SZKLIWIEJĄCY GUZ JAJNIKA U 15-LETNIEJ PACJENTKI SCLEROSING STROMAL TUMOR OF THE OVARY IN A 15 YEARS OLD GIRL

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SZKLIWIEJĄCY GUZ JAJNIKA U 15-LETNIEJ PACJENTKI SCLEROSING STROMAL TUMOR OF THE OVARY IN A 15 YEARS OLD GIRL"

Transkrypt

1 Nowiny Lekarskie 2009, 78, 1, ANNA GRĘTKIEWICZ-TOMCZYK 1, GRAŻYNA JARZĄBEK-BIELECKA 2, ZBIGNIEW FRIEBE 2 SZKLIWIEJĄCY GUZ JAJNIKA U 15-LETNIEJ PACJENTKI SCLEROSING STROMAL TUMOR OF THE OVARY IN A 15 YEARS OLD GIRL 1 Klinika Onkologii Ginekologicznej, Katedra Ginekologii i Położnictwa Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Kierownik Kliniki: prof. dr hab. Marek Spaczyński 2 Klinika Ginekologii, Katedry Perinatologii i Ginekologii Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Kierownik Kliniki: prof. dr hab. Zbigniew Friebe Streszczenie Szkliwiejący guz podścieliska jajnika (sclerosing stromal tumor; SST) jest niezmiernie rzadkim niezłośliwym guzem. Należy do grupy otoczkowo-włóknistej nowotworów wywodzących się ze sznurów płciowych. Jak dotąd w literaturze anglojęzycznej opisano około 90 przypadków zachorowania na ten nowotwór. Najczęściej guzy te występują u dziewcząt i młodych kobiet w wieku do 30. r.ż. Jest to jednak niejednorodna grupa pacjentek, tak co do wieku, jak i przebiegu klinicznego. Nowotwór ten zwykle umiejscawia się jednostronnie. W obrazie sonograficznym guzy szkliwiejące jajnika, ukazują się jak cystyczno-lite. Większość z nich nie posiada aktywności hormonalnej. Przypadek opisany w tej pracy dotyczy 15-letniej pacjentki, diagnozowanej z powodu zaburzeń miesiączkowania o charakterze oligomenorrhoea, otyłości i trądziku. Ta pacjentka, podobnie jak inne chorujące na ten nowotwór, wymagała wielokierunkowej diagnostyki i terapii. SŁOWA KLUCZOWE: jajnik, szkliwiejący guz jajnika, SST, guzy gonadalne, zespół Gorlina, zespół Meigsa, obrazowanie rezonansem magnetycznym. Summary Sclerosing stromal tumor of the ovary (SST) is an extremaly rare benign neoplasm. It belongs to thecoma-fibroma group that comes down from sex-cord stromata. Up to now, about 90 cases have been described in the literature. This neoplasm tends to occur in girls and young women up to the age of 30 years. These patients constitude a heterogeneous group with respect to their age and the course of the disease. SST is usually located unilaterally. On sonograms sclerosing stromal tumors are solid and cystic. Most of them do not show hormonal activity. In this article we describe the case of a 15 year-old girl with menstrual irregularities (oligomenorrhoea), obesity and acne. This patient, similarly to the others with SST required multidirectional diagnostics and therapy. KEY WORDS: ovary, sclerosing stromal tumor, SST, sex-cord stromal tumour, Gorlin s syndrome, Meigs syndrome, magnetic resonance imaging. Szkliwiejący guz podścieliska jajnika należy do bardzo rzadkiej grupy guzów gonadalnych. Grupa ta stanowi zaledwie 5 10% wszystkich guzów jajnika. Nowotwory te w budowie histologicznej cechuje utkanie komórkowe układu dokrewnego gonady żeńskiej i męskiej. Z tego powodu są często nowotworami hormonalnie czynnymi, co znajduje swoje odzwierciedlenie w przebiegu klinicznym [1, 2, 3]. Nowotwór wykryty u naszej pacjentki charakteryzuje się tym, że zwykle nie wykazuje aktywności hormonalnej, co jest cechą odróżniającą go od pozostałych z tej grupy. Makroskopowo jest to guz torbielowaty, torbielowato-lity. Część litą zwykle stanowi biała lub jasno żółta masa poprzedzielana ogniskami rozdęcia przypominającymi torbiele. Rzadko obserwuje się ogniska martwicy czy miejsca krwawienia. Guz otoczony jest szczelną szarawą torebką, dobrze oddzielającą go od tkanki jajnika. W obrazie mikroskopowym SST jajnika zwracają uwagę struktury pseudozrazikowe wywołane obrzękiem podścieliska. W tych miejscach pod dużym powiększeniem ujawnia się bogata sieć naczyń włosowatych z naczyniami pączkującymi i sinusoidalnymi. W łożu włóknisto-szkliwiejącym widoczne są grupy komórek wrzecionowatych, a pomiędzy nimi skupiska jasnych owalnych komórek z kropelkami lipidów [1, 2, 3, 4]. Do badań diagnostycznych niezbędnych w diagnostyce tego guza należy zaliczyć, poza wywiadem, badaniem hormonalnym i oznaczeniem markerów nowotworowych, badania obrazowe. Najbardziej podstawowym i koniecznym jest badanie ultrasonograficzne. Według danych z piśmiennictwa pożądana jest też ocena przepływów w naczyniach guza (PI, RI, PSV) przy pomocy techniki dopplerowskiej. Coraz większą rolę w rozpoznawaniu SST przypisuje się takim badaniom jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny z podaniem lub bez podania środka cieniującego. Technika dynamicznego KT i MRI (metoda szybkiej sekwencji zdjęć po dożylnym podaniu środka kontrastowego) ukazuje charakterystyczne cechy opisywanego guza różnicujące go z pozostałymi guzami jajnika. Stąd też ta metoda wydaje się być bardzo obiecującą w diagnostyce przedoperacyjnej, pozwalającą na wstępne ustalenie rozpoznania i zaplanowanie zakresu operacji.

