Podstawowe obliczenia w chemii analitycznej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Podstawowe obliczenia w chemii analitycznej"

Transkrypt

1 Podstawowe obliczenia w chemii analitycznej GBC Rodzinnie Zakopane 2012 Jacek Sowiński GBC Polska

2 Podstawowe parametry obliczane dla wykonywanych analiz Stężenie charakterystyczne Granica wykrywalności 0,7 kolokwialnie => czułość kolokwialnie => ile najmniej mogę oznaczyć i kiedy jeszcze widać, że to nie szum, tylko nasz sygnał/pik absorbancja 0,6 0,5 0,4 0,3 0,2 0, stężenie

3 Stężenie charakterystyczne Gdzie szukać informacji? str. 18 czyli 9-2

4 Stężenie charakterystyczne SREBRO Ag Masa atomowa 107,868 ODCZYNNIKI DO PRZYGOTOWANIA WZORCÓW Wz. wodne: - srebro metaliczne 99,99% azotan srebra cz.d.a. Wz. niewodne: - 4-cykloheksanomaślan srebra CH 3 -CH 2 -CH 2 -CH 2 -CH(C 2 H 5 )-COOAg Przygotowanie wzorca 1000µg/ml: - Rozpuścić 1,5748g AgNO 3 w wodzie dest. i rozcieńczyć do 1 litra otrzymamy roztwór 1000µg/ml Ag. ABSORPCJA ATOMOWA Prąd lampy: ma. Płomień: - acetylen-powietrze (utleniający) DŁUG. FALI nm. SZCZELINA nm. OPTYMALNY ZAKRES PRACY µg/ml. CZUŁOŚĆ µg/ml INTERFERENCJE Są doniesienia o interferencjach w płomieniu acetylen-powietrze. EMISJA Długość fali: nm. Szczelina: nm Płomień: - acetylen podtlenek azotu

5 SREBRO Ag Masa atomowa 107,868 ODCZYNNIKI DO PRZYGOTOWANIA WZORCÓW Wz. wodne: - srebro metaliczne 99,99% azotan srebra cz.d.a. Wz. niewodne: - 4-cykloheksanomaślan srebra CH 3 -CH 2 -CH 2 -CH 2 -CH(C 2 H 5 )-COOAg Przygotowanie wzorca 1000µg/ml: - Rozpuścić 1,5748g AgNO 3 w wodzie dest. i rozcieńczyć do 1 litra otrzymamy roztwór 1000µg/ml Ag. ABSORPCJA ATOMOWA Prąd lampy: ma. Płomień: - acetylen-powietrze (utleniający) DŁUG. FALI nm. SZCZELINA nm. OPTYMALNY ZAKRES PRACY µg/ml. CZUŁOŚĆ µg/ml Stężenie charakterystyczne To oznacza, że: wodny wzorzec Ag przy prądzie lampy 4.0 ma w płomieniu utleniającym acetylen-powietrze przy dług. fali nm przy szczelinie 0.5 nm o stężeniu 0.03 µg/ml (ppm) INTERFERENCJE Są doniesienia o interferencjach w płomieniu acetylen-powietrze. EMISJA Długość fali: nm. Szczelina: nm Płomień: - acetylen podtlenek azotu powinien dać absorbancję 0,0044 Stężenie charakterystyczne, to takie stężenie analitu (~wzorca), przy którym zmierzona absorbancja wynosi 0,0044

6 SREBRO Ag Masa atomowa 107,868 ODCZYNNIKI DO PRZYGOTOWANIA WZORCÓW Wz. wodne: - srebro metaliczne 99,99% azotan srebra cz.d.a. Wz. niewodne: - 4-cykloheksanomaślan srebra CH 3 -CH 2 -CH 2 -CH 2 -CH(C 2 H 5 )-COOAg Przygotowanie wzorca 1000µg/ml: - Rozpuścić 1,5748g AgNO 3 w wodzie dest. i rozcieńczyć do 1 litra otrzymamy roztwór 1000µg/ml Ag. ABSORPCJA ATOMOWA Prąd lampy: ma. Płomień: - acetylen-powietrze (utleniający) DŁUG. FALI nm. SZCZELINA nm. OPTYMALNY ZAKRES PRACY µg/ml. CZUŁOŚĆ µg/ml INTERFERENCJE Są doniesienia o interferencjach w płomieniu acetylen-powietrze. EMISJA Długość fali: nm. Szczelina: nm Płomień: - acetylen podtlenek azotu Stężenie charakterystyczne Jeżeli 0,03 ppm Ag daje absorbancję 0,0044 to 0,3 ppm Ag daje absorbancję to 3,0 ppm Ag daje absorbancję to 1,5 ppm Ag daje absorbancję Wniosek: jedna liczba w manualu określa nam oczekiwaną krzywą Absorbancja 0,5 0,45 0,4 0,35 0,3 0,25 0,2 0,15 0,1 0,05 0 0,044???? 0,44?? 0,22 Mamy jeszcze punkt 0,0 Czy możemy narysować krzywą kalibracyjną dla Ag? 0 0,5 1 1,5 2 2,5 3 3,5 Stężenie Ag ppm

7 Stężenie charakterystyczne Jak PO WYKONANIU własnych pomiarów obliczyć stężenie charakterystyczne?? Przykład: Podstawiamy roztwór (wzorzec) Ag o stężeniu np. 1 µg/ml (=1 ppm) Odczytujemy absorbancję otrzymaliśmy wynik np. 0,133 Obliczamy jeżeli 1 ppm daje absorbancję 0,133 to x ppm da absorbancję 0,0044 x = 1 [ppm] 0,0044 0,133 = 0,033 [ppm]

8 Stężenie charakterystyczne Otrzymaliśmy wynik wartość stężenia charakterystycznego dla Ag Pojawiają się pytania (dużo pytań): 1. Otrzymaliśmy wartość 0,033 ppm a ile wynosi wartość oczekiwana? Odpowiedź: sprawdzamy w manualu Odpowiedź cd: otrzymaliśmy 0,033 ppm, wartość oczekiwana wynosi 0,03 ppm. Pytanie nasuwające się: to jest dobrze czy jest źle?

9 Stężenie charakterystyczne Otrzymaliśmy wartość stężenia charakterystycznego dla Ag równą 0,033 ppm Jaka jest tolerancja wyniku? Jeżeli (producent) podaje wartość 0,03 to oznacza, że wynik w przedziale 0,025 0,034 jest poprawny (na zasadzie zaokrąglenia do ostatniej cyfry znaczącej). Jest lepiej czy gorzej niż w danych producenta? Wyższa wartość stężenia charakterystycznego oznacza mniejszą czułość = wynik jest gorszy. A gdyby otrzymany wynik był znacząco różny??? Od czego zależy wartość stężenia charakterystycznego (= co ma wpływ i jaki)? Pomiary? Obliczenia?

10 Stężenie charakterystyczne Pomiary Obliczenia Wpływ na stęż. charakterystyczne mają: Pierwiastek Linia Szczelina Typ lampy Prąd lampy Geometria wiązki/palnika (+++++) Skład płomienia (+++) Wysokość wiązki nad palnikiem (+++) Wydajność nebulizacji (+++++) Matryca roztworu (++) Co nie ma?? Korekcja tła??

11 Stężenie charakterystyczne Obliczenia Przykład 1 Wykonaliśmy pomiar dla wzorca Ag o stężeniu 1 µg/ml (=1 ppm) Odczytaliśmy absorbancję 0,133 1 mnożenie, 1 dzielenie i. wynik 0,033 ppm A jeżeli poziom ślepej (którego nie sprawdzaliśmy) był np. 0,025A? Rzeczywista absorbancja dla wzorca wynosiła więc 0,133 0,025 = 0,108 Więc faktyczne stężenie charakterystyczne wyniosło: 0,041 [ppm]. Wniosek: pomiar/uwzględnienie ślepej jest konieczne. A może wykonać pomiary dla całej krzywej?

