Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie. Wydział Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie. Wydział Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska"

Transkrypt

1 Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Wydział Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska Katedra Geoinformacji, Fotogrametrii i Teledetekcji Środowiska PRACA MAGISTERSKA Wykorzystanie technologii skaningu naziemnego w procesie dokumentowania wypadków drogowych i miejsc przestępstw 3D- Scanning Technology in Forensic Science And Road Crash Investigations Nazwisko i Imię: Klaudia Gergont i Edyta Kierys Kierunek studiów: Geodezja i Kartografia Specjalność : Fotogrametria i Teledetekcja Ocena:.. Promotor: dr hab. inż. Krystian Pyka prof. AGH Recenzent: dr inż. Urszula Marmol Kraków, rok akademicki: 2008/2009 Niniejsza praca dyplomowa opracowana została przeze mnie samodzielnie i zgodnie z Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia r. (Dz. U nr 24 poz. 83) wraz z nowelizacja z dnia r. (Dz. U nr 166 poz. 1610) oraz z dnia r. (Dz. U nr 91 poz. 869).... (czytelny podpis studenta)

2 Składamy serdeczne podziękowania Promotorowi dr hab. inż. Krystianowi Pyce prof. AGH za okazaną pomoc i stworzenie przyjaznej i serdecznej atmosfery ułatwiającej napisanie niniejszej pracy, za pomoc w nawiązaniu współpracy z instytucjami państwowymi, za życzliwość oraz cenne uwagi i wskazówki merytoryczne udzielone w czasie opracowywania wyników a także za pomoc w uzyskaniu wsparcia finansowego ze strony uczelni dla przedsięwzięć realizowanych w trakcie prac badawczych. 2

3 Panu Jackowi Krawcowi za udostępnienie specjalistycznego sprzętu pomiarowego oraz zapewnienie opieki dydaktycznej i merytorycznej podczas wykonywanych prac badawczych. Za umożliwienie przeprowadzenia badań i udzielenie merytorycznego wsparcia dziękujemy również: Panu Mazowieckiemu Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w Radomiu insp. Ryszardowi Szkotnickiemu, Podkarpackiemu Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w Rzeszowie insp. Józefowi Gdańskiemu, Naczelnikowi Wydziału Mechanoskopii i Balistyki mł. insp. mgr inż. Jarosławowi Rosiakowi Zastępcy Komendanta Miejskiego Policji w Rzeszowie nadkom. Bogusławowi Kanii 3

4 Zastępcy Komendanta Powiatowego Policji w Mielcu nadkom. Robertowi Płoszajowi Zastępcy Naczelnika Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w Krakowie nadkom. Robertowi Borzęckiemu inż. Zbigniewowi Jabłońskiemu biegłemu sądowemu ds. techniki samochodowej i wypadków drogowych podinsp. mgr inż. Markowi Gosławskiemu specjaliście w Wydziale Mechanoskopii Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Głównej Policji w Warszawie mgr Tadeuszowi Bratkowskiemu biegłemu sądowemu z zakresu kryminalistycznej rekonstrukcji wypadków drogowych 4

5 Streszczenie Skaning laserowy charakteryzujący się dużą szczegółowością danych, a przy tym wysoką precyzją i stosunkowo krótkim czasem pomiarów, znalazł już zastosowanie w większości gałęzi przemysłu. Jednak w dalszym ciągu prowadzone są rozliczne badania, mające na celu poszerzenie zakresu jego przydatności, również w takich dziedzinach życia jak medycyna, archeologia, bezpieczeństwo i wymiar sprawiedliwości. Ze względu na możliwości, jakie za sobą niesie, na szczególną uwagę zasługuje idea wdrożenia skaningu do pracy policji, umożliwiając tym samym zwiększenie dokładności opracowań, wzbogacenie dotychczas stosowanych technik, jak również przyspieszenie czynności wykonywanych na miejscu zdarzenia. Dzięki współpracy podjętej z instytucjami, wykonano pomiar trzech różnych pod względem charakteru zdarzeń, tj. śmiertelnego wypadku z udziałem motocyklisty, kolizji drogowej, w której doszło do zderzenia dwóch pojazdów oraz miejsca zabójstwa. Prace terenowe polegały na przeprowadzeniu wizji lokalnej, rozmieszczeniu sygnałów, a także określeniu przybliżonego położenia stanowisk skanera. W celu wykonania właściwego dla danego zdarzenia pomiaru, należało wyznaczyć odpowiednie parametry skanowania. Pozyskane ze skaningu laserowego chmury punktów poddano wstępnej obróbce w celu stworzenia przestrzennego modelu miejsca zdarzenia. W kolejnym etapie, dane przetworzono w specjalistycznych oprogramowaniach służących do generowania rzutów i przekrojów, a także tworzenia modeli powierzchniowych. Na podstawie tak przeprowadzonych badań wykazano korzyści, jakie niesie za sobą zastosowanie technologii naziemnego skaningu laserowego w procesie dokumentowania miejsc zdarzeń. 5

6 Summary Laser scanning, characterized by the great minuteness of data and the high precision as well as a relatively short surveying time, has already been applied in the majority of industry branches. However, various researches are still conducted in order to expand the range of its usefulness, even in such areas of life as medicine, archaeology, safety and forensic science. Taking into consideration its possibilities, special attention deserves the idea of implementing the technology of the terrestrial laser scanning to the work in the police, thereby enabling the increase of the studies accuracy, the enrichment of the techniques applied so far, and also the acceleration of activities executed on the scene. Thanks to the cooperation with the institutions, the survey of three various events was performed, i.e. the deadly accident with a motorcyclist, the two-vehicle road collision and the murder scene. Field works consisted of carrying out local vision, the placement of signals, and also defining the approximate location of the scanner positions. In order to do the proper survey for the given event, suitable parameters of scanning ought to be marked. Point clouds, collected from laser scanning, were subject to the preliminary processing in order to form the spatial model of the event place. In the next stage, the data was processed in specialist software used for generating projections and sections, and also creating superficial models. On the basis of the conducted research, the advantages of the use of the terrestrial laser scanning technology in the process of documenting the places of events were proved. 6

7 Spis trace 1. Wstęp Charakterystyka naziemnego skaningu laserowego Idea skanowania 3D Zasada działania skanerów laserowych Klasyfikacja naziemnych skanerów laserowych Dokładność pomiaru oraz wpływające na nią ograniczenia podczas skanowania różnych powierzchni Zalety i wady technologii skaningu laserowego Procedury i czynności związane z dokumentowaniem miejsca zdarzenia Oględziny. Przedmiot, cel, podmiot odpowiedzialny za prowadzenie Metodyka przeprowadzanych czynności Pojęcie śladu kryminalistycznego Techniki kryminalistyczne Przedmiot, cel ekspertyzy Pojęcie eksperymentu procesowego Protokół Analiza przydatności skaningu w pracy policji Skanery wybrane pod kątem wykorzystania w pracy policji Zastosowanie skaningu w statutowych zadaniach policji Wykorzystanie skanowania 3D na miejscu przestępstwa Wykorzystanie skanowania 3D na miejscu wypadku drogowego Porównanie z innymi metodami Podsumowanie analizy przydatności Oprogramowanie do opracowań danych ze skaningu laserowego, wybrane pod kątem przydatności w pracy policji Wykonanie pomiaru, obsługa skanera Przetwarzanie wstępne chmury punktów Udostępnianie, przesyłanie danych Praca na chmurze punktów (obróbka) Wykonanie pomiaru na miejscu zdarzenia Charakterystyka zarejestrowanych zdarzeń

8 6.2 Sprzęt wykorzystany podczas pomiaru Czynności przeprowadzane podczas skanowania miejsca zdarzenia Opracowanie kameralne danych pochodzących z procesu skanowania laserowego Wstępna obróbka danych - Z+F LaserControl Cyclone, TruView Tworzenie modeli powierzchniowych - Geomagic Studio ASCAN (rzuty i przekroje, praca na chmurze punktów) Praktyczne aspekty stosowania technologii skanowania laserowego w statutowych zadaniach policji Wnioski Literatura Wykaz rysunków, tabel i zdjęć Wykaz rysunków Wykaz tabel Wykaz zdjęć Wykaz załączników (umieszczonych na DVD)

9 1. Wstęp Skaning laserowy, będący jedną z najnowocześniejszych technologii pomiarów przestrzennych, znajduje zastosowanie w coraz to nowszych dziedzinach nauk i techniki. Możliwości, które wyróżniają tę metodę spośród wielu innych to m.in. określenie współrzędnych przestrzennych, czy też wizualizacja dowolnego obszaru, skomplikowanych obiektów, konstrukcji, budynków, a nawet wnętrz z nadzwyczajną szybkością i precyzją. Mając na względzie ciągłe doskonalenie warunków życia, a także zapewnienie bezpieczeństwa ludzi oraz możliwości korzystania z osiągnięć nauki, przeprowadzono analizy pod względem przydatności naziemnego skaningu laserowego w pracy policji. Wdrożenie tej technologii do systemu policyjnych opracowań pozwala na precyzyjne dokumentowanie stanu faktycznego miejsca zdarzenia, a co za tym idzie stwarza możliwość odtworzenia każdej rozpatrywanej sytuacji w metrycznym modelu. Uwagę przykuwa nie tylko sama technika pomiaru, ale także możliwości opracowań, jakie za sobą niesie. Dane pozyskane metodą skaningu laserowego można poddać dowolnej obróbce w specjalistycznych oprogramowaniach, mających oprócz podstawowych funkcji modelowania, czy też możliwości wizualizacji, także profesjonalne narzędzia do rekonstrukcji zdarzeń. Celem niniejszej pracy dyplomowej jest wykazanie przydatności technologii naziemnego skaningu laserowego w procesie dokumentowania miejsc zdarzeń. Zakładając, że skaning może znacznie polepszyć skuteczność pracy policji poprzez wprowadzenie nowatorskich rozwiązań, jak również wzbogacenie dotychczas stosowanych technik śledczych, należy przyjąć, iż przyczyni się do zapewnienia wiarygodności dokumentacji miejsca zdarzenia, oraz zwiększy efektywność podejmowanych w oparciu o uzyskane dane przedsięwzięć w prowadzonych sprawach. Zapoznanie z procedurą prowadzonych czynności podczas oględzin oraz wykonanie rzeczywistych pomiarów na miejscach zdarzeń, możliwe było dzięki współpracy z Komendą Wojewódzką i Komendą Miejską Policji w Rzeszowie, Komendą Miejską Policji w Krakowie, Komendą Powiatową Policji w Mielcu oraz Komendą Powiatową Policji w Kolbuszowej, zaś dodatkową opiekę merytoryczną zapewniły Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji, 9

10 Komenda Wojewódzka Policji w Kielcach, Laboratorium Kryminalistyczne w Rzeszowie oraz Instytut Ekspertyz Sądowych. Przeprowadzenie wszelkich badań w ramach pracy dyplomowej umożliwiła firma Laser 3D Jacek Krawiec (wyłączny dystrybutor na Polskę firmy Zoller+Fröhlich), poprzez udostępnienie specjalistycznego sprzętu pomiarowego skanera laserowego Imager 5006i, oraz oprogramowania Z+F LaserControl, służącego do opracowania danych pochodzących z pomiaru, a także zapewnienie opieki dydaktycznej i merytorycznej podczas wykonywanych pomiarów. Pozyskane ze skaningu dane dodatkowo opracowano w programie Cyclone, udostępnionym przez firmę Leica, Geomagic firmę Smarttech, Ascan firmę ASTRAGIS Krzysztof Bratuś. 10

11 2. Charakterystyka naziemnego skaningu laserowego Skaning laserowy, jako jedna z najnowocześniejszych, a przy tym niezwykle szybko rozwijających się technologii pomiarowych, znajduje zastosowanie w coraz nowszych dziedzinach nauki i techniki. Zalety tej nowatorskiej metody pomiaru są nieocenione, a producenci wciąż opracowują nowe rozwiązania, aby podnieść wydajność i usprawnić system skanowania. Możliwości wyróżniające technologię skaningu laserowego spośród innych, to m.in. określenie współrzędnych przestrzennych w czasie rzeczywistym, a także wizualizacja dowolnego obszaru, skomplikowanych obiektów, budynków i konstrukcji oraz wnętrz z nadzwyczajną szybkością i precyzją, a przy tym z zachowaniem niesłychanie wysokiej szczegółowości informacji. Naziemne skanery laserowe, dzięki swej funkcjonalności i ekonomii pomiaru, znalazły zastosowanie zarówno w dziedzinie projektowania (do digitalizacji obiektu, do wykonania fotorealistycznej wizualizacji, do sporządzania analiz inżynierskich oraz produkcji i kontroli jakości), jak tworzeniu fachowej i precyzyjnej dokumentacji zabytków czy też kopalni. 2.1 Idea skanowania 3D System skanowania laserowego umożliwia automatyczne pozyskiwanie danych przestrzennych istniejących obiektów w czasie rzeczywistym, które w etapach późniejszych można przetwarzać w dowolny sposób. Skanowanie 3D wiąże się z terminem inżynieria odwrotna (ang. Reverse Engineering), która zajmuje się metodami umożliwiającymi wprowadzenie autentycznych obiektów do wirtualnej rzeczywistości, a następnie ich edytowaniem i poddawaniem dowolnej obróbce cyfrowej przy użyciu programów CAD/CAM, programów do prototypowania, wizualizacji czy animacji.[19] 11