2 86 Anna Grętkiewicz-Tomczyk i inni Opis przypadku Pacjentka MK, lat 15, zgłosiła się do Poradni Ginekologii Wieku Rozwojowego z powodu miernego bólu podbrzusza oraz krwawienia z dróg rodnych utrzymującego się od kilku tygodni. Dodatkowym problemem chorej były nieregularne miesiączki o charakterze rzadkich miesiączek (oligomenorrhoea) i uciążliwy trądzik. Na podstawie badania przedmiotowego oceniono dojrzałość płciową pacjentki na V stopień według skali Tannera [A4,Th4,P4 menarche w 13 r.ż.]. Wiek ginekologiczny + 2. Na podstawie masy ciała 90 kg oraz wzrostu 168 cm, wyliczono BMI = 32 wskazujący na otyłość pacjentki. Z uwagi na obecność błony dziewiczej, wykonano badanie ginekologiczne per rectum i stwierdzono: macicę tyłozgiętą typu uterus virginalis prawidłowej wielkości. Z tyłu za macicą wyczuwalna była ruchoma zmiana o średnicy około 7 cm. Po stronie prawej obecny drobny jajnik prawidłowej wielkości. W badaniu USG per rectum stwierdzono: macicę tyłozgiętą, trzon macicy o wymiarach 71,6 mm x 47,5 mm prawidłowej wielkości, endometrium grubości 1,2 cm. W rzucie jajnika lewego oraz za macicą stwierdzono cystyczno-litą zmianę o wymiarach 117 mm x 71,6 mm. Po stronie prawej uwidoczniono jajnik prawidłowej wielkości z obecnością licznych drobnych pęcherzyków. Celem dalszej diagnostyki skierowano pacjentkę do Kliniki Ginekologii Katedry Perinatologii i Ginekologii Akademii Medycznej w Poznaniu. W pierwszym etapie pobytu szpitalnego pacjentce wykonano podstawowe badania laboratoryjne, takie jak: morfologia, OB, chemizm i elektrolity oraz badanie ogólne moczu. Pomiar ciśnienia tętniczego wynosił RR 100/60, ciepłota ciała w granicach normy. Na podstawie uzyskanych wyników badania krwi, rozpoznano niedokrwistość z niedoboru żelaza będącą następstwem trwającego od kilku tygodni krwawienia z dróg rodnych. Celem wyrównania parametrów morfologii zlecono preparaty żelaza. Aby zahamować uciążliwe krwawienie zlecono leczenie gestagenem. Oprócz wyżej wymienionych badań wykonano oznaczenie hormonów: PRL 27,1 ng/ml, FSH 0,125 miu/ml, LH 1,12 miu/ml, E 291,16 pg/ml, Testosteron 0,513 ng/ml, TSH 4,86 uiu/ml, ft3 3,9 pg/ml, ft4 1,18 ng/dl. Oznaczono również poziom insuliny we krwi 110 uu/ml. Badania te między innymi miały wykluczyć podejrzenie zespołu PCO. Kiedy zastosowane leczenie znacznie zmniejszyło krwawienie, podjęto decyzję o wykonaniu brzusznej operacji zwiadowczej. Przed planowanym zabiegiem operacyjnym oznaczono grupę krwi pacjentki (B Rh plus). Podczas operacji stwierdzono: macica tyłozgięta, prawidłowej wielkości; cystyczno-lity guz jajnika lewego o wymiarach 8 x 10 cm. Po stronie prawej uwidoczniono torbiele przyjajowodowe każda średnicy około 3 cm. Wykonano: wyłuszczenie torbieli przyjajowodowych prawych, zaopatrzenie łoża i wycięcie znacznej części lewego jajnika wraz z guzem. Badanie śródoperacyjne intra steroid cell tumor. Pozostawiono resztę jajnika lewego; hemostatycznie zeszyto jajnik. Na powłoki brzuszne warstwowo założono szwy. Materiał pobrany podczas operacji w całości przekazano do badania histopatologicznego. Rozpoznanie ostateczne otrzymano kilka dni po zabiegu chirurgicznym. Wynik badania histopatologicznego potwierdził badanie śródoperacyjne: Szkliwiejący guz jajnika (sclerosing cell tumor). Guz jajnika lewego o wymiarach 11 x 6 cm pokryty grubą torebką z polem odcięcia od jajnika, na przekroju lito-torbielowaty z żółtymi licznymi guzkowatymi utkaniami (Cystes parasalpingealis dex). W kontrolnych badaniach pooperacyjnych stwierdzono ponowne pogorszenie wartości morfologii, w tym spadek poziomu hematokrytu z 0,30 do 0,22 l/l. Ta sytuacja wymagała przetoczenia 2 j. masy erytrocytarnej. W dalszej obserwacji nie zauważono żadnych niepokojących objawów. W stanie ogólnym dobrym wypisano pacjentkę do domu. Ze względu na cechy PCO rozpoznane w toku badań zalecono stosowanie terapii estrogenowo-progesteronowej oraz Sioforu 0,850 (2 x dziennie 1 tabl.). Leczenie to zaplanowano na 3 kolejne cykle. W trakcie terapii pacjentka była poddana kontrolnym badaniom w Poradni Ginekologii Wieku Rozwojowego. W efekcie stosowania Sioforu obserwowano znaczny spadek stężenia insuliny 25,4 uu/ml oraz spadek masy ciała do 87 kg. W kontrolnym badaniu ginekologicznym i USG nie stwierdzono zmian w rzucie lewych przydatków. Natomiast prawy jajnik podobnie jak przed operacją zawierał dużą ilość drobnych pęcherzyków. Kontrolne wyniki badań hormonalnych przedstawiały się następująco: FSH 4,88 miu/ml, LH 3,85 miu/ml, Estradiol 48,25 pg/ml, PRL 19,35ng/ml, Testosteron 0.88 ng/ml, SHBG 24,9, DHEA-S14,74 mikromol/l. Wobec klinicznych i laboratoryjnych wykładników hyperandrogenizmu oraz zespołu napięcia przedmiesiączkowego, nadal stosowany jest Siofor, a dodatkowym preparatem jest Yasmin. Dyskusja Guz szkliwiejący podścieliska jajnika (Sclerosing stromal tumor SST) to niezwykle rzadki nowotwór z grupy otoczkowo-włóknistej stanowiący wg Matsubayashi 6% guzów pochodzenia gonadalnego [6, 7, 8, 9]. Po raz pierwszy został opisany w 1973 roku przez Chalvardjiana i Scullego w piśmie Cancer [10]. Od tego czasu opisano około 100 przypadków zachorowania na ten nowotwór na świecie. 80% kobiet dotkniętych przez to schorzenie nie ukończyło 30. r.ż. [11, 12, 13]. Inne zmiany pochodzenia gonadalnego, jak fibroma czy thecoma są częściej spotykane u kobiet starszych (50 60 r.ż.). Charakterystyczne jest to, że występująca u tych kobiet atroficzna tkanka jajnika lokalizuje się na peryferiach guza. SST sporadycznie występuje u kobiet ciężarnych [14, 15, 16, 17, 18, 19]. Częściej w tej grupie są obserwowane: torbiele ciałka żółtego (we wczesnej ciąży), łagodne potworniaki, gruczolaki torbielowate (po

3 Szkliwiejący guz jajnika u 15-letniej pacjentki 87 pierwszym trymestrze). Ogółem nowotwory jajnika u kobiet w ciąży stanowią zaledwie 0,1 0,4%. Szkliwiejący guz jajnika występuje zwykle jednostronnie z przeważającą częstością po stronie prawej. Uznano to za cechę charakterystyczną tego nowotworu [5, 9]. W literaturze 71% guzów SST znaleziono po stronie prawej [9]. Opisywany guz u naszej pacjentki zlokalizowany był po stronie lewej. Istnieje znikoma liczba prac dotyczących obustronnego występowania tego nowotworu. Jedną z nich jest praca Changa opisująca przypadek 11-letniej dziewczynki, u której przypadkowo wykryto obustronny guz szkliwiejący jajnika [8]. Jest to jedna z 2 prac opisujących dziewczynki z SST przed menarche [8, 11, 12]. Innym ciekawym doniesieniem jest opisywany przez Ismaila & Walkera przypadek 29-letniej kobiety z zespołem Gorlina leczonej klomifenem z powodu niepłodności. U pacjentki po zajściu w ciążę ujawniły się obustronne guzy SST [7, 8, 13]. Autorzy podejrzewali, że guzy te powstały na bazie wcześniej istniejących włókniaków jajnika. Zespół Gorlina lub inaczej zespół Gorlina-Goltza jest defektem genetycznym dziedziczącym się w sposób autosomalny dominujący. Schorzenie charakteryzuje się licznymi złośliwymi nowotworami podstawnokomórkowymi skóry, rozszczepem żeber, nieprawidłowościami szkieletu szczególnie twarzoczaszki, obecnością torbieli zębopochodnych, hiperandrogenizmu oraz obecnością wapniejących włókniaków jajnika [8, 13]. Symptomologia guza Jak wskazują dane z piśmiennictwa, najczęstszymi objawami, na które skarży się pacjentka, u której wykryto SST, są: zaburzenia miesiączkowania o charakterze metrorrhagia, polimenenorrhea, w tym krwawienie u kobiet starszych po menopauzie, bóle w podbrzuszu [6, 8, 9, 18]. U opisywanej przez nas pacjentki wystąpił incydent krwawienia młodocianych z towarzyszącym silnym bólem podbrzusza. Dolegliwości te wyprzedzały wielomiesięczne zaburzenia cyklu typu oligomenorrhoea. Tak jak u pacjentek opisywanych przez innych autorów, u przedstawionej 15-latki długotrwałe krwawienie spowodowało anemię [20]. Według danych z piśmiennictwa, innymi objawami, które były obserwowane u kobiet z SST to niepłodność, wolny płyn w jamie brzusznej (rzadko) [2, 9, 10, 15, 17, 18]. Krwawienia pomenopauzalne i rozrost endometrium zaobserwował u swoich pacjentek: Min-yi oraz Gee DC, do ich prac odwołał się Marelli [9]. Wirylizacja kobiet będąca efektem opisywanego guza jest bardzo rzadka, najczęściej stanowi odrębny niezależny problem. Cechy hyperandrogenizacji u opisywanej piętnastolatki, wraz z otyłością, zespołem napięcia przedmiesiączkowego, występują niezależnie od guza i utrzymują się wiele miesięcy po jego usunięciu (problem ten wymaga ciągłego leczenia i kontroli). Przypadkiem dość nietypowym w sensie symptomów był wcześniej wspomniany opis 11-letniej dziewczynki, skierowanej do leczenia operacyjnego przez jej lekarza rodzinnego, który palpacyjnie poprzez powłoki brzuszne wyczuł: duży, twardy, nieruchomy, niebolesny guz w okolicy nadłonowej sięgający aż do wysokości pępka. Dziewczynka ta nie zgłaszała żadnych dolegliwości [8]. Nie zaobserwowano u niej cech wirylizacji [8, 18, 19]. Nie miała obciążonego wywiadu rodzinnego. Poziom hormonów płciowych oraz markerów nowotworowych był w granicach normy [8]. Skrajnie rzadkim przypadkiem jest zespół Meigsa wywołany przez szkliwiejącego guza podścieliska. Jak dotąd udokumentowano 3 przypadki łącznie z opisanym poniżej, który miał miejsce w Korei. Praca Junga z 2006 roku dotyczy 50-letniej wieloródki, która zgłosiła się z objawami trudności w oddychaniu, powiększenia obwodu brzucha. W badaniu brzucha stwierdzono: głuchy odgłos opukowy, płyn oraz duży twardy guz sięgający 5 cm poniżej pępka, nieznacznie tkliwy. Guz był położony typowo po stronie prawej. Duszność zgłaszana przez pacjentkę wynikała z obecności wysięku w opłucnej, widocznego po stronie prawej na zdjęciu rentgenowskim klatki piersiowej. Jest to jeden z kilku charakterystycznych objawów z. Meigsa, który zanika już w 4 dniu po operacji usunięcia zmiany. Tylko ten jeden przypadek z trzech wyżej wspomnianych dotyczy kobiety w wieku pomenopauzalnym. Zaledwie kilka prac opisuje przypadki kobiet ciężarnych z współistniejącym guzem szkliwiejącym jajnika [7, 14, 18]. Przypadek 30-letniej ciężarnej w 13 tyg. ciąży opublikował Calabrese. Kobieta zgłosiła się do swojego lekarza prowadzącego z objawami bólu w miednicy mniejszej oraz dysurii. Nie wykazywała cech wirylizacji, Badaniem palpacyjnym brzucha stwierdzono duży, ruchomy, tkliwy guz, który następnie oceniono w badaniu MRI (15 x 14 x 14 cm) [19]. Cechy makro- i mikroskopowe guza szkliwiejącego jajnika Makroskopowo guz szkliwiejący jajnika jest dobrze ograniczonym nowotworem o średnicy około 8 cm [9]. Nierzadko osiąga duże rozmiary, jak np. u pacjentki opisanej przez Changa 17 x 12 x 8 cm [8], czy też naszej 15-letniej chorej 11 x 6 cm. Zwykle kilkupłatowy w obrazie makroskopowym ma strukturę litą (częściej) lub torbielowato-litą, otoczony jasnoczerwoną połyskującą torebką, na której jest widoczna niewielka ilość skrzepniętej krwi. Torebka po przecięciu barwy szarej odkrywa masę zawierającą zróżnicowane tkanki z licznymi ogniskami krwotocznymi i żółtawymi, podzielonymi cystycznymi tworami, przypominającymi zmiany degeneracyjne. Lita część guza ma barwę białą lub jasnożółtą występuje w drobnych skupiskach [9, 17, 19, 20]. W obrębie masy guza mogą być też widoczne zwapnienia [5, 8, 15, 19]. Mikroskopowo guz ten różni się od innych nowotworów jajnika układem pseudozrazikowym, tzn. obszary bogatokomórkowe poprzedzielane są skupiskami torbielek, pasmami kolagenu, obfitym unaczynieniem oraz poprzez różnorodne komórki z wyraźną wakuoliza-

