Psychopedagogiczne aspekty sytuacji dziecka w rodzinie migrującej zarobkowo

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Psychopedagogiczne aspekty sytuacji dziecka w rodzinie migrującej zarobkowo"

Transkrypt

1 Psychopedagogiczne aspekty sytuacji dziecka w rodzinie migrującej zarobkowo Piotr Wiliński Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna nr 2 w Poznaniu 1

2 Zagadnienia: 1. Rozwijająca się rodzina jako kontekst rozwoju dziecka - wzajemna współzależność i zagrożenia. 2. Koncepcja wydarzeń punktualnych i niepunktualnych w rozwoju 3. Migracji zarobkowej rodziców wyniki badań 4. Czynniki ryzyka migracji zarobkowej rodziców dla rozwoju dziecka i rozwoju rodziny. Wspomaganie rozwoju dziecka czy wspomaganie rozwoju rodziny 2

3 Linia życia jednostki Ad. 1 Sytuacja dziecka w rodzinie migrującej zarobkowo - prawne, ekonomiczne i psychologiczno-pedagogiczne skutki migracji Tab. 1. Fazy cyklu życia rodziny (Duvall 1977) Faza cyklu życia rodziny Zadania rozwojowe Małżeństwo bez dzieci (ok. 2 lata) Rodzina wychowującą małe dzieci (ok. 2,5 roku) Rodzina z dziećmi w wieku przedszkolnym (ok. 3,5 roku) Rodzina z dzieckiem w wieku szkolnym (ok. 7 lat) Rodzina z dorastającymi dziećmi (ok. 7 lat) Stworzenie rodziny. Renegocjowanie i ustalanie wspólnego funkcjonowania na drodze wzajemnych ustępstw i kompromisów. Przystosowanie systemu rodzinnego do przyjęcia nowego członka lub członków, jakimi będzie dziecko lub dzieci, oraz podział obowiązków dotyczących opieki nad nimi i ich wychowania. Zmiana relacji z rodzinami pochodzenia, tak aby umożliwić ich członkom sprawowanie ról babci i dziadka oraz ustalić zakres kompetencji w tej sferze. Rozluźnienie relacji matki z dzieckiem, kiedy idzie ono do przedszkola lub szkoły. Przystosowanie się systemu rodzinnego do powrotu matki do pracy zawodowej (rola dziadków) Ostateczna separacja dorastającego dziecka. Opieka nad członkami rodziny pochodzenia (starzejący się rodzice) 3

4 Rodzina z dziećmi opuszczającymi dom (ok. 8 lat) Stadium pustego gniazda (ok. 15 lat) Ponowna konsolidacja i zbliżanie się małżonków. Ułożenie partnerskich relacji z własnymi dziećmi. Starzejący się rodzice (ok lat) Źródło: opracowanie własne na podstawie Namysłowska (1997, s ) Przystosowanie się do życia po zakończeniu kariery zawodowej starzenia się (i śmierci współmałżonka) 4

5 Tabela 2. Rola rodziców i rówieśników w rozwoju dziecka Okres niemowlęcy Okres przedszkolny Okres szkolny Okres dorastania Rola rodziców Silne przywiązanie do ojca Przywiązanie jest nadal silne, Silna więź z rodzicami Silna więź z rodzicami, ale i matki lub do jednego z ale pojawia się partnerstwo widoczna w sytuacjach narastają konflikty z nimi, rodziców korygowane ze względu na nowych i trudnych. wzrasta dystans wobec nich i cel (ok. 4 r. ż.). autonomia dorastającego. Pojawia się preferencja do Wzrasta preferencja do Silne związki z rówieśnikami. zabaw z rówieśnikami. spędzania czasu i zabaw Rówieśnicy stają się ważnym z rówieśnikami. źródłem wsparcia. Rola rówieśników Źródło: opracowanie własne na podstawie Bee (2004) 5

6 Zastosowanie modelu cyklu życia rodziny do badan demograficznych nad rozwodami w Polsce Badania takie przeprowadził Rydzewski (1992) w latach w Tarnowie, Szczecinie i Warszawie. Wykorzystał on model opracowany przez Wierzchosławskiego, nie odbiegający znacząco od modelu Duvall. Tabela 3. Rozwody w cyklu życia rodziny Faza cyklu życia rodziny Rozwody razem N % 1.0. Formowanie się rodziny 91 14, Rodzina z dziećmi w wieku przedszkolnym , Rodzina z dziećmi w wieku szkolnym , Rodzina z dziećmi w wieku przysposobienia zawodowego 50 7, Stabilizacja rozwoju rodziny stadium I 51 8, Stabilizacja rozwoju rodziny stadium II 19 3, Kurczenie się rodziny 24 3, Puste gniazdo 29 4,5 Źródło: Rydzewski (1992). 6

7 Wykres 1. Rozpad małżeństw w latach Źródło: Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2008 roku (2009) 7

8 Ad. 2. Koncepcja wydarzeń punktualnych i niepunktualnych w rozwoju Zdaniem Anny Brzezińskiej (2004, s ) rozwój człowieka przebiega w dwóch kontekstach biologicznym i społecznym. Oba konteksty powodują, że jednocześnie należymy do określonej warstwy wiekowej i grupy pokoleniowej, w wielu aspektach jesteśmy podobni do swoich rówieśników, a jednocześnie w wielu innych się od nich różnimy. W obu kontekstach nasz rozwój podlega pewnemu rozkładowi jazdy wyznaczanemu przez zegar biologiczny i zegar społeczny. Zegar Biologiczny wyznacza tempo wzrostu organizmu, kolejność kształtowania się różnych sprawności, czas ich powstawania oraz jakość powiązań między nimi, tempo i rytm dojrzewania. Zegar społeczny wyznacza jakim oczekiwaniom społecznym podlegamy w określonym czasie swojego życia. 8

9 Zsynchronizowane działanie obu zegarów sprawia, że typowe dla życia człowieka wydarzenia pojawiają się o czasie, punktualnie. W takich przypadkach struktury, funkcje i sprawności człowieka są dojrzałe do przyjęcia wyzwań, które niosą ze sobą pojawiające się wydarzenia, a to sprawia, że człowiek sobie z nimi radzi. Nie zsynchronizowane działanie obu zegarów Wydarzenia pojawiają się zbyt wcześnie lub zbyt późno w stosunku do dojrzałości lub niedojrzałości człowieka. Mamy wówczas do czynienia z sytuacjami, w których wydarzenia pojawiają się niepunktualnie. Człowiek postawiony w takiej sytuacji doświadcza skutków tego, że zmiany w organizmie pojawiają się zbyt wcześnie lub zbyt późno, wymagania społeczne przerastają jego możliwości lub są zbyt słabe. 9

10 Przyczyny niepunktualności wydarzeń mają swoje źródło albo w uwarunkowaniach biologicznych, albo w uwarunkowaniach środowiskowych. Przy czym uwarunkowania te mogą się na siebie nakładać. Niepunktualność w sferze dojrzewania biologicznego oznacza, ze proces rozwoju dziecka jest znacznie opóźniony, znacznie przyspieszony. Niepunktualność w zakresie wymagań społecznych powodowana jest zwykle przez: niskie kompetencje osób znaczących w życiu dziecka, trudne warunki ekonomiczne i socjalne rodziny, wadliwie zorganizowany system wychowania. Niepunktualne wydarzenia powodują natychmiastowe konsekwencje widoczne w aktualnym zachowaniu oraz konsekwencje ukryte ujawniające się w późniejszych okresach życia człowieka. Przedstawia to tabela 4. 10

