Zastosowanie mechanizmu biologicznego sprz enia zwrotnego w procesie kszta towania umiej tno ci

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zastosowanie mechanizmu biologicznego sprz enia zwrotnego w procesie kszta towania umiej tno ci"

Transkrypt

1 PRACE NAUKOWE Akademii im. Jana D ugosza w Cz stochowie Seria: Pedagogika 2012, t. XXI El bieta KORNACKA-SKWARA Andrzej SKWARA Zastosowanie mechanizmu biologicznego sprz enia zwrotnego w procesie kszta towania umiej tno ci Wprowadzenie Poj cie sprz enia zwrotnego znane jest w wielu dziedzinach nauki. Pocz wszy od nauk cis ych, poprzez biologiczne, medyczne, a do nauk spo ecznych zastosowanie sprz enia zwrotnego ani nie budzi zdziwienia, ani nie jest kwestionowana jego zasadno. Generalnie, mechanizm sprz enia zwrotnego oznacza oddzia ywanie elementów (sygna ów) wyj ciowych na elementy (sygna y) wej ciowe. Innymi s owy, system otrzymuje dzi ki mechanizmowi sprz e zwrotnych natychmiastow informacj o stanie swojego funkcjonowania. W dziedzinie psychologii jako pierwsi wk ad w budowanie poj cia spr enia zwrotnego mieli behawiory ci 1, obecnie jest ju ono szeroko wykorzystywane 2, szczególnie w dziedzinach psychologii stosowanej. Sprz enia zwrotne mog by pozytywne lub negatywne i maj zwi zek z zachowaniami symetrycznymi i komplementarnymi 3. Zachowania symetryczne to zachowania, w których reakcja drugiej osoby nasila zachowanie pierwszej. Zachodzi tu sprz enie zwrotne pozytywne. Zachowania komplementarne, czyli uzupe niaj ce, obj te s dzia aniem negatywnego sprz enia zwrotnego. W pier Wspó czesny behawioryzm postuluje, e zachowanie jest kszta towane i utrwalane przez w asne skutki. W teorii systemowej jest to podstawowe poj cie, zwi zane z mechanizmem homeostazy; g ównie kojarzone z zasadami cyrkularno ci, ca o ciowo ci, ekwipotencjalno ci i ekwifinalizmem. Najwi ksze zastosowanie biofeedback znalaz w psychologii klinicznej, terapii, w psychologii uczenia, sportu, biznesu. Cyt. za: B. de Barbaro, Wprowadzenie do systemowego rozumienia rodziny, Kraków 1999, s

2 254 El bieta KORNACKA-SKWARA, Andrzej SKWARA wszym przypadku mo e doj do zmiany w obr bie systemu, w drugim do utrzymania jego homeostazy 4. Biologiczne sprz enie zwrotne definicja i rodzaje Biofeedback, czyli biologiczne sprz enie zwrotne, jest wszechstronnym systemem treningu, który wywo uje zmiany w funkcjonowaniu wielu uk adów organizmu; pozwala uzyska informacj zwrotn o zachowaniu danego narz du. Jest to wi c dostarczanie cz owiekowi informacji zwrotnej ( feedback ) o zmianach jego stanu fizjologicznego. Zmiany fizjologiczne organizmu monitorowane s przez odpowiednie urz dzenie, np. pomiarowy system komputerowy. Do metod opartych na zjawisku biofeedback zaliczamy 5 : 1. Biofeedback GSR/BSR najbardziej czu y rodzaj biofeedbacku, odnosi si do mo liwo ci pomiaru reakcji skórno-galwanicznych. Trening s u y nauczeniu si kontrolowania temperatury i oporno ci skóry bez wzgl du na stan uk adu wegetatywnego. 2. Biofeedback EEG, inaczej: neurofeedback. Zak ada mo liwo treningu, którego celem jest usprawnienie funkcjonowania mózgu poprzez osi ganie odpowiedniej, prawid owej dla danych warunków, jako ci fal mózgowych. Bazuje on na mo liwo ciach zwi zanych z plastyczno ci mózgu. 3. Biofeedback EMG zwany miofeedbackiem. Jest to mo liwo samokontroluj cego wiczenia mi ni u pacjentów z zaburzeniami ich funkcjonowania 6. Stosowany jest zarówno do uaktywniania, jak i zmniejszania aktywno- ci mi niowej (st d mówimy o kontroli mi niowej samokontroluj ce wiczenie mi ni). 4. Biofeedback oddechowy to nauka kontrolowania oddechu w celu usprawnienia swojego funkcjonowania. Opiera si na za o eniu, e niekorzystne stany emocjonalne wp ywaj na jako oddychania, co powoduje jego zak ócenie. Kontrolowanie rytmu i czasu oddechu ma wi c bezpo redni zwi zek z kontrol emocji. 5. Biofeedback dla kontroli temperatury to trening podwy szania ciep oty cia a. Zwi zany jest z zaburzeniami gospodarki cieplnej na skutek przed u- aj cej si sytuacji stresowej. W du ej mierze trening wykorzystuje za o enia technik relaksacyjnych. 6. Biofeedback HemoEncephaloGrafii (HEG) jest to mo liwo sterowania obiegiem krwi w okre lonych obszarach mózgu, w celu ich stymulacji Tam e. M. Herbart, Zastosowanie terapii biofeedback w pracy z m odzie, stan z: J. Grossman, Fizjoterapia XXI wieku, Olsztyn 2004, s

3 Zastosowanie mechanizmu biologicznego sprz enia zwrotnego 255 Dzi ki mo liwo ci obrazowania stopnia utlenowania krwi w mózgu, trening ma wp yw na lepsze ukrwienie i od ywienie struktur mózgowych. 7. Biofeedback zmian polaryzacji kory (SCP Slow Cortical Potentials) oznacza wolne potencja y korowe, czyli zmiany polaryzacji b ony. Je li uzyska si negatywn polaryzacj, doprowadzi to neurony do wi kszej gotowo ci do pracy. Aby uzyska taki efekt, trenuje si poni ej cz stotliwo ci 1 2 Hz (fale delta). Charakterystyka fal mózgowych Zosta y wyodr bnione i opisane nast puj ce rodzaje fal mózgowych 7 : a) fale beta to fale charakterystyczne dla stanu czuwania w zwyk ej, normalnej sytuacji, o cz stotliwo ci Hz (cykli na sekund ) i potencjale od 10 do ok mikrowoltów. Kiedy ze stanu czuwania przechodzimy do stanu braku uwagi, fala beta zaczyna zbli a si do dolnej granicy strefy, gdzie potencja staje si s abszy, a cz stotliwo podwy szona; zakres fal beta dzielimy na nisk (ok Hz), zwan SMR, czyli falami sensomotorycznymi 8, rodkow beta (ok HZ), zwan beta 1, i wysok beta (powy ej 18 Hz). Ka de z tych pasm ma odpowiednik w stanie funkcjonowania mózgu (naszym zachowaniu) i sposobie treningu; b) fale alfa to fale charakterystyczne dla stanu mi dzy snem a czuwaniem, stanu relaksacji (pojawiaj si równie wówczas, gdy w stanie czuwania zamykamy oczy), o cz stotliwo ci 8 13 Hz (cykli na sekund ) o potencjale ok mikrowoltów. S podstawow prawid owo ci w EEG u zdrowej osoby doros ej; w obszarze tej aktywno ci mózgowej mo liwy jest przep yw materia u wiadomego i nie wiadomego. Uwa any jest za stan twórczy, stan inspiracji i wyobra ni. Zakres alfa dzielimy na niskie alfa (8 10 Hz) i wysokie alfa (10 13 Hz); c) fale theta to fale charakterystyczne dla snu, równie snu paroksalnego z faz REM, transu w hipnozie, tre ci nie wiadomych, ale te g bokiej medytacji i marze, o cz stotliwo ci 4 7 Hz i potencjale nawet do ok. 100 mikrowoltów. Zwane s falami wolnymi; d) fale delta to fale o cz stotliwo ci od 0,5 4 Hz i potencjale powy ej 100 mikrowoltów. S mocno zsynchronizowane i najwolniejsze ze wszystkich fal mózgowych, dlatego te towarzysz g bokiemu snowi, kiedy nic si nie ni i pi cy znajduje si w pe nej nie wiadomo ci. W tym w a nie czasie orga- 7 8 Charakterystyka i interpretacja psychologiczna fal mózgowych dokonana zosta a na podstawie M. Pecyna, Instrumentalizacja bada psychologicznych technik Cap/Scan EEG/EMG, Warszawa 1999, s Odkryte zosta y przez Sterna, podczas jego eksperymentów na kotach; udowodni wówczas, e wzmacniaj c fale SMR, agodzi si objawy padaczkowe i przyczynia do homeostazy organizmu.

