PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ PODRĘCZNIK DLA LICEUM WARSZAWA 2006

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ PODRĘCZNIK DLA LICEUM WARSZAWA 2006"

Transkrypt

1 PODRĘCZNIK DLA LICEUM WARSZAWA 2006

2 Podręcznik opracowany w oparciu o materiały dydaktyczne stanowiące dorobek i własność Wyższej Szkoły Zarządzania / Polish Open University Wydawca: PRET S.A. Wszelkie prawa zastrzeżone. Publikacja ani jej części nie mogą być w żadnej formie i za pomocą jakichkolwiek dostępnych środków technicznych reprodukowane bez zgody wydawcy. ISBN Copyright by PRET S.A.

3 SPIS TREŚCI Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Istota przedsiębiorczości Przedsiębiorca: osobowość i rola Narzędzia przedsiębiorczości Przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjna (intrapreneurship) Indywidualne i społeczno-kulturowe bariery dla przedsiębiorczości Kobiety w roli przedsiębiorcy Zalety i wady posiadania własnego przedsiębiorstwa...58 Rozdział II: Poszukiwanie pomysłu na biznes Pomysł na biznes Kreatywność a przedsiębiorczość Innowacje i przedsiębiorczość Pytania kontrolne...83

4 Rozdział III: Kryteria selekcji i wybór najlepszych pomysłów Selekcja pomysłów Rola i funkcje biznes planu Czynniki sukcesu w procesie założycielskim Przedsiębiorca, ryzyko, niepewność i zmiana Pytania kontrolne Rozdział IV: Analiza marketingowa Analiza konkurencji Segmentacja Badania marketingowe Plany, cele, strategie Plan marketingowy Pytania kontrolne Rozdział V: Organizowanie firmy Cykl życia małej firmy Funkcje zarządzania Struktura organizacyjna małej firmy Zarządzanie personelem w małej firmie Pytania kontrolne...157

5 Rozdział VI: Źródła finansowania. Wstępna analiza finansowa przedsięwzięcia Źródła finansowania przedsiębiorstwa Plan finansowy Pytania kontrolne Rozdział VII: Formalnoprawne podstawy rejestracji i prowadzenia działalności gospodarczej Rejestracja działalności Wymagane zgłoszenia działalności Formy prawne prowadzenia działalności gospodarczej Formy opodatkowania działalności gospodarczej Pytania kontrolne Rozdział VIII: Rola i miejsce małych i średnich przedsiębiorstw we współczesnej gospodarce Klasyfikacja MSP Przedsiębiorcza gospodarka Rola MSP w gospodarce Formy wspierania sektora MSP Instrumenty wspierania sektora MSP E-commerce. Rozwój technologii teleinformatycznej oraz jej wpływ na działalność biznesową Pytania kontrolne...240

6 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej ROZDZIAŁ I: ISTOTA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I UWARUNKOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORCZEJ Główne zagadnienia rozdziału: 1.1. Istota przedsiębiorczości 1.2. Przedsiębiorca: osobowość i rola 1.3. Narzędzia przedsiębiorczości 1.4. Przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjna (intrapreneurship) 1.5. Indywidualne i społeczno-kulturowe bariery dla przedsiębiorczości 1.6. Kobiety w roli przedsiębiorcy 1.7. Zalety i wady posiadania własnego przedsiębiorstwa 1.8. Pytania kontrolne 1.1. ISTOTA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Pojęcie przedsiębiorczości Przedsiębiorczość w potocznym rozumieniu to zdolność do tego, aby być przedsiębiorczym; to posiadanie ducha inicjatywy; obrotność, rzutkość, zaradność. Definicja ta, choć oddaje istotę problemu, ma uproszczony charakter. W literaturze przedmiotu można bowiem spotkać szersze i bardziej różnorodne interpretacje tego pojęcia. STRONA 6

7 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Przyjrzyjmy się zatem kilku współczesnym definicjom pojęcia przedsiębiorczości: Przedsiębiorczość jest cechą charakterystyczną ludzi, grup lub organizacji, która wyzwala w nich dążenie do samorealizacji poprzez czynne działanie. Wymaga ona wiary we własne siły, zdolności do wprowadzania innowacji, akceptacji ryzyka, samodzielnego działania, a gdy zachodzi potrzeba skutecznej realizacji nakreślonych zadań. Wykazujący się przedsiębiorczością ludzie i organizacje posiadają inicjatywę, energię, zdolności twórcze i kierownicze, co pozwala im wyznaczać zadania, które powinny być wykonane przy użyciu wysiłku indywidualnego bądź pracy zespołu. (Oxford English Dictionary) Przedsiębiorczość jest procesem tworzenia lub rozpoznawania szans oraz wykorzystywania ich bez względu na posiadane aktualne zasoby (...). Jest ona aktem twórczym przedsiębiorcy, który znajduje w sobie i poświęca dość energii, aby zainicjować i zbudować przedsiębiorstwo lub organizację, zamiast tylko obserwować, analizować i opisywać ją. (Jeffrey A. Timmons, Howard H. Stevenson) Przedsiębiorczość to proces odkrywania i kształtowania możliwości dla stworzenia nowych wartości poprzez innowacje, pozyskanie potrzebnych zasobów i zarządzanie procesem tworzenia wartości. (Neil Churchill) Przedsiębiorczość to dynamiczny proces tworzenia wartości dodanej. Wartość ta jest tworzona przez jednostki, które akceptują ryzyko majątkowe, czasu i/lub kariery, związane z dodaniem wartości do jakiegoś produktu lub usługi. Produkt ten lub usługa może, ale nie musi być nowy czy unikalny, ale wartość musi w jakiś sposób być dodana przez przedsiębiorcę przez zapewnienie i rozmieszczenie niezbędnych umiejętności i zasobów. (Robert Runstadt) STRONA 7

8 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Można zatem przyjąć, że szeroko rozumiana przedsiębiorczość obejmuje wszelką działalność gospodarczą, nawet naśladownictwo przedsiębiorców zakładających małe firmy, sklepiki, czy punkty usługowe. Z taką koncepcją przedsiębiorczości nie zgadza się Peter Drucker, który uważa, że tylko działalność opartą na celowej innowacji (tworzenie nowego klienta, nowego popytu, nowego rynku, nowego sposoby zaspakajania potrzeb itp.) można uznać za systematycznie przedsiębiorczą. Pogląd ten wydaje się jednak być prawdziwy w odniesieniu do gospodarek wysokorozwiniętych (głównie gospodarki amerykańskiej). W krajach mniej rozwiniętych, przedsiębiorczość naśladowcza może tworzyć nowy popyt i nowego klienta oraz nową grupę przedsiębiorców, gromadzących stopniowo kapitał, który w przyszłości może być przeznaczony na bardziej innowacyjne przedsięwzięcia wymuszane przez konkurencję rynkową. STRONA 8

9 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Zadanie 1.1 Zapisz na kartce rzeczowników (cech) kojarzących się Ci z przedsiębiorczością. Uszereguj cechy według kryterium hierarchii wagi (przyjmij, np. że waga poszczególnych cech mieści się w przedziale od 1-10). Przyjmij, że pięć pierwszych pod względem ważności na sporządzonej przez Ciebie liście cech stanowi Twoją wyjściową definicję przedsiębiorczości. Zadanie 1.2 Wskaż trzy przykłady działalności, którą Twoim zdaniem można określić mianem przedsiębiorczości. Komentarz Postaraj się, aby były to przykłady działalności z różnych dziedzin gospodarki (produkcji, handlu, usług). Wskazane jest dokonanie krótkiej analizy tych przykładów, tzn. opisu przedsiębiorcy i firmy, którą on stworzył (np. Bill Gates i Microsoft). STRONA 9

10 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej 1.2. PRZEDSIĘBIORCA: OSOBOWOŚĆ I ROLA Pojęcie przedsiębiorcy Przedsiębiorczość to proces organizowania i prowadzenia działalności gospodarczej oraz podejmowania związanego z nią ryzyka. Natomiast przedsiębiorca to ktoś, kto podejmuje działania objęte mianem przedsiębiorczości, ktoś, kto organizuje i prowadzi działalność gospodarczą oraz podejmuje ryzyko. Pojęcie przedsiębiorca może być zdefiniowane w różny sposób. Poniższe konteksty, w których znalazło się to pojęcie, obrazują jego złożoność: Ekonomistów interesują skutki działania przedsiębiorcy. Psycholodzy i socjolodzy interesują się motywami działania przedsiębiorców. Eksperci w zakresie zarządzania są zainteresowani sposobami działania przedsiębiorcy: jak zarządza swoim przedsiębiorstwem, jak osiąga swoje cele. Pojęcie przedsiębiorca wywodzi się z języka francuskiego. Po raz pierwszy zostało ono użyte w pracach Richarda Cantillona, XVIII-wiecznego biznesmena i finansisty i oznaczało inicjatora pomysłu, dostawcę oraz mistrza budowlanego. STRONA 10

11 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Wśród wielu definicji przedsiębiorcy można wyróżnić dwa zasadnicze ujęcia: atrybutowe za punkt wyjścia przyjmuje przedsiębiorczość jako zespół ludzkich cech związanych m.in. z aktywnością, skłonnością do ryzyka, innowacyjnością; czynnościowe za punkt wyjścia przyjmuje uznanie przedsiębiorczości za działania związane z podejmowaniem działalności gospodarczej, zakładaniem przedsiębiorstwa, z poszukiwaniem szans. W ujęciu atrybutowym przedsiębiorca charakteryzuje się duchem przedsiębiorczości. Duch przedsiębiorczości definiowany jest jako zbiór specyficznych cech mentalnych i psychologicznych. Cechy te to m.in. pomysłowość, wyobraźnia i intuicja, zapał i energia, inicjatywa, konsekwencja i determinacja w działaniu, umiejętność podejmowania ryzyka, umiejętność pracy w grupach oraz zdolność motywowania. Listę cech przedsiębiorcy prezentuje tabela 1.1. STRONA 11