11 Tabela 1. Konsekwencje rozwojowe wydarzeń niepunktualnych. Konsekwencje natychmiastowe Zakłócenie tempa rozwoju dziecka: opóźnienie, przyspieszenie. Konsekwencje długofalowe Utrudniona realizacja zadań rozwojowych w kolejnych okresach życia. Zakłócenie rytmu funkcjonowania dziecka. Niski poziom kompetencji w różnych obszarach, co utrudnia realizację celów życiowych. Niskie kompetencje: luki w wiedzy, niski poziom różnych typowych dla wieku sprawności szkolnych i społecznych. Utrwalanie się strategii radzenia sobie ze stresem nastawionych na redukcję napięcia, a nie na rozwiązanie zadania. Zaburzony proces socjalizacji. Niski albo bardzo wysoki poziom samoakceptacji, co utrudnia nawiązywanie relacji z innymi oraz zaburza kontakty interpersonalne. Obniżenie się samooceny i zawężenie poczucia kompetencji. Zakłócony proces budowania tożsamości osobistej i społecznej, co utrudnia zaspokajanie potrzeby sensu życia. Źródło: Brzezińska (2004, s. 21) 11

12 Ad. 3. Tabela 5. Porównanie rodzin migracyjnych i monoparentalnych Rodzina migracyjna Rozłąka wynika z działań podejmowanych dla dobra rodziny jako całości Rozłąka ma charakter ograniczony czasowo Kontakt z migrującym rodzicem jest zależny od kwestii technicznych Nie występuje efekt odrzucenia Rodzina monoparentalna (w tym rozbita i sieroca) Rozłąka jest efektem rozpadu rodziny Rozłąka jest permanentna Kontakt z drugim rodzicem jest albo niemożliwy, albo uzależniony od orzeczenia sądu i emocjonalnej relacji pomiędzy rodzicami Występuje efekt odrzucenia lub trauma utraty kogoś bliskiego Źródło: Walczak (2008, s. 10) Przeglądu literatury z ostatnich lat dotyczącej psychopedagogicznych aspektów funkcjonowania rodzin migrujących dokonał Bartłomiej Walczak (2009). Jego ustalenia przedstawia tabela 5. 12

13 Tabela 6. Przegląd istotnych ustaleń autorów zajmujących psychopedagogicznym funkcjonowaniem rodzin migrujących Autor Balcerzak-Paradowska (1994) Izdebska (1995) Domaszuk (2004) Danilewicz (1995 i 2006) Istotne ustalenia Trzymiesięczna rozłąka jako graniczny moment, refigurujący strukturę relacji wewnątrzrodzinnych, i to zarówno z punktu widzenia zaburzeń wychowawczych, jak i relacji pomiędzy małżonkami. Rozłąka migracyjna jest jednym z zagrożeń dezorganizacją strukturalną, wyrażająca się w niemożności realizacji funkcji ekonomicznej i socjopsychologicznej. Przemiany relacji emocjonalnych i nadmierne obciążenie rodzica pozostającego w kraju. Przejściowe problemy w adaptacji do grup rówieśniczych i nadmierna pobudliwość. Przemiany funkcji rodziny są uzależnione od szeregu czynników: struktury migracji, wieku dziecka, długości rozłąki, intensywności i jakości kontaktów przed i w trakcie wyjazdu, relacji i postaw wychowawczych, wreszcie świadomości dziecka co do przyczyn wyjazdu rodzica. Do pozytywów należy poprawa pozycji materialnej rodziny oraz dyfuzja kulturowa. Do negatywnych konsekwencji należą osamotnienie, osłabienie poczucia bezpieczeństwa, przeciążenie jednego z małżonków obowiązkami, brak stabilizacji cyklu życia rodziny. Giza (1996) Żródło: Walczak (2009, s ) W śród migrantów przeważa opinia o braku wpływu migracji na strukturę więzi rodzinnych, 13

14 Tabela 7. Konsekwencje migracji w rodzinie Pozytywne Negatywne Polepszenie sytuacji materialnej rodziny Podwyższenie standardu życia rodziny Finansowe zabezpieczenie startu życiowego dzieci Rozszerzenie szans edukacyjnych W zrost samodzielności partnera/rodzica w środowisku rodzinnym i pozarodzinnym W zrost udziału dzieci w prowadzeniu gospodarstwa domowego Możliwość uświadomienia sobie własnych uczuć do partnera Postrzeganie rodziny jako wspólnoty Odzyskanie poczucia bezpieczeństwa w przypadku wyjazdu partnera, zakłócającego życie rodzinne Kontakt osoby migrującej z elementami kultury kraju czasowego pobytu (tradycja, kultura, język, styl życia) Przekazanie nowych doświadczeń członkom rodziny w kraju Źródło: Kozdrowicz (2008, s.23) Nieobecność rodzica/rodziców w codzienności dzieci Brak optymalnej opieki podczas nieobecności rodziców Zaburzenia rytmu życia rodziny w przypadku migracji wahadłowej Bycie migrantem na huśtawce bez osadzenia zarówno w rodzinie jak i w miejscu swojego pobytu poza krajem Rozluźnienie więzi z nieobecnym rodzicem Deprywacja potrzeb emocjonalnych i seksualnych w związku Przeciążenie obowiązkami jednego z rodziców U trudnione możliwości radzenia sobie w sytuacji wystąpienia problemów z dziećmi Sytuacje stresowe podczas powrotów migranta do domu Dezintegracja więzi małżeńskich i rodzinnych podczas dłuższego wyjazdu Nieformalny/ formalny rozpad rodziny 14

15 Literatura: Sytuacja dziecka w rodzinie migrującej zarobkowo - prawne, ekonomiczne i psychologiczno-pedagogiczne skutki migracji 1. Bee, H. (2004). Psychologia rozwoju człowieka. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka 2. Brzezińska, A. (2004). Co wiemy o tym, jak rozwija się człowiek w ciągu życia? W: A. Brzezińska, E. Hornowska (red.). Dzieci i młodzież wobec agresji i przemocy (s ). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar 3. Duszczyk, M., Wiśniewski, J. (2007). Analiza społeczno-demograficzna migracji zarobkowej polaków do państw EOG po 1 maja 2004 roku. Ekspertyza przygotowana na zamówienie Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Warszawa: Instytut Spraw Publicznych. Pozyskano w dniu ze strony internetowej 4. Kozdrowicz, E. (2008). Psychopedagogiczne skutki rozłąki migracyjnej. W: E. Kozdrowicz, B. Walczak (red.). Szkoła wobec mobilności zawodowej rodziców i opiekunów. Niezbędnik nauczyciela. Zeszyty metodyczne nr 8, s Warszawa; CMPPP. Pozyskano w dniu ze strony internetowej 5. Namysłowska, I. (1997). Terapia rodzin. Warszawa: Springer PWN 6. Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2008 roku (2009). Warszawa: GUS. Pozyskano w dniu ze strony internetowej 7. Rydzewski, P. (1992). Rozwód w cyklu życia rodziny. Studia Demograficzne, nr 3. Pozyskano w dniu ze strony internetowej 8. Stańkowski, B. (2006). Współczesna rodzina podhalańska. Wpływ emigracji zarobkowej na wychowanie dzieci i młodzieży wyniki badań empirycznych. Seminare, nr 23, s Pozyskano w dniu ze strony internetowej 9. Walczak, B. (2008). Migracje rodzicielskie. W: E. Kozdrowicz, B. Walczak (red.). Szkoła wobec mobilności zawodowej rodziców i opiekunów. Niezbędnik nauczyciela. Zeszyty metodyczne nr 8, s Warszawa; CMPPP. Pozyskano w dniu ze strony internetowej 15