12 Stężenie charakterystyczne Obliczenia Ślepa jest na ogół uwzględniana pomiarowo i obliczeniowo w krzywej. Można wykonać obliczenia dla poszczególnych punktów: Stęż Ag [ppm] Absorbancja Stężenie charakter. [ppm] 0 0 0,5 0,08 0, ,114 0, ,256 0, ,474 0, ,629 0,042 Przykład 2 Wykonaliśmy serię pomiarów do krzywej Ag 0,9 0,8 0,7 y = 0,105x + 0,020 R² = 0,990 0,6 0,5 0,4 0,3 0,2 0, , Rozbieżności są nieoczekiwanie duże Którą wartość przyjąć? A może podejść do zagadnienia profesjonalnie i obliczyć stężenie charakterystyczne z pełnej krzywej? tzn. wg równania prostej?

13 Obliczenia Równanie krzywej to: y = 0,105*x +0,020 Stężenie charakterystyczne obliczymy podstawiając za y absorbancję 0,0044 i obliczając x (stężenie): x = x = y - 0,020 0,105 0,0044-0,020 0,105 Stężenie charakterystyczne = - 0,15 [ppm] Przykład 2 Wykonaliśmy serię pomiarów do krzywej Ag 0,9 0,8 0,7 y = 0,105x + 0,020 R² = 0,990 0,6 0,5 0,4 0,3 0,2 0, , Wynik jest ujemny! - 0,15 ppm! Konkluzja pesymistyczna: Mamy 6..7 wyników obliczeń, każdy inny, a ów potencjalnie najlepszy jest ujemny! czy??

14 Stężenie charakterystyczne Obliczenia Ogólnie: 0,9 0,8 Wynik obliczeń może 0,7 być ujemny jeżeli krzywa 0,6 (obliczona np. na podstawie regresji) nie przechodzi przez 0,5 punkt (0, 0) 0,4 Przykład 2 Zobaczmy krzywą powiększając początek wykresu 0,12 0,1 0,08 0,06 0,04 y = 0,105x + 0,020 R² = 0,990 y = 0,105x + 0,020 R² = 0,990 0,3 0,2 0,02 Poziom 0,0044 (definiujący stężenie charakterystyczne) 0, ,1 0-0,2 0 0,2 0,4 0,6 0,8 1-0,15-0,02

15 Stężenie charakterystyczne Obliczenia Więc jak sobie poradzić?? Odrzucić punkt 6 ppm leży poza zakresem liniowości Zastosować regresję z wymuszeniem punktu (0, 0) Równanie z wymuszonym (0, 0) ma postać: y = 0,120 * x x = y / 0,120 x = 0,0044 / 0,120 x= 0,037 [ppm] 0,9 0,8 0,7 0,6 0,5 0,7 0,6 0,5 0,4 y = 0,120x y = 0,105x R² = 0, ,020 R² = 0,990 i to jest poprawny/rozsądny wynik dla podanego przykładu 0,4 0,3 0,2 0,3 0,2 0,1 0, ,1-0,1

16 Stężenie charakterystyczne a kuweta grafitowa W kuwecie grafitowej sygnał jest proporcjonalny do ilości (=masy!) analizowanego pierwiastka, a nie do stężenia! Dlatego w kuwecie grafitowej definiuje się pojęcie masa charakterystyczna (zamiast stężenie charakterystyczne), i Masa charakterystyczna, to taka masa analizowanego pierwiastka, która daje pik o maksimum absorbancji (wysokości) 0,0044. Jednostką powszechnie spotykaną są pg czyli pikogramy. 1 pg = g = 10-9 mg = 10-6 µg = 10-3 ng Objętości dozowane do kuwety to mikrolitry (µl). Stężenia bazowe wzorców do przygotowywania roztworów podawane są w: mg/l, mg/ml, mg/kg, ppm, ppb i wielu innych jednostkach. Ogarnięcie, czyli poprawne wykonanie pozornie prostych przeliczeń stężeniemasa-objętość może być problemem. Zagrożenia: Podanie (nieświadome) na kuwetę roztworu 1000x bardziej rozcieńczonego powoduje stres, czasami nieuzasadnione wezwania serwisu itp. Podanie (nieświadome) na kuwetę roztworu 1000x bardziej stężonego to wymiana kuwety, problem (na długi czas) ze ślepymi i cała gama innych problemów.

17 Stężenie charakterystyczne a kuweta grafitowa W problemie przeliczeń może pomóc manual są tam dane również w formie stężeń (dla określonej, popularnej objętości nastrzyków, np. 20 µl).

18 Stężenie charakterystyczne a kuweta grafitowa Jeżeli w podanym przykładzie masa charakterystyczna Ag wynosi 0,9 pg, wówczas: 0,9 pg Ag znajdujące się w 20 µl nastrzykniętego roztworu da pik o absorbancji w maksimum 0, ,9 pg = 0,0009 ng 20 µl = 0,020 ml 0,0009 ng / 0,020 ml = 0,045 ng/ml jeżeli 0,045 ng/ml daje absorbancję 0,0044 to x ng/ml da absorbancję 0,300 x = 0,045 [ng/ml] 0,300 0,0044 = 3,1 [ng/ml]

19 Stężenie charakterystyczne a kuweta grafitowa Uwagi dotyczące wyznaczania masy charakterystycznej w kuwecie grafitowej: Rygorystycznie pilnować /odejmować ślepą próbę. Upewnić się, że pracujemy w trybie wysokości piku, a nie powierzchni; (obliczenia na bazie całki dadzą wynik absurdalny!). Unikać absorbancji powyżej 0,450 problem liniowości krzywej. Stężenie charakterystyczne a technika generacji wodorków / zimnych par Uwagi dotyczące wyznaczania stężenia charakterystycznego: Manual nie zawiera danych o stężeniach charakterystycznych (i granicach wykrywalności) Informacje podane są na stronie internetowej w dziale Aplikacje-

20 Stężenie charakterystyczne Wartości stężeń charakterystycznych w technice płomieniowej w ppb: H He Li 20 Na 4 K 8 Rb 50 Cs 100 Be 15 Mg 3 Ca 20 Sr 40 Ba 180 Fr Ra Ac Sc Ti V 500 Cr 50 Mn 20 Fe 50 Co 50 Ni 40 Cu 25 Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag 30 Zn 8 Cd 9 B C N O F Ne Al 550 Si P S Cl Ar Ga Ge As 640 In Sn Sb 260 La Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb 60 Bi 200 Se Br Kr Te I Xe Po At Rn

21 Stężenie charakterystyczne Wartości stężeń charakterystycznych w technice płomieniowej w ppb: Magnez 3 Sód 4 Potas 8 Cynk 8 Kadm 9 Beryl 15 Lit 20 Wapń 20 Mangan 20 Miedź 25 Srebro 30 Nikiel 40 Stront 40 Chrom 50 Żelazo 50 Kobalt 50 Rubid 50 Pallad 60 Ołów 60 Złoto 80 Iterb 80 Rod 100 Cez 100 Molibden 110 Bar 180 Bizmut 200 Tellur 250 Antymon 260 Skand 300 Tul 300 Tal 350 Ind 400 Europ 400 Wanad 500 Ruten 500 Dysproz 500 Glin 550 Arsen 640 Cyna 700 Erb 700 Holm 800 Selen 1000 Osm 1000 Platyna 1000 Tytan 1100 Gal 1400 Krzem 1500 German 1500 Rtęć 1600 Itr 2000 Iryd 3000 Neodym 4800 Wolfram 6000 Samar 6000 Lutet 7000 Bor 7500 Terb 8000 Cyrkon 9000 Hafn Tantal Ren Gadolin Niob Prazeodym Lantan Fosfor Uran

