ZASADY RELACJI Z PACJENTEM WYBRANE ZAGADNIENIA SEKSUALNOŚCI CZŁOWIEKA TYPOWE BŁĘDY OCZEKIWANIA PACJENTA ZASADY RELACJI Z PACJENTEM

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "15.11.2014 ZASADY RELACJI Z PACJENTEM WYBRANE ZAGADNIENIA SEKSUALNOŚCI CZŁOWIEKA TYPOWE BŁĘDY OCZEKIWANIA PACJENTA ZASADY RELACJI Z PACJENTEM"

Transkrypt

1 WYBRANE ZAGADNIENIA SEKSUALNOŚCI CZŁOWIEKA dr n. med. Bartosz Grabski Katedra Psychiatrii UJ CM Forma rozmowy neutralizująca: Opory Wstyd Zahamowania Lęk Edukująca Docenienie mowy ciała Nieprzecenianie psychologii pierwszego wrażenia Nieprzecenianie wieku metrykalnego pacjenta Nieprzecenianie poziomu wykształcenia pacjenta Rozważyć czy rozmawiać z parą, czy osobno z każdym z partnerów Bartosz Grabski 2 TYPOWE BŁĘDY OCZEKIWANIA PACJENTA Oczekiwania na inicjatywę pacjenta Brak czasu Udzielanie tzw. zdroworozsądkowych rad Nastawienie na usunięcie objawu a nie przyczyny Projekcja własnych doświadczeń i problemów Obrażanie się Proponowanie metod leczenia nieakceptowanych przez pacjenta Efekt halo Efekt diabelski Bartosz Grabski 3 Inicjatywy lekarza Intymności i dyskrecji Bezpieczeństwa, zrozumienia i nieoceniającej postawy Pomocy w porozumiewaniu się Pomocy w przełamywaniu barier Pomocy w neutralizowaniu lęków i obaw Niskiego kosztu leczenia Empatii i zrozumienia Oczekiwanie rzeczowej i fachowej pomocy Bartosz Grabski 4 Specyfika kontaktu z mężczyznami Lakoniczni, powściągliwi Podejście ambicjonalne, zadaniowe Ubogi zasób słownictwa Dłużej dojrzewają do wizyty Ukrywający dane, skłonni do kłamstw Kreujący pozytywny obraz ja w roli kochanka Mogą zawyżać liczbę partnerek Stosunek do występujących zaburzeń: minimalizują, skracają czas trwania, bagatelizują, ukrywają pod maską innego Bartosz Grabski 5 Specyfika kontaktu z kobietami Chętniej rozmawiają o swoich problemach Łatwiej nawiązują kontakt Operują większym zakresem słownictwa Bardziej zdyscyplinowane Bardziej skłonne do współpracy z lekarzem w procesie diagnostycznym Lepiej znają swoje ciało Więcej mówią; drobiazgowo odtwarzają przebieg Mogą zaniżać liczbę partnerów seksualnych Bartosz Grabski 6 1

2 PODSTAWOWE DEFINICJE CYKL REAKCJI SEKSUALNYCH I. Tożsamość płciowa II. Orientacja seksualna III. Preferencje i zainteresowania seksualne IV. Rola płciowa Model EPOR¹ Model EOR Model DEOR² Napięcie seksualne Plateau Orgazm V. Funkcjonowanie seksualne D= desire E= excitation O= orgasm R= resolution P= plateau Podniecenie Pożądanie Odprężenie Czas Bartosz Grabski 7 Bartosz Grabski 8 ¹Masters, Johnson, 1966 ²Masters, Johnson, Kaplan, 1977 OŚRODKOWA REGULACJA REAKCJI SEKSUALNYCH NORMY SEKSUALNE POŻĄDANIE PODNIECENIE ORGAZM testosteron + estrogeny (u kobiet) + prolaktyna - testosteron + estrogeny (u kobiet) + tlenek azotu + acetylocholina + noradrenalina +/-/? noradrenalina (u mężczyzn) + tlenek azotu + Bartosz Grabski 9 Źródło: Jakima S, Lew-Starowicz M, 2010 Normy statystyczne Normy prawne Normy religijne Normy społeczne Normy zwyczajowe Normy kulturowe Inne kliniczna, funkcjonalna, indywidualna, ilościowa, koncepcje różnic indywidualnych (APA, Ellis, Gapik, Godlewski, Imieliński, Lew-Starowicz, Schnabl, WHO) Bartosz Grabski Klasyfikacje: np. ICD-10, DSM-5 Konsensusy i opinie ekspertów Definicja zdrowia seksualnego Deklaracja praw seksualnych Norma partnerska 10 NORMA MEDYCZNA ZABURZENIA SEKSUALNE W SYSTEMACH KLASYFIKACYJNYCH Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10 Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Fith Edition. DSM-5 F52 Dysfunkcja seksualna nie spowodowana zaburzeniem organicznym ani chorobą somatyczną F64 Zaburzenia identyfikacji płciowej F65 Zaburzenia preferencji seksualnych F66 Zaburzenia psychologiczne i zachowania związane z rozwojem i orientacją seksualną Bartosz Grabski 11 Bartosz Grabski 12 2

3 F52.0 Brak lub utrata potrzeb seksualnych F52.1 Awersja seksualna i brak przyjemności seksualnej F52.10 Awersja F52.11 Brak radosnego przeżywania F52.2 Brak reakcji genitalnej F52.3 Zaburzenia orgazmu F52.4 Wytrysk przedwczesny F52.5 Pochwica nieorganiczna F52.6 Dyspareunia nieorganiczna F52.7 Nadmierny popęd seksualny Bartosz Grabski 13 DYSFUNKCJE SEKSUALNE: DANE EPIDEMIOLOGICZNE Badania reprezentatywnej populacji osób w wieku lat w USA: Zaburzenie związane z obniżeniem pożądania seksualnego u kobiet: 33% Wytrysk przedwczesny: 27% Dyspareunia u kobiet: 15% Kobiece zaburzenie pobudzenia seksualnego: 20% Zaburzenia : 10 % Dyspareunia u mężczyzn: 3% Bartosz Grabski 14 F64 Zaburzenia identyfikacji płciowej F64.0 Transseksualizm F64.1 Transwestytyzm o typie podwójnej roli F64.2 Zaburzenia identyfikacji płciowej w dzieciństwie F65 Zaburzenia preferencji seksualnych F65.0 Fetyszyzm F65.1 Transwestytyzm fetyszystyczny F65.2 Ekshibicjonizm F65.3 Oglądactwo (voyeurism) F65.4 Pedofilia F65.5 Sadomasochizm F65.6 Złożone preferencji seksualnej F65.8 Inne preferencji seksualnej F65.9 Zaburzenia preferencji seksualnej, nie określone Bartosz Grabski 15 Bartosz Grabski 16 ZDROWIE SEKSUALNE WG WHO F66 Zaburzenia psychologiczne i zachowania związane z rozwojem i orientacją seksualną F66.0 Zaburzenia dojrzewania seksualnego F66.1 Orientacja seksualna niezgodna z ego (ego-dystoniczna) F66.2 Zaburzenie związków partnerskich Bartosz Grabski 17 Zdrowie seksualne polega na zdrowym rozwoju seksualnym, równych i odpowiedzialnych relacjach partnerskich, satysfakcji seksualnej, wolności od chorób, niedomagań, niesprawności seksualnej, przemocy i innych krzywdzących praktyk związanych z seksualnością. Jego celem jest promowanie wartości życia i związków międzyludzkich. WHO, Kair 1994 Bartosz Grabski 18 3