4 88 Anna Grętkiewicz-Tomczyk i inni cją cytoplazmy. Wyróżniono 2 typy komórek wchodzących w skład SST: jedne to komórki wrzecionowate przypominające fibroblast, drugie to komórki owalne z eozynochłonną cytoplazmą. Komórki te posiadają pojedyncze jądro owalne lub okrągłe [5, 7, 9, 17]. Cechą charakterystyczną jest obecność cienkościennych naczyń różnego kalibru, które często penetrują w rejon między pseudozraziki oraz występują na peryferiach tkanki guza [9, 17, 19, 20]. Pseudozrazikowatość i obfite unaczynienie są niezmiernie rzadko spotykaną cechą u otoczkowiaków, włókniaków czy w guzie Krukenberga. Dlatego też te cechy uznaje się za odróżniające ten nowotwór od pozostałych guzów jajnika [8]. Podczas analizy histopatologicznej guza usuniętego u naszej 15-letniej pacjentki stwierdzone cechy makroskopowe oraz mikroskopowe były typowe dla tego rzadkiego nowotworu. Diagnostyka Do badań przedoperacyjnych SST należy zaliczyć diagnostykę hormonalną uznaną za mniej znaczącą, oznaczenie markera CA-125 oraz diagnostykę obrazową (USG, KT, MRI), z której ultrasonografia jest podstawowym i najlepiej dostępnym badaniem [18]. U większości chorych z guzem szkliwiejącym jajnika nie wykazuje się aktywności hormonalnej tego guza, chociaż niektórzy autorzy opisują dolegliwości będące następstwem wydzielania przez guz estrogenów, progesteronu czy testosteronu. Taka aktywność może wywołać przedwczesne dojrzewanie u dziewcząt [14]. U pacjentki przez nas leczonej oceniono cechy pokwitania według skali Tannera i uznano je za adekwatne do wieku. Marelli powołuje się na pracę Damjanowa z 1975 roku, w której opisany guz wykazywał aktywność hormonalną [9]. Nieliczni badacze również opisali obecność zaburzeń będących następstwem aktywności hormonalnej tego guza [6, 7, 14, 18, 20]. Chalvardian i Scully, którzy opisali pierwsze 10 przypadków SST, nie stwierdzili aktywności hormonalnej tych guzów. Przedoperacyjnie oprócz CA-125 często oznaczane są inne markery typowe dla chorób nowotworowych. Należy tu zaliczyć CA-19.9, CEA, AFP czy podjednostkę beta gonadotropiny kosmówkowej [9, 15, 17, 18, 19, 20]. Podwyższony poziom markera CA-125 może być obserwowany u kobiet cierpiących na zespół Meigsa wywołany przez guz szkliwiejący jajnika, ale również wtedy, gdy jedną ze składowych zespołu jest guz, taki jak: thecoma, fibroma, cellular fibroma, leiomyoma, Benin Brenner tumor, granulosa cell tumor. Zauważono, że u kobiet z rozpoznanym zespołem Meigsa poziom markera normalizuje się w bardzo wczesnym okresie pooperacyjnym. Jak dotąd opisano 23 przypadki z. Meigsa z podwyższonym poziomem tego markera [5]. Marker Ca-125 u chorych SST zwykle nie przekracza granic normy. Lee w swojej pracy obserwował 5 kobiet z tym guzem. Tylko jedna z nich miała podwyższony poziom markera Ca-125 [17]. Marker Ca-125 u opisywanej przez nas 15-latki typowo nie przekraczał granic normy. Niektórzy autorzy prac chcąc znaleźć więcej cech charakterystycznych dla SST wykonywali rozmaite barwienia immunohistochemiczne. Kim wybarwiał marker CD31 śródbłonka naczyń guza i w ten sposób ujawnił bogate unaczynienie guza. Wybarwienie aktyny mięśni gładkich ukazuje pozytywną reakcję cytoplazmatyczną i wspiera proces postawienia ostatecznej diagnozy [18]. Nie jest to badanie wykonywane standardowo. W kilku pracach immunohistochemiczne barwienie dla vimentyny i receptorów progesteronowych dało wynik pozytywny [18, 15]. Są też autorzy, którzy podjęli się oznaczenia przeciwciał przeciw cytokeratynom, czy też wybarwienia komórek nowotworu na obecność alfa-inhibiny [15]. Według danych z piśmiennictwa guz szkliwiejący jajnika bezwzględnie wymaga diagnostyki radiologicznej, która ułatwia podjęcie decyzji co do zakresu operacji, zważywszy na fakt, że pacjentkami są bardzo młode kobiety. Podstawowym badaniem jest USG z użyciem techniki dopplerowskiej. Od pewnego czasu na równi z oceną ultrasonograficzną jest ocena opisywanego guza przy pomocy tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego wzbogacone środkiem kontrastowym. W obrazie ultrasonografii przezpochwowej guzy szkliwiejące jajnika są widoczne jako dobrze ograniczone, otoczone torebką zmiany o niejednorodnej echogenności [2]. W obrębie masy guza widoczne są ogniska zwapnień [8]. Cystyczny obraz guza z nieregularnymi przegrodami, które czasami od strony cysty posiadają wyrośle brodawkowate razem z litymi ogniskami może błędnie sugerować złośliwość nowotworu [17, 20]. Nowotwór wykryty u naszej chorej był w obrazie USG zmianą cystyczno-litą pozbawioną wyrośli brodawczakowatych czy przegród. Dodatkowo wykonanie przepływów dopplerowskich pozwala ujawnić obecność typowego dla tego guza unaczynienia przypominającego koło ze szprychami [2, 18]. Naczynia te występują bardzo licznie. Umiejscawiają się obwodowo i wnikają pomiędzy pseudozraziki. Dodatkowo charakteryzują się niską opornością bez cech przecieków tętniczo-żylnych. Wielu autorów obraz tego unaczynienia porównuje do tego, jakie obserwuje się w naczyniakach obraz hemangiopericytomo-podobny [2, 5, 8, 15, 17, 18, 19]. Myung Sook Lee w swojej pracy pokusił się o bardziej szczegółową ocenę unaczynienia guza. Poza oceną ilościową oszacował PI wskaźnik pulsacji, RI wskaźnik oporu, oraz PSV prędkość skurczową. Trzy przypadki z siedmiu przez niego opisanych, wykazały nisko oporowe przepływy z obniżoną wartością PI oraz RI, oraz zmiennymi wartościami PSV [17]. Według autora przyczyną powstawania bogatego unaczynienia guza jest stale wydzielany przez luteinizowane otoczkowo podobne komórki, naczyniowo-śródbłonkowy czynnik wzrostu VEGF nazywany również czynnikiem przepuszczalności naczyń VPF lub vaskulotropiną. To też tłumaczy obszary rozdęcia otaczające obszary ubogo-