22 Stężenie charakterystyczne Wartości stężeń charakterystycznych w technice bezpłomieniowej (kuweta 20µl) w ppb: Sód 0,01 Cynk 0,01 Kadm 0,01 Potas 0,03 Wapń 0,03 Magnez 0,04 Beryl 0,04 Mangan 0,04 Srebro 0,05 Rubid 0,05 Chrom 0,08 Żelazo 0,08 Lit 0,13 Miedź 0,13 Ołów 0,13 Stront 0,15 Kobalt 0,20 Złoto 0,20 Nikiel 0,25 Glin 0,25 Cez 0,30 Arsen 0,30 Bizmut 0,35 Molibden 0,40 Antymon 0,45 Pallad 0,60 Bar 0,60 Europ 0,75 Tellur 0,90 Tal 1,00 Wanad 1,00 Selen 1,00 Gal 1,00 Cyna 1,10 Ind 1,25 Ruten 1,25 Krzem 1,25 Dysproz 1,75 Tytan 2,25 Erb 3,75 Platyna 4,50 Rtęć 17,50 Bor 50,00 Fosfor 100,00

23 Granica wykrywalności Technika, krok po kroku, obliczania granicy wykrywalności Sprawdzamy, czy krzywa wygląda sensownie, czy przechodzi (wymuszenie) przez (0, 0), czy na przebiegach dla ślepej nie widać (subiektywnie) nawet śladu piku. 1. Przechodzimy wszędzie na tysięczne części absorbancji, bo licząc na bazie liczb typu 0,011 łatwo się pomylić. Czyli 0,011 w naszych obliczeniach to Wyniki dla ślepej kalibracyjnej to: Średnia to: ( ) / 3 = 12,667

24 Granica wykrywalności Technika, krok po kroku, obliczania granicy wykrywalności Obliczamy różnice każdego z pomiarów od średniej: 12, = + 1,667 12, = - 2, , = + 0,667 Każdą z powyższych różnic podnosimy do kwadratu: 1,667 2 = 2,778-2,333 2 = 5,444 0,667 2 = 0,444 Powyższe różnice sumujemy: 2, , ,444 = 8,667 Powyższą sumę dzielimy przez (liczbę pomiarów 1) Wykonaliśmy 3 pomiary (powtórzenia), więc dzielimy przez 2: 8,667 / 2 = 4,333 Z wyniku powyższego dzielenia obliczamy pierwiastek: 4,333 = 2,082 Obliczona wartość (2,082) to odchylenie standardowe (pomiarów dla ślepej).

25 Granica wykrywalności Technika, krok po kroku, obliczania granicy wykrywalności Upewniamy się, że nasze obliczenia są poprawne: 2,082 / 12,667 (*100%) = 16,43 % Obliczoną wartość odchylenia standardowego (czyli 2,082) mnożymy przez liczbę σ (sigma). Wartość liczby [sigma] wynika z niezwykle złożonych rozważań, ale nikt nie powinien mieć nam za złe, jeżeli w płomieniowej AAS przyjmiemy wartość = 3 (czasami nawet 2!?). Odchylenie standardowe * σ = 2,082 *3 = 6,24 Powyższa wartość to miara absorbancji (*1000 w naszym przypadku). Granica wykrywalności to stężenie, które odpowiada powyższej wartości absorbancji. Wracamy do standardowej skali absorbancji (6,24 / 1000 = 0,00624) i sprawdzamy (z krzywej), jakiemu stężeniu odpowiada powyższa absorbancja:

26 Granica wykrywalności Technika, krok po kroku, obliczanie granicy wykrywalności Jeżeli 1,0 ng/ml daje absorbancję 0,159 To x ng/ml da absorbancję 0,00624 x = 1,0 [ng/ml] 0, ,159 = 0,039 [ng/ml] Granica wykrywalności - w tym konkretnym pomiarze analitycznym (Cd, kuweta, Zeeman ) - przy kryterium 3σ Wynosi 0,04 ppb.

27 Dziękuję za uwagę

Pierwiastek: Na - Sód Stan skupienia: stały Liczba atomowa: 11

Pierwiastek: Na - Sód Stan skupienia: stały Liczba atomowa: 11 ***Dane Pierwiastków Chemicznych*** - Układ Okresowy Pierwiastków 2.5.1.FREE Pierwiastek: H - Wodór Liczba atomowa: 1 Masa atomowa: 1.00794 Elektroujemność: 2.1 Gęstość: [g/cm sześcienny]: 0.0899 Temperatura

Bardziej szczegółowo

Źródła światła w AAS. Seminarium Analityczne MS Spektrum Zakopane Jacek Sowiński MS Spektrum

Źródła światła w AAS. Seminarium Analityczne MS Spektrum Zakopane Jacek Sowiński MS Spektrum Źródła światła w AAS Seminarium Analityczne MS Spektrum Zakopane 2013 Jacek Sowiński MS Spektrum js@msspektrum.pl www.msspektrum.pl Lampy HCL Standardowa Super-Lampa 3V 10V specyf. Lampy HCL 1,5 cala

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1050

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1050 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1050 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 7, Data wydania: 14 lipca 2015 r. Nazwa i adres AB 1050 AKADEMIA

Bardziej szczegółowo

Badania laboratoryjne składu chemicznego wód podziemnych

Badania laboratoryjne składu chemicznego wód podziemnych Katowice 27.11.2015r. Odpowiedź na list Towarzystwa na rzecz Ziemi W związku ze zgłaszanymi przez Towarzystwo na rzecz Ziemi (pismo z dnia 05.11.2015r.) pytaniami dotyczącymi pierwiastków występujących

Bardziej szczegółowo

Deuterowa korekcja tła w praktyce

Deuterowa korekcja tła w praktyce Str. Tytułowa Deuterowa korekcja tła w praktyce mgr Jacek Sowiński jaceksow@sge.com.pl Plan Korekcja deuterowa 1. Czemu służy? 2. Jak to działa? 3. Kiedy włączyć? 4. Jak/czy i co regulować? 5. Jaki jest

Bardziej szczegółowo

Drogi Uczniu, Przed tobą test złożony z 20 zadań. Czytaj wszystko bardzo uważnie i udziel prawidłowej odpowiedzi w załączonej karcie odpowiedzi.