12 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Tabela 1.1. Profil przedsiębiorcy Lp. Charakterystyka Cechy 1. Wiara we własne siły wiara w siebie, optymizm, entuzjazm, niezależność, indywidualizm 2. Orientacja na rezultaty, zadania potrzeba osiągnięć, orientacja na zysk, wytrwałość, upór, determinacja, energia, konsekwencja, inicjatywa 3. Podejmowanie ryzyka 4. Przywództwo 5. Oryginalność zdolność do podejmowania ryzyka, umiejętność i chęć podejmowania wyzwań zachowania przywódcze, dobra współpraca z ludźmi, odpowiadanie na sugestię i krytykę innowacyjność, kreatywność otwarty umysł, niezawodność, wszechstronność, dążność do bycia dobrze poinformowanym 6. Zorientowanie na przyszłość umiejętność przewidywania, postrzegania Źródło: M. Bartnicki, T. Kraśnicka, Przedsiębiorczość jako siła motoryczna małej firmy [w:] Zarządzanie małą firmą (pod red. H. Bieniok), 1995, s. 65. STRONA 12

13 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Fundamentalne cechy osobowości przedsiębiorcy: podchodzi do swej pracy w sposób odpowiedzialny, pragnie, aby jego praca przynosiła namacalne wyniki, planuje swą działalność z wyprzedzeniem, starając się ponosić umiarkowane i skalkulowane ryzyko, potrafi wyraźnie określić, co stanowi sukces, a co niepowodzenie, posiada wysoką motywację do osiągania sukcesu. Znaczenie uczenia się Cechy te można sobie przyswoić, ucząc się niezależności i konsekwencji w postępowaniu. Ludziom posiadającym cechy przedsiębiorcy proponuje się funkcje zawodowe, które najlepiej pasują do ich osobowości. Należy widzieć w przedsiębiorcy człowieka zarządzającego przedsiębiorstwem, który podejmuje decyzje, ponosi odpowiedzialność i ryzyko. Ilekroć role te pełnili ludzie posiadający cechy przedsiębiorcy, stopa wzrostu gospodarczego ulegała zwiększeniu. Rola wysokiej motywacji do osiągania sukcesu Ludzie zatrudnieni w zawodach wymagających przedsiębiorczości posiadali wyraźnie wyższą motywację do osiągania sukcesu niż ludzie pracujący w innych zawodach. Istnieje zależność między wzrostem gospodarczym a motywacją do osiągania sukcesu. Byłoby oczywiście zaskakujące, gdy nie było jakiegokolwiek związku pomiędzy tymi zjawiskami, zwłaszcza w takim kraju, jak Stany Zjednoczone, gdzie wzrost gospodarczy był szczególnie wysoki. Przedsiębiorcy odznaczają się zatem wysoką motywacją do osiągania sukcesu. STRONA 13

14 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej W ujęciu czynnościowym przedsiębiorca to osoba, która organizuje przedsięwzięcia rynkowe i kieruje ich realizacją, podejmując ryzyko w nadziei na sukces. W szczególności przedsiębiorca to osoba: podejmująca ryzyko i działająca w warunkach niepewności, dostarczająca kapitał finansowy, innowator, użytkownik czynników produkcji, decydent, rozjemca, menedżer lub nadzorca, organizator lub koordynator zasobów ekonomicznych, dokonująca alokacji zasobów w celu ich alternatywnego wykorzystania, właściciel, zleceniobiorca. STRONA 14

15 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Przedsiębiorca jako osoba ponosząca ryzyko Współcześnie ponoszenie ryzyka przez przedsiębiorcę rozumie się dwojako: jako niebezpieczeństwo porażki lub jako szansę lepszego od zakładanego przebiegu zjawiska. Zakres ryzyka ponoszonego przez przedsiębiorcę nie dotyczy wyłącznie nieznajomości ceny, po jakiej może sprzedać swój produkt/usługę. Obecnie przedsiębiorca ponosi ryzyko gospodarcze, finansowe, techniczne, kursowe itp. Przedsiębiorca jako menedżer Przedsiębiorca menedżer to praktyczny mediator ekonomicznych celów i idei. Nie chodzi tutaj o funkcje organizatorskie, lecz podkreśla się zdolność do kierowania i sprawowania funkcji zarządzania. STRONA 15

16 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Tabela 1.2. Obszary przedsiębiorczości a funkcje zarządzania Podstawowe funkcje zarządzania Planowanie Organizowanie Motywowanie Kontrolowanie Obszary przedsiębiorczości tworzenie przyszłego obrazu firmy wybór strategii działania koordynacja celów przedsiębiorstwa z ogólnymi tendencjami występującymi w gospodarce koordynacja celów i działań poszczególnych jednostek organizacyjnych eliminacja słabych, wykorzystanie mocnych stron w potencjale przedsiębiorstwa opracowanie planów alternatywnych optymalizacja decyzji w odniesieniu do np. rentowności, zaopatrzenia, reklamy, programu produkcji tworzenie struktury organizacyjnej dobór elementów działania i ich koordynacja w stosunku do założonych celów proces reorganizacji usprawnienia organizacyjne, techniczne organizacja pracy własnej menedżera techniki oceny pracowników zaspokajanie potrzeb pracowników proces komunikowania się proces kontroli ustalanie obszarów sprawowania kontroli Źródło: Zarządzanie małym i średnim przedsiębiorstwem. Uwarunkowania europejskie (pod red. M. Strużyckiego), Difin, Warszawa 2002, s STRONA 16

17 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Przedsiębiorca jako inwestor Adam Smith w XVIII w. istotę przedsiębiorcy widział w tym, że zdobywa on za pomocą swojego kapitału środki produkcji, a po zrealizowaniu procesu produkcji i sprzedaży produktów otrzymuje zwrot włożonego kapitału z zyskiem za poniesione ryzyko. Przedsiębiorca pełniący funkcje inwestora nie jest związany z żadną konkretną dziedziną, lecz dostarcza kapitał na konkretne przedsięwzięcia (projekty). Przedsiębiorca jako organizator lub koordynator Przedsiębiorca pełniący funkcje organizatora łączy różne zasoby (osobowe, rzeczowe, finansowe) w zespoły wytwórcze. Ta funkcja jako wyróżnik postaw przedsiębiorczych odnosi się raczej do tworzenia różnych kombinacji w dziedzinie produkcji i dystrybucji dóbr i usług, czyli oznacza odrzucenie ustalonych dróg postępowania. Bieżące prowadzenie przedsiębiorstwa stanowi bowiem rutynę. Przedsiębiorca jako innowator Joseph Schumpeter uważał, że innowacje odgrywają kluczową rolę w przedsiębiorczości. Przedsiębiorca innowator to osoba, która w poszukiwaniu nadzwyczajnego zysku wprowadza innowacje. Nie jest to naśladowca powielający cudze rozwiązania, lecz pionier wielu rozwiązań, bardzo wartościowych dla gospodarki. STRONA 17

18 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Innowacje mogą oznaczać: Wprowadzenie na rynek nowego dobra, nieznanego przedtem konsumentowi, bądź też nowej jakości istniejącego już dobra. Wprowadzenie nowej metody produkcji, niesprawdzonej jeszcze przez doświadczenie w danej gałęzi wytwórczości. Metoda musi jednak wynikać z nowego naukowego odkrycia. Może ona dotyczyć również sposobu handlowej obsługi. Otwarcie nowego rynku, tzn. rynku, na który dana gałąź wytwórczości kraju jeszcze nie weszła, bez względu na to czy rynek ten już istnieje, czy też dopiero powstaje. Zawłaszczenie nowego źródła podaży surowców bądź półfabrykatów, bez względu na to, czy to źródło poprzednio istniało, czy też zostało stworzone po raz pierwszy. Stworzenie nowej organizacji gałęzi przemysłu, np. stworzenie monopolistycznej pozycji albo jej przełamanie. STRONA 18

19 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Zadanie Test dla właścicieli małych firm, czyli: Czy masz odpowiednie predyspozycje?". Jeśli rozważasz możliwość założenia własnej firmy, proponujemy Ci wykonanie testu. To jeden z nielicznych testów, do których nie musisz się uczyć. Pamiętaj, że nie ma dobrych i złych odpowiedzi na pytania, a Ty jesteś jedyną osobą, która musi poznać wyniki. Każde z 20 pytań musisz ocenić w skali od 1 (ocena najmniej korzystna) do 5 (ocena najbardziej korzystna). Liczba punktów powinna zależeć od tego, z którą z odpowiedzi bardziej się identyfikujesz. 1 Na podstawie E. Tyson, J. Schell; Własna firma; Wydawnictwo RM, Warszawa 1999; s STRONA 19

20 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Pytania testowe 1) Wyobraź sobie dowolny rodzaj współzawodnictwa sportowego. Jaka jest Twoja reakcja, gdy zaczynasz przegrywać? Starasz się jeszcze bardziej, czy składasz karty i rezygnujesz z dalszej walki? (5 jeśli starasz się bardziej, 1 jeśli się poddajesz) 2) Kiedy idziesz na mecz sportowy lub koncert, czy starasz się dowiedzieć jakie były przychody brutto organizatora takiego przedsięwzięcia? (5 jeśli tak, 1 jeśli nie) 3) Kiedy sprawy przybierają niekorzystny obrót, czy Twoją pierwszą reakcją jest szukanie winnego, czy starasz się znaleźć jakieś alternatywne rozwiązanie problemu? (5 jeśli szukasz nowych rozwiązań, 1 jeśli próbujesz obciążyć kogoś winą) 4) Wykorzystaj swojego przyjaciela lub członka Twojej rodziny jako barometr, jak oceniłbyś swój poziom naładowania energią? (5 jeśli wysoki, 1 jeśli jest niski) Wynik... STRONA 20

21 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej 5) Czy jadąc do szkoły myślisz o możliwościach założenia firmy, robiąc zakupy lub oczekując w kolejce do dentysty? (5 jeśli zdarza się często, 1 jeśli nigdy) 6) Przypomnij sobie wszystkie ważne zmiany w swoim życiu szkoły, miejsca zamieszkania, przyjaciół. Czy zwykle obawiałeś się tych zmian, czy też wychodziłeś im naprzeciw, śmiało stawiając czoło? (5 jeśli śmiało stawiałeś czoła wszelkim zmianom, 1 jeśli każda zmiana paraliżowała twoje działania, a strach przed nowym wiązał Ci ręce) 7) Jakie jest Twoje odczucie, gdy trafia się jakaś okazja: zawsze optymistyczne czy zawsze pesymistyczne? (5 jeśli zawsze widzisz dobre strony i łatwo potrafisz ocenić ryzyko, 1 jeśli podchodzisz do okazji pesymistycznie obawiając się, czy nie poniesiesz strat) 8) Jesteś szczęśliwy gdy jesteś zajęty, czy gdy nie masz nic do zrobienia? (5 jeśli jesteś szczęśliwy tylko wtedy, gdy masz zajęcie, 1 jeśli jesteś szczęśliwy tylko wtedy, gdy nie masz zajęcia) Wynik... STRONA 21