5 Szkliwiejący guz jajnika u 15-letniej pacjentki 89 komórkowe. Myung twierdzi też, że VPF powoduje zwiększoną przepuszczalność ścian naczyniowych [17]. VEGF jest obecnie uznany za kluczowy czynnik regulujący fizjologiczną i patologiczną angiogenezę. Jego wzmożoną ekspresję zauważono w tkance różnych nowotworów, jak i w surowicy osób chorych. Przykładem tu mogą być nowotwór piersi, prostaty, nerki, płuc czy jelita grubego. W obrazie KT guz szkliwiejący podścieliska przedstawia się jako wielozrazikowa niejednorodnie wysycana lita masa. W niektórych doniesieniach obserwowano w obrazie tomografii komputerowej liczne zwapnienia, w innych w ogóle nie uwidoczniono takich obszarów [6, 15]. W badaniu KT pozbawionym kontrastu obserwuje się przestrzenie płynowe [15]. Dynamiczne KT polegające na szybkiej sekwencji zdjęć po podaniu środka kontrastującego ukazuje znaczne wysycenie obszaru obwodowego masy guza we wczesnej fazie początkowe zdjęcia oraz dośrodkową progresję wysycenia na późniejszych zdjęciach [6, 8, 15, 20]. Nie obserwuje się powiększenia węzłów chłonnych miednicy mniejszej oraz węzłów okolicy przyaortalnej w odcinku lędźwiowym [6, 18, 19]. W badaniu MRI zmiana przyjmuje układ strefowy. Widoczna jest cienkościenna słabo wysycona otoczka w czasach zależnych T1 i T2, prawdopodobnie odpowiadająca torebce guza. Kolejna strefa obwodowa ma niski sygnał w czasie T1 zależnym i bardzo wysoki sygnał w czasie T2 zależnym, szczególnie w obrębie przegród dzielących masę guza na płaty. Strefa pośrednia guza ma niski sygnał w czasie T1 zależnym oraz sygnał pośredni w czasie T2 zależnym, w obszarze płatów guza. Centralna część masy guza ma niski sygnał w czasie T1 zależnym i bardzo wysoki w czasie T2 zależnym. W sąsiedztwie zmiany widoczne są puste przepływy naczyniowe [6, 8, 15, 17, 18]. Uznano, że szkliwiejący guz podścieliska jajnika przyjmuje w badaniu KT i MRI charakterystyczny obraz i mógłby być podstawą ostatecznej diagnozy przedoperacyjnej, ponieważ ściśle odpowiada późniejszej ocenie mikroskopowej [6, 19]. Faktem jest, że guzy z grupy guzów podścieliska, jak thecoma czy fibroma w przeciwieństwie do guza szkliwiejącego mają w obrazie KT i MRI z kontrastem nieznaczne wysycenie (niski sygnał w czasie T2 zależnym) oraz późne i słabe wysycenie w technice dynamiczej KT i MRI. Natomiast guzy nabłonkowe jajnika wcześnie i szybko wysycają się kontrastem, ale też szybko się go pozbywają [6, 15, 16, 18]. Kawamura opisał przypadek SST, który był w obrazie KT nie do odróżnienia od cystycznych guzów nabłonkowych, lecz przypadek ten jest niedostatecznie oceniony, skoro nie wykonano dynamicznego KT z oceną wczesnego i późnego wysycenia kontrastem [16]. Pomimo znacznego rozwoju diagnostyki obrazowej, zawsze do postawienia ostatecznej diagnozy wymagane jest badanie histopatologiczne materiału pobranego podczas operacji. Leczenie Leczenie guza SST opiera się głównie na działaniu chirurgicznym i polega na usunięciu guza poprzez wyłuszczenie [8, 9]. Jest to często wystarczające leczenie operacyjne. Dodatkowo w zależności od warunków, wielkości nowotworu, może być konieczne usunięcie zmienionego przez guz jajnika lub/i jajowodu po danej stronie. U leczonej przez nas pacjentki z uwagi na dużą objętość guza obejmującą znaczną część tkanki jajnika usunięto guz z prawie całym lewym jajnikiem oraz wyłuszczono torbiele parajajowodowe po stronie prawej. Kobiety ciężarne z rozpoznanym guzem jajnika w większości przypadków są operowane przed ukończeniem ciąży. Powodem tego jest fakt, że 2 5% zmian ma charakter złośliwy, a te łagodne to często dużych rozmiarów guzy mogące stanowić przeszkodę podczas porodu [19]. U opisywanej w piśmiennictwie ciężarnej 30-latki z obecnym guzem szkliwiejącym jajnika z uwagi na dużą objętość guza i nasilające się dolegliwości wykonano operację przed rozwiązaniem ciąży. Zabieg obejmował usunięcie prawego jajnika z jajowodem oraz całego, nieregularnego kształtu guza. U 16-letniej pacjentki w doniesieniu Kima, pomimo młodego wieku, również wykonano operację. Oprócz lewostronnej salpingo-ooforektomii oraz częściowej resekcji sieci większej, usunięto znaczną ilość płynu z jamy brzusznej [18, 19]. 50-letnia wieloródka z zespołem Meigsa opisana przez Junga została poddana całkowitej histerektomii oraz obustronnej salpingo-ooforektomii wraz z usunięciem masy guza. Z jamy brzusznej usunięto znaczną ilość płynu [5]. Na tak rozległy zakres operacji miały wpływ następujące czynniki: podwyższony poziom markera Ca-125, wodobrzusze, a dodatkowo wiek pacjentki. Efekty leczenia operacyjnego są uzależnione od zakresu operacji. Pacjentka Junga z zespołem Meigsa już czwartego dnia po zabiegu nie wykazywała cech wysięku opłucnowego na zdjęciu rentgenowskim, a marker Ca-125 nie przekraczał granicy normy [5]. Większość kobiet z tym nowotworem w okresie kilku miesięcy po operacji zaczyna miesiączkować regularnie [6]. W doniesieniu Marelliego u jednej z jego pacjentek czas ten wynosił 48 miesięcy, inna zaszła w ciąże po 3 miesiącach, a pozostałe 5 nie zgłaszało żadnych dolegliwości, które wcześniej były powodem konsultacji lekarskiej [9]. Inni autorzy zanotowali regularne cykle menstruacyjne po roku [15]. Nie obserwowano nawrotów miejscowych czy odległych po leczeniu guza SST [6, 9, 15, 19]. Wnioski Opisany przypadek kliniczny potwierdza dane z piśmiennictwa, iż pacjentki z guzami szkliwiejącymi jajników wymagają wielokierunkowej diagnostyki i leczenia. Obiecujące wydają się techniki radiologiczne stosowane w diagnostyce guza. Leczenie operacyjne jest działaniem