Drogi Uczniu, Przed tobą test złożony z 20 zadań. Czytaj wszystko bardzo uważnie i udziel prawidłowej odpowiedzi w załączonej karcie odpowiedzi. B... pieczątka nagłówkowa WKK............... kod pracy ucznia (wpisuje uczeń) KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ETAP WOJEWÓDZKI Drogi Uczniu, Przed tobą test złożony z 20 zadań. Czytaj

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW

PRZEDMIOTOWY KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ... pieczątka nagłówkowa szkoły... kod pracy ucznia PRZEDMIOTOWY KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ETAP SZKOLNY Drogi Uczniu, witaj na I etapie konkursu chemicznego. Przeczytaj uważnie instrukcję

Bardziej szczegółowo

Lista badań prowadzonych w ramach zakresu elastycznego nr AB 550

Lista badań prowadzonych w ramach zakresu elastycznego nr AB 550 Lista badań prowadzonych w ramach zakresu elastycznego nr AB 550 ZESPÓŁ LABORATORIÓW ENERGOPOMIAR Sp. z o.o. Wydanie nr 2 Imię i nazwisko Podpis Data Weryfikował Damian Adrjan 27.04.2016 Zatwierdził Katarzyna

Bardziej szczegółowo

1/8. KOMISJA WOJEWÓDZKA KONKURSU CHEMICZNEGO Warszawa, dnia 6 listopada 2010 roku

1/8. KOMISJA WOJEWÓDZKA KONKURSU CHEMICZNEGO Warszawa, dnia 6 listopada 2010 roku 1/8 KOMISJA WOJEWÓDZKA KONKURSU CHEMICZNEGO Warszawa, dnia 6 listopada 2010 roku KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ETAP II REJONOWY KOD UCZNIA:.. zadanie 1 2 3 4 5 6 razem Maksymalna liczba punktów

Bardziej szczegółowo

1/9. zadanie razem Maksymalna liczba punktów

1/9. zadanie razem Maksymalna liczba punktów podpis nauczyciela 1/9 KOMISJA WOJEWÓDZKA KONKURSU CHEMICZNEGO Warszawa, dnia 08 stycznia 2011 roku KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ETAP III WOJEWÓDZKI KOD UCZNIA:.. zadanie 1 2 4 5 razem Maksymalna

Bardziej szczegółowo

Rozdział 6 Atomy wieloelektronowe

Rozdział 6 Atomy wieloelektronowe Rozdział 6 Atomy wieloelektronowe 6.1: Atomy a struktura układu okresowego 6.2: Zakaz Pauliego 6.3: Wypełnianie powłok elektronami 6.4: Układ okresowy 6.5: Całkowity moment pędu 6.6: Oddziaływanie spin-orbita

Bardziej szczegółowo

1/8. KOMISJA WOJEWÓDZKA KONKURSU CHEMICZNEGO Warszawa, dnia 4 października 2010 roku

1/8. KOMISJA WOJEWÓDZKA KONKURSU CHEMICZNEGO Warszawa, dnia 4 października 2010 roku 1/8 KOMISJA WOJEWÓDZKA KONKURSU CHEMICZNEGO Warszawa, dnia 4 października 2010 roku KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ETAP I SZKOLNY KOD UCZNIA:.. zadanie 1 2 3 4 5 6 razem Maksymalna liczba punktów

Bardziej szczegółowo

Chemia nieorganiczna. Pierwiastki. niemetale Be. 27 Co. 28 Ni. 26 Fe. 29 Cu. 45 Rh. 44 Ru. 47 Ag. 46 Pd. 78 Pt. 76 Os.

Chemia nieorganiczna. Pierwiastki. niemetale Be. 27 Co. 28 Ni. 26 Fe. 29 Cu. 45 Rh. 44 Ru. 47 Ag. 46 Pd. 78 Pt. 76 Os. Chemia nieorganiczna 1. Układ okresowy metale i niemetale 2. Oddziaływania inter- i intramolekularne 3. Ciała stałe rodzaje sieci krystalicznych 4. Przewodnictwo ciał stałych Copyright 2000 by Harcourt,

Bardziej szczegółowo

DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW II ETAP REJONOWY

DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW II ETAP REJONOWY KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW II ETAP REJONOWY 16 listopada 2012 Ważne informacje: 1. Masz 90 minut na rozwiązanie wszystkich zadań. 2. W każdym zadaniu zaznacz kółkiem wybraną odpowiedź A, B,

Bardziej szczegółowo

DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW II ETAP REJONOWY

DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW II ETAP REJONOWY KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW II ETAP REJONOWY 16 listopada 2012 Ważne informacje: 1. Masz 90 minut na rozwiązanie wszystkich zadań. 2. W każdym zadaniu zaznacz kółkiem wybraną odpowiedź A, B,

Bardziej szczegółowo

Modyfikatory matrycy

Modyfikatory matrycy Modyfikatory matrycy w technice GFAAS Jacek Sowiński GBC Polska js@gbcpolska.pl 1 Modyfikatory matrycy - substancje, które dodane do próbki lub wprost do kuwety grafitowej zmieniają skład matrycy i/lub

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM pieczątka WKK Kod ucznia - - Dzień Miesiąc Rok DATA URODZENIA UCZNIA KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ETAP REJONOWY Drogi Uczniu, Witaj w drugim etapie konkursu chemicznego. Przeczytaj uważnie instrukcję

Bardziej szczegółowo

Spis treœci Wstêp Od epoki br¹zu do in ynierii materia³owej Przedmowa Rozdzia³ 1 Budowa atomowa metali Rozdzia³ 2 Krzepniêcie metali

Spis treœci Wstêp Od epoki br¹zu do in ynierii materia³owej Przedmowa Rozdzia³ 1 Budowa atomowa metali Rozdzia³ 2 Krzepniêcie metali 5 Spis treœci Wstêp Od epoki br¹zu do in ynierii materia³owej Adolf Maciejny... 17 Przedmowa Znaczenie metali w rozwoju cywilizacji... 31 Rozdzia³ 1 Budowa atomowa metali Karol Przyby³owicz... 37 1.1.

Bardziej szczegółowo

Technika generacji wodorków

Technika generacji wodorków Technika generacji wodorków GBC Rodzinnie Zakopane 2011 Jacek Sowiński GBC Polska js@gbcpolska.pl www.gbcpolska.pl H Które pierwiastki można oznaczyć techniką wodorkową He Li Be B C N O F Ne Na Mg Al Si

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

PRZEDMIOTOWY KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ... piecztka nagłówkowa szkoły... kod pracy ucznia PRZEDMIOTOWY KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ETAP SZKOLNY Drogi Uczniu, witaj na I etapie konkursu chemicznego. Przeczytaj uwanie instrukcj i

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. ĆWICZENIE 3a

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. ĆWICZENIE 3a PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO ĆWICZENIE 3a Analiza pierwiastkowa podstawowego składu próbek z wykorzystaniem techniki ASA na przykładzie fosforanów paszowych 1 I. CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów

Bardziej szczegółowo

KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM Kod ucznia Kod szkoły... pieczątka WKK Dzień Miesiąc Rok DATA URODZENIA UCZNIA KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ETAP WOJEWÓDZKI Drogi Uczniu, witaj na II etapie konkursu chemicznego.

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM pieczątka WKK Kod ucznia - - Dzień Miesiąc Rok DATA URODZENIA UCZNIA KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ETAP REJONOWY Drogi Uczniu, Witaj w drugim etapie konkursu chemicznego. Przeczytaj uważnie instrukcję

Bardziej szczegółowo

Efekty interferencyjne w atomowej spektrometrii absorpcyjnej

Efekty interferencyjne w atomowej spektrometrii absorpcyjnej Uniwersytet w Białymstoku Wydział Biologiczno-Chemiczny Efekty interferencyjne w atomowej spektrometrii absorpcyjnej Beata Godlewska-Żyłkiewicz Elżbieta Zambrzycka Ślesin 26-28.IX.2014 Jak oznaczyć zawartość

Bardziej szczegółowo

DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW I ETAP SZKOLNY

DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW I ETAP SZKOLNY KOD UCZNIA KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW I ETAP SZKOLNY 11 października 2012 Ważne informacje: 1. Masz 60 minut na rozwiązanie wszystkich 20 zadań. 2. W każdym zadaniu zaznacz kółkiem wybraną

Bardziej szczegółowo

Pracownia Wzorców Chemicznych CENNIK ZA WYKONANIE MATERIAŁÓW ODNIESIENIA Obowiązuje od 01.09.2014r. 4 Materiały odniesienia - 4.