4 ZDROWIE SEKSUALNE WG WHO DEKLARACJA PRAW SEKSUALNYCH Zdrowie seksualne to stan fizycznego, emocjonalnego, umysłowego i społecznego dobrostanu związanego z seksualnością; jest ono nie tylko brakiem choroby, dysfunkcji lub niemocy. Zdrowie seksualne wymaga pozytywnego i przepełnionego szacunkiem podejścia do seksualności i relacji seksualnych, jak również możliwości posiadania niosących przyjemność i bezpiecznych doświadczeń seksualnych, wolnych od przymusu, dyskryminacji i przemocy. W celu osiągnięcia i podtrzymania zdrowia seksualnego, prawa seksualne wszystkich osób muszą być szanowane, chronione i przestrzegane. Bartosz Grabski 19 Definicja robocza. WHO, 2002, Prawo do wolności seksualnej. 2. Prawo do seksualnej niezależności, integralności i bezpieczeństwa ciała seksualnego. 3. Prawo do prywatności seksualnej. 4. Prawo do seksualnej równości. 5. Prawo do seksualnej przyjemności. 6. Prawo do emocjonalnego wyrażania seksualności. 7. Prawo do swobodnego nawiązywania związków seksualnych. 8. Prawo do podejmowania wolnych i odpowiedzialnych wyborów co do własnej rozrodczości. 9. Prawo do opierania wiedzy o seksualności na badaniach naukowych. 10. Prawo do wszechstronnej edukacji seksualnej. 11. Prawo do seksualnej opieki zdrowotnej. Bartosz Grabski 20 Deklaracja praw seksualnych, 14. Światowy Kongres Seksuologiczny, Światowe Towarzystwo Seksuologiczne, Hong Kong, 1997, WHO, Dojrzałość NORMA PARTNERSKA 2. Wzajemna akceptacja 3. Dążenie do obustronnej rozkoszy 4. Poszanowanie zdrowia 5. Nieszkodzenie innym ludziom Inaczej NORMA ARBITRALNA Bartosz Grabski 21 Imieliński K, 1986, Godlewski J, 1999 FUNKCJE ZACHOWANIA SEKSUALNEGO WG JOHNA BANCROFTA 1. Rozmnażanie się 2. Wzmacnianie więzi uczuciowej i intymności w relacjach partnerskich 3. Źródło przyjemności 4. Potwierdzenie męskości lub kobiecości 5. Wzmocnienie lub utrzymanie poczucia własnej wartości 6. Okazywanie władzy lub dominacji 7. Redukcja napięcia 8. Ekspresja wrogości 9. Podejmowanie ryzyka jako źródło podniecenia 10. Zysk materialny Bartosz Grabski 22 Bancroft J, 2009 BIOLOGICZNA Endokrynopatie Choroby przewlekłe Nadciśnienie Choroby sercowo-naczyniowe Choroby urologiczne Choroby ginekologiczne Środki farmakologiczne ETIOLOGIA DYSFUNKCJI SEKSUALANYCH PSYCHOLOGICZNA Stres Depresja Inne psychiczne Historia nadużycia seksualnego Lęk, poczucie winy, wrogość Problemy z obrazem siebie Bartosz Grabski 23 INTERPERSONALNA Konflikt małżeński Dysfunkcja seksualna u partnera Stosunki pozamałżeńskie Konfliktowe potrzeby homoseksualne Konflikt na tle religijnym Różnice i konflikty kulturowe Wymagania związane z wychowaniem dziecka Potrzeby parafilne Uzupełniono i zmodyfikowano na podstawie: Balon R & Segraves RT, 2009 PODSTAWOWE PYTANIA Jaki problem? Od jak dawna? Związany z czasem, miejscem, partnerem? Utrata popędu płciowego lub awersja do kontaktu seksualnego? Czy są jakieś problemy w relacji partnerskiej? Czynniki stresowe? Obecność nie wyrażonych emocji? Problemy fizyczne, ból? WAŻNE CZYNNIKI Status cywilny Liczba i płeć wcześniejszych partnerów Obecny partner (kto, od jak dawna) Liczba dzieci Stres w rodzinie Trudności finansowe Bartosz Grabski 24 Źródło: Tomlinson JM,