22 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej 9) Czy masz pomysły na zarobienie pieniędzy? (5 jeśli masz wiele pomysłów, 1 jeśli nie masz żadnego pomysłu) 10) Czy w czasie wakacji pracujesz, czy też odpoczywasz przez całe wakacje? (5 jeśli zwykle pracujesz, 1 jeśli nigdy nie pracujesz) 11) Czy Twoi rodzice posiadają własną firmę? (5 jeśli przez wiele lat prowadzą, 1 jeśli nigdy nie prowadzili firmy) 12) Czy pracowałeś w jakiejkolwiek małej firmie? (5 jeśli tak, 1 jeśli nie) 13) Czy lubisz przyjmować odpowiedzialność, być w centrum uwagi? (5 jeśli to uwielbiasz, 1 jeśli tego nie znosisz) Wynik... STRONA 22

23 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej 14) Jak się czujesz pożyczając pieniądze, np. na bilet do kina (5 jeśli pożyczanie pieniędzy nie jest dla Ciebie problemem, 1 jeśli stanowi to dla Ciebie wielki problem) 15) Jak bardo jesteś kreatywny? (5 jeśli jesteś bardzo kreatywny, 1 jeśli wcale) 16) Czy kontrolujesz swoje wydatki i dochody co do grosza, czy tylko w przybliżeniu (5 jeśli w przybliżeniu, 1 jeśli co do grosza) 17) Kiedy nie powiedzie Ci się jakiś projekt lub zadanie, czy zniechęca Cię to na zawsze, czy inspiruje do bardziej wytężonej pracy? (5 jeśli niepowodzenia inspirują Cię, 1 jeśli zawsze Cię zniechęcają) 18) Kiedy bardzo wierzysz w jakiś pomysł, czy potrafisz go sprzedać? (5 jeśli prawie zawsze, 1 jeśli nigdy) Wynik... STRONA 23

24 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej 19) Biorąc pod uwagę uwarunkowania społeczne jak znajdujesz w swoim otoczeniu jako lider czy jako osoba przystosowująca się, członek grupy? (5 jeśli prawie zawsze jesteś liderem, 1 jeśli zawsze jesteś członkiem grupy ) 20) W jakim stopniu dotrzymujesz swoich noworocznych postanowień? (5 jeśli prawie zawsze udaje Ci się je zrealizować / dotrzymać, 1 jeśli nigdy) Wynik... STRONA 24

25 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Interpretacja testu 80 do 100: Tak trzymaj. Jeśli przeczytasz ten podręcznik i w dalszym ciągu będziesz wykazywać tyle zapału i dobrej woli, powinieneś osiągnąć sukces! 60 do 79: Masz prawdopodobnie to coś co jest potrzebne, aby prowadzić dobrze prosperującą firmę. Zastanów się jeszcze raz nad pytaniami, które oceniłeś niżej i spróbuj dostrzec w nich jakąś regułę. 40 do 59: Radzimy jeszcze raz przyjrzeć się pytaniom, które oceniłeś najsłabiej, a następnie zdobyć trochę wiedzy, dzięki której wyniki da się trochę podnieść. 0 do 39: Możemy się oczywiście mylić, ale lepiej sprawdziłbyś się jako pracownik etatowy. Wszystko przed Tobą, być może kiedyś i Ty staniesz się właścicielem firmy. STRONA 25

26 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Zadanie 1.4 Rozważ, z punktu widzenia licealisty, podane niżej definicje przedsiębiorcy. Następnie przyporządkuj każdej z nich znaną Ci osobę, grupę bądź organizację: osoba, która podejmuje ryzyko, decydent (osoba podejmująca decyzje), innowator, organizator bądź koordynator zasobów gospodarczych, kontrahent, rozjemca, osoba dokonująca alokacji zasobów, posiadających alternatywne zastosowania, dostawca kapitału zagranicznego, menedżer lub nadzorca, właściciel przedsiębiorstwa, zatrudniający czynniki produkcji. Powyższa lista nie wyczerpuje wszystkich możliwości, wskazuje jednak na różnorodność stosowanych przez ekonomistów określeń przedsiębiorcy. Zadanie 1.5 W oparciu o przedstawione definicje i koncepcje oraz własne przemyślenia i doświadczenia przedstaw własną interpretację pojęcia przedsiębiorca. STRONA 26

27 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej 1.3. NARZĘDZIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Aby pomysł przerodził się w czyn i efekt, niezbędna jest znajomość i umiejętność korzystania z narzędzi przedsiębiorczości. Narzędzia przedsiębiorczości to składniki wiedzy na temat zarządzania biznesem. Misja Podstawowym motywem zachowań przedsiębiorczych jest dążenie do maksymalizacji dochodów. Nie jest to jednak motyw jedyny, chociażby dlatego, że maksymalizacja zysku nie jest jedynym celem firmy. Do podstawowych celów przedsiębiorstw zalicza się również: rozpoznanie specyficznych potrzeb klientów, osiągnięcie poziomu jakości odróżniającego od konkurencji, ciągły proces poprawy poziomu wydajności i jakości. Cele firmy wynikają z misji i mają kluczowe znaczenie dla sprawności organizacji, spełniając cztery podstawowe funkcje: nadają kierunek działania organizacji, sprzyjają skutecznemu planowaniu, mogą być źródłem motywacji dla pracowników organizacji, sprzyjają skutecznej ocenie i kontroli (przyszłe wyniki można ocenić na podstawie stopnia realizacji wytyczonych celów). Realizację każdego przedsięwzięcia należy zatem rozpocząć od sformułowania misji, a więc od przemyślenia jaką rolę przedsiębiorstwo chce odgrywać w przyszłości. Misja jest jednoznacznym komunikatem, wskazującym wszystkim pracownikom przedsiębiorstwa kierunek, w którym zmierza firma. STRONA 27

28 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Do napisania misji nie potrzeba specjalnych zespołów i komitetów. Z tym zadaniem poradzi sobie prezes firmy ze swoimi najbliższymi współpracownikami w pół dnia. Wiele firm, idąc za modą, formułuje wielozadaniowe misje, składające się z ogólników i mądrych słów. Ich tworzenie jest wówczas sztuką dla sztuki. Im misja mniej konkretna, tym mniej przydatna w praktyce działania. Z założenia misja powinna być:: krótko sformułowana, jasna w interpretacji, napisana czytelnym, powszechnie zrozumiałym językiem. STRONA 28

29 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Proces tworzenia misji nie może się zakończyć oprawieniem jej w ramki czy wyryciem na mosiężnej tabliczce i powieszeniem na ścianie w hallu recepcji lub gabinecie prezesa. Misja nie może zawierać pomysłów nierealnych. Powinna mówić o tym, jaki pomysł decyduje o wyjątkowości firmy i wyjaśnić, w jaki sposób doprowadzi on do osiągnięcia przewagi nad konkurencją. Przykładem takiej misji może być misja Wyższej Szkoły Zarządzania / POLISH OPEN UNIVERSITY. STRONA 29

30 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Po sformułowaniu misji należy się upewnić, że dotarła ona do wszystkich pracowników, że pracownicy ją rozumieją i że są gotowi identyfikować się z nią. Myśl zawarta w misji musi stać się udziałem wszystkich pracowników organizacji. Obszary przedsiębiorczości Cele przedsiębiorstwa wskazują na obszary związane z przedsiębiorczością menedżerów. Działania przedsiębiorcze w tych obszarach mają zapewnić wyższą efektywność wykorzystania zasobów zaangażowanych w działalność gospodarczą niezbędną do zaspokajania potrzeb społeczeństwa i funkcjonowania gospodarki. Charakterystyka obszarów przedsiębiorczości została przedstawiona w tabeli 1.3. STRONA 30

31 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Tabela 1.3 Charakterystyka obszarów przedsiębiorczości Obszary przedsiębiorczości Działania przedsiębiorcze Marketing Innowacje Produktywność Zasoby rzeczowe i finansowe Rentowność Wydajność menedżerów określenie konkurencji określenie pozycji obecnych produktów na obecnym rynku określenie pozycji obecnych produktów na nowych rynkach określenie zapotrzebowania na nowe produkty na obecnych rynkach wyznaczenie nowych rynków, które powinny być rozwinięte przez nowe produkty, organizacja dystrybucji organizacja usług posprzedażnych wprowadzenie nowych produktów i usług wprowadzenie nowych technologii usprawnienia organizacyjne i techniczne we wszystkich dziedzinach aktywności zwiększenie udziału wartości dodanej w sumie dochodów uzyskiwanych w danym okresie (najlepsze wykorzystanie zakupionych surowców, materiałów lub usług) zwiększenie udziału wartości dodanej w zysku (poprawa produktywności własnych zasobów) zapewnienie dostaw zasobów fizycznych, dopływu kapitału dla realizacji celów w sferze pozycji rynkowej, innowacji, produktywności zapewnienie efektywności działania przedsiębiorstwa pokrycie kosztów wymiany maszyn i urządzeń, spadku ich wartości w miarę upływu czasu, ryzyka rynkowego pozyskiwanie kapitału na innowacje i ekspansję w przyszłości zarządzanie przez cele i przez samokontrolę zaspokajanie potrzeb osiągnięć i samorealizacji Wydajność pracowników realizacja celów w stosunkach ze związkami zawodowymi Odpowiedzialność publiczna powiązanie sukcesu przedsiębiorstwa z dobrobytem społeczeństwa dbanie o środowisko naturalne Źródło: Zarządzanie małym i średnim przedsiębiorstwem. Uwarunkowania europejskie (pod red. M. Strużyckiego), Difin, Warszawa 2002, s STRONA 31