Pracownia Wzorców Chemicznych CENNIK ZA WYKONANIE MATERIAŁÓW ODNIESIENIA Obowiązuje od 01.09.2014r. 4 Materiały odniesienia - 4. Pracownia Wzorców Chemicznych CENNIK ZA WYKONANIE MATERIAŁÓW ODNIESIENIA Obowiązuje od 009.2014r. Lp. Wzorce jednoskładnikowe 7. 8. 9. 10. 1 Antymon (Sb 3+ ) 101 Arsen (As 3+ ) 102 Azot amonowy (N NH4

Bardziej szczegółowo

Techniki atomowej spektroskopii absorpcyjnej (AAS) i możliwości ich zastosowania do analizy próbek środowiskowych i geologicznych

Techniki atomowej spektroskopii absorpcyjnej (AAS) i możliwości ich zastosowania do analizy próbek środowiskowych i geologicznych Zn Fe Cu Techniki atomowej spektroskopii absorpcyjnej (AAS) i możliwości ich zastosowania do analizy próbek środowiskowych i geologicznych Dr Artur Michalik Artur.Michalik@ujk.edu.pl Podstawy teoretyczne,

Bardziej szczegółowo

ABSORPCYJNA SPEKTROMETRIA ATOMOWA

ABSORPCYJNA SPEKTROMETRIA ATOMOWA ABSORPCYJNA SPEKTROMETRIA ATOMOWA Ćwiczenie 1. Badanie wpływu warunków pomiaru na absorbancję oznaczanego pierwiastka Ustalenie składu gazów płomienia i położenia palnika Do dwóch kolbek miarowych o pojemności

Bardziej szczegółowo

MONITORING PRZEGLĄDOWY

MONITORING PRZEGLĄDOWY Załącznik nr 2 Tabela 1. Zakres badań wody, ścieków, osadów i odpadów Lp Przedmiot badań Cena wykonania analizy wraz z poborem i opracowaniem wyników w formie sprawozdania dla wszystkich prób MONITORING

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 274

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 274 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 274 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 12 Data wydania: 10 grudnia 2015 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM GĘSTOŚCI, LEPKOŚCI I ANALIZY SPEKTRALNEJ. Główne zadania Laboratorium Gęstości, Lepkości i Analizy Spektralnej

LABORATORIUM GĘSTOŚCI, LEPKOŚCI I ANALIZY SPEKTRALNEJ. Główne zadania Laboratorium Gęstości, Lepkości i Analizy Spektralnej LABORATORIUM GĘSTOŚCI, LEPKOŚCI I ANALIZY SPEKTRALNEJ Kierownik Jacek Lipiński tel.: (22) 581 94 54 fax: (22) 581 93 95 e-mail: j.lipinski@gum.gov.pl, ref.mat@gum.gov.pl GĘSTOŚĆ Kontakt Jolanta Wasilewska

Bardziej szczegółowo

Badania biegłości w zakresie oznaczania składników mineralnych w paszach metodą AAS przykłady wykorzystania wyników

Badania biegłości w zakresie oznaczania składników mineralnych w paszach metodą AAS przykłady wykorzystania wyników Waldemar Korol, Grażyna Bielecka, Jolanta Rubaj, Sławomir Walczyński Instytut Zootechniki PIB, Krajowe Laboratorium Pasz w Lublinie Badania biegłości w zakresie oznaczania składników mineralnych w paszach

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII POUFNE do dnia... godz.... KOD ZDAJĄCEGO IMIĘ NAZWISKO WPISUJE PISZĄCY PO OTRZYMANIU PRACY - - WPISAĆ PO ROZKODOWANIU PRACY ARKUSZ II PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII Czas pracy 120 minut Informacje 1.

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

Inne koncepcje wiązań chemicznych. 1. Jak przewidywac strukturę cząsteczki? 2. Co to jest wiązanie? 3. Jakie są rodzaje wiązań?

Inne koncepcje wiązań chemicznych. 1. Jak przewidywac strukturę cząsteczki? 2. Co to jest wiązanie? 3. Jakie są rodzaje wiązań? Inne koncepcje wiązań chemicznych 1. Jak przewidywac strukturę cząsteczki? 2. Co to jest wiązanie? 3. Jakie są rodzaje wiązań? Model VSEPR wiązanie pary elektronowe dzielone między atomy tworzące wiązanie.

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK NR 1 DO SIWZ SZCZEGÓŁOWY ZAKRES ZAMÓWIENIA

ZAŁĄCZNIK NR 1 DO SIWZ SZCZEGÓŁOWY ZAKRES ZAMÓWIENIA ZAŁĄCZNIK NR 1 DO SIWZ SZCZEGÓŁOWY ZAKRES ZAMÓWIENIA 1. Wspólny Słownik Zamówień (CPV): 73111000-3 laboratoryjne usługi badawcze, 73110000-6 Usługi badawcze, 71610000-7 - Usługi badania i analizy czystości

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII (wpisuje zdający przed rozpoczęciem pracy) KOD ZDAJĄCEGO PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII Arkusz I Poziom podstawowy Instrukcja dla zdającego: Czas pracy 120 minut 1. Proszę sprawdzić, czy arkusz zawiera

Bardziej szczegółowo

KOD UCZNIA KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW I ETAP SZKOLNY. 09 października 2013

KOD UCZNIA KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW I ETAP SZKOLNY. 09 października 2013 KOD UCZNIA KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW I ETAP SZKOLNY 09 października 2013 Ważne informacje: 1. Masz 60 minut na rozwiązanie wszystkich zadań. 2. Zapisuj szczegółowe obliczenia i komentarze

Bardziej szczegółowo

Recykling metali krytycznych - szansa dla nauki i przemysłu

Recykling metali krytycznych - szansa dla nauki i przemysłu Wydział Metali Nieżelaznych Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica Klaster Gospodarki Odpadowej i Recyklingu WMN Recykling metali krytycznych - szansa dla nauki i przemysłu prof. nadzw dr hab.

Bardziej szczegółowo

Wykład 9 Wprowadzenie do krystalochemii

Wykład 9 Wprowadzenie do krystalochemii Wykład 9 Wprowadzenie do krystalochemii 1. Krystalografia a krystalochemia. 2. Prawa krystalochemii 3. Sieć krystaliczna i pozycje atomów 4. Bliskie i dalekie uporządkowanie. 5. Kryształ a cząsteczka.

Bardziej szczegółowo

a) Sole kwasu chlorowodorowego (solnego) to... b) Sole kwasu siarkowego (VI) to... c) Sole kwasu azotowego (V) to... d) Sole kwasu węglowego to...

a) Sole kwasu chlorowodorowego (solnego) to... b) Sole kwasu siarkowego (VI) to... c) Sole kwasu azotowego (V) to... d) Sole kwasu węglowego to... Karta pracy nr 73 Budowa i nazwy soli. 1. Porównaj wzory sumaryczne soli. FeCl 2 Al(NO 3 ) 3 K 2 CO 3 Cu 3 (PO 4 ) 2 K 2 SO 4 Ca(NO 3 ) 2 CaCO 3 KNO 3 PbSO 4 AlCl 3 Fe 2 (CO 3 ) 3 Fe 2 (SO 4 ) 3 AlPO 4

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 325

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 325 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 325 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 14, Data wydania: 24 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres: AB 325

Bardziej szczegółowo

KALIBRACJA BEZ TAJEMNIC

KALIBRACJA BEZ TAJEMNIC KALIBRACJA BEZ TAJEMNIC 1 Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska e-mail: piotr.konieczka@pg.gda.pl 2 S w S x C x -? C w 3 Sygnał wyjściowy detektora funkcja

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3, Data wydania: 5 maja 2011 r. Nazwa i adres INSTYTUT PODSTAW

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne metody analizy pierwiastków

Nowoczesne metody analizy pierwiastków Nowoczesne metody analizy pierwiastków Techniki analityczne Chromatograficzne Spektroskopowe Chromatografia jonowa Emisyjne Absorpcyjne Fluoroscencyjne Spektroskopia mas FAES ICP-AES AAS EDAX ICP-MS Prezentowane

Bardziej szczegółowo

Spektrometr AAS 9000

Spektrometr AAS 9000 Spektrometr AAS 9000 Spektrometr absorpcji atomowej (AAS) z atomizacją płomieniową oraz piecem grafitowym Aparat umożliwiający pracę 2 technikami AAS z zainstalowanymi atomizerami: płomieniowym (FAAS)

Bardziej szczegółowo

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE 1 Granica wykrywalności i granica oznaczalności Dr inż. Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12

Bardziej szczegółowo

Ocena kruszywa hutniczego sezonowanego i kruszywa hutniczego niesezonowanego w aspekcie ekologicznym dla Tube City IMS Poland Sp. z o.o.