6 90 Anna Grętkiewicz-Tomczyk i inni podstawowym, lecz nie zawsze ostatecznym u opisanej 15-latki, terapia musi być kontynuowana z uwagi na utrzymujące się objawy ogólne nie związane z guzem. Piśmiennictwo 1. Kędzia H.: Nowotwory gonadalne jajnika W: Nowotwory narządów płciowych kobiety. Kędzia H. Red., Ośrodek Wydawnictw Naukowych, Poznań 1997, Korczyński J., Gottwald L., Pasz-Walczak G. i in.: Szkliwiejący guz podścieliska jajnika u 30-letniej chorej. Opis przypadku i przegląd piśmiennictwa. Ginek. Pol., 2005, 76, Spaczyński M.: Onkologia ginekologiczna, W: Położnictwo i ginekologia. Bręborowicz H.G. Red., Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, Mikami M., Fukuchi T., Takehara K. et al.: Tumor imprint cytology of sclerosing tumor of the ovary. Diagn. Cytopathol., 2003, 28, Jung N.H., Kim T., Kim H.J. et al.: Ovarian sclerosing stromal tumor presenting as Meigs syndrome with elevated CA 125. J. Obstet. Gynaecol. Res., 2006, 32, Matsubayashi R., Matsuo Y., Doi J., et al.: Sclerosing stroma tumor or the ovary: radiologic findings. Case report. Eur. Radiol., 1999, 9, Ismail S.M., Walker S.M.: Bilateral virilazingsclerosing stroma tumours of the ovary in a pregnant woman with Gorlin s syndrome: implications for pathogenesis of ovarian stroma neoplasms. Histopathology, 1990, 17, Chang W., Oiseth J.S., Orentlicher R. et al.: Bilateral sclerosing stroma tumor of the ovaries in a premenarchal girl. Gynecol. Oncol., 2006, 101, Marelli G., Carinelli S., Mariani A. et al.: Sclerosing stromal tumor of the ovary. Report of eight cases and review of the literature. Eur. J. Obstet. Gynecol. Reprod. Biol., 1998, 76, Chalvardjian A., Scully R.E.: Sclerosing stromal tumors of the ovary. Cancer, 1973; 31, Fefferman N.R., Pinkney L.P., Rivera R. et al.: Sclerosing stromal tumor of the ovary in a premenarche female. Pediatr. Radiol., 2003, 33, Szporek B., Kuśmierczyk-Grochowina D., Cieślik T.: Badanie cefalometryczne w zespole Gorlina. Dent. Med. Prob., 2003, 40, Cashell A.W., Cohen M.L.: Masculinizing sclerosing stroma tumor of the ovary during pregnancy. Gynecol. Oncol., 1991, 43, Toricelli P., Lombardi Caruso A., Boselli F. et al.: Sclerosing stromal tumor of the ovary: US, CT, and MRI findings. Abdom. Imaging, 2002, 27, Kawamura N., Kamoi I., Shigyo R.: Sclerosing stromal tumor of the ovary. Am. J. Surg. Pathol., 1987, 22, Myung Sook Lee, Hyeun Cha Cho, Young-Ho Lee et al.: Ovarian sclerosing stromal tumors. Gray scale and color Doppler sonographic findings. J. Ultrasound Med., 2001, 20, Kim J.Y., Jung K.J., Chung D.S. et al.: Sclerosing stromal tumor of the ovary: MR-pathologic correlation in three cases. Korean J. Radiol., 2003, 4, Calabrese M., Zandrino F., Giasotto V. et al.: Sclerosing stromal tumor of the ovary in pregnancy: Clinical, ultrasonography and magnetic resonance imaging findings. Acta Radiol., 2004, 45, Joja I., Okuno K., Tsunoda M. et al.: Sclerosing stromal tumor of the ovary: US, MR, and dynamic MR findings. J. Comput. Assist. Tomogr., 2001, 25, Adres do korespondencji: Klinika Ginekologii ul. Polna Poznań

Michał Brzewski, Andrzej Marciński, Agnieszka Biejat Zakład Radiologii Pediatrycznej Akademii Medycznej w Warszawie

Michał Brzewski, Andrzej Marciński, Agnieszka Biejat Zakład Radiologii Pediatrycznej Akademii Medycznej w Warszawie DIAGNOSTYKA CHORÓB NARZĄDÓW MIEDNICY MNIEJSZEJ U DZIEWCZĄT Michał Brzewski, Andrzej Marciński, Agnieszka Biejat Zakład Radiologii Pediatrycznej Akademii Medycznej w Warszawie 1 2 2 Cele wykładu Zaprezentowanie

Bardziej szczegółowo

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Podstawowe badania obrazowe Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Prawidłowe myślenie lekarskie Zebranie podstawowych danych (badanie podmiotowe i przedmiotowe)

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGIA I PATOLOGIA SUTKÓW U DZIECI I MŁODZIEŻY W DIAGNOSTYCE ULTRASONOGRAFICZNEJ

FIZJOLOGIA I PATOLOGIA SUTKÓW U DZIECI I MŁODZIEŻY W DIAGNOSTYCE ULTRASONOGRAFICZNEJ FIZJOLOGIA I PATOLOGIA SUTKÓW U DZIECI I MŁODZIEŻY W DIAGNOSTYCE ULTRASONOGRAFICZNEJ A.JAKUBOWSKA, M.BRZEWSKI, M.GRAJEWSKA-FERENS, A.MARCIŃSKI, J.MĄDZIK ZAKŁAD RADIOLOGII PEDIATRYCZNEJ I KLINIKA ENDOKRYNOLOGII

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Jajnik może naprawdę dużo znieść, dlatego nawet przy widocznych oznakach martwicy nie stosuje się jego usunięcia.

Jajnik może naprawdę dużo znieść, dlatego nawet przy widocznych oznakach martwicy nie stosuje się jego usunięcia. Skręt jajnika Jajnik może naprawdę dużo znieść, dlatego nawet przy widocznych oznakach martwicy nie stosuje się jego usunięcia. Przydatki maciczne to parzysta część narządu rodnego, która obejmuje jajniki,

Bardziej szczegółowo

ULTRASONOGRAFIA SUTKÓW u dzieci

ULTRASONOGRAFIA SUTKÓW u dzieci ULTRASONOGRAFIA SUTKÓW u dzieci Katarzyna Czerwińska Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej WUM WSKAZANIA DO BADANIA USG SUTKÓW GINEKOMASTIA PRZEDWCZESNE POWIĘKSZENIE SUTKÓW ZNACZĄCA ASYMETRIA

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

NIEPRAWIDŁOWE KRWAWIENIA Z DRÓG RODNYCH. Dr n. med. Monika Szymańska

NIEPRAWIDŁOWE KRWAWIENIA Z DRÓG RODNYCH. Dr n. med. Monika Szymańska Dr n. med. Monika Szymańska PRAWIDŁOWE KRWAWIENIE Z Miesiączka Krwawienie maciczne występujące co 25-35 dni Trwające 3-7 dni Utrata krwi 30-80ml Menarche 9-16rż. (Polska 12,8 lat) Menopauza 49-53 rż (Polska

Bardziej szczegółowo

ŁAGODNE NOWOTWORY NARZĄDU RODNEGO

ŁAGODNE NOWOTWORY NARZĄDU RODNEGO ŁAGODNE NOWOTWORY NARZĄDU RODNEGO *POLIP SZYJKI Łagodny polipowaty przerost błony śluzowej szyjki macicy Objawy: Nieprawidłowe krwawienia, krwawienia kontaktowe, upławy Najczęściej bezobjawowe Postępowanie:

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności

Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności Polskie Towarzystwo Ginekologiczne Polskie Towarzystwo Medycyny Rozrodu 2012 Polskie Towarzystwo Ginekologiczne i Polskie Towarzystwo Medycyny

Bardziej szczegółowo

Jakie są objawy zespołu policystycznych jajników?