12 Rys.1. Inżynieria odwrotna w strukturze CAD/CAM [19] Efektem procesu skanowania jest chmura punktów, czyli zbiór pomierzonych punktów o współrzędnych przestrzennych XYZ, oraz intensywności odbicia sygnału laserowego (I), będący natychmiastową reprezentacją wyników pomiaru skanerem laserowym oraz materiałem wyjściowym do modelowania 3D w różnych programach graficznych. Chmura punktów zapisywana jest w skali rzeczywistej (1:1), w układzie lokalnym skanera i daje dobrą wizualizację mierzonego obiektu dzięki ogromnej ilości pomierzonych danych. Cechami charakterystycznymi zbioru punktów pomierzonego przez skaner jest gęstość i związana z nią rozdzielczość, czyli zdolność detekcji małych obiektów w chmurze punktów, dokładność wyznaczania położenia punktu chmury zależna od dokładności pomiaru odległości i dokładności odmierzania kątów, oraz grubość chmury punktów związana z zakłóceniami występującymi podczas pomiaru (np. duże zakłócenia występują na narożnikach obiektów, gdyż współrzędne punktów są obliczane na podstawie średniej z odbić sygnału lasera i w efekcie powstają błędne informacje). 12

13 Rys.2. Chmura punktów, efekt czarno białej fotografii [36] W celu dobrego zeskanowania danego obiektu lub obszaru, należy prawidłowo rozplanować ilość i rozmieszczenie stanowisk skanera. W wyniku pomiaru, na jednym stanowisku otrzymujemy zbiór punktów zwany skanem. Skany z poszczególnych stanowisk instrumentu zostają poddane rejestracji. Przez rejestrację rozumie się proces, polegający na orientacji względem siebie pojedynczych skanów oraz połączeniu ich w całość. Aby złożyć skany z poszczególnych stanowisk w jedną scenę 3D, wykorzystuje się specjalne znaczki pomiarowe (tarcze i sygnały) o odpowiednim kształcie, wielkości i kolorystyce. Sygnały mają na ogół wzór szachownicy, składającej się z dwóch białych i dwóch ciemno-szarych kwadratów, ale wykorzystywane są również sygnały sferyczne, o wzorze złożonym z koncentrycznych okręgów. Znaczki wykonuje się z materiału matowego i nierefleksyjnego. Wybrane przykłady sygnałów pokazano na rys.3. 13

14 Rys.3. Przykłady sygnałów stosowanych podczas procesu skanowania [12,23] Tarcze i sygnały rozmieszcza się w różnych poziomach na całym obszarze skanowania tak, aby dały możliwość przestrzennego połączenia i wzajemnej orientacji poszczególnych skanów (minimalna ilość punktów wiążących, przypadająca na jeden skan to 3, jednak optymalnie stosuje się 5-6 punktów). Należy również zwrócić uwagę na ustawienie znaczka pomiarowego w stosunku do skanera, gdyż kąt padania wiązki lasera na znaczek powinien być większy od 45, a wymagana odległość znaczka od instrumentu jest uzależniona od rozdzielczości skanowania- jeśli nie zachowa się tych zasad, znaczek nie zostanie dobrze zeskanowany, co pociąga za sobą trudności oraz błędy w wykonaniu rejestracji skanów.[23] Rys.4. Ustawienie znaczków pod odpowiednim kątem w stosunku do skanera [23] 14

15 Tab.1. Zalecane odległości skanera Imager 5006 od znaczków pomiarowych uzależnione od rozdzielczości skanowania [23] Zalecana odległość Rozdzielczość znaczków pomiarowych przy kącie 90 Middle High Super High Ultra High 1m do 15m 1m do 20m 1m do 25m 1m do 30m Dla pewnej grupy użytkowników, istotne jest pozyskanie chmury punktów w konkretnym układzie współrzędnych. Skany, zapisane w lokalnym układzie skanera, można transformować do dowolnego układu, przy wykorzystaniu punktów kontrolnych o znanych współrzędnych w danym układzie (współrzędne punktów kontrolnych pozyskuje się innymi metodami pomiarowymi np. przy wykorzystaniu GPS lub przez pomiar tachimetryczny). Bazując na wiedzy o współrzędnych punktów kontrolnych (minimalna ilość punktów to 3), przy pomocy transformacji przestrzennej, chmura punktów zostaje transformowana z lokalnego układu współrzędnych skanera, do dowolnego układu.[11] Surowe dane z chmury punktów mogą zostać poddane dowolnej obróbce, a w zależności od potrzeby i programu możliwy jest eksport do różnych formatów, włączając najbardziej popularne jak ASCII, DXF czy DWG. Na podstawie danych ze skaningu można w łatwy sposób uzyskać informacje o rzeczywistych wymiarach danego obiektu. Typowymi produktami skaningu laserowego są: rysunki wektorowe, ortoskany- czyli ortogonalne widoki chmur punktów, oraz różnego rodzaju wizualizacje i animacje (np. film z chmury punktów). Główną zaletę stanowi tu fakt, iż dokumentacja wynikowa ma wysoką dokładność metryczną oraz może mieć dowolną formę od szkiców sytuacyjnych począwszy, poprzez dokładne plany i rzuty, na modelach 3D skończywszy. Przykładowe produkty skaningu laserowego pokazano na rysunkach 5 i 6. 15

16 Rys.5. Ortofoto elewacji Łazienek Warszawskich otrzymane ze skanu [27] Rys.6. Plan Saab bin Soud w Arabii Saudyjskiej, narysowany na podstawie chmury punktów, projekt firmy Dephos i KPG [17] 2.2 Zasada działania skanerów laserowych Na układ pomiarowy skanera składa się źródło promieniowania (którym jest laser), lustro obrotowe, umożliwiające sterowanie kierunkiem wiązki lasera oraz, w przypadku skanerów triangulacyjnych, wysokiej rozdzielczości przetwornik CCD. W skanerach montowane są przeważnie źródła działające w obszarze spektrum widzialnego, ale wyróżniamy również egzemplarze działające w bliskiej podczerwieni [10]. Wiązka lasera ma charakter rozbieżny, średnica plamki lasera zwiększa się wraz ze wzrostem odległości do mierzonego obiektu i jest ściśle skorelowana z rozdzielczością skanera oraz dokładnością pomiaru. Skaner wykorzystuje światło lasera, jako nośnik informacji, który po odbiciu od poszczególnych elementów, dostarcza danych o odległości oraz kątach odchylenia 16

17 wiązki lasera, poziomym i pionowym. Informacje te wykorzystywane są do obliczenia współrzędnych przestrzennych punktów obiektu w układzie lokalnym instrumentu metodą przestrzeni biegunowej, której schemat pokazano na rys.7. [3] Rys.7. Schemat metody biegunowej przestrzeni [3] Współrzędne przestrzenne punktów obliczane są według następujących wzorów: gdzie: S odległość do punktu poziomy kąt skanowania pionowy kąt skanowania Podczas pomiaru dodatkowo rejestrowana jest czwarta współrzędna I intensywność odbicia powracającego sygnału świetlnego, wysłanego przez skaner, dająca realistyczny wygląd skanowanej przestrzeni (skan przypominają czarno-białe zdjęcie). Każda powierzchnia ma inną zdolność odbicia impulsu, co jest uzależnione od rodzaju materiału oraz od koloru i chropowatości. Stosując dodatkowo kamerę zintegrowaną ze skanerem (lub odpowiednio wykonane zdjęcia z aparatu fotograficznego), istnieje możliwość rejestracji wartości R,G,B dla każdego 17

18 pomierzonego punktu, co umożliwia uzyskanie kolorowego skanu, który w takiej postaci jeszcze wierniej oddaje rzeczywistość. Rys.8. Widok kolorowej chmury punktów [53] Informacje o barwach pochodzą ze zdjęcia cyfrowego wykonanego ze stanowiska skanera. W zależności od modelu, stosowane są różne rozwiązania. Niektóre skanery laserowe, jak np. IMAGER 5006 pokazany na rys.9, wyposażone są w kamerkę cyfrową (instalowaną w górnej części instrumentu), zintegrowaną ze skanerem, posiadającą mechanizm sterujący ruchem, automatyzujący rejestrację zdjęć. Rys.9.. Zintegrowana ze skanerem IMAGER 5006 kamera panoramiczna M-Cam zamontowana na korpusie skanera [54] 18

19 W przypadku, gdy skaner nie posiada zintegrowanej ze sprzętem (ani wbudowanej) kamery, w niektórych oprogramowaniach istnieje możliwość pokolorowania chmury punktów ze zdjęć, wykonanych specjalnym aparatem montowanym na statywie skanera lub nawet zwykłym aparatem cyfrowym. [18] W skanerach laserowych zintegrowano system pomiaru odległości z systemem odchylania wiązki lasera, czyli mechanizmem skanującym. Mechaniczny system odchylania wiązek, przy pomocy wirującego urządzenia (lustro, pryzmat) kieruje wiązkę lasera na mierzony element, następnie emitowany impuls po odbiciu od powierzchni obiektu powraca do skanera, dostarczając odpowiednie informacje. Rys.10. Zasada działania (tachimetrycznych) skanerów laserowych [20] Skanery laserowe różnią się między sobą stosowanym systemem pomiaru odległości oraz mechanizmami skanowania. W systemach skanerowych pomiar odległości bazuje głównie na elektrycznej (impulsowej, fazowej) lub optycznej (triangulacyjnej) metodzie pomiaru. Metoda impulsowa, zwana metodą TOF ( time of flight -czas przelotu), polega na pomiarze czasu, w którym sygnał przebywa dwukrotnie drogę od skanera do mierzonego obiektu. Nadajnik miernika odległości emituje impuls, wywołujący elektroniczny pomiar czasu, który następnie odbija się od systemu odbijającego 19

20 i trafia w odbiornik miernika odległości, zatrzymując czas pomiaru.[11] Odległość obliczana jest na podstawie wzoru: gdzie: c prędkość światła, t czas mierzony przez licznik. Rys.11. Schemat działania skanera impulsowego [40] Skanery fazowe bazują na pomiarze różnicy lub przesunięcia w fazie między transmitowanym, a odbieranym sygnałem (wykorzystują sinusoidalną strukturę sygnału laserowego). Odbiornik mierzy wielokrotność N długości fali λ oraz wartość przesunięcia fazowego λ i następnie na podstawie tych danych obliczana jest odległość ze wzoru: gdzie: λ- długość fali, λ- przesunięcie fazowe, N wielokrotność długości fali. 20

21 Rys.12. Schemat działania skanera fazowego [40] Działanie triangulacyjnych skanerów laserowych opiera się na analizie położenia śladu wiązki laserowej padającej na obiekt i bazuje na rozwiązaniu trójkąta planarnego, zdefiniowanego przez środki rzutów sensorów oraz rozpatrywany punkt. Jak widać na rys. 13, układ składa się z dwóch sensorów, z których jednym jest projektor wiązki lasera (może być w postaci pojedynczego promienia lasera lub prążków), a drugim kamera, analizująca lokalizację plamki lasera na obiekcie. Odległość pomiędzy sensorami (zwana bazą) oraz przylegające kąty, wyznaczane są na etapie wcześniejszej kalibracji, w której określa się parametry sensora. Współrzędne punktu zarejestrowanego na odbiorniku wyznaczane są ze wzorów realizujących wcięcie kątowe. Rys.13. Schemat działania skanera triangulacyjnego [22] 21

22 Rys.14. Rezultat przecięcia powierzchni obiektu wiązką lasera i wynikające z tego deformacje konturów analizowane przez kamerę [22] W przypadku systemu odchylania wiązki lasera, w skanerach naziemnych stosuje się pięć rodzajów mechanizmów skanujących, opisanych poniżej. Jedną z opcji jest wykorzystanie wirującego lustra, którego stopnień odchylenia decyduje o kącie odbicia wiązki lasera. W ten sposób tworzony jest pęk linii, leżących na jednej płaszczyźnie. Zostało to pokazane na rys.15. W przypadku wykorzystania kombinacji dwóch luster, promienie lasera można odchylać w dwóch kierunkach. Rys.15. Sposób odchylania wiązki promieni przy wykorzystaniu lustra [11] 22