16 10. Walczak B. (2008a). Społeczne, edukacyjne i wychowawcze konsekwencje migracji rodziców i opiekunów prawnych uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Warszawa: Pedagogium Wyższa Szkoła Pedagogiki Resocjalizacyjnej. Pozyskano w dniu ze strony internetowej 11. Walczak B. (2009). Dziecko w sytuacji rozłąki migracyjnej. W: M. Duszczyk, M. Lesińska (red.). Współczesne migracje: dylematy Europy i Polski, s Warszawa: Ośrodek Badań nad Migracjami Uniwersytetu Warszawskiego. 16

NIEBEZPIECZEŃSTWO POJAWIENIA SIĘ KONSEKWENCJI EMOCJONALNO SPOŁECZNYCH DLA DZIECKA POZBAWIONEGO OPIEKI RODZICIELSKIEJ

NIEBEZPIECZEŃSTWO POJAWIENIA SIĘ KONSEKWENCJI EMOCJONALNO SPOŁECZNYCH DLA DZIECKA POZBAWIONEGO OPIEKI RODZICIELSKIEJ NIEBEZPIECZEŃSTWO POJAWIENIA SIĘ KONSEKWENCJI EMOCJONALNO SPOŁECZNYCH DLA DZIECKA POZBAWIONEGO OPIEKI RODZICIELSKIEJ KONFERENCJA 16.12.2009 POZNAŃ SYTUACJA DZIECKA W RODZINIE MIGRUJĄCEJ ZAROBKOWO PRAWNE,

Bardziej szczegółowo

BĘDĘ PRZEDSZKOLAKIEM ADAPTACJA DZIECI 3-LETNICH W PRYWATNYM PRZEDSZKOLU POD MUCHOMORKIEM W TORUNIU

BĘDĘ PRZEDSZKOLAKIEM ADAPTACJA DZIECI 3-LETNICH W PRYWATNYM PRZEDSZKOLU POD MUCHOMORKIEM W TORUNIU BĘDĘ PRZEDSZKOLAKIEM ADAPTACJA DZIECI 3-LETNICH W PRYWATNYM PRZEDSZKOLU POD MUCHOMORKIEM W TORUNIU WSTĘP Adaptacja polega na przystosowaniu się jednostki lub grupy do funkcjonowania w zmienionym środowisku

Bardziej szczegółowo

Fazy rozwoju psychoseksualnego człowieka

Fazy rozwoju psychoseksualnego człowieka Fazy rozwoju psychoseksualnego człowieka Spis treści Cel lekcji Jak przebiega rozwój człowieka Faza rozwoju płodowego Faza narodzin Faza niemowlęca Faza wczesnodziecięca Faza zabawy Wczesny okres szkolny

Bardziej szczegółowo

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406 Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406 mgr Aneta Jendrzej - psycholog Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bytomiu KRYZYSY MAŁŻEŃSKIE

Bardziej szczegółowo

DLA RODZICÓW. Zajęcia edukacyjno warsztatowe w grupie do 15 osób. Cykl 10 spotkań jeden raz w tygodniu po 3 godziny. Alina Dullek-Duda, Edyta Łuców

DLA RODZICÓW. Zajęcia edukacyjno warsztatowe w grupie do 15 osób. Cykl 10 spotkań jeden raz w tygodniu po 3 godziny. Alina Dullek-Duda, Edyta Łuców DLA RODZICÓW AKADEMIA DLA RODZICÓW Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały, jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły zy Zainteresowani rodzice. Rola uczuć rodzica i dziecka we wzajemnym kontakcie. Granice, normy

Bardziej szczegółowo

O czasie nastolatki Marta Fox Kaśka Podrywaczka i Plotkarski SMS

O czasie nastolatki Marta Fox Kaśka Podrywaczka i Plotkarski SMS O czasie nastolatki Marta Fox Kaśka Podrywaczka i Plotkarski SMS Kielce, 23-24 października 2013 roku Międzynarodowa Konferencja Naukowa z cyklu Kategorie kultury I Czas jako paradygmat kultury i natury

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY Tematy szkolenia PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI Wykład 2 godz. - Podejście do rozwoju psychicznego w kontekście

Bardziej szczegółowo

Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych.

Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych. Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych. Rodzina jest interpersonalnym systemem stosunków wewnątrz grupowych lub systemem społecznym. Te stosunki tworzone są przez więzi społeczne i emocjonalne.

Bardziej szczegółowo

Dr Marta Kochan - Wójcik Psychologia

Dr Marta Kochan - Wójcik Psychologia Dr Marta Kochan - Wójcik Psychologia "Nauczyciel przedmiotów zawodowych w zakresie organizacji usług gastronomicznych i hotelarstwa oraz architektury krajobrazu - studia podyplomowe" projekt realizowany

Bardziej szczegółowo

PORADNI PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W JĘDRZEJOWIE. dla Przedszkoli, Szkół i Placówek z terenu działania Poradni

PORADNI PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W JĘDRZEJOWIE. dla Przedszkoli, Szkół i Placówek z terenu działania Poradni O F E R T A PORADNI PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W JĘDRZEJOWIE dla Przedszkoli, Szkół i Placówek z terenu działania Poradni Niniejsza oferta zawiera propozycje działań z jakimi Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna

Bardziej szczegółowo

Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm

Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm Rodzeństwo dzieci niepełnosprawnych Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm Tłumaczenie: Psycholog - Dorota Fedorowska (Fundacja EDUCO) Czynniki obciążające rodziny posiadające niepełnosprawne dziecko Obciążenie

Bardziej szczegółowo

Kim jestem? Tożsamość nastolatków z niepełnosprawnością intelektualną

Kim jestem? Tożsamość nastolatków z niepełnosprawnością intelektualną Kim jestem? Tożsamość nastolatków z niepełnosprawnością intelektualną Tożsamość to temat często w ostatnich latach podejmowany w badaniach naukowych, a także w życiu społecznym, potocznie kojarzy się głównie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp 13 CZĘŚĆ I CZŁOWIEK W SYSTEMIE RODZINY. Rozdział 1

Spis treści. Wstęp 13 CZĘŚĆ I CZŁOWIEK W SYSTEMIE RODZINY. Rozdział 1 Spis treści Wstęp 13 Rozdział 1 CZĘŚĆ I CZŁOWIEK W SYSTEMIE RODZINY Rodzina w ujęciu systemowym (Waldemar Świętochowski) 21 1.1. Podstawowe zasady teorii systemów 22 1.2. Struktura systemu rodziny 25 1.2.1.