32 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Nie wystarczy być człowiekiem ambitnym, aktywnym, pełnym pomysłów i zamierzeń. Trzeba również posiadać konkretną, szeroką i użyteczną w biznesie wiedzę, aby osiągnąć sukces. Ale warto też pamiętać, że ogromna wiedza (zwłaszcza teoretyczna) na temat biznesu i zarządzania nie wystarczy, gdy zabraknie wyobraźni i pomysłu, zapału i woli działania. Zadanie 1.6 Czy Twoim zdaniem firma powinna określić swoją misję? Jakie są argumenty za, a jakie przeciw? Zadanie 1.7 Co jest źródłem sukcesu: wiedza, talent i umiejętności przedsiębiorcy czy rynek? STRONA 32

33 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej 1.4. PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ WEWNĄTRZORGANIZACYJNA (INTRAPRENEURSHIP) Wiele dużych firm, zdając sobie sprawę, że małe firmy potrafią ostro rozprawiać się z niedomaganiami w zakresie przedsiębiorczości, stara się wykorzystywać doświadczenia. Proces ten nazywamy przedsiębiorczością korporacyjną (intrapreneurship). W ostatnich latach idea przedsiębiorczości korporacyjnej nabiera coraz większego znaczenia, choć dla wielu pojęcie to zawiera sprzeczności. Związane z przedsiębiorczością wzrost (rozwój), innowacja, elastyczność są równie pożądane w dużych przedsiębiorstwach jak i małych. Zwykle prawdziwie przedsiębiorcza korporacja będzie: nakierować swych pracowników tak, aby mogli oni wykrywać a następnie wykorzystywać możliwości wzrostu sprzedaży i zysków stosownie do tego szkolić ich oraz wynagradzać (poziom przedsiębiorczości firmy jako całości zależy w znacznym stopniu od postaw jej pracowników); starać się wykorzystywać nadarzające się okazje i to nawet wtedy, gdy natrafia to na barierę posiadanych przez firmę zasobów; świadomie zachęcać do wykorzystywania możliwości i jednocześnie do minimalizacji wszelkich negatywnych konsekwencji ewentualnych niepowodzeń; ułatwiać tworzenie się nieformalnych wewnętrznych i zewnętrznych sieci powiązań oraz stopniowy ich udział w alokacji zasobów. STRONA 33

34 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Tradycyjna struktura organizacyjna w dużych korporacjach jako bariera wykorzystania przedsiębiorczości Od wieków przedsiębiorstwa są organizowane w strukturach o kształcie przypominającym piramidę. Na jej szczycie znajduje się jeden ośrodek decyzyjny, poniżej trzech lub czterech dyrektorów działów, następnie jakaś większa liczba menedżerów i pracowników dozoru, i wreszcie na dole piramidy duża liczba pracowników, posiadających niewiele samodzielności i możliwości sprawowania kontroli. Struktura ta posiada wiele wad, a mianowicie: sztywne hierarchiczne struktury opóźniają obieg informacji. Utrudnia to firmom wykorzystywanie niepowtarzalnych możliwości ekspansji i zwiększania zysków; stały postęp technologiczny i wzrost podziału pracy wymaga rozwoju osobistych kontaktów i współpracy ludzi uczestniczących w procesie produkcji; ludzie coraz bardziej zdają sobie sprawę z niedemokratycznego charakteru zarządzania w wielu przedsiębiorstwach i żądają zwiększenia swojego uczestnictwa w prowadzeniu firmy, w której są zatrudnieni. STRONA 34

35 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Proces zastępowania tradycyjnych struktur organizacyjnych przez nowe typy struktur Istnieje też przekonanie, że zbudowane w kształcie piramidy biurokratyczne struktury, które jak dotąd dominują w dużych firmach, przyczyniają się do wzrostu poziomu stresu u pracowników. Klasyczna piramida bywa obecnie zastępowana przez struktury organizacyjne złożone z małych, zdecentralizowanych jednostek, powiązanych nieformalnymi więzami i dążącymi do osiągania wspólnych celów. Coraz częściej takie struktury organizacyjne okazują się bardziej skuteczne niż tradycyjne formy. Wiele dużych przedsiębiorstw, w tym Intel Corporation czołowy producent półprzewodników stworzyło struktury organizacyjne pozbawione biurokracji i hierarchii typowej dla dużych korporacji. W Intel Corporation stosunki między pracownikami zostały w znacznej mierze oparte na więzach nieformalnych; wszyscy pracownicy są zachęcani do uczestnictwa i do współzawodnictwa ze swymi zwierzchnikami. Wiele decyzji jest podejmowanych przez komitety. Nie obowiązuje oficjalny strój i tradycyjne urządzenie pomieszczeń biurowych. Tworzenie sieci powiązań Tworzenie sieci powiązań stanowi odpowiedź na przeszkody, jakie stwarzały tradycyjne, hierarchiczne struktury. Tworzenie sieci powiązań ma na celu wymianę zasobów, pomysłów i informacji w małych grupach roboczych, na konferencjach, zajęciach warsztatowych, przez wydawanie biuletynów informacyjnych itp. Tworzenie sieci powiązań pozwala na łączenie korzyści z operacji na małą i dużą skalę. Wielką zaletą tej formy organizacji jest to, że umożliwia ona dzielenie się informacją w sposób ułatwiający tworzenie nowych pomysłów. Sieci powiązań oferują to, czego nie może zapewnić biurokracja, a mianowicie powiązania poziome. Umożliwiają one autentyczne międzydyscyplinarne nawiązywanie kontaktu z każdą jednostką w ramach sieci. Podstawą powiązań nie jest tu elitaryzm, lecz egalitaryzm. Sieci powiązań stanowią potężne narzędzie pracy społecznej. STRONA 35

36 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej W rozwijaniu sieci powiązań prowadzi Japonia. Tam właśnie zgromadzono dowody na to, że sieci powiązań będące formą umowy społecznej stanowią ważny czynnik powodzenia przedsiębiorczości. Umiejętność posługiwania się tą formą organizacji przez przedsiębiorców odgrywa szczególnie ważną rolę w momencie zapewnienia zasobów niezbędnych do uruchomienia firmy. Podejmując swą działalność przedsiębiorcy nie zawsze dokładnie wiedzą, jakie zasoby będą im potrzebne. Działają na zasadzie prób i błędów przy danym stopniu niepewności i dostępności zasobów. Pozyskiwanie zasobów poprzez zawieranie umów społecznych lub tworzenie sieci powiązań może przynosić przedsiębiorstwu wiele korzyści. W początkowym okresie swego istnienia przedsiębiorstwo może stanąć w obliczu kryzysu wiarygodności, nazywanego czasem odpowiedzialnością za nowość". Kryzys ten może być w pewnym stopniu przezwyciężony przez stworzenie powiązań pomiędzy firmą a innym istniejącym już przedsiębiorstwem, które może zapewnić nowej firmie coś w rodzaju wspólnej legitymizacji. Niewykorzystane dobra i usługi mogą być pożyczone, oddane na cele dobroczynne bądź gromadzone. Przedsiębiorczy menedżerowie mogą zmniejszyć ryzyko związane z uruchamianiem firmy, obniżając do minimum początkowe inwestycje i zwiększając oprocentowanie aktywów. Dzielenie się informacją może pomóc w rozwiązywaniu tego problemu. Konkludując, zawieranie umów społecznych czy tworzenie sieci powiązań wnosi do działalności biznesowej takie elementy, jak zobowiązanie, zaufanie, wdzięczność, sympatia i przyjaźń. Często umożliwiają one przedsiębiorcy pozyskiwanie zasobów taniej niż pozwala na to wymiana rynkowa. Tworzenie sieci powiązań jest szczególnie pomocne przy uruchamianiu przedsiębiorstwa, a także gdy stoi ono w obliczu rzadkości zasobów. STRONA 36

37 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Zadanie 1.8 Wybierz stosunkowo dobrze prosperującą małą firmę. Sporządź listę cech, które korzystnie odróżniają ją od dużych firm pod względem sposobu prowadzenia interesów. Zadanie 1.9 W jaki sposób przedsiębiorczość korporacyjna (intrapreneuring) może okazać się pomocna w działalności znanego Ci dużego przedsiębiorstwa? STRONA 37

38 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej 1.5. INDYWIDUALNE I SPOŁECZNO-KULTUROWE BARIERY DLA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W każdym społeczeństwie przedsiębiorczość napotyka na określone bariery. Najogólniej bariery dla przedsiębiorczości możemy podzielić na: społeczno-kulturowe, indywidualne. Bariery społeczno-kulturowe przedsiębiorczości Każde społeczeństwo ustanawia pewne zasady zachowania się, myślenia i działania. Większość zasad nie jest wyrażona w formie pisemnej, wiemy jednak, kiedy są one naruszane, nawet jeżeli dzieje się to przy użyciu gestów. Konformizm skłania jednostkę do działania w określony sposób, zgodnie z panującymi zwyczajami. Z tego powodu konformizm i przedsiębiorczość rzadko idą ze sobą w parze. Przedsiębiorczość narzuca konieczność zbadania i zakwestionowania, a jeżeli jest to niezbędne zmiany istniejącego status quo. Przeszkody kulturowe, jakie napotyka przedsiębiorczość, bardzo trudno wyeliminować. Typy i sposoby społecznych zachowań przejmujemy od naszych rodziców w bardzo młodym wieku. W wieku szkolnym zdobycie sympatii i uznania ze strony innych zależy od przestrzegania określonych standardów zachowania się oraz od dobrych wyników na egzaminach. Przedsiębiorca staje wobec dylematu: jak zrównoważyć twórczą potrzebę, żeby coś udoskonalić, z ludzką potrzebą bycia akceptowanym przez otoczenie. STRONA 38