5 BADANIA DODATKOWE Morfologia Glukoza Lipidogram Próby wątrobowe Hormony (T, DHEA, PRL, E, FSH, LH, TSH, ft3, ft4) PSA USG (jądra, gruczoł krokowy, miednica) Badanie dopplerowskie przepływu w narządach płciowych EEG, RTG, MRI, TK Badanie nasienia Diagnostyczne inj. leków wazoaktywnych do c. jamistych prącia Test znaczkowy RigiScan Bartosz Grabski Źródło dla : Tomlinson JM, 2005; Balon R, Segraves RT, 2009; Lew-Starowicz Z, 2004; Lew-Starowicz Z, Skrzypulec V, BADANIE FIZYKALNE Mężczyzny Moszna i jądra Najądrza i nasieniowody Prącie Gruczoł krokowy Badanie ogólne Badanie neurologiczne (odruchy) Nosidłowe Opuszkowo-jamisty (S2 i S3) Opuszkowo-odbytniczy (S3 i S4) Odbytniczy (S4 i S5) SKALE OCENY SEKSUALNOŚCI IIEF (International Index of Erectile Function) FSFI (Famale Sexual Functioning Questionnaire) ASEX (Arizona Sexual Experiences Scale) SFK-K/M (Skala Mell-Krat) Bartosz Grabski 26 Kobiety Badanie ginekologiczne FSFI (Famale Sexual Functioning Questionnaire) Ocena pożądania, podniecenia, orgazmu i satysfakcji w okresie ostatnich 4 tygodni 19 pozycji; 6 zbiorczych domen: I pożądanie seksualne (2 pytania) II podniecenie (4 pytania) III lubrykacji (4 pytania) IV orgazmu (3 pytania) V satysfakcji (3 pytania) VI dolegliwości bólowe (3 pytania) IIEF-5 W ciągu ostatnich 4 tygodni.. PUNKTACJA Jak ocenia Pan swoją pewność, że mógłbym Pan mieć i utrzymać wzwód prącia? Jeśli wzwód prącia wystąpił w wyniku stymulacji seksualnej, jak często był nasilony na tyle, że umożliwiał wprowadzenie prącia do pochwy partnerki? Nie było aktywności seksualnej Bardzo niska Niska Umiarkowana Wysoka Bardzo wysoka Prawie lub Kilkakrotnie (znacznie Czasami (mniej więcej co Wielokrotnie (znacznie częściej niż co Prawie zawsze lub zawsze IIEF (International Index of Erectile Function) 15 pozycji; 5 zbiorczych domen: I erekcja (6 pytań) II orgazm (2 pytania) III pożądanie seksualne (2 pytania) IV satysfakcja z życia seksualnego (3 pytania) V ogólna satysfakcja seksualna (2 pytania) Bartosz Grabski 27 Jak często w czasie stosunku Nie podejmowałe Prawie lub Kilkakrotnie Czasami (mniej Wielokrotnie Prawie seksualnego był Pan w stanie stosunków (znacznie więcej co (znacznie zawsze lub utrzymać wzwód po wprowadzeniu płciowych częściej niż co zawsze prącia do pochwy? Jak trudno było Panu utrzymać Nie podejmowałe Niezywkle trudno Bardzo trudno Trudno Nieznacznie Prawie wzwód prącia do zakończenia stosunków trudno zawsze lub stosunku płciowego? płciowych zawsze Jeśli podejmował Pan stosunek Nie podejmowałe Prawie lub Kilkakrotnie Czasami (mniej Wielokrotnie Prawie seksualny, jak często dostarczył on stosunków (znacznie więcej co (znacznie zawsze lub Panu zadowolenia? płciowych częściej niż co zawsze WYNIK (SUMA PUNKTÓW) = Wynik 21 punktów lub mniej może świadczyć o objawach zaburzeń wzwodu prącia i wskazuje na zasadność konsultacji z lekarzem. Bartosz Grabski 28 SKALA TWARDOŚCI WZWODU ERECTION HARDNESS GRADING SCALE OCENA FUNKCJONOWANIA SEKSUALNEGO U PACJENTÓW PSYCHIATRYCZNYCH Ciężkie 1 Powiększony, ale nie twardy Umiarkowane 2 Twardy, ale niewystarczająco do penetracji Łagodne 3 Twardy, wystarczająco, ale nie całkowicie Erekcja prawidłowa 4 Pełny wzwód i maksymalna Twardość Przedchorobowe funkcjonowanie seksualne Pierwotne psychiczne Towarzyszące psychiczne Towarzyszące somatyczne Leczenie psychotropowe Leki ogólne Bartosz Grabski 29 Bartosz Grabski 30 5

Jeśli jest Pan aktywny seksualnie, ale nie chce Pan uczestniczyć w badaniu proszę zaznaczyć pole obok i zakończyć ankietę

Jeśli jest Pan aktywny seksualnie, ale nie chce Pan uczestniczyć w badaniu proszę zaznaczyć pole obok i zakończyć ankietę Imię i nazwisko: Oddział: Data badania: Ocena FunkcjiSeksualnychIBPH Jeśli nie jest Pan aktywny seksualnie i nie chce Pan uczestniczyć w badaniu proszę zaznaczyć pole obok i zakończyć ankietę Jeśli jest

Bardziej szczegółowo

Seksuologia Kliniczna 2014/15 - edycja SK9 Semestr I/II Zjazd 1: październik 2014r.

Seksuologia Kliniczna 2014/15 - edycja SK9 Semestr I/II Zjazd 1: październik 2014r. Seksuologia Kliniczna 2014/15 - edycja SK9 Semestr I/II Zjazd 1: 25 26 październik 2014r. S 308 11.00-11.30 11.30 13.00 13.15-14.45 15.00 16.30 16.45 18.15 Otwarcie studiów Pojęcie płci, płeć biologiczna,

Bardziej szczegółowo

Promocja zdrowia z punktu widzenia dzisiejszego stanu wiedzy. Teoria i praktyka.

Promocja zdrowia z punktu widzenia dzisiejszego stanu wiedzy. Teoria i praktyka. III MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA INTERDYSCYPLINARNA ZDROWIE I ODPORNOŚĆ PSYCHICZNA KRAKÓW, 24.09.2016 R. Promocja zdrowia z punktu widzenia dzisiejszego stanu wiedzy. Teoria i praktyka. BARBARA KOSTECKA(1,

Bardziej szczegółowo

SEKSUALNOŚĆ CZY TO ZAWSZE TRUDNY TEMAT? Katarzyna Klasa

SEKSUALNOŚĆ CZY TO ZAWSZE TRUDNY TEMAT? Katarzyna Klasa SEKSUALNOŚĆ CZY TO ZAWSZE TRUDNY TEMAT? Katarzyna Klasa Wokół problematyki seksualności panuje obecnie swoista niejednoznaczność postaw. Z jednej strony mamy do czynienia z powszechną obecnością i dostępnością

Bardziej szczegółowo

WYWIAD LEKARSKI Z PACJENTEM. Wywiad służy ustaleniu etiologii dysfunkcji oraz jej wpływu na Pacjenta i jego. relacje z otoczeniem.

WYWIAD LEKARSKI Z PACJENTEM. Wywiad służy ustaleniu etiologii dysfunkcji oraz jej wpływu na Pacjenta i jego. relacje z otoczeniem. WYWIAD LEKARSKI Z PACJENTEM Wywiad służy ustaleniu etiologii dysfunkcji oraz jej wpływu na Pacjenta i jego relacje z otoczeniem. 1. DANE DEMOGRAFICZNE PACJENTA Imię i nazwisko:... Data miejsce urodzenia:...