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZOWANIE DZIECI I MŁODZIEŻY

DIAGNOZOWANIE DZIECI I MŁODZIEŻY Oferta pomocy psychologiczno- pedagogicznej Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej w Szprotawie na rok szkolny 2013/2014 dla uczniów, rodziców i nauczycieli placówek oświatowych z terenu działania poradni

Bardziej szczegółowo

Wykłady: 20 godziny Seminaria: 10 godzin Ćwiczenia: 10 godzin

Wykłady: 20 godziny Seminaria: 10 godzin Ćwiczenia: 10 godzin Jednostka prowadząca kierunek: Zakład Zdrowia Publicznego Kierunek: Zdrowie publiczne Promocja zdrowia i edukacja zdrowotna III rok I 0 studia stacjonarne Pedagogika zdrowia Punkty ECTS: Wykłady: 20 godziny

Bardziej szczegółowo

Rola asystenta rodziny: wspomaganie rodziny w wypełnianiu podstawowych funkcji, w tym we wprowadzaniu w świat wartości

Rola asystenta rodziny: wspomaganie rodziny w wypełnianiu podstawowych funkcji, w tym we wprowadzaniu w świat wartości Rola asystenta rodziny: wspomaganie rodziny w wypełnianiu podstawowych funkcji, w tym we wprowadzaniu w świat wartości Małgorzata Ciczkowska-Giedziun Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Katedra Pedagogiki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Problemy wychowawcze XXI w.

Problemy wychowawcze XXI w. Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach Problemy wychowawcze XXI w. zestawienie bibliograficzne w wyborze Wybór i opracowanie Bożena Lewandowska Magdalena Zawal Kielce 2011 2 Wydawnictwa zwarte 1.

Bardziej szczegółowo

Milena Pyra Samodzielny Publiczny Dziecięcy Szpital Kliniczny

Milena Pyra Samodzielny Publiczny Dziecięcy Szpital Kliniczny Milena Pyra Samodzielny Publiczny Dziecięcy Szpital Kliniczny 1. Stres jako reakcja na wymagania stawiane organizmowi 2. Stres jako układ warunków stanowiących obciążenie człowieka 3. Stres jako specyficzny

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 109 im. Batalionów Chłopskich w Warszawie 1 Podstawa prawna: 1. Ustawa o systemie oświaty z dnia 7 września 1991r. (tekst jednolity Dz. U. z 1996r. Nr

Bardziej szczegółowo

Szkolny Program Profilaktyki. Prywatnego Gimnazjum nr 2 Szkoły Marzeń. w Piasecznie

Szkolny Program Profilaktyki. Prywatnego Gimnazjum nr 2 Szkoły Marzeń. w Piasecznie Szkolny Program Profilaktyki Prywatnego Gimnazjum nr 2 Szkoły Marzeń w Piasecznie 1. Założenia programu Program profilaktyki realizowany w naszej szkole jest oparty na strategii edukacyjnej. Strategia

Bardziej szczegółowo

Kryzys to. doświadczenie przeżywane w skrajnie urazowej sytuacji. stan frustracji i dezorganizacji ważnych celów życiowych

Kryzys to. doświadczenie przeżywane w skrajnie urazowej sytuacji. stan frustracji i dezorganizacji ważnych celów życiowych U W G K R Y Y S Kryzys jest przejściowym stanem nierównowagi wewnętrznej wymagającym istotnych rozstrzygnięć i zmian życiowych, wywołanym przez krytyczne zdarzenia czy wydarzenia życiowe Kryzys to doświadczenie

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2014/2015. Pedagogika, studia II stopnia

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2014/2015. Pedagogika, studia II stopnia ZAGADNIENIA KIERUNKOWE 1. Pedagogika jako nauka źródła pedagogiki jako nauki teoretycznej i praktycznej, miejsce pedagogiki w systemie nauk oraz jej powiązania z innymi dyscyplinami; interdyscyplinarność

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia potrzeb Dr Monika Wróblewska Uniwersytet w Białymstoku 10 czerwca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL 1. Specyfika potrzeb

Bardziej szczegółowo

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja, czyli świadome reagowanie na bodziec zewnętrzny, umożliwia dziecku zdobywanie informacji

Bardziej szczegółowo

Zeszyty. metodyczne. Szkoła wobec mobilności zawodowej rodziców i opiekunów. Niezbędnik nauczyciela

Zeszyty. metodyczne. Szkoła wobec mobilności zawodowej rodziców i opiekunów. Niezbędnik nauczyciela CENTRUM METODYCZNE POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ Zeszyty metodyczne 8 Szkoła wobec mobilności zawodowej rodziców i opiekunów Niezbędnik nauczyciela Copyright by Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej

Bardziej szczegółowo

ADRESACI SZKOLEŃ : ORGANIZACJA SZKOLEŃ: 24 h ( 4 zjazdy x 6 h) 2 ZJAZDY (2-dniowe: piątek/ sobota) I PROPOZYCJA. 1 ZJAZD (piątek/ sobota)

ADRESACI SZKOLEŃ : ORGANIZACJA SZKOLEŃ: 24 h ( 4 zjazdy x 6 h) 2 ZJAZDY (2-dniowe: piątek/ sobota) I PROPOZYCJA. 1 ZJAZD (piątek/ sobota) Ośrodek Rozwoju Edukacji Niepubliczny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Koninie wpisany w rejestr ewidencji Marszałka Województwa Wielkopolskiego Nr DE.III.1.5471.54/3/2014 działający przy Stowarzyszeniu

Bardziej szczegółowo

DLA RODZICÓW. BUDOWANIE TWÓRCZYCH RELACJI: RODZIC DZIECKO. Trening umiejętności wychowawczych. DORADZTWO RODZINNE. Rodzice z dziećmi do lat 18-stu

DLA RODZICÓW. BUDOWANIE TWÓRCZYCH RELACJI: RODZIC DZIECKO. Trening umiejętności wychowawczych. DORADZTWO RODZINNE. Rodzice z dziećmi do lat 18-stu DLA RODZICÓW BUDOWANIE TWÓRCZYCH RELACJI: RODZIC DZIECKO. Trening umiejętności wychowawczych. Zainteresowani rodzice Poszerzenie samoświadomości w zakresie relacji z samym sobą i innymi ludźmi. Uczenie

Bardziej szczegółowo

Postawy dzieci wobec aspiracji edukacyjnych swoich rodziców

Postawy dzieci wobec aspiracji edukacyjnych swoich rodziców Postawy dzieci wobec aspiracji edukacyjnych swoich rodziców zestawienie bibliograficzne w wyborze Wybór i opracowanie: Marta Boszczyk POSTAWY Korekta Anna Knajder-Sowa 1. Bohner, Gerd : Postawy i zmiana

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA POPULARYZACJI WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ, PEDAGOGICZNEJ I LOGOPEDYCZNEJ NA ROK SZKOLNY 2014/2015

TEMATYKA POPULARYZACJI WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ, PEDAGOGICZNEJ I LOGOPEDYCZNEJ NA ROK SZKOLNY 2014/2015 Lp. TEMATYKA POPULARYZACJI WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ, PEDAGOGICZNEJ I LOGOPEDYCZNEJ NA ROK SZKOLNY 2014/2015 Temat 1 "Dokąd po gimnazjum?" warsztaty aktywizujące do wyboru zawodu i szkoły ponadgimnazjalnej

Bardziej szczegółowo

Dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Nowe przepisy prawa kładą duży nacisk na wzmocnienie współpracy przedszkola, szkoły i rodziców oraz zapewniają rodzicom możliwość większego wpływu na edukację

Bardziej szczegółowo

Projekt z dnia 25 czerwca 2015 r. z dnia... 2015 r.

