POZYTYWNY EFEKT SUPLEMENTACJI POPRZEZ DZIAŁANIE KOMPLEKSU KWASU HIALURONOWEGO I CHONDROITYNY NA CHOROBĘ ZWYRODNIENIOWĄ STAWÓW

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POZYTYWNY EFEKT SUPLEMENTACJI POPRZEZ DZIAŁANIE KOMPLEKSU KWASU HIALURONOWEGO I CHONDROITYNY NA CHOROBĘ ZWYRODNIENIOWĄ STAWÓW"

Transkrypt

1 ARTYkUł SPONSOROWANY POZYTYWNY EFEKT SUPLEMENTACJI POPRZEZ DZIAŁANIE KOMPLEKSU KWASU HIALURONOWEGO I CHONDROITYNY NA CHOROBĘ ZWYRODNIENIOWĄ STAWÓW 34 PRAkTYcZNA fizjoterapia i REhABiliTAcjA

2 ARTYkUł SPONSOROWANY CHOROBA ZWYRODNIENIOWA STAWÓW Minione dziesięciolecie było ogłoszoną przez Światową Organizację Zdrowia (World Health Organization WHO) dekadą chorób kości i stawów. Celem programu było zwrócenie uwagi na rangę problemu negatywnych skutków chorób narządu ruchu oraz inspiracja do szukania rozwiązań diagnostycznych i terapeutycznych zmniejszających dysfunkcje w obrębie narządu ruchu, głównie skoncentrowane na degeneracji stawów, uniemożliwiające wykonywanie wymaganej aktywności zawodowej i dziennej. Eliminacja zawodowa przekłada się często na aspekty społeczne i osobiste człowieka dotkniętego chorobą. Niebagatelną rolę odgrywają również nakłady finansowe ponoszone na leczenie zmian zwyrodnieniowo-wytwórczych [2]. ETIOLOGIA Choroba zwyrodnieniowa stawów (ChZS) jest najczęściej kojarzona z utratą chrząstki stawowej. Zmiany w jej strukturze w postaci pęknięć i ubytków zmniejszając właściwości ślizgu i amortyzacji, wpływają negatywnie na funkcję stawu. Przekroje histologiczne struktury powierzchni stawowych pokazują także znaczne zmiany w warstwie podchrzęstnej kości (stanowiącą dla chrząstki podporę absorpcyjną i odżywczą) z mikrozłamaniami, a obecnie jest to najrzadziej brany pod uwagę czynnik predykcyjny w rozwoju ChZS. Sklerotyzacja i zmniejszenie efektywności krążenia naczyniowego, widoczne w badaniach obrazowych, przekładają się na upośledzenie funkcji chrząstki. Zmiany te obserwuje się, nie tylko w sferze odżywczej, ale także w mechanicznej. Brak amortyzacji i absorpcji obciążeń osiowych w przesztywnionej warstwie podchrzęstnej może powodować dyspersję w warstwach chrząstki, doprowadzając do jej uszkodzenia i zniszczenia. Bez leczenia przyczynowego podścieliska podchrzęstnego skuteczność leczenia samej chrząstki będzie niezadowalająca. Należy jednak zauważyć, że u podłoża choroby leży brak balansu pomiędzy procesami degradacji i reparacji obejmujących staw i jego komponenty, z wtórnymi do tego procesu zmianami zapalnymi, w szczególności dotyczącymi błony maziowej oraz chrząstki. Podział ChZS wg Moskowitza dzieli tę jednostkę chorobową na pierwotną i wtórną [7]. Zmiany pierwotne (idiopatyczne) obejmują: zmiany stawowe o charakterze dziedzicznym oraz zmiany o charakterze malacji, degeneracji, zmiany rozlane i erozyjne. Choroba zwyrodnieniowa stawów o charakterze wtórnym jest konsekwencją zadziałania takich czynników, jak: uraz (ostry lub przewlekły), choroby metaboliczne lub endokrynne, choroby z odkładania kryształów (wapnia lub fosforu), neuropatie w przebiegu chorób metabolicznych lub układowych, achondroplazje, dysplazje czy nawet odmrożenia. Zmiany charakterystyczne w obu typach ChZS to: zmiany warstwy podchrzęstnej (ogniskowe ubytki chrząstki), pogrubienie i zagęszczenie torebki stawowej, rozrost błony maziowej, ogniskowe ubytki chrząstki, osteofity podchrzęstne, zwłóknienia chrząstki. EPIDEMIOLOGIA Choroba zwyrodnieniowa stawów jest najczęstszą chorobą stawów, a w krajach cywilizowanych najczęstszą przyczyną bólu, utraty funkcji oraz niesprawności układu ruchu. Może dotyczyć pacjentów w każdym wieku, ale zapadalność na nią dramatycznie wzrasta między 40. a 50. rokiem życia. Po 65. roku życia jest najczęściej opisywana wśród zmian w narządzie ruchu w ocenie radiologicznej (RTG), a w grupie pacjentów powyżej 75 lat występuje u ponad 80% osób poddanych temu badaniu [1]. Rozwój choroby zwyrodnieniowej często koreluje z uwarunkowaniami genetycznymi, masą ciała pacjenta, płcią, przebytymi urazami, aktywnością fizyczną, wykonywaną pracą i, opisywanym już wcześniej, wiekiem pacjenta [3]. Na przestrzeni ostatnich 20 lat w Stanach Zjednoczonych liczba osób cierpiących na ChZS w wieku lat wzrosła z 12,1% ogółu populacji do 17%. Szacuje się, że w Europie ChZS występuje u ok. 4% osób w wieku lat, natomiast w najstarszej grupie wiekowej dotyka 85% osób. Wśród krajów rozwijających się ChZS jest trzecim wskaźnikiem obciążenia chorobą, mierzonym jako liczba lat życia skorygowanych o niepełnosprawność [5, 9]. Choroba zwyrodnieniowa stawów jest jedną z trzech głównych przyczyn absencji zawodowej w Niemczech. Ponadto rokrocznie ponad zatrudnionych zmuszonych jest do przejścia na wcześniejszą emeryturę z powodu dolegliwości związanych z rozwojem ChZS. RYS. 1. choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego destrukcja warstwy podchrzęstnej lipiec/sierpień