Jakie są objawy zespołu policystycznych jajników? 3 Jakie są objawy zespołu policystycznych jajników? Najważniejsze punkty zu kobiet występuje różne nasilenie objawów; u niektórych objawy mogą być ciężkie, u innych nieznaczne. zobjawami zespołu PCOS mogą

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY. Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa

DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY. Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa 1 PROBLEMY DIAGNOSTYCZNE Wady rozwojowe Wole Guzki tarczycy Nowotwory tarczycy Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Ciąża ektopowa I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Definicja: ciąża ektopowa - to ciąża rozwijająca się poza jamą macicy. W ostatnim okresie stwierdza się

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEDWCZESNEGO DOJRZEWANIA PŁCIOWEGO U DZIECI

LECZENIE PRZEDWCZESNEGO DOJRZEWANIA PŁCIOWEGO U DZIECI Załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r. Nazwa programu: LECZENIE PRZEDWCZESNEGO DOJRZEWANIA PŁCIOWEGO U DZIECI ICD-10 E 22.8 Przedwczesne dojrzewanie płciowe

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Kilka ważnych porad dla kobiet chorych na raka piersi Konsultacja merytoryczna: dr hab. n. med. Lubomir Bodnar Warto wiedzieć więcej o swojej

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO w dniach 05.09.2014 07.09.2014 Data Godziny Tematy zajęć Osoba prowadząca Miejsce realizacji zajęć Forma zajęć Liczba godz. 05.09.14

Bardziej szczegółowo

GRUCZOLAKOWŁÓKNIAK (fibroadenoma mammae) ZWYRODNIENIE WŁÓKNISTPTORBIELOWATE (mastopathia fibrocystica,morbus Kronig, morbus Reclus)

GRUCZOLAKOWŁÓKNIAK (fibroadenoma mammae) ZWYRODNIENIE WŁÓKNISTPTORBIELOWATE (mastopathia fibrocystica,morbus Kronig, morbus Reclus) NOWOTWORY PIERSI NOWOTWORY ŁAGODNE SUTKA: GRUCZOLAKOWŁÓKNIAK (fibroadenoma mammae) TORBIEL (cystis mammae) ZWYRODNIENIE WŁÓKNISTPTORBIELOWATE (mastopathia fibrocystica,morbus Kronig, morbus Reclus) BRODAWCZAK

Bardziej szczegółowo

Pracownia Patologii Ogólnej i Neuropatologii, Katedra Pielęgniarstwa, Gdański Uniwersytet Medyczny

Pracownia Patologii Ogólnej i Neuropatologii, Katedra Pielęgniarstwa, Gdański Uniwersytet Medyczny POZAGONADALNE I POZACZASZKOWE GUZY GERMINALNE (EXTRAGONADAL GERM CELL TUMOR) Ewa IŜycka-Świeszewska Pracownia Patologii Ogólnej i Neuropatologii, Katedra Pielęgniarstwa, Gdański Uniwersytet Medyczny 1.

Bardziej szczegółowo

Pytanie 3 W powyższym przypadku jeśli kielichy byłyby poszerzone przy miedniczce normalnej wielkości jakie byłoby najbardziej prawdopodobne

Pytanie 3 W powyższym przypadku jeśli kielichy byłyby poszerzone przy miedniczce normalnej wielkości jakie byłoby najbardziej prawdopodobne Pytanie 3 W powyższym przypadku jeśli kielichy byłyby poszerzone przy miedniczce normalnej wielkości jakie byłoby najbardziej prawdopodobne rozpoznanie? Wrodzone wodokielisze (megacalycosis) Pytanie 4

Bardziej szczegółowo

Brodawczaki splotu naczyniówkowego u dzieci

Brodawczaki splotu naczyniówkowego u dzieci Brodawczaki splotu naczyniówkowego u dzieci Choroid plexus papilloma in children Krzysztof Jarmusz, Zdzis³aw Huber, Pawe³ Ma³asiak, Katarzyna Nowakowska, Krzysztof Strzy ewski z Katedry i Kliniki Chirurgii,

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

1. Studia Doktoranckie Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Zakład Genetyki Klinicznej i Laboratoryjnej w Łodzi, UM w Łodzi

1. Studia Doktoranckie Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Zakład Genetyki Klinicznej i Laboratoryjnej w Łodzi, UM w Łodzi Płód w płodzie fetus in fetu. Hanna Moczulska 1, Maria Respondek-Liberska 2 1. Studia Doktoranckie Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Zakład Genetyki Klinicznej i Laboratoryjnej w Łodzi, UM w Łodzi 2. Zakład

Bardziej szczegółowo

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Barbara Radecka Opolskie Centrum Onkologii Amadeo Modigliani (1884-1920) 1 Młode chore Kto to taki??? Daniel Gerhartz (1965-) 2 3 Grupy wiekowe

Bardziej szczegółowo

Dr hab. med. Mirosław Dziuk, prof. nadzw. Kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej WIM Warszawa

Dr hab. med. Mirosław Dziuk, prof. nadzw. Kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej WIM Warszawa Dr hab. med. Mirosław Dziuk, prof. nadzw. Kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej WIM Warszawa ROZPOZNAWANIE: PET - CT W ONKOLOGII poszukiwanie ognisk choroby - wczesne wykrywanie różnicowanie zmian łagodnych

Bardziej szczegółowo

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Ciąża ektopowa I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Definicja: ciąża ektopowa - to ciąża rozwijająca się poza jamą macicy. W ostatnim okresie stwierdza się

Bardziej szczegółowo

Położnictwo i ginekologia

Położnictwo i ginekologia CRASH COURSE Redaktor serii Daniel Horton-Szar Położnictwo i ginekologia Nick Panay, Ruma Dutta, Audrey Ryan, J. A. Mark Broadbent Wydanie pierwsze polskie pod redakcją Jerzego Florjańskiego Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ DLA PARY Z PROBLEMEM NIEPŁODNOŚCI

FORMULARZ DLA PARY Z PROBLEMEM NIEPŁODNOŚCI Dodatkowe informacje: FORMULARZ DLA PARY Z PROBLEMEM NIEPŁODNOŚCI DANE OSOBOWE lek. med. Laura Grześkowiak Data wypełnienia: Imiona (męża i żony):.. Nazwisko(a):. Adres:... Tel. kontaktowy: PESEL: CZĘŚD

Bardziej szczegółowo

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Zachorowania i zgony na nowotwory złośliwe narzadu płciowego u kobiet w Polsce w latach 1987, 1996, 3 i szacunkowe na 1 r. 1987 1996 3 1 Zachorowania

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie ciąży ektopowej. Klinika Położnictwa i Chorób Kobiecych

Diagnostyka i leczenie ciąży ektopowej. Klinika Położnictwa i Chorób Kobiecych Diagnostyka i leczenie ciąży ektopowej Klinika Położnictwa i Chorób Kobiecych Co to jest ciąża ektopowa? Ciąża ektopowa- lokalizacja Ciąża ektopowa - lokalizacja Najczęstsza lokalizacja bańka jajowodu

Bardziej szczegółowo

GUZY PODŚCIELISKOWE PRZEWODU POKARMOWEGO. (Gastrointestinal Stromal Tumor (GIST)) Anna Nasierowska-Guttmejer, Katarzyna Guzińska-Ustynowicz

GUZY PODŚCIELISKOWE PRZEWODU POKARMOWEGO. (Gastrointestinal Stromal Tumor (GIST)) Anna Nasierowska-Guttmejer, Katarzyna Guzińska-Ustynowicz Sformatowano GUZY PODŚCIELISKOWE PRZEWODU POKARMOWEGO (Gastrointestinal Stromal Tumor (GIST)) Anna Nasierowska-Guttmejer, Katarzyna Guzińska-Ustynowicz 1. Materiał chirurgiczny: przełyk, Ŝołądek, jelito

Bardziej szczegółowo

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego ICD9 kod Nazwa 03.31 Nakłucie lędźwiowe 03.311 Nakłucie lędźwiowe w celu pobrania płynu mózgowo-rdzeniowego 100.62 Założenie cewnika do żyły centralnej 23.0103 Porada lekarska 23.0105 Konsultacja specjalistyczna

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

GINEKOLOGIA I OPIEKA GINEKOLOGICZNA

GINEKOLOGIA I OPIEKA GINEKOLOGICZNA GINEKOLOGIA I OPIEKA GINEKOLOGICZNA dla studentów II ROKU Kierunku: Położnictwo - studia I stopnia licencjackie semestry IV, rok akad. 2013-2014 SYMBOL Wk1 +Wk7 Wk16 WYKŁADY LICZBA GODZIN Nieprawidłowości

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 88/2013 z dnia 15 kwietnia 2013 r. o projekcie programu Rak jajnika cichy zabójca. Program badań dla wczesnego

Bardziej szczegółowo

BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU

BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU 442 Część II. Neurologia kliniczna BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU Badania neuroobrazowe Badanie tomografii komputerowej głowy Zasadniczym rozróżnieniem wydaje

Bardziej szczegółowo

www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja

www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja Rak piersi Najczęściej występujący nowotwór złośliwy u kobiet w Polsce 2004 r. ponad12 000 nowych zachorowań na raka piersi