Ocena kruszywa hutniczego sezonowanego i kruszywa hutniczego niesezonowanego w aspekcie ekologicznym dla Tube City IMS Poland Sp. z o.o. Ocena kruszywa hutniczego sezonowanego i kruszywa hutniczego niesezonowanego w aspekcie ekologicznym dla Tube City IMS Poland Sp. z o.o. NR 03/14/OE Przedsiębiorca: Tube City IMS Poland Sp. z o.o. ul.

Bardziej szczegółowo

1. PRZYGOTOWANIE PRÓB KORYGUJĄCYCH

1. PRZYGOTOWANIE PRÓB KORYGUJĄCYCH NANOCOLOR UV / VIS Instrukcja Obsługi 1 1. PRZYGOTOWANIE PRÓB KORYGUJĄCYCH Przedstawione poniŝej informacje dotyczą wyłącznie wykonywania oznaczeń za pomocą odczynników NANOCOLOR zgodnie z dołączonymi

Bardziej szczegółowo

Ocena wyników badań prowadzonych w ramach monitoringu diagnostycznego stanu chemicznego wód podziemnych w 2012 roku

Ocena wyników badań prowadzonych w ramach monitoringu diagnostycznego stanu chemicznego wód podziemnych w 2012 roku Ocena wyników badań prowadzonych w ramach monitoringu diagnostycznego stanu chemicznego wód podziemnych w 2012 roku Przepisy prawne, dotyczące wykonywania badań i oceny stanu wód podziemnych, zawarte są

Bardziej szczegółowo

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE 1 Przykład walidacji procedury analitycznej Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1525

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1525 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1525 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3 Data wydania: 27 maja 2016 r. AB 1525 Nazwa i adres UNIWERSYTET

Bardziej szczegółowo

Poziomy energetyczne powłok i podpowłok elektronowych pierwiastków

Poziomy energetyczne powłok i podpowłok elektronowych pierwiastków Jeżeli zostało dowiedzione, że własności pierwiastków zależą od wartości liczby atomowej Z, to w kolejnym pytaniu możemy zapytać się w jaki sposób konfiguracja elektronowa pierwiastków decyduje o położeniu

Bardziej szczegółowo

PL B1. Instytut Chemii Przemysłowej im.prof.ignacego Mościckiego,Warszawa,PL

PL B1. Instytut Chemii Przemysłowej im.prof.ignacego Mościckiego,Warszawa,PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 200220 (21) Numer zgłoszenia: 363706 (22) Data zgłoszenia: 25.11.2003 (13) B1 (51) Int.Cl. C07C 5/333 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 118

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 118 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 118 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13, Data wydania: 29 lipca 2015 r. AB 118 Nazwa i adres WOJEWÓDZKI

Bardziej szczegółowo

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Podstawa prawna: 1. rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku w sprawie określenia

Bardziej szczegółowo

Metale i niemetale. Krystyna Sitko

Metale i niemetale. Krystyna Sitko Metale i niemetale Krystyna Sitko Substancje proste czyli pierwiastki dzielimy na : metale np. złoto niemetale np. fosfor półmetale np. krzem Spośród 115 znanych obecnie pierwiastków aż 91 stanowią metale

Bardziej szczegółowo

ANALIZA INSTRUMENTALNA

ANALIZA INSTRUMENTALNA ANALIZA INSTRUMENTALNA TECHNOLOGIA CHEMICZNA STUDIA NIESTACJONARNE Sala 522 ul. Piotrowo 3 Studenci podzieleni są na cztery zespoły laboratoryjne. Zjazd 5 przeznaczony jest na ewentualne poprawy! Możliwe

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Biofizyki

Laboratorium Podstaw Biofizyki CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zbadanie procesu adsorpcji barwnika z roztworu oraz wyznaczenie równania izotermy Freundlicha. ZAKRES WYMAGANYCH WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI: widmo absorpcyjne, prawo Lamberta-Beera,

Bardziej szczegółowo

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku w sprawie określenia

Bardziej szczegółowo

Wysokosprawna chromatografia cieczowa w analizie jakościowej i ilościowej

Wysokosprawna chromatografia cieczowa w analizie jakościowej i ilościowej Wysokosprawna chromatografia cieczowa w analizie jakościowej i ilościowej W analizie ilościowej z zastosowaniem techniki HPLC wykorzystuje się dwa możliwe schematy postępowania: kalibracja zewnętrzna sporządzenie

Bardziej szczegółowo

Ocena wyników badań prowadzonych w ramach monitoringu operacyjnego stanu chemicznego wód podziemnych w 2014 roku

Ocena wyników badań prowadzonych w ramach monitoringu operacyjnego stanu chemicznego wód podziemnych w 2014 roku Ocena wyników badań prowadzonych w ramach monitoringu operacyjnego stanu chemicznego wód podziemnych w 2014 roku Przepisy prawne, dotyczące wykonywania badań i oceny stanu wód podziemnych, zawarte są w

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1010

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1010 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1010 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 12 Data wydania: 27 stycznia 2017 r. Nazwa i adres PRZEDSIĘBIORSTWO

Bardziej szczegółowo

KALIBRACJA. ważny etap procedury analitycznej. Dr hab. inż. Piotr KONIECZKA

KALIBRACJA. ważny etap procedury analitycznej. Dr hab. inż. Piotr KONIECZKA KALIBRAJA ważny etap procedury analitycznej 1 Dr hab. inż. Piotr KONIEZKA Katedra hemii Analitycznej Wydział hemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12 8-233 GDAŃK e-mail: piotr.konieczka@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

Tabela 1. Punkty monitoringu operacyjnego wód podziemnych w województwie opolskim w 2013 r. (źródło: GIOŚ) Stratygrafia

Tabela 1. Punkty monitoringu operacyjnego wód podziemnych w województwie opolskim w 2013 r. (źródło: GIOŚ) Stratygrafia Tabela 1. Punkty monitoringu operacyjnego wód podziemnych w województwie opolskim w 2013 r. (źródło: GIOŚ) Lp. Numer MONBADA Identyfikator UE Charakter (zwierciadło) Rodzaj otworu Rzędna terenu [m n.p.m.]

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 29 września 2015 r. Poz. 904 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 września 2015 r.