39 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Chęć przystosowania się do uznanych wzorców Większość ludzi nie lubi zbytnio się wyróżniać wśród członków grupy społecznej. Odczuwamy potrzebę wyrażania swej indywidualności, lecz nie za cenę ostracyzmu. Czasami bywamy zbyt wyczuleni na reakcje otoczenia. Zakładamy, że wiemy, co inni myślą, i sami przypisujemy im oczekiwania wobec nas i naszych zachowań. Możemy to nazwać syndromem: co powiedzą nasi sąsiedzi. Pojawiają się wówczas ograniczenia narzucane nam przez nas samych, a nie przez otoczenie. Różnego rodzaju tabu mają swe źródło w społecznych zakazach i ograniczeniach wynikających z tradycji. Tabu odgrywa ważną rolę w funkcjonowaniu społeczeństw, chociaż we współczesnych warunkach może nie mieć żadnego uzasadnienia. Zwykle jednak jego korzenie wywodzą się ze zdrowego rozsądku i praktyki, np. w niektórych krajach istnieje zakaz jedzenia wieprzowiny. Jest to tabu wywodzące się z czasów, kiedy trudno było zachować świeżość mięsa w ciepłym klimacie. Wartości praktyczne Większość zachodnich społeczeństw preferuje podejście funkcjonalne. Charakteryzuje je niechętny stosunek do snucia marzeń, do swawoli i fantazjowania. Cechy te kojarzone są z okresem dzieciństwa i nie pasują do świata dorosłych. Trzylatek przyjaźniący się z wyimaginowanym przyjacielem jest tolerowany, jednakże podobnie zachowujący się dwudziestotrzylatek byłby słusznie uznany za osobę potrzebującą pomocy. Wielu psychologów twierdzi, że dzieci są bardziej twórcze niż dorośli, którzy są bardziej świadomi praktycznych ograniczeń. W miarę jak doroślejemy, wychowanie pozbawia nas myślowej fantazji i refleksyjności. Coraz większy nacisk kładzie się na skutki praktyczne i ukierunkowane myślenie. Uczymy się obcować ze znanymi już innowacjami, które są logicznie uzasadnione i oparte na istniejących systemach i produktach, a nie na wyimaginowanych alternatywnych rozwiązaniach. Im bardziej nowe rozwiązanie jest zbliżone do już istniejącego, tym bardziej zrozumiałe dla ludzi, łatwiejsze do zastosowania w praktyce. STRONA 39

40 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Odwrotnie: odmienne, bardziej wymyślne innowacje stwarzają poczucie braku bezpieczeństwa, wymagają upewnienia się o ich wykonalności. Zawodność liczb Interpretując dane statystyczne, musimy wystrzegać się: zbytniego ufania danym tylko dlatego, że są one po prostu osiągalne, sytuacji, gdy dane ilościowe zaciemniają jakościową stronę badanego zjawiska. W informacji meteorologicznej, dotyczącej pewnego północnoamerykańskiego miasta, podano, że w ciągu ostatnich pięćdziesięciu lat przeciętna dzienna temperatura wynosiła 24 C. Celem tej informacji było wykazanie, że miasto stwarza dogodne warunki dla lokalizacji działalności gospodarczej. Gdy jednak pewne przedsiębiorstwo sprawdziło dane w miejscowym biurze meteorologicznym, okazało się, że temperatura w tym mieście wahała się od -15 C w zimie do +35 C w lecie, co oznaczało, że rzeczywista temperatura była rzadko kiedy zbliżona do podanej średniej. Przecenianie logiki Wielu ludzi ceni logiczne rozumowanie i rozsądek wyżej niż intuicję i subiektywne oceny. Rozważmy następującą sytuację. Mieszkańcy miasta A muszą przebyć 20 km, aby zrobić zakupy. Jednakże: 90% z nich wolałoby mieć centrum handlowe w pobliżu miejsca zamieszkania, jedyna dostępna dla tej inwestycji ziemia jest błotnista i bardzo trudna do rekultywacji, miejscowe przedsiębiorstwo jest skłonne podjąć się usług dostawczych, jednak koszt eksploatacji ciężarówki spowodowałby wzrost cen towarów, a ich wybór zostałby ograniczony. W tej sytuacji Twoja ocena problemu i ewentualne propozycje rozwiązań zależą od twego własnego nań spojrzenia. STRONA 40

41 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Przecenianie tradycji Wszyscy ludzie kierują się w swoim działaniu doświadczeniami z przeszłości. Pozwalają im one: widzieć siebie w szerszym chronologicznym kontekście, rozumieć swoje miejsce w teraźniejszości. Niektóre kultury kładą bardzo duży nacisk na zachowanie tradycyjnych sposobów życia kosztem innowacji i rozwoju. Wprowadzanie zmian w tego typu społeczeństwach jest czymś w rodzaju mozolnej szamotaniny. Zachowywanie niektórych elementów kultury minionych lat, takich jak strój, taniec, architektura czy tradycje obyczajowe, pozwala społeczeństwu na osiąganie wspólnych korzyści i wyznawanie wspólnych wartości. Przecenianie tradycji może jednak stwarzać poważne przeszkody dla zmian i postępu. Powstają nowe ruchy społeczne, postawy, style ubierania się, rozrywki itp. Wielu ludzi nie lubi takich zmian, prawdopodobnie na skutek braku zaufania do nich, z obawy przed nimi, bądź z powodu negatywnych doświadczeń w przeszłości. Wolą oni stare, dobre czasy, które są bardziej mitem niż rzeczywistością. Obawa przed popełnieniem błędu i ośmieszeniem się W pracy posługujemy się wieloma technikami prognostycznymi, takimi jak badania rynku, prognozowanie sprzedaży i planowanie finansowe, w wyniku czego podejmowane przez nas decyzje wydają się racjonalne. Jest zatem mało prawdopodobne, że popełnimy błędy. Jeżeli nasza decyzja okaże się nieprawidłowa, możemy się bronić, wskazując na wysoki stopień rozwagi, jakim w danym przypadku się wykazaliśmy. Od najmłodszych lat przywykamy do myśli, że będziemy wynagradzani za prawidłowe postępowanie. Rodzice i nauczyciele chwalą nas za poprawne odpowiedzi. W szkole uczy się nas rozwiązywania problemów przy użyciu metod, które przynoszą pożądane rezultaty. Alternatywne rozwiązywania uzyskują złe oceny. Gdy stajemy się dorośli, strach przed popełnieniem błędu zmusza nas do konstruowania wyszukanych usprawiedliwień dla naszych sądów i działań. STRONA 41

42 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Większość ludzi odczuwa naturalną niechęć do wypowiadania poglądów, zanim nie zostaną one sprawdzone lub uznane. Technika burzy mózgów sprawia, że nie stracisz swej pozycji, jeżeli przedstawisz pomysł, który będzie powszechnie uznawany za głupi. Zrozumiesz korzyści wynikające ze zgłaszania głupich" pomysłów. Gdy nie jesteś zagrożony, możesz pozwolić sobie na igranie pomysłami, które normalnie przy podejmowaniu sensownych decyzji są eliminowane. Zadanie 1.10 Zadanie dotyczy dyskutowanych powyżej problemów, choć nie widać tego na pierwszy rzut oka. Nie odrywając ołówka od papieru, połącz za pomocą czterech linii prostych dziewięć kropek zaznaczonych na poniższym rysunku. Wielu ludzi nie potrafi samodzielnie rozwiązać tej zagadki. Jest to dobrze znany przypadek myślenia bardziej do wewnątrz niż na zewnątrz. Jeżeli potrafisz znaleźć rozwiązanie zagadki samodzielnie, udało Ci się! STRONA 42

43 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Zadanie 1.11 Należysz do sześcioosobowej grupy znajdującej się w zamkniętym na klucz pokoju. W betonowej podłodze osadzono rurę o przekroju 4 cm. Rura wystaje 16 cm ponad poziom podłogi. W rurze, na końcu, znajduje się piłka tenisowa o średnicy 3,9 cm z kluczem w środku. Wymień jak najwięcej sposobów wydobycia piłki z rury (bez uszkodzenia jej) przy użyciu następujących przedmiotów: 30 cm sznurka do suszenia bielizny, młotka, dłuta, pudełka płatków śniadaniowych, pilnika, drucianego wieszaka ubraniowego, klucza francuskiego, żarówki elektrycznej. Na rozwiązanie tego problemu masz 5 minut. Następnie dokonaj oceny listy zaproponowanych rozwiązań, stosując następujące kryteria: łatwość wykonania; liczba pomysłów, elastyczność; różnorodność pomysłów. Im więcej rozwiązań zaproponujesz, tym lepiej. Jednakże ważna jest również jakość rozwiązań. STRONA 43

44 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Komentarz Niniejsze zadanie jest interesujące samo przez się. Może ono także odsłonić coś, co często tkwi w naszej podświadomości; a mianowicie tabu. Tabu odgrywa pozytywną rolę kulturową, ograniczając zachowania, które wywołują śmieszność i zgorszenie. Może jednak stwarzać barierę dla podejmowania innowacji, które w innych warunkach mogłyby zostać zaakceptowane. Zadanie 1.12 Wymyśl przykład produktu, który byłby rezultatem innowacyjnego myślenia. Przyjrzyj się otaczającym Cię materiałom, przedmiotom i wyposażeniu, i zaproponuj dla jednego z nich inne, alternatywne zastosowanie. Zadanie 1.13 Podaj dwa przykłady decyzji, jeśli to możliwe, własnych, które wydawały Ci się roztropne, lecz z czasem okazały się błędne. STRONA 44

45 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Indywidualne bariery przedsiębiorczości Niezdolność do tolerowania niejasności Większość z nas czuje się lepiej w warunkach pewności i poczucia bezpieczeństwa. Korzyści z uporządkowanego życia są oczywiste. W sytuacji niepewności staramy się z nią uporać, dążąc do utrzymania porządku i kontroli nad tymi dziedzinami, w których jest to możliwe. Niektórzy ludzie mają skłonność do narzucania swej woli innym. Lecz są i tacy, którzy nie znoszą naruszania porządku ich życia; dla nich wszystko musi znajdować się na swoim miejscu. Gdy naruszaniu ulegnie porządek procesu myślenia, w przypadku wielu osób może dojść do ograniczenia ich zdolności tworzenia nowych struktur i nowego porządku. Harmonia i porządek przynoszą wyraźne korzyści, gdy chodzi o wartości estetyczne i funkcjonalność, w tym sensie więc nie można ich nie doceniać. Jednakże ważna jest też zdolność do stawiania czoła asymetrii. Gdy decydujesz się na użycie w pracy nowych metod, nie możesz przewidzieć wszystkich konsekwencji i wszystkich ewentualności. Pewnych sytuacji nie da się zweryfikować inaczej niż poprzez doświadczenie i to nawet wówczas, gdy zastosujemy najbardziej rygorystyczne i logiczne techniki analizy. Dane liczbowe mogą zostać źle dobrane i prowadzić do mylnych wniosków, zatem podejmując decyzje, musisz w końcu polegać także na opiniach i ocenach wartościujących. W takich sytuacjach nadmierne przywiązanie do porządku może stanowić przeszkodę we wprowadzaniu zmian. Konieczne jest wówczas uporządkowanie chaosu, czego wstępnym warunkiem jest zdolność do tolerancji chaosu. STRONA 45