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ DLA PARY Z PROBLEMEM NIEPŁODNOŚCI

FORMULARZ DLA PARY Z PROBLEMEM NIEPŁODNOŚCI Dodatkowe informacje: FORMULARZ DLA PARY Z PROBLEMEM NIEPŁODNOŚCI DANE OSOBOWE lek. med. Laura Grześkowiak Data wypełnienia: Imiona (męża i żony):.. Nazwisko(a):. Adres:... Tel. kontaktowy: PESEL: CZĘŚD

Bardziej szczegółowo

Dr Wiesław Ślósarz. Zakład Psychologii Klinicznej Instytut Psychologii Uniwersytet Wrocławski

Dr Wiesław Ślósarz. Zakład Psychologii Klinicznej Instytut Psychologii Uniwersytet Wrocławski Dr Wiesław Ślósarz Zakład Psychologii Klinicznej Instytut Psychologii Uniwersytet Wrocławski Małżeństwo miejscem uczenia się rozwiązywania problemów adaptacyjnych Lądek Zdrój, 29 maj 2003r. Publikacja

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Instytut Psychologii,

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Instytut Psychologii, SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu/ moduł (w języku polskim) Wybrane aspekty terapii zaburzeń seksualnych./ Moduł 109..: Psychologia miłości. 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Selected aspects

Bardziej szczegółowo

PŁEĆ, SEKS, SEKSUALNOŚĆ, NORMY SEKSUALNE

PŁEĆ, SEKS, SEKSUALNOŚĆ, NORMY SEKSUALNE TEMAT: PŁEĆ, SEKS, SEKSUALNOŚĆ, NORMY SEKSUALNE CELE: Przekazanie wiedzy dotyczącej definicji płci, cech i ról płciowych, seksu i seksualności Omówienie kwestii norm stosowanych w seksuologii i ich znaczenia

Bardziej szczegółowo

Problematyka seksualna w superwizji

Problematyka seksualna w superwizji Problematyka seksualna w superwizji 29 listopada 2014 Łukasz Müldner-Nieckowski L.muldner@gmail.com Tel. 693-557-999 Tematyka seksualna w superwizji Pacjent ma zaburzenie seksualne Seksualność pacjenta

Bardziej szczegółowo

ZABURZENIA SEKSUALNE

ZABURZENIA SEKSUALNE ZABURZENIA SEKSUALNE NORMA SEKSUOLOGICZNA Do zakresu normy seksuologicznej można zaliczyć te zachowania i praktyki seksualne, które występują pomiędzy osobami dojrzałymi, są akceptowane przez nie, zmierzają

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia identyfikacji, roli i psychoorientacji płciowej

Zaburzenia identyfikacji, roli i psychoorientacji płciowej Zaburzenia identyfikacji, roli i psychoorientacji płciowej Prof. dr hab. med. Krzysztof Kula Katedra Andrologii i Endokrynologii Płodności Uniwersytet Medyczny w Łodzi BIOLOGIA PŁEĆ GENETYCZNA PŁEĆ GONADALNA

Bardziej szczegółowo

Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna

Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna Kształcenie w zakresie podstaw promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej Zdrowie, promocja zdrowia, edukacja zdrowotna, zapobieganie chorobom. Historia promocji zdrowia.

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE Katowice 2007 Śl.C.Z.P Dział Chorobowości Hospitalizowanej 23 luty Ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Spis treści Wstęp.... 15 Rozdział 1 Narodziny i rozwój psychologii zdrowia... 19 1.1. Źródła wyodrębnienia się psychologii zdrowia..... 20

Bardziej szczegółowo

(F00-F99) Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania. (F00-F09) Zaburzenia psychiczne organiczne, włącznie z zespołami objawowymi

(F00-F99) Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania. (F00-F09) Zaburzenia psychiczne organiczne, włącznie z zespołami objawowymi ICD-10 rozdział F (F00-F99) Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania (F00-F09) Zaburzenia psychiczne organiczne, włącznie z zespołami objawowymi F00 Otępienie w chorobie Alzheimera (G30.-+) F00.0

Bardziej szczegółowo

Konferencja naukowo-szkoleniowa Nowe wyzwania w szkolnej profilaktyce

Konferencja naukowo-szkoleniowa Nowe wyzwania w szkolnej profilaktyce Normatywne ujęcie zachowań seksualnych do okresu dorosłości dr Agnieszka Walendzik-Ostrowska Wszechnica Świętokrzyska, Kielce Konferencja naukowo-szkoleniowa Nowe wyzwania w szkolnej profilaktyce! Kraków

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka D. Ryglewicz, M. Barcikowska, A. Friedman, A. Szczudlik, G.Opala Zasadnicze elementy systemu kompleksowej

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Seksuologia

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Seksuologia S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod SE modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu Seksuologia Obowiązkowy Wydział Nauk

Bardziej szczegółowo

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA. Jadwiga Wolszakiewicz. Regularna aktywność fizyczna korzystnie wpływa na funkcje seksualne między innymi

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA. Jadwiga Wolszakiewicz. Regularna aktywność fizyczna korzystnie wpływa na funkcje seksualne między innymi AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA Jadwiga Wolszakiewicz Klinika Rehabilitacji Kardiologicznej i Elektrokardiologii Nieinwazyjnej Instytut Kardiologii w Warszawie Zdrowie seksualne jest odzwierciedleniem

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU. Instytut Psychologii/Uniwersytet Medyczny, Katedra i Klinika Psychiatrii 4. Kod przedmiotu/modułu

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU. Instytut Psychologii/Uniwersytet Medyczny, Katedra i Klinika Psychiatrii 4. Kod przedmiotu/modułu 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Psychopatologia - aspekt medyczny 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Psychopathology - medical perspective 3. Jednostka prowadząca przedmiot

Bardziej szczegółowo

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji

Program specjalizacji CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w SEKSUOLOGII Program dla lekarzy posiadających specjalizację II stopnia w chorobach wewnętrznych, położnictwie i ginekologii, psychiatrii,

Bardziej szczegółowo

Seks Polaków w Internecie. Raport Polpharmy 2010. Prof. dr hab. Zbigniew Izdebski

Seks Polaków w Internecie. Raport Polpharmy 2010. Prof. dr hab. Zbigniew Izdebski Seks Polaków w Internecie Raport Polpharmy 2010 Prof. dr hab. Zbigniew Izdebski Informacje o badaniu Termin realizacji badania Grudzień 2009 styczeń 2010 Cel badania Metoda badania Diagnoza aktywności