23 Drugim ze stosowanych rozwiązań jest odchylanie wiązki lasera przy pomocy optycznego pryzmatu w formie regularnego wieloboku, obracającego się wokół własnej osi ruchem jednostajnym, co pokazano na rys. 16. Rys.16. Sposób odchylania wiązki promieni przy wykorzystaniu pryzmatu odbijającego promieniowanie [11] Systemy odchylania wiązki lasera mogą wykorzystywać również rotacje źródła promieniowania wzdłuż dwóch instrumentów. Rys.17. Sposób odchylania wiązki promieni przy wykorzystaniu źródła rotacji [11] Kolejny system wykorzystuje wirujące lustro, aby skierować wiązkę lasera do wejścia w optyczny światłowód (przewodnik światła), uformowany w okrąg. Struktura ta rozwinięta jest w płaszczyznę, w której włókna optyczne formułują wachlarz o wymaganym kącie odchylenia. 23

24 Rys.18. Sposób odchylania wiązki promieni przez włókna optyczne. [11] Ostatnim ze sposobów odchylania wiązki lasera jest wykorzystanie nieruchomego optycznego elementu, formułującego płaszczyznę światła w przestrzeni. Ten system wykorzystywany jest w skanerach triangulacyjnych. Rys.19. Sposób odchylania wiązki promieni przez nieruchomy optyczny element oraz zastosowanie tego systemu podczas skanowania [11] 2.3 Klasyfikacja naziemnych skanerów laserowych Klasyfikacja naziemnych skanerów laserowych, z uwagi na dużą różnorodność modeli na rynku, jest skomplikowana. Na problemy z jednoznaczną klasyfikacją ma również wpływ stosowanie odmiennych technik i rozwiązań w budowie skanerów. Możliwe jest jednak ich porównanie na wielu płaszczyznach, np. ze względu na system pomiaru odległości, czy też porównując parametry techniczne, takie jak 24

25 szybkość, dokładność, zasięg. Należy jednak zaznaczyć, że nie ma jednego, uniwersalnego skanera laserowego, optymalnego do realizacji wszystkich zadań pomiarowych. Niektóre skanery są odpowiednie do wykorzystywania w pomieszczeniach, inne są lepsze przy wykorzystywaniu na odkrytych powierzchniach, są również instrumenty, stosowane przy pomiarach z bliskiego zasięgu, wymagających wysokiej precyzji. [5] Poniżej przedstawiono jedynie niektóre z możliwych klasyfikacji skanerów laserowych. Podział skanerów ze względu na system pomiaru odległości: impulsowe, fazowe, triangulacyjne. Metoda pomiaru odległości wpływa na prędkość, dokładność oraz zasięg pomiaru. Skanery impulsowe cechują się średnią dokładnością, i mniejszą niż w wersji fazowej prędkością pomiaru, mają za to duże możliwości odległościowe (do 1800m). Fazowa metoda pomiaru długości pozwala na osiągnięcie wysokich dokładności przy dużej szybkość pomiaru (nawet do pkt/s), natomiast zasięg skanerów jest ograniczony do kilkudziesięciu metrów. Skanery triangulacyjne, ze względu na optyczny system pomiaru odległości, osiągają dokładności rzędu tysięcznych mm, ale są to instrumenty bliskiego zasięgu (do kilku metrów), dlatego wykorzystuje się je do skanowania obiektów wymagających wysokiej precyzji pomiaru np. eksponatów muzealnych. Podział skanerów ze względu na kształt pola widzenia: panoramiczne, hybrydowe, skaner typu kamera. 25

26 Rys.20. Typy skanerów ze względu na pole widzenia [20] Kształt pola widzenia skanera (maksymalna różnica kątowa zewnętrznych wyjściowych promieni lasera) związany jest z systemem odchylania wiązki lasera. W skanerach typu kamera, które można porównać z kamerami fotogrametrycznymi, wiązka laserowa odchylana jest w stosunkowo niewielkim obszarze widzenia np. 60x60. Wiąże się to z zastosowaniem dwóch zsynchronizowanych luster: jedno do odchylania wiązki lasera w poziomie, drugie do odchylania w pionie. Skanery tego typu, ze względu na ograniczone pole widoku, są optymalne przy skanowaniu odległych obiektów. Z kolei w skanerach panoramicznych stosuje się pojedyncze wirujące lustro, z którym równocześnie obraca się system pomiaru odległości (wokół osi centrum systemu), dzięki czemu pole widoku skanera może osiągnąć wymiary 360 w poziomie, oraz 310 w pionie. Skanery panoramiczne znakomicie sprawdzają się w pomieszczeniach- przy skanowaniu wnętrz. Trzeci rodzaj skanerów - skanery hybrydowe, charakteryzuje się nieograniczonym polem widzenia w poziomie i ograniczonym np. do 60 w pionie. [6,20] Podział skanerów ze względu na zasięg pomiaru: bliskiego zasięgu od kilku cm do kilku m, średniego zasięgu od kilku do 100m, dalekiego zasięgu powyżej 100m. 26

27 Skanery bliskiego zasięgu, ze względu na osiąganie największych dokładności, stosowane są przy pomiarach wymagających dużej precyzji np. eksponatów muzealnych. Z kolei skanery o średnim zasięgu, charakteryzujące się dość wysoką dokładnością, wykorzystywane są do pomiarów szczegółów architektonicznych oraz do pomiarów wewnątrz pomieszczeń. Skanery turzego rodzaju- o dalekim zasięgu, mają duże możliwości odległościowe, ale cechują się gorszą dokładnością pomiaru krótkich odległości. Wykorzystywane są przy pomiarach zewnętrznych dużych obiektów. Dla użytkownika sprzętu bardziej przydatna okazuje się klasyfikacja skanerów na podstawie właściwości technicznych, takich jak szybkość skanowania, rozdzielczość przestrzenna, zasięg skanera, dokładność. Charakterystyka techniczna wybranych modeli skanerów przedstawiona została w załączniku Nr Dokładność pomiaru oraz wpływające na nią ograniczenia podczas skanowania różnych powierzchni Naziemne skanery wykorzystują laser, jako źródło informacji, powracające po odbiciu od powierzchni obiektu do odbiornika zlokalizowanego w skanerzew przypadku skanerów zasięgowych, natomiast w przypadku skanerów triangulacyjnych, powracające do kamery. Precyzja pomiarów przeprowadzanych przez laserowe systemy skanujące, uwarunkowana jest głównie dokładnością wyznaczania odległości oraz dokładnością wyznaczania kątów. Na te wielkości mają wpływ nie tylko jakość i funkcje danego skanera, ale również zewnętrzne czynniki, takie jak warunki atmosferyczne i środowiskowe, czy też zdolność powierzchni obiektu do odbijania promieniowania, zależna od własności promieniowania padającego na obiekt (długość fali, polaryzacja), materiału (kolor, współczynnik odbicia) oraz geometrycznych własności powierzchni (głównie chropowatość). [2,11] Materiał, pokrywający powierzchnię obiektu, w znacznym stopniu wpływa na zdolność odbijania wiązki lasera, a co za tym idzie dokładność skanowania. Refleksyjność (zdolność do odbijania fal świetlnych i radiowych) skanowanych obiektów determinowana jest przez rodzaj materiału oraz kolor. W tabeli nr 2 27

28 przedstawiono refleksyjność wybranych materiałów przy długości fali promieniowania padającego 900nm. Tab.2. Współczynnik odbicia fali długości 900nm dla wybranych materiałów [11] Materiał Współczynnik odbicia [%] Biały papier 100% Drewno, materiał drewniany (sosna?, czysty, suchy) 94% Śnieg 80-90% Biały kamień 85% Wapień, glina powyżej 75% Gazeta z nadrukiem 69% Drzewa liściaste 60% Drzewa iglaste 30% Płaski brzeg plaży, odsłonięte obszary pustyni 50% Beton, gładki 24% Asfalt z kamykami 17% Lawa 8% Czarna smoła 5% Istnieją powierzchnie bardzo trudne do skanowania, charakteryzujące się dużymi niedokładnościami podczas pomiaru lub występowaniem tzw. czarnych dziur, spowodowanych tym, że na danym obszarze żadne z pomierzonych danych nie zostaną zarejestrowane. Powierzchnie niekorzystne w procesie skanowania i mogące powodować duże niedokładności w pomiarze to: powierzchnie wysoce odbijające, takie jak wypolerowane, szlifowane metale, lśniące, połyskujące farby itp., powierzchnie wysoce absorbujące promieniowanie (kolor czarny), powierzchnie półprzeźroczyste jak np. czyste szkło. W celu poprawy wyniku pomiaru niesprzyjających powierzchni, spryskuje się je białym talkiem lub posypuje pudrem. [23] Duży wpływ na dokładność pomiaru ma również geometria obiektu, a szczególnie efekty skanowania na krawędziach. Ze względu na to, iż plamka lasera ma pewną wielkość (nawet odpowiednio wyostrzony laser nie jest skupiony do rozmiaru punktu), podczas uderzenia w krawędź obiektu, tylko część promieni zostanie odbita. 28

29 Pozostała cześć może odbić się od przyległej powierzchni, innej powierzchni na krawędzi, lub wcale nie zostanie odbita - jeśli nie ma żadnych innych obiektów w zasięgu działania skanera. Ze względu na to, iż określona odległość jest średnią w obszarze, w który uderzyła wiązka lasera, występują oczywiste błędy odległości, mogące wynosić od milimetrów do nawet kilku decymetrów. [2,11] Podczas skanowania obiektów należy zwrócić uwagę na ustawienie stanowisk skanera w stosunku do płaszczyzn skanowanych obiektów. W przypadku, gdy odchylenie płaszczyzny pionowej w stosunku do toru sygnału jest większe od 90, promień nie powraca do skanera, lub występuje więcej odbić. Na rysunku 21 przedstawiono uderzenie sygnału świetlnego na stałą powierzchnię, oraz powstające składniki promieniowania odbijanego i pochłanianego. Rys.21. Części składowe promieniowania padającego na stałą powierzchnię [11] Składnik promieniowania padającego na powierzchnie, powracający po odbiciu do źródła, jest zasadniczym elementem w systemie pomiarowym skanerów. Wraz ze wzrostem kąta zasięgu, natężenie wartości tego składnika wzrasta. Może to prowadzić do sytuacji, w której odległość nie zostanie zmierzona lub będzie pomierzona błędnie - w przypadku, gdy występuje wielokrotne odbicie. W celu uniknięcia tego typu błędów zwiększa się liczbę stanowisk skanera. [11] Na system skanowania laserowego w znacznym stopniu wpływają również warunki środowiska. Skanery działają tylko w określonym przedziale temperatur 29

30 (w zależności od modelu), ale nawet w tym przedziale można obserwować odchylenia, szczególnie w pomiarze odległości. Spowodowane są one tym, że temperatura wewnętrzna skanera może być wyższa od temperatury otoczenia, z powodu wewnętrznego ogrzewania lub ogrzewania będącego skutkiem zewnętrznego promieniowania np. słonecznego. Z kolei powierzchnie, będące bezpośrednio oświetlane przez słońce, wpływają na wzrost błędów zasięgu i dlatego w takich przypadkach zwiększa się niepewność pomiaru. Ponadto, w przypadku, gdy obiekty skanowane są naprzeciw światłu słonecznemu lub jasnemu światłu reflektorów, optyczny odbiornik skanera może zostać oślepiony w takim stopniu, że w tym obszarze żadne z pomierzonych danych nie zostaną zarejestrowane. Podczas skanowania należy również unikać opadów, gdyż powodują słabe pomiary, z powodu rejestracji przez skaner każdej cząsteczki opadu (np. kropli deszczu). [2,11] 2.5 Zalety i wady technologii skaningu laserowego Skaning laserowy, jako dynamicznie rozwijająca się technologia pomiaru, stosowany jest już w większości gałęzi przemysłu, oraz innych dziedzinachpocząwszy od geodezji, architektury i inżynierii poprzez motoryzację, transport i infrastrukturę, a skończywszy na antropologii, archeologii, leśnictwie i medycynie. Zalety tej postępowej technologii są nieocenione, a producenci opracowują coraz to lepsze rozwiązania, aby system skanowania stał się jeszcze bardziej wydajny i funkcjonalny. Podstawowe cechy wyróżniające skaning laserowy spośród innych systemów pomiarowych to wysoka dokładność pomiaru rzeczywistego stanu obiektu, oraz niesłychanie duża szczegółowość danych przy istotnym skróceniu czasu pomiaru. Pomiar odległości za pomocą promienia laserowego połączony z precyzyjnym pomiarem kątów, pozwala na wyznaczenie współrzędnych XYZ mierzonego punktu z kilkumilimetrową dokładnością, a przy tym proces ten jest niezwykle szybki (nowoczesne skanery laserowe potrafią wykonać nawet takich pomiarów w ciągu jednej sekundy). Prowadzi to do zwiększenia produktywności, a co za tym idzie, do oszczędności finansowych. W późniejszym etapie analizy danych, można wybierać do obróbki najważniejsze fragmenty sceny np. detale architektoniczne, czy też uszkodzone części samochodu. 30

