Przyczyny rozpadania si ma stw.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przyczyny rozpadania si ma stw."

Transkrypt

1 Przyczyny rozpadania si ma stw. Opracowali: I rok pedagogiki gr. I wyk adowa: Agnieszka Barczewska Sara El Shawarbi Beata Jastrz bska Magdalena K dzia Agata Ma a Kamila Winkler

2 Spis tre ci: I M i ona. Wprowadzenie. 1. Problematyka bada. 2. Metody i techniki bada 3. Organizacja i przebieg bada 4. Definicja ma stwa. Warunki poprawnego funkcjonowania ma stwa. II Przyczyny rozpadania si ma stw. 5. Czynniki wp ywaj ce na rozpad zwi zków ma skich. 6. Obszary konfliktowe w ma stwie. 7. Sytuacje kryzysowe w ma stwie. 8. Teoria stanów oczekiwa. III Ma stwo i rodzina. 9. Katolicki model ma stwa. 10. Laicki model ma stwa. 11. Inne modele ma stwa. IV Zmiany zachodz ce w ma stwie. 12.Zmiany zachodz ce w spo ecze stwie. 13. Spo eczno-ekonomiczne aspekty ma stwa. 14 Rozwód. 15 Separacja. V Wyniki bada w asnych. 16. Wyniki bada. Podsumowanie. Bibliografia.

3 I M i ona. Wprowadzenie. W Polsce coraz cz ciej rozpadaj si ma stwa. W Naszej pracy postaramy si przedstawi, dlaczego ma onkowie tak cz sto decyduj si na rozwód. Dlaczego w kraju gdzie deklarowana wi kszo spo ecze stwa to katolicy, ma stwo jest czym kruchym i nietrwa ym? Nasza praca sk ada si z dwóch cz ci: teoretycznej i badawczej. W cz ci teoretycznej wyja niamy ogólne zasady prawid owego funkcjonowania ma stwa, ideologie ma stwa oraz przyczyny problemów do których dochodzi w zwi zku ma skim. Staramy si te ukaza, jak zmieniaj ce si spo ecze stwo wp ywa na formy i funkcjonowanie wspó czesnego ma stwa. W cz ci badawczej przedstawi my i opracowa my wyniki bada. Celem bada jest ustalenie co wp ywa na rozpad ma stwa. Dlaczego w dzisiejszych czasach ma stwo jest czym tak nietrwa ym i kruchym? Zak adamy, i zmiany zachodz ce w naszym spo ecze stwie prowadz do przeobra ma stwa, co mo e by po rednio przyczyn nietrwa ci zwi zków. W spo ecze stwie istniej dwa wzory zachowa, które wp ywaj na rozpad ma stwa, spo eczna akceptacja rozwodu oraz ma stwa zawierane pod presj tradycyjnego wzorca. Zak adam równie i, rozlu nienie obyczajów, zanik warto ci oraz os abienie autorytetu ko cio a wp ywa na nietrwa ma stwa. lub ko cielny nie ma dla wielu ludzi warto duchow, jest norm przyj przez ogó spo ecze stwa. Os abienie autorytetu ma stwa sakramentalnego jest wynikiem obecno ci w kulturze rodowiskowej wzorca zak adaj cego nietrwa zwi zku ma skiego. 1. Problematyka badawcza Problem badawczy zawiera pytanie o natur badanego zjawiska, o istot zwi zków mi dzy zdarzeniami lub istotami i cechami procesów, procesami, cechami zjawiska. Mówi c inaczej to u wiadomienie sobie trudno ci z wyja nieniem i zrozumieniem okre lonego fragmentu rzeczywisto ci. Sformu owanie problemu badawczego polega na u wiadomieniu sobie stopnia i zakresu naszej niewiedzy dotycz cej okre lonego fragmentu rzeczywisto ci i zawarciu jej w gramatycznej formie pytania. Problem badawczy w stosunku do okre lonego przedmiotu bada stanowi zatem u ci lenie kierunku zainteresowa badaj cego. Problem g ówny niniejszej pracy zawar my w pytaniu: Jakie czynniki wp ywaj na nietrwa ma stwa? Na podstawie g ównego problemu badawczego sformu owa my nast puj ce problemy szczegó owe: -Czy zmiany zachodz ce w spo ecze stwie maj wp yw na nietrwa zwi zku ma skiego? - Czy rozwód jest skutkiem pochopnego ma stwa? -Czy rozlu nienie norm spo ecznych wp ywa na rozpad ma stwa? 2. Metody i techniki badawcze Metoda bada to zespó teoretycznie uzasadnionych zabiegów koncepcyjnych i instrumentalnych obejmuj cych najogólniej ca post powania badacza, zmierzaj cego do rozwi zania okre lonego problemu naukowego. Technika bada za, to czynno ci praktyczne, regulowane starannie wypracowanymi dyrektywami, pozwalaj cymi na uzyskanie optymalnie sprawdzalnych informacji, opinii, faktów. Tadeusz Pilch i Terasa Bauman wyró niaj cztery metody badawcze: 1. Eksperyment pedagogiczny 2. Monografia pedagogiczna 3. Metoda indywidualnych przypadków 4. Metoda sonda u diagnostycznego

4 Do technik badawczych Pilch i Bauman zaliczaj : - obserwacj - wywiad - ankiet - badanie dokumentów - analiz tre ci - techniki projekcyjne Narz dzie badawcze w uj ciu tych autorów jest przedmiotem s cym do realizacji wybranej techniki bada. W ramach powy szych technik badawczych Pilch i Bauman wyszczególniaj nast puj ce narz dzia badawcze: - arkusz obserwacyjny - dziennik obserwacji - kwestionariusz wywiadu - kwestionariusz ankiety Zgodnie z powy sz klasyfikacj, dla celów naszych bada zastosowa my metod indywidualnych przypadków. Jest sposobem bada, polegaj cym na analizie jednostkowych losów ludzkich uwik anych w okre lone sytuacje wychowawcze. W ramach tej metody wykorzysta my nast puj ce techniki badawcze: wywiad skategoryzowany oraz otwarty wywiad pog biony. Wed ug cytowanych autorów wywiad jest rozmow badaj cego z respondentami, wed ug wcze niej opracowanych dyspozycji lub w oparciu o specjalny kwestionariusz. S y on g ównie do poznawania faktów, opinii i postaw danej zbiorowo ci. W trakcie przeprowadzania wywiadu pos ugiwa my si kwestionariuszem. Idea otwartego wywiadu pog bionego ma swoje ród o w za eniach hermeneutyki, w my l której rozumienie ludzkiego dzia ania i ycia odbywa si w procesie interpretacji dokonywanej z pozycji jednostki analizuj cej w asne dzia anie. Badany w trakcie opowiadania interpretuje swoje dzia ania, nadaje im sens w perspektywie wcze niejszych i aktualnych do wiadcze. W otwartym wywiadzie pog bionym nie stosuje si kwestionariusza zawieraj cego wcze niej sformu owane pytania, nie ma te ustalonego porz dku ich zadawania. 3. Organizacja i przebieg bada Nie napotka my w gromadzeniu materia u teoretycznego na problemy, poniewa zarówno temat ma stwa jak i rozwodów jest dost pny w literaturze. Na podstawie tematu naszej pracy wy oni my problem g ówny i problemy szczegó owe. Kolejnym etapem naszego procesu badawczego by wybór metody post powania, technik badawczych, oraz skonstruowanie odpowiednich narz dzi, s cych do realizacji wybranej techniki bada. Zebrane materia y pos nam do podj cia próby odpowiedzi na pytania zawarte w problematyce badawczej. Teren i organizacja bada. Podczas naszych bada pos ugiwa my si kwestionariuszem wywiadu oraz planem wywiadu. Wypowiedzi naszych respondentów spisywa my, a w razie konieczno ci nagrywa my. Badaniami obj my 50 osób rozwiedzionych, w tym dwie osoby którym ko ció katolicki uniewa ni ma stwo i dwie osoby, których lub ko cielny nie by zwi zkiem sakramentalnym. Badania zosta y przeprowadzone w roku 2007 w województwie lubuskim. Grupa badawcza by a w przedziale wiekowym lat, wszyscy badani posiadali lub ko cielny z ex-ma onkiem. Ca pracy ko czy podsumowanie oraz nasze wnioski i przemy lenia zwi zane z tematem pracy.

5 4. Definicja ma stwa. Warunki poprawnego funkcjonowania ma stwa. Kiedy definicja ma stwa sprowadza a si do zespo u praw gwarantuj cych prawo pochodzenia dziecka, obdarowuj c przy tym partnerów uprawnieniami seksualnymi. Dzi ma stwem mo emy nazwa zwi zek dwojga ludzi, na którego mocy zostaje nadane im prawo do wspó ycia seksualnego, dzieciom prawo do dziedziczenia dóbr materialnych i warto ci kulturowych. Inaczej mówi c ma stwo jest instytucj, przy pomocy której spo ecze stwo zapewnia sobie zrodzenie i wychowanie nast pnych pokole oraz przekazanie im dziedzictwa materialnego i kulturalnego. lub i ma stwo kojarz si zazwyczaj ze szcz ciem i rado ci osób ze sob zwi zanych. Jest ono drog yciow, wa nym zadaniem na ca e ycie. cz si w nim ze sob dwie osoby, które si wzajemnie kochaj. Bardzo cz sto jednak po lubie du o si zmienia. Zazwyczaj pocz tek ma stwa obfituje w konflikty. Ma onkowie staraj si uczy zasad wspólnego ycia. Przebywaj c ze sob przez jaki czas, dwoje ludzi tworzy zwykle system zachowa, który staje si dla nich norm. Ustalaj zasady wspólnego ycia. Nie mog by to jednak zasady ograniczaj ce aktywno w asn jednego z ma onków. Ma stwo to system, w którym wspólne cele okre laj, co prawda, zasady wspó ycia kobiety i m czyzny jako pary, ale równocze nie ka da strona zachowuje indywidualny sposób prze ywania emocji, odmienne widzenie zjawisk wiata zewn trznego i swój w asny zakres yciowych do wiadcze. Komunikacja jest rzecz bardzo istotn w ma stwie. Przyczyn nieporozumie jest niezbyt uwa ne lub wybiórcze przyjmowanie przekazywanych tre ci. Kolejny problem stanowi odmienno wzajemnych potrzeb ma onków. Aby móc naprawd dobrze porozumiewa si z innymi lud mi, trzeba przede wszystkim umie porozumie si z samym sob, czyli ustali w asn hierarchi potrzeb oraz w asne oczekiwania wobec innych. wydarzenia które maj ogromny wp yw na zmian funkcjonowania ma stwa. Nale do nich miedzy innymi takie wydarzenia jak: urodzenie dziecka, zdrada jednego z ma onków trwa y zwi zek pozama ski pogorszenie b nag a poprawa statusu materialnego rodziny powa na choroba którego z cz onków rodziny. Du rol w ma stwie odgrywa dziecko. Cz sto zdarza si, e nowo cy zaczynaj wspólne ycie z dzieckiem pocz tym przed lubem. Sytuacja taka komplikuje ma stwo, gdy zmusza do podj cia dwóch nowych ról: ma skiej rodzicielskiej. Cz sto ma onkowie nie potrafi sobie poradzi z pogodzeniem tych dwóch ról i dochodzi do rozpadu ma stwa. Co jednak wp ywa na trwa i powodzenie ma stwa? Silna wi ma ska jest istotnym elementem sukcesu ma skiego. Pe ny sukces w ma stwie wymaga spe nienia warunków które wymieniaj Burgess, Tallin i Shultz. Nale do nich: -Mi i manifestacja uczu -Wzajemna zale no emocjonalna -Zgodno w zakresie temperamentu i cech osobowo ciowych -Wp ywy w zakresie kulturowym -Posiadanie wspólnych interesów -Sk onno do ycia domowego -Przekonanie o trwa ci ma stwa -Wspólne podejmowanie decyzji -Umiej tno dostosowania si Podsumowuj c, sukces ma ski jest wynikiem dzia ania si pochodz cych z osobowo ci partnerów,