Projekt z dnia 25 czerwca 2015 r. z dnia... 2015 r. Projekt z dnia 25 czerwca 2015 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2015 r. w sprawie zakresu i form prowadzenia w szkołach i placówkach systemu oświaty działalności wychowawczej,

Bardziej szczegółowo

Dziecko wobec szkołyszkoła

Dziecko wobec szkołyszkoła Dziecko wobec szkołyszkoła wobec dziecka Wanda Papugowa psycholog, dyrektor Samorządowego Ośrodka Psychologiczno- Pedagogicznego Oferta szkoły- a gotowość dziecka Szkoła Nauczyciel Oferta edukacyjna: Środowisko

Bardziej szczegółowo

Przemoc psychiczna wobec dzieci w sytuacjach okołorozwodowych. Bydgoszcz 08.10.2015r.

Przemoc psychiczna wobec dzieci w sytuacjach okołorozwodowych. Bydgoszcz 08.10.2015r. Przemoc psychiczna wobec dzieci w sytuacjach okołorozwodowych Bydgoszcz 08.10.2015r. Przemoc psychiczna Przemoc psychiczna to przewlekła, niefizyczna interakcja między dzieckiem i opiekunem, obejmująca

Bardziej szczegółowo

Jak zmienia się dziecko w wieku przedszkolnym?

Jak zmienia się dziecko w wieku przedszkolnym? Jak zmienia się dziecko w wieku przedszkolnym? Anna I. Brzezińska, Małgorzata Rękosiewicz Wiek przedszkolny to czas wielu przemian, zarówno fizycznych, motorycznych, społecznych, emocjonalnych, jak i poznawczych.

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU. Wszystkie specjalności Instytut Humanistyczny/Zakład Pedagogiki. praktyczny.

OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU. Wszystkie specjalności Instytut Humanistyczny/Zakład Pedagogiki. praktyczny. OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU Nazwa przedmiotu: Moduł kształcenia I- Psychologiczne podstawy rozwoju i wychowania - Psychologia ogólna Nazwa kierunku studiów: Nazwa specjalności

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia w funkcjonowaniu rodzin dzieci niepełnosprawnych dr Maria Ożóg-Radew Instytut Pedagogiki 1. w stanie emocjonalnym rodziców - 4 fazy zmian w stanie emocjonalnym rodziców: 1. faza wstrząsu; 2.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie rodziny w kontekście wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Paweł Wakuła Powiatowa Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Białymstoku

Wsparcie rodziny w kontekście wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Paweł Wakuła Powiatowa Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Białymstoku Wsparcie rodziny w kontekście wczesnego wspomagania rozwoju dziecka Paweł Wakuła Powiatowa Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Białymstoku 1 Już przed narodzeniem dziecka rodzina zmienia się i przygotowuje

Bardziej szczegółowo

Działania Poradni Psychologiczno Pedagogicznej na rzecz przedszkoli i szkół w związku z obniżeniem wieku realizacji obowiązku szkolnego

Działania Poradni Psychologiczno Pedagogicznej na rzecz przedszkoli i szkół w związku z obniżeniem wieku realizacji obowiązku szkolnego Działania Poradni Psychologiczno Pedagogicznej na rzecz przedszkoli i szkół w związku z obniżeniem wieku realizacji obowiązku szkolnego Katarzyna Staszczuk DYREKTOR PP P w Ostrołęce Publiczna placówka

Bardziej szczegółowo

NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ RUCHOWA

NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ RUCHOWA NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ RUCHOWA Joanna Trochimowicz Definiowanie niepełnosprawności Dwojakiego rodzaju kryteria uznawania kogoś za osobę niepełnosprawną: biologiczne czyli uszkodzenia narządów i ich czynności,

Bardziej szczegółowo

ZAPRASZAMY DO ZAPOZNANIA SIĘ Z OFERTĄ SZKOLEŃ I WARSZTATÓW DLA RODZICÓW

ZAPRASZAMY DO ZAPOZNANIA SIĘ Z OFERTĄ SZKOLEŃ I WARSZTATÓW DLA RODZICÓW Zespół Szkół im. Polskich Noblistów w Wielichowie współpracuje z Poradnią Psychologiczno Pedagogiczną w Grodzisku Wlkp. Adres: Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna ul. Zbąszyńska 11 Grodzisk Wlkp tel.

Bardziej szczegółowo

Obszary tematyczne do pytań na egzamin dyplomowy

Obszary tematyczne do pytań na egzamin dyplomowy Obszary tematyczne do pytań na egzamin dyplomowy I. Wspólne hasła tematyczne, dla studentów specjalność: pedagogika opiekuńcza i praca z rodziną, resocjalizacja 1. Adaptacja społeczna 2. Agresja 3. Ankieta

Bardziej szczegółowo

Współpraca doradcy zawodowego z rodzicami. Elwira Zadęcka Krakowska Szkoła Doradztwa Zawodowego

Współpraca doradcy zawodowego z rodzicami. Elwira Zadęcka Krakowska Szkoła Doradztwa Zawodowego Współpraca doradcy zawodowego z rodzicami Elwira Zadęcka Krakowska Szkoła Doradztwa Zawodowego Wybór zawodu wyznacza kierunek kształcenia wyznacza kierunek i stopień rozwoju osobowości umożliwia przynależność

Bardziej szczegółowo

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO www.prototo.pl

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2015/2016. Pedagogika, studia II stopnia

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2015/2016. Pedagogika, studia II stopnia ZAGADNIENIA KIERUNKOWE 1. Pedagogika jako nauka źródła pedagogiki jako nauki teoretycznej, praktycznej i empirycznej, miejsce pedagogiki w systemie nauk oraz jej powiązania z innymi dyscyplinami; interdyscyplinarność

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 Załącznik do uchwały Nr XXVII/204/2013 Rady Gminy Kołczygłowy z dnia 11 marca 2013 r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 Gmina Kołczygłowy I. Wprowadzenie Rodzina to podstawowa komórka

Bardziej szczegółowo

2. Podnoszenie poczucia bezpieczeństwa dzieci w szkole i środowisku zewnętrznym poprzez podejmowanie działań zapobiegających agresji i przemocy:

2. Podnoszenie poczucia bezpieczeństwa dzieci w szkole i środowisku zewnętrznym poprzez podejmowanie działań zapobiegających agresji i przemocy: SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Opracowany w szkole Program Profilaktyki dostosowany jest do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych naszych uczniów oraz potrzeb środowiska lokalnego, opisuje w

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA POPULARYZACJI WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ, PEDAGOGICZNEJ I LOGOPEDYCZNEJ NA ROK SZKOLNY 2012/2013