4 256 El bieta KORNACKA-SKWARA, Andrzej SKWARA nizm regeneruje si i uwalnia do krwi hormon wzrostu (GH), hormon sterydowy DHEA (prawdopodobnie odpowiedzialny za spowalnianie procesów starzenia si ) oraz melatonin odpowiedzialn za regulacj dobowego cyklu snu i czuwania oraz zegara biologicznego, zmniejsza si poziom kortyzolu hormonu kory nadnerczy popularnie nazywanego hormonem stresu. Fale delta s te obrazem patologicznym, charakteryzuj cym uszkodzenia mózgu (np. guzy). Pojawiaj si równie przy np. intensywnym wysi ku umys owym. Procedura kszta towania umiej tno ci z zastosowaniem Biofeedback EEG Neurofeedback to technika oparta na mechanizmie sprz e zwrotnych z wykorzystaniem metody elektroencefalografii. Sam zapis EEG polega na rejestrowaniu czynno ci bioelektrycznej mózgu. Dzieje si to za pomoc elektrod, umieszczanych na skórze g owy w ci le okre lonym schemacie 9. Rys. 1. Lokalizacja elektrod na jednowymiarowym rzucie g owy ( ród o: edu.pl, stan z: ) 9 Od 1958 r. najcz stszym i zalecanym przez Mi dzynarodow Federacj Elektroencefalografii i Neurofizjologii Klinicznej jest schemat rozmieszczenia i oznakowania elektrod wg uk adu

5 Zastosowanie mechanizmu biologicznego sprz enia zwrotnego 257 Komórki nerwowe w mózgu wytwarzaj sygna y elektromagnetyczne, które s przekazywane przez synapsy. Wywo ane przez aktywno mózgu ró nice potencja ów mi dzy dwoma punktami s niewielkie i musz by silnie wzmocnione zanim zareaguje na nie (zarejestruje je) urz dzenie odbieraj ce informacj. Zapis potencja ów mózgowych ma posta fal o cz stotliwo ci Hz i amplitudzie od ok. 5 do kilkuset mikrowoltów 10. Elektrody s rozmieszczane na skórze g owy, a czynno bioelektryczna mi dzy ka d par elektrod rejestrowana jest jako jeden kana. Analiza w a ciwo ci fal (np. cz stotliwo ci, amplitudy, kszta tu lub rozk adu), polegaj ca na porównaniu czynno ci bioelektrycznej ró nych obszarów, mo e by dokonana dla ca ej powierzchni mózgu lub dla okre- lonych jego cz ci. Tak wi c podstawowy zapis EEG stanowi fala definiowana jako przej ciowa zmiana ró nicy potencja ów czynno ci mózgu. Mo na równie okre li rytmy badanych czynno ci 11, które s zró nicowane pod wzgl dem poziomu aktywno ci motorycznej i aktywno ci bioelektrycznej mózgu. Ka de wzbudzenie komórek nerwowych charakteryzuje si dyschronizacj zapisu EEG, która wyra a si falami o niskim wolta u i wysokiej cz stotliwo ci, podczas kiedy sen objawia si synchronizacj zapisu EEG, tj. falami o wysokim wolta u i ma ej cz stotliwo ci 12. Podczas badania EEG elektrody s umieszczane w wielu z góry ustalonych miejscach na skórze g owy; dane odbierane z tych miejsc poddawane s analizie komputerowej i na ich podstawie powstaje specyficzna mapa naszego mózgu. Rodzaje dost pnych wyników konwencjonalnego badania EEG i QEEG obejmuj lecz nie s ograniczone do cz stotliwo ci podzia ów elektrycznych w ró nych regionach mózgu, amplitud i symetrii cz stotliwo ci, amplitud i kszta tów fali dla analogicznych miejsc na ka dej pó kuli. Przyrównuj c te rednie do baz normatywnych, naukowcy s w stanie zidentyfikowa wzorce fal mózgowych, które s charakterystyczne dla ró nych populacji klinicznych 13. Wszystkie sk adowe fal mózgowych s zawsze produkowane, ale przewag pewnych po danych fal mózgowych mo na uzyska wysi kiem woli i systematycznym treningiem. Produkcja pewnych po danych fal i redukcja innych, niepo danych, jest istot treningu EEG biofeedback. Najwa niejszym wydarzeniem w historii neurofeedbacku by o doprowadzenie do rozwoju teorii w praktyce klinicznej. Odkrycia Stermana 14 spowodowa y, e inaczej spojrzano na leczenie epilepsji, a neuroterapia (dzi ki badaniom Kamiya) zosta a uznana za skuteczn metod leczenia uzale nie, skutków urazów i jako trening maksymalnej wydajno ci. 10 K. Walsh, Neurologia kliniczna, Warszawa 1998, s Rytm mo emy okre li wówczas, gdy fale sk adaj ce si na czynno pojawiaj si z okre lon cz stotliwo ci i s o tym samym kszta cie. 12 M.B. Pecyna, dz. cyt., s F. Masterpasqua, K. Healer, Neurofeedback In Psychological Practice, Professional Psychology: Research and Practice 2003, Vol. 34, No. 6, p J. Demos, Getting started with neurofeedback, New York 2005.

6 258 El bieta KORNACKA-SKWARA, Andrzej SKWARA W zwi zku z diagnozowaniem coraz wi kszej liczby dzieci z ADHD, zacz to prowadzi szeroko zakrojone badania, w czasie których okaza o si, e osoby z ADHD ró ni si od nieklinicznych przypadków obrazem QEEG 15. Badania konsekwentnie pokazuj, e podniesienie redniej amplitudy wolnych cz stotliwo ci fal mózgowych (4 7 lub 11/08 Hz) z odpowiednim zmniejszeniem amplitudy wy szych cz stotliwo ci (12 15 lub Hz), zw aszcza na przedczo owej lub przy rodkowej centralnej korze, jest charakterystyczne dla osób z ADHD. Badania te wykazuj jeszcze wi ksz wzgl dn wysoko w zwolnionej aktywno ci fal mózgowych w porównaniu do szybszego dzia ania. W QEEG badania wykazuj ce wolniejsze dzia anie mózgu u chorych z ADHD s potwierdzone przez badania obrazowania mózgu 16. Trening EEG Biofeedback Trening Biofeedback najcz ciej opiera si na grach, które trwaj oko o 2 3 minut; w zale no ci od mo liwo ci wicz cego terapeuta decyduje o czasie trwania ca ego treningu. Za ka dym razem trenuj cy gra w 6 do 12 ró nych gier. Gry te nie maj skomplikowanej fabu y, skonstruowane s tak, aby da trenuj cemu jak najprostszy sygna o pracy jego mózgu. Na przyk ad jad cy samochód przyspiesza, gdy spe nione s warunki zadane przez terapeut. Niezale nie od choroby, procedura neurologicznego sprz enia zwrotnego w badaniach jest stosunkowo spójna. Aktywno elektryczna neuronów jest wykrywana za pomoc elektrod powierzchniowych, aktywno ta jest nast pnie wzmacniana i przetwarzana przez programy komputerowe, które za po rednictwem symulacji gry na monitorze komputera wywo uj u pacjenta warunkow reakcj s uchow, dotykow i/lub wizualn. Na przyk ad, gra zr czno ciowa Pac-Man emituje sygna d wi kowy, gdy gracz utrzymuje fale w zakresie Hz powy ej pewnego progu amplitudy oraz zachowuj c fale w zakresie 7 4 Hz poni ej pewnego progu. Progi amplitudy s ustalane dla ka dej osoby tak, aby zoptymalizowa motywacj i stopnie trudno ci. Nie wyst puj w przypadku, gdy gracz utrzymuje fale w zakresie Hz, powy ej okre lonej amplitudy w 70% czasu, utrzymuj c cz stotliwo 4 7 Hz powy ej ponownie ustalonej amplitudy tylko 20% w czasie 17. Dzieci z trudno ciami w koncentracji ju na drugim spotkaniu prze ywaj cz sto rozczarowanie tym, i gry powtarzaj si. Aby dziecko nie straci o ch ci do podejmowania wysi ku, rozmawiaj c o terapii, lepiej podkre la osi gni cia, 15 Badania na ten temat prowadzili m.in.: Chabot i Serfontein; Janzen, Graap, Stephenson, Marshall i Fitzsimmons; Monastra, Lubar oraz Linden; za: F. Masterpasqua, K. Healer, dz. cyt., p F. Masterpasqua, K. Healer, dz. cyt. 17 Tam e, s. 653.