31 Istotną zaletą skanerów jest również fakt możliwości skanowania w nocy, ze względu na to, że laser sam w sobie jest źródłem światła i nie wymaga dodatkowego oświetlenia. Skanowanie laserowe odbywa się automatycznie, co pozwala na wykonywanie podczas jego trwania innych prac. Ponadto, ze względu na możliwość sterowania instrumentem z pewnej odległości, zapewnia wysokie bezpieczeństwo w trakcie pomiarów. Parametry skanowania można ustawić przy pomocy urządzeń dodatkowych, takich jak laptop czy palmtop, połączonych ze skanerem przy użyciu kabla lub Bluetooth. Niektóre skanery posiadają dodatkowo interfejs Wi-Fi, co pozwala użytkownikowi na sterowanie instrumentem z każdego urządzenia zdolnego do odbioru sygnałów Wi-Fi. Okazuje się to bardzo przydatne podczas skanowania osuwisk, kopalń, pozabrzegowych platform wiertniczych, a także innych terenów niedostepnych lub niebezpiecznych dla człowieka. [11,14] Pomijając ograniczenia techniczne, które są nieprzerwanie poprawiane i eliminowane przez producentów sprzętu, technologia skaningu laserowego ma dwie istotne wady. Są to mianowicie: - wysoki koszt sprzętu (może wynosić nawet 800 tys. Euro), zależny od konfiguracji oprogramowania, możliwości instrumentu oraz wyposażenia dodatkowego, - kolosalny rozmiar danych, który ze względu na ograniczenia sprzętowe (zalecane są komputery z szybkim procesorem, dobrą kartą graficzną i pojemnym dyskiem), jest bardzo ciężki do obróbki [21] Jednak pomimo tych wad, technologia skaningu laserowego wkrótce na dobre zagości nie tylko w większości biur geodezyjnych, czy też projektowych, ale wszędzie tam, gdzie może znaleźć zastosowanie, gdyż jest to nadzwyczaj szczegółowy, a przy tym ekonomiczny w wykorzystaniu i precyzyjny sposób pozyskiwania danych w czasie rzeczywistym. 31

32 3. Procedury i czynności związane z dokumentowaniem miejsca zdarzenia Rozpatrując sytuację, w której mamy do czynienia z przestępstwem o charakterze kryminalnym, czy drogowym, wszelkie działania organów ścigania, służb bezpieczeństwa zmierzają do ujawnienia prawdy oraz wykrycia i ukarania sprawców. (20) Czynności kryminalistyczne przeprowadzane na miejscu zdarzenia, będącym najbogatszym źródłem informacji, są niezwykle istotne ze względu na swój charakter i znaczenie dowodowe.[16] To na ich podstawie możliwe jest odtworzenie zdarzenia, jego przebiegu i mechanizmu, zweryfikowanie posiadanych wiadomości i zebranych zeznań. Do czynności o charakterze zarówno procesowym, jak i kryminalistycznym, związanych ściśle z ujawnieniem, zabezpieczeniem oraz dokumentacją śladów i stanu faktycznego należą niewątpliwie oględziny miejsca. Jednakże, aby miały one znaczenie dowodowe, muszą być przeprowadzone przez kompetentny organ procesowy. [4] 3.1 Oględziny. Przedmiot, cel, podmiot odpowiedzialny za prowadzenie Przedmiot oględzin Oględziny to czynność procesowa, w trakcie której organ ją prowadzący, po szczegółowym zapoznaniu się z jej przedmiotem, którym może być miejsce, osoba, rzecz lub zwłoki, podejmuje działania polegające na wykrywaniu, zabezpieczaniu i wstępnym zbadaniu szeroko rozumianych śladów kryminalistycznych w celu wyjaśnienia charakteru i okoliczności zaistniałego zdarzenia oraz ustalenia jego sprawcy. [13] Zasady przeprowadzania i sposób dokumentowania określają odpowiednio artykuły 207, 208, 209 oraz 143, 147, 148, 150 k.p.k. [12]. Oględziny przeprowadzane są głównie wtedy, gdy mamy do czynienia ze zdarzeniem m.in. o charakterze przestępstwa tj. zabójstwem, kradzieżą z włamaniem, wypadkiem komunikacyjnym, czy też katastrofą (lotniczą, budowlaną, etc.). [16] Czynności, które winny zostać wykonane przez policję w ramach oględzin, określa szczegółowo Zarządzenie nr 1426 Komendanta Głównego Policji z dnia 23 grudnia 2004r. 32

33 w sprawie metodyki wykonywania czynności dochodzeniowo-śledczych przez służby policyjne wyznaczone do wykrywania przestępstw i ścigania ich sprawców. Oględziny miejsca są jedną z procedur wszczętą we wczesnej fazie postępowania (w toku postępowania przygotowawczego). Dają one obraz otoczenia, obszaru zdarzenia, zapewniają ujawnienie i zabezpieczenie wszelkich dowodów rzeczowych czy śladów mających niebagatelny wpływ na rekonstrukcję zdarzeń i przeprowadzenie analiz zmierzających do wyjaśnienia okoliczności zaistniałego zdarzenia. Obszar prowadzonych czynności obejmuje miejsce dokonania czynu przestępczego, jak również teren, na którym widoczne są skutki takiego działania oraz inne ślady mające ścisłe powiązanie ze sprawą. [26] Rys.22. Centralne Laboratorium Kryminalistyczne KGP [31] 33

34 Cel oględzin Realizacja wielu jednostkowych zadań związanych z oględzinami, czyli czynności procesowo-kryminalistycznych polegających na spostrzeganiu stanu obiektu oględzin, prowadzi do udzielenia odpowiedzi na tzw. siedem złotych pytań : co się zdarzyło?, gdzie?, kiedy?, w jaki sposób?, za pomocą czego?, dlaczego?, kto dokonał przestępstwa? [13], w wyniku czego możliwe jest nie tylko określenie szczegółów domniemanego przestępstwa, ale także wersji śledczej charakteru danego zdarzenia (czy klasyfikuje się już jako przestępstwo). [26] Podmiot odpowiedzialny za prowadzenie czynności oględzin Ze względu na wartość informacji pozyskanych na podstawie prowadzonych badań miejsca zdarzenia regułą jest, iż czynności oględzin winny być podjęte w jak najkrótszym czasie. Szczególne znaczenie ma tutaj praca funkcjonariusza policji, który jako pierwszy przybył na miejsce przestępstwa, a jego zadaniem jest niezwłoczne zabezpieczenie tych śladów, które mogą ulec zatarciu, lub zniekształceniu.[26] W sytuacjach tego wymagających, a zwłaszcza w wypadkach śmiertelnych, koniecznym staje się współdziałanie policji z prokuratorem. Po przybyciu prokuratora na miejsce przestępstwa, on niezwłocznie informowany o podjętych już czynnościach zabezpieczających. W toku kolejnych działań, po zapoznaniu się z konkretnym zdarzeniem, prokurator może podjąć decyzję o osobistym wykonaniu oględzin, współpracując z kierownikiem zespołu procesowego, czy odpowiedzialnego za wykonanie oględzin. [50] Do zadań grupy dokonującej oględzin należy organizowanie pracy, określenie odpowiedzialności, podział zadań i koordynacja czynności na miejscu przestępstwa. W zależności od rodzaju i charakteru zdarzenia dobierany jest skład zespołu, do którego należą m.in. policjanci dochodzeniowo-śledczy, kierownik lub policjant laboratorium kryminalistycznego, czy też biegli specjalizujący się w danej dziedzinie. Zadaniem zespołu jest przede wszystkim ujawnienie i zabezpieczenie śladów, i dowodów przestępstwa, jak również udokumentowanie przebiegu i wyniku podejmowanych czynności procesowych. W sytuacji, gdy zaistniałe zdarzenie posiada skomplikowany charakter procesowy, kryminalistyczny czy też taktyczny, dalsze czynności powierzane są grupie operacyjno-procesowej. Do zadań grupy operacyjno-procesowej, w skład której wchodzą pracownicy wydziału kryminalnego, 34

35 prewencji i służby wspomagającej (w zależności od rodzaju przestępstwa), należy m.in. zabezpieczenie wszelkich dowodów, śladów kryminalistycznych i samego miejsca zdarzenia oraz realizacja czynności prowadzących do ustalenia i wyjaśnienia okoliczności popełnionego przestępstwa, wykrycia i zatrzymania sprawców. [50] Rys.23. Przyrządy służące do sporządzania odpowiedniej dokumentacji oględzin miejsca zdarzenia (wypadku drogowego) [31] Jeżeli charakter zdarzenia oceniony zostanie jako nieskomplikowany, a czynności w toku oględzin ograniczają się jedynie do wykonania fotografii, szkicu ogólnego, zabezpieczenia klasycznymi metodami śladów kryminalistycznych, wówczas zadania te mogą być przeprowadzone samodzielnie przez pojedynczych policjantów komórki dochodzeniowo-śledczej. [50] Natomiast, gdy przebieg zdarzenia jest trudny do ustalenia, organ prowadzący sprawę winien wezwać ekspertów tj. policjanta pracującego w komórce techniki kryminalistycznej lub laboratorium kryminalistycznym, czy też biegłego sądowego o określonej, a wymaganej wiedzy specjalistycznej. Obecność biegłego pozwala na właściwe ujawnienie i zabezpieczenie materiału dowodowego.[9] W przypadku powołania biegłego prokurator wydaje postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego, określając ściśle przedmiot i zakres badań. Materiał badawczy (dowodowy i porównawczy) pobrany z miejsca zdarzenia 35

36 odsyłany jest do eksperta z zastrzeżeniem o jego odpowiedniej jakości i ilości, pozwalającej na przeprowadzenie badań i analiz. W określonych przypadkach kodeks postępowania karnego daje biegłym możliwość uczestniczenia w czynnościach dowodowych, bądź wglądu do akt sprawy, co pozwala im na lepsze zrozumienie mechanizmu powstania śladów. Obecność specjalisty podczas oględzin, czy też eksperymentu może ułatwić organowi procesowemu wykonywanie wyżej wymienionych czynności, poprzez udzielenie przez eksperta wskazówek dotyczących sposobu i metod realizacji. Zadaniem powołanego biegłego jest wydanie opinii zawierającej zwięzłe sprawozdanie z dokonanych czynności i badań oraz przedstawienie wynikających zeń spostrzeżeń i wniosków. [4] 3.2 Metodyka przeprowadzanych czynności Metodyka przeprowadzania oględzin jest niewątpliwie jedną z najtrudniejszych czynności taktycznych. Wielka waga przypisywana oględzinom ze względu na dowodowy charakter podejmowanych czynności wymaga, aby prowadzone były według wcześniej przyjętej marszruty [26], logicznego układu, planu poruszania się osób prowadzących czynności, od których to w dużej mierze zależy sukces postępowania wyjaśniającego.[13] Dotychczas taktyka kryminalistyczna wypracowała dwie podstawowe metody prowadzenia oględzin miejsca: obiektywną i subiektywną. Metodę obiektywną charakteryzuje z góry zaplanowana i ściśle przestrzegana kolejność badań miejsca, wszelkich śladów kryminalistycznych oraz obiektów. Często przyjmowana jest dośrodkowa kolejność prowadzenia czynności- mianowicie zmierzanie po spirali od peryferyjnych części obszaru oględzin, do jego centrum. Takie działanie podejmowane jest wówczas, gdy posiadamy znikome informacje, nie mogąc w żaden logiczny sposób powiązać śladów występujących na miejscu z interesującym nas zdarzeniem.[13] Natomiast metoda subiektywna polega na rozpoczęciu czynności oględzin od charakterystycznego śladu, np. zwłok lub porzuconych przedmiotów. Stosowana jest wówczas, gdy poszukiwane są kolejne ślady pozostawione przez przestępcę, wyznaczające drogę jego przemieszczania się. W przypadku, gdy obiekt centralny znajduje się w obszarze objętym oględzinami, można stosować kierunek odśrodkowy podejmowanych czynności. Jednak, gdy mamy do czynienia ze sprawą o skomplikowanym charakterze, często stosuje się metody mieszane. W celu usprawnienia prowadzonych badań obszar dzielony jest 36