Warszawa, dnia 29 września 2015 r. Poz. 904 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 września 2015 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 września 2015 r. Poz. 904 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 września 2015 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie

Bardziej szczegółowo

Proszki metalowe. PRODUCENT VMP Research & Production Holding JSC (VMP Holding) Ekaterinburg,Russia

Proszki metalowe. PRODUCENT VMP Research & Production Holding JSC (VMP Holding) Ekaterinburg,Russia PRODUCENT VMP Research & Production Holding JSC (VMP Holding) Ekaterinburg,Russia WYŁĄCZNY DYSTRYBUTOR NA TERENIE RP Intrapol II Sp. z o.o. Żywiec ul. Ks.Pr. Słonki 3c Proszki metalowe Unikatowa produkcja

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU W PRÓBCE WINA METODĄ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ Z ATOMIZACJA W PŁOMIENIU

OZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU W PRÓBCE WINA METODĄ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ Z ATOMIZACJA W PŁOMIENIU OZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU W PRÓBCE WINA METODĄ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ Z ATOMIZACJA W PŁOMIENIU Celem ćwiczenia jest zapoznanie z techniką atomowej spektrometrii absorpcyjnej z atomizacją

Bardziej szczegółowo

Numer sprawy DP/2310/123/11 ZAŁĄCZNIK NR 1 do formularza ofertowego SPECYFIKACJA TECHNICZNA. Wartość wymagana, graniczna TAK/NIE

Numer sprawy DP/2310/123/11 ZAŁĄCZNIK NR 1 do formularza ofertowego SPECYFIKACJA TECHNICZNA. Wartość wymagana, graniczna TAK/NIE ZAŁĄCZNIK NR 1 do formularza ofertowego SPECYFIKACJA TECHNICZNA Spektrometr absorpcji atomowej (AAS) z atomizacją płomieniową oraz piecem grafitowym wraz z autosamplerem do pieca grafitowego oraz z integralnym

Bardziej szczegółowo

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak Opracował dr inż. Tadeusz Janiak 1 Uwagi dla wykonujących ilościowe oznaczanie metodami spektrofotometrycznymi 3. 3.1. Ilościowe oznaczanie w metodach spektrofotometrycznych Ilościowe określenie zawartości

Bardziej szczegółowo

XVIII Konkurs Chemiczny dla Uczniów Szkół Ponadgimnazjalnych. Etap II. Poznań, Zadanie 1

XVIII Konkurs Chemiczny dla Uczniów Szkół Ponadgimnazjalnych. Etap II. Poznań, Zadanie 1 XVIII Konkurs Chemiczny dla Uczniów Szkół Ponadgimnazjalnych Etap II Zadanie 1 dczynnik Fehlinga stosowany jest do wykrywania niektórych cukrów. Składa się on z dwóch roztworów: A i B, przed wykonaniem

Bardziej szczegółowo

Rok Ocena fizyko-chemiczna Poniżej potencjału dobrego Ocena hydromorfologiczna. Stan Chemiczny

Rok Ocena fizyko-chemiczna Poniżej potencjału dobrego Ocena hydromorfologiczna. Stan Chemiczny Nazwa cieku: Prusina Dorzecze: Wisła Region wodny: Dolna Wisła RZGW: Gdańsk Powiat: świecki Gmina: Świecie nad Wisłą Długość cieku: 28,9 km Powierzchnia zlewni: 191,2 km 2 Typ cieku: 20 rzeka nizinna żwirowa

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 8 sierpnia 2014 r. Poz. 648 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 25 lipca 2014 r.

Warszawa, dnia 8 sierpnia 2014 r. Poz. 648 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 25 lipca 2014 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 8 sierpnia 2014 r. Poz. 648 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 25 lipca 2014 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie

Bardziej szczegółowo

ANEKS 2 Zalecane metody analiz chemicznych wody, pobieranie, przechowywanie i utrwalanie próbek

ANEKS 2 Zalecane metody analiz chemicznych wody, pobieranie, przechowywanie i utrwalanie próbek ANEKS 2 Zalecane metody analiz chemicznych wody, pobieranie, przechowywanie i utrwalanie próbek Tabela 1. Zalecane metody analiz chemicznych wody parametr metoda podstawowa metoda alternatywna ph metoda

Bardziej szczegółowo

Piotr Kosztołowicz. Powtórka przed maturą. Chemia. Zadania. Zakres rozszerzony

Piotr Kosztołowicz. Powtórka przed maturą. Chemia. Zadania. Zakres rozszerzony Piotr Kosztołowicz Zakres rozszerzony Chemia Powtórka przed maturą Zadania 95 Spis treści Wstęp Rozdział 1. Budowa atomów Rozdział 2. Przemiany jądrowe Rozdział 3. Struktura elektronowa atomu Rozdział

Bardziej szczegółowo

Spektrometry EDXRF do analizy metali szlachetnych X-PMA i w wersji przenośnej EX-PMA

Spektrometry EDXRF do analizy metali szlachetnych X-PMA i w wersji przenośnej EX-PMA Spektrometry EDXRF do analizy metali szlachetnych X-PMA i w wersji przenośnej EX-PMA Xenemetrix jest Izraelską wiodącą firmą z ponad 40 letnim doświadczeniem w projektowaniu, produkcji i dystrybucji spektrometrów

Bardziej szczegółowo

STRUKTURA MATERIAŁÓW

STRUKTURA MATERIAŁÓW STRUKTURA MATERIAŁÓW ELEMENTY STRUKTURY MATERIAŁÓW 1. Wiązania miedzy atomami 2. Układ atomów w przestrzeni 3. Mikrostruktura 4. Makrostruktura 1. WIĄZANIA MIĘDZY ATOMAMI Siły oddziaływania między atomami

Bardziej szczegółowo

Fragmenty Działu 7 z Tomu 1 REAKCJE UTLENIANIA I REDUKCJI

Fragmenty Działu 7 z Tomu 1 REAKCJE UTLENIANIA I REDUKCJI Fragmenty Działu 7 z Tomu 1 REAKCJE UTLENIANIA I REDUKCJI Zadanie 726 (1 pkt.) V/2006/A1 Konfigurację elektronową atomu glinu w stanie podstawowym można przedstawić następująco: 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p

Bardziej szczegółowo

Tabela 1. Punkty monitoringu diagnostycznego wód podziemnych w województwie opolskim w 2012 r. (źródło: GIOŚ)

Tabela 1. Punkty monitoringu diagnostycznego wód podziemnych w województwie opolskim w 2012 r. (źródło: GIOŚ) Tabela 1. Punkty monitoringu diagnostycznego wód podziemnych w województwie opolskim w 2012 r. (źródło: GIOŚ) Identyfikator UE PUWG 1992 X PUWG 1992 Y Rzędna terenu Powiat Gmina Miejscowość Nazwa dorzecza

Bardziej szczegółowo

THICK 800A DO POMIARU GRUBOŚCI POWŁOK. THICK 800A spektrometr XRF do szybkich, nieniszczących pomiarów grubości powłok i ich składu.

THICK 800A DO POMIARU GRUBOŚCI POWŁOK. THICK 800A spektrometr XRF do szybkich, nieniszczących pomiarów grubości powłok i ich składu. THICK 800A DO POMIARU GRUBOŚCI POWŁOK THICK 800A spektrometr XRF do szybkich, nieniszczących pomiarów grubości powłok i ich składu. Zoptymalizowany do pomiaru grubości warstw Detektor Si-PIN o rozdzielczości

Bardziej szczegółowo

Spektrometr Absorpcji Atomowej ice3500 Firmy Thermo Scientific. Karta katalogowa - Specyfikacja Techniczna

Spektrometr Absorpcji Atomowej ice3500 Firmy Thermo Scientific. Karta katalogowa - Specyfikacja Techniczna Spektrometr Absorpcji Atomowej ice3500 Firmy Thermo Scientific. Karta katalogowa - Specyfikacja Techniczna ice3500 Automatyczny, wielo-pierwiastkowy, dwuwiązkowy spektrometr absorpcji atomowej z dwoma

Bardziej szczegółowo

Spektrometr Absorpcji Atomowej ice 3400 Firmy Thermo Scientific Karta katalogowa - Specyfikacja Techniczna

Spektrometr Absorpcji Atomowej ice 3400 Firmy Thermo Scientific Karta katalogowa - Specyfikacja Techniczna Spektrometr Absorpcji Atomowej ice 3400 Firmy Thermo Scientific Karta katalogowa - Specyfikacja Techniczna ICE 3400 Automatyczny, wielopierwiastkowy spektrometr absorpcji atomowej z piecem grafitowym (zainstalowanym

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE ROZWIĄZANIA ZADAŃ

PRZYKŁADOWE ROZWIĄZANIA ZADAŃ PRZYKŁADOWE ROZWIĄZANIA ZADAŃ 1. Odważono 1.0 g mieszaniny zawierającej NaOH, Na 2 CO 3 oraz substancje obojętną i rozpuszczono w kolbie miarowej o pojemności 250 ml. Na zmiareczkowanie próbki o objętości

Bardziej szczegółowo

Jan A. Stefanowicz Zakopane, X.2014r.