Bardziej szczegółowo

Biochemiczne markery nowotworowe

Biochemiczne markery nowotworowe Biochemiczne markery nowotworowe mgr Agnieszka Jeleń Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Analityka Medyczna IV rok Nowotwory przewodu pokarmowego zapadalności na nowotwory przewodu pokarmowego

Bardziej szczegółowo

Mięśniaki macicy - czy potrafią nas jeszcze zaskoczyć? Wywiad z prof. dr hab. med. Włodzimierzem Sawickim

Mięśniaki macicy - czy potrafią nas jeszcze zaskoczyć? Wywiad z prof. dr hab. med. Włodzimierzem Sawickim Mięśniaki macicy - czy potrafią nas jeszcze zaskoczyć? Wywiad z prof. dr hab. med. Włodzimierzem Sawickim Wywiad z prof. dr hab. med. Włodzimierzem Sawickim "Należy pamiętać, że nie wszystkie mięśniaki

Bardziej szczegółowo

Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika. Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa

Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika. Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa Guzy endokrynne żołądka 1% nowotworów narządu, 9% wszystkich tego typu w układzie pokarmowym 1-2 przypadki

Bardziej szczegółowo

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Marzena Wełnicka-Jaśkiewicz Klinika Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego Efektywna kontrola ścisła obserwacja po leczeniu

Bardziej szczegółowo

typ 3, sporadyczny; Techniki Obrazowe

typ 3, sporadyczny; Techniki Obrazowe Guz neuroendokrynny żołądka typ 3, sporadyczny; Techniki Obrazowe Mariusz I.Furmanek CSK MSWiA i CMKP Warszawa Ocena wyjściowa, metody strukturalne WHO 2 (rak wysoko zróżnicowany); Endoskopia i/lub EUS;

Bardziej szczegółowo

Rak gruczołu krokowego

Rak gruczołu krokowego Rak gruczołu krokowego Rak stercza (PCa - prostatic cancer) należy do najczęściej występujących nowotworów złośliwych u mężczyzn. W Polsce pod względem zapadalności ustępuje jedynie rakowi płuca i wyprzedza

Bardziej szczegółowo

CIĄŻA EKTOPOWA: ROZPOZNANIE, RÓŻNICOWANIE I POSTĘPOWANIE Z PACJENTKĄ

CIĄŻA EKTOPOWA: ROZPOZNANIE, RÓŻNICOWANIE I POSTĘPOWANIE Z PACJENTKĄ CIĄŻA EKTOPOWA: ROZPOZNANIE, RÓŻNICOWANIE I POSTĘPOWANIE Z PACJENTKĄ Grzegorz H. Bręborowicz Klinika Perinatologii i Ginekologii UM Poznań CIĄŻA EKTOPOWA Ciąża zlokalizowana poza jama macicy 2% wszystkich

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY LUDZKIEGO GRUCZOŁ PIESIWOEGO. dr hab. inż. Beata Brożek-Płuska

NOWOTWORY LUDZKIEGO GRUCZOŁ PIESIWOEGO. dr hab. inż. Beata Brożek-Płuska NOWOTWORY LUDZKIEGO GRUCZOŁ PIESIWOEGO dr hab. inż. Beata Brożek-Płuska wprowadzenie Nowotwór jest chorobą o podłożu genetycznym, czyli procesem spowodowanym nakładającym się zaburzeniami struktury DNA.

Bardziej szczegółowo

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu Rak piersi dr drn. n.med. med.agnieszka AgnieszkaIgnatowicz Ignatowicz-Pacyna - Pacyna Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu Dolnośląskie Centrum Onkologii

Bardziej szczegółowo

WARSZAWSCY LEKARZE ZASTOSOWALI NOWĄ METODĘ LECZENIA RAKA JAJNIKA

WARSZAWSCY LEKARZE ZASTOSOWALI NOWĄ METODĘ LECZENIA RAKA JAJNIKA WARSZAWSCY LEKARZE ZASTOSOWALI NOWĄ METODĘ LECZENIA RAKA JAJNIKA..,WWW.MONEY.PL ( 00:00:00) www.money.pl/archiwum/wiadomosci_agencyjne/pap/artykul/warszawscy;lekarze;zastosowali;nowa;metode;leczenia;raka;j

Bardziej szczegółowo

Endometrioza Gdańsk 2010

Endometrioza Gdańsk 2010 Endometrioza Gdańsk 2010 Redaktor prowadzący: Magdalena Czarnecka Seria wydawnicza rekomendowana przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne Copyright Via Medica ul. Świętokrzyska 73, 80 180 Gdańsk tel.:

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe skóry. Katedra Onkologii AM w Poznaniu

Nowotwory złośliwe skóry. Katedra Onkologii AM w Poznaniu Nowotwory złośliwe skóry Katedra Onkologii AM w Poznaniu Nowotwory złośliwe skóry Raki: rak podstawnokomórkowy rak kolczystokomórkowy rak płakonabłonkowy Czerniak Nowotwory złośliwe skóryrak podstawnokomórkowy

Bardziej szczegółowo

RAK JAJOWODU (Carcinoma of the Fallopian Tube) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz

RAK JAJOWODU (Carcinoma of the Fallopian Tube) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz RAK JAJOWODU (Carcinoma of the Fallopian Tube) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz (nieobowiązkowe składniki oznaczono +) 1. Rodzaj materiału Prawy jajowód, lewy jajowód, prawy

Bardziej szczegółowo

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu?

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Wiele czynników na które mamy bezpośredni wpływ, zwiększa ryzyko zachorowania

Bardziej szczegółowo

Możliwości diagnostyczne w nowotworach nerki - rola wczesnego wykrywania

Możliwości diagnostyczne w nowotworach nerki - rola wczesnego wykrywania Możliwości diagnostyczne w nowotworach nerki - rola wczesnego wykrywania Rak nerki stanowi około 3% wszystkich nowotworów złośliwych u człowieka. Najczęściej rozwija się w starszym wieku, aczkolwiek coraz

Bardziej szczegółowo

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE Marian Reinfuss CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE OCENA WARTOŚCI CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE PROWADZENIA BADAŃ KONTROLNYCH 1. długość przeŝycia

Bardziej szczegółowo

Jakie informacje są potrzebne przed podjęciem decyzji o strategii leczenia? Punkt widzenia patologa

Jakie informacje są potrzebne przed podjęciem decyzji o strategii leczenia? Punkt widzenia patologa Jakie informacje są potrzebne przed podjęciem decyzji o strategii leczenia? Punkt widzenia patologa Marcin Ligaj Zakład Patologii Centrum Onkologii w Warszawie Planowanie postępowania onkologicznego???

Bardziej szczegółowo

RADIOLOGIA KONWENCJONALNA

RADIOLOGIA KONWENCJONALNA Powrót do ZDO INFORMACJE DLA PACJENTÓW ZDO SPIS TREŚCI RADIOLOGIA KONWENCJONALNA... 1 NAJCZĘSTSZE BADANIA RADIOLOGICZNE... 2 Badania kości... 2 Badania narządów klatki piersiowej... 2 PRZYGOTOWANIE DO

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Nazwa programu: LECZENIE RAKA NERKI ICD-10 C 64 Dziedzina medycyny: Nowotwór złośliwy nerki za wyjątkiem miedniczki

Bardziej szczegółowo

Leczenie nowotworów tarczycy Dr hab. n. med. Sylwia Grodecka-Gazdecka 2007

Leczenie nowotworów tarczycy Dr hab. n. med. Sylwia Grodecka-Gazdecka 2007 Leczenie nowotworów tarczycy Dr hab. n. med. Sylwia Grodecka-Gazdecka 2007 Klasyfikacja guzów tarczycy wg WHO Guzy nabłonkowe 1. Łagodne 2. Złośliwe Gruczolak pęcherzykowy Inne gruczolaki 2.1. Rak pęcherzykowy

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Przedmowa Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia Objawy radiologiczne zmian nowotworowych kości Guzy z tkanki kostnej

SPIS TREŚCI Przedmowa Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia Objawy radiologiczne zmian nowotworowych kości Guzy z tkanki kostnej SPIS TREŚCI Przedmowa... 7 1. Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia... 9 Zbigniew I. Nowecki, Piotr Rutkowski 1.1. Wstęp... 9 1.2. Epidemiologia i etiologia...... 9 1.3. Objawy kliniczne

Bardziej szczegółowo

W dniu 09.01.2004 odbyło się posiedzenie grupy ekspertów powołanych przez Zarząd

W dniu 09.01.2004 odbyło się posiedzenie grupy ekspertów powołanych przez Zarząd W dniu 09.01.2004 odbyło się posiedzenie grupy ekspertów powołanych przez Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego wraz z reprezentantami genetyków polskich. W wyniku dwudniowej dyskusji opracowano