TEMATYKA POPULARYZACJI WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ, PEDAGOGICZNEJ I LOGOPEDYCZNEJ NA ROK SZKOLNY 2012/2013 TEMATYKA POPULARYZACJI WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ, PEDAGOGICZNEJ I LOGOPEDYCZNEJ NA ROK SZKOLNY 2012/2013 Lp. Temat Osoby prowadzące 1 "Dokąd po " warsztaty aktywizujące do wyboru zawodu i szkoły ponadgimnazjalnej

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne Załącznik do Uchwały Nr 82/2016 Senatu UKSW z dnia 19 maja 2016 r. WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PODNOSZENIE KOMPETENCJI NAUCZYCIELSKICH W PRACY Z UCZNIEM O SPECJALNYCH

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. Przedszkole nr 25 w Bielsku- Białej

KONCEPCJA PRACY. Przedszkole nr 25 w Bielsku- Białej KONCEPCJA PRACY Przedszkole nr 25 w Bielsku- Białej MISJA PRZEDSZKOLA Przedszkole pełni funkcje opiekuńcze, wychowawcze i kształcące. Wspomaga wszechstronny rozwój dziecka odpowiednio do jego indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do psychologii

Wprowadzenie do psychologii Wprowadzenie do psychologii wychowania Psychologia wychowawcza - pedagogiczna Literatura podstawowa: Brzezińska A. (2000). Psychologia wychowania. [W:] J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI

PROGRAM PROFILAKTYKI Zespół Szkół Przyrodniczo - Biznesowych im. Jadwigi Dziubińskiej w Tarcach PROGRAM PROFILAKTYKI Tarce 2010/2011 PODSTAWY PRAWNE DZIAŁALNOŚCI PROFILAKTYCZNEJ W SZKOE Szkoła wspierając rozwój dzieci i młodzieży,

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE - PEDAGOGIKA:

ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE - PEDAGOGIKA: PYTANIA Z TREŚCI OGÓLNYCH, PODSTAWOWYCH I KIERUNKOWYCH: 1. Pedagogika jako nauka społeczna. 2. Wyjaśnij, na czym polegają związki pedagogiki z psychologią. 3. Uniwersalna rola filozofii. 4. Jaka jest struktura

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 62 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach ZAGROŻENIOM. Autorzy programu: mgr Renata Gibas, mgr Barbara Suska

Program wychowawczy Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach ZAGROŻENIOM. Autorzy programu: mgr Renata Gibas, mgr Barbara Suska Program wychowawczy Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach ZAGROŻENIOM Autorzy programu: mgr Renata Gibas, mgr Barbara Suska Wstęp Wychodząc na przeciw potrzebom wynikającym z obserwacji, rozmów i analizy

Bardziej szczegółowo

OFERTA na rok szkolny 2014/2015

OFERTA na rok szkolny 2014/2015 OFERTA na rok szkolny 2014/2015 GRUPOWE FORMY PRACY Z DZIEĆMI I MŁODZIEŻĄ PRZEDSZKOLA Lp. TEMATYKA CZAS PROWADZĄCA TRWANIA 1. Jak rodzice mogą wspomóc rozwój ruchowy i grafomotoryczny dziecka warsztaty

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Specyfikacji. tel. 29 761 73 95 faks 29 643 24 22 http://www.rzekun.pl/osrodek-pomocy-spolecznej.html ops@rzekun.

Załącznik nr 1 do Specyfikacji. tel. 29 761 73 95 faks 29 643 24 22 http://www.rzekun.pl/osrodek-pomocy-spolecznej.html ops@rzekun. Załącznik nr 1 do Specyfikacji Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest zorganizowanie i przeprowadzenie konsultacji, warsztatów, treningów oraz szkoleń w zakresie umiejętności

Bardziej szczegółowo

Dzieci i młodzież szkół podstawowych, gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych.

Dzieci i młodzież szkół podstawowych, gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych. Psychoterapia indywidualna Terapia zaburzeń emocjonalnych i patologicznych cech osobowości. Korzyści (nabyta wiedza i Dzieci i młodzież szkół podstawowych, gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych. Niwelowanie

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 56 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

1) sposób i zakres współdziałania powiatowego centrum pomocy rodzinie, zwanego dalej "centrum pomocy", z rodzinami zastępczymi;

1) sposób i zakres współdziałania powiatowego centrum pomocy rodzinie, zwanego dalej centrum pomocy, z rodzinami zastępczymi; Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej 1) z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 233, poz. 2344, z 2007 r. Nr 201, poz. 1456) Na podstawie art. 78 ust. 11 ustawy z

Bardziej szczegółowo

DLA RODZICÓW. Tytuł BUDOWANIE TWÓRCZYCH RELACJI RODZIC - DZIECKO Osoba/y prowadząca/e Małgorzata Jakubowska. Cykl 5 spotkań po 2 godziny.

DLA RODZICÓW. Tytuł BUDOWANIE TWÓRCZYCH RELACJI RODZIC - DZIECKO Osoba/y prowadząca/e Małgorzata Jakubowska. Cykl 5 spotkań po 2 godziny. DLA RODZICÓW BUDOWANIE TWÓRCZYCH RELACJI RODZIC - DZIECKO Małgorzata Jakubowska Rodzice Cykl 5 spotkań po 2 godziny. Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna Doskonalenie kontaktu ze sobą i otoczeniem przez

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI IM. C.K. NORWIDA W TYCHACH LATA 2014-2017

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI IM. C.K. NORWIDA W TYCHACH LATA 2014-2017 SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI IM. C.K. NORWIDA W TYCHACH LATA 2014-2017 PODSTAWA PRAWNA DO REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI Ustawa z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XXXV/244/13 Rady Gminy Wilczyn z dnia 26 marca 2013 r. PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE WILCZYN NA LATA 2013 2015

Załącznik do Uchwały Nr XXXV/244/13 Rady Gminy Wilczyn z dnia 26 marca 2013 r. PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE WILCZYN NA LATA 2013 2015 Załącznik do Uchwały Nr XXXV/244/13 Rady Gminy Wilczyn z dnia 26 marca 2013 r. PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE WILCZYN NA LATA I. WSTĘP Program Wspierania Rodzin Gminy Wilczyn na lata zwany dalej Programem

Bardziej szczegółowo

Błażej Alojzy Smykowski

Błażej Alojzy Smykowski Błażej Alojzy Smykowski Curriculum vitae Magisterium 1990 Doktorat 1998 psychologia nauczania i wychowania Ekspansja dziecka w życie rodziców od poczęcia do narodzin Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r.