6 jest rezultatem umiej tno ci ich przystosowania do siebie i sytuacji yciowych. Relacje panuj ce w ma stwie. Satysfakcja z ycia ma skiego zale y od wielu czynników. Jednym z nich jest zaufanie. Proste, bokie przekonanie, e wspó ma onek jest prawdomówny, uczciwy i mo na na nim polega to chyba fundament zdrowego zwi zku. Je eli zaufanie zostanie nadu yte, lub co gorsza nast pi jego utrata to nie czujemy si ju tak bezpieczni a odbudowanie zaufania jest bardzo trudne i d ugotrwa e. Kolejnym czynnikiem jest zdolno porozumiewania si. Cz sto partnerzy albo zupe nie nie rozumiej si albo le interpretuj swoje s owa. Problemy z porozumieniem si uznawane s za g ówne powody napi w zwi zkach. Cz sto m czy ona w ogóle nie rozmawiaj ze sob na temat problemów, które maj albo wspólnie, albo które z nich. Mów i s uchaj, to motto powinno stale towarzyszy w rodzinie. Nie nale y lekcewa tak e mowy cia a oraz innych sposobów komunikowania si jak: mimika twarzy, gesty, ton g osu. Nale y umie odczytywa je, poniewa s one równie wa nym rodkiem przekazu. ycie seksualne ma onków jest kolejnym wa nym czynnikiem gwarantuj cym udane po ycie. Seks to sfera, której nie nale y lekcewa, gdy to wa ny aspekt relacji mi dzy partnerami. Je eli po ycie seksualne jest ma o satysfakcjonuj ce, to ma ono negatywny wp yw na po ycie w zwi zku. Profesor Lew Starowicz w artykule Przes anie dla ma stw i rodzin na pocz tku XXI wieku zauwa a ponadto, e kryzysy ma stw wynika mog w wi kszym ni do tej pory stopniu z nasilonych d do poprawy w asnej sytuacji materialnej, poniewa wymaga ona pracy, która absorbowa b dzie partnerów w wi kszym ni do tej pory wymiarze. Bardzo cz ste s przypadki roz ki b cej wynikiem otwarcia si rynku pracy w Europie. Uwag nasz w du ej mierze poch ania mo e te atrakcyjno oferty z ró nych dziedzin ycia jak np. techniki, czy mediów. Dobre ma stwo zaspokaja potrzeby w zakresie mi ci, uznania, wsparcia ma skiego i psychologicznego. W ma stwie, jak w ka dej organizacji spo ecznej nie powstaj konflikty i spory, gdy partnerzy czuj, i zasoby i nagrody s równo podzielone. Kiedy ma onkowie osi gaj mniej satysfakcji, wtedy dochodzi do wzajemnego krytykowania i wzajemnie okazywanej z ci. II Przyczyny rozpadania si ma stw. 5. Czynniki wp ywaj ce na rozpad zwi zków ma skich. Odpowiedzialno ci za cz ste dzi rozpady rodzin nie mo na obarcza wy cznie wspó czesnego wieckiego prawodawstwa, dopuszczaj cego rozwody i legalizuj cego powtórne zawarcie ma stwa. Pe ne przyczyny kryzysu trwa ci rodziny s szersze, mianowicie natury socjologicznej, psychologicznej i religijno-moralnej. Przyczyny socjologiczne. Jednym z czynników sprzyjaj cych rozlu nieniu wi zów rodzinnych jest dzisiejszy system pracy, spowodowany rewolucj techniczno-przemys ow, prowadz cy do oddzielenia miejsca zamieszkania rodziny od miejsca pracy. Dzisiejsze zak ady pracy zabieraj m czyzn, a w wi kszo ci i kobiety, na szy czas z domu rodzinnego. Podobnie bywa ze szko w stosunku do dzieci i m odzie y. Drugim czynnikiem przyczyniaj cym si do rozlu nienia wi zów rodzinnych jest coraz cz stsze przejmowanie przez pa stwo zada, które dawniej spe nia a rodzina, takich jak: wychowywanie, troska o zdrowie, o ludzi starych, niezdolnych do pracy, chorych. Wiele tych spraw le o dawniej w gestii rodziny, przyczyniaj c si do zacie nienia jej wewn trznych wi zów. Dawna rodzina by a tak zwan du rodzin, sk adaj si z trzech, a nawet czterech pokole - w cis ych powi zaniach z krewnymi i pracownikami, yj ca zwykle w tym samym domu, który by zarazem miejscem pracy. Dzi mamy do czynienia z "ma rodzin " z on z rodziców i dzieci. Przyczyny psychologiczne.

7 Zmiany w dziedzinie spo ecznej rzutuj ce na ma stwo i ycie rodziny nie by yby tak niebezpieczne dla trwa ci rodziny, gdyby psychologiczna i moralna postawa ma onków by a odpowiednio mocna i odporna. Trwa i szcz cie ma stwa zale dzi w wi kszym ni kiedykolwiek stopniu od wzajemnej mi ci, poczucia odpowiedzialno ci, wyj cia naprzeciw wspó ma onkowi i umiej tno ci spe nienia jego oczekiwa, czyli od zdrowej, dojrza ej osobowo ci obydwojga ma onków. Tymczasem dzisiejsza cywilizacja techniczna nie sprzyja rozwojowi osobowo ci. K adzie nacisk na warto ci ekonomiczne i na konsumpcj, w kszta towaniu za cz owieka - na warto ci intelektualne, na wiedz. Natomiast brak jest w wychowaniu tak zasadniczych dla ycia rodzinnego warto ci, jak mi wychodz ca do drugiego cz owieka, zdolno wyrzeczenia, poczucie obowi zku i odpowiedzialno ci. Brak tych warto ci powoduje w yciu ma skim nieporozumienia, konflikty, rozej cie si. 6. Obszary konfliktowe w ma stwie W ka dym zwi zku ma skim istniej tzw. obszary konfliktowe. W ramach tych obszarów mo emy wyszczególni konflikty wynikaj ce z: - ró nicy poziomu intelektualnego ma onków. Na tym tle mo e dochodzi do nieporozumie. Ró nica w wykszta ceniu, a co za tym idzie ró nica w pozycji zawodowej ma onków mo e prowadzi do kompleksu jednego z nich b rywalizacji mi dzy nimi. - ró nice w zainteresowaniach ma onków. Nie ma wi kszego wroga ma stwa ni osobne sp dzanie wolnego czasu. - ró nice w pogl dach na temat wychowywania dzieci. Bardzo cz sto wynosz c z domu rodzinnego wzory wychowywania dzieci, nie zgadzamy si ze swoim partnerem. I tak jak ka da ró nica zda mo e prowadzi nas do k ótni i kryzysów ma skich. - ró nice w pogl dach na sposób zarabiania pieni dzy oraz stylu ycia. Pieni dze zawsze by y tematem konfliktów, nie tylko w ma stwie, zarówno ich brak jak i nadmiar mo e zagrozi poprawnemu funkcjonowaniu ma stwa. Sporne problemy seksualne. Problem potrzeb i ich zaspakajania. Ró ne temperamenty oraz potrzeby mog prowadzi do nieporozumie oraz do sytuacji której nast pstwem jest rozwód. Problemy zwi zane z przyjació mi. Brak wspólnych znajomych, osobne sp dzanie wolnego czasu, mo e tu wyst pi zjawisko zazdro ci. Sporne problemy dotycz ce wype niania okre lonych ról domowych, przypisanych tradycyjnie do ci. W trakcie trwania zwi zku, na przestrzeni czasu wyst puj w ma stwie kryzysy. Pierwszy kryzys pojawia si na pocz tku ma stwa. Partnerzy znajduj si w nowej sytuacji, musz nauczy si nowych ról spo ecznych. W procesie uczenia tych ról mo e dochodzi do konfliktów i napi. Przebieg procesu dostosowania si partnerów zale y od umiej tno ci dostosowania si do nowej roli wspó ma onków oraz ich cech psychicznych. Drugi kryzys, zaczyna si wraz z przyj ciem na wiat pierwszego dziecka. Ma onkowie zmuszeni s do podj cia funkcji rodzicielskiej do której cz sto nie s dostatecznie przygotowani. Zdarza si, e jedno z rodziców przelewa ca swoj mi na dziecko. Nast pnym kryzysem pojawiaj cym si w ma stwie na przestrzeni czasu jest kryzys spowodowany odej ciem dzieci z domu rodzinnego. Ma onkowie maj poczucie wewn trznej pustki, tzw. syndrom pustego gniazda. 7. Sytuacje kryzysowe w zwi zku Oprócz obszarów konfliktowych s sytuacje które prowadz do rozlu nienia wi zi w zwi zku. Nale y do nich np. nieobecno fizyczna lub psychiczna, którego z ma onków. Kolejnym czynnikiem wp ywaj cym na nietrwa ma stwa jest rutyna i wzajemne znudzenie si sob. Dla niektórych

8 ma onków dzie lubu i przysi ga dozgonnej mi ci oznaczaj ko ca obowi zku wzajemnego zabiegania o siebie. A to staranie powinno si uwidacznia w ka dym kolejnym dniu. Jego wyrazem jest, mi dzy innymi, dbanie o swoj atrakcyjno fizyczn, intelektualn, towarzysk. Bardzo gro na dla ma stwa jest zdrada. Jest to konsekwencja tego, co dzieje si wewn trz ka dego z partnerów, jego systemu i hierarchii warto ci, postawy odpowiedzialno ci za zwi zek. Sytuacja pokusy jest nieunikniona i jest sprawdzianem dla naszej odpowiedzialno ci, lojalno ci i wierno ci. Równie niebezpieczna jest ingerencja osób trzecich. Najwa niejszym uk adem w ma stwie jest relacja m ona. To si wydaje oczywiste, jednak cz sto w praktyce okazuje si, e w rodzinach wa niejsze staj si nieprawid owe sojusze i koalicje. Na przyk ad: ona lub m tworz uk ad ze swoj matk lub ojcem. Du przeszkod w poprawnym funkcjonowaniu zwi zku s na ogi. Zaburzeniu ulega to, co bardzo istotne w ma stwie, czyli blisko, zaufanie, poczucie bezpiecze stwa. Cz owiek dotkni ty na ogiem lub zaburzeniami osobowo ci nie jest w pe ni odpowiedzialny za to, co robi. 8. Teoria stanów oczekiwa Na nurcie tej teorii uwa a si, e zachowanie cz owieka uwarunkowane jest sytuacyjnie, aktorzy spo eczni uzyskuj wiedz, jak si zachowa, na podstawie spo ecznych i kulturowych uk adów odniesienia im w danej sytuacji, a owe uk ady odniesienia nabieraj znaczenia tylko w percepcji aktorów. To w co wierz lub to, co uznaj za prawdziwe w odniesieniu do sytuacji, mo e okaza si wa niejsze od obiektywnych charakterystyk niespójnej rzeczywisto ci. Przekonania te wy aniaj si i podtrzymywane w toku procesu interakcji. Centralnymi poj ciami tej teorii s oczekiwanie do dzia ania oraz stany oczekiwa. asne wyobra enia ról ma skich podlegaj modyfikacjom w wyniku odmiennych oczekiwa wspó partnera. Oczekiwania zwi zane z rol s wyobra eniami prawid owego i pozytywnie ocenianego zachowania si osoby, która dan rol ma pe ni. Oczekiwania wzajemne ma onków dotycz wzajemnych praw i obowi zków, przy czym obowi zki jednego z partnerów staj si prawem drugiego i odwrotnie. Stwierdzono istnienie relacji pomi dzy w asn koncepcj roli, któr cz owiek pe ni, a obrazem samego siebie Pozytywny i bardziej adekwatny obraz siebie u atwia podj cie i pe nienie ról ma skich. Oczekiwania wobec ma stwa spe niaj funkcj normatywn (poczucie, e wspó ma onek powinien zachowywa si w okre lony sposób), a tak e antycypacyjn - wyra aj si szczególnie w nietypowych sytuacjach yciowych. Wa no danych zachowa wp ywa na wzrost normatywnego charakteru oczekiwa. Oczekiwania zwi zane z rol ma sk obejmuj nie tylko zewn trzne zachowanie si wspó ma onka, ale równie jego przekonania, postawy, pogl dy. Ka de z ma onków wnosi dodatkowy balast wcze niejszych prze i dozna : obraz po ycia w asnej rodziny, klimat rodzinnego domu, rodzaj wi zi emocjonalnych z najbli szymi, a tak e do wiadczenia z poprzednich zwi zków uczuciowych. Po lubie bardzo cz sto dla wspó ma onka najwa niejsze staje si zaspokojenie w asnych potrzeb. Warto ci ma skie uznawane przez ka dego ze wspó ma onków w znacznej mierze pochodz z rodzin macierzystych. W okresie dzieci stwa, wzrastaj c w rodzinie przyszli ma onkowie tworz sobie wyobra enia i oczekiwania dotycz ce ycia ma skiego, a tak e przejmuj i internalizuj warto ci lub te odrzucaj je tworz c w asne, ró ne od tamtych. Ka dy z ma onków wkraczaj c w ma stwo wnosi, w asn mniej lub bardziej spójn hierarchi warto ci. W procesie przystosowywania si partnerów w ma stwie korzystny dla zwi zku jest proces tworzenia wspólnego systemu warto ci. Wspólnie uznawane warto ci w yciu ma skim odgrywaj rol integruj osobowo ka dego ze wspó ma onków, jak równie scalaj wi pomi dzy nimi. Zgodno w afirmacji warto ci najwy szych wzmacnia i pog bia przyja pomi dzy ma onkami, zwi ksza poczucie ich wzajemnej atrakcyjno ci, a tak e pozwala na przetrwanie kryzysów. J. Rostowski stwierdza na podstawie bada, e zbie no warto ci najbardziej cenionych przez