37 na kilka mniejszych, w zależności od charakterystyki, z których każdy może wymagać odmiennej metody badawczej. [13] Na rys.24 przedstawiono możliwe sposoby dokonywania oględzin miejsca zdarzenia. Rys.24. Metody przeprowadzania oględzin na miejscu zdarzenia [13] W celu usystematyzowania czynności podejmowanych podczas oględzin miejsca zdarzenia, wyróżnić należy trzy etapy: I Etap wstępny oględzin w którym prowadzący czynności zapoznają się z badanym obszarem (miejscem zdarzenia), wszelkimi śladami, dowodami i ich wzajemnym położeniem. W tym czasie zostaje ściśle określony obszar, w obrębie którego podejmowane są dalsze czynności. Na podstawie wszelkich zebranych informacji powstaje wstępna wersja przebiegu zdarzenia, następnie sporządzany jest plan działania, według którego poszczególne grupy i osoby realizują w określony sposób swoje zadania. W ramach tego etapu, czynności prowadzone są za pomocą metod obserwacyjnych. Utrwalony ogólny obraz miejsca zostaje szczegółowo opisany w protokole oględzin, do którego dodatkowo załączane są zdjęcia ogólno orientacyjne oraz szkice sytuacyjne (orientacyjne). 37

38 II Etap oględzin szczegółowych jest głównym etapem oględzin. Wówczas przeprowadzane są czynności oględzin na wydzielonych obszarach miejsca zdarzenia, a także czynności dokumentujące i zabezpieczające ślady według ściśle określonych technik kryminalistycznych. Wszelkie ujawnione ślady oznaczane są kolejnymi numerami, a także dokumentowane wpisem w protokole oględzin, naniesieniem na szkic, jak również za pomocą zdjęć szczegółowych i sytuacyjnych. Tak zabezpieczone ślady, ze względu na związek ze sprawą, poddawane są szczegółowym badaniom. Wszelkie informacje, również te wynikające z położenia śladów, przedmiotów i ich korelacji z pozostałymi składnikami otoczenia mają istotne znaczenie przy weryfikowaniu ustalonej w pierwszym etapie, wersji zdarzeń. Jeżeli wstępna wersja w dalszym ciągu wydaje się być prawdopodobna, w dalszym postępowaniu jest uszczegóławiana. Rys.25. Zabezpieczanie, ujawnianie materiału dowodowego [50] III Etap końcowy oględzin jest to etap podsumowujący uzyskane wyniki. Następuje wówczas weryfikacja wstępnej wersji zdarzeń na podstawie wyników szczegółowych badań prowadzonych podczas oględzin. Wykonywana jest także dodatkowa kontrola badanego obszaru, celem zabezpieczenia przed przypadkowym pominięciem istotnego dla sprawy szczegółu. Do etapu końcowego należy także odczytanie protokołu i porównanie z wynikami oraz 38

39 ustaleniami oględzin. Na podstawie zebranych wyników pracy poszczególnych członków grupy odpowiedzialnej za dokonanie oględzin, po dokonaniu analizy i ewentualnym wprowadzeniu poprawek, kierownik grupy decyduje o zakończeniu, bądź powtórzeniu wybranych czynności. 3.3 Pojęcie śladu kryminalistycznego Na dzień dzisiejszy możliwości wykrywcze i techniczne prowadzonych badań kryminalistycznych są na tyle rozwinięte technologicznie, iż koniecznym jest szczególnie rygorystyczne postępowanie ze śladami. Pomijając czynniki środowiska i osób trzecich, istnieje także ryzyko przeniesienia śladów lub ich zanieczyszczenia podczas samych czynności ujawniających i zabezpieczających miejsce dokonania przestępstwa. W celu ograniczenia do minimum manipulacji materiałami dowodowymi, ochrona materiału dowodowego winna rozpocząć się z chwilą pierwszych działań podejmowanych w terenie. Ślady w znaczeniu kryminalistycznym są to zmiany w obiektywnej rzeczywistości, które jako spostrzegalne znamiona po zdarzeniach będących przedmiotem postępowania, mogą stanowić podstawę do odtworzenia i ustalenia przebiegu tych zdarzeń [7,13]. Wszelkie metody ich zabezpieczenia można zaklasyfikować jako zabezpieczenia techniczno-kryminalistyczne (materialne), bądź formalno-procesowe (dokumentowanie). W literaturze istnieje wiele przykładów systematyki śladów, przy czym najważniejsza podczas klasyfikacji jest jednolitość kryteriów. Na rys.26 przedstawiony został przykładowy schemat podziału śladów materialnych. 39

40 Rys.26. Schemat podziału śladów materialnych [13] 3.4 Techniki kryminalistyczne W zależności od rodzaju śladu stosowane są odpowiednie techniki kryminalistyczne ujawniające i zabezpieczające. Do najważniejszych z nich należy m.in.: daktyloskopia, mechanoskopia, grafologia, fonoskopia, traseologia, badanie mikrośladów, badania kodu DNA, fotografia kryminalistyczna. [55] Daktyloskopia Daktyloskopia - (z gr. daktylos - palec i skopeo - patrzę, oglądam) technika śledcza zajmująca się badaniem linii papilarnych dłoni pozostawionych na miejscu zdarzenia, na podstawie których ustalany jest sprawca czynu. Wzór linii papilarnych każdego człowieka cechuje niepowtarzalność, przy czym składa się on z określonych indywidualnych elementów, tzw. minucji. Podczas identyfikacji śladów daktyloskopijnych istotnymi stają się m.in. ogólny wzór linii papilarnych, nieregularny kształt ich krawędzi, kształt i rozmieszczenie porów oraz minucje. Linie papilarne 40

Zbigniew Figiel, Piotr Dzikowicz. Skanowanie 3D przy projektowaniu i realizacji inwestycji w Koksownictwie KOKSOPROJEKT

Zbigniew Figiel, Piotr Dzikowicz. Skanowanie 3D przy projektowaniu i realizacji inwestycji w Koksownictwie KOKSOPROJEKT 1 Zbigniew Figiel, Piotr Dzikowicz Skanowanie 3D przy projektowaniu i realizacji inwestycji w Koksownictwie 2 Plan prezentacji 1. Skanowanie laserowe 3D informacje ogólne; 2. Proces skanowania; 3. Proces

Bardziej szczegółowo

TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10

TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10 TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10 Fotogrametria to technika pomiarowa oparta na obrazach fotograficznych. Wykorzystywana jest ona do opracowywani map oraz do różnego rodzaju zadań pomiarowych.

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej

Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej Krzysztof Karsznia Leica Geosystems Polska XX Jesienna Szkoła Geodezji im Jacka Rejmana, Polanica

Bardziej szczegółowo

QUICKMAP 3D KOMPLEKSOWY SYSTEM DO REKONSTRUKCJI I WIZUALIZACJI ZDARZEŃ

QUICKMAP 3D KOMPLEKSOWY SYSTEM DO REKONSTRUKCJI I WIZUALIZACJI ZDARZEŃ Ireneusz Wrzesiński Technik kryminalistyki Komendy Powiatowej Policji w Kutnie QUICKMAP 3D KOMPLEKSOWY SYSTEM DO REKONSTRUKCJI I WIZUALIZACJI ZDARZEŃ W połowie 2007 roku Komenda Powiatowa Policji w Kutnie

Bardziej szczegółowo

Problematyka budowy skanera 3D doświadczenia własne

Problematyka budowy skanera 3D doświadczenia własne Problematyka budowy skanera 3D doświadczenia własne dr inż. Ireneusz Wróbel ATH Bielsko-Biała, Evatronix S.A. iwrobel@ath.bielsko.pl mgr inż. Paweł Harężlak mgr inż. Michał Bogusz Evatronix S.A. Plan wykładu

Bardziej szczegółowo

OMÓWIENIE TECHNOLOGII NAZIEMNEGO SKANINGU SKANING LASEROWY LASEROWGO ORAZ PRAKTYCZNYCH ASPEKTÓW ZASTOSOWANIA TEJ TECHNOLOGII W POLSKICH WARUNKACH Jacek Uchański Piotr Falkowski PLAN REFERATU 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

7. Metody pozyskiwania danych

7. Metody pozyskiwania danych 7. Metody pozyskiwania danych Jedną z podstawowych funkcji systemu informacji przestrzennej jest pozyskiwanie danych. Od jakości pozyskanych danych i ich kompletności będą zależały przyszłe możliwości

Bardziej szczegółowo

bo jej podmiotem jest organ procesowy, a jej przeprowadzenie zależy od uznania i decyzji tych organów,

bo jej podmiotem jest organ procesowy, a jej przeprowadzenie zależy od uznania i decyzji tych organów, OGLĘDZINY RZECZY I MIEJSCA ZDARZENIA Oględziny są czynnością procesowo kryminalistyczną: Są czynnością procesową: bo jej podmiotem jest organ procesowy, a jej przeprowadzenie zależy od uznania i decyzji

Bardziej szczegółowo

Projekt rejestratora obiektów trójwymiarowych na bazie frezarki CNC. The project of the scanner for three-dimensional objects based on the CNC

Projekt rejestratora obiektów trójwymiarowych na bazie frezarki CNC. The project of the scanner for three-dimensional objects based on the CNC Dr inż. Henryk Bąkowski, e-mail: henryk.bakowski@polsl.pl Politechnika Śląska, Wydział Transportu Mateusz Kuś, e-mail: kus.mate@gmail.com Jakub Siuta, e-mail: siuta.jakub@gmail.com Andrzej Kubik, e-mail:

Bardziej szczegółowo

Planowanie, realizacja i dokumentacja wzorcowego procesu digitalizacji 3D

Planowanie, realizacja i dokumentacja wzorcowego procesu digitalizacji 3D Planowanie, realizacja i dokumentacja wzorcowego procesu digitalizacji 3D obiektów muzealnych Robert Sitnik OGX OPTOGRAPHX Instytut Mikromechaniki i Fotoniki Politechnika Warszawska Plan prezentacji 1)

Bardziej szczegółowo

KOŁA NAUKOWEGO GEODETÓW UNIWERSYTETU ROLNICZEGO. Created by Katarzyna Gruca & Agnieszka Głowacka

KOŁA NAUKOWEGO GEODETÓW UNIWERSYTETU ROLNICZEGO. Created by Katarzyna Gruca & Agnieszka Głowacka KOŁA NAUKOWEGO GEODETÓW UNIWERSYTETU ROLNICZEGO SEKCJA FOTOGRAMETRII JEST TO JAK DOTĄD JEDYNE DZIECKO KOŁA NAUKOWEGO GEODETÓW UR. ZRZESZAJĄCA OD PONAD ROKU CIEKAWSKICH STUDENTÓW PRAGNĄCYCH ROZWIJAĆ SWOJĄ

Bardziej szczegółowo

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Politechnika Gdańska WYDZIAŁ ELEKTRONIKI TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie Cel projektu

Wprowadzenie Cel projektu Bartek 3D Studenckie Koła Naukowe KNL Sekcja Geomatyki Wydział Leśny UR w Krakowie Dahlta AGH w Krakowie Architektury Krajobrazu UR w Krakowie Koło Geografów UP w Krakowie Koordynacja: Laboratorium Geomatyki

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 26 października 2015 r. Poz. 84 DECYZJA NR 331 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI. z dnia 22 października 2015 r.

Warszawa, dnia 26 października 2015 r. Poz. 84 DECYZJA NR 331 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI. z dnia 22 października 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI Warszawa, dnia 26 października 2015 r. Poz. 84 DECYZJA NR 331 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI z dnia 22 października 2015 r. w sprawie programu nauczania na kursie

Bardziej szczegółowo

Naziemne skanowanie laserowe i trójwymiarowa wizualizacja Jaskini Łokietka

Naziemne skanowanie laserowe i trójwymiarowa wizualizacja Jaskini Łokietka Naziemne skanowanie laserowe i trójwymiarowa wizualizacja Jaskini Łokietka Przez 27 lat, od kiedy Jaskinia Łokietka w Ojcowskim Parku Narodowym została udostępniona dla masowego ruchu turystycznego, jej

Bardziej szczegółowo

Artur Malczewski TPI Sp. z o.o. Zakopane - Kościelisko, 31 maja 2006

Artur Malczewski TPI Sp. z o.o. Zakopane - Kościelisko, 31 maja 2006 owe spojrzenie na cyfrową fotogrametrię bliskiego zasięgu Artur Malczewski TPI Sp. z o.o. Zakopane - Kościelisko, 31 maja 2006 TPI istniejemy od 1991 zatrudniamy 26 osób 5 biur: Warszawa, Wrocław, Poznań,

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie SKANINGU LASEROWEGO PMG Wierzchowice W R O G E O

Zastosowanie SKANINGU LASEROWEGO PMG Wierzchowice W R O G E O Zastosowanie SKANINGU LASEROWEGO PMG Wierzchowice W R O G E O u l. M i ń s k a 3 8 54-6 1 0 W r o c ł a w W DUŻYM SKRÓCIE Co to jest skaning? Podgląd i edycja wyników skanowania Chmura punktów, wirtualna

Bardziej szczegółowo

Techniki fotografowania z uwzględnieniem fotografii kryminalistycznej

Techniki fotografowania z uwzględnieniem fotografii kryminalistycznej Techniki fotografowania z uwzględnieniem fotografii kryminalistycznej Szkolenie przeznaczone jest dla każdego, kto interesuje się fotografią, a jego ambicja wyrasta wyżej niż zrobienie na wycieczce za

Bardziej szczegółowo

Temat: Zaprojektowanie procesu kontroli jakości wymiarów geometrycznych na przykładzie obudowy.