Jan A. Stefanowicz Zakopane, X.2014r. Strategia surowcowa w strategiach zintegrowanych ŚSRK i KPZK 2030 obszary funkcjonalne i złoża strategiczne, pierwiastki krytyczne Jan A. Stefanowicz Zakopane, X.2014r. 1 Wstęp Dla poszczególnych krajów,

Bardziej szczegółowo

INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA KATALOG WYBRANYCH FIZYCZNYCH I CHEMICZNYCH WSKAŹNIKÓW ZANIECZYSZCZEŃ WÓD PODZIEMNYCH I METOD ICH OZNACZANIA

INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA KATALOG WYBRANYCH FIZYCZNYCH I CHEMICZNYCH WSKAŹNIKÓW ZANIECZYSZCZEŃ WÓD PODZIEMNYCH I METOD ICH OZNACZANIA INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA KATALOG WYBRANYCH FIZYCZNYCH I CHEMICZNYCH WSKAŹNIKÓW ZANIECZYSZCZEŃ WÓD PODZIEMNYCH I METOD ICH OZNACZANIA Biblioteka Monitoringu Środowiska Warszawa 2013 Niniejsze opracowanie

Bardziej szczegółowo

Kalibracja w spektrometrii atomowej - marzenia, a rzeczywistość Z. Kowalewska

Kalibracja w spektrometrii atomowej - marzenia, a rzeczywistość Z. Kowalewska Kalibracja w spektrometrii atomowej - marzenia, a rzeczywistość Z. Kowalewska Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Przemysłu Rafineryjnego S.A., ul. Chemików 5, 09-411 Płock, zofia.kowalewska@obr.pl Marzenia chemika

Bardziej szczegółowo

MARATON WIEDZY CHEMIA CZ. II

MARATON WIEDZY CHEMIA CZ. II MARATON WIEDZY CHEMIA CZ. II 1. Podaj liczbę elektronów, nukleonów, protonów i neuronów zawartych w następujących atomach: a), b) 2. Podaj liczbę elektronów, nukleonów, protonów i neutronów zawartych w

Bardziej szczegółowo

b) Pierwiastek E tworzy tlenek o wzorze EO 2 i wodorek typu EH 4, a elektrony w jego atomie rozmieszczone są na dwóch powłokach elektronowych

b) Pierwiastek E tworzy tlenek o wzorze EO 2 i wodorek typu EH 4, a elektrony w jego atomie rozmieszczone są na dwóch powłokach elektronowych 1. Ustal jakich trzech różnych pierwiastków dotyczą podane informacje. Zapisz ich symbole a) W przestrzeni wokółjądrowej dwuujemnego jonu tego pierwiastka znajduje się 18 e. b) Pierwiastek E tworzy tlenek

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE DOTYCZĄCE TREŚCI SIWZ do postępowania nr ZP 16/WILiŚ/2009, CRZP 617/002/D/09

ZAPYTANIE DOTYCZĄCE TREŚCI SIWZ do postępowania nr ZP 16/WILiŚ/2009, CRZP 617/002/D/09 Politechnika Gdańska Wydział InŜynierii Lądowej i Środowiska Gdańsk, dnia 27.07.2009r. ZAPYTANIE DOTYCZĄCE TREŚCI SIWZ do postępowania nr ZP 16/WILiŚ/2009, CRZP 617/002/D/09 Dotyczy: postępowania o udzielenie

Bardziej szczegółowo

3. Badanie kinetyki enzymów

3. Badanie kinetyki enzymów 3. Badanie kinetyki enzymów Przy stałym stężeniu enzymu, a przy zmieniającym się początkowym stężeniu substratu, zmiany szybkości reakcji katalizy, wyrażonej jako liczba moli substratu przetworzonego w

Bardziej szczegółowo

DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW III ETAP WOJEWÓDZKI

DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW III ETAP WOJEWÓDZKI KOD UCZNIA KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW III ETAP WOJEWÓDZKI 18 stycznia 2013 Ważne informacje: 1. Masz 120 minut na rozwiązanie wszystkich zadań. 2. W każdym zadaniu zaznacz kółkiem wybraną

Bardziej szczegółowo

WODY PODZIEMNE Sieć monitoringu diagnostycznego (tabela 1 mapie 1 tabeli 2 Normy jakości wód oceny stanu wód podziemnych I, II, III

WODY PODZIEMNE Sieć monitoringu diagnostycznego (tabela 1 mapie 1 tabeli 2 Normy jakości wód oceny stanu wód podziemnych I, II, III WODY PODZIEMNE Sieć monitoringu diagnostycznego W 2010 roku na terenie województwa opolskiego przeprowadzone zostały w ramach monitoringu diagnostycznego wód podziemnych badania w 29. punktach pomiarowych

Bardziej szczegółowo

Chemia. Wykłady z podstaw chemii. Dr hab. Joanna Łojewska Zakład Chemii Nieorganicznej r Odkrycie fosforu przez Henninga Branda

Chemia. Wykłady z podstaw chemii. Dr hab. Joanna Łojewska Zakład Chemii Nieorganicznej r Odkrycie fosforu przez Henninga Branda Chemia Dr hab. Joanna Łojewska Zakład Chemii Nieorganicznej 1669 r Odkrycie fosforu przez Henninga Branda Wykłady z podstaw chemii Lista wykładów STECHIOMETRIA GAZY TERMOCHEMIA TERMODYNAMIKA RÓWNOWAGA

Bardziej szczegółowo

Anna Grych Test z budowy atomu i wiązań chemicznych

Anna Grych Test z budowy atomu i wiązań chemicznych Anna Grych Test z budowy atomu i wiązań chemicznych 1. Uzupełnij tabelkę wpisując odpowiednie dane: Nazwa atomu Liczba nukleonów protonów neutronów elektronów X -... 4 2 Y -... 88 138 Z -... 238 92 W -...

Bardziej szczegółowo

STRUKTURA STOPÓW UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

STRUKTURA STOPÓW UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego STRUKTURA STOPÓW UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wykresy układów równowagi faz stopowych Ilustrują skład fazowy

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE WPROWADZENIE Przyswajalność pierwiastków przez rośliny zależy od procesów zachodzących między fazą stałą i ciekłą gleby oraz korzeniami roślin. Pod względem stopnia

Bardziej szczegółowo

SPEKTROSKOPIA SPEKTROMETRIA

SPEKTROSKOPIA SPEKTROMETRIA SPEKTROSKOPIA Spektroskopia to dziedzina nauki, która obejmuje metody badania materii przy użyciu promieniowania elektromagnetycznego, które może być w danym układzie wytworzone (emisja) lub może z tym

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1365

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1365 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1365 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 2 Data wydania: 15 października 2013 r. Nazwa i adres: AB

Bardziej szczegółowo