46 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Brak motywacji Podejmując nową inicjatywę, wielu ludzi odczuwa zadowolenie. Lecz gdy trzeba przystąpić do realizacji projektu, ich zainteresowanie słabnie. Można to zaobserwować u dzieci. Są one skłonne do nakreślania ambitnych projektów, które porzucają, gdy ich realizacja natrafia na pierwsze przeszkody lub gdy ich uwagę zaabsorbuje inny, alternatywny projekt. Dorosłym również sprawia przyjemność inicjowanie projektu. Wynika to z powszechnej ludzkiej potrzeby zdobywania nowych doświadczeń i angażowania się w tworzenie nowych rozwiązań. Początkowym etapom zaangażowania w projekt towarzyszy zwykle wysoki poziom entuzjazmu i motywacji. Znacznie trudniejsze jest utrzymanie wysokiego poziomu motywacji przez cały okres realizacji projektu. Konsekwentna realizacja projektu wymaga więcej wytrwałości i uporu, w mniejszym zaś stopniu zachowań spontanicznych lub euforycznych, tak niezbędnych w pierwszej fazie, tj. w stadium inicjowania projektu. Niezdolność do snucia marzeń Gdy zostanie ustalony nieprzekraczalny termin zakończenia danej pracy, początkowo powolne tempo w realizacji projektu ulega przyśpieszeniu w miarę, jak zbliża się ostatnia minuta. Wielu studentów pracuje najwydajniej bezpośrednio przed ostatecznym terminem egzaminu, pod warunkiem, że przedtem poświęcą dostateczną ilość czasu na gromadzenie informacji w swej podświadomości. Zachowywanie równowagi pomiędzy refleksją a działaniem stwarza nam możliwość rozważania alternatywnych, bardziej produktywnych metod funkcjonowania. Niestety marzenia nie są doceniane w naszym społeczeństwie w stopniu, na jaki zasługują. Chleb nie urośnie bez drożdży, powinniśmy zatem poświęcać nieco czasu na niezaangażowaną refleksję, traktując ją jako zaczyn. STRONA 46

47 Rozdział I: Istota przedsiębiorczości i uwarunkowania działalności przedsiębiorczej Jedną z przyczyn tego, że pracujemy w opisany sposób, jest konieczność inkubacji pomysłu. Z tym zaś związana jest potrzeba czasu. Z powszechnego doświadczenia wynika, że rozwiązanie problemu, którym się zajmujemy następuje w czasie, gdy jesteśmy zaangażowani w działania z nim nie związane. Gdy natrafiamy na trudny problem, często radzi się nam: prześpij się z tym. Ukazuje to potęgę nie w pełni wykorzystywanej przez nas części naszego intelektu, jaką jest podświadomość. Wypływa stąd także wniosek, że potrzebny jest nam czas zarówno na inkubację pomysłu, jak i na rozstrzygnięcie problemu. Dążenie do pośpiesznego rozwiązywania problemów Wyobraź sobie następującą sytuację: idziesz do lekarza, który stwierdza, że leczenie Twojej choroby będzie trwało tak długo, że w zasadzie to szkoda czasu na stawianie diagnozy. Choć słowa te wydają się nie mieć sensu, zastanów się nad nimi uważnie. Opisany scenariusz stanowi przesadzoną wersję sposobu, za pomocą którego ludzie nieraz podchodzą do trudnych problemów. Chwytają się pierwszego rozwiązania, jakie się im nasunie i usiłują je zrealizować. Czasami takie działanie wynika z braku pewności siebie bądź z chęci ukrycia własnej niekompetencji. Bez względu na przyczynę, w jego wyniku może powstać rozwiązanie niewłaściwe, o niskich walorach twórczych, które uwzględni jedynie najbardziej widoczne aspekty problemu. Przyśpieszanie procesu rozstrzygnięcia problemu i zbyt powierzchowna analiza sytuacji mogą spowodować, że podstawowa trudność pozostanie nie rozwiązana, a wówczas problem pojawi się na nowo, tyle że w zmodyfikowanej postaci. Skłonność do wyrażania opinii Więcej ludzi ocenia pomysły, niż je tworzy. Mimo wszystko bezpieczniej jest komentować bądź krytykować czyjeś pomysły, niż wystawiać siebie na krytykę. Jest też łatwiej analizować i objaśniać czyjś pomysł niż konstruować własne, oryginalne ujęcia. Gdy rozpoczynasz prace nad nowym projektem, musisz formułować jakieś sądy. Jest rzeczą wartościową być praktycznym, analitycznym oraz krytycznym w stosunku do innych ludzi i wskazywać na potencjalne trudności. STRONA 47

Kariera i przedsiębiorczość

Kariera i przedsiębiorczość Kariera i przedsiębiorczość Przedsiębiorczość to zdolność do kreowania i zaspokajania swoich i cudzych potrzeb. Siłą napędową przedsiębiorczości są niezaspokojone potrzeby człowieka. Psychologiczne i socjologiczne

Bardziej szczegółowo

Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie

Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie Wiele osób marzy o własnym biznesie... Ale często brak im odwagi na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Nazwa innowacji: Ekonomia i finanse - innowacyjny moduł programowy dla przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości Rodzaj innowacji: programowa

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUSZ ROZMOWY KWALIFIKACYJNEJ

KWESTIONARIUSZ ROZMOWY KWALIFIKACYJNEJ Strona1 Kwestionariusza Rozmowy Rekrutacyjnej KWESTIONARIUSZ ROZMOWY KWALIFIKACYJNEJ Imię i nazwisko Beneficjenta Ostatecznego Numer Identyfikacyjny Deklaracji Data i godzina spotkania Planowana kwota

Bardziej szczegółowo

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji 1 Najwyższa jakość działania [kultura osobista, lojalność, prawość i uczciwość, dbałość o ład i porządek, terminowość] Wyznacza oczekiwania dbając o ład

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ CZYM JEST PLAN DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ (BIZNES-PLAN), I DO CZEGO JEST ON NAM POTRZEBNY? Plan działalności gospodarczej jest pisemnym dokumentem,

Bardziej szczegółowo

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki Zespół Szkół w Rycerce Górnej CO TO JEST MOTYWACJA? Na słowo MOTYWACJA składają się dwa słówka: Motyw i Akcja. Czyli aby podjąć jakieś określone działanie

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Zagadnienia 1.1. Etapy projektu 1.2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Konieczny (2) wie na czym polega metoda projektu?

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Temat (rozumiany jako lekcja) 1. Etapy projektu 2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Wymagania konieczne (ocena dopuszczająca) wie na

Bardziej szczegółowo

Kryteria wyboru. Lp. Kryterium Opis kryterium

Kryteria wyboru. Lp. Kryterium Opis kryterium Załącznik nr 1 do Regulaminu okresowej oceny pracownikçw Starostwa Powiatowego w Środzie Wlkp. Kryteria wyboru Lp. Kryterium Opis kryterium 1. Umiejętność obsługi urządzeń technicznych lub narzędzi informatycznych

Bardziej szczegółowo

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją?

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? test, BONUS SPECJALNY dla czytelniczek i klientek Inkubatora Kobiecych Pasji Autorka testu: Grażyna Białopiotrowicz Jaki jest poziom Twojej

Bardziej szczegółowo

Wymagania podstawowe (ocena dostateczne) Wymagania rozszerzające (ocena dobra) Dział 1. Metoda projektu zasady pracy Uczeń: określa założenia

Wymagania podstawowe (ocena dostateczne) Wymagania rozszerzające (ocena dobra) Dział 1. Metoda projektu zasady pracy Uczeń: określa założenia Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce dla klas szkół ponadgimnazjalnych autor mgr inż. Jolanta Kijakowska ROK SZKOLNY 2014/15 (klasa II d) Temat (rozumiany

Bardziej szczegółowo

6. Zarządzanie Projektami

6. Zarządzanie Projektami 6. Zarządzanie Projektami Wersja ucznia Wstęp 1. Proces Zarządzania Projektami 2. Zarządzanie ryzykiem "Zarządzanie projektami jest o wyznaczaniu jasnych celów, zarządzaniu czasem, zasobami, ludźmi i kosztami

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne Konkurencja a procesy operacyjne W czasie nasilających się procesów globalizacyjnych akcent działań konkurencyjnych przesuwa się z obszaru generowania znakomitych

Bardziej szczegółowo

TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI. Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy

TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI. Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy 1 Wykład metodyczny Platforma internetowa osią projektu

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl BIZNESPLAN Każda działalność gospodarcza, nawet najmniejsza, musi zostać skrupulatnie zaplanowana. Plan przedsięwzięcia gospodarczego konstruuje się zazwyczaj w formie biznesplanu. Biznesplan 1 (ang. business

Bardziej szczegółowo

Biznesplan. Budowa biznesplanu

Biznesplan. Budowa biznesplanu BIZNESPLAN Biznesplan dokument zawierający ocenę opłacalności przedsięwzięcia gospodarczego [. Sporządzany na potrzeby wewnętrzne przedsiębiorstwa, jest także narzędziem komunikacji zewnętrznej m.in. w

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Raport oceny kompetencji

Raport oceny kompetencji Symulacje oceniające kompetencje Raport oceny kompetencji Rut Paweł 08-01-2015 Kompetencje sprzedażowe dla efactor Sp. z o.o. Dane osobowe Rut Paweł CEO pawel.rut@efactor.pl more-than-manager.com 2 z 13

Bardziej szczegółowo

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, (str. 102 105) Załącznik nr 4 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ. nazwa przedmiotu SYLABUS A. Informacje ogólne

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ. nazwa przedmiotu SYLABUS A. Informacje ogólne PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Elementy składowe sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod Język Rodzaj Rok studiów /semestr Wymagania

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia 1 Co to jest biznesplan? Biznes plan można zdefiniować jako długofalowy i kompleksowy plan działalności organizacji gospodarczej lub realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Dr inż. MBA Janusz Marszalec Centrum Edisona, Warszawa 8 kwietnia 2014

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) obowiązuje od 01.10.2015 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie.

ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie. Pomarańczowy Kod ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie. Pomarańczowy Kod determinuje sposób, w jaki realizujemy powyższy cel określa

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

Paradygmat efektywności w Zarządzaniu Zasobami Ludzkimi

Paradygmat efektywności w Zarządzaniu Zasobami Ludzkimi Paradygmat efektywności w Zarządzaniu Zasobami Ludzkimi Efektywna firma Efektywność firm najczęściej jest mierzona wynikami finansowymi, przypadającymi na jednego pracującego. Tak określony wskaźnik jest

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy W jaki sposób firmy tworzą strategie? Prof. nadzw. dr hab. Justyna Światowiec-Szczepańska Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 19 listopada 2015 r. Dr Tomaszie Projektami

Bardziej szczegółowo

PORADNICTWO ZAWODOWE W RAMACH PRZEDMIOTU WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE

PORADNICTWO ZAWODOWE W RAMACH PRZEDMIOTU WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE PORADNICTWO ZAWODOWE W RAMACH PRZEDMIOTU WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 maja 2001 roku 1 wprowadziło na III etapie edukacyjnym - gimnazjum- przedmiot wiedza

Bardziej szczegółowo

Od wstępnej koncepcji do biznesplanu. Blok 3

Od wstępnej koncepcji do biznesplanu. Blok 3 Od wstępnej koncepcji do biznesplanu Blok 3 1 Od wstępnej koncepcji do biznes planu Agenda - zakres pojęcia biznes plan Definicje - co to jest biznes plan Funkcje - zastosowania i odbiorcy biznes planu

Bardziej szczegółowo

Załącznik 3. Uszczegółowione efekty kształcenia dla zawodu technik (fragment dotyczący przedmiotu realizującego efekty PDG)

Załącznik 3. Uszczegółowione efekty kształcenia dla zawodu technik (fragment dotyczący przedmiotu realizującego efekty PDG) Załącznik 3. Uszczegółowione efekty kształcenia dla zawodu technik (fragment dotyczący przedmiotu realizującego efekty PDG) Efekty kształcenia z podstawy programowej Uczeń: Działalność gospodarcza w. PDG(1)

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA. Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011

PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA. Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011 PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011 2011-03-20 Podejmowanie decyzji w teorii zarządzania 2 CZYM JEST DECYDOWANIE? 1 2011-03-20 Podejmowanie decyzji w teorii

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 ZAPEWNIAMY BEZPIECZEŃSTWO Piotr Błoński, Warszawa, 17.03.2016 r. Program 1. Zarządzanie zmianą - zmiany w normie ISO 9001:2015 2. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania edukacyjne. Przedmiot: Ekonomia w praktyce

Szczegółowe wymagania edukacyjne. Przedmiot: Ekonomia w praktyce Szczegółowe wymagania edukacyjne Przedmiot: Ekonomia w praktyce ocena dopuszczająca uczeń ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra wyszukuje informacje niezbędne i dodatkowe dotyczące działalności

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki)

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki) DIAGNOZA WSTĘPNA Motywacja do uczenia się definiowana jest jako znaczenie i wartość nauki dla danego człowieka, jaką ów człowiek jej przypisuje, i charakteryzowana przez długoterminowe zaangażowanie się

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Narzędzia coachingowe w edukacji dzieci mgr Anna Baran Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 22 maja 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do zarządzania projektami

Wprowadzenie do zarządzania projektami Wprowadzenie do zarządzania projektami Project Management dr Marek Wąsowicz Katedra Projektowania Systemów Zarządzania, UE Wrocław Wrocław, 23 października 2012 r. Zawartość modułu (4h): wskazanie możliwości

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr II / semestr 4 Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu w systemie USOS 10000000

Bardziej szczegółowo

Termin 09-10 maja 2013 r. Miejsce: sala szkoleniowa - Dolnośląska Izba Gospodarcza

Termin 09-10 maja 2013 r. Miejsce: sala szkoleniowa - Dolnośląska Izba Gospodarcza SZKOLENIE EFEKTYWNA ROZMOWA OCENIAJĄCA Termin 09-10 maja 2013 r. Miejsce: sala szkoleniowa - Dolnośląska Izba Gospodarcza Wrocław, dn. 27 marca 2013 r. ZAKRES OFERTY 1. Charakterystyka Human Partner Sp.

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA. Plan dydaktyczny. Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Przewidywane osiągnięcia ucznia. Uwagi.

EKONOMIKA. Plan dydaktyczny. Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Przewidywane osiągnięcia ucznia. Uwagi. Plan dydaktyczny EKONOMIKA Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Lp. Temat zajęć Przewidywane osiągnięcia ucznia Uczeń zna, wie, rozumie Uczeń potrafi Uwagi 1 DZIAŁALNOŚĆ PRODUKCYJNA,

Bardziej szczegółowo

Podstawowe elementy kontrolowania. Wykład 16

Podstawowe elementy kontrolowania. Wykład 16 Podstawowe elementy kontrolowania Wykład 16 Istota kontroli w organizacji Kontrola to taka regulacja działao organizacji, która sprawia, że jakiś założony element wyniku organizacji pozostaje w możliwych

Bardziej szczegółowo

Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji

Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji Outsourcing, czyli skrót angielskich wyrazów outsideresource-ing oznacza nie mniej, nie więcej, jak wykorzystywanie zasobów z zewnątrz. Coraz

Bardziej szczegółowo

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin /

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin / PROPOZYCJA ROZKŁADU MATERIAŁU NAUCZANIA PRZEDMIOTU PODSTAWY EKONOMII dla zawodu: technik ekonomista-23,02,/mf/1991.08.09 liceum ekonomiczne, wszystkie specjalności, klasa I, semestr pierwszy I. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Marketing dr Grzegorz Mazurek

Marketing dr Grzegorz Mazurek Marketing dr Grzegorz Mazurek Orientacja rynkowa jako podstawa marketingu Orientacja przedsiębiorstwa określa co jest głównym przedmiotem uwagi i punktem wyjścia w kształtowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

Podnoszę swoje kwalifikacje

Podnoszę swoje kwalifikacje Podnoszę swoje kwalifikacje Dorota Marszałek Podejmując działania edukacyjne musisz brać pod uwagę fakt, iż współczesny rynek pracy wymaga ciągłego dokształcania i rozwoju od wszystkich poszukujących pracy,

Bardziej szczegółowo

KREATYWNE I INNOWACYJNE MYŚLENIE. A. ZARZĄDZANIE EMOCJAMI identyfikacja i zarządzanie własnymi emocjami i zachowaniem.

KREATYWNE I INNOWACYJNE MYŚLENIE. A. ZARZĄDZANIE EMOCJAMI identyfikacja i zarządzanie własnymi emocjami i zachowaniem. KREATYWNE I INNOWACYJNE MYŚLENIE A. ZARZĄDZANIE EMOCJAMI identyfikacja i zarządzanie własnymi emocjami i zachowaniem. 1. Rozpoznawanie i właściwe nazywanie emocji i sposobu, w jaki są powiązane z określonymi

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny. GlaxoSmithKline Pharmaceuticals

Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny. GlaxoSmithKline Pharmaceuticals Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny GlaxoSmithKline Pharmaceuticals 2009-2010 Jerzy Toczyski Prezes Zarządu GlaxoSmithKline Pharmaceuticals SA Od odpowiedzialności do

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08 Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do zarządzania projektami 11 1.1. Istota projektu 11 1.2. Zarządzanie projektami 19 1.3. Cykl życia projektu 22 1.3.1. Cykl projektowo realizacyjny 22 1.3.2.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNA OCENA PRACOWNIKÓW, UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ W KONTEKŚCIE REDUKCJI ETATÓW ORAZ ELEMENTY ZARZĄDZANIA EMOCJAMI

EFEKTYWNA OCENA PRACOWNIKÓW, UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ W KONTEKŚCIE REDUKCJI ETATÓW ORAZ ELEMENTY ZARZĄDZANIA EMOCJAMI EFEKTYWNA OCENA PRACOWNIKÓW, UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ W KONTEKŚCIE REDUKCJI ETATÓW ORAZ ELEMENTY ZARZĄDZANIA EMOCJAMI Prowadzący - dr Sylwia Szymańska - trener FPL Każda sytuacja wywołuje emocje

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

Obserwacja pracy/work shadowing

Obserwacja pracy/work shadowing Temat szkolenia nieformalnego: Obserwacja pracy/work shadowing 1. Cele szkolenia Celem szkolenia jest przyśpieszenie procesu aklimatyzacji nowego pracownika w firmie oraz podwyższenie poziomu jego kompetencji,

Bardziej szczegółowo

OBSŁUGA EKSPORTU POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

OBSŁUGA EKSPORTU POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW OBSŁUGA EKSPORTU POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SEKRETEM BIZNESU JEST WIEDZIEĆ TO, CZEGO NIE WIEDZĄ INNI Arystoteles Onassis SZANOWNI PAŃSTWO, Lubelskie Centrum Consultingu sp. z o. o. powstało w 2009 roku w

Bardziej szczegółowo

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek Z przyjemnością odpowiemy na wszystkie pytania. Prosimy o kontakt: e-mail: kontakt@mr-db.pl tel. +48 606 356 999 www.mr-db.pl MRDB Szkolenie otwarte: Launch przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek ZARZĄDZANIE Specjalność PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ I ROZWÓJ WŁASNEJ FIRMY

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek ZARZĄDZANIE Specjalność PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ I ROZWÓJ WŁASNEJ FIRMY Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek ZARZĄDZANIE Specjalność PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ I ROZWÓJ WŁASNEJ FIRMY Profil Absolwenta Studenci są przygotowywani do prowadzenia własnej firmy i zarządzania

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Wprowadzenie istota zarządzania wiedzą Wiedza i informacja, ich jakość i aktualność stają się