3 TAB. 1. Szacunkowa liczba ludności w Polsce do 2035 roku [6] Procent , , , , , , , ,1 Odsetek osób w wieku 65 lat i więcej w Polsce ogółem oraz w miastach i na wsi w latach i prognoza na lata (wg GUS i ONZ) 29 ogółem miasta wieś UE (25) RYs. 2. Odsetek osób w wieku 65 lat i więcej w Polsce ogółem oraz z podziałem na miasta i wsie w latach i prognoza na lata [6] Szacuje się, że w 2030 r. 26% ogółu populacji będzie miało powyżej 65 lat. Spowoduje to konieczność zwiększenia liczby zabiegów endoprotezoplastyk i leczenia osteoporozy czy też leżącej u ich podstaw ChZS. Obecnie wykonywanych jest w Niemczech ponad endoprotezoplastyk rocznie [12]. W Polsce od połowy lat 80. ubiegłego stulecia systematycznie zmniejsza się udział, w łącznej liczbie ludności, dzieci i młodzieży w wieku poniżej 20 lat. Według prognozy Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) do 2010 r. udział osób starszych w łącznej liczbie ludności zmieniał się nieznacznie, ale w następnych latach wzrost będzie szybszy i w 2030 r. osiągnie poziom ok. 24%, czyli prawie co czwarty Polak będzie miał co najmniej 65 lat [6]. Oznacza to, że problem profilaktyki, terapii i długoterminowej rehabilitacji jest dopiero przed nami. DIAGNOZOWANIE ARTROZY Najważniejsze miejsce w diagnozowaniu ChZS zajmują badania obrazowe. Wynika to z faktu, że przy powszechnie występujących typowych objawach, takich jak ból, sztywność ruchów (ze stopniowym zmniejszeniem ich zakresu) oraz z czasem ograniczenie lokomocji, wyniki badań laboratoryjnych rzadko dają jednoznaczną odpowiedź co do istoty i pochodzenia tych zmian [morfologia krwi, badania laboratoryjne moczu, odczyn Biernackiego (OB) i białko C-reaktywne (C-reactive protein CRP) zwykle (poza postacią zapalną) są w normie]. W płynie stawowym mogą występować minimalne zmiany (< 2000/µl leukocytów przy braku kryształów). Należy również pamiętać, że obraz ChZS może być maskowany przez takie objawy, jak: zaburzenia snu, depresja, bóle innych narządów lub bóle w innych miejscach niż stawy czy chociażby przewlekłe zapalenia pęcherzyka żółciowego. Powszechna dostępność specjalistycznych badań obrazowych w postaci ultrasonografii (USG), tomografii komputerowej (TK), rezonansu magnetycznego (RM), scyntygrafii nie zwalnia od przeprowadzenia podstawowego badania ortopedycznego wraz z diagnostyką RTG w standardowych projekcjach. Badanie fizykalne realnie pokazuje poziom funkcji zagrożonego elementu narządu ruchu i zwraca uwagę przez odniesienie odcinkowe i ogólne na wzajemny wpływ wszystkich składowych narządu lokomocji. Lecząc dolegliwości stawu kolanowego, należy mieć na uwadze stan stawów biodrowych, osie kończyn dolnych, sposób chodu, postawę ciała. Nieprawidłowy rozkład sił implikowany patologią sąsiedniego stawu rzutuje na staw, w którym obrazowo stwierdzono zaburzenie struktury, ale przez jego izolowane leczenie niemożliwe jest osiągnięcie poprawy bez uwzględnienia kontrybucji innych czynników. MODA NA RUCH We współczesnym społeczeństwie istnieje dychotomia pomiędzy całkowitym zaniedbaniem aktywności fizycznej związanej z osiadłym sposobem pracy i życia a aktywnością nadmierną, nieukierunkowaną, często spopularyzowaną mediami. Polskie społeczeństwo cechuje niska aktywność fizyczna. Można szacować, że zaledwie ok. 30% dzieci i młodzieży oraz 10% dorosłych uprawia formy ruchu, których rodzaj i intensywność obciążeń wysiłkowych zaspokajają potrzeby fizjologiczne organizmu [6]. W strategii leczenia chorego ze zwyrodnieniem w obrębie narządu ruchu należy zwrócić uwagę na zagrożenia, jakie niesie ze sobą brak ruchu, jak i nieodpowiednie angażowanie się w wysiłek fizyczny. Brak obiektywnej samooceny, przecenianie własnych możliwości, zaniedbanie elementarnych zasad higieny ruchu doprowadza niejednokrotnie do trwałych dysfunkcji tkanek. W kwalifikacji pacjentów do leczenia należy też podkreślić rolę uczestniczącego w terapii fizjoterapeuty, nadzorującego parametry obciążeń fizycznych oraz stosowanych technik rehabilitacyjnych. Popularyzacja aktywności fizycznej, często narzucona, nie może być pozbawiona podstawowych form edukacyjnych i profilaktycznych. Synergia działania obu tych czynników jest w stanie zmniejszać zagrożenia występowania uszkodzeń i poprawiać jakość elementów narządu ruchu. SPOSÓB LECZENIA Pod tym pojęciem kryje się plan opracowany dla pacjenta realizowany z jego świadomym udziałem. Powinien on obejmować: 36 Praktyczna fizjoterapia i rehabilitacja