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji w SEKSUOLOGII

Program specjalizacji w SEKSUOLOGII CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w SEKSUOLOGII Warszawa 2000 (c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 2000 Program specjalizacji przygotował

Bardziej szczegółowo

Żałoba i strata. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Żałoba i strata. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Żałoba i strata Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Żałoba Proces psychologicznej, społecznej i somatycznej reakcji, będącej odpowiedzią na utratę i jej konsekwencje. Spełnia prawie wszystkie kryteria

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest przedstawienie lekarzom i personelowi medycznemu technik właściwej komunikacji

Bardziej szczegółowo

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych 23 lutego, przypada obchodzony po raz szósty, ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

BADANIE Z ZAKRESU ZDROWIA SEKSUALNEGO I OGÓLNEGO SAMOPOCZUCIA Raport z badaƒ (Better Sex Survey Report in EME 2010)

BADANIE Z ZAKRESU ZDROWIA SEKSUALNEGO I OGÓLNEGO SAMOPOCZUCIA Raport z badaƒ (Better Sex Survey Report in EME 2010) BADANIE Z ZAKRESU ZDROWIA SEKSUALNEGO I OGÓLNEGO SAMOPOCZUCIA Raport z badaƒ (Better Sex Survey Report in EME 2010) prof. dr hab. med. Zbigniew Lew-Starowicz Streszczenie Z badania 608 kobiet i m czyzn

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM dr n. med. Magdalena Trzcińska Szpital Uniwersytecki nr 1 im. dr. A. Jurasza w Bydgoszczy NF1 W RODZINIE

Bardziej szczegółowo

Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10. zaburzenia nastroju (afektywne) Depresja F30-F39

Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10. zaburzenia nastroju (afektywne) Depresja F30-F39 Wioleta Kitowska Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10 zaburzenia psychiczne organiczne, włącznie z zespołami objawowymi Zespół czołowy F00-F09 zaburzenia psychiczne i zachowania spowodowane używaniem

Bardziej szczegółowo

Psychoterapia poznawczobehawioralna. chorobami somatycznymi. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Psychoterapia poznawczobehawioralna. chorobami somatycznymi. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Psychoterapia poznawczobehawioralna pacjentów z chorobami somatycznymi Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Chory somatycznie i jego sytuacja Poczucie zagrożenia Utrata kontroli Wyłączenie z ról społecznych

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Mikołaj Majkowicz Zakład Psychologii Klinicznej Katedry Chorób Psychicznych AMG Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną Główną cechą zaburzeń pod postacią

Bardziej szczegółowo

Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży. Elbląg, 27.10.2007

Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży. Elbląg, 27.10.2007 Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży Elbląg, 27.10.2007 . Rodzice są dla dziecka najbliższymi osobami. To oni powołują je na świat i mają dbać o zapewnienie mu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychiatria w pytaniach i odpowiedziach. 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

Psychologia kliniczna i zdrowia Program studiów jednolitych dla licencjatów i magistrów tryb niestacjonarny

Psychologia kliniczna i zdrowia Program studiów jednolitych dla licencjatów i magistrów tryb niestacjonarny Psychologia kliniczna i zdrowia Program studiów jednolitych dla licencjatów i magistrów tryb niestacjonarny Program ogólny Rodzaj zajęć Liczba modułów Liczba godzin Rok Moduł wspólny ogólnoszkolny a 1

Bardziej szczegółowo

POCHWICA (VAGINISMUS) Zbigniew A. Fronczek specjalista ginekolog-położnik seksuologia kliniczna medycyna seksualna

POCHWICA (VAGINISMUS) Zbigniew A. Fronczek specjalista ginekolog-położnik seksuologia kliniczna medycyna seksualna POCHWICA (VAGINISMUS) Zbigniew A. Fronczek specjalista ginekolog-położnik seksuologia kliniczna medycyna seksualna SEKSUALNOŚĆ Konsekwencją podziału ludzkości na dwie płcie jest seksualność (K. Imieliński).

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach ambulatoryjnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń

Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach ambulatoryjnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń Załącznik nr 7 Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach ambulatoryjnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń L.p. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji

Bardziej szczegółowo

Podstawowe terminy SEKSUALNOŚĆ ZDROWIE SEKSUALNE NORMY MEDYCZNE W SEKSUOLOGII PODSTAWY DEFINIOWANIA NORMY MEDYCZNEJ W SEKSUOLOGII

Podstawowe terminy SEKSUALNOŚĆ ZDROWIE SEKSUALNE NORMY MEDYCZNE W SEKSUOLOGII PODSTAWY DEFINIOWANIA NORMY MEDYCZNEJ W SEKSUOLOGII NORMY MEDYCZNE W SEKSUOLOGII Podstawowe terminy Wykład inauguracyjny prof. Zbigniewa Lew-Starowicza XIV Konferencji Naukowej Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego Warszawa, AWF 20.10.2007 1. NORMA KLINICZNO-

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY I PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA KIERUNKU LEKARSKIM ROK AKADEMICKI 2016/2017

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY I PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA KIERUNKU LEKARSKIM ROK AKADEMICKI 2016/2017 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY I PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA KIERUNKU LEKARSKIM ROK AKADEMICKI 2016/2017 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Problemy psychiatryczne w pytaniach i odpowiedziach 2. NAZWA JEDNOSTKI

Bardziej szczegółowo

Wsparcie społeczne. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Wsparcie społeczne. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Szeroko definiowane wsparcie społeczne to pomoc dostępna dla jednostki w sytuacjach trudnych (Saranson, 1982, za: Sęk, Cieślak, 2004), jako zaspokojenie potrzeb w

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia29 kwietnia 2011 r. Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

Bardziej szczegółowo

InviMed Katowice. In vitro. II wizyta (wizyta kwalifikująca do procedury) Kontrola stymulacji (wizyty lekarskie w trakcie monitoringu cyklu)

InviMed Katowice. In vitro. II wizyta (wizyta kwalifikująca do procedury) Kontrola stymulacji (wizyty lekarskie w trakcie monitoringu cyklu) InviMed Katowice In vitro Pakiet IVF ICSI 6.500 PLN II wizyta (wizyta kwalifikująca do procedury) Kontrola stymulacji (wizyty lekarskie w trakcie monitoringu cyklu) Punkcja jajników (ze znieczuleniem)

Bardziej szczegółowo

SEKS A MEDYCYNA NORMY SEKSUALNE. Norma a patologia w seksuologii. Podstawy wywiadu seksuologicznego.