Temat: Zaprojektowanie procesu kontroli jakości wymiarów geometrycznych na przykładzie obudowy. Raport z przeprowadzonych pomiarów. Temat: Zaprojektowanie procesu kontroli jakości wymiarów geometrycznych na przykładzie obudowy. Spis treści 1.Cel pomiaru... 3 2. Skanowanie 3D- pozyskanie geometrii

Bardziej szczegółowo

6. Wykonanie pomiaru na miejscu zdarzenia

6. Wykonanie pomiaru na miejscu zdarzenia 6. Wykonanie pomiaru na miejscu zdarzenia Przeprowadzenie badań mających na celu wykazanie przydatności technologii naziemnego skaningu laserowego w pracy policji, wymagało zaznajomienia się z wszelkimi

Bardziej szczegółowo

DIGITAL PHOTOGRAMMETRY AND LASER SCANNING IN CULTURAL HERITAGE SURVEY

DIGITAL PHOTOGRAMMETRY AND LASER SCANNING IN CULTURAL HERITAGE SURVEY DIGITAL PHOTOGRAMMETRY AND LASER SCANNING IN CULTURAL HERITAGE SURVEY Fotogrametria cyfrowa i skaning laserowy w dokumentacji i archiwizacji obiektów dziedzictwa kulturowego Autorzy artykułu: A. Guarnieria,

Bardziej szczegółowo

Skanery 3D firmy Z Corporation. 2009 Z Corporation

Skanery 3D firmy Z Corporation. 2009 Z Corporation 2009 Z Corporation Zasada działania Przylegające do powierzchni markery nakładane są w sposób losowy Kamery CCD śledzą punkty referencyjne i za pomocą triangulacji (rozłożenia powierzchni na zbiór trójkątów)

Bardziej szczegółowo

PODZIAŁY NIERUCHOMOŚCI wg standardów

PODZIAŁY NIERUCHOMOŚCI wg standardów PODZIAŁY NIERUCHOMOŚCI wg standardów SPIS TREŚCI 30. Wznowienie znaków lub wyznaczenie punktów granicznych... 1 30.4. Protokół, O Którym Mowa W Art. 39 Ust. 4 Ustawy... 1 64. Dokumentacja osnowy... 3 65.

Bardziej szczegółowo

Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS

Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS Załącznik nr 2 Rozdział 1 Techniki precyzyjnego pozycjonowania w oparciu o GNSS 1. Podczas wykonywania pomiarów geodezyjnych metodą precyzyjnego pozycjonowania

Bardziej szczegółowo

Temat ćwiczenia: Zasady stereoskopowego widzenia.

Temat ćwiczenia: Zasady stereoskopowego widzenia. Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Środowiska i Geodezji Katedra Fotogrametrii i Teledetekcji Temat ćwiczenia: Zasady stereoskopowego widzenia. Zagadnienia 1. Widzenie monokularne, binokularne

Bardziej szczegółowo

ScrappiX. Urządzenie do wizyjnej kontroli wymiarów oraz kontroli defektów powierzchni

ScrappiX. Urządzenie do wizyjnej kontroli wymiarów oraz kontroli defektów powierzchni ScrappiX Urządzenie do wizyjnej kontroli wymiarów oraz kontroli defektów powierzchni Scrappix jest innowacyjnym urządzeniem do kontroli wizyjnej, kontroli wymiarów oraz powierzchni przedmiotów okrągłych

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wstęp Rozdział I. Oględziny

SPIS TREŚCI Wstęp Rozdział I. Oględziny SPIS TREŚCI Wstęp... 11 Rozdział I. Oględziny... 13 1. Oględziny miejsca zdarzenia... 13 2. Zabezpieczenie miejsca zdarzenia do chwili oględzin... 15 3. Oględziny miejsca zdarzenia istota i rola... 16

Bardziej szczegółowo

Fotografia i videografia sferyczna do obrazowania przestrzeni i pomiarów fotogrametrycznych

Fotografia i videografia sferyczna do obrazowania przestrzeni i pomiarów fotogrametrycznych Fotografia i videografia sferyczna do obrazowania przestrzeni i pomiarów fotogrametrycznych Karol Kwiatek Katedra Gospodarki Regionalnej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Karol.Kwiatek@uek.krakow.pl 23.05.2014

Bardziej szczegółowo

Zadanie II Opis przedmiotu zamówienia

Zadanie II Opis przedmiotu zamówienia Zadanie II Opis przedmiotu zamówienia Warunki techniczne na wykonanie naziemnego skanowania laserowego wnętrz 2 piętra Zamku w Łańcucie oraz na tej podstawie dokumentacji inwentaryzacyjnej 1. Przedmiot

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS. Planowanie inwestycji drogowych w Małopolsce w latach 2007-2013 Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Bardziej szczegółowo

Wydział Inżynierii Środowiska i Geodezji Katedra Fotogrametrii i Teledetekcji Katedra Geodezji Rolnej, Katastru i Fotogrametrii.

Wydział Inżynierii Środowiska i Geodezji Katedra Fotogrametrii i Teledetekcji Katedra Geodezji Rolnej, Katastru i Fotogrametrii. Uniwersytet Uniwersytet Rolniczy Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Środowiska i Geodezji Wydział Inżynierii Środowiska i Geodezji Katedra Fotogrametrii i Teledetekcji Katedra Geodezji Rolnej, Katastru

Bardziej szczegółowo

MICRON3D skaner do zastosowań specjalnych. MICRON3D scanner for special applications

MICRON3D skaner do zastosowań specjalnych. MICRON3D scanner for special applications Mgr inż. Dariusz Jasiński dj@smarttech3d.com SMARTTECH Sp. z o.o. MICRON3D skaner do zastosowań specjalnych W niniejszym artykule zaprezentowany został nowy skaner 3D firmy Smarttech, w którym do pomiaru

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z pomiaru naziemnym skanerem laserowym ScanStation części Zamku Kapituły Warmińskiej w Olsztynie

Sprawozdanie z pomiaru naziemnym skanerem laserowym ScanStation części Zamku Kapituły Warmińskiej w Olsztynie Sprawozdanie z pomiaru naziemnym skanerem laserowym ScanStation części Zamku Kapituły Warmińskiej w Olsztynie wyk. mgr inż. Karolina Hejbudzka, dr inż. Andrzej Dumalski Informacje wstępne W 2013r został

Bardziej szczegółowo

DISTO D5 karta produktu. DISTO D510 - jeden z najlepszych na świecie dalmierzy z cyfrowym celownikiem i Bluetooth

DISTO D5 karta produktu. DISTO D510 - jeden z najlepszych na świecie dalmierzy z cyfrowym celownikiem i Bluetooth DISTO D510 - jeden z najlepszych na świecie dalmierzy z cyfrowym celownikiem i Bluetooth DISTO D510 to jeden z najlepszych na świecie dalmierzy laserowych, oferuje unikalne na rynku funkcje, jak: cyfrowy

Bardziej szczegółowo

Trackery Leica Absolute

Trackery Leica Absolute BROSZURA PRODUKTU Trackery Leica Absolute Rozwiązania pomiarowe Leica Leica Absolute Tracker AT402 z sondą B-Probe Ultra przenośny system pomiarowy klasy podstawowej Leica B-Probe to ręczne i zasilane

Bardziej szczegółowo

Utworzenie dokumentacji bryłowej na podstawie skanów 3D wykonanych skanerem scan3d SMARTTECH

Utworzenie dokumentacji bryłowej na podstawie skanów 3D wykonanych skanerem scan3d SMARTTECH AUTORZY: Hubert Kubik, Marcin Lewandowski SMARTTECH Łomianki ul. Racławicka 30 www.skaner3d.pl biuro@smarttech3d.com Utworzenie dokumentacji bryłowej na podstawie skanów 3D wykonanych skanerem scan3d SMARTTECH

Bardziej szczegółowo

Trendy nauki światowej (1)

Trendy nauki światowej (1) Trendy nauki światowej (1) LOTNICZE PLATFORMY BEZZAŁOGOWE Badanie przydatności (LPB) do zadań fotogrametrycznych w roli: nośnika kamery cyfrowej, nośnika skanera laserowego, nośnika kamery wideo, zintegrowanej

Bardziej szczegółowo

System automatycznego odwzorowania kształtu obiektów przestrzennych 3DMADMAC

System automatycznego odwzorowania kształtu obiektów przestrzennych 3DMADMAC System automatycznego odwzorowania kształtu obiektów przestrzennych 3DMADMAC Robert Sitnik, Maciej Karaszewski, Wojciech Załuski, Paweł Bolewicki *OGX Optographx Instytut Mikromechaniki i Fotoniki Wydział

Bardziej szczegółowo

Skaning laserowy, jako narzędzie do modelowania na przykładnie urządzenia Faro Focus 3D

Skaning laserowy, jako narzędzie do modelowania na przykładnie urządzenia Faro Focus 3D Skaning laserowy, jako narzędzie do modelowania na przykładnie urządzenia Faro Focus 3D Autorzy: Rafał Antosz, Katarzyna Kościńska, Kinga Pięciak Opiekun naukowy: mgr inż. Monika Balawejder Wyższa Szkoła

Bardziej szczegółowo

WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO

WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO Mirosław KAŹMIERSKI Okręgowy Urząd Miar w Łodzi 90-132 Łódź, ul. Narutowicza 75 oum.lodz.w3@gum.gov.pl WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO 1. Wstęp Konieczność

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE TECHNICZNE K-1.1 METRYKA MAPY ZASADNICZEJ. Arkusz... Skala...

WYTYCZNE TECHNICZNE K-1.1 METRYKA MAPY ZASADNICZEJ. Arkusz... Skala... WYTYCZNE TECHNICZNE K-1.1 METRYKA MAPY ZASADNICZEJ Arkusz... Skala... WARSZAWA 1980 Warszawa, dnia 27 marca 1980 r. GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII ul. Jasna 2/4 skrytka pocztowa 145 tel. 26-42-21

Bardziej szczegółowo

Raport z przeprowadzonych badań. Temat: Zaprojektowanie sposobu pomiaru wywroczyny oraz kontroli procesu gojenia.

Raport z przeprowadzonych badań. Temat: Zaprojektowanie sposobu pomiaru wywroczyny oraz kontroli procesu gojenia. Raport z przeprowadzonych badań Temat: Zaprojektowanie sposobu pomiaru wywroczyny oraz kontroli procesu gojenia. 1 Spis treści 1.Cel badań...3 2. Skanowanie...3 3. Wymiarowanie rany...4 4. Wyznaczanie

Bardziej szczegółowo

Profil FARO. FARO Technologies Inc. USA. FARO Europe GmbH & Co. KG

Profil FARO. FARO Technologies Inc. USA. FARO Europe GmbH & Co. KG Profil FARO FARO Technologies Inc. USA Siedziba Główna: Lake Mary, Florida Istnieje od 1981 Ponad 18.600 instalacji FARO Europe GmbH & Co. KG Siedziba Główna: Stuttgart Oddziały: Wrocław, Rosenheim, Gladbeck,

Bardziej szczegółowo

Nowe możliwości systemu mapy numerycznej GEO-MAP

Nowe możliwości systemu mapy numerycznej GEO-MAP Waldemar Izdebski Tadeusz Knap GEO-SYSTEM Warszawa Nowe możliwości systemu mapy numerycznej GEO-MAP System mapy numerycznej GEO-MAP jest oryginalnym oprogramowaniem opracowanym w całości przez firmę GEO-SYSTEM.