9 ma onków w istotny sposób wp ywa na poczucie zadowolenia z ma stwa, przy czym preferencja warto ci religijnych i spo ecznych jest cz stsza u ma stw udanych ni u nieszcz liwych. Na poczucie ma skiego szcz cia wp ywaj nie tylko warto ci, ale tak e wzajemne oczekiwania odno nie do zachowa wspó ma onka s ce realizacji tych warto ci. Zgodno oczekiwa i zachowa ma onków zwi kszaj wzajemne zadowolenie ich z ma stwa. Tak e realizacja pozama skich ról wp ywa na to czy ma stwo b dzie udane, czy te nie. asne wyobra enia ról ma skich podlegaj modyfikacjom w wyniku odmiennych oczekiwa wspó partnera. Oczekiwania zwi zane z rol s wyobra eniami prawid owego i pozytywnie ocenianego zachowania si osoby, która dan rol ma pe ni. Stwierdzono istnienie relacji pomi dzy asn koncepcj roli, któr cz owiek pe ni, a obrazem samego siebie. III Ma stwo i rodzina. 9. Katolicki model ma stwa. Chrze cija ska ideologia ma stwa i rodziny by a wypracowywana na przestrzeni wielu wieków, a swymi pocz tkami si ga czasów nauki Chrystusa. Dopracowywana i wzbogacana o nowe elementy osi, e rodzina jest spo eczno ci naturaln, opart na nierozerwalnym zwi zku ma skim, podniesionym przez Chrystusa do godno ci sakramentu, stanowi tym samym wspólnot duchow dostarczaj spo ecze stwu i Ko cio owi nowych cz onków, a przez to zajmuj szczególne miejsce w porz dku prawnym i spo ecznym. Genezy chrze cija skiej koncepcji ma stwa i rodziny nale y szuka w ksi gach Starego Testamentu, za jej pe nego rozwini cia w naukach Chrystusa. Ukazuje w nich szczególnie yczliwy stosunek do rodziny przyk adem, czego mo e by Jego zachowanie w Kanie Galilejskiej, uzdrowienie córki Jaira, b ogos awienie ma ych dzieci, wskrzeszenie syna wdowy i inne. Równie nauki aposto ów zwracaj uwag na szczególn rol rodziny. w. Pawe aposto przeciwstawiaj c si upadkowi moralno ci ma skiej lansuje okre lony model stosunków ma skich i rodzinnych. Nadrz dn pozycj w ma stwie przyznaje m owi, któremu ona ma by poddana, ale te i przez niego umi owana. Dzieci maj by pos uszne swym rodzicom wed ug przykazania Dekalogu. Obowi zkiem rodziców jest wychowanie dzieci. My l chrze cija ska widzi w rodzinie podstawow wspólnot mi ci i ycia, na której opiera si ycie spo eczne cz owieka w ró nych, nawet bardzo szerokich wymiarach. W chrze cija skiej koncepcji ma stwa i rodziny przez d ugi okres czasu istotne znaczenie przywi zywano do struktury ról i pozycji oraz podzia u w adzy w rodzinie. By a to rodzina wielodzietna, wielopokoleniowa, patriarchalna, pe ni ca wiele funkcji. Podstaw jej bytu by w asny warsztat pracy (gospodarstwo rolne, zak ad rzemie lniczy lub handlowy). Najwy ej ceniona by a pozycja ojca i m a; jemu te w zasadzie podporz dkowano poszczególnych cz onków rodziny. Rola matki zosta a sprowadzona g ównie do rodzenia potomstwa i pilnowania ogniska domowego. Oczekiwano od niej podporz dkowania si i pos usze stwa wobec m a i ojca. Na stra y tak ukszta towanej koncepcji ma stwa i rodziny sta y okre lone sankcje religijne, których stosowanie powodowa o okre lone skutki, zarówno w sferze religijnej (odmowa rozgrzeszenia, pos ugi religijnej, obci enie sumienia), jak i w yciu spo ecznym (wydziedziczenie, wydalenie z domu rodzinnego). W koncepcji tej, wypracowanej g ównie w Ko ciele zachodnim - mniejsze znaczenie przypisywano mi ci ma skiej, za normy etyczne reguluj ce zachowania seksualne cz owieka przedstawiano w formie negatywnej, co nie sprzyja o ich uzewn trznianiu i pog bianiu wi zi ma skich i rodzinnych. Najwa niejsze aspekty katolickiej ideologii: - naturalny charakter rodziny

10 - heterogeniczno osób zawieraj cych zwi zek ma ski - monogamiczno - sakramentalno - nierozerwalno ma stwa Rodzina jest sposobem realizacji ycia cz owieka zgodnie z jego natur. Do istoty ludzkiej natury nale y dualizm- cielesno i duchowo ( cznie wyra aj z ono i bogactwo relacji ma skorodzinnych) Bóg stwarzaj c cz owieka z zakodowanymi potrzebami jest te stwórc samej rodziny. Za naturalnym charakterem ma stwa przemawia uniwersalno ycia rodzinnego w czasie i przestrzeni. Ma stwo i rodzina s wi c instytucj naturaln. Bóg je stworzy, by urzeczywistni swój plan mi ci. Z prawa natury wynika prawo cz owieka do zawarcia ma stwa. Rodzina zaspokaja potrzeb bycia z innymi. Jednostka i spo ecze stwo pozostaj ze sob w relacji wspó zale no ci. Podstawowym i pierwotnym przejawem spo ecznego wymiaru osoby jest rodzina. Seksualna heterogeniczno ma stwa Pod wzgl dem seksualnym cz owiecze stwo ma 2 wymiary- m sko i kobieco. Ma stwo ma charakter wy czny i monogamiczny, stwarza rodowisko prokreacyjne. Monogamiczno ci domaga si prokreacyjny charakter ma stwa, a wierno domaga si monogamiczno ci. W ko ciele katolickim ma stwo jest sakramentem. Dla ochrzczonych ma stwo nabiera godno ci sakramentalnego znaku aski. Rodzina ma znami wi to ci, jest domowym ko cio em. Mi ma ska jest z swojej natury mi ci osobow, jest te transcendentaln w stosunku do swej seksualnej formy wyrazu. St d zaniechanie mi ci fizycznej na rzecz innych form nie niszczy ma skiej mi ci. Po ycie seksualne jako wolne dzia anie podlega ocenie moralnej, która z ustanowienia Bo ego ma swoje ród o w jego wewn trznej strukturze: jedno ci i rodzicielstwa. Seks w doktrynie katolickiej zmierza do pocz cia dziecka, wi c mi ma ska jest p odna. 10. Laicki model ma stwa. Laicyzacja instytucji ma stwa si ga swymi pocz tkami wieku XVI, kiedy to zrodzi a si w Europie koncepcja przekazania pa stwu w adzy regulowania spraw ma skich. Zrodzi a si ona pod wp ywem postanowienia Soboru Trydenckiego, zgodnie z którym tylko zwi zki ma skie zawarte w ko ciele mia y moc prawn. Sprawa ta nabra a jednak biegu dopiero w XVIII wieku. Wiele pa stw europejskich domaga o si od ko cio a zupe nej rezygnacji z jurysdykcji spraw ma skich. Jednak e dopiero Rewolucja Francuska dokona a zmiany w tej dziedzinie wprowadzaj c luby cywilne i rozwody. Twórcy koncepcji ma stwa cywilnego chcieli, aby pa stwo przej o funkcje ko cio a i uwolni o ma stwo ca kowicie od wszelakich znamion religijno ci. Autorzy laickiej koncepcji ma stwa zbudowali je na walorach moralnych, jak mi, wierno, p odno, trwa. Odrzucili wszelkie tre ci religijne zwi zane z ma stwem, zmienili ceremonie i wprowadzili rozwód. Ma stwo mia o by zale ne od prawa pa stwowego. Tak, wi c ma stwo mo emy tu ujmowa jako instytucj wieck, której tre wyra a si w uregulowanym przez prawo trwa ym zwi zku kobiety i m czyzny, którego zawarcie jest zdarzeniem prawnym, powoduj cym powstanie miedzy dwiema osobami odmiennych p ci kompleksu praw i obowi zków. Oparty jest on na wzajemnej sk onno ci stron, powstaje w warunkach ca kowitej swobody decyzji. Jest pewnego rodzaju umow pomi dzy kobiet a m czyzn. Ma stwo jako instytucja wiecka zawierane jest przez lub cywilny, przed organami pa stwowymi specjalnie do tego powo anymi. wiecko ma stwa podkre la te istnienie materialno-prawnych przepisów reguluj cych zawarcie, istnienie i rozwi zanie ma stwa. Podstaw zawarcia ma stwa cywilnego

11 jest zgodne o wiadczenie stron wyra aj ce wole pozostania ma onkami. Wola ta wyrasta ze szeroko rozumianego uczucia mi ci i zrozumienia mi dzy ma onkami, która jest podstaw powstania i trwania zwi zku. Za enia wieckiej koncepcji ma stwa i rodziny znajduje wspó cze nie realizacj w ró nych kr gach kulturowych i cywilizacyjnych, prze amuj c bariery, jakie stanowi niektóre systemy religijne - w tym g ównie chrze cija stwo. Rzeczywisto ta ukszta towa a si pod wp ywem procesów industrializacyjnych i urbanizacji, post pu w wiedzy i wynalazkach oraz towarzysz cych im nowych potrzebach cz owieka, szczególnie w systemie warto ci. Wszystkie elementy tej rzeczywisto ci stwarzaj wspólnie swoisty mechanizm obejmuj cy ycie ma sko-rodzinne. Wspó cze nie ma stwo i rodzina traktowane s jako instytucje wieckie, której tre wyra a si w uregulowanym przez prawo pa stwowe trwa ym zwi zku m czyzny i kobiety. Jedn z jej nowych cech jest równouprawnienie m a i ony. Ma ono by odbiciem ogólnego adu spo ecznego, zmierzaj cego do zrównania cz onków spo ecze stwa. W sferze ycia ma skiego i rodzinnego równouprawnienie ma onków oznacza brak jakichkolwiek ogranicze m atki w zdolno ci do czynno ci prawnych oraz ogranicze na rzecz m a w zarz dzaniu maj tkiem, prawo m atki do podejmowania dzia alno ci zarobkowej bez zgody m a, a nawet wbrew jego woli, przekazanie decyzji dotycz cych spraw rodziny w r ce obojga ma onków, oraz na enia na nich ci aru zaspokajania potrzeb rodziny. Ma onkowie, zatem ka de w granicach swoich mo liwo ci zobowi zani s czyni wszystko, co jest potrzebne do zaspokojenia materialnych i moralnych potrzeb rodziny jako ca ci oraz poszczególnych jej cz onków, wspólnie kierowa wychowaniem dzieci i ponosi za nie odpowiedzialno. 11. Inne modele rodziny. Protestantyzm. Nazwa ta zosta a przyj ta dla Ko cio ów i wspólnot chrze cija skich wywodz cych si z reformacji XVI wieku. Do protestantyzmu zalicza si Ko cio y lutera skie, reformowane, metodystyczne, baptystyczne a tak e wspólnoty powsta e w XIX i XX w. jak m.in. Ko cio y Chrystusowe czy Zielono wi tkowcy. Próby definicji, g osz, ze pojecie protestantyzm odnosi si do takich postaci chrze cija stwa, w których istotn zasad samo zrozumienia jest protest wobec ka dego roszczenia cz owieka zmierzaj cego do pomniejszenia suwerenno ci Boga jako jedynego dawcy zbawienia. Ko cio y protestanckie za nadrz dne ród o prawdy uznaj Pismo wi te, kwestionuj c uznan przez ko ció rzymskokatolicki komplementarno w tym zakresie Pisma wi tego, Tradycji i Urz du Nauczycielskiego. Protestantyzm odrzuca elementy wiary chrze cija skiej, które w przekonaniu jej przedstawicieli nie znajduj ugruntowania i uzasadnienia w Biblii, np. odpusty, po rednicz cy charakter wi tych i Maryi, istnienie czy ca, ofiarny charakter mszy, kap stwo hierarchiczne, celibaty. Niemal w ca ej religii protestanckiej praktykuje si dwa sakramenty: chrzest i Wieczerz Pa sk, których ro ne rozumienie sta o si podstawow przyczyn ró nicowania si protestantyzmu (np. tradycyjne Ko cio y Ewangelickie zachowa y chrzest dzieci). Protestanci uznaj tylko chrzty doros ych (tzw. chrzest wiary). Doceniaj decyzj dojrza ego cz owieka, co do wiary. Traktowany jest jak zewn trzny znak zawarcia przymierza z Bogiem. Sakrament Wieczerzy Pa skiej przyjmuje si powszechnie pod dwoma postaciami. Ko ció protestancki zachowa odpowiednik bierzmowania nie nadaj c mu jednak sankcji sakramentalnej, nie jest ono traktowane jako dope nienie chrztu, lecz jako obrz d potwierdzaj cy chrze cija sk dojrza. Zamiast spowiedzi indywidualnej przed duchownym praktykuje si spowied powszechn. Wg protestantów ma stwo jest Bo instytucj maj swój pocz tek i przeznaczenie w naturze cz owieka- nale y wy cznie do porz dku natury, a nie aski. Ma stwo jest szczególnego rodzaju przykazaniem jakie cz owiek otrzyma od Boga. Jest instytucj naturaln, pozostaje dzie em Boskiej a

12 nie ludzkiej woli i st d nale y je ceni jako stan szczególnej godno ci i wyniesienia, wy szy nad wszystkie inne stany wyniesienia. Ma stwo traktowane jest w kategoriach porz dku doczesnego jako instytucja spo eczna i nie ma rangi sakramentu. Podkre la si znaczenie Bo ego ogos awie stwa i odpowiedzialno ci ma onków przed Bogiem. Gdy zwi zek si rozpadnie Ko ció dopuszcza powtórne zawarcie zwi zku. Prawos awie. Wschodnie chrze cija stwo charakteryzuje si ci ci tradycji od czasów apostolskich, w asn liturgi i niezale no ci lokalnych ko cio ów. Rozwin o si na terenach Bliskiego Wschodu oraz wschodnich cz ciach cesarstwa rzymskiego, a tak e w Egipcie i na Kaukazie. Ko ció prawos awny zosta, w 1054 roku, od czony od Rzymu. Ka dy ko ció prawos awny jest niezale ny w sensie administracyjnym, utrzymuje jednak wspólnot z innymi i uznaje honorowy prymat patriarchy Konstantynopola. Ma stwo jest sakramentem u wi caj cym cale ycie m czyzny i kobiety, ale dopuszcza si rozwi zanie ma stwa i zawarcia nowego. Prawem duchowie stwo jest udzielanie sakramentów, ale granica mi dzy wieckimi a duchownymi jest niewielka. Ksi a nie musza zachowywa celibatu. Kap stwo stanowi trzy wi cenia wy sze (biskup, kap an, diakon) oraz trzy ni sze (lektor, piewak, subdiakon). Równie wa ne znaczenia jak sakramenty maj niektóre sakramentalia takie jak luby zakonne czy wielkie po wi cenie wody. Ko ció prawos awny spe nia misje w wiecie, która jest przygotowaniem powtórnego przyj cia Chrystusa, przemienienie wiata. Anglikanizm. Okre lenie ca okszta tu doktryny i praktyki religijnej w ciwej wspólnoty chrze cija skiej uznaj cej duchowe zwierzchnictwo arcybiskupa Countrbury. Nazwa ogó u ko cio ów uto samianych z t doktryn i praktyk. Anglikanizm odrzuci magisterium Ko cio a i prymat papie a. Ko ció anglika ski jest ko cio em hierarchicznym, a ci sukcesji w adzy biskupiej uwa a za niezbywalny swój przymiot. Po reformie Anglikanizm oddzieli si od Ko cio a i stal odr bn od Rzymu wspólnot chrze cija sk zyskuj c charakter Ko cio a Pa stwowego. Odrzuci jurysdykcje Biskupa Rzymu, idee transsubstancjacji i oficjalnego charakteru mszy. Zanegowa tak e adoracje Eucharystii i kulty wi tych oraz istnienie czy ca. Anglikanizm zniós obowi zek indywidualnej spowiedzi przed kap anem oraz dopu ci ma stwa duchownych. Najwy sz w adz sprawuje Król lub Królowa, mianuje biskupów i sprawuje kontrole nad proboszczami. Ko ció anglika ski sprawuje w Anglii religi panuj, poniewa biskupi zasiadaj w Izbie Lordów a zgromadzenia ko cielne (synody) sprawuj funkcje ustawodawcze. Dopuszcza si dwa sakramenty: chrztu i Wieczerzy Pa skiej jako konieczne obrz dy ko cielne. Mimo ró nych wyzna i dopuszczalno ci rozwodów ka dy ko ció stoi na stra y nierozerwalno ci ma stwa. Rozdzia IV Zmiany zachodz ce w ma stwie. 12. Zmiany zachodz ce w spo ecze stwie. Na przestrzeni wieków rodzina zmieni a swoj struktur, co obserwuje si zarówno w USA jak i Europie, gdzie w ród typów rodzin wymienia si dzisiaj do cz sto: kobiet i m czyzn w zwi zkach nieformalnych zwanych kohabitacyjnymi, pary homoseksualne, seriale ma skie (parokrotnie zawierane i rozwi zywane ma stwa.). Do zmian spo eczno kulturowych, które wp yn y na przeobra enia w rodzinie zaliczamy takie zjawiska jak: - zwi kszona ruchliwo przestrzenna rodziny, -wi ksza swoboda w wyborze wspó ma onka, -przej cie od rodziny produkcyjnej do rodziny konsumpcyjnej,

13 -zanik tradycyjnego podzia u ról, wzrost liczby kobiet pracuj cych zawodowo, -wzrost rozwodów. W okresie minionych sze dziesi ciu lat rodziny polskie uleg y znacznym, istotnym przeobra eniom. Przesz y ewolucj od tradycyjnej rodziny patriarchalnej - do rodziny zmodernizowanej. Na skutek oddzia ywania wielu czynników takich jak: 1) wydarzenia i przemiany okresu powojennego, zmieniaj ce ustrój spo eczny - w tym tak e ustawy prawne dotycz ce ma stwa i rodziny; 2) przemiany ekonomiczno-spo eczne zachodz ce w latach pi dziesi tych, sze dziesi tych i siedemdziesi tych w Polsce szczególnie industrializacja i urbanizacja oraz wynikaj ca st d wzmo ona migracja ludno ci, tak e wzrost poziomu wykszta cenia i masowe zatrudnienie kobiet poza domem; 3) sytuacja kryzysowa lat osiemdziesi tych, os abiaj ca kondycj rodziny i przyhamowuj ca jej cywilizacyjne przemiany ; 4) procesy transformacji zaistnia e w Polsce w latach dziewi dziesi tych, Na skutek tych czynników rodziny polskie straci y swój patriarchalny charakter - tak e i te wiejskie. Dzieci uzyska y wi cej swobody, upowszechni a si znacznie praca zawodowa kobiet - daj ca im wi cej swobody i niezale no ci w stosunku do m ów, ale zarazem ograniczaj ca spójno ci rodziny. Rodzina, a wi c i ma stwo s podatne na wszelkie zmiany kulturowe, spo eczne i gospodarcze. Zmiany ekonomiczne, polityczne i obyczajowe doprowadzi y do przekszta ce w postrzeganiu zwi zku ma skiego. Czasy ponowoczesne, w których przysz o nam to czasy tolerancji, emancypacji kobiet, legalizowania i akceptacji zwi zków homoseksualnych. Te wszystkie zmiany sprawi y, e wi kszo ludzi w spo ecze stwach krajów rozwini tych odesz a od tradycyjnego modelu rodziny, powszechnego przed pi dziesi cioma laty. W rodzinie takiej, przewa nie wielodzietnej, panowa ojciec, a inni cz onkowie podporz dkowani byli jego decyzjom. W rodzinie takiej ogromn rol ogrywa Ko ció, w Polsce oczywi cie, katolicyzm. Obecnie du o si zmieni o, zarówno w strukturze jak i funkcjach. Nie zagin y dawne zadania, ale pojawi y si nowe, którym rodzice pragn sprosta. Emancypacja kobiet. W czasach obecnych obserwujemy zmian pozycji kobiet na wskutek ich aktywizacji zawodowej poza domem i przej cia cz ci ci aru utrzymania rodziny, dotychczas ponoszonych przez m czyzn. Kobieta pracuj c jest cz ci ycia spo ecznego, gospodarczego, politycznego i kulturalnego, wchodzi w strefy które kiedy by y m skimi strefami i podstaw presti u spo ecznego, a przez to i rodzinnego. Zanik typ rodziny, w którym kobieta przebywa wy cznie w strefie ycia ma skiego i rodzinnego. Podj cie pracy przez kobiety zmieni o jej dotychczasow pozycje spo eczn, inna jest ju jej pozycja rodzinna i inny stosunek wobec m a. Kobiety nabra y pewno ci siebie, sta y si partnerkami swoich ów. Wyj cie za m przesta o by dla kobiety jedyn drog i konieczno ci yciow, sta o si spraw wolnego wyboru. Oddzielenie ycie seksualnego od prokreacji Kolejn zmian, która nast pi a w ma stwie jest zmiana norm i charakteru ycia seksualnego. ycie seksualne obecnie zosta o oddzielone od prokreacji oraz oddzielone od wp ywów norm religijnych. W chwili obecnej zazwyczaj traktowane jest jako fizjologiczna potrzeba cz owieka. Sprzyja a temu edukacja seksualna oraz rozwój i dost pno rodków antykoncepcyjnych. Kobieta mo e wiadomie kierowa swoja p odno ci, co daje jej szanse pe nej emancypacji, równie w sferze ycia seksualnego. Jednak e mo emy zaobserwowa negatywne z punktu widzenia trwa ci rodziny skutki owej rewolucji seksualnej. Wchodz tu w gr takie zjawiska, jak zdrada ma ska, wolna mi i co jest tego nast pstwem rozpad ma stwa. Generalnie rzecz bior c mo emy obecnie zaobserwowa :

14 wzrost liczby konfliktów ma skich i rozwodów, wzrost zatrudnienia kobiet nie tyle z pobudek ekonomicznych, co z d enia do ciekawszego ycia i samorealizacji, relatywne zmniejszanie warto ci w ma stwie (dobra konkurencyjne), indywidualizacja form aktywno ci w rodzinie i zainteresowa, ró nicowanie norm i warto ci u poszczególnych cz onków rodziny nawzajem w stosunku do siebie, z sytuacj ekonomiczn wi kszo ci polskich rodzin, bezrobocie nowe, gro ne zjawisko, powoduj ce uczucie g bokiej degradacji spo ecznej i dotkliwe zubo enie ca ej rodziny. Analizuj c procesy, którym podlega wspó czesna rodzina zauwa amy dwie podstawowe orientacje. Uproszczenie tych klasyfikacji wp ywa na obrazowy i klarowny sposób przedstawienia zagro i przejawów dysfunkcyjno ci wspó czesnej rodziny. Pierwsza orientacja negatywnych przemian w rodzinie doszukuje si w przemianach cywilizacyjnych, tj. w procesach industrializacji, urbanizacji, intensywnym rozwoju nauki i techniki, które spowodowa y znacz ce przeobra enia spo ecznoekonomiczne i kulturowe. Druga za zagro enia rodziny widzi w tradycyjnej obyczajno ci, deskralizacji ma stwa, w dzia aniach (celowych) kultury masowej, w z ej polityce pa stwa wobec ma stwa i rodziny. Wed ug pierwszej orientacji winna jest wspó czesna cywilizacja, nios ca nieuchronn zag ad, a w najlepszym przypadku radykaln przemian wszelkich warto ci i instytucji funkcjonuj cych w kulturach minionych. W mniemaniu zwolenników drugiej win za obecn sytuacj rodziny ponosi nieudolny system i pa stwo zaniedbuj ce rodzin. 13. Spo eczno ekonomiczne aspekty ma stwa. Po drugiej wojnie wiatowej rozwody sta y si zjawiskiem powszechnym, a nawet masowym (dzieje si tak z ma ymi wyj tkami na ca ym wiecie). Rozwód w sensie formalnym jest kategori prawn. W sensie socjologicznym stanowi wska nik rozpadu rodziny. Rozpad rodziny w teorii i praktyce pedagogii dezorganizuje rodzin i zaliczany jest do obszaru patologii spo ecznej. W Polsce dominuj cymi przyczynami rozwodów s : alkoholizm, zn canie si nad rodzin i zdrada ma ska. Inne przyczyny to: niezgodno ma ska (najcz ciej wyst puj ca), niedobór seksualny, nieporozumienia na tle finansowym, trudno ci mieszkaniowe i inne. Niegdy ywiono przekonanie, e rodzina jest przede wszystkim instytucj powo an do wykonywania funkcji prokreacyjnej oraz opieki nad dzie mi i ich wychowania. Obecnie toruje sobie drog przekonanie, e ycie ma skie ma jedynie wtedy sens, je li daje pe satysfakcj wspó ma onkom (dobro dzieci jest rzecz drugorz dn ). Naczelnym dobrem w oczach ludzi sta a si nie tyle trwa rodziny, ile jako ycia w jej ramach. W ostatnim pi tnastoleciu w Polsce nast pi spadek liczby zawieranych ma stw, szczególnie po 1990 roku. W roku 1970 zawarto 280,3 tys. ma stw, w ,3 tys., a w 200 roku ju tylko 211 tys. Opó nia si wiek zawierania ma stw. W ostatniej dekadzie redni wiek kobiet zawieraj cych zwi zek ma ski po raz pierwszy podwy szy si o rok, w roku 1990 wynosi 22,6 lat, a w 2000 roku 23,7.Wska nik ten uleg podwy szeniu równie w stosunku do m czyzn o nieca y rok, w 1990 roku wynosi 24,9 lat, a w ,9 lat Szczególnie niepokoj cy jest fakt, e znaczna wi kszo ma onków rozwodzi si wieku od 20 do 34 lat. W normalnych warunkach jest to wiek najwi kszej aktywno ci prokreacyjnej. Rozpad ma stw w tym okresie nie sprzyja rodzeniu dzieci, a dezorganizacja rodziny uniemo liwia w ciwe wychowanie dzieci. Wiek lat jest równie okresem najwy szej aktywno ci zawodowej. Destabilizacja rodziny, k ótnie i utarczki ma skie wp ywaj destrukcyjnie na pozycje zawodow ma onków, w szczególno ci kobiety, na któr zwykle spada trud ponoszenia konsekwencji zwi zanych z utrzymaniem rodziny oraz opieka nad dzie mi i ich wychowaniem.

15 Zawierane, co roku zwi zki ma skie formalne charakteryzuje wysoki poziom zbie no ci podstawowych cech demograficzno-spo ecznych ma onków, takich jak wiek, poziom wykszta cenia, stan cywilny. Zdecydowana wi kszo zawieranych ma stw to zwi zki pierwsze kawalerów i panien. Ma stwa powtórnie zawierane s cz ciej w miastach ni na wsi, a dominuj w ród nich zwi zki porozwodowe. W Polsce przewa aj ma stwa jednorodzinne zarówno na wsi jak i w mie cie. Na wsi mo na jeszcze zauwa wi ksz liczb rodzin wielopokoleniowych, czemu z pewno ci sprzyja architektura, gdy mieszkania w miastach s przygotowane dla rodziny ma ej. Niekorzystnym zjawiskiem, które wyst puje w naszym kraju od 1993 roku jest przewaga ma stw rozwi zanych nad zawartymi. Do cz stszych przyczyn rozpadu ma stwa nale y zaliczy niedojrza psychiczn i spo eczn m odych ludzi wst puj cych w zwi zek ma ski, s abe przygotowanie do ycia ma skiego i rodzinnego oraz niezgodno charakterów. Wi kszo ma onków rozwodzi si w wieku 20 do 35 lat, a wi c w okresie, gdy kobieta znajduje si w wieku najwy szej aktywno ci rozrodczej. Rozwodz ce si ma stwa to najcz ciej pary o sta u nie przekraczaj cym 10 lat, nie mo na wykluczy, e niejednokrotnie nie zd y one zrealizowa jeszcze swoich planów zwi zanych z dzietno ci Rozpad zwi zku ma skiego w wyniku rozwodu poci ga za sob niekorzystne nast pstwa i konsekwencje, które w szczególno ci dotycz dzieci, a wi c osób, które w przysz ci maj sta si fundamentem dla przysz ych rodzin z prawid owo zachodz cymi relacjami pomi dzy ma onkami i ich dzie mi. Dzieci pozbawione normalnie funkcjonuj cej, pe nej rodziny prze ywaj w sposób szczególnie dla nich niekorzystny rozpad ma stwa, kryzys w rodzinie oraz bolesne dokonanie wyboru lepszego rodzica, który b dzie je wychowywa, na co dzie. Dziecko wychowywane bez ojca traci poczucie bezpiecze stwa, szanse na atwiejszy start yciowy, mo liwo lepszej edukacji. ród ma stw, które rozwiod y si w 1998 roku 2/3 mia o dzieci poni ej 18 lat.. W 1989 roku skutki rozwodów dotkn y 50,1 tys. dzieci w wieku poni ej 18 lat, w 2000 liczba ta wynosi a 41,6 tys. Wobec mniejszej liczebnie populacji dzieci i m odzie y w wieku poni ej 18 roku ycia, oznacza to, e pozostaje na niezmienionym poziomie. Rozwody prowadz do zaburze w funkcjonowaniu rodziny i do wielu patologicznych dewiacji jednostek, jak równie i wszystkich cz onków rodziny. Osoby rozwiedzione s grup bardziej ni inne podatn na ró nego rodzaju choroby i zaburzenia zachowania. Rodzina niepe na prowadzi do ograniczenia realizacji poszczególnych funkcji sprawowanych przez ni. Poniewa rozwody zawsze dezorganizuj rodzin i wp ywaj niekorzystnie na zdrowie m odego pokolenia szczególnie w wymiarze zdrowia psychicznego nale y przeciwdzia im poprzez umacnianie rodziny i umo liwienie jej spe niania swoich funkcji. Bardzo du y wp yw na przysz sytuacj spo eczno-demograficzn Polski wywiera zmiana mentalno ci prokreacyjnej m odego pokolenia, a szczególnie kobiet. Z prowadzonych bada naukowych wynika, e w postawach prokreacyjnych m odych ludzi zachodz pewne zmiany, których wyrazem jest obni anie si warto ci parametrów okre laj cych tzw. dzietno deklaratywn, tzn. uwa an za idealn oraz planowan w momencie zawierania ma stwa. Na przyk ad przeci tna liczba dzieci planowanych przez kobiety uczestnicz ce w Ankiecie Nowo ców prowadzonej prze GUS na reprezentacyjnej próbie osób zawieraj cych ma stwo po raz pierwszy wynosi a 2,3, a w ci gu 10 lat spad a 2,2. Zmieniaj si wyobra enia o idealnej rodzinie. Jeszcze w po owie lat 90 dwójk dzieci chcia o mie 60% m odych m atek, a 35% nawet trójk. Gdyby te plany zosta y zrealizowane nie by oby dzisiaj ujemnego bilansu przyrostu naturalnego. W Polsce przybywa bezdzietnych kobiet. Przez ostatnie 30 lat odsetek wzrós z 10 do 30%. Szacuje si, e 1,2 mln par nie mo e mie dziecka, cho chcia aby je mie. Dzi dzietno w Polsce jest ni sza ni w wielu krajach Europy- wynosi1,4, we Francji 1,9. Tymczasem, eby osi gn prost reprodukcj wska nik ten powinien wynosi 2,13 czyli 10 kobiet powinno urodzi dzieci.

16 14. Rozwód Zgodnie z art. 56 kodeksu rodzinnego i opieku czego, rozwód mo na uzyska, je li pomi dzy ma onkami nast pi zupe ny i trwa y rozk ad po ycia ma skiego (fizycznego, duchowego i ekonomicznego). Decyzj o rozwodzie podejmuje s d, a nie ma onkowie, do których nale y jedynie inicjatywa rozwi zania ma stwa. S d ma ustawowy obowi zek wnikn w prywatne ycie rodziny, jednak nawet pomimo stwierdzenia zupe nego i trwa ego rozk adu po ycia mo e odmówi udzielenia rozwodu. Zgodnie z prawem rozwód jest niedopuszczalny (art i 3 k.r. i o.) w nast puj cych sytuacjach: 1. Je eli wskutek rozwodu mog oby ucierpie dobro wspólnych ma oletnich dzieci; 2. Je eli rozwodu da ma onek wy cznie winny rozk adu po ycia, a drugi ma onek nie wyrazi zgody na rozwód, przy czym jego odmowa nie jest sprzeczna z zasadami wspó ycia spo ecznego; 3. Je eli orzeczenie rozwodu narusza oby zasady wspó ycia spo ecznego. Dobro dzieci jest pojmowane przez s d w konserwatywny sposób; zak ada si mianowicie, e dzieci wychowywane w pe nej rodzinie maj, bez wzgl du na jej jako, lepsze szanse rozwoju, ni gdy s wychowywane tylko przez jednego z rodziców. S d mo e odmówi udzielenia rozwodu, je li stwierdzi, e w jego wyniku dziecko straci oparcie w rodzinie, w której si wychowywa o. Odmowy udzielenia rozwodu na podstawie tak poj tego dobra dziecka nie s czym wyj tkowym. Ocena stopnia rozk adu zwi zku i winy ma zawsze charakter subiektywny. S d, przed wydaniem decyzji, jest zobowi zany wys ucha wyja nie obu stron. Ma onek, który winien jest rozk adu po ycia, to ten, który uporczywie uchyla si od wype niania obowi zków ma skich. Prawne gwarancje równo ci nie chroni, niestety, s dziów przed wp ywem stereotypów spo ecznych na temat tradycyjnego podzia u ról w ma stwie. Badania oraz do wiadczenia Centrum Praw Kobiet wskazuj, e niezale nie od równo ciowych zapisów w konstytucji i w prawie rodzinnym, post powanie rozwodowe oraz decyzje s du zwykle odzwierciedlaj stereotypowe pogl dy na temat roli kobiety i m czyzny w rodzinie. W s dach wci dominuje patriarchalny model stosunków spo ecznych. Kobiety s cz sto pytane, czy w ciwie wype niaj domowe powinno ci, podczas gdy czyzn pyta si raczej o nawyki zwi zane z piciem. Zdarza si, e kobieta obwiniana jest o rozk ad po ycia ma skiego, je li nie prowadzi domu w sposób satysfakcjonuj cy m a (nie gotuje, nie sprz ta etc.) lub odmawia wspó ycia seksualnego. Drobiazgowo post powania s dów sprawia, e sprawy rozwodowe trwaj wiele miesi cy lub nawet lat. Okres od wniesienia powództwa o rozwód do prawomocnego orzeczenia rozwodu ulega dalszemu wyd eniu. Przewlek spraw rozwodowych dodatkowo przyczynia si do wzrostu napi cia mi dzy ma onkami i cz sto prowadzi do nasilenia przemocy wobec kobiet, zw aszcza gdy ma onkowie mieszkaj wspólnie w czasie trwania procesu, a zdarza si to bardzo cz sto. Sytuacja cz sto zmusza kobiety do opuszczenia w asnego domu i schronienia si u rodziny, przyjació lub, tam gdzie to mo liwe, w schronisku dla kobiet. W Polsce wci brakuje placówek, w których kobiety mog yby si zatrzyma w kryzysowej sytuacji. Dotkliwy jest równie niedostatek przepisów, które lepiej chroni yby kobiety ce ofiarami przemocy domowej. W Polsce dominuje przekonanie, e d uga i wnikliwa ocena sytuacji w sprawach rozwodowych le y w interesie kobiety. Poniewa jednak to kobiety zwykle ubiegaj si o rozwód, a przemoc w rodzinie jest jedn z najcz stszych przyczyn wyst pienia o rozwi zanie ma stwa, przewlek procesu narusza ich prawo do wolno ci i osobistego bezpiecze stwa. Prawo kobiet do decydowania o w asnym yciu osobistym ograniczaj równie wysokie koszty procesowe oraz odleg miejsca zamieszkania od siedziby s du, bowiem jak ju wcze niej wspomniano- o rozwodach orzekaj od 1990 roku wojewódzkie (od 1999 roku okr gowe) s dy cywilne. Wi kszo spraw rozwodowych ko czy si bez orzekania o winie. Odsetek rozwodów bez orzeczenia o winie ro nie, poniewa post powanie takie jest mniej skomplikowane i trwa znacznie krócej. W 1994 roku rozwody bez orzeczenia winy stanowi y 67,8%, w 1995 roku 68,3%, a w ,6%. Jak

17 wynika z obserwacji poczynionych w ród klientek Centrum Praw Kobiet, kobiety cz sto decyduj si na proces bez orzekania o winie ma onka, nawet je li jego wina jest ewidentna (np. by y ofiarami przemocy ze strony m a). Rozwodz cym si kobietom zale y na jak najszybszym uzyskaniu rozwodu b ulegaj presji m a. 15. Separacja W maju 1999 roku polski parlament przyj po d ugiej debacie poprawk do kodeksu rodzinnego (Ustawa z dnia 21 maja 1999 r.), która wprowadza instytucj separacji jako rozwi zanie alternatywne dla rozwodu. Zg aszano liczne zastrze enia do nowego zapisu. Wiele osób, maj c w pami ci nauk Ko cio a katolickiego w kwestii nienaruszalno ci instytucji ma stwa, wyra o obaw, czy aby idea separacji nie jest pierwszym krokiem w kierunku delegalizacji lub ograniczenia prawa do rozwodu. Przepisy reguluj ce zasady udzielania zgody na separacj s podobne do procedur rozwodowych (s d mo e na przyk ad odmówi separacji, powo uj c si na dobro nieletnich dzieci). Orzeczenie separacji dzie poci ga o za sob takie same skutki prawne jak orzeczenie rozwodu z wyj tkiem tego, e odseparowani ma onkowie nie mog zawrze nowego zwi zku ma skiego. Orzekaj c separacj, d b dzie rozstrzyga o podziale maj tku, opiece nad dzie mi, obowi zku alimentacyjnym. Nowa instytucja mo e jednak fatalnie zawa na losach ubiegaj cych si o rozwód kobiet, nowe przepisy daj bowiem s dziom prawo do orzeczenia separacji, "je eli jeden z ma onków da orzeczenia separacji, a drugi orzeczenia rozwodu (...) i je eli orzeczenie rozwodu nie jest dopuszczalne, a danie orzeczenia separacji jest uzasadnione" (art ,3). Dodatkow przes ank na rzecz orzekania separacji a nie rozwodu mo e by fakt, e prawo przewiduje agodniejsze przes anki separacji ni przy rozwodzie. Separacja mo e zosta orzeczona, gdy ma stwo uleg o rozbiciu i s d stwierdzi "zupe ny rozk ad po ycia". Przy rozwodzie s d musi stwierdzi, e rozk ad po ycia jest nie tylko zupe ny, ale równie trwa y. Rozdzia V Wyniki bada w asnych. 16. Wyniki bada Badania przeprowadzi my na terenie miast Zielona Góra, Sulechów, Nowa Sól. Nasi respondenci byli w wieku od 25 lat do m czyzn i 22 kobiety. Wszyscy posiadali lub ko cielny ze swoim by ym ma onkiem. Wi kszo badanych w bardzo m odym wieku wesz o w zwi zek ma ski. rednia wieku dla kobiet to 21 lat, dla m czyzn 23. Jak wynika z analizy tekstu wi kszo respondentów uleg a naciskowi rodziny decyduj c si na lub ko cielny, co potwierdza tez, i lub ko cielny nie ma dla nich warto ci duchowych, jedynie jest norm przyj przez ogó spo ecze stwa. Potwierdza si te teza, i ci a jest przyczyn pochopnego ma stwa, a co za tym idzie, ma stwo jest nietrwa e i dochodzi do rozwodu. Mam 32 teraz mieszkam z rodzicami. Dlaczego wysz am za m? Bo by am w ci y. Nie kocha am mojego m a, zreszt prawie wcale go nie zna am, pozna am go 3 miesi ce wcze niej Kiedy moi rodzice dowiedzieli si o ci y natychmiast zacz li planowa lub i wesele. Jacek te powiedzia e jest honorowy i e z dzieckiem mnie nie zostawi. Wzi li my lub cywilny, a pó niej ko cielny i odby o si wesele. Tak chcieli rodzice. Moi i Jacka. Nigdy specjalnie nie by am wierz ca, ale wszyscy mówili e musimy wzi lub ko cielny, bo potem b problemy z chrzcinami, no i e ludzie by nas obgadali. By am m oda i uleg am. Ja chcia am poczeka, wstrzyma si z t decyzj, ale rodzina tak naciska a i Jacek robi mi awantury, e dziecko chc na sieroctwo skaza. Dzisiaj jestem 4 lata po rozwodzie, mam 10 letnia córk Hanie. Dlaczego si rozwiod am? Bo wysz am za obcego mi cz owieka. Nie umia am z nim rozmawia, sp dza z nim czasu. Po urodzeniu dziecka nawet sypia

18 ju mi si z nim nie chcia o. Mieli my ró ne charaktery, ró ne zainteresowania. Jego rodzice mnie nie znosili, bo uwa ali e z apa am go na dziecko. Spotykam si teraz z kim, jestem szcz liwa, ale za ju nigdy nie wyjd, po prostu si zrazi am. Moi rodzice nie mog mi wybaczy, jestem rozwódk z dzieckiem, ale mnie nie obchodzi, co mówi inni. Mam pe no znajomych, którzy s po rozwodzie i dobrze yj. Tylko ludzie w wieku naszych rodziców i bab my kategoriami, e rozwód to koniec wiata. Zmiana obyczajów, prowadzi do rozpadu ma stwa. Poni szy tekst dowodzi i spadek warto ci, oraz konsumpcyjny styl ycie mog sta si przyczyn post powania rozwodowego. Rozwód dla tej respondentki jest czym naturalnym i oczywistym. Nie czuje si winna za rozpad swojego ma stwa, kwestionuje tradycyjn powag tej instytucji z punktu widzenia w asnych do wiadcze. By am dwa miesi ce po lubie kiedy pozna am Radka. Fajny facet, umi niony, ciemna cera. Mój z którym chodzi am 6 lat przed lubem wydawa si przy Radku po prostu osny. Spotykali my si z Radkiem potajemnie przez 7 miesi cy. M co mówi o dziecku, ale ja udawa am, e nie mog zaj w ci e, a po kryjomu bra am tabletki. Zreszt b c z m em w ku nie czu am adnej satysfakcji. Po roku postanowi am si rozwie. M najpierw dramatyzowa, ale pó niej si zgodzi i doszli my do porozumienia. Mój by y m próbuje równie uniewa ni nasz lub ko cielny, ci ga mnie po jaki przes uchaniach, zadawali mi tam mnóstwo idiotycznych pyta. Nie wiem po co on to robi i co mu to da. Pewnie rodzice mu tak kazali, bo oni s strasznie ko cielni. Dobrze, e nie mamy dzieci, bo by yby tylko k opoty. Zreszt ja nie lubi dzieci i Radek te nie. Mamy siebie i to nam wystarczy Zawsze jako ma a dziewczynka marzy am o pi knym weselu, bia ej sukni, zaproszonej ca ej rodzinie. Chcia am mie skrzypaczk na lubie, zreszt takie marzenia ma chyba ka da dziewczyna Niestety moje wesele by o bardzo skromne, pochodz z biednej rodziny i mój m równie do bogaczy nie nale. Bardzo chcia am wzi lub ko cielny, mimo i mojemu narzeczonemu nie za bardzo podoba si ten pomys. Jak wykrzycza mi po latach, to ju wtedy wiedzia, e ze mn nie dzie i nie chcia ko cielnego. Ja jestem wierz ca, ale najbardziej si ba am co rodzina powie je li dziemy bez ko cielnego. Poza tym tak si utar o, e wesele robi si przy okazji lubu ko cielnego, a ja tak bardzo chcia am mie wesele M mnie zostawi, powiedzia e ma do mojej rodziny, a zw aszcza mojej w cibskiej matki, bo mieszkali my z moimi rodzicami Cz sto te ócili my si o nasze rodziny. Moi rodzice te go bardzo nie lubili. Wysz am ponownie za m, za kawalera. Jego rodzina bardzo owa a, e nie mo emy wzi lubu ko cielnego, ale mnie ju by o wszystko jedno W wypowiedziach tych mo emy zaobserwowa, i religijno nie by a przeszkod do rozwi zania ma stwa. Na 50 osób badanych 48 udzieli o odpowiedzi, i wiara nie by a przeszkod w rozwi zaniu ma stwa. e warunki ekonomiczne, wspólne mieszkanie z rodzicami oraz ingerencja w zwi zek osób trzecich mo e prowadzi do ró nych konfliktów ma skich. Respondentka podkre la w swej wypowiedzi, e nie ch prze ycia duchowego zwi zanego ze lubem ko cielnym pchn a j do ma stwa, ale pragnienie zorganizowania wesela, a wi c moda, b obowi zuj cy wzorzec. By a w ci y to si z ni o eni em. Nigdy jej nie kocha em. Jej rodzina mnie straszy a, mówili e musz si z ni o eni. Teraz uje, zmarnowa a mi kilka lat ycia. Na lubie ko cielnym mi nie zale y. Wzi em, bo wszyscy brali. Tak si utar o. Teraz mam druga on, na szcz cie jest niewierz ca. Jestem teraz szcz liwy

19 Przez pierwsze 2 lata yli my na lubie cywilnym, jednak kiedy przysz o ochrzci Marysi ksi dz dos ownie nas zmusi do lubu. Do ko cio a i tak nie chodzi am nigdy i chodzi nie b, wi c by o mi to bez ró nicy. PRZYCZYNY ZAWARCIA ZWI ZKU MA SKIEGO W KO CIELE Wi kszo respondentów podaje takie przyczyny lubu ko cielnego jak -ci a -nacisk rodziny -nacisk spo ecze stwa(nie mo esz by star pann, bo co ludzie powiedz ) Wszyscy z naszych badanych pochodz z rodzin wierz cych, 48 z nich z rodzin o wyznaniu rzymskokatolickim i 2 osoby z rodzin o wyznaniu ewangelickim. Na 50 osób jedynie 3 osoby deklaruj, i s osobami praktykuj cymi, a mimo to wszyscy posiadaj lub ko cielny. Mo emy tu zaobserwowa zjawisko, e istniej cy w spo ecze stwie wzór zawierania ma stw w ko ciele wywiera siln presj obyczajow bez wzgl du na religijno ma onków. Jedynie dwie respondentki odczuwaj dyskomfort z powodu swojego rozwodu. Jedna z nich to katoliczka, której uda o si uniewa ni lub ko cielny, a druga z nich to protestantka, która wed ug naszych informacji jest na dobrej drodze, aby znów zwi za si z ex-m em. Na pytanie czy w najbli szym otoczeniu kto si rozwodzi badani odpowiadali: - 40 osób deklarowa a i posiada kilku rozwodników w ród znajomych, 11 osób ma takie osoby w rodzinie -10 osób nie ma takich znajomych, oraz 39 osób nie ma nikogo po rozwodzie w rodzinie. Wynika z tego i zjawisko rozwodu jest czym coraz bardziej powszechnym. Tabela nr1. Zwi zek pomi dzy pogl dem na zjawisko rozwodu a posiadaniem ród znajomych rozwodników. Dla osób otaczaj cych si osobami po rozwodzie rozwód jest dopuszczalny. Posiadam rozwodników w ród znajomych Nie posiadam rozwodników ród znajomych Rozwody s niedopuszczalne 1 1 Rozwody s niedopuszczalne 1 4 je li w zwi zku s dzieci W wyj tkowych sytuacjach 10 3 rozwody s dopuszczalne Rozwody przy zgodzie obu 26 - stron i wiadczeniach na dzieci dopuszczalne Rozwody s czym naturalnym i powszechnym 4 - Tabela nr 2.

20 Zwi zek pomi dzy posiadaniem kogo po rozwodzie w rodzinie a pogl dem na rozwód. W mniejszo ci jest grupa której cz onek rodziny jest po nie udanym zwi zku, jednak e ta grupa opowiada si za naturalnym charakterem rozwodu. Posiadam rozwodników w rodzinie Nie posiadam rozwodników w rodzinie Rozwody s niedopuszczalne - 2 Rozwody s niedopuszczalne - 5 je li w zwi zku s dzieci W wyj tkowych sytuacjach 1 12 rozwody s dopuszczalne Rozwody przy zgodzie obu 9 17 stron i wiadczeniach na dzieci dopuszczalne Rozwody s czym naturalnym i powszechnym 1 3 Na pytanie czy rozwody s dopuszczalne: 1. 4 osoby stwierdzi y, e rozwody s dopuszczalne, je li jest zgoda obu stron i ustalone wiadczenia na dzieci, osób twierdzi, e rozwody s dopuszczalne w wyj tkowych sytuacjach, osób uwa a, e je li w zwi zku s dzieci nie powinno dochodzi do rozwodu, 4. 5 osób twierdz, e rozwody s niedopuszczalne, 5. 2 osoby, e s czym naturalnym Na 50 osób badanych 42 osoby s w nowych zwi zkach, nie przeszkadza im brak sakramentalnego ma stwa. Wi kszo badanych deklaruj, i rozwód nie mia dla nich adnego znaczenia. Jako przyczyn rozwodu podaj niezgodno charakterów lub brak uczucia. Dwie respondentki podaj alkoholizm, 4 zdrad. 29 badanych przyznaj si do zdrady ma skiej. Dowodzi to rozlu nieniu tradycyjnych obyczajów oraz os abieniu pozycji takich warto ci jak wierno i zaufanie. W 4 przypadkach dochodzi o do przemocy w rodzinie, prawie w ka dej z rodzin do awantur i k ótni. W naszej grupie badawczej wszyscy otrzymali rozwód bez orzekania o winie, jednak e wynika to z celowego doboru próby, albowiem nie interesowa y nas ma stwa, gdzie s d orzeka o winie jednej

UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS)

UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) zawarta w dniu. r. pomiędzy : Powiatowym Urzędem Pracy w Gdyni reprezentowanym przez.., działającą na podstawie upoważnienia

Bardziej szczegółowo

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH L.Dz.FZZ/VI/912/04/01/13 Bydgoszcz, 4 stycznia 2013 r. Szanowny Pan WŁADYSŁAW KOSINIAK - KAMYSZ MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Uwagi Forum Związków Zawodowych do projektu ustawy z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

PODRĘCZNIKI PRAWNICZE. Tadeusz Smyczyński Prawo rodzinne i opiekuńcze

PODRĘCZNIKI PRAWNICZE. Tadeusz Smyczyński Prawo rodzinne i opiekuńcze PODRĘCZNIKI PRAWNICZE Tadeusz Smyczyński Prawo rodzinne i opiekuńcze Ukochanemu synkowi Michałowi Prawo rodzinne i opiekuńcze Tadeusz Smyczyński profesor dr hab. nauk prawnych Uniwersytet Szczeciński i

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

nierówności w sferze wpływów, obowiązków, praw, podziału pracy i płacy pomiędzy rządzącymi a rządzonymi.

nierówności w sferze wpływów, obowiązków, praw, podziału pracy i płacy pomiędzy rządzącymi a rządzonymi. TEMAT: Nierówności społeczne 6. 6. Główne obszary nierówności społecznych: płeć; władza; wykształcenie; prestiż i szacunek; uprzedzenia i dyskryminacje; bogactwa materialne. 7. Charakterystyka nierówności

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11

Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11 Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11 Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) Sędzia SN Anna Kozłowska (sprawozdawca) Sędzia SN Grzegorz Misiurek Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

Reguła Życia. spotkanie rejonu C Domowego Kościoła w Chicago JOM 2014-01-13

Reguła Życia. spotkanie rejonu C Domowego Kościoła w Chicago JOM 2014-01-13 spotkanie rejonu C Domowego Kościoła w Chicago JOM 2014-01-13 Reguła życia, to droga do świętości; jej sens można również określić jako: - systematyczna praca nad sobą - postęp duchowy - asceza chrześcijańska

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia... 2016 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia... 2016 r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE z dnia... 2016 r. w sprawie ustalenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycielom, którym powierzono stanowiska

Bardziej szczegółowo

Program wychowania do Ŝycia w rodzinie do klas V VI

Program wychowania do Ŝycia w rodzinie do klas V VI Program wychowania do Ŝycia w rodzinie do klas V VI I Wstęp Celem programu pt. Wychowanie do Ŝycia w rodzinie jest przedstawienie całościowego spojrzenia na seksualność człowieka. Obejmuje ono nie tylko

Bardziej szczegółowo

NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH

NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH Stowarzyszenie opiera swoją działalność na pracy społecznej swoich członków. Do prowadzenia swych spraw stowarzyszenie może zatrudniać pracowników, w tym swoich

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu.

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu. Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu Regulamin Zarządu Stowarzyszenia Przyjazna Dolina Raby Art.1. 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem DZIAŁ ÓSMY Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem Art. 176. Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia,

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA AWANSU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA MIANOWANEGO W ZESPOLE SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH NR 1 W KATOWICACH

PROCEDURA AWANSU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA MIANOWANEGO W ZESPOLE SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH NR 1 W KATOWICACH PROCEDURA AWANSU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA MIANOWANEGO W ZESPOLE SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH NR 1 W KATOWICACH Opracowano na podstawie następujących aktów prawnych: - rozdział 3a Karty Nauczyciela, ustawa

Bardziej szczegółowo

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy)

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Położone w głębi lądu obszary Kalabrii znacznie się wyludniają. Zjawisko to dotyczy całego regionu. Do lat 50. XX wieku przyrost naturalny

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bełżycach. w roku szkolnym 2013/2014

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bełżycach. w roku szkolnym 2013/2014 RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bełżycach w roku szkolnym 2013/2014 WYMAGANIE PLACÓWKA REALIZUJE KONCEPCJĘ PRACY Bełżyce 2014 SPIS TREŚCI: I Cele i zakres ewaluacji

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów 1 Autor: Aneta Para Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów Jak powiedział Günter Verheugen Członek Komisji Europejskiej, Komisarz ds. przedsiębiorstw i przemysłu Mikroprzedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów Posłowie sejmowej Komisji do Spraw Kontroli Państwowej wysłuchali NIK-owców, którzy kontrolowali proces aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości skarbu państwa. Podstawą

Bardziej szczegółowo

Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa. Warszawa, 18.11.2010 r.

Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa. Warszawa, 18.11.2010 r. Zadania polityki pomocy społecznej i polityki rynku pracy w zwalczaniu wykluczenia społecznego Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa Warszawa, 18.11.2010 r. Piotr B dowski2010

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projektowana nowelizacja Kodeksu pracy ma dwa cele. Po pierwsze, zmianę w przepisach Kodeksu pracy, zmierzającą do zapewnienia pracownikom ojcom adopcyjnym dziecka możliwości skorzystania

Bardziej szczegółowo

RODZINA JAKO ŚRODOWISKO SPOŁECZNO - WYCHOWAWCZE

RODZINA JAKO ŚRODOWISKO SPOŁECZNO - WYCHOWAWCZE Referat na zebranie z rodzicami: RODZINA JAKO ŚRODOWISKO SPOŁECZNO - WYCHOWAWCZE Sprawy rodziny to sprawy dogłębnie ludzkie i zawsze aktualne, należące do najważniejszych pytań każdego pokolenia. Rodzina

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA III Ocena dopuszczająca -Wie, dlaczego należy odprawiać I piątki miesiąca. -Wie, że słowo Boże głoszone

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo społeczne

Bezpieczeństwo społeczne Bezpieczeństwo społeczne Potrzeby współczesnego społeczeństwa w zakresie bezpieczeństwa Potrzeba - odczuwany brak czegoś i chęć jego zaspokojenia. W literaturze znana jest hierarchia potrzeb według Maslowa

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) Sygn. akt II CSK 35/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 października 2013 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) w sprawie

Bardziej szczegółowo

DZIECI I ICH PRAWA. Prawa Dziecka są dla wszystkich dzieci bez wyjątku

DZIECI I ICH PRAWA. Prawa Dziecka są dla wszystkich dzieci bez wyjątku DZIECI I ICH PRAWA Prawa Dziecka są dla wszystkich dzieci bez wyjątku i jakiejkolwiek dyskryminacji, niezaleŝnie od koloru skóry, płci, języka, jakim się posługuje, urodzenia oraz religii. Zostały one

Bardziej szczegółowo

Kraków, dnia 19 kwietnia 2016 r. Poz. 2574 UCHWAŁA NR XVIII/249/16 RADY MIEJSKIEJ W NIEPOŁOMICACH. z dnia 30 marca 2016 roku

Kraków, dnia 19 kwietnia 2016 r. Poz. 2574 UCHWAŁA NR XVIII/249/16 RADY MIEJSKIEJ W NIEPOŁOMICACH. z dnia 30 marca 2016 roku DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO Kraków, dnia 19 kwietnia 2016 r. Poz. 2574 UCHWAŁA NR XVIII/249/16 RADY MIEJSKIEJ W NIEPOŁOMICACH z dnia 30 marca 2016 roku w sprawie zasad rozliczania tygodniowego

Bardziej szczegółowo

STATUT PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO KUBUŚ I PRZYJACIELE

STATUT PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO KUBUŚ I PRZYJACIELE STATUT PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO KUBUŚ I PRZYJACIELE I Postanowienia ogólne : Przedszkole Niepubliczne KUBUŚ I PRZYJACIELE 1. zwane dalej przedszkolem jest przedszkolem niepublicznym prowadzonym przez

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek

UCHWAŁA. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek Sygn. akt III CZP 53/11 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 października 2011 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 1 w Sanoku. Raport z ewaluacji wewnętrznej

Szkoła Podstawowa nr 1 w Sanoku. Raport z ewaluacji wewnętrznej Szkoła Podstawowa nr 1 w Sanoku Raport z ewaluacji wewnętrznej Rok szkolny 2014/2015 Cel ewaluacji: 1. Analizowanie informacji o efektach działalności szkoły w wybranym obszarze. 2. Sformułowanie wniosków

Bardziej szczegółowo

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.),

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), Istota umów wzajemnych Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Dział III Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych. art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Bardziej szczegółowo

Analiza zasadności umieszczania nieletnich w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii uwarunkowania prawne w

Analiza zasadności umieszczania nieletnich w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii uwarunkowania prawne w Analiza zasadności umieszczania nieletnich w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii uwarunkowania prawne w kontekście realiów kierowania i umieszczania nieletnich

Bardziej szczegółowo

- podczas rozmowy telefonicznej z ofiarą przemocy w rodzinie;

- podczas rozmowy telefonicznej z ofiarą przemocy w rodzinie; Załącznik do Zarządzenia Nr 0152.35.2011 Z dnia 27 czerwca 2011r. PROCEDURA POSTEPOWANIA PRACOWNIKÓW SOCJALNYCH PRZY WYKONYWANIU CZYNNOŚCI ODEBRANIA DZIECKA Z RODZINY W RAZIE BEZPOŚREDNIEGO ZAGROŻENIA

Bardziej szczegółowo

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 8 Obowiązki pracodawcy Podstawowy obowiązek

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ

WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ Anna Gutt- Kołodziej ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI Podczas pracy

Bardziej szczegółowo

wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr /

wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr / wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr / zawarta w dniu. w Szczecinie pomiędzy: Wojewodą Zachodniopomorskim z siedzibą w Szczecinie, Wały Chrobrego 4, zwanym dalej "Zamawiającym" a nr NIP..., nr KRS...,

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania).

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). W momencie gdy jesteś studentem lub świeżym absolwentem to znajdujesz się w dobrym momencie, aby rozpocząć planowanie swojej ścieżki

Bardziej szczegółowo

jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Praktyczny poradnik Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. W zakładce "wnioski

Bardziej szczegółowo

Dlaczego kompetencje?

Dlaczego kompetencje? Dlaczego kompetencje? Kompetencje to słowo, które słyszymy dziś bardzo często, zarówno w kontekście konieczności wykształcania ich u uczniów, jak i w odniesieniu do naszego osobistego rozwoju zawodowego.

Bardziej szczegółowo

III. GOSPODARSTWA DOMOWE, RODZINY I GOSPODARSTWA ZBIOROWE

III. GOSPODARSTWA DOMOWE, RODZINY I GOSPODARSTWA ZBIOROWE III. GOSPODARSTWA DOMOWE, RODZINY I GOSPODARSTWA ZBIOROWE 1. GOSPODARSTWA DOMOWE I RODZINY W województwie łódzkim w maju 2002 r. w skład gospodarstw domowych wchodziło 2587,9 tys. osób. Stanowiły one 99,0%

Bardziej szczegółowo

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które Oddział Powiatowy ZNP w Gostyninie Uprawnienia emerytalne nauczycieli po 1 stycznia 2013r. W związku napływającymi pytaniami od nauczycieli do Oddziału Powiatowego ZNP w Gostyninie w sprawie uprawnień

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2012 BS/74/2012 O DOPUSZCZALNOŚCI STOSOWANIA KAR CIELESNYCH I PRAWIE CHRONIĄCYM DZIECI PRZED PRZEMOCĄ

Warszawa, maj 2012 BS/74/2012 O DOPUSZCZALNOŚCI STOSOWANIA KAR CIELESNYCH I PRAWIE CHRONIĄCYM DZIECI PRZED PRZEMOCĄ Warszawa, maj 2012 BS/74/2012 O DOPUSZCZALNOŚCI STOSOWANIA KAR CIELESNYCH I PRAWIE CHRONIĄCYM DZIECI PRZED PRZEMOCĄ Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYKI ZAWODOWEJ. Kierunek studiów: PSYCHOLOGIA. Edycja 2014

PROGRAM PRAKTYKI ZAWODOWEJ. Kierunek studiów: PSYCHOLOGIA. Edycja 2014 PROGRAM PRAKTYKI ZAWODOWEJ Kierunek studiów: PSYCHOLOGIA Specjalność: PSYCHOLOGIA DIALOGU MIĘDZYLUDZKIEGO Studia: STACJONARNE/ NIESTACJONARNE I. ORGANIZACJA PRAKTYKI Edycja 2014 1. Praktyka zawodowa na

Bardziej szczegółowo

Lublin, dnia 15 lutego 2016 r. Poz. 765 UCHWAŁA NR XI/103/2016 RADY POWIATU ŁUKOWSKIEGO. z dnia 28 stycznia 2016 r.

Lublin, dnia 15 lutego 2016 r. Poz. 765 UCHWAŁA NR XI/103/2016 RADY POWIATU ŁUKOWSKIEGO. z dnia 28 stycznia 2016 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO Lublin, dnia 15 lutego 2016 r. Poz. 765 UCHWAŁA NR XI/103/2016 RADY POWIATU ŁUKOWSKIEGO w sprawie zasad rozliczania tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 1 Pytanie nr 1: Czy oferta powinna zawierać informację o ewentualnych podwykonawcach usług czy też obowiązek uzyskania od Państwa

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie społeczne pracownika

Zabezpieczenie społeczne pracownika Zabezpieczenie społeczne pracownika Swoboda przemieszczania się osób w obrębie Unii Europejskiej oraz możliwość podejmowania pracy w różnych państwach Wspólnoty wpłynęły na potrzebę skoordynowania systemów

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA NR 1 PRZYPROWADZANIA I ODBIERANIA DZIECKA Z PRZEDSZKOLA HELIANTUS

PROCEDURA NR 1 PRZYPROWADZANIA I ODBIERANIA DZIECKA Z PRZEDSZKOLA HELIANTUS Podstawa prawna PROCEDURA NR 1 PRZYPROWADZANIA I ODBIERANIA DZIECKA Z PRZEDSZKOLA HELIANTUS Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH TRUDNYCH WYCHOWAWCZO Zespół Szkół im. Henryka Sienkiewicza w Końskowoli

PROCEDURY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH TRUDNYCH WYCHOWAWCZO Zespół Szkół im. Henryka Sienkiewicza w Końskowoli PROCEDURY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH TRUDNYCH WYCHOWAWCZO Zespół Szkół im. Henryka Sienkiewicza w Końskowoli POZIOMY PRACY WYCHOWAWCZEJ I. PRACA WYCHOWAWCZA WYCHOWAWCY KLASY 1. Zapoznanie rodziców z obowiązującymi

Bardziej szczegółowo

Wolontariat w Polsce. Gimnazjum Szkoła ponadgimnazjalna. Scenariusz lekcji wychowawczej z wykorzystaniem burzy mózgów. 45 min

Wolontariat w Polsce. Gimnazjum Szkoła ponadgimnazjalna. Scenariusz lekcji wychowawczej z wykorzystaniem burzy mózgów. 45 min Gimnazjum Szkoła ponadgimnazjalna Scenariusz lekcji wychowawczej z wykorzystaniem burzy mózgów 45 min Wolontariat w Polsce Autorka scenariusza: Małgorzata Wojnarowska Cele lekcji: Uczeń: wyjaśnia znaczenie

Bardziej szczegółowo

- o zmianie o Krajowym Rejestrze Sądowym

- o zmianie o Krajowym Rejestrze Sądowym Warszawa, dnia 28 sierpnia, 2012 rok Grupa Posłów na Sejm RP Klubu Poselskiego Ruch Palikota Szanowna Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z religii Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Przechlewie

Przedmiotowy system oceniania z religii Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Przechlewie Przedmiotowy system oceniania z religii Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Przechlewie I. Formy oceniania ucznia. Pomiar osiągnięć ucznia odbywa się w całym procesie katechizacji za pomocą następujących

Bardziej szczegółowo

Zamawiający potwierdza, że zapis ten należy rozumieć jako przeprowadzenie audytu z usług Inżyniera.