7 Zastosowanie mechanizmu biologicznego sprz enia zwrotnego 259 zdobyte punkty, poziom koncentracji i rozlu nienia, zwracaj c w ten sposób uwag dziecka na cel terapii, a nie na zabaw, jak by oby zwyk e granie na komputerze. Celem terapii jest nauczenie bez wzgl du na wiek dzieci, m odzie y czy doros ych korzystnego funkcjonowania w yciu codziennym, pracy mimo znudzenia, koncentracji uwagi na rzeczach powtarzalnych, wydajno ci pod presj czasu i zewn trznej oceny. Zatem biofeedback to te trening systematyczno ci, cierpliwo ci, motywacji i woli 18. Zapis fal mózgowych daje nam informacje na temat jako ci procesów umys owych, ale nie na temat ich tre ci. Obserwuj c zapis fal mózgowych, terapeuta jest w stanie powiedzie, czy pacjent jest skoncentrowany (ale nie to, na czym si koncentruje), albo czy pacjent jest zdenerwowany (ale nie z jakiego powodu) 19. Rys. 2. Pozytywny przebieg jednej z gier Negatywny przebieg jednej z gier ród o: M. Zió kowska, EEG Biofeedback. Co warto wiedzie?, [w:] Poradnik dla rodziców na temat rozwoju psychomotorycznego dzieci, Biuletyn Promyk S o ca 2009, nr 9, s. 3. Biofeedback w analizie i terapii specyficznych trudno ci Metoda biofeedbacku wykorzystywana jest do analizy zaburze, w perspektywie diagnozy i terapii. Pocz tkowo stosowana w odniesieniu do zaburze neurologicznych (g ównie padaczki), znalaz a zastosowanie w analizie i terapii ADD, ADHD oraz leczeniu zaburze l kowych. Dzi ki niej mo na by o dokona precyzyjnych opisów zaburze i poda adekwatne wskazówki do szeroko rozumianej terapii. Wed ug neurolog dr Aditi Shankardass 20, oko o 1 Ú 6 dzieci cierpi na zaburzenia rozwoju. Mog one hamowa lub upo ledza rozwój funkcji poznawczych, 18 M. Zió kowska, EEG Biofeedback. Co warto wiedzie?, [w:] Poradnik dla rodziców na temat rozwoju psychomotorycznego dzieci, Biuletyn Promyk S o ca 2009, nr 9, s Tam e. 20 Aditi Shankardass jest neurologiem w zakresie trzech dyscyplin: dziedzinie neurofizjologii, neuroanatomii i neuropsychologii. Obecnie prowadzi ona Pracowni Neurofizjologii Zak adu

8 260 El bieta KORNACKA-SKWARA, Andrzej SKWARA emocjonalnych, spo ecznych, jak te rozwój funkcji fizycznych. Mimo tego, e ka de z tych schorze ma swoje ród o w mózgu, wi kszo z nich jest diagnozowana tylko na podstawie zachowa. Diagnozowanie schorze mózgu bez zagl dania do mózgu jest jak leczenie chorób serca na podstawie objawów, bez EKG czy rentgenu klatki, by obejrze serce. Program do mapowania aktywno ci elektrycznej pozwala wykry ród o nieprawid owo ci. Program prawdopodobie stwa statystycznego pozwala matematycznie obliczy, czy nieprawid owo ci s klinicznie istotne, pozwalaj c stawia dok adniejsze diagnozy neurologiczne objawów u dzieci. Badania pokazuj, e prawie po owa autystycznych dzieci tak naprawd cierpi na napady padaczki (a by y to dzieci pierwotnie z diagnoz autyzmu, deficytu uwagi, niedorozwoju i problemów j zykowych). Skany EEG ujawni y problemy ukryte w ich mózgach, których nie ujawni aby obserwacja zachowania. EEG pozwoli o na dok adniejsze diagnozy neurologiczne i zastosowanie ukierunkowanego leczenia. Zbyt d ugo dzieci z zaburzeniami rozwoju by y le diagnozowane, a ich prawdziwe problemy nierozpoznane i nieleczone. Zbyt d ugo dzieci i rodziców dr czy y rozpacz i frustracja. Ale wkroczyli my w now er neurologii, w której wreszcie mo emy ogl da mózg bezpo rednio, w czasie rzeczywistym, bezinwazyjnie i bez skutków ubocznych, by znale prawdziwe ród o upo ledze u dzieci 21. Analiza ponad 200 bada dokonana w 1999 r. przez Hughesa i Johna 22 potwierdzi a, e QEEG mo e by narz dziem do oceny chorób naczy mózgowych, demencji, zaburze nastroju, zespo ów powypadkowych, schizofrenii i uzale nie. Pozwoli a te na wysuni cie wniosków, e uszkodzenie cz ci czo- owej lewego p ata cz ciej prowadzi do objawów depresji, natomiast uszkodzenie w prawym p acie cz ciej prowadzi do wyst pienia objawów manii. Terapia tych zaburze pokazuje, e neurofeedback przynosi korzy ci w agodzeniu objawów depresji, natomiast wst pne badania sugeruj, e mo e mie zastosowanie w terapii schizofrenii i zaburze l kowych 23. Treningi biofeedback proponowane s pacjentom, którzy zmagaj si równie z innymi zaburzeniami, takimi jak: autyzm, natr ctwa, zaburzenia snu, zespó chronicznego zm czenia, zaburzenia od ywiania, a tak e trudno ciami w zakresie roz adowywania napi cia wewn trznego, tremy czy agresji. W odniesieniu do dzieci i m odzie y w wieku szkolnym treningi cz sto dotycz radzenia sobie z trudno ciami szkolnymi (manifestuj cymi si niskimi osi gni ciami szkolnymi wynikaj cymi z napi, zaburze uwagi, nadpobudliwo ci), dysleksji lub usprawniania wad wymowy. Zaburze w California State University. ród o: A. Shankardass, A second opinion on developmental disorders, stan z: Tam e. 22 F. Masterpasqua, K. Healer, dz. cyt. 23 Tam e.