Bardziej szczegółowo

Animacja i zarządzanie kulturą w NGO

Animacja i zarządzanie kulturą w NGO Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@uj.edu.pl lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Animacja i zarządzanie kulturą w NGO Studia dzienne: Kulturoznawstwo Akademia Ignatianum w Krakowie Każda organizacja m

Bardziej szczegółowo

Jednostka dydaktyczna 1: Analiza problemów psycho-społecznych

Jednostka dydaktyczna 1: Analiza problemów psycho-społecznych Jednostka dydaktyczna 1: Analiza problemów psycho-społecznych W tej jednostce dydaktycznej poznasz najbardziej powszechne problemy osób z nabytą niepełnosprawnością i ich rodzin. Nie znajdziesz tutaj rozwiązań,

Bardziej szczegółowo

5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu

5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu 5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu Jak zarządzać zmianą w życiu osobistym i w pracy www.dorotasoida.pl 5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu Jak zarządzać zmianą w życiu osobistym

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw

Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw Niniejszy przewodnik został stworzony jako część paneuropejskiej kampanii informacyjnej na temat CSR

Bardziej szczegółowo

Materiały merytoryczne po I edycji szkoleń w ramach projektu Zostań kreatywnym przedsiębiorcą

Materiały merytoryczne po I edycji szkoleń w ramach projektu Zostań kreatywnym przedsiębiorcą Materiały merytoryczne po I edycji szkoleń w ramach projektu Zostań kreatywnym przedsiębiorcą Celem badania ewaluacyjnego było zgromadzenie wiedzy na temat efektywności i skuteczności instrumentów wspierania

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH Przywództwo i zarządzanie zespołem Szkolenie z zakresu przywództwa, kompetencji liderskich i zarządzania zespołem. Podniesienie kompetencji zarządczych w zakresie przywództwa,

Bardziej szczegółowo

TEST ZAINTERESOWAŃ ZAWODOWYCH. Imię i nazwisko lub pseudonim.. Płeć M / K Wiek. Data badania

TEST ZAINTERESOWAŃ ZAWODOWYCH. Imię i nazwisko lub pseudonim.. Płeć M / K Wiek. Data badania Katarzyna Rewers TEST ZAINTERESOWAŃ ZAWODOWYCH Imię i nazwisko lub pseudonim.. Płeć M / K Wiek. Data badania Instrukcja Każdy z nas posiada jakieś zainteresowania i lubi wykonywać innego typu czynności,

Bardziej szczegółowo

OFERTA FILMÓW SZKOLENIOWYCH NA PŁYTACH DVD. MYŚL POZYTYWNIE czyli jak zostać optymistą

OFERTA FILMÓW SZKOLENIOWYCH NA PŁYTACH DVD. MYŚL POZYTYWNIE czyli jak zostać optymistą OFERTA FILMÓW SZKOLENIOWYCH NA PŁYTACH DVD NOWOŚĆ MYŚL POZYTYWNIE czyli jak zostać optymistą Tematyka filmu: Pesymista i optymista... Obydwu w życiu spotyka tyle samo porażek i niepowodzeń, ale optymista

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zasobami ludzkimi Wprowadzenie

Zarządzanie zasobami ludzkimi Wprowadzenie Marek Angowski Zarządzanie zasobami ludzkimi Wprowadzenie Definicje ZZL Zarządzanie zasobami ludzkimi jest to skoordynowany zbiór działań związanych z ludźmi, prowadzący do osiągania założonych celów organizacji

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej 1 Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej dla uczniów Gimnazjum nr 44 im. gen. Mariusza Zaruskiego w Poznaniu w roku szkolnym: 2015/2016. 1. Program obejmuje ogół działań podejmowanych przez

Bardziej szczegółowo

CROSS-COACHING NOWOCZESNE NARZĘDZIE ROZWOJU W ORGANIZACJI

CROSS-COACHING NOWOCZESNE NARZĘDZIE ROZWOJU W ORGANIZACJI CROSS-COACHING NOWOCZESNE NARZĘDZIE ROZWOJU W ORGANIZACJI BARBARA KUBICKA - KLUCZNY Cross-coaching nowoczesne narzędzie rozwoju w organizacji Zarówno o coachingu indywidualnym jak i zespołowym powiedziano

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia psychospołeczne

Zagrożenia psychospołeczne Zagrożenia psychospołeczne 1. Wstęp Zarządzanie stresem nie jest dla pracodawców jedynie obowiązkiem moralnym i dobrą inwestycją, jest to wymóg prawny określony w dyrektywie ramowej 89 /391/EWG 3 2. Przeciwdziałanie

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe

Badania marketingowe Badania marketingowe Dr hab. prof. SGH Katedra Rynku i Marketingu SGH teresataranko@o2.pl Konsultacje pokój 302 Madalińskiego 6/8 Wtorek -15.00-16.00 Struktura problematyki 1. Definicja i funkcje badań

Bardziej szczegółowo

SKUTECZNE ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI. Przeznaczenie zajęć, podstawowe cele i korzyści dla studentów:

SKUTECZNE ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI. Przeznaczenie zajęć, podstawowe cele i korzyści dla studentów: SKUTECZNE ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI Przeznaczenie zajęć, podstawowe cele i korzyści dla studentów: Celem cyklu wykładów i ćwiczeń jest opanowanie wiedzy i praktycznych umiejętności w zakresie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Załącznik nr 2. Wskazówki do analizy wniosków z autodiagnozy. Przykładowy wpis do e-portfolio (publikacja wyników, wnioski, plany). Publikacja wyników (przykład) W dniu 16 września 2013 r. na zajęciach

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Informacja o badaniu Pomimo trudnej sytuacji na rynku pracy, zarówno polskie jak i międzynarodowe przedsiębiorstwa coraz częściej dostrzegają

Bardziej szczegółowo

Jak zdobyć atrakcyjną pracę?

Jak zdobyć atrakcyjną pracę? Jak zdobyć atrakcyjną pracę? Cena szkolenia: za darmo Często spotykam kobiety, które mają swoje marzenia, mnóstwo pomysłów, energii i chęci realizacji swoich aspiracji w życiu zawodowym. Niestety w zderzeniu

Bardziej szczegółowo

Proces zarządzania zasobami ludzkimi

Proces zarządzania zasobami ludzkimi Marek Angowski Proces zarządzania zasobami ludzkimi Część 1 Etapy procesy zarządzania zasobami ludzkimi Planowanie zasobów ludzkich Rekrutacja Selekcja i dobór kandydatów Szkolenia i doskonalenie zawodowe

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. CEL RACHUNKOWOŚCI ZARZĄDCZEJ.

CZĘŚĆ I. CEL RACHUNKOWOŚCI ZARZĄDCZEJ. P r z e r o b o w y r a c h u n e k k o s z t ó w S t r o n a 1 CZĘŚĆ I. CEL RACHUNKOWOŚCI ZARZĄDCZEJ. Literatury na temat rachunkowości zarządczej i rachunku kosztów jest tak dużo, że każdy zainteresowany

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 4.3 Temat zajęć: Analiza własnych predyspozycji zawodowych

Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 4.3 Temat zajęć: Analiza własnych predyspozycji zawodowych Strona1 Wioletta Kilar Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 4.3 Temat zajęć: Analiza własnych predyspozycji zawodowych 1. Cele lekcji: Uczeń: wymienia przykłady kompetencji miękkich i twardych, rozpoznaje

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z EKONOMII W PRAKTYCE W KLASIE II. Kontrakt z uczniami

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z EKONOMII W PRAKTYCE W KLASIE II. Kontrakt z uczniami NAUCZYCIEL BARBARA PAPUSZKA KONTRAKT NAUCZYCIEL UCZEŃ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z EKONOMII W PRAKTYCE W KLASIE II Kontrakt z uczniami Nauczyciel na bieżąco stosuje ocenę, której celem jest uwidocznienie

Bardziej szczegółowo

Metody analizy przestrzennej. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 30. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 18

Metody analizy przestrzennej. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 30. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 18 Karta przedmiotu Wydział: Wydział Finansów Kierunek: Gospodarka przestrzenna I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Metody analizy przestrzennej Nazwa przedmiotu w j. ang. Język prowadzenia przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Marketing (dla) innowacji. Witamina czy lekarstwo? Maciej Strzębicki

Marketing (dla) innowacji. Witamina czy lekarstwo? Maciej Strzębicki Marketing (dla) innowacji. Witamina czy lekarstwo? Maciej Strzębicki Marketing (dla) innowacji Witamina czy lekarstwo? Warszawa 16 listopada 2011 Maciej Strzębicki Czym jest marketing innowacji? Cykl życia

Bardziej szczegółowo

Formularz aplikacyjny NESsT. Konkurs na Przedsiębiorstwo Społeczne

Formularz aplikacyjny NESsT. Konkurs na Przedsiębiorstwo Społeczne Formularz aplikacyjny NESsT Konkurs na Przedsiębiorstwo Społeczne Str. 1 z 5 Poniższy formularz aplikacyjny przeznaczony jest dla osób indywidualnych o zdolnościach przedsiębiorczych, które są zmotywowane

Bardziej szczegółowo

KAPITAŁ TO NIE WSZYSTKO CZEGO JESZCZE MOŻESZ OCZEKIWAĆ OD INWESTORA?

KAPITAŁ TO NIE WSZYSTKO CZEGO JESZCZE MOŻESZ OCZEKIWAĆ OD INWESTORA? KAPITAŁ TO NIE WSZYSTKO CZEGO JESZCZE MOŻESZ OCZEKIWAĆ OD INWESTORA? DOTACJA I CO DALEJ? ZALETY I WADY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI NA WŁASNY RACHUNEK ZALETY: Niezależność, Prestiż i satysfakcja Przychody

Bardziej szczegółowo

WYKAZ KRYTERIÓW OCENY PRACOWNIKA

WYKAZ KRYTERIÓW OCENY PRACOWNIKA Załącznik nr 3 do Zarządzenia Nr 24/2005 Starosty Powiatu Warszawskiego Zachodniego z dnia 30 sierpnia 2005r. w sprawie ustalenia procedury oceny pracowników zatrudnionych w Starostwie Powiatu Warszawskiego

Bardziej szczegółowo