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PEDAGOGIKA OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ I TYFLOPEDAGOGIKA WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

EUROSIEROCTWO- WYZWANIE DNIA DZISIEJSZEGO- spotkanie z rodzicami dn.24.01.2013. Opracowała- Katarzyna Płatek

EUROSIEROCTWO- WYZWANIE DNIA DZISIEJSZEGO- spotkanie z rodzicami dn.24.01.2013. Opracowała- Katarzyna Płatek EUROSIEROCTWO- WYZWANIE DNIA DZISIEJSZEGO- spotkanie z rodzicami dn.24.01.2013 Opracowała- Katarzyna Płatek POJĘCIA EUROSIEROCTWO- to fakt nieposiadania przez kogoś niepełnoletniego obojga rodziców lub

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata

UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2012-2014 Na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI Gimnazjum im. św. Jana Pawła II w Nadarzynie

PROGRAM PROFILAKTYKI Gimnazjum im. św. Jana Pawła II w Nadarzynie PROGRAM PROFILAKTYKI Gimnazjum im. św. Jana Pawła II w Nadarzynie 1 WSTĘP W dzisiejszej, nowoczesnej profilaktyce szkolnej, odchodzi się od zorientowanej na czynniki ryzyka profilaktyki defensywnej, polegającej

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe. Socjoterapia

Studia Podyplomowe. Socjoterapia Studia Podyplomowe Socjoterapia I. Informacje ogólne II. III. IV. Rekrutacja Charakterystyka studiów kwalifikacyjnych Program studiów V. Efekty kształcenia I. Informacje ogólne Czas trwania: 2 semestry

Bardziej szczegółowo

Aby zapobiec niepowodzeniom szkolnym już na starcie, musimy zadbać o to, aby dziecko przekraczając próg szkoły osiągnęło dojrzałość szkolną.

Aby zapobiec niepowodzeniom szkolnym już na starcie, musimy zadbać o to, aby dziecko przekraczając próg szkoły osiągnęło dojrzałość szkolną. Gdy dziecko idzie po raz pierwszy do szkoły, zarówno ono, jak i rodzice bardzo przeżywają ten moment. Wszyscy są pełni nadziei, ale także obaw. Aby nieco ostudzić emocje, dowiedz się czy Twoje dziecko

Bardziej szczegółowo

OFERTA DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH ROK SZKOLNY 2011/2012

OFERTA DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH ROK SZKOLNY 2011/2012 Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna nr 4 w Łodzi 92-332 Łódź, al. Piłsudskiego 101 tel/fax 42 674 59 73; 42 674 45 88 www.ppp4.edu.lodz.pl OFERTA DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH ROK SZKOLNY 2011/2012 Zajęcia warsztatowe

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Gliwicach PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA GIMNAZJUM NR 15

Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Gliwicach PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA GIMNAZJUM NR 15 Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Gliwicach PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA GIMNAZJUM NR 15 PODSTAWY PRAWNE 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia... 2011 r. w sprawie szkolenia dla kandydatów do przysposobienia dziecka

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia... 2011 r. w sprawie szkolenia dla kandydatów do przysposobienia dziecka Projekt z dnia 11 sierpnia 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia... 2011 r. w sprawie szkolenia dla kandydatów do przysposobienia dziecka Na podstawie art. 173 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406 Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406 mgr Zuzanna Krząkała- psycholog Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bytomiu Uzależnienie od gier

Bardziej szczegółowo

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG:

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG: Niedostosowanie społeczne nieletnich. Działania, zmiana, efektywność. Justyna Siemionow Publikacja powstała na podstawie praktycznych doświadczeń autorki, która pracuje z młodzieżą niedostosowaną społecznie

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia (pytania)

Zagadnienia (pytania) Wyższa Szkoła Zarządzania i Przedsiębiorczości im. Bogdana Jańskiego w Łomży Zagadnienia (pytania) na obronę dyplomową licencjacką na kierunku: pedagogika Zagadnienia ogólne 1. Nurty kontestacyjne w pedagogice

Bardziej szczegółowo

Czynniki determinujące zdrowie populacji i jednostki

Czynniki determinujące zdrowie populacji i jednostki Czynniki determinujące zdrowie populacji i jednostki Zdrowie grupy definicji zdrowia: Potoczne: zdrowie rozumiane jest jako brak choroby lub dolegliwości. Profesjonalne: formułowane przez przedstawicieli

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJUM IM. ORŁA BIAŁEGO W DASZEWICACH PROGRAM PROFILAKTYKI NA ROK SZK. 2014/15. Strona 1 z 6. Wstęp

GIMNAZJUM IM. ORŁA BIAŁEGO W DASZEWICACH PROGRAM PROFILAKTYKI NA ROK SZK. 2014/15. Strona 1 z 6. Wstęp Strona 1 z 6 Wstęp Szkolny program profilaktyki to system działań podejmowanych przez szkołę celem promowania zdrowego stylu życia, wspomagania uczniów w rozwoju i realizacji zadań z jakimi przychodzi

Bardziej szczegółowo

Rozwój dziecka 6-12 miesiąc życia. Przygotowała Marta Gerlach-Malczewska Na podstawie informacji zawartych na stronie http://www.mamazone.

Rozwój dziecka 6-12 miesiąc życia. Przygotowała Marta Gerlach-Malczewska Na podstawie informacji zawartych na stronie http://www.mamazone. Rozwój dziecka 6-12 miesiąc życia Przygotowała Marta Gerlach-Malczewska Na podstawie informacji zawartych na stronie http://www.mamazone.pl ROZWÓJ DZIECKA Pierwszy rok życia to okres intensywnych zmian.

Bardziej szczegółowo

Dorosłość autonomia jakość życia

Dorosłość autonomia jakość życia Dorosłość autonomia jakość życia osób z niepełnosprawnością intelektualną Katarzyna Pawelczak Zakład Pedagogiki Specjalnej WSE UAM w Poznaniu Osoba z niepełnosprawnością intelektualną Niepełnosprawność

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY ZESPOŁU SZKÓŁ im. WALERIANA ŁUKASIŃSKIEGO w SKĘPEM. Rok szkolny 2014/ 2015

PROGRAM PROFILAKTYCZNY ZESPOŁU SZKÓŁ im. WALERIANA ŁUKASIŃSKIEGO w SKĘPEM. Rok szkolny 2014/ 2015 PROGRAM PROFILAKTYCZNY ZESPOŁU SZKÓŁ im. WALERIANA ŁUKASIŃSKIEGO w SKĘPEM Rok szkolny 2014/ 2015 PODSTAWA PRAWNA: I. Statut Zespołu Szkół im. Waleriana Łukasińskiego w Skępem. II. Program Wychowawczy Zespołu

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY na lata 2011-2016 Cokolwiek czynisz, czyń roztropnie. Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 roku w sprawie podstawy programowej

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH

PRZYKŁADOWE TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH PRZYKŁADOWE TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH dr Anna Andrzejewska Dotyczą one głównie nowych wyzwań edukacyjnych i zagrożeń głównie uczniów (dzieci, młodzieży) treściami mediów cyfrowych oraz interaktywnych technologii

Bardziej szczegółowo

Przewodniczący Rady Jerzy Orłowski

Przewodniczący Rady Jerzy Orłowski Uchwała Nr XI/115/12 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia14 czerwca 2012r. w sprawie przyjęcia 3 letniego Gminnego Programu Wspierania Rodziny w Gminie Kowalewo Pomorskie na lata 2012-2014 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Modele związków bilans zalet i wad. Model tradycyjny. Partnerka/żona: w przypadku większości kobiet, członków i członkiń rodziny),

Modele związków bilans zalet i wad. Model tradycyjny. Partnerka/żona: w przypadku większości kobiet, członków i członkiń rodziny), Modele związków bilans zalet i wad Model tradycyjny jasny podział obowiązków w rodzinie, brak niezależności finansowej, satysfakcja z pełnego oddania się obowiązki domowe wykraczają poza procesowi wychowywania