9 Zastosowanie mechanizmu biologicznego sprz enia zwrotnego 261 Dla osób zdrowych stosowane s sesje treningowe maj ce na celu popraw sprawno ci funkcjonowania w sytuacjach obarczonych nadmiernym stresem (sytuacje wymagaj ce szybkich, odwa nych decyzji, presja czasu, odpowiedzialno- ci, presja oczekiwa ), w celu usprawnienia procesów poznawczych, takich jak: pami, koncentracja, uczenie si (w tym j zyków obcych), dla uzyskania lepszych wyników w uprawianej dziedzinie zawodowej, dyscyplinie sporu b d w sportach wyczynowych. Podstaw do treningów s badania, które mówi o nieprawid owo ciach w zakresie fal mózgowych. Mimo uzyskiwania zadowalaj cych wyników w testach badaj cych procesy intelektualne, osoby doros e lub dzieci funkcjonuj poni ej swoich mo liwo ci. Zaburzenia pami ci i koncentracji, dysleksja, dysgrafia, dysortografia, dyskalkulia, nadpobudliwo psychoruchowa, rozchwiana sfera emocjonalna, niska wytrzyma o poznawcza nie sprzyjaj osi ganiu dobrych wyników w szkole, a to odbiera motywacj, rodzi frustracj i zniech ca do pracy. Dziecko stale porównuje si z innymi i je li to porównanie nie wypada dla niego korzystnie, tworzy w nim negatywny obraz siebie, os abia wiar we w asne mo liwo ci i wyzwala poczucie odrzucenia (jestem beznadziejny w nauce, wi c nikt si ze mn nie chce przyja ni, rodzice pewnie maj mnie ju do, bez przerwy ich rozczarowuj itp.) 24. Treningi EEG Biofeedback powoduj polepszenie si zapisu EEG mózgu, co skutkuje tym, e poprawia si sprawno intelektualna, ale te maleje impulsywno, napady agresji i wybuchy z o ci, nast puje lepsza kontrola emocji, podnosi si refleksyjno i spokojne zastanawianie si np. przed odpowiedzi. W efekcie poprawia si zachowanie dziecka, wzrasta jego samoocena oraz wiara w siebie i w swoje mo liwo ci 25. Zako czenie Trening biofeedback jest alternatywn form terapii w stosunku do innych, stosowanych do tej pory, w tym do farmakoterapii. W niektórych zaburzeniach b d trudno ciach jest w stanie zast pi farmakoterapi, w innych pe ni funkcj pomocnicz. Niew tpliw zalet biofeedbacku jest to, e jest to metoda ca kowicie bezpieczna, bez skutków ubocznych. Warunkiem skuteczno ci terapii jest silna wola, motywacja pacjenta i ch do wspó pracy z lekarzem/terapeut. Daje to pacjentowi (klientowi) poczucie odpowiedzialno ci za wynik w asnego leczenia, mo liwo kontrolowanego wp ywu na uzyskiwane efekty. Dodatkowym wzmocnieniem jest bie ca informacja zwrotna (istota biofeedbacku), która nie tylko wp ywa na motywacj oraz potwierdzenie kompetencji osoby poddanej treningowi, ale przede wszystkim daje mo liwo wgl du w siebie, poznania 24 E. Zaborowska, EEG Biofeedback: wskazania, planowanie terapii, przebieg treningu, stan z: Tam e.

10 262 El bieta KORNACKA-SKWARA, Andrzej SKWARA swoich aktualnych zasobów i mo liwo ci. Biofeedback jest technik, która intensywnie rozwija si 26, wspó tworz c coraz lepsze metody diagnozowania funkcji organizmu, rozpoznawania mo liwo ci mózgu, sterowania nim i usprawniania jego pracy. Summary Biological feedbacks in the process of acquiring skills Biofeedback is a comprehensive system training, which changes the functioning of many systems of the body, giving feedback on the behavior of the area of human functioning. The paper shows the types of biofeedback, the characteristic of the training procedure and its base (description of the brain waves). The author provides information about situations you can use biofeedback training, and identifies the areas of disorders which are found effectiveness of this type of training. This method is used among others in psychology, physiology, rehabilitation, medicine, but also in sport and business. 26 Np. Biofeedback Zmienno ci Rytmu Serca jest now technik treningu naszego cia a, której celem jest zmiana ró norodno ci rytmu serca oraz zmiana rytmu serca dominuj cego u danej osoby. Pierwszy trening HRV biofeedbacku zastosowano w Rosji do leczenia astmy i wielu innych stanów chorobowych. Obecnie badania prowadzone s w odniesieniu do takich zaburze, jak: napady z o ci, zaburzenia l kowe, astma, choroby uk adu kr enia, zespó jelita dra liwego, zespó przewlek ego zm czenia, zespól bólu przewlek ego, fibromialgia, daj c nadziej chorym na popraw jako ci ich ycia stan z:

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych DOPALACZE - nowa kategoria substancji psychoaktywnych CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Andrzej Skwara, Elżbieta Kornacka-Skwara TRENING BIOFEEDBACK JAKO METODA USPRAWNIAJĄCA UCZENIE SIĘ

Andrzej Skwara, Elżbieta Kornacka-Skwara TRENING BIOFEEDBACK JAKO METODA USPRAWNIAJĄCA UCZENIE SIĘ УДК 37.014.544 Andrzej Skwara, Elżbieta Kornacka-Skwara TRENING BIOFEEDBACK JAKO METODA USPRAWNIAJĄCA UCZENIE SIĘ Метод навчання самоконтролю за фізіологічним станом організму це система тренування, яка

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Zarządzenie Nr4/2011 Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tolkmicku z dnia 20 maja 2011r. REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM?

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? Cele: - rozpoznawanie oznak stresu, - rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem, - dostarczenie wiedzy na temat sposobów

Bardziej szczegółowo

TRENING ZDROWOTNY jest to rodzaj aktywności fizycznej podjętej z motywów zdrowotnych, mającej na celu podniesienie poziomu wydolności i sprawności

TRENING ZDROWOTNY jest to rodzaj aktywności fizycznej podjętej z motywów zdrowotnych, mającej na celu podniesienie poziomu wydolności i sprawności TRENING ZDROWOTNY jest to rodzaj aktywności fizycznej podjętej z motywów zdrowotnych, mającej na celu podniesienie poziomu wydolności i sprawności psychofizycznej oraz usprawnienie procesów życiowych własnego

Bardziej szczegółowo

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha Co to jest implant ślimakowy Implant ślimakowy to bardzo nowoczesne, uznane, bezpieczne i szeroko stosowane urządzenie, które pozwala dzieciom z bardzo głębokimi ubytkami słuchu odbierać (słyszeć) dźwięki.

Bardziej szczegółowo

Motywuj świadomie. Przez kompetencje.

Motywuj świadomie. Przez kompetencje. styczeń 2015 Motywuj świadomie. Przez kompetencje. Jak wykorzystać gamifikację i analitykę HR do lepszego zarządzania zasobami ludzkimi w organizacji? 2 Jak skutecznie motywować? Pracownik, który nie ma

Bardziej szczegółowo

po rednie: które powstaje bez przep ywu pr du przez organizm cz owieka, np. uszkodzenie wzroku poprzez dzia anie uku elektrycznego.

po rednie: które powstaje bez przep ywu pr du przez organizm cz owieka, np. uszkodzenie wzroku poprzez dzia anie uku elektrycznego. Cz owiek u ytkuje zarówno proste narz dzia, jak i coraz bardziej z o one maszyny i urz dzenia techniczne. U atwiaj mu one prac, zast puj mi nie, a nawet umys, uprzyjemniaj ycie, daj inne, dawniej niewyobra

Bardziej szczegółowo

ANALOGOWE UKŁADY SCALONE

ANALOGOWE UKŁADY SCALONE ANALOGOWE UKŁADY SCALONE Ćwiczenie to ma na celu zapoznanie z przedstawicielami najważniejszych typów analogowych układów scalonych. Będą to: wzmacniacz operacyjny µa 741, obecnie chyba najbardziej rozpowszechniony

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Ruch harmoniczny i fale"

Ćwiczenie: Ruch harmoniczny i fale Ćwiczenie: "Ruch harmoniczny i fale" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

Grupy i czynniki ryzyka Komunikacja jako forma profilaktyki

Grupy i czynniki ryzyka Komunikacja jako forma profilaktyki Grupy i czynniki ryzyka Komunikacja jako forma profilaktyki mgr Anna Dolczewska Samela psycholog kliniczny, terapeuta tel.: 607 25 48 27 e-mail: samela@konto.pl WCZESNA ADOLESCENCJA 13 17 rok życia CENTRALNY

Bardziej szczegółowo

HTA (Health Technology Assessment)

HTA (Health Technology Assessment) Krzysztof Łanda 1 z 5 HTA (Health Technology Assessment) Ocena leków stosowanych w okre lonych wskazaniach podlega tym samym generalnym regu om, co inne technologie terapeutyczne, jednak specyfika interwencji

Bardziej szczegółowo

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH L.Dz.FZZ/VI/912/04/01/13 Bydgoszcz, 4 stycznia 2013 r. Szanowny Pan WŁADYSŁAW KOSINIAK - KAMYSZ MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Uwagi Forum Związków Zawodowych do projektu ustawy z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

Techniki radzenia sobie ze stresem. mgr Katarzyna Kulwicka-Durmowicz

Techniki radzenia sobie ze stresem. mgr Katarzyna Kulwicka-Durmowicz Techniki radzenia sobie ze stresem mgr Katarzyna Kulwicka-Durmowicz Plan wykładu Część pierwsza: Stres koncepcje stresu objawy stresu przyczyny stresu Część druga: Sposoby radzenia sobie ze stresem Koncepcje

Bardziej szczegółowo

Zmiany pozycji techniki

Zmiany pozycji techniki ROZDZIAŁ 3 Zmiany pozycji techniki Jak zmieniać pozycje chorego w łóżku W celu zapewnienia choremu komfortu oraz w celu zapobieżenia odleżynom konieczne jest m.in. stosowanie zmian pozycji ciała chorego

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja autyzmu wg ICD 10 (1994) zakłada, że jest to całościowe zaburzenie rozwojowe (F84)- autyzm dziecięcy (F.84.0) charakteryzujące się:

Klasyfikacja autyzmu wg ICD 10 (1994) zakłada, że jest to całościowe zaburzenie rozwojowe (F84)- autyzm dziecięcy (F.84.0) charakteryzujące się: Co to jest autyzm? Autyzm to całościowe, rozległe zaburzenie rozwojowe charakteryzujące się licznymi nieprawidłowościami w rozwoju, uwidaczniającymi się przed ukończeniem trzeciego roku życia w co najmniej

Bardziej szczegółowo

LEKCJA 3 STRES POURAZOWY

LEKCJA 3 STRES POURAZOWY LEKCJA 3 STRES POURAZOWY Stres pourazowy definicje Stres pourazowy definiuje się jako zespół specyficznych symptomów, które mogą pojawić się po przeżyciu ekstremalnego, traumatycznego zdarzenia. Są to

Bardziej szczegółowo

Lista standardów w układzie modułowym

Lista standardów w układzie modułowym Załącznik nr 1. Lista standardów w układzie modułowym Lista standardów w układzie modułowym Standardy są pogrupowane w sześć tematycznych modułów: 1. Identyfikacja i Analiza Potrzeb Szkoleniowych (IATN).

Bardziej szczegółowo

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które Oddział Powiatowy ZNP w Gostyninie Uprawnienia emerytalne nauczycieli po 1 stycznia 2013r. W związku napływającymi pytaniami od nauczycieli do Oddziału Powiatowego ZNP w Gostyninie w sprawie uprawnień

Bardziej szczegółowo

tel/fax 018 443 82 13 lub 018 443 74 19 NIP 7343246017 Regon 120493751

tel/fax 018 443 82 13 lub 018 443 74 19 NIP 7343246017 Regon 120493751 Zespół Placówek Kształcenia Zawodowego 33-300 Nowy Sącz ul. Zamenhoffa 1 tel/fax 018 443 82 13 lub 018 443 74 19 http://zpkz.nowysacz.pl e-mail biuro@ckp-ns.edu.pl NIP 7343246017 Regon 120493751 Wskazówki

Bardziej szczegółowo

Kolorowe przytulanki

Kolorowe przytulanki Innowacja pedagogiczna. Kolorowe przytulanki Autorki : mgr Małgorzata Drozdek mgr Wioletta Szypowska Założenia ogólne: Każdy rodzaj kontaktu ze sztuką rozwija i kształtuje osobowość człowieka. Zajęcia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH Z ZAKRESU SOCJOTERAPII PEDAGOGICZNEJ 1 1. Niniejszy Regulamin praktyk pedagogicznych

REGULAMIN PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH Z ZAKRESU SOCJOTERAPII PEDAGOGICZNEJ 1 1. Niniejszy Regulamin praktyk pedagogicznych REGULAMIN PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH Z ZAKRESU SOCJOTERAPII PEDAGOGICZNEJ 1 1. Niniejszy Regulamin praktyk pedagogicznych (zwany dalej Regulaminem), określa organizację i tok praktyk

Bardziej szczegółowo

UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS)

UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) zawarta w dniu. r. pomiędzy : Powiatowym Urzędem Pracy w Gdyni reprezentowanym przez.., działającą na podstawie upoważnienia

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE ZWIĘKSZANIE SIŁY MIĘŚNIOWEJ SPORTOWCÓW BIBLIOTEKA TRENERA

KOMPLEKSOWE ZWIĘKSZANIE SIŁY MIĘŚNIOWEJ SPORTOWCÓW BIBLIOTEKA TRENERA Zbigniew Trzaskoma Łukasz Trzaskoma KOMPLEKSOWE ZWIĘKSZANIE SIŁY MIĘŚNIOWEJ SPORTOWCÓW BIBLIOTEKA TRENERA Spis treści Od autorów... 11 W stęp... 13 1.1. Cel pracy... 13 1.2. Znaczenie siły mięśniowej w

Bardziej szczegółowo

U M O W A. zwanym w dalszej części umowy Wykonawcą

U M O W A. zwanym w dalszej części umowy Wykonawcą U M O W A zawarta w dniu pomiędzy: Miejskim Centrum Medycznym Śródmieście sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Próchnika 11 reprezentowaną przez: zwanym dalej Zamawiający a zwanym w dalszej części umowy

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ

WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ Anna Gutt- Kołodziej ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI Podczas pracy

Bardziej szczegółowo

METODYKA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Studia I stopnia. Autor: Tomasz Frołowicz

METODYKA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Studia I stopnia. Autor: Tomasz Frołowicz METODYKA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Autor: Tomasz Frołowicz LEKCJA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO TYPY I RODZAJE LEKCJI PEDAGOGICZNE CZYNNOŚCI NAUCZYCIELA I CZYNNOŚCI UCZNIÓW Wychowanie jest to sztuka, której nikt dotąd

Bardziej szczegółowo

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Jak ju wspomniano, kinesiotaping mo e byç stosowany jako osobna metoda terapeutyczna, jak równie mo e stanowiç uzupe nienie innych metod fizjoterapeutycznych.

Bardziej szczegółowo

Witajcie. Trening metapoznawczy dla osób z depresją (D-MCT) 09/15 Jelinek, Hauschildt, Moritz & Kowalski; ljelinek@uke.de

Witajcie. Trening metapoznawczy dla osób z depresją (D-MCT) 09/15 Jelinek, Hauschildt, Moritz & Kowalski; ljelinek@uke.de Witajcie Trening metapoznawczy dla osób z depresją (D-MCT) 09/15 Jelinek, Hauschildt, Moritz & Kowalski; ljelinek@uke.de D-MCT: Pozycja satelity Dzisiejszy temat Pamięć Zachowanie Depresja Postrzeganie

Bardziej szczegółowo

Automatyka. Etymologicznie automatyka pochodzi od grec.

Automatyka. Etymologicznie automatyka pochodzi od grec. Automatyka Etymologicznie automatyka pochodzi od grec. : samoczynny. Automatyka to: dyscyplina naukowa zajmująca się podstawami teoretycznymi, dział techniki zajmujący się praktyczną realizacją urządzeń

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania).

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). W momencie gdy jesteś studentem lub świeżym absolwentem to znajdujesz się w dobrym momencie, aby rozpocząć planowanie swojej ścieżki

Bardziej szczegółowo

Komentarz technik dróg i mostów kolejowych 311[06]-01 Czerwiec 2009

Komentarz technik dróg i mostów kolejowych 311[06]-01 Czerwiec 2009 Strona 1 z 14 Strona 2 z 14 Strona 3 z 14 Strona 4 z 14 Strona 5 z 14 Strona 6 z 14 Uwagi ogólne Egzamin praktyczny w zawodzie technik dróg i mostów kolejowych zdawały wyłącznie osoby w wieku wskazującym

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 WZÓR - UMOWA NR...

Załącznik nr 4 WZÓR - UMOWA NR... WZÓR - UMOWA NR... Załącznik nr 4 zawarta w dniu we Wrocławiu pomiędzy: Wrocławskim Zespołem Żłobków z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Fabrycznej 15, 53-609 Wrocław, NIP 894 30 25 414, REGON 021545051,

Bardziej szczegółowo

Opracowała: K. Komisarz

Opracowała: K. Komisarz Opracowała: K. Komisarz EEG ElektroEncefaloGraf - aparat do pomiaru fal mózgowych i oceny pracy mózgu. BIOFEEDBACK - z ang. biologiczne sprzężenie zwrotne (dostarczanie człowiekowi informacji zwrotnej

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenia dla placówek. Profilaktyka w szkole jako przykład systemowych rozwiązań we współpracy szkoły, poradni i ODN

Rozporządzenia dla placówek. Profilaktyka w szkole jako przykład systemowych rozwiązań we współpracy szkoły, poradni i ODN Profilaktyka w szkole jako przykład systemowych rozwiązań we współpracy szkoły, poradni i ODN Akty prawne Konstytucja Rzeczpospolitej Kodeksy Ustawy Rozporządzenia O DOBRĄ JAKOŚĆ POMOCY PSYCHOLOGICZNO

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO 2 1. Cel ćwiczenia : Dokonać pomiaru zuŝycia tulei cylindrowej (cylindra) W wyniku opanowania treści ćwiczenia student

Bardziej szczegółowo

Analiza zasadności umieszczania nieletnich w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii uwarunkowania prawne w

Analiza zasadności umieszczania nieletnich w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii uwarunkowania prawne w Analiza zasadności umieszczania nieletnich w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii uwarunkowania prawne w kontekście realiów kierowania i umieszczania nieletnich

Bardziej szczegółowo

2.Prawo zachowania masy

2.Prawo zachowania masy 2.Prawo zachowania masy Zdefiniujmy najpierw pewne podstawowe pojęcia: Układ - obszar przestrzeni o określonych granicach Ośrodek ciągły - obszar przestrzeni którego rozmiary charakterystyczne są wystarczająco

Bardziej szczegółowo

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Koszty obciążenia społeczeństwa chorobami układu krążenia. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Badania kosztów chorób (COI Costof illnessstudies) Ekonomiczny ciężar choroby;

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z HISTORII DLA KLAS IV VI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z HISTORII DLA KLAS IV VI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z HISTORII DLA KLAS IV VI SPIS TREŚCI: 1. Cel oceny 2. Formy oceniania 3. Ogólne kryteria oceniania uczniów z historii 4. Zasady poprawiania ocen 5. Ustalenia końcowe 6. Kontrakt

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja

Regulamin konkursu Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja Regulamin konkursu Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja I. Postanowienia ogólne: 1. Konkurs pod nazwą Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja (zwany dalej: Konkursem ), organizowany jest przez spółkę pod firmą: Grupa

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ODŻYWIANIA

10 ZASAD ZDROWEGO ODŻYWIANIA ŻYJ ZDROWO! 10 ZASAD ZDROWEGO ODŻYWIANIA Jedz regularnie co 3 godziny. Jedz ostatni posiłek 2-3 godziny przed snem. Dbaj by twoja dieta była bogata we wszystkie składniki odżywcze(węglowodany, białko i

Bardziej szczegółowo

Komentarz do prac egzaminacyjnych w zawodzie technik administracji 343[01] ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE

Komentarz do prac egzaminacyjnych w zawodzie technik administracji 343[01] ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE Komentarz do prac egzaminacyjnych w zawodzie technik administracji 343[01] ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE OKE Kraków 2012 Zadanie egzaminacyjne zostało opracowane

Bardziej szczegółowo

z dnia 6 lutego 2009 r.

z dnia 6 lutego 2009 r. Pieczęć podłuŝna o treści Burmistrz Lądka Zdroju ZARZĄDZENIE NR 19 /09 Burmistrza Lądka Zdroju z dnia 6 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia programu przeprowadzania szkoleń pracowników Urzędu Miasta i Gminy

Bardziej szczegółowo

Regulamin Egzaminów i Zawodów Psów Towarzyszących 1,2,3 stopnia 2010 (po korekcie 20.10)

Regulamin Egzaminów i Zawodów Psów Towarzyszących 1,2,3 stopnia 2010 (po korekcie 20.10) Regulamin Egzaminów i Zawodów Psów Towarzyszących 1,2,3 stopnia 2010 (po korekcie 20.10) Informacje wstępne: Niniejszy regulamin przyjęty został w dniu 5.06.2009 r. przez Zarząd Główny do stosowania w

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla osób niepełnosprawnych z zaburzeniami psychicznymi szansą na rozwój lokalnej gospodarki społecznej. Lublin, 25.03.

Wsparcie dla osób niepełnosprawnych z zaburzeniami psychicznymi szansą na rozwój lokalnej gospodarki społecznej. Lublin, 25.03. Wsparcie dla osób niepełnosprawnych z zaburzeniami psychicznymi szansą na rozwój lokalnej gospodarki społecznej mgr Marzena Kruk Katedra Polityki Społecznej i Etyki Politycznej Katolicki Uniwersytet Lubelski

Bardziej szczegółowo

Lekcja 173, 174. Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe.

Lekcja 173, 174. Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe. Lekcja 173, 174 Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe. Silnik elektryczny asynchroniczny jest maszyną elektryczną zmieniającą energię elektryczną w energię mechaniczną, w której wirnik obraca się z

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ przeprowadzonej w Publicznym Gimnazjum w Uwielinach im. Żołnierzy Armii Krajowej Bohaterów Lasów Chojnowskich Uczniowie nabywają wiadomości i umiejętności określone w podstawie

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Zarządzanie czasem TOMASZ ŁUKASZEWSKI INSTYTUT INFORMATYKI W ZARZĄDZANIU Zarządzanie czasem w projekcie /49 Czas w zarządzaniu projektami 1. Pojęcie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI

Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI SKLAROWANEGO SOKU JABŁKOWEGO Skutecznym sposobem leczenia soku

Bardziej szczegółowo

Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta

Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta 1 Dostarczone przez Janssen Healthcare Innovation (Szczegóły na tylnej stronie okładki). Str 01 Czym zajmuje się program Care4Today? Program Care4Today został stworzony

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR./06 RADY DZIELNICY PRAGA PÓŁNOC M. ST. WARSZAWY

UCHWAŁA NR./06 RADY DZIELNICY PRAGA PÓŁNOC M. ST. WARSZAWY UCHWAŁA NR./06 RADY DZIELNICY PRAGA PÓŁNOC M. ST. WARSZAWY Z dnia 2006r. Projekt Druk nr 176 w sprawie: zarządzenia wyborów do Rady Kolonii Ząbkowska. Na podstawie 6 ust. 1, 7 i 8 Załącznika nr 2 do Statutu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU ONLINE Asertywność i poczucie własnej wartości

PROGRAM KURSU ONLINE Asertywność i poczucie własnej wartości PROGRAM KURSU ONLINE Asertywność i poczucie własnej wartości Marta Pyrchała-Zarzycka www.astrosalus.pl www.kosmetyka-fitness.pl http://www.astrosalus.com/ www.sukces-biznes.pl kursy@astrosalus.pl 506-320-330

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów Ćwiczenie 63 Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów 63.1. Zasada ćwiczenia W ćwiczeniu określa się współczynnik sprężystości pojedynczych sprężyn i ich układów, mierząc wydłużenie

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r.. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Psychologia Kod przedmiotu: 9 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

VADEMECUM. Rehabilitacja. Rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych. Rehabilitacja w warunkach domowych

VADEMECUM. Rehabilitacja. Rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych. Rehabilitacja w warunkach domowych Rehabilitacja Rehabilitacja to kompleksowe post powanie, które ma na celu przywrócenie pe nej lub mo liwej do osi gni cia sprawno ci zycznej i psychicznej, zdolno ci do pracy i zarobkowania oraz zdolno

Bardziej szczegółowo

Zasady przyjęć do klas I w gimnazjach prowadzonych przez m.st. Warszawę

Zasady przyjęć do klas I w gimnazjach prowadzonych przez m.st. Warszawę Zasady przyjęć do klas I w gimnazjach prowadzonych przez m.st. Warszawę Podstawy prawne Zasady przyjęć do gimnazjów w roku szkolnym 2016/2017 zostały przygotowane w oparciu o zapisy: ustawy z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

Regulamin. Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej "Doły -Marysińska" w Łodzi

Regulamin. Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej Doły -Marysińska w Łodzi Regulamin Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej "Doły -Marysińska" w Łodzi I. PODSTAWY I ZAKRES DZIAŁANIA 1 Rada Nadzorcza działa na podstawie: 1/ ustawy z dnia 16.09.1982r. Prawo spółdzielcze (tekst

Bardziej szczegółowo

Program działania. Zespołu Samokształceniowego nauczycieli bibliotekarzy

Program działania. Zespołu Samokształceniowego nauczycieli bibliotekarzy Program działania Zespołu Samokształceniowego nauczycieli bibliotekarzy pracujących w dzielnicy Warszawa Praga Południe na rok szkolny: 2006/2007, 2007/2008, 2008/2009 oprac. Bożena Dawidowska-Langer Pedagogiczna

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) Dz.U.05.73.645 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z dnia 28 kwietnia 2005 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Europejska Akredytacja Indywidualna v2 (European Individual Accreditation)

Europejska Akredytacja Indywidualna v2 (European Individual Accreditation) Europejska Akredytacja Indywidualna v2 (European Individual Accreditation) Formularz Zgłoszeniowy EIA v2 dla kandydatów nie posiadających certyfikatu EQA (lub dla kandydatów posiadających certyfikat EQA

Bardziej szczegółowo

1.5. Program szkolenia wstępnego. Lp. Temat szkolenia Liczba godzin

1.5. Program szkolenia wstępnego. Lp. Temat szkolenia Liczba godzin Załącznik Nr 7 do Zarządzenia Nr 101/2014 Burmistrza Ornety z dnia 26.08.2014 r. PROGRAM SZKOLENIA WSTĘPNEGO I INSTRUKTAśU STANOWISKOWEGO dla pracowników Urzędu Miejskiego w Ornecie opracowany na podstawie

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia: Populacja. Populacja skończona zawiera skończoną liczbę jednostek statystycznych

Podstawowe pojęcia: Populacja. Populacja skończona zawiera skończoną liczbę jednostek statystycznych Podstawowe pojęcia: Badanie statystyczne - zespół czynności zmierzających do uzyskania za pomocą metod statystycznych informacji charakteryzujących interesującą nas zbiorowość (populację generalną) Populacja

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 1 Pytanie nr 1: Czy oferta powinna zawierać informację o ewentualnych podwykonawcach usług czy też obowiązek uzyskania od Państwa

Bardziej szczegółowo

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Skawinie

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Skawinie Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Skawinie OFERTA ZAJĘĆ GRUPOWYCH dla dzieci, młodzieży i rodziców na rok szkolny 2009/2010 Z humorem przez szkołę zajęcia ogólnostymulujące dla młodszych dzieci szkolnych

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNY PROGRAM EDUKACYJNO TERAPEUTYCZNY (I etap edukacyjny) Program opracowany na I etap edukacyjny przez zespół nauczycieli w składzie:

INDYWIDUALNY PROGRAM EDUKACYJNO TERAPEUTYCZNY (I etap edukacyjny) Program opracowany na I etap edukacyjny przez zespół nauczycieli w składzie: Pieczęć szkoły INDYWIDUALNY PROGRAM EDUKACYJNO TERAPEUTYCZNY (I etap edukacyjny) Program opracowany na I etap edukacyjny przez zespół nauczycieli w składzie: 1.. koordynator -.. 2.... 3.... 4.... 5.. 6..

Bardziej szczegółowo

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PC-05 PROGRAM Certyfikacja zgodności z Kryteriami Grupowymi certyfikacja dobrowolna Warszawa, PROGRAM

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyczny

Program profilaktyczny Program profilaktyczny Liceum Filmowego z Oddziałami Dwujęzycznymi przy Warszawskiej Szkole Filmowej prowadzonego przez Fundację Edukacji i Sztuki Filmowej Bogusława Lindy i Macieja Ślesickiego LATERNA

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA DLA NAUCZYCIELI

SZKOLENIA DLA NAUCZYCIELI Centrum Twojego Rozwoju SZKOLENIA DLA NAUCZYCIELI I PRACA Z UCZNIEM PRACA Z DZIECKIEM NADPOBUDLIWYM RUCHOWO /ADHD/ zajęcia obejmują: nadpobudliwość ruchowa, przyczyny, rozpoznanie, leczenie; sposoby pracy

Bardziej szczegółowo

Ocena warunków higieniczno - sanitarnych w placówkach oświatowo - wychowawczych w roku 2010

Ocena warunków higieniczno - sanitarnych w placówkach oświatowo - wychowawczych w roku 2010 Ocena warunków higieniczno - sanitarnych w placówkach oświatowo - wychowawczych w roku 2010 1. Informacje wstępne Pracownicy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS) w ramach nadzoru nad warunkami pobytu

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacyjny pracowni terapii zajęciowej prowadzonej w ramach działań Spółdzielni Socjalnej Pracownia Radości Kukułka w Nowej Soli

Regulamin organizacyjny pracowni terapii zajęciowej prowadzonej w ramach działań Spółdzielni Socjalnej Pracownia Radości Kukułka w Nowej Soli Regulamin organizacyjny pracowni terapii zajęciowej prowadzonej w ramach działań Spółdzielni Socjalnej Pracownia Radości Kukułka w Nowej Soli Rozdział I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Regulamin Organizacyjny

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenia a wyniki pracy

Wynagrodzenia a wyniki pracy Wynagrodzenia a wyniki pracy Olech Bestrzyński Kierownik ds. wynagrodzeń - Kompania Piwowarska S.A. Plan Kontekst Kompania Piwowarska jako organizacja oparta na markach Wizja i priorytety strategiczne

Bardziej szczegółowo

Projekt MES. Wykonali: Lidia Orkowska Mateusz Wróbel Adam Wysocki WBMIZ, MIBM, IMe

Projekt MES. Wykonali: Lidia Orkowska Mateusz Wróbel Adam Wysocki WBMIZ, MIBM, IMe Projekt MES Wykonali: Lidia Orkowska Mateusz Wróbel Adam Wysocki WBMIZ, MIBM, IMe 1. Ugięcie wieszaka pod wpływem przyłożonego obciążenia 1.1. Wstęp Analizie poddane zostało ugięcie wieszaka na ubrania

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OKRESOWYCH OCEN PRACOWNIKÓW URZĘDU GMINY LIMANOWA ORAZ KIEROWNIKÓW JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH GMINY LIMANOWA

REGULAMIN OKRESOWYCH OCEN PRACOWNIKÓW URZĘDU GMINY LIMANOWA ORAZ KIEROWNIKÓW JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH GMINY LIMANOWA Załącznik do Zarządzenia Wójta Gminy Limanowa nr 78/2009 z dnia 10 grudnia 2009 r. REGULAMIN OKRESOWYCH OCEN PRACOWNIKÓW URZĘDU GMINY LIMANOWA ORAZ KIEROWNIKÓW JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH GMINY LIMANOWA

Bardziej szczegółowo

Satysfakcja pracowników 2006

Satysfakcja pracowników 2006 Satysfakcja pracowników 2006 Raport z badania ilościowego Listopad 2006r. www.iibr.pl 1 Spis treści Cel i sposób realizacji badania...... 3 Podsumowanie wyników... 4 Wyniki badania... 7 1. Ogólny poziom

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Regresja logistyczna

Szkolenie Regresja logistyczna Szkolenie Regresja logistyczna program i cennik Łukasz Deryło Analizy statystyczne, szkolenia www.statystyka.c0.pl Szkolenie Regresja logistyczna Co to jest regresja logistyczna? Regresja logistyczna pozwala

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowe zasady oceniania. zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania. obowiązującymi w XLIV Liceum Ogólnokształcącym.

Przedmiotowe zasady oceniania. zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania. obowiązującymi w XLIV Liceum Ogólnokształcącym. Przedmiotowe zasady oceniania zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania obowiązującymi w XLIV Liceum Ogólnokształcącym. Przedmiot: biologia Nauczyciel przedmiotu: Anna Jasztal, Anna Woch 1. Formy sprawdzania

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

Tematyka szkoleń dla RAD PEDAGOGICZNYCH oraz dla RODZICÓW

Tematyka szkoleń dla RAD PEDAGOGICZNYCH oraz dla RODZICÓW Tematyka szkoleń dla RAD PEDAGOGICZNYCH oraz dla RODZICÓW I Warsztat rozwoju osobistego nauczyciela Szkolenie, które umożliwi odkrywanie w sobie nowych możliwości, przełamywanie ograniczeń, pogłębianie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO. z dnia 31 marca 2014 r.

UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO. z dnia 31 marca 2014 r. UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO z dnia 31 marca 2014 r. w sprawie w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Przodkowo.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU TRENERSKIEGO Z KOSZYKÓWKI LICENCJA C. Część ogólna kursu trenerskiego z koszykówki licencja C

PROGRAM KURSU TRENERSKIEGO Z KOSZYKÓWKI LICENCJA C. Część ogólna kursu trenerskiego z koszykówki licencja C PROGRAM KURSU TRENERSKIEGO Z KOSZYKÓWKI LICENCJA C Część ogólna kursu trenerskiego z koszykówki licencja C Lp Przedmiot e-learning Przedmioty podstawowe: 1. Anatomia 4 4 2. Biochemia 4 4 3. Biomechanika

Bardziej szczegółowo

U M OWA DOTACJ I

U M OWA DOTACJ I <nr umowy> U M OWA DOTACJ I na dofinansowanie zadania pn.: zwanego dalej * zadaniem * zawarta w Olsztynie w dniu pomiędzy Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Bardziej szczegółowo

TEMAT EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ : Jak motywować uczniów do świadomego uczęszczania do szkoły.

TEMAT EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ : Jak motywować uczniów do świadomego uczęszczania do szkoły. Zespół Szkół nr 1 w Rzeszowie RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ w roku szkolnym 2014/2015 TEMAT EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ : Jak motywować uczniów do świadomego uczęszczania do szkoły. CELE EWALUACJI: 1. Rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wprowadzenie... 11 MIEJSCE PSYCHOLOGII W BADANIACH NAD PROKREACJA Rozdział 1 Biologiczne, kulturowe i społeczne aspekty prokreacji...

Spis treści Wprowadzenie... 11 MIEJSCE PSYCHOLOGII W BADANIACH NAD PROKREACJA Rozdział 1 Biologiczne, kulturowe i społeczne aspekty prokreacji... Spis treści Wprowadzenie... 11 MIEJSCE PSYCHOLOGII W BADANIACH NAD PROKREACJA Rozdział 1 Biologiczne, kulturowe i społeczne aspekty prokreacji... 21 Prokreacja, zdrowie reprodukcyjne, zdrowie prokreacyjne...

Bardziej szczegółowo

Dlaczego kompetencje?

Dlaczego kompetencje? Dlaczego kompetencje? Kompetencje to słowo, które słyszymy dziś bardzo często, zarówno w kontekście konieczności wykształcania ich u uczniów, jak i w odniesieniu do naszego osobistego rozwoju zawodowego.

Bardziej szczegółowo

SPECJALNY OŚRODEK SZKOLNO-WYCHOWAWCZY W DĘBOWEJ ŁĄCE SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SPECJALNY OŚRODEK SZKOLNO-WYCHOWAWCZY W DĘBOWEJ ŁĄCE SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SPECJALNY OŚRODEK SZKOLNO-WYCHOWAWCZY W DĘBOWEJ ŁĄCE SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI DĘBOWA ŁĄKA 2015 1 Profilaktyka jest chronieniem człowieka w rozwoju przed zagrożeniami i reagowaniem na nie. Celem jest

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji wewnętrznej

Raport z ewaluacji wewnętrznej Raport z ewaluacji wewnętrznej w Szkole Podstawowej nr 213 i Gimnazjum Publicznym Nr 49 w Łodzi ROK SZKOLNY 2014/1015 Wpływ zastosowania technologii informatycznych na podniesienie poziomu zainteresowania

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

Regulamin rekrutacji i udziału w projekcie

Regulamin rekrutacji i udziału w projekcie Regulamin rekrutacji i udziału w projekcie Nauczyciel na miarę czasów język angielski w wychowaniu przedszkolnej i zintegrowanej edukacji wczesnoszkolnej Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji

Bardziej szczegółowo

Wiedza niepewna i wnioskowanie (c.d.)

Wiedza niepewna i wnioskowanie (c.d.) Wiedza niepewna i wnioskowanie (c.d.) Dariusz Banasiak Katedra Informatyki Technicznej Wydział Elektroniki Wnioskowanie przybliżone Wnioskowanie w logice tradycyjnej (dwuwartościowej) polega na stwierdzeniu

Bardziej szczegółowo

Lepsze samopoczucie to lepsze oceny. Jaka jest korzyść dla dziecka?

Lepsze samopoczucie to lepsze oceny. Jaka jest korzyść dla dziecka? Lepsze samopoczucie to lepsze oceny Jaka jest korzyść dla dziecka? Gdy dziecko przebywa w szkole, warunki nauki znacząco wpływają na jego samopoczucie i skuteczność przyswajania wiedzy. Uczenie się może

Bardziej szczegółowo

Wpisany przez Piotr Klimek Wtorek, 11 Sierpień 2009 22:36 - Zmieniony Poniedziałek, 03 Czerwiec 2013 03:55

Wpisany przez Piotr Klimek Wtorek, 11 Sierpień 2009 22:36 - Zmieniony Poniedziałek, 03 Czerwiec 2013 03:55 Na początku PHP było przystosowane do programowania proceduralnego. Możliwości obiektowe wprowadzono z językiem C++ i Smalltalk. Obecnie nowy sposób programowania występuje w większości językach wysokopoziomowych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do SIWZ - Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia wraz z kalkulacją cenową Zadanie I

Załącznik nr 2 do SIWZ - Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia wraz z kalkulacją cenową Zadanie I . Pieczątka firmowa wykonawcy Załącznik nr 2 do SIWZ - Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia wraz z kalkulacją cenową Zadanie I j.m. Liczb a Nazwa i opis cena jednostkow a brutto Cena brutto za wszystkie

Bardziej szczegółowo

Aktywność ruchowa osób starszych Nordic Walking

Aktywność ruchowa osób starszych Nordic Walking Aktywność ruchowa osób starszych Nordic Walking Agnieszka Kwiatkowska II rok USM Proces starzenia Spadek beztłuszczowej masy ciała, wzrost procentowej zawartości tkanki tłuszczowej, Spadek siły mięśniowej,

Bardziej szczegółowo

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym Samorządowy Program dotyczący pomocy finansowej dla gmin/miast na zakup nowych samochodów ratowniczo - gaśniczych ze sprzętem ratowniczogaśniczym zamontowanym na stałe oraz zakup sprzętu ratowniczo-gaśniczego

Bardziej szczegółowo