Bardziej szczegółowo

Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka

Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka Drodzy Rodzice! W ostatnich latach wyleczalność nowotworów u dzieci i młodzieży wzrosła aż do 70-80%, a w przypadku ostrej

Bardziej szczegółowo

Jarosław B. Ćwikła. Wydział Nauk Medycznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Jarosław B. Ćwikła. Wydział Nauk Medycznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Nowe algorytmy oceny odpowiedzi na leczenie w badaniach strukturalnych, dużo dalej niż klasyczne kryteria RECIST Jarosław B. Ćwikła Wydział Nauk Medycznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Radiologiczna

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego Program realizowany pod patronatem Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

Załącznik do OPZ nr 8

Załącznik do OPZ nr 8 Załącznik do OPZ nr 8 Lista raportów predefiniowanych Lp. Tytuł raportu Potencjalny użytkownik raportu 1. Lista chorych na raka stercza w zależności od poziomu antygenu PSA (w momencie stwierdzenia choroby)

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka Leczenie pod znakiem zapytania, czyli kontrowersje w intensywnej terapii noworodka, Pałac Sulisław; 15-1616 maja 2015 Wrodzone wytrzewienie od prenatalnej diagnozy do decyzji terapeutycznych Magdalena

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48)

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 492 Poz. 66 Załącznik B.3. LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie adjuwantowe

Bardziej szczegółowo

Nieprawidłowa masa stwierdzona podczas badania przedmiotowego. Dr n. med. Maciej Siński

Nieprawidłowa masa stwierdzona podczas badania przedmiotowego. Dr n. med. Maciej Siński Nieprawidłowa masa stwierdzona podczas badania przedmiotowego Dr n. med. Maciej Siński Podstawowe pytania Gdzie guz jest zlokalizowany? Jakie są jego wymiary i kształt? Kształt regularny, gładkie brzegi

Bardziej szczegółowo

Spis treści VII. Wprowadzenie. Prawidłowy gruczoł piersiowy: porównanie budowy makroskopowej z obrazami mammograficznymi... 1

Spis treści VII. Wprowadzenie. Prawidłowy gruczoł piersiowy: porównanie budowy makroskopowej z obrazami mammograficznymi... 1 Spis treści Wprowadzenie. Prawidłowy gruczoł piersiowy: porównanie budowy makroskopowej z obrazami mammograficznymi..................................... 1 Wprowadzenie. Prawidłowy gruczoł piersiowy: porównanie

Bardziej szczegółowo

Część A Programy lekowe

Część A Programy lekowe Wymagania wobec świadczeniodawców udzielających z zakresu programów zdrowotnych (lekowych) Część A Programy lekowe 1.1 WARUNKI 1. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B 1.1.1 wymagania formalne Wpis w rejestrze

Bardziej szczegółowo

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY W.S.H.E w Łodzi Kierunek Pielęgniarstwo Poziom B Mariola Krakowska Nr Albumu 42300 PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY TEMAT PRACY: UDZIAŁ PIELĘGNIARKI W PROFILAKTYCE

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie nowych technik obrazowania w ginekologii

Zastosowanie nowych technik obrazowania w ginekologii Zastosowanie nowych technik obrazowania w ginekologii Wśród wielu nowych metod badawczych stosowanych w ginekologii na szczególną uwagę zasługuje metoda badania przepływów w kolorze, zwana kolorowym Dopplerem.

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20)

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 511 Poz. 42 Załącznik B.4. LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15678 Poz. 1593 1593 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA SCHORZEŃ PIERSI

PROFILAKTYKA SCHORZEŃ PIERSI PROFILAKTYKA SCHORZEŃ PIERSI Lek. Dominika Jasińska-Stasiaczek www.domhome.pl http://www.echirurgia.pl/sutek/koliste_ruchy.htm CO TO JEST ZMIANA W PIERSI? Pierś zbudowana jest z tkanki gruczołowej, tłuszczowej

Bardziej szczegółowo

Rak jajnika. Małgorzata Gajewska

Rak jajnika. Małgorzata Gajewska Rak jajnika Małgorzata Gajewska Epidemiologia Zachorowalność POLSKA 3280/rok wiek, najczęściej 50 59. rok życia późna menopauza nierództwo niepłodność leczona metodą IVF gruczolistość stany zapalne w

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DLA PACJENTKI. Imię:. Nazwisko:... Data urodzenia:

ANKIETA DLA PACJENTKI. Imię:. Nazwisko:... Data urodzenia: Data:... ANKIETA DLA PACJENTKI Imię:. Nazwisko:.... Data urodzenia: Szanowna Pani, serdecznie prosimy o poświęcenie 15 minut na wypełnienie poniższego dokumentu. Zawiera on pytania, które bardzo pomogą

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry.

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry. NOWOTWORY SKÓRY Nowotwory skóry są zmianami zlokalizowanymi na całej powierzchni ciała najczęściej w miejscach, w których nastąpiło uszkodzenie skóry. Najważniejszym czynnikiem etiologicznym jest promieniowanie

Bardziej szczegółowo

Cennik usług dla kobiet

Cennik usług dla kobiet Cennik usług dla kobiet Kliniki Zdrowia Kobiety Cena Profesorska Konsultacja kardiologiczna 150 200 Konsultacja urologiczna 150 200 Konsultacja chirurgiczna 150 200 Konsultacja ortopedyczna 150 200 Konsultacja

Bardziej szczegółowo

dr n. med. Edyta Barnaś dr n. med. Edyta Barnaś

dr n. med. Edyta Barnaś dr n. med. Edyta Barnaś (1) Nazwa przedmiotu Opieka specjalistyczna w ginekologii (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa () Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty

Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty Człowiek najlepsza inwestycja Projekt pn. Opracowanie i wdrożenie programu profilaktycznego w zakresie wczesnego wykrywania nowotworów

Bardziej szczegółowo

RAK JAJNIKA (Carcinoma of the Ovary) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz

RAK JAJNIKA (Carcinoma of the Ovary) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz RAK JAJNIKA (Carcinoma of the Ovary) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz (nieobowiązkowe składniki oznaczono +) 1. Rodzaj materiału: Prawy jajnik, lewy jajnik, prawy jajowód,

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje PTG dotyczące postępowania w guzach niezłośliwych i raku jajnika

Rekomendacje PTG dotyczące postępowania w guzach niezłośliwych i raku jajnika Rekomendacje PTG dotyczące postępowania w guzach niezłośliwych i raku jajnika Dnia 9 czerwca 2006 roku w Poznaniu odbyło się zebranie ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, dotyczące postępowania

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka węzłów chłonnych (Lymph nodes assessment) Joanna Anioł

Diagnostyka węzłów chłonnych (Lymph nodes assessment) Joanna Anioł Diagnostyka węzłów chłonnych (Lymph nodes assessment) Joanna Anioł Joanna Anioł Wykształcenie: wyższe Studia na Wydziale Lekarskim Collegium Medium UJ w Krakowie 1989 1995 Kształcenie podyplomowe: Specjalizacja

Bardziej szczegółowo

ONKOLOGIA KLINICZNA 1. Dane jednostki: Kierownik Katedry Onkologii Kierownik Kliniki Onkologii Osoby odpowiedzialne za dydaktykę:

ONKOLOGIA KLINICZNA 1. Dane jednostki: Kierownik Katedry Onkologii Kierownik Kliniki Onkologii Osoby odpowiedzialne za dydaktykę: ONKOLOGIA KLINICZNA 1. Dane jednostki: Katedra i Klinika Onkologii Akademii Medycznej im. Karola Marcinkowskiego ul. Łąkowa 1/2; 61-878 Poznań tel. 854 90 38; fax 854 90 72; www.oncology.am.poznan.pl/studenci

Bardziej szczegółowo

Przypadek kliniczny Akademia Żywienia w Onkologii. Małgorzata Misiak

Przypadek kliniczny Akademia Żywienia w Onkologii. Małgorzata Misiak Przypadek kliniczny Akademia Żywienia w Onkologii Małgorzata Misiak Pacjentka TP l.61 Wzrost 154 cm Wyjściowa masa ciała 47 kg BMI 19.8 Hb 9.8 g/dl; Lym 1.66 G/l TP 56.2 g/l; Alb 28.5 g/l; Prealb 14.0

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo