czym jest Azilect? Azilect (rasagilina 1mg) jest pierwszym, prawdziwie innowacyjnym lekiem stosowanym w chorobie Parkinsona (PD Parkinson s Disease) wprowadzonym w ostatnich latach. Jest

Bardziej szczegółowo

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

Za l e c e n i a w s p r aw i e s t o s o wa n i a l e k ó w

Za l e c e n i a w s p r aw i e s t o s o wa n i a l e k ó w Aktualności Za l e c e n i a w s p r aw i e s t o s o wa n i a l e k ó w p r z e c i w p s y c h o t y c z n y c h II g e n e r a c j i Przedstawione poniżej Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych

Bardziej szczegółowo

Samoocena depresji wśród chorych na schizofrenię uczestniczących w programie rehabilitacji psychiatrycznej doniesienie wstępne

Samoocena depresji wśród chorych na schizofrenię uczestniczących w programie rehabilitacji psychiatrycznej doniesienie wstępne Psychiatria P R A C A O R Y G I N A L N A tom 11, nr 1, 43 48 Copyright 2014 Via Medica ISSN 1732 9841 Agnieszka Skorupska-Król, Barbara Hanarz Zakład Pielęgniarstwa Klinicznego, Instytut Pielęgniarstwa

Bardziej szczegółowo

Key words: schizophrenia, olanzapine, safety, tolerability

Key words: schizophrenia, olanzapine, safety, tolerability Safety and tolerance of generic olanzapine formuion (Zapilux ) in therapy of patients with schizophrenia results of a post-marketing, non-randomized, non-interventional, multicenter survey in outpatient

Bardziej szczegółowo

Zasoby zafrasowanych zdrowych. Sposoby ograniczenia epidemii depresji

Zasoby zafrasowanych zdrowych. Sposoby ograniczenia epidemii depresji Zasoby zafrasowanych zdrowych. Sposoby ograniczenia epidemii depresji Dr n. med. Krzysztof Walczewski Mgr Kamila Mizielińska- Witkowska Podkarpackie Forum Psychiatrii i Opieki Środowiskowej, 14.11.2013

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 571 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 571 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 571 SECTIO D 2005 Klinika Psychiatrii Akademii Medycznej w Białymstoku Kierownik dr hab. med. Andrzej Czernikiewicz Department

Bardziej szczegółowo

Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych II generacji. Treatment recommendations for the use of II generation antipsychotics

Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych II generacji. Treatment recommendations for the use of II generation antipsychotics FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 2007, 4, 207 213 Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych II generacji Treatment recommendations for the use of II generation antipsychotics

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leki przeciwpłytkowe (ASA, clopidogrel) Leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfin, acenocumarol) Leki trombolityczne

Bardziej szczegółowo

efektywności psychoterapii u pacjentów cierpiących z powodu zaburzeń nerwicowych i zaburzeń osobowości.

efektywności psychoterapii u pacjentów cierpiących z powodu zaburzeń nerwicowych i zaburzeń osobowości. STRESZCZENIE Zmiany w funkcjonowaniu osobowości w wyniku psychoterapii grupowej z elementami psychoterapii indywidualnej u osób z zaburzeniami nerwicowymi i zaburzeniami osobowości. Przegląd badań nad

Bardziej szczegółowo

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99);

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99); Dziennik Ustaw 51 Poz. 1386 Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk o Zdrowiu KATOWICE

Wydział Nauk o Zdrowiu KATOWICE Wydział Nauk o Zdrowiu 6.12.2014 KATOWICE syndrome - zespół słabości, zespół wątłości, zespół kruchości, zespół wyczerpania rezerw. Zespół geriatryczny, charakteryzujący się zmniejszeniem rezerw i odporności

Bardziej szczegółowo

Korzystny efekt skojarzonego leczenia sertindolem i klozapiną w schizofrenii lekoopornej. Opis 4 przypadków

Korzystny efekt skojarzonego leczenia sertindolem i klozapiną w schizofrenii lekoopornej. Opis 4 przypadków FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 2012, 2, 87 93 Praca kazuistyczna Case report Korzystny efekt skojarzonego leczenia sertindolem i klozapiną w schizofrenii lekoopornej. Opis 4 przypadków Combined

Bardziej szczegółowo

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym farmaceuta współpracuje z pacjentem oraz innym personelem medycznym,

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 65/2011 Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych z dnia 19 września 2011 r. w sprawie usunięcia z wykazu świadczeń gwarantowanych

Bardziej szczegółowo

Elementy psychiatrii cz. 4. Dr n. med. Piotr Abramczyk

Elementy psychiatrii cz. 4. Dr n. med. Piotr Abramczyk Elementy psychiatrii cz. 4 Dr n. med. Piotr Abramczyk Osobowość Właściwości osoby (procesów psychicznych) odróŝniające ja od innych Dynamiczna organizacja psychofizyczna stanowiąca o właściwym tylko dla

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 52/2014 z dnia 10 lutego 2014 r. w sprawie zasadności wydawania zgody na refundację produktu leczniczego Lyogen

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 09.06.2004 04766041.0

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 09.06.2004 04766041.0 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1635820 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 09.06.2004 04766041.0 (13) T3 (51) Int. Cl. A61K31/407 A61P25/18

Bardziej szczegółowo

Miejsce typowych i atypowych neuroleptyków w terapii zaburzeń schizofrenicznych

Miejsce typowych i atypowych neuroleptyków w terapii zaburzeń schizofrenicznych FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII 98, 4, 5-12 Stanisław Pużyński Miejsce typowych i atypowych neuroleptyków w terapii zaburzeń schizofrenicznych II Klinika Psychiatryczna Instytutu Psychiatrii

Bardziej szczegółowo

Leczenie schizofrenii Neuroleptyki. D. Wołyńczyk-Gmaj S. Niemcewicz

Leczenie schizofrenii Neuroleptyki. D. Wołyńczyk-Gmaj S. Niemcewicz Leczenie schizofrenii Neuroleptyki D. Wołyńczyk-Gmaj S. Niemcewicz Rozmieszczenie receptorów dopaminergicznych w OUN: Układ limbiczny - zakręt obręczy, hipokamp, ciało migdałowate, kora przedczołowa, jądro

Bardziej szczegółowo

Państwo Członkowskie Podmiot odpowiedzialny Nazwa własna Moc Postać farmaceutyczna Droga podania

Państwo Członkowskie Podmiot odpowiedzialny Nazwa własna Moc Postać farmaceutyczna Droga podania ANEKS I WYKAZ NAZW, POSTAĆ FARMACEUTYCZNA, MOC PRODUKTÓW LECZNICZYCH, DROGA PODANIA, PODMIOTY ODPOWIEDZIALNY POSIADAJĄCY POZWOLENIE NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH 1 Państwo Członkowskie

Bardziej szczegółowo

Tomasz Sobów. Streszczenie. Abstract. Received: Accepted: Published:

Tomasz Sobów. Streszczenie. Abstract. Received: Accepted: Published: Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (3), p. 160 164 Tomasz Sobów Received: 05.06.2016 Accepted: 17.06.2016 Published: 30.09.2016 Aripiprazol: od wyjątkowego mechanizmu działania do szerokich zastosowań Aripiprazole:

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWA NA STOPIEŃ DOKTORA NAUK MEDYCZNYCH (obroniona z wyróżnieniem )

ROZPRAWA NA STOPIEŃ DOKTORA NAUK MEDYCZNYCH (obroniona z wyróżnieniem ) Publikacje naukowe: ROZPRAWA NA STOPIEŃ DOKTORA NAUK MEDYCZNYCH (obroniona z wyróżnieniem 7.03.2013) Stosowanie larw Lucilia sericata jako metoda leczenia przewlekłych ran kończyn. Inne publikacje: 1.

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków czynniki ograniczające dostępności do współczesnej terapii

Migotanie przedsionków czynniki ograniczające dostępności do współczesnej terapii Migotanie przedsionków czynniki ograniczające dostępności do współczesnej terapii Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Centrum Diagnostyki i Leczenia

Bardziej szczegółowo

Porównanie skuteczności leczenia chorych na schizofrenię

Porównanie skuteczności leczenia chorych na schizofrenię FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 2004, 4, 465-476 Bartosz Łoza 1,2, Marek Masiak 3, Mariusz BartyzeP-, Paulina Chałupka 4, Bartłomiej Krzewiński 5, Jolanta Masiak 3, Anna Mosiołe~, Mariusz Perucki

Bardziej szczegółowo

Depresja u chorych na łuszczycę czwartek, 25 sierpnia 2011 11:43

Depresja u chorych na łuszczycę czwartek, 25 sierpnia 2011 11:43 Jednym z najczęciej występujcych zaburzeń psychologicznych w przebiegu łuszczycy jest depresja. Poniższy artykuł pozwoli czytelnikom dowiedzieć się czym jest depresja, jak j rozpoznać i skutecznie leczyć.

Bardziej szczegółowo

Astma trudna w leczeniu czy możemy bardziej pomóc choremu? Maciej Kupczyk Klinika Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Astma trudna w leczeniu czy możemy bardziej pomóc choremu? Maciej Kupczyk Klinika Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi Astma trudna w leczeniu czy możemy bardziej pomóc choremu? Maciej Kupczyk Klinika Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi Astma trudna do leczenia CIĘŻKA UMIARKO WANA ŁAGODNA

Bardziej szczegółowo

Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce

Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce Badanie nr: GLIME_L_00670 przeprowadzenie i opracowanie wyników

Bardziej szczegółowo

Lennard J.Davies. Dlaczego więc nie warto brać tych leków? Powód pierwszy:

Lennard J.Davies. Dlaczego więc nie warto brać tych leków? Powód pierwszy: Lennard J.Davies Przez ostatnie kilka lat, także w książce Obssesion: a history, kwestionowałem efektywność leków z grupy SSRI. Zwracałem uwagę, że gdy leki te weszły do użycia na początku lat 90-tych

Bardziej szczegółowo

Choroby ultra-rzadkie. Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka

Choroby ultra-rzadkie. Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Choroby ultra-rzadkie Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Definicje, częstość występowania Podstawą definicji chorób rzadkich są dane epidemiologiczne dotyczące występowania choroby w całej populacji

Bardziej szczegółowo

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO www.prototo.pl

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychiatria w pytaniach i odpowiedziach. 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

Neurologia Organizacja i wycena świadczeń. Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa

Neurologia Organizacja i wycena świadczeń. Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa Neurologia Organizacja i wycena świadczeń Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa Choroby neurologiczne wg. WHO Bardzo wysokie wskażniki rozpowszechnienia aktualnie na świecie u miliarda

Bardziej szczegółowo

Dagmara Samselska. Przewodnicząca Unii Stowarzyszeń Chorych na Łuszczycę. Warszawa 20 kwietnia 2016

Dagmara Samselska. Przewodnicząca Unii Stowarzyszeń Chorych na Łuszczycę. Warszawa 20 kwietnia 2016 Dagmara Samselska Przewodnicząca Unii Stowarzyszeń Chorych na Łuszczycę Warszawa 20 kwietnia 2016 przewlekła, autoagresywnie uwarunkowana, nawrotowa choroba zapalna o podłożu genetycznym nie zaraża!!!

Bardziej szczegółowo

Badanie występowania hiperprolaktynemii podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych

Badanie występowania hiperprolaktynemii podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 2001, l, 86-91 Rzewuska M a/gorzata, Kuczyński Wojciech, Luks M a/gorzata, Ziolkowska Agnieszka Badanie występowania hiperprolaktynemii podczas stosowania leków

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH U PACJENTÓW 65+ Włodzimierz Samborski Katedra Reumatologii i Rehabilitacji Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

Hipotermia po NZK. II Katedra Kardiologii

Hipotermia po NZK. II Katedra Kardiologii Hipotermia po NZK II Katedra Kardiologii Hipotermia Obniżenie temperatury wewnętrznej < 35 st.c łagodna 32 do 35 st. C umiarkowana 28 do 32 st. C ciężka - < 28 st. C Terapeutyczna hipotermia kontrolowane

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2014 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

Konferencja szkoleniowa - Depresja kryzys globalny. Wstęp do depresji. Lech Gadecki specjalista psychiatra i

Konferencja szkoleniowa - Depresja kryzys globalny. Wstęp do depresji. Lech Gadecki specjalista psychiatra i Konferencja szkoleniowa - Depresja kryzys globalny Wstęp do depresji Lech Gadecki specjalista psychiatra i Depresja znaczenie terminu Termin depresja jest wieloznaczny: w języku potocznym określa się nim

Bardziej szczegółowo

Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie

Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie Jak wspomniano we wcześniejszych artykułach cyklu, strategia postępowania w migotaniu przedsionków (AF) polega albo na kontroli częstości rytmu komór i zapobieganiu

Bardziej szczegółowo

PRACA O R Y G I N A L N A. Sławomir Murawiec Centrum Zdrowia Psychicznego, Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie

PRACA O R Y G I N A L N A. Sławomir Murawiec Centrum Zdrowia Psychicznego, Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Psychiatria PRACA O R Y G I N A L N A tom 7, nr 4, 143 150 Copyright 2010 Via Medica ISSN 1732 9841 Sławomir Murawiec Centrum Zdrowia Psychicznego, Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Znaczenie

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY I PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA KIERUNKU LEKARSKIM ROK AKADEMICKI 2016/2017

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY I PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA KIERUNKU LEKARSKIM ROK AKADEMICKI 2016/2017 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY I PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA KIERUNKU LEKARSKIM ROK AKADEMICKI 2016/2017 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Problemy psychiatryczne w pytaniach i odpowiedziach 2. NAZWA JEDNOSTKI

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 Zakład Chorób Układu Nerwowego Wydział Zdrowia Publicznego AM we Wrocławiu, Kierownik Zakładu prof. dr

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia afektywne. Justyna Andrzejczak Kognitywistyka

Zaburzenia afektywne. Justyna Andrzejczak Kognitywistyka Zaburzenia afektywne Justyna Andrzejczak Kognitywistyka Podział wg ICD-10 F30 Epizod maniakalny F31 Zaburzenia afektywne dwubiegunowe F32 Epizod depresyjny F33 Zaburzenia depresyjne nawracające F34 Uporczywe

Bardziej szczegółowo

Dr Jarosław Woroń. BEZPIECZEŃSTWO STOSOWANIA LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH Krynica 11.XII.2009

Dr Jarosław Woroń. BEZPIECZEŃSTWO STOSOWANIA LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH Krynica 11.XII.2009 Dr Jarosław Woroń BEZPIECZEŃSTWO STOSOWANIA LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH Krynica 11.XII.2009 Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii CM UJ Kraków Uniwersytecki Ośrodek Monitorowania i Badania Niepożądanych

Bardziej szczegółowo

Psychiatria z uwzględnieniem problemów ludzi starszych Pielęgniarstwo

Psychiatria z uwzględnieniem problemów ludzi starszych Pielęgniarstwo Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie Instytut Pielęgniarstwa Nazwa modułu (przedmiotu) Kierunek studiów Profil kształcenia Poziom studiów Forma studiów Semestr studiów Tryb zaliczenia przedmiotu Formy

Bardziej szczegółowo

Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych II generacji

Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych II generacji Farmakoterapia w psychiatrii i neurologii, 2008, 3, 177 182 Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych II generacji Przedstawione poniżej Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 14/2012 I nforma cje ogólne Kod NS-PP modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

Bardziej szczegółowo

Atypowe leki przeciwpsychotyczne w leczeniu schizofrenii - przewodnik skrócony

Atypowe leki przeciwpsychotyczne w leczeniu schizofrenii - przewodnik skrócony Atypowe leki przeciwpsychotyczne w leczeniu schizofrenii - przewodnik skrócony Odpłatność ryczałtowa: Serdolect 4 mg, 30 tabletek Serdolect 12 mg, 28 tabletek Serdolect 16 mg, 28 tabletek Spis treści 1.

Bardziej szczegółowo

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi GENETYCZNIE UWARUNKOWANA, NEUROLOGICZNA DYSFUNKCJA, CHARAKTERYZUJĄCA SIĘ NIEADEKWATNYMI

Bardziej szczegółowo

Za l e c e n i a w s p r aw i e s t o s o wa n i a

Za l e c e n i a w s p r aw i e s t o s o wa n i a Aktualności Za l e c e n i a w s p r aw i e s t o s o wa n i a leków przeciwpsychotycznych II generacji Przedstawione poniżej Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych II generacji stanowią

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL, 5 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Mikołaj Majkowicz Zakład Psychologii Klinicznej Katedry Chorób Psychicznych AMG Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną Główną cechą zaburzeń pod postacią

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu PSYCHIATRIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca Instytut Nauk

Bardziej szczegółowo

Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami

Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami Piotr Magiera, Miko/aj Majkowicz, Iwona Trzebiatowska, Krystyna de Walden-Ga/uszko Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami Katedra i I Klinika Chorób Psychicznych AM w

Bardziej szczegółowo

Zamojskie Studia i Materiały ZAMOŚĆ 2012

Zamojskie Studia i Materiały ZAMOŚĆ 2012 Zamojskie Studia i Materiały ZAMOŚĆ 2012 Rok wyd. XIV, zeszyt 1(35) Fizjoterapia Sebastian Chrzan 1,3, Rafał Sapuła 1,2,3, Marta Topolska 1,3, Marta Soboń 4, Marta Barbara Topolska 1,3, Adam Topolski 1,3,

Bardziej szczegółowo

Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych

Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych Wiesław Jerzy Cubała Klinika Psychiatrii Dorosłych GUMed SAPL.GPGAZ.16.06.0727 Katowice 2016 Plan prezentacji Pregabalina zaburzenie

Bardziej szczegółowo

SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Informacje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Informacje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Kod PNS modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu Informacje ogólne Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne Obowiązkowy Wydział Nauk o Zdrowiu Położnictwo

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla Pacjenta

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla Pacjenta Uwaga: Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla Pacjenta Ta Charakterystyka Produktu Leczniczego, oznakowanie opakowań i ulotka dla pacjenta jest wynikiem

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie co będzie b w życiu dorosłym Iwona A. Trzebiatowska Schizofrenia Brak możliwości rozpoznanie poniżej 6 rż Wcześniejsze zachorowania u chłopców Udział czynnika organicznego

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 14/2012 I nforma cje ogólne Kod NS-PP modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

Bardziej szczegółowo