Bardziej szczegółowo

Proste pomiary na pojedynczym zdjęciu lotniczym

Proste pomiary na pojedynczym zdjęciu lotniczym Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Środowiska i Geodezji Katedra Fotogrametrii i Teledetekcji Temat: Proste pomiary na pojedynczym zdjęciu lotniczym Kartometryczność zdjęcia Zdjęcie lotnicze

Bardziej szczegółowo

AP I A 060/79/12. Komunikat prasowy

AP I A 060/79/12. Komunikat prasowy PROKURATURA APELACYJNA W GDAŃSKU WYDZIAŁ I ORGANIZACJI PRACY PROKURATUR ul. Wały Jagiellońskie 38 80 853 Gdańsk Gdańsk, dnia 31 grudnia 2012r. AP I A 060/79/12 Komunikat prasowy Wydział V do Spraw Przestępczości

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI1) z dnia 21 lipca 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI1) z dnia 21 lipca 2010 r. Dziennik Ustaw Nr 134 Elektronicznie podpisany przez Grzegorz Paczowski Data: 2010.07.23 13:20:29 +02'00' 11025 Poz. 902 902 v.p l ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI1) z dnia 21

Bardziej szczegółowo

Skanowanie laserowe 3d

Skanowanie laserowe 3d Skanowanie laserowe 3d alvo.pl Surowa chmura punktów kompletna informacja o kształcie i wymiarach obiektu widok po nałożeniu zdjęć przestrzenne i realistyczne odwzorowanie obiektu widok po oczyszczeniu

Bardziej szczegółowo

Leica ScanStation C5 Rozwojowy skaner laserowy

Leica ScanStation C5 Rozwojowy skaner laserowy Leica ScanStation C5 Rozwojowy skaner laserowy Leica ScanStation C5 Twój pierwszy skaner. Z rozwojowym potencjałem Firmy rozpoczynające działalność w zakresie skanowania laserowego stykają się z coraz

Bardziej szczegółowo

FOTOGRAMETRIA I TELEDETEKCJA

FOTOGRAMETRIA I TELEDETEKCJA FOTOGRAMETRIA I TELEDETEKCJA 2014-2015 program podstawowy dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu Format Liczba kolorów Rozdzielczość Wielkość pliku *.tiff CMYK 300

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE DOTYCZĄCE PROJEKTU REALIZOWANEGO W RAMACH REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO DLA WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO NA LATA 2007-2013

ZAPYTANIE OFERTOWE DOTYCZĄCE PROJEKTU REALIZOWANEGO W RAMACH REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO DLA WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO NA LATA 2007-2013 Wrocław, 12.03.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE DOTYCZĄCE PROJEKTU REALIZOWANEGO W RAMACH REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO DLA WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO NA LATA 2007-2013 Priorytet 1: Wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury. Czujniki stacjonarne.

Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury. Czujniki stacjonarne. Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury Niemiecka firma Micro-Epsilon, której WObit jest wyłącznym przedstawicielem w Polsce, uzupełniła swoją ofertę sensorów o czujniki podczerwieni

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ SEKCJI FOTOGRAMETRII KOŁA NAUKOWEGO GODETÓW UNIWERSYTETU ROLNICZEGO W KRAKOWIE

DZIAŁALNOŚĆ SEKCJI FOTOGRAMETRII KOŁA NAUKOWEGO GODETÓW UNIWERSYTETU ROLNICZEGO W KRAKOWIE DZIAŁALNOŚĆ SEKCJI FOTOGRAMETRII KOŁA NAUKOWEGO GODETÓW UNIWERSYTETU ROLNICZEGO W KRAKOWIE Od listopada 2011 funkcjonuje Sekcja Fotogrametrii Koła Naukowego Geodetów Uniwersytetu Rolniczego. W ramach prac

Bardziej szczegółowo

System bezpośredniego i zdalnego monitoringu geodezyjnego Część 1

System bezpośredniego i zdalnego monitoringu geodezyjnego Część 1 Sprawa Nr RAP.272.17.20134 załącznik nr 6.1. do SIWZ (nazwa i adres Wykonawcy) PARAMETRY TECHNICZNE PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Nazwa i typ (producent) oferowanego urządzenia:... NAZWA PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA:

Bardziej szczegółowo

Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent

Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent Mateusz Maślanka Specjalista ds. oprogramowania LiDAR mateusz.maslanka@progea.pl Mateusz

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy monitoring dynamiki drzewostanów Puszczy Białowieskiej z wykorzystaniem danych teledetekcyjnych

Kompleksowy monitoring dynamiki drzewostanów Puszczy Białowieskiej z wykorzystaniem danych teledetekcyjnych Instytut Badawczy Leśnictwa www.ibles.pl Dane pozyskane w projekcie Kompleksowy monitoring dynamiki drzewostanów Puszczy Białowieskiej z wykorzystaniem danych teledetekcyjnych Aneta Modzelewska, Małgorzata

Bardziej szczegółowo

Czym jest OnDynamic? OnDynamic dostarcza wartościowych danych w czasie rzeczywistym, 24/7 dni w tygodniu w zakresie: czasu przejazdu,

Czym jest OnDynamic? OnDynamic dostarcza wartościowych danych w czasie rzeczywistym, 24/7 dni w tygodniu w zakresie: czasu przejazdu, Czym jest OnDynamic? OnDynamic (Multimodalny System Monitoringu Ruchu Drogowego) to inteligentna architektura czujników i specjalistycznego oprogramowania, które gwarantują przetwarzanie dużej ilości różnorodnych

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE KONCEPCJI BADANIA PRZEMIESZCZEŃ OSUWISK NA PODSTAWIE GEODANYCH

OPRACOWANIE KONCEPCJI BADANIA PRZEMIESZCZEŃ OSUWISK NA PODSTAWIE GEODANYCH OPRACOWANIE KONCEPCJI BADANIA PRZEMIESZCZEŃ OSUWISK NA PODSTAWIE GEODANYCH Małgorzata Woroszkiewicz Zakład Teledetekcji i Fotogrametrii, Wydział Inżynierii Lądowej i Geodezji, Wojskowa Akademia Techniczna

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie optycznej techniki pomiarowej w przemyśle ceramicznym

Zastosowanie optycznej techniki pomiarowej w przemyśle ceramicznym Zastosowanie optycznej techniki pomiarowej w przemyśle ceramicznym Ze względu na coraz większe techniczne wymagania, nowe materiały i krótkie cykle produkcyjne, przemysł ceramiczny stoi przed nowymi technicznymi

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ I POZYSKIWANIE ZDJĘĆ, OBRAZÓW I INNYCH DANYCH POCZĄTKOWYCH... 37

Spis treści CZĘŚĆ I POZYSKIWANIE ZDJĘĆ, OBRAZÓW I INNYCH DANYCH POCZĄTKOWYCH... 37 Spis treści Przedmowa... 11 1. Przedmiot fotogrametrii i rys historyczny jej rozwoju... 15 1.1. Definicja i przedmiot fotogrametrii... 15 1.2. Rozwój fotogrametrii na świecie... 23 1.3. Rozwój fotogrametrii

Bardziej szczegółowo

DNI technik SATELITARNYCH 21-24 CZERWCA 2007. INFRASTRUKTURA zastosowania rozwiązań GIS

DNI technik SATELITARNYCH 21-24 CZERWCA 2007. INFRASTRUKTURA zastosowania rozwiązań GIS DNI technik SATELITARNYCH 21-24 CZERWCA 2007 INFRASTRUKTURA zastosowania rozwiązań GIS Infrastruktura Rozwój systemów GIS cechuje się dużą dynamiką. Jeszcze kilka lat temu w biurach projektowych, firmach

Bardziej szczegółowo

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA AMFETAMINY Waldemar S. Krawczyk Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji, Warszawa (praca obroniona na Wydziale Chemii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Wojciech Żurowski MGGP AERO ZDJĘCIA LOTNICZE I SKANING LASEROWY ZASTOSOWANIA W SAMORZĄDACH 2015-10-08

Wojciech Żurowski MGGP AERO ZDJĘCIA LOTNICZE I SKANING LASEROWY ZASTOSOWANIA W SAMORZĄDACH 2015-10-08 Wojciech Żurowski MGGP AERO ZDJĘCIA LOTNICZE I SKANING LASEROWY ZASTOSOWANIA W SAMORZĄDACH 2015-10-08 Informacja przestrzenna z pułapu lotniczego 2 Historia firmy Zakup skanera fotogrametrycznego i uruchomienie

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D. Katarzyna Goplańska

Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D. Katarzyna Goplańska Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D Plan prezentacji Metody pomiaru kształtu Deflektometria Zasada działania Stereo-deflektometria Kalibracja Zalety Zastosowania Przykład Podsumowanie Metody

Bardziej szczegółowo

Pomiar prędkości obrotowej

Pomiar prędkości obrotowej 2.3.2. Pomiar prędkości obrotowej Metody: Kontaktowe mechaniczne (prądniczki tachometryczne różnych typów), Bezkontaktowe: optyczne (światło widzialne, podczerwień, laser), elektromagnetyczne (indukcyjne,

Bardziej szczegółowo

Specjalne funkcje programu SigmaNEST do obsługi przecinarek laserowych

Specjalne funkcje programu SigmaNEST do obsługi przecinarek laserowych Specjalne funkcje programu SigmaNEST do obsługi przecinarek laserowych Wstęp Cięcie laserem jest stosunkowo nową technologią, która pozwala na uzyskanie bardzo dobrej jakości krawędzi blachy, w połączeniu

Bardziej szczegółowo

zgodnie z ISO 16331-1 Leica DISTO D410/D510 Oryginalny dalmierz laserowy

zgodnie z ISO 16331-1 Leica DISTO D410/D510 Oryginalny dalmierz laserowy Dotrzymujemy obietnic zgodnie z ISO 16331-1 Dokładność i zasięg Leica DISTO D410/D510 Oryginalny dalmierz laserowy Kolorowy ekran i cyfrowy celownik z czterokrotnym powiększeniem Precyzyjne celowanie i

Bardziej szczegółowo

Propozycje wykorzystania zdjęć panoramicznych w GIS i geodezji

Propozycje wykorzystania zdjęć panoramicznych w GIS i geodezji Propozycje wykorzystania zdjęć panoramicznych w GIS i geodezji Michał Bednarczyk Renata Pelc-Mieczkowska UWM Olsztyn XXIV DOROCZNA KONFERENCJA PTIP ROZWÓJ METOD I TECHNOLOGII GEOPRZESTRZENNYCH Wstęp Technika

Bardziej szczegółowo

Trimble Spatial Imaging. Sprowadzamy Geoprzestrzenna informację na ziemię

Trimble Spatial Imaging. Sprowadzamy Geoprzestrzenna informację na ziemię Trimble Spatial Imaging Sprowadzamy Geoprzestrzenna informację na ziemię Trimble VX Trimble VX Spatial Station Trimble VX -kamera -opcja robotic -skanowanie Trimble GX -funkcja SureScan -pozostałe funkcje

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 listopada 2015 r. Poz. 105 DECYZJA NR 354 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI. z dnia 13 listopada 2015 r.