SEKS A MEDYCYNA NORMY SEKSUALNE. Norma a patologia w seksuologii. Podstawy wywiadu seksuologicznego. NORMY SEKSUALNE Norma a patologia w seksuologii. Podstawy wywiadu seksuologicznego. BARTOSZ GRABSKI KATEDRA PSYCHIATRII UJ CM Normy statystyczne Normy kulturowe Normy społeczne Normy prawne Normy religijne

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Seksuologia. Sexology. Kod Punktacja ECTS* 4

KARTA KURSU. Seksuologia. Sexology. Kod Punktacja ECTS* 4 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Seksuologia Sexology Kod Punktacja ECTS* 4 Koordynator Dr hab. Robert Stawarz Zespół dydaktyczny Opis kursu (cele kształcenia) Poznanie złożoności seksualności człowieka,

Bardziej szczegółowo

Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski.

Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski. Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski. Program MOTO-BIP /PM_L_0257/ Ocena wyników programu epidemiologicznego. Dr n. med. Bartosz Małkiewicz

Bardziej szczegółowo

Edukacja zdrowotna i seksualna dzieci

Edukacja zdrowotna i seksualna dzieci Edukacja zdrowotna i seksualna dzieci mgr Daria Jorg, mgr Katarzyna Zborowska Zakład Profilaktyki Chorób Kobiecych i Seksuologii, Katedra Zdrowia Kobiety, Wydział Nauk o Zdrowiu w Katowicach, Śląski Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

InviMed Katowice. In vitro. II wizyta (wizyta kwalifikująca do procedury) Kontrola stymulacji (wizyty lekarskie w trakcie monitoringu cyklu)

InviMed Katowice. In vitro. II wizyta (wizyta kwalifikująca do procedury) Kontrola stymulacji (wizyty lekarskie w trakcie monitoringu cyklu) InviMed Katowice In vitro Pakiet IVF ICSI 6.500 PLN II wizyta (wizyta kwalifikująca do procedury) Kontrola stymulacji (wizyty lekarskie w trakcie monitoringu cyklu) Punkcja jajników (ze znieczuleniem)

Bardziej szczegółowo

Zdrowie seksualne. Sexual health. Zbigniew Lew-Starowicz, Michał Lew-Starowicz. Wstęp STRESZCZENIE ABSTRACT

Zdrowie seksualne. Sexual health. Zbigniew Lew-Starowicz, Michał Lew-Starowicz. Wstęp STRESZCZENIE ABSTRACT PRACA POGLĄDOWA ISSN 1643 0956 Zbigniew Lew-Starowicz, Michał Lew-Starowicz Zakład Problemów Społecznych, Psychoterapii i Rehabilitacji Seksualnej Wydział Rehabilitacji Akademii Wychowania Fizycznego im.

Bardziej szczegółowo

Psychologia kształtowania i modyfikacji zachowania Program studiów jednolitych dla licencjatów i magistrów tryb niestacjonarny

Psychologia kształtowania i modyfikacji zachowania Program studiów jednolitych dla licencjatów i magistrów tryb niestacjonarny Psychologia kształtowania i modyfikacji zachowania Program studiów jednolitych dla licencjatów i magistrów tryb niestacjonarny Program ogólny Rodzaj zajęć Liczba modułów Liczba godzin Rok Moduł wspólny

Bardziej szczegółowo

BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY

BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI Zbieranie wywiadu psychiatrycznego Ocena osobowości pacjenta Badanie

Bardziej szczegółowo

ZABURZENIE DEPRESYJNE NAWRACAJĄCE

ZABURZENIE DEPRESYJNE NAWRACAJĄCE ZABURZENIE DEPRESYJNE NAWRACAJĄCE F33 Zaburzenia depresyjne nawracające F.33.0 Zaburzenia depresyjne nawracające, obecnie epizod depresyjny łagodny F33.1 Zaburzenia depresyjne nawracające, obecnie epizod

Bardziej szczegółowo

9 lipca 2015 r. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

9 lipca 2015 r. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. OPINIE I OCZEKIWANIA MŁODYCH DOROSŁYCH (18-LATKÓW) ORAZ RODZICÓW DZIECI W WIEKU 6-17 LAT WOBEC EDUKACJI DOTYCZĄCEJ ROZWOJU PSYCHOSEKSUALNEGO I SEKSUALNOŚCI Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia.

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia. Jakość życia w chorobie nowotworowej Krzysztof G. Jeziorski Warszawa Definicja jakości życia WHO (1993) Poczucie jednostki co do jej pozycji życiowej w ujęciu kulturowym oraz systemu wartości, w którym

Bardziej szczegółowo

Rola religii i duchowości w radzeniu sobie z chorobą nowotworową. Opieka duszpasterska i wsparcie duchowe u pacjentów ze szpiczakiem

Rola religii i duchowości w radzeniu sobie z chorobą nowotworową. Opieka duszpasterska i wsparcie duchowe u pacjentów ze szpiczakiem Rola religii i duchowości w radzeniu sobie z chorobą nowotworową Opieka duszpasterska i wsparcie duchowe u pacjentów ze szpiczakiem Duchowość 1. Duchowość = religijność 2. Duchowość versus religijność

Bardziej szczegółowo

O SEKSUALNOŚCI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

O SEKSUALNOŚCI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH O SEKSUALNOŚCI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH pod redakcją Antoniny Ostrowskiej Instytut Rozwoju Służb Społecznych Warszawa 2007 Wstęp... 9 Antonina Ostrowska Seksualność osób niepełnosprawnych...11 Rola seksualności

Bardziej szczegółowo

2. Profilaktyka selektywna II stopnia - działania adresowane do dzieci i młodzieży z grup zwiększonego ryzyka

2. Profilaktyka selektywna II stopnia - działania adresowane do dzieci i młodzieży z grup zwiększonego ryzyka Współdziałanie pedagogów szkolnych, nauczycieli i wychowawców oraz rodziców w przeciwdziałaniu powstawania czynników depresjogennych w szkole, otoczeniu szkoły, domach rodzinnych I Poziomy profilaktyki

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2014 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Depresja u chorych na łuszczycę czwartek, 25 sierpnia 2011 11:43

Depresja u chorych na łuszczycę czwartek, 25 sierpnia 2011 11:43 Jednym z najczęciej występujcych zaburzeń psychologicznych w przebiegu łuszczycy jest depresja. Poniższy artykuł pozwoli czytelnikom dowiedzieć się czym jest depresja, jak j rozpoznać i skutecznie leczyć.

Bardziej szczegółowo

TRANS PŁCIOWOŚĆ. Transpłciowość w pracy specjalistów medycyny i psychologii

TRANS PŁCIOWOŚĆ. Transpłciowość w pracy specjalistów medycyny i psychologii PŁCIOWOŚĆ TRANS Transpłciowość w pracy specjalistów medycyny i psychologii Autorzy: Izabela Jąderek (red.), Julia Kata, Magdalena Miazek-Mioduszewska Konsultacja merytoryczna: Wiktor Dynarski ISBN: 978-83-64839-00-9

Bardziej szczegółowo

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Wydawnictwo WAM Kraków 2009 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 5 ROZDZIAŁ I ROZWÓJ SEKSUALNY W OKRESIE DZIECIŃSTWA

Bardziej szczegółowo

dr Wiesław Ślósarz Zakład Psychologii Klinicznej Instytut Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego

dr Wiesław Ślósarz Zakład Psychologii Klinicznej Instytut Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego dr Wiesław Ślósarz Zakład Psychologii Klinicznej Instytut Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego Kobieta i mężczyzna wybrane diadyczne trudności adaptacyjne Częstochowa, 12 listopad 2002r. Publikacja pochodzi

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychologia lekarska 2. NAZWA JEDNOSTKI

Bardziej szczegółowo

I. PODSTAWY TEORETYCZNE WSPÓŁCZESNEJ PSYCHIATRII, PSYCHOPATOLOGII I DIAGNOSTYKI PSYCHIATRYCZNEJ... 15

I. PODSTAWY TEORETYCZNE WSPÓŁCZESNEJ PSYCHIATRII, PSYCHOPATOLOGII I DIAGNOSTYKI PSYCHIATRYCZNEJ... 15 SPIS TREŚCI PRZEDMOWA Janusz Heitzman........................ 5 I. PODSTAWY TEORETYCZNE WSPÓŁCZESNEJ PSYCHIATRII, PSYCHOPATOLOGII I DIAGNOSTYKI PSYCHIATRYCZNEJ... 15 1. ETIOLOGIA, PATOGENEZA I EPIDEMIOLOGIA

Bardziej szczegółowo

Podniecenie seksualne i orgazm, czyli jedne z najbardziej złożonych reakcji zachodzących w organizmie kobiety

Podniecenie seksualne i orgazm, czyli jedne z najbardziej złożonych reakcji zachodzących w organizmie kobiety Podniecenie seksualne i orgazm, czyli jedne z najbardziej złożonych reakcji zachodzących w organizmie kobiety Mechanizmy sterujące podnieceniem seksualnym oraz orgazmem u kobiet są bardzo złożone. Z jednej

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia osobowości

Zaburzenia osobowości Zaburzenia osobowości U dzieci i młodzieży nie rozpoznajemy zaburzeń osobowości, a jedynie nieprawidłowy rozwój osobowości. Zaburzenia osobowości: Zaburzenia osobowości definiujemy jako głęboko utrwalone

Bardziej szczegółowo

Szkolny Program Profilaktyki. Prywatnego Gimnazjum nr 2 Szkoły Marzeń. w Piasecznie

Szkolny Program Profilaktyki. Prywatnego Gimnazjum nr 2 Szkoły Marzeń. w Piasecznie Szkolny Program Profilaktyki Prywatnego Gimnazjum nr 2 Szkoły Marzeń w Piasecznie 1. Założenia programu Program profilaktyki realizowany w naszej szkole jest oparty na strategii edukacyjnej. Strategia

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku.

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA KAMAGRA 100 mg, tabletki powlekane Sildenafil w postaci cytrynianu Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. 1- Należy zachować tę ulotkę,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 164 A/09 Senatu WUM z dnia 30 listopada 2009 r. PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 I. ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO-PROGRAMOWE ZAKRES WIEDZY TEORETYCZNEJ 1.

Bardziej szczegółowo

Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny

Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny Konferencja naukowa Wychowanie seksualne w szkole cele, metody, problemy. Lublin, 10 marca 2014 r. Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny dr n.med Ewa Baszak-Radomańska Gabinety TERPA ryzykowne

Bardziej szczegółowo

Stres w pracy? Nie, dziękuję!

Stres w pracy? Nie, dziękuję! Najważniejsze informacje i wyniki badań nt. stresu zawodowego. Metody i techniki radzenia sobie ze stresem Dr Dorota Żołnierczyk Zreda Pracownia Psychologii i Socjologii Pracy Centralny Instytut Ochrony

Bardziej szczegółowo

Program studiów. Moduły ogólne Nauka, praca i współpraca 45 3 45. Rozwój osobisty - wprowadzenie 30 3 24

Program studiów. Moduły ogólne Nauka, praca i współpraca 45 3 45. Rozwój osobisty - wprowadzenie 30 3 24 Psychoseksuologia studia I stopnia, tryb stacjonarny i niestacjonarny Program studiów MODUŁY Godziny ST* ECTS Godziny NST* Moduły ogólne Nauka, praca i współpraca 45 3 45 Rozwój osobisty - wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

WIEDZA K_W01 Zna standardy leczenia osób starszych oraz kierunki rozwoju geriatrii. K_W02 Zna konsekwencje zdrowotne zachodzących zmian

WIEDZA K_W01 Zna standardy leczenia osób starszych oraz kierunki rozwoju geriatrii. K_W02 Zna konsekwencje zdrowotne zachodzących zmian WIEDZA K_W01 Zna standardy leczenia osób starszych oraz kierunki rozwoju geriatrii. K_W02 Zna konsekwencje zdrowotne zachodzących zmian demograficznych w aspekcie stanu zdrowia populacji osób starszych.

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu PSYCHIATRIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca Instytut Nauk

Bardziej szczegółowo

Ocena kończyny górnej w świetle. Niepełnosprawności i Zdrowia, ICF

Ocena kończyny górnej w świetle. Niepełnosprawności i Zdrowia, ICF Ocena kończyny górnej w świetle Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia, ICF Dr n. med. Anna Czernuszenko Mazowieckie Centrum Neuropsychiatrii i Rehabilitacji Dzieci i

Bardziej szczegółowo

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA analiza psychologiczna Beata Dobińska psycholog Zachodniopomorska Szkoła Biznesu CHOROBA PRZEWLEKŁA A FUNKCJONOWANIE DZIECKA 1569,7 tys. dzieci i

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Kod kierunku: 12. Specjalność: pielęgniarstwo 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia.

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: pecjalności: YLABU Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Psychologia lekarska Kod modułu LK.3.D.002 I Wydział Lekarski z Oddziałem tomatologicznym

Bardziej szczegółowo

Krajowe Towarzystwo Autyzmu Oddział Kielce ul. Mieszka I-go 79, 25-624 Kielce (41) 366-08-56

Krajowe Towarzystwo Autyzmu Oddział Kielce ul. Mieszka I-go 79, 25-624 Kielce (41) 366-08-56 Krajowe Towarzystwo Autyzmu Oddział Kielce ul. Mieszka I-go 79, 25-624 Kielce (41) 366-08-56 Karta Praw Osób z Autyzmem Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uznaje, że osoby z autyzmem mają prawo do niezależnego,

Bardziej szczegółowo

DZIECKO Z ZABURZENIAMI ODŻYWIANIA

DZIECKO Z ZABURZENIAMI ODŻYWIANIA DZIECKO Z ZABURZENIAMI ODŻYWIANIA Odżywianie jest ważną sferą w życiu każdego człowieka. Różnorodne przeżywane przez nas stresy są częstym powodem utraty apetytu, podjadania lub nadmiernego apetytu. Różne

Bardziej szczegółowo

Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej

Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej - 2017 1. Proszę wymienić zagrożenia zdrowotne dla kobiety jakie mogą wystąpić w okresie okołomenopauzalnym. 2. Proszę omówić rolę położnej w opiece

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO

ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO Załącznik nr 1 ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO I Program szkolenia w zakresie podstawowych umiejętności udzielania profesjonalnej pomocy psychologicznej obejmuje: 1) Trening interpersonalny

Bardziej szczegółowo

Urologia. Szanowni Państwo,

Urologia. Szanowni Państwo, Szanowni Państwo, Zdaję sobie sprawę, że nie każdego stać na leczenie prywatne, dlatego przez cały czas staram się, zarówno przez swoje staranne, wieloletnie wykształcenie, wiedzę i doświadczenie zawodowe,

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1

JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1 JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1 dr n. med. Magdalena Trzcińska Szpital Uniwersytecki nr 1 w Bydgoszczy Katedra i Klinika Psychiatrii

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Pod red. Heleny Sęk - Psychologia kliniczna. T. 2

Księgarnia PWN: Pod red. Heleny Sęk - Psychologia kliniczna. T. 2 Księgarnia PWN: Pod red. Heleny Sęk - Psychologia kliniczna. T. 2 Spis treści Wstęp (Helena Sęk)... 13 Rozdział 1 Zakres zastosowań psychologii klinicznej. Obszary tradycyjne i współczesne (Helena Sęk)...

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

ZAŁĄCZNIK RADA UNII EUROPEJSKIEJ, ZAŁĄCZNIK Projekt konkluzji Rady Wczesne wykrywanie i leczenie zaburzeń komunikacyjnych u dzieci, z uwzględnieniem zastosowania narzędzi e-zdrowia i innowacyjnych rozwiązań RADA UNII EUROPEJSKIEJ, 1. PRZYPOMINA,

Bardziej szczegółowo

Instytut Psychologii Uniwersytet Wrocławski

Instytut Psychologii Uniwersytet Wrocławski Instytut Psychologii Uniwersytet Wrocławski ROK AKADEMICKI 2010/2011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kod 2.4 /7 Nazwa PSYCHOPATOLOGIA CZ. I (APEKTY MEDYCZNE) Status Autor programu Rok Przedmiot kierunkowy

Bardziej szczegółowo

M agdalena R usin. P sta' >m i zasady etyczne Sizj terapeuty

M agdalena R usin. P sta' >m i zasady etyczne Sizj terapeuty M agdalena R usin P sta' >m i zasady etyczne Sizj terapeuty Postawa i zasady etyczne fizjoterapeuty Magdalena Rusin Bielsko-Biała 2013 Spis treści Przedmowa... 3 W stęp... 11 Rozdział 1 Rehabilitacja medyczna

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 14/2012 Kod PNS modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu I nforma cje ogólne Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest zapoznanie lekarzy i personelu medycznego

Bardziej szczegółowo

Moduł I. Podstawy wychowania do życia w rodzinie 24 godz. (24 wykłady) zakończony egzaminem

Moduł I. Podstawy wychowania do życia w rodzinie 24 godz. (24 wykłady) zakończony egzaminem OPZ załącznik nr 1 Przygotowanie i przeprowadzenie wykładów oraz ćwiczeń audytoryjnych w ramach Kursu kwalifikacyjnego z zakresu zajęć edukacyjnych Wychowanie do życia w rodzinie - 4 zadania. Tematyka

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego Zarys Projektu Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, Centrum Onkologii Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY Tematy szkolenia PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI Wykład 2 godz. - Podejście do rozwoju psychicznego w kontekście

Bardziej szczegółowo

Psychologia - opis przedmiotu

Psychologia - opis przedmiotu Psychologia - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Psychologia Kod przedmiotu 14.4-WP-PielP-CHOL-Sk-S14_pNadGenUY423 Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Pielęgniarstwo Profil

Bardziej szczegółowo

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h S t r o n a 1 Studiium Psychoterapiiii Uzalleżniień Harmonogram szkolleniia edycjja 2013/2014 II SEMESTR Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny

Bardziej szczegółowo

Praca ze sprawcą przemocy

Praca ze sprawcą przemocy Praca ze sprawcą przemocy stawianie granic w stosowaniu przemocy motywowanie do korzystania z pomocy Anna Wojciechowska Plan pracy Ogólne informacje nt przemocy w rodzinie Psychologiczna charakterystyka

Bardziej szczegółowo

InviMed Poznań. In vitro. II wizyta (wizyta kwalifikująca do procedury) Kontrola stymulacji (wizyty lekarskie w trakcie monitoringu cyklu)

InviMed Poznań. In vitro. II wizyta (wizyta kwalifikująca do procedury) Kontrola stymulacji (wizyty lekarskie w trakcie monitoringu cyklu) InviMed Poznań In vitro Pakiet IVF ICSI 6.700 PLN II wizyta (wizyta kwalifikująca do procedury) Kontrola stymulacji (wizyty lekarskie w trakcie monitoringu cyklu) Punkcja jajników (ze znieczuleniem) Zapłodnienie

Bardziej szczegółowo