Bardziej szczegółowo

Wsparcie uczniów zagrożonych niedostosowaniem społecznym w środowisku lokalnym

Wsparcie uczniów zagrożonych niedostosowaniem społecznym w środowisku lokalnym Wsparcie uczniów zagrożonych niedostosowaniem społecznym w środowisku lokalnym Słupca, 12 kwietnia 2012r. Rola poradni psychologicznopedagogicznej w zapobieganiu niedostosowaniu społecznemu wśród dzieci

Bardziej szczegółowo

PROGRAM BUDOWANIA MIEJSKIEGO SYSTEMU PROFILAKTYKI I OPIEKI NAD DZIECKIEM I RODZINĄ W LESZNIE NA LATA 2010-2013

PROGRAM BUDOWANIA MIEJSKIEGO SYSTEMU PROFILAKTYKI I OPIEKI NAD DZIECKIEM I RODZINĄ W LESZNIE NA LATA 2010-2013 PROGRAM BUDOWANIA MIEJSKIEGO SYSTEMU PROFILAKTYKI I OPIEKI NAD DZIECKIEM I RODZINĄ W LESZNIE NA LATA 2010-2013 LESZNO PAŹDZIERNIK 2009r. WSTĘP Opieka nad dzieckiem i rodziną jest bardzo szeroka i dotyczy

Bardziej szczegółowo

Uczeń szkoły podstawowej

Uczeń szkoły podstawowej Uczeń szkoły podstawowej funkcjonowanie psychiczne i wyzwania rozwojowe Anna Salwa-Kazimierska, Beata Chrzanowska-Pietraszuk Specjalistyczna Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna Uniwersytet dla Rodziców

Bardziej szczegółowo

WSPIERANIE MIĘKKICH KOMPETENCJI DZIECKA. Warszawa, 28 października 2008

WSPIERANIE MIĘKKICH KOMPETENCJI DZIECKA. Warszawa, 28 października 2008 Dr Beata Mazurek-Kucharska Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa WSPIERANIE MIĘKKICH KOMPETENCJI DZIECKA Warszawa, 28 października 2008 Czym są kompetencje? Kompetencje traktowane jako

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 2 PROGRAM PROFILAKTYKI. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 2 im. Marii Skłodowskiej - Curie W NOWYM TOMYŚLU

Szkoła Podstawowa Nr 2 PROGRAM PROFILAKTYKI. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 2 im. Marii Skłodowskiej - Curie W NOWYM TOMYŚLU Szkoła Podstawowa Nr 2 PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 2 im. Marii Skłodowskiej - Curie W NOWYM TOMYŚLU SPIS TREŚCI 1. ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE.. 3 2. PODSTAWA PROGRAMOWA A PROGRAM PROFILAKTYKI.3

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ GIMNAZJUM I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO W DOBRZEJEWICACH

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ GIMNAZJUM I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO W DOBRZEJEWICACH ZESPOŁU SZKÓŁ GIMNAZJUM I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO W DOBRZEJEWICACH NA LATA: 2015/2016, 2016/2017, 2017/2018 1. WSTĘP Szkolny Program Profilaktyki powstał w oparciu

Bardziej szczegółowo

Jak żyć z SM? Magdalena Fac-Skhirtladze Sekretarz generalna PTSR. Warszawa 2016

Jak żyć z SM? Magdalena Fac-Skhirtladze Sekretarz generalna PTSR. Warszawa 2016 Jak żyć z SM? Magdalena Fac-Skhirtladze Sekretarz generalna PTSR Warszawa 2016 SM wczoraj i dziś Zmiany w możliwościach leczenia choroby, innowacje Zmiany w rozumieniu SM i przebiegu choroby Zmiany w postrzeganiu

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia z chemią. (nazwa specjalności) Nazwa Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania 3

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia z chemią. (nazwa specjalności) Nazwa Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania 3 KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia z chemią (nazwa specjalności) Nazwa Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania 3 Nazwa w j. ang. Psychological bases of education and teaching

Bardziej szczegółowo

w Legnicy Sprawozdanie z działalności Ośrodka Interwencji Kryzysowej przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Legnicy za 2013 rok

w Legnicy Sprawozdanie z działalności Ośrodka Interwencji Kryzysowej przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Legnicy za 2013 rok Ośrodek Interwencji Kryzysowej w Legnicy Sprawozdanie z działalności Ośrodka Interwencji Kryzysowej przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Legnicy za 2013 rok Legnica, styczeń 2014 r. SEKRETARIAT (076)

Bardziej szczegółowo

(materiały dostępne w Bibliotece Pedagogicznej w Suchej Beskidzkiej)

(materiały dostępne w Bibliotece Pedagogicznej w Suchej Beskidzkiej) OJCOSTWO Zestawienie bibliograficzne w wyborze za lata 2000 2013 (materiały dostępne w Bibliotece Pedagogicznej w Suchej Beskidzkiej) WYDAWNICTWA ZWARTE 1. Być ojcem niepełnosprawnego dziecka największe

Bardziej szczegółowo

Wybrane programy profilaktyczne

Wybrane programy profilaktyczne Wybrane programy profilaktyczne PRZYJACIELE ZIPPIEGO Charakterystyka programu Polska Adaptacja programu Partnership for Children. Pierwsze wdrożenie przez Ośrodek Rozwoju Edukacji. Koordynator, szkolenia

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Gliwicach. PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA GIMNAZJUM z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI NR 15 w GLIWICACH

Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Gliwicach. PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA GIMNAZJUM z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI NR 15 w GLIWICACH Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Gliwicach PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA GIMNAZJUM z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI NR 15 w GLIWICACH PODSTAWY PRAWNE 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Ustawa z

Bardziej szczegółowo

Zasoby dziecka i jego rodziny a gotowość szkolna: kapitał społeczny dziecka na starcie dr Magdalena Czub

Zasoby dziecka i jego rodziny a gotowość szkolna: kapitał społeczny dziecka na starcie dr Magdalena Czub Zasoby dziecka i jego rodziny a gotowość szkolna: kapitał społeczny dziecka na starcie dr Magdalena Czub Zespół Wczesnej Edukacji Instytut Badań Edukacyjnych gotowość szkolna + gotowość środowiska lokalnego:

Bardziej szczegółowo

9.5 Oddolne inicjatywy edukacyjne na obszarach wiejskich

9.5 Oddolne inicjatywy edukacyjne na obszarach wiejskich 9.5 Oddolne inicjatywy edukacyjne na obszarach wiejskich Projekt był realizowany w roku BENEFICJENCI 74 dzieci i 8 rodziców Zwiększenie szans edukacyjnych dzieci w wieku przedszkolnym z m. Muszyna poprzez

Bardziej szczegółowo

Prawo pracy & Treningi SZOK KULTUROWY I STRATEGIE AKULTURYZACJI

Prawo pracy & Treningi SZOK KULTUROWY I STRATEGIE AKULTURYZACJI Prawo pracy & Treningi SZOK KULTUROWY I STRATEGIE AKULTURYZACJI Zmieniaj opinie, bądź jednak wierny swoim zasadom; zmieniaj liście, ale swoje korzenie pozostaw nienaruszone. Victor Hugo Kulturajakogóralodowa

Bardziej szczegółowo