Warszawa, dnia 19 listopada 2015 r. Poz. 105 DECYZJA NR 354 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI. z dnia 13 listopada 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI Warszawa, dnia 19 listopada 2015 r. Poz. 5 DECYZJA NR 354 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI z dnia 13 listopada 2015 r. w sprawie programu nauczania na kursie specjalistycznym

Bardziej szczegółowo

Podstawy przetwarzania obrazów teledetekcyjnych. Format rastrowy

Podstawy przetwarzania obrazów teledetekcyjnych. Format rastrowy Podstawy przetwarzania obrazów teledetekcyjnych Format rastrowy Definicja rastrowego modelu danych - podstawowy element obrazu cyfrowego to piksel, uważany w danym momencie za wewnętrznie jednorodny -

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA WIĄZKI GENEROWANEJ PRZEZ LASER

CHARAKTERYSTYKA WIĄZKI GENEROWANEJ PRZEZ LASER CHARATERYSTYA WIĄZI GENEROWANEJ PRZEZ LASER ształt wiązki lasera i jej widmo są rezultatem interferencji promieniowania we wnęce rezonansowej. W wyniku tego procesu powstają charakterystyczne rozkłady

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA PROMIENIOWANIA OPTYCZNEGO W BADANIACH MAŁYCH MASZYN ELEKTRYCZNYCH

MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA PROMIENIOWANIA OPTYCZNEGO W BADANIACH MAŁYCH MASZYN ELEKTRYCZNYCH Jarosław ZADROŻNY MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA PROMIENIOWANIA OPTYCZNEGO W BADANIACH MAŁYCH MASZYN ELEKTRYCZNYCH STRESZCZENIE Zakres zastosowania promieniowania optycznego w praktyce badań małych maszyn elektrycznych

Bardziej szczegółowo

KRZYSZTOF MĄCZEWSKI Geodeta Województwa Mazowieckiego

KRZYSZTOF MĄCZEWSKI Geodeta Województwa Mazowieckiego Biuro Geodety Województwa Mazowieckiego DOŚWIADCZENIA WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO W TWORZENIU INFRASTRUKTURY GEOINFORMACYJNEJ DLA ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO KRZYSZTOF MĄCZEWSKI Geodeta Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Załącznik nr 3 Specyfikacja techniczna Zadanie I zakup typu CAD - 3

Bardziej szczegółowo

Inżynieria odwrotna w modelowaniu inżynierskim przykłady zastosowań

Inżynieria odwrotna w modelowaniu inżynierskim przykłady zastosowań Inżynieria odwrotna w modelowaniu inżynierskim przykłady zastosowań Dr inż. Marek Wyleżoł Politechnika Śląska, Katedra Podstaw Konstrukcji Maszyn O autorze 1996 mgr inż., Politechnika Śląska 2000 dr inż.,

Bardziej szczegółowo

1 Obsługa aplikacji sonary

1 Obsługa aplikacji sonary Instrukcja laboratoryjna do ćwiczenia: Badanie własności sonarów ultradźwiękowych Celem niniejszego ćwiczenia jest zapoznanie osób je wykonujących z podstawowymi cechami i możliwościami interpretacji pomiarów

Bardziej szczegółowo

System mapy numerycznej GEO-MAP

System mapy numerycznej GEO-MAP mgr inż. Waldemar Izdebski GEO-SYSTEM Sp. z o.o. ul. Szaserów 120B m 14 04-349 Warszawa, tel. 610-36-54 System mapy numerycznej GEO-MAP System GEO-MAP jest wygodnym i prostym w obsłudze narzędziem możliwym

Bardziej szczegółowo

LASERY W BUDOWNICTWIE DROGOWYM. Wykonał: Tomasz Kurc

LASERY W BUDOWNICTWIE DROGOWYM. Wykonał: Tomasz Kurc LASERY W BUDOWNICTWIE DROGOWYM Wykonał: Tomasz Kurc 1 CO TO JEST LASER LASER - (Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation) Działanie - generuje silnie skoncentrowaną wiązkę światła: Spójną

Bardziej szczegółowo

Zakres wiadomości i umiejętności z przedmiotu GEODEZJA OGÓLNA dla klasy 1ge Rok szkolny 2014/2015r.

Zakres wiadomości i umiejętności z przedmiotu GEODEZJA OGÓLNA dla klasy 1ge Rok szkolny 2014/2015r. Zakres wiadomości i umiejętności z przedmiotu GEODEZJA OGÓLNA dla klasy 1ge - Definicja geodezji, jej podział i zadania. - Miary stopniowe. - Miary długości. - Miary powierzchni pola. - Miary gradowe.

Bardziej szczegółowo

Informacja o Środowisku integracja danych z lotniczego skaningu laserowego oraz zdjęć lotniczych

Informacja o Środowisku integracja danych z lotniczego skaningu laserowego oraz zdjęć lotniczych Zakopane 7/09/2009 Informacja o Środowisku integracja danych z lotniczego skaningu laserowego oraz zdjęć lotniczych Łukasz Sławik, Dyr. segmentu Ochrona Środowiska 1 zaproszenie na warsztaty W ramach organizowanych

Bardziej szczegółowo

Wybrane działania rozpoznawczo-wykrywcze 1. Wykorzystanie psa służbowego 2. Profilowanie 3. Niekonwencjonalne źródła informacji

Wybrane działania rozpoznawczo-wykrywcze 1. Wykorzystanie psa służbowego 2. Profilowanie 3. Niekonwencjonalne źródła informacji I. Historia, przedmiot i zadania kryminalistyki 1. Krótki zarys dziejów kryminalistyki 2. Definicja i zakres kryminalistyki 3. Funkcje i zasady kryminalistyki 4. Etyka w kryminalistyce II. Czynności wstępne

Bardziej szczegółowo

Leszek Koźmiński, Marzena Brzozowska, Jacek Kościuk, Waldemar Kubisz

Leszek Koźmiński, Marzena Brzozowska, Jacek Kościuk, Waldemar Kubisz Leszek Koźmiński młodszy wykładowca Zakładu Kryminalistyki Szkoły Policji w Pile Marzena Brzozowska - kierownik Zakładu Kryminalistyki Szkoły Policji w Pile dr Jacek Kościuk - dyrektor Instytutu Historii

Bardziej szczegółowo

DIGITALIZACJA GEOMETRII WKŁADEK OSTRZOWYCH NA POTRZEBY SYMULACJI MES PROCESU OBRÓBKI SKRAWANIEM

DIGITALIZACJA GEOMETRII WKŁADEK OSTRZOWYCH NA POTRZEBY SYMULACJI MES PROCESU OBRÓBKI SKRAWANIEM Dr inż. Witold HABRAT, e-mail: witekhab@prz.edu.pl Politechnika Rzeszowska, Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Dr hab. inż. Piotr NIESŁONY, prof. PO, e-mail: p.nieslony@po.opole.pl Politechnika Opolska,

Bardziej szczegółowo

XX Seminarium NIENISZCZĄCE BADANIA MATERIAŁÓW Zakopane marca 2014 WYKORZYSTANIE WIBROMETRU SKANUJĄCEGO DO BEZKONTAKTOWYCH BADAŃ DRGAŃ

XX Seminarium NIENISZCZĄCE BADANIA MATERIAŁÓW Zakopane marca 2014 WYKORZYSTANIE WIBROMETRU SKANUJĄCEGO DO BEZKONTAKTOWYCH BADAŃ DRGAŃ XX Seminarium NIENISZCZĄCE BADANIA MATERIAŁÓW Zakopane 12-14 marca 2014 WYKORZYSTANIE WIBROMETRU SKANUJĄCEGO DO BEZKONTAKTOWYCH BADAŃ DRGAŃ Tomasz KATZ, Instytut Lotnictwa, Warszawa katz@ilot.edu.pl 1.

Bardziej szczegółowo

Oświetlenie obiektów 3D

Oświetlenie obiektów 3D Synteza i obróbka obrazu Oświetlenie obiektów 3D Opracowanie: dr inż. Grzegorz Szwoch Politechnika Gdańska Katedra Systemów Multimedialnych Rasteryzacja Spłaszczony po rzutowaniu obraz siatek wielokątowych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 4 INSTRUKCJA LABORATORYJNA

Ćwiczenie nr 4 INSTRUKCJA LABORATORYJNA WAT - WYDZIAŁ ELEKTRONIKI INSTYTUT SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH ZAKŁAD EKSPLOATACJI SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH Przedmiot: Konstrukcja Urządzeń Elektronicznych Ćwiczenie nr 4 INSTRUKCJA LABORATORYJNA Temat: PROJEKTOWANIE

Bardziej szczegółowo

Podstawy 3D Studio MAX

Podstawy 3D Studio MAX Podstawy 3D Studio MAX 7 grudnia 2001 roku 1 Charakterystyka programu 3D Studio MAX jest zintegrowanym środowiskiem modelowania i animacji obiektów trójwymiarowych. Doświadczonemu użytkownikowi pozwala

Bardziej szczegółowo

Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium

Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium CS-17 SJ CS-17 SJ to program wspomagający sterowanie jakością badań i walidację metod badawczych. Może działać niezależnie od innych składników

Bardziej szczegółowo

SAMOCHODOWY RADAR POWSZECHNEGO STOSOWANIA

SAMOCHODOWY RADAR POWSZECHNEGO STOSOWANIA Koncern Delphi opracował nowy, wielofunkcyjny, elektronicznie skanujący radar (ESR). Dzięki wykorzystaniu pozbawionej ruchomych części i sprawdzonej technologii monolitycznej, radar ESR zapewnia najlepsze

Bardziej szczegółowo

Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych

Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych w oparciu o pomiary poziomu ciśnienia akustycznego w punktach pomiarowych lub liniach omiatania na półkulistej powierzchni

Bardziej szczegółowo

Definicja obrotu: Definicja elementów obrotu:

Definicja obrotu: Definicja elementów obrotu: 5. Obroty i kłady Definicja obrotu: Obrotem punktu A dookoła prostej l nazywamy ruch punktu A po okręgu k zawartym w płaszczyźnie prostopadłej do prostej l w kierunku zgodnym lub przeciwnym do ruchu wskazówek

Bardziej szczegółowo

WARUNKI WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH M.20.02.01. Próbne obciążenie obiektu mostowego

WARUNKI WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH M.20.02.01. Próbne obciążenie obiektu mostowego WARUNKI WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH Próbne obciążenie obiektu mostowego 1. WSTĘP 1.1. Przedmiot Warunków wykonania i odbioru robót budowlanych Przedmiotem niniejszych Warunków wykonania i odbioru

Bardziej szczegółowo

Bazy danych geologiczno-inżynierskich Państwowej Służby Geologicznej w procesie inwestycyjnym i w planowaniu przestrzennym

Bazy danych geologiczno-inżynierskich Państwowej Służby Geologicznej w procesie inwestycyjnym i w planowaniu przestrzennym Bazy danych geologiczno-inżynierskich Państwowej Służby Geologicznej w procesie inwestycyjnym i w planowaniu przestrzennym Grzegorz Ryżyński Program Bezpieczna Infrastruktura i Środowisko PIG-PIB Etapy

Bardziej szczegółowo

Urządzenia do wprowadzania informacji graficznej. Skanery, Digitizery, Aparaty i Kamery cyfrowe

Urządzenia do wprowadzania informacji graficznej. Skanery, Digitizery, Aparaty i Kamery cyfrowe Urządzenia do wprowadzania informacji graficznej Skanery, Digitizery, Aparaty i Kamery cyfrowe Skanery Skaner to urządzenie przetwarzające obraz graficzny (zdjęcia, rysunki, tekst pi-sany itp.) na postać

Bardziej szczegółowo

14th Czech Polish Workshop ON RECENT GEODYNAMICS OF THE SUDETY MTS. AND ADJACENT AREAS Jarnołtówek, October 21-23, 2013

14th Czech Polish Workshop ON RECENT GEODYNAMICS OF THE SUDETY MTS. AND ADJACENT AREAS Jarnołtówek, October 21-23, 2013 14th Czech Polish Workshop ON RECENT GEODYNAMICS OF THE SUDETY MTS. AND ADJACENT AREAS Jarnołtówek, October 21-23, 2013 Zastosowanie zestawu optoelektronicznego do pomiarów przemieszczeń względnych bloków

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA PROGRAMU FM-PROFIL ZAPRASZAMY

PREZENTACJA PROGRAMU FM-PROFIL ZAPRASZAMY PREZENTACJA PROGRAMU FM-PROFIL ZAPRASZAMY SAG Elbud Gdańsk S.A. ul. Marynarki Polskiej 87 80-557 Gdańsk FM-Profil informacje ogólne Producent: SAG GmbH CeGIT Wallenhorst (Niemcy). Dystrybucja: SAG ELBUD

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE EDUKACYJNEGO OPROGRAMOWANIA DO LOTNICZEJ FOTOGRAMETRII CYFROWEJ Z PROFESJONALNYMI SYSTEMAMI FOTOGRAMETRYCZNYMI

PORÓWNANIE EDUKACYJNEGO OPROGRAMOWANIA DO LOTNICZEJ FOTOGRAMETRII CYFROWEJ Z PROFESJONALNYMI SYSTEMAMI FOTOGRAMETRYCZNYMI Michał Kędzierski PORÓWNANIE EDUKACYJNEGO OPROGRAMOWANIA DO LOTNICZEJ FOTOGRAMETRII CYFROWEJ Z PROFESJONALNYMI SYSTEMAMI FOTOGRAMETRYCZNYMI Streszczenie. W referacie zostało porównane edukacyjne oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

AGENDA. Site survey - pomiary i projektowanie sieci bezprzewodowych. Tomasz Furmańczak UpGreat Systemy Komputerowe Sp. z o.o.

AGENDA. Site survey - pomiary i projektowanie sieci bezprzewodowych. Tomasz Furmańczak UpGreat Systemy Komputerowe Sp. z o.o. AGENDA Site survey - pomiary i projektowanie sieci bezprzewodowych Tomasz Furmańczak UpGreat Systemy Komputerowe Sp. z o.o. Zagadnienia projektowe dla sieci WLAN skomplikowane środowisko dla propagacji

Bardziej szczegółowo

Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem

Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem Ćwiczenie E7 Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem E7.1. Cel ćwiczenia Prąd elektryczny płynący przez przewodnik wytwarza wokół niego pole magnetyczne. Ćwiczenie polega na pomiarze

Bardziej szczegółowo