Zamawiający potwierdza, że zapis ten należy rozumieć jako przeprowadzenie audytu z usług Inżyniera. Pytanie nr 1 Bardzo prosimy o wyjaśnienie jak postrzegają Państwo możliwość przeliczenia walut obcych na PLN przez Oferenta, który będzie składał ofertę i chciał mieć pewność, iż spełnia warunki dopuszczające

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA. AXIS Stowarzyszenie Pomocy dla Chorych po Urazie Rdzenia Kręgowego. Tekst jednolity z dnia 14.05.2004

STATUT STOWARZYSZENIA. AXIS Stowarzyszenie Pomocy dla Chorych po Urazie Rdzenia Kręgowego. Tekst jednolity z dnia 14.05.2004 STATUT STOWARZYSZENIA AXIS Stowarzyszenie Pomocy dla Chorych po Urazie Rdzenia Kręgowego Tekst jednolity z dnia 14.05.2004 Rozdział I Nazwa, teren działania i siedziba 1 1. Stowarzyszenie (zwane w dalszej

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STUDENCKICH PRAKTYK ZAWODOWYCH

REGULAMIN STUDENCKICH PRAKTYK ZAWODOWYCH REGULAMIN STUDENCKICH PRAKTYK ZAWODOWYCH na kierunkach: administracja, bezpieczeństwo wewnętrzne, politologia, stosunki międzynarodowe w Instytucie Politologii Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW DZIAŁAJĄCEJ PRZY SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 29 IM. GIUSEPPE GARIBALDIEGO W WARSZAWIE

REGULAMIN RADY RODZICÓW DZIAŁAJĄCEJ PRZY SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 29 IM. GIUSEPPE GARIBALDIEGO W WARSZAWIE REGULAMIN RADY RODZICÓW DZIAŁAJĄCEJ PRZY SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 29 IM. GIUSEPPE GARIBALDIEGO W WARSZAWIE I. Postanowienia ogólne 1 1. Niniejszy regulamin określa tryb przeprowadzenia wyborów do rad klasowych

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Rada Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Eurogalicja, zwana dalej Radą, działa na podstawie: Ustawy

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 9 kwietnia 2003 r., I CKN 281/01

Postanowienie z dnia 9 kwietnia 2003 r., I CKN 281/01 Postanowienie z dnia 9 kwietnia 2003 r., I CKN 281/01 Jeżeli fundator przewiduje prowadzenie działalności gospodarczej przez fundację od chwili jej ustanowienia, to w oświadczeniu o ustanowieniu fundacji,

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015. Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi.

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015. Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi. RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi. CEL EWALUACJI: PRZEDMIOT EWALUACJI: Skład zespołu: Anna Bachanek

Bardziej szczegółowo

LEKCJA 3 STRES POURAZOWY

LEKCJA 3 STRES POURAZOWY LEKCJA 3 STRES POURAZOWY Stres pourazowy definicje Stres pourazowy definiuje się jako zespół specyficznych symptomów, które mogą pojawić się po przeżyciu ekstremalnego, traumatycznego zdarzenia. Są to

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych

z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych U C H WA Ł A S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez

Bardziej szczegółowo

Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony

Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony Uwagi ogólne Definicja umowy Umowa o pracę stanowi dokument stwierdzający zatrudnienie w ramach stosunku pracy. Według ustawowej definicji jest to zgodne oświadczenie

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia SPIN

Statut Stowarzyszenia SPIN Statut Stowarzyszenia SPIN Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie nosi nazwę SPIN w dalszej części Statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia

Bardziej szczegółowo

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie: Źródło: http://bip.mswia.gov.pl/bip/projekty-aktow-prawnyc/2005/481,projekt-rozporzadzenia-ministra-spraw-wewnetrznych-i -Administracji-z-dnia-2005-r.html Wygenerowano: Czwartek, 28 stycznia 2016, 20:27

Bardziej szczegółowo

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Druk: Drukarnia VIVA Copyright by Infornext.pl ISBN: 978-83-61722-03-8 Wydane przez Infornext Sp. z o.o. ul. Okopowa 58/72 01 042 Warszawa www.wieszjak.pl Od

Bardziej szczegółowo

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM PLANOWANIE DZIAŁAŃ Określanie drogi zawodowej to szereg różnych decyzji. Dobrze zaplanowana droga pozwala dojechać do określonego miejsca w sposób, który Ci

Bardziej szczegółowo

Zasady rekrutacji do Żłobka nr 46 przy ul. St. Przybyszewskiego 70/72

Zasady rekrutacji do Żłobka nr 46 przy ul. St. Przybyszewskiego 70/72 Zasady rekrutacji do Żłobka nr 46 przy ul. St. Przybyszewskiego 70/72 w ramach realizacji projektu pt: Mama i tata wracają do pracy, a ja idę do żłobka Rekrutacja do Żłobka nr 46 będzie prowadzona z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Regulamin Pracy Komisji Rekrutacyjnej w Publicznym Przedszkolu Nr 5 w Kozienicach

Regulamin Pracy Komisji Rekrutacyjnej w Publicznym Przedszkolu Nr 5 w Kozienicach Regulamin Pracy Komisji Rekrutacyjnej w Publicznym Przedszkolu Nr 5 w Kozienicach Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 o systemie oświaty (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 2156 ze zm.),

Bardziej szczegółowo

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Program realizowany w ramach Miejskiego Programu Zapobiegania Przestępczości oraz Ochrony Bezpieczeństwa Obywateli i Porządku Publicznego. Miejski Program

Bardziej szczegółowo

JAK OCENIAĆ, BY WSPIERAĆ ROZWÓJ UCZNIA

JAK OCENIAĆ, BY WSPIERAĆ ROZWÓJ UCZNIA JAK OCENIAĆ, BY WSPIERAĆ ROZWÓJ UCZNIA Jak oceniać, by wspierać rozwój ucznia PLAN PREZENTACJI: 1. Wstęp 2. Atmosfera w szkole 3. Zajęcia edukacyjne 4. Ocenianie ucznia 5. Współpraca w szkole 6. Współpraca

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR OPS 021.1.46.2012. Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Sandomierzu. z dnia 20.08.2012

ZARZĄDZENIE NR OPS 021.1.46.2012. Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Sandomierzu. z dnia 20.08.2012 ZARZĄDZENIE NR OPS 021.1.46.2012 Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Sandomierzu z dnia 20.08.2012 w sprawie wprowadzenie procedury dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU. z dnia 27.06.2005roku

UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU. z dnia 27.06.2005roku i Strona znajduje się w archiwum. Data publikacji : 30.06.2005 Uchwała nr 660 Druk Nr 687 UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU z dnia 27.06.2005roku w sprawie: przyjęcia Regulaminu przyznawania

Bardziej szczegółowo

Kolorowe przytulanki

Kolorowe przytulanki Innowacja pedagogiczna. Kolorowe przytulanki Autorki : mgr Małgorzata Drozdek mgr Wioletta Szypowska Założenia ogólne: Każdy rodzaj kontaktu ze sztuką rozwija i kształtuje osobowość człowieka. Zajęcia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO Załącznik nr 1 do Uchwały Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Opolu Nr 786/VI/2014 z dnia 29.09.2014 r. REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XLIII/356/08 Rady Miejskiej w Staszowie z dnia 23. 12.2008r sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Staszów z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność

Bardziej szczegółowo

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym Samorządowy Program dotyczący pomocy finansowej dla gmin/miast na zakup nowych samochodów ratowniczo - gaśniczych ze sprzętem ratowniczogaśniczym zamontowanym na stałe oraz zakup sprzętu ratowniczo-gaśniczego

Bardziej szczegółowo

WZÓR UMOWY DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO na realizację szkoleń w ramach projektu Patrz przed siebie, mierz wysoko UMOWA NR.

WZÓR UMOWY DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO na realizację szkoleń w ramach projektu Patrz przed siebie, mierz wysoko UMOWA NR. Załącznik nr 6 do SIWZ WZÓR UMOWY DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO na realizację szkoleń w ramach projektu Patrz przed siebie, mierz wysoko UMOWA NR. Zawarta w dniu..... roku w. POMIĘDZY:. reprezentowaną

Bardziej szczegółowo

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie Załącznik Nr 11 do Uchwały Nr XX/136/2012 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 25 września 2012 r. STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie ROZDZIAŁ I NAZWA I OBSZAR SOŁECTWA 1. Samorząd

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE ZASADY PRZYZNAWANIA REFUNDACJI CZĘŚCI KOSZTÓW PONIESIONYCH NA WYNAGRODZENIA, NAGRODY ORAZ SKŁADKI NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE SKIEROWANYCH BEZROBOTNYCH DO 30 ROKU ŻYCIA PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W JAWORZE

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja

Regulamin konkursu Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja Regulamin konkursu Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja I. Postanowienia ogólne: 1. Konkurs pod nazwą Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja (zwany dalej: Konkursem ), organizowany jest przez spółkę pod firmą: Grupa

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECKA W RODZINIE

PRAWA DZIECKA W RODZINIE PRAWA DZIECKA W RODZINIE W 1989 r. Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych uchwali o jednomy lnie Konwencj o Prawach Dziecka. Polska ratyfikowa a j w 1991r. Podpisuj c Konwencj prezydent z o y stosowne

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZYZNAWANIA ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W ŁASKU

ZASADY PRZYZNAWANIA ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W ŁASKU ZASADY PRZYZNAWANIA ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W ŁASKU I. INFORMACJE OGÓLNE 1. Na podstawie art. 69 a i 69 b ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH dr Wojciech R. Wiewiórowski Warszawa, dnia 18 czerwca 2014 r. DOLiS-035-1239 /14 Prezes Zarządu Spółdzielnia Mieszkaniowa w związku z uzyskaniem przez Generalnego

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE Rozdział I Postanowienia Ogólne. 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Polskie Stowarzyszenie Dyrektorów Szpitali w Krakowie w dalszej części określone

Bardziej szczegółowo

2.Prawo zachowania masy

2.Prawo zachowania masy 2.Prawo zachowania masy Zdefiniujmy najpierw pewne podstawowe pojęcia: Układ - obszar przestrzeni o określonych granicach Ośrodek ciągły - obszar przestrzeni którego rozmiary charakterystyczne są wystarczająco

Bardziej szczegółowo

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 w celu wszczęcia postępowania i zawarcia umowy opłacanej ze środków publicznych 1. Przedmiot zamówienia:

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 sierpnia 2015 r. Poz. 1253 OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 13 sierpnia 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Załącznik nr 1 do Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2008-2015 Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Przepisy ogólne 1 1. Walne Zebranie Członków

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji wewnętrznej

Raport z ewaluacji wewnętrznej Raport z ewaluacji wewnętrznej w Szkole Podstawowej nr 213 i Gimnazjum Publicznym Nr 49 w Łodzi ROK SZKOLNY 2014/1015 Wpływ zastosowania technologii informatycznych na podniesienie poziomu zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Jesteś tu: Bossa.pl Kurs giełdowy - Część 10 Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Kontrakt terminowy jest umową pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do nabycia a druga do

Bardziej szczegółowo

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których:

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których: Warszawa, dnia 25 stycznia 2013 r. Szanowny Pan Wojciech Kwaśniak Zastępca Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego Pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa Wasz znak: DRB/DRB_I/078/247/11/12/MM W

Bardziej szczegółowo

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta BYCZYNA na lata 2015-2020

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta BYCZYNA na lata 2015-2020 Rewitalizacja zgodnie z definicją, jaką podaje słownik języka polskiego to odbudowa zniszczonych budynków lub dzielnic miasta. Samo słowo rewitalizacja z łaciny oznacza re- na powrót + vita- życie = ożywienie

Bardziej szczegółowo