4 kontrolę bólu, redukcję funkcjonalnych ograniczeń i niesprawności, poprawę jakości życia w kontrolowany sposób ograniczać nadmiar ordynowanych środków farmakologicznych. Podstawowe założenia takiego podejścia do pacjenta zawarte są w systematycznie aktualizowanych wytycznych Osteoarthritis Research Society International (OARSI) i European League of Association of Reumatology (EULAR). W tym planie uwzględnione są metody i środki, które najczęściej drogą eliminacji przez obiektywną i subiektywną weryfikację służą poprawie stanu funkcji, a w nie mniejszym stopniu także struktury. Niezmiernie istotna jest edukacja pacjenta na temat jego choroby, fizjo- i fizykoterapia, zaopatrzenie ortotyczne, leczenie farmakologiczne i w końcu chirurgiczne. Leczenie farmakologiczne powinno być w każdym przypadku zindywidualizowane, a okres terapii i jej przebieg regularnie monitorowany. Od 1951 r. zaczęła się era popularyzacji hydrokortyzonu w leczeniu ChZS jako leku podawanego miejscowo, dostawowo. Niewątpliwie stosowanie steroidów przynosiło i przynosi szybką poprawę u wielu pacjentów, ale z czasem zaczęto dostrzegać również efekty działań ubocznych, w tym destrukcję stawów. Obecnie jest to terapia dodawana do kompleksowego leczenia u wybranych pacjentów. Współczesna medycyna dysponuje wieloma lekami stosowanymi zarówno doustnie, jak i domięśniowo oraz bezpośrednio dostawowo. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) stosowane w leczeniu ChZS mają szerokie spektrum działania od redukcji bólu, poprzez działanie przeciwzapalne, a na poprawie funkcji skończywszy. Jak każde leki, tak i te charakteryzują liczne ograniczenia, możliwe interakcje i działania uboczne. Zastosowanie znajdują tutaj również leki z grupy inhibitora cyklooksygenazy indukowanej (COX-2), tramadole, opioidowe leki przeciwbólowe oraz terapia wewnątrzstawowa (wiskosuplementacja, kwas hialuronowy, glikokortykosteroidy). GLUKOZAMINA Glukozamina zbudowana jest z glukozy i aminokwasu glutaminy. Może występować w kilku postaciach jako: chlorowodorek glukozaminy, n-acetylo- -glukozamina, jodowodorek glukozaminy oraz siarczan glukozaminy. Badania pokazują, że glukozamina w postaci chlorowodorku jest praktycznie nieprzydatna, a jodowodorek glukozaminy może mieć niekorzystny wpływ na gruczoł tarczycowy i metabolizm tarczycy. Najczęściej polecana do suplementacji jest glukozamina w postaci siarczanu. Glukozamina jest naturalnym środkiem regenerującym stawy i odbudowującym nową i zdrową chrząstkę. Pozyskuje się ją jako ekstrakt ze skorupiaków krabów, krewetek, homarów; występuje również w chrząstce rekina. Związek ten pobudza komórki chrząstki do produkcji złożonych cukrów i białek. Glukozamina jest niezbędna do syntezy glukozaminoglikanów związków zatrzymujących wodę w chrząstce (Holt 2000). Dzięki temu jest ona elastyczna i zdrowa. Ponadto glukozamina ma jeszcze działanie ochronne, co czyni ją suplementem pomocnym w leczeniu urazów chrząstek stawowych. Glukozamina wzmacnia stawy, stymuluje syntezę kolagenu, dostarczając go do odbudowy chrząstki stawowej, ułatwiając jej regenerację. W warunkach fizjologicznych glukozamina jest syntetyzowana z glukozy. Wpływa na zwiększenie produkcji kwasu hialuronowego, który oliwi i odżywia stawy. Jej niedobór objawia się zaburzeniem biosyntezy proteoglikanów, co prowadzi do powstania zmian zwyrodnieniowych stawów. Glukozamina prze znaczona jest dla sportowców i innych osób obciążonych wysiłkiem fizycznym w celu ochrony chrząstki stawowej oraz w procesie leczenia i regeneracji ścięgien, mięśni i wiązadeł. Jednak mimo wchłanialności jelitowej rzędu 90%, tylko 0,4% dociera do stawów. CHONDROITYNA Siarczan chondroityny jest jednym ze składników tkanki chrzęstnej, a przez to najpopularniejszym i natural- ZDJ. 1. Zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego (zdjęcie własne autorów) ZDJ. 2. Zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego (zdjęcie własne autorów) ZDJ. 3. Zmiany zwyrodnieniowe stawu biodrowego (zdjęcie własne autorów) lipiec/sierpień

5 nym lekarstwem w stanach zapalnych kości i stawów. Duże obciążenia stosowane w sporcie wyczynowym, a szczególnie w dyscyplinach sportu o charakterze dynamicznym, jak rzuty i skoki lekko atletyczne, sporty walki i gry zespołowe, wywołują często nadmierną liczbę mikrourazów, co staje się przyczyną zapalenia kości i stawów. Następstwem mogą być kontuzje, które doprowadzają do upośledzenia czynności ruchowych. Chrząstka rekina zawiera wagowo do 20% chondroityny, a ponadto cenny dla budowy kości wapń, kolagen i glukozoaminoglikany. Siarczan chondroityny jest najczęściej stosowanym suplementem w leczeniu i profilaktyce stawów. Ponadto, chrząstka rekina zawiera kolagen typu II białko, które podawane doustnie myszom z zapaleniem stawów o podłożu autoimmunologicznym hamowało reakcje agresji przeciwko własnym stawom. Wielu sportowców stosuje jednak suplementy zawierające sam siarczan chondroityny, który wykazuje silne właściwości przeciwzapalne. KOLAGEN Kolagen jest stosowany w suplementach przede wszystkim w formie hydrolizatu uzyskanego przez enzymatyczne trawienie żelatyny zwierzęcej. Jest wykorzystywany przez chondrocyty na potrzeby syntezy nowych molekuł kolagenu. ŻELATYNA POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO Żelatyna jest bardzo bogata w glicynę (27%), prolinę (16%), hydroksyprolinę (14%), kwas glutaminowy (12%) i argininę (10%). Surowcami do produkcji żelatyny są kości oraz skóra zwierząt (np. trzody chlewnej), co wyjaśnia wyjątkowy profil aminokwasów. Wymienione aminokwasy służą jako prekursory kolagenu. Opinie na temat wyników badań dotyczących działania żelatyny są jednak podzielone, ale z uwagi na niski koszt terapii pozostawiono ją w arsenale możliwych (dopuszczonych do leczenia) terapii. KWAS HIALURONOWY To jeden z podstawowych materiałów budulcowych mazi wewnątrzstawowej, którego podawanie chroni stawy, odbudowuje i odżywia chrząstki. Odpowiada za stabilizację funkcji stawu, działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe, homeostazę komórek chrzęstnych i maziowych jego substytut otrzymywany drogą syntezy pozakomórkowej przynosi ulgę pacjentom cierpiącym na ChZS. Pierwsze syntetyczne preparaty kwasu hialuronowego otrzymywano z grzebieni kogucich, ale zaobserwowano dużą liczbę uczuleń u pacjentów poddawanych takiej terapii i metodę tę zarzucono. Naturalny kwas hialuronowy ma masę cząsteczkową kda. Spotykane i stosowane obecnie na rynku preparaty mają masę cząsteczkową kda. Mechanizm działania kwasu hialuronowego nie został jednoznacznie odkryty i opisany [8]. Półokres trwania i czas działania zależą od wielu czynników: masy własnej, lepkości i usieciowania. Działanie na stawy wynika ze zdolności wiązania dużych ilości wody, co nadaje właściwości amortyzacyjne mazi stawowej. Substancja ta jest bardzo lepka i służy do płynnych i przebiegających bez tarcia ruchów w stawie. Prawdopodobna jest skuteczność połącznia kwasu hialuronowego i chondroityny podawanych w zniszczony staw oraz istotny wpływ produktu leczniczego złożonego, zawierającego kwas hialuronowy oraz chondroitynę, na zmniejszanie bólu i dolegliwości. Preparat o nazwie Hyalutidin HC Aktiv może być następcą bolesnych i kosztownych zastrzyków, które są aplikowane w celu podania samego kwasu hialuronowego bezpośrednio do uszkodzonych stawów. Preparat zawiera aż 1500, 0 mg kwasu hialuronowego w 100 ml, tzn. 15 tys. mg w miesięcznej dawce. Płynna forma preparatu pozwala na szybką absorpcję do miejsc, które wskazują niedobory, co powoduje wchłonięcie ponad 90% kwasu hialuronowego do organizmu człowieka. Jedno opakowanie, czyli miesięczna porcja Hyalutidinu HC Aktiv, zawiera kompleks kwasu hialuronowego, który przy standardowym obciążeniu stawów umożliwi prawidłowe funkcjonowanie organizmu przez cały rok. Produkt jest bezpieczny dla diabetyków, a jego skuteczność została przebadana w Niemczech według kwestionariusza Western Ontario and Mac Master Universities (WOMAC). Korzystanie z preparatu zaleca się nie tylko cierpiącym na ChZS, ale również sportowcom w celu wzmocnienia stawów przed sezonem i ich regeneracji po sezonie. Składniki zawarte w preparacie nie mają wpływu na testy antydopingowe. Dodatkowe działanie zabezpieczające stawy wykazują: kurkumina środek przeciwzapalny, kwas boswelinowy ogranicza rozwój stanu zapalnego, nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT) stanowią naturalne substancje poślizgowe dla stawów, wyciąg z imbiru ma działanie przeciwzapalne, kwercetyna silny antyutleniacz, bromelaina przeciwdziała puchnięciu stawów. Jak widać, poszukiwania skutecznej terapii w ChZS trwają i kolejne lata z pewnością przyniosą nowe propozycje planów leczenia. Oczywiście nie należy zapominać, że w doborze czynników leczących powinna być uwzględniona ich szeroko rozumiana dostępność i docelowa wchłanialność. Niezmiernie istotnym w kwalifikacji do leczenia jest możliwie kompleksowe określenie wszystkich elementów mogących obniżać skuteczność terapii. Dotyczy to nie tylko próby odciążenia stawu przez redukcję masy ciała czy poprawy funkcji mięśniowyvh wraz z pracą nad zakresem ruchu i siłą, ale także eliminacji potencjalnych źródeł destrukcji stawu w postaci próchnicy zębów czy przewlekłego nosicielstwa paciorkowcowego w pierścieniu chłonnym gardła. Istotne jest również przygotowanie tkanek miękkich, zwłaszcza w obrębie przyczepów więzadeł i mięśni do kości w okolicy leczonego stawu. Próba osiągnięcia prawidłowych napięć tkankowych za pomocą terapii manualnej lub pracy aktywnej stretchingowej i oporowej pozytywnie przekłada się na regulację naprężeń na chrząstkę i warstwę podchrzęstną, redukując ryzyko wystąpienia lub zaostrzenia 38 Praktyczna fizjoterapia i rehabilitacja

6 zjawiska entezopatii. Połączenie wszystkich wspomnianych działań w leczeniu może rokować poprawę jakości życia pacjenta z ChZS, czyli inaczej mówiąc oczekiwanego przez pacjenta efektu zaordynowanej terapii. METODY BADANIA SKUTECZNOŚCI LECZENIA Każdy z preparatów posiada historię dopuszczenia do stosowania popartą wynikami badań klinicznych i opiniami pacjentów. Obiektywizacja oceny funkcji i zbadanie skuteczności leczenia możliwe jest za pomocą skal wszechstronnie analizujących aktualny stan badanego stawu (WOMAC, HSS, IKDC i in.). Uzyskanie poprawy oceniane jest przez pacjentów przez uczucie zmniejszenia bólu, za pomocą najprostszej skali wizualnej skali anlogowej (visual analogue scale VAS). Zmniejszenie dolegliwości bólowych przekłada się również na lepszą mobilność pacjenta, zwiększa motywację do ćwiczeń ruchowych, co ma wpływ na efektywniejszą stabilizację czynną i korzystniejszy rozkład obciążeń w chorym stawie, a w efekcie poprawia jakość życia. DYSKUSJA Ideałem byłoby stworzenie profilu ruchowego danego pacjenta podlegającego obiektywnej ocenie z możliwością weryfikacji i korekty zaleceń ruchowych służących utrzymaniu się w zakresie zalecanych norm. Kontrola jakości ruchu oparta na świadomości zainteresowanego mogłaby być pierwszą linią obrony przed deformacjami stawów i wzajemnym negatywnym oddziaływaniem odległych nawet patologii. Optymalizacja poprawności wykonywania ruchu zmniejszyłaby zagrożenie mikroprzeciążeniami i stanowiła mechanizm obronny w momencie zadziałania siły urazowej, minimalizując jej uszkadzające następstwa. Obiektywizacji ruchu można dokonać za pomocą urządzeń lub posługując się skalami oceniającymi poszczególne testy (piśmiennictwo FMS). Wachlarz etiologii zmian zwyrodnieniowych stawów nie wskazuje na możliwość zastosowania jedynego skutecznego remedium. Istotna wydaje się kompozycja stosowanych specyfików i sensowność ich podawania w zależności od stopnia zmian. Podstawą profilaktyki i leczenia pozostanie ruch z jego prawidłami i dieta substytucyjnie zabezpieczająca sukcesywną utratę elementów strukturalnych mechanizmu stawowego. Obecnie głównym zadaniem medycyny w krajach rozwiniętych staje się nie tylko przedłużenie życia, ale również poprawa jego jakości. Wymaga to wdrożenia programów profilaktycznych zapobiegających rozwojowi ChZS lub jej skutków, utrzymania sprawności osób starszych poprzez propagowanie aktywnego trybu życia (związanego z regularnymi ćwiczeniami) i profilaktyki otyłości. W Polsce brak jest aktualnych i rzetelnych danych epidemiologicznych oraz farmakoekonomicznych dotyczących kosztów związanych z ChZS. Należy podkreślić, że konieczna jest ocena nie tylko kosztów bezpośrednich, ale także pośrednich, związanych z utratą zarobków pacjenta i opiekuna. Ważne jest, by zrozumieć i poznać szczegółowo składowe tych kosztów i odpowiednio wcześnie im zapobiegać [11]. KRZYSZTOF FICEK Galen-Ortopedia, Bieruń. ARKADIUSZ WIATR Galen-Ortopedia, Bieruń. Szpital Zakonu Bonifratrów pw. Aniołów Stróżów, Katowice. GRZEGORZ ZYDEK Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki, Katowice. ANNA FICEK-KIESLER Galen-Ortopedia, Bieruń. BIBLIOGRAFIA: 1. Arden N., Nevitt M.C. Osteoarthritis: epidemiology. MRC Epidemiology Resource Centre, University of Southampton. Best Pract. Res. Clin. Rheumatol. 2006; 20, s Choroba Zwyrodnieniowa Stawów. Nowa Medycyna De Filippis L., Gulli S., Caliri A., et al. Epidemiology and risk factors in osteoarthritis: literature review data from OASIS study. Gruppo OASIS (Osteoarthritis South Italy Study. Reumatismo 2004; 56, s Hrycaj P.Z., Łącki J.K. Od zwyrodnienia do zapalenia współczesne poglądy na patogenezę choroby zwyrodnieniowej stawów. Nowa Medycyna 2002; Jędrzejczyk M., Ciebiada M., Stefańczyk L. Współczesna diagnostyka obrazowa choroby zwyrodnieniowej stawów. Zakład Radiologii i Diagnostyki Obrazowej. Geriatria 2011; 5, s Narodowy Program Zdrowia na lata Załącznik do Uchwały Nr 90/2007 Rady Ministrów z dnia 15 maja 2007 r. 7. Osteoarthritis. Diagnosis and Medical/surgical Mangement. Chapter I. Lippincot 2007;s Osteoarthritis. Diagnosis and Medical/surgical Mangement.. Chapter XIV. Lippincot 2007; s Sengha O. Epidemiology of rheumatic diseases. Rheumatology 2000; 39, s Sierakowski S. Choroba zwyrodnieniowa stawów na progu XXI wieku. Nowa Medycyna 2002; Stanisławska Biernat E. Społeczne i ekonomiczne aspekty choroby zwyrodnieniowej stawów. Klinika Reumatologii, Instytut Reumatologii im. Eleonory Reicher, Warszawa lipiec/sierpień

Bożena Targońska-Stępniak Katedra i Klinika Reumatologii i Układowych Chorób Tkanki Łącznej Uniwersytet Medyczny w Lublinie

Bożena Targońska-Stępniak Katedra i Klinika Reumatologii i Układowych Chorób Tkanki Łącznej Uniwersytet Medyczny w Lublinie Bożena Targońska-Stępniak Katedra i Klinika Reumatologii i Układowych Chorób Tkanki Łącznej Uniwersytet Medyczny w Lublinie Najczęstsza choroba stawów i główna przyczyna bólu i inwalidztwa u starszych

Bardziej szczegółowo

PAKIETY Zysk natychmiastowy 144 zł 288 zł 432 zł 720 zł 1080 zł Dochód z obrotu ------------ 20,16 zł 30,24 zł 100,80 zł 151,20 zł Razem 144 zł 308,16 zł 462,24 zł 820,80 zł 1231,20 zł Kurier Na koszt

Bardziej szczegółowo

Rewolucja kolagenowa

Rewolucja kolagenowa Rewolucja kolagenowa Kolagen Najważniejsze białko ludzkiego organizmu Podstawowy budulec: skóry, paznokci, włosów, ścięgien, kości, stawów, chrząstek, rogówki oka, naczyń krwionośnych i limfatycznych Fundament

Bardziej szczegółowo

Paweł Małdyk. Zasady leczenia zachowawczego i operacyjnego choroby zwyrodnieniowej stawów

Paweł Małdyk. Zasady leczenia zachowawczego i operacyjnego choroby zwyrodnieniowej stawów Paweł Małdyk Zasady leczenia zachowawczego i operacyjnego choroby zwyrodnieniowej stawów Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu WUM Starzenie się narządu ruchu choroba zwyrodnieniowa

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizjoterapia kliniczna w dysfunkcji

Bardziej szczegółowo

M1_W04 M1_W10 K_W 01 M1_W01 M1_W02 M1_W10 K_W 02 M1_W05 M1_W03 K_W 03 M1_W08 M1_W11, M1_W12 M1_W01 M1_W02 M1_W03 M1_W07 M1_W10 M1_W01 M1_W07 M1_W10

M1_W04 M1_W10 K_W 01 M1_W01 M1_W02 M1_W10 K_W 02 M1_W05 M1_W03 K_W 03 M1_W08 M1_W11, M1_W12 M1_W01 M1_W02 M1_W03 M1_W07 M1_W10 M1_W01 M1_W07 M1_W10 TABELA ODNIESIENIA EFEKTÓW KIERUNKOWYCH DO EFEKTÓW OBSZAROWYCH KIERUNEK FIZJOTERAPIA POZIOM KSZTAŁCENIA - studia i stopnia PROFIL KSZTAŁCENIA - praktyczny OBSZAR KSZTAŁCENIA - obszar nauk medycznych, nauk

Bardziej szczegółowo

KWAS HIALURONOWY + SORBITOL

KWAS HIALURONOWY + SORBITOL KWAS HIALURONOWY + SORBITOL ZWALCZA BÓL NAJSZYBCIEJKWAS HIALURONOWY + SORBITOL ZWALCZA BÓL NAJSZYBCIEJ KWAS HIALURONOWY + SORBITOL ZWALCZA BÓL NAJSZYBCIEJ ANTEIS w skrócie Nazwa: Anteis SA Założona: Marzec

Bardziej szczegółowo

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Słowa kluczowe: rehabilitacja uzdrowiskowa, dysfunkcje narządu ruchu, ból, jakość życia Zdrowie na podstawie definicji prezentowanej, przez WHO oznacza całkowity brak

Bardziej szczegółowo

Podkarpacki Wojewódzki Szkolny Związek Sportowy w Rzeszowie. oraz Centrum Rehabilitacji Ortopedycznej ACHILLES

Podkarpacki Wojewódzki Szkolny Związek Sportowy w Rzeszowie. oraz Centrum Rehabilitacji Ortopedycznej ACHILLES Podkarpacki Wojewódzki Szkolny Związek Sportowy w Rzeszowie oraz Centrum Rehabilitacji Ortopedycznej ACHILLES zaprasza trenerów realizujących program MultiSport w województwie podkarpackim na szkolenie

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Profilaktyka i terapia krwawień u dzieci z hemofilią A i B.

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Profilaktyka i terapia krwawień u dzieci z hemofilią A i B. Załącznik nr do zarządzenia Nr./2008/DGL Prezesa NFZ Nazwa programu: PROFILAKTYKA I TERAPIA KRWAWIEŃ U DZIECI Z HEMOFILIĄ A I B. ICD- 10 D 66 Dziedziczny niedobór czynnika VIII D 67 Dziedziczny niedobór

Bardziej szczegółowo

MEDYCYNA SPORTOWA NA LEGII. Centrum Medyczne ENEL-MED: Partner Medyczny Legii Warszawa

MEDYCYNA SPORTOWA NA LEGII. Centrum Medyczne ENEL-MED: Partner Medyczny Legii Warszawa MEDYCYNA SPORTOWA NA LEGII Centrum Medyczne ENEL-MED: Partner Medyczny Legii Warszawa Rozwój ENEL-MED w latach 1993-2014 ENEL-MED: kompleksowy zakres usług Konsultacje lekarskie Diagnostyka Stomatologia

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk o Zdrowiu Kierunek Fizjoterapia Stopień II, Profil praktyczny

Wydział Nauk o Zdrowiu Kierunek Fizjoterapia Stopień II, Profil praktyczny LISTA PRZEDMIOTÓW, KTÓRE MOGĄ BYĆ UZNANE NA PODSTAWIE OCENY EFEKTÓW UCZENIA SIĘ ZDOBYTYCH NA DRODZE EDUKACJI POZAFORMALNEJ I NIEFORMALNEJ NA ROK AKADEMICKI 2016/2017 Wydział Nauk o Zdrowiu Kierunek Fizjoterapia

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia. Studia Podyplomowe Fizjoterapii i Medycyny Sportowej /nazwa studiów podyplomowych/

Opis efektów kształcenia. Studia Podyplomowe Fizjoterapii i Medycyny Sportowej /nazwa studiów podyplomowych/ Załącznik nr 2 do Uchwała NrAR001-2 - V/2015 Senatu Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach z dnia 26 maja 2015r.w sprawie zatwierdzenia efektów kształcenia studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH Student w ramach realizacji praktyki klinicznej w danej specjalizacji dostępnej w wybranej placówce medycznej, powinien odbywać ją w

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Definicja, epidemiologia i koszty otyłości. Część II Etiologia i patogeneza otyłości

Spis treści. Część I Definicja, epidemiologia i koszty otyłości. Część II Etiologia i patogeneza otyłości Spis treści Część I Definicja, epidemiologia i koszty otyłości Rozdział 1. Wprowadzenie: problematyka otyłości w ujęciu historycznym i współczesnym..................................... 15 Problematyka

Bardziej szczegółowo

Puchała & Cybulski Physical Success Pszczyna, ul. Dobrawy 7 Tel.: 691 138 386; 504 037 215 e-mail: pcps.pszczyna@gmail.com OFERTA DLA SZKÓŁ

Puchała & Cybulski Physical Success Pszczyna, ul. Dobrawy 7 Tel.: 691 138 386; 504 037 215 e-mail: pcps.pszczyna@gmail.com OFERTA DLA SZKÓŁ Puchała & Cybulski Physical Success Pszczyna, ul. Dobrawy 7 OFERTA DLA SZKÓŁ PCPS Puchała & Cybulski Physical Success, to nasz autorski projekt, wspierający fizyczny aspekt życia człowieka. Zespół osób

Bardziej szczegółowo

MEDYCYNA SPORTOWA OXIBLOCK SPIN ACTIVITY + VITALITY + VITALITY SPORT. Rzeszów, Naruszewicza 9, 35-055 www.weron.pl 17 855 46 48

MEDYCYNA SPORTOWA OXIBLOCK SPIN ACTIVITY + VITALITY + VITALITY SPORT. Rzeszów, Naruszewicza 9, 35-055 www.weron.pl 17 855 46 48 MEDYCYNA SPORTOWA OXIBLOCK SPIN ACTIVITY + VITALITY + VITALITY SPORT Rzeszów, Naruszewicza 9, 35-055 www.weron.pl 17 855 46 48 DEFINICJA OxiBlock Spin Przeciwutleniacz, suplement diety, zawiera lycopene,

Bardziej szczegółowo

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne)

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Wyższa Szkoła Mazowiecka w Warszawie Wydział Nauk Medycznych Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Student studiów pierwszego stopnia (licencjat)

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku. i ich relacje z efektami kształcenia dla obszarów kształcenia

Efekty kształcenia dla kierunku. i ich relacje z efektami kształcenia dla obszarów kształcenia Efekty kształcenia dla kierunku Załącznik nr 1 do uchwały 149/06/2013 Senatu Uniwersytetu Rzeszowskiego i ich relacje z efektami kształcenia dla obszarów kształcenia Wydział prowadzący kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Co to jest termografia?

Co to jest termografia? Co to jest termografia? Słowo Termografia Pochodzi od dwóch słów "termo" czyli ciepło i "grafia" rysować, opisywać więc termografia to opisywanie przy pomocy temperatury zmian zachodzących w naszym organiźmie

Bardziej szczegółowo

Schemat stosowania poszczególnych CMD

Schemat stosowania poszczególnych CMD Schemat stosowania poszczególnych CMD 13 produktów do stosowania osobno lub w połączeniu w zależności od przypadku klinicznego ZABIEGI w przypadku bólu kręgosłupa: MD-Neck, MD-Thoracic, MD-Lumbar: do stosowania

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Zapobieganie krwawieniom u dzieci z hemofilią A i B.

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Zapobieganie krwawieniom u dzieci z hemofilią A i B. załącznik nr 5 do zarządzenia 45/2008/DGL z dnia 7 lipca 2008 r. załącznik nr 33 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: ZAPOBIEGANIE KRWAWIENIOM U DZIECI Z

Bardziej szczegółowo

Co to jest kolagen i za co odpowiada w naszym organizmie? Kompleksowe działanie odżywki sportowej Flexagen Olimp wspierającej chrząstki i stawy.

Co to jest kolagen i za co odpowiada w naszym organizmie? Kompleksowe działanie odżywki sportowej Flexagen Olimp wspierającej chrząstki i stawy. Olimp Flexagen innowacyjna kompozycja dwóch form kolagenu: natywnej, typu II i hydrolizatu kolagenu, wzbogacona w kompleks składników mineralnych: wapń i fosfor (Calci-K, Albion ), mangan i miedź w postaci

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E załącznik nr 19 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E 75 Zaburzenia przemian sfingolipidów i inne zaburzenia spichrzania

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ K.OLESZCZYK J.RYBICKI A.ZIELINSKA-MEUS I.MATYSIAKIEWICZ A.KUŚMIERCZYK-PIELOK K.BUGAJSKA-SYSIAK E.GROCHULSKA STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ XVI Konferencja Jakość w Opiece

Bardziej szczegółowo

REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO

REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO Anna Czyżewska, Wojciech Glinkowski REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu, Centrum Doskonałości

Bardziej szczegółowo

Katalog usług AZ MED Sp. z o.o.

Katalog usług AZ MED Sp. z o.o. Katalog usług AZ MED Sp. z o.o. Oferujemy leczenie bólu bez względu na jego pochodzenie i przyczyny AZ MED Informacje ogólne W zakresie działaności AZ MED Sp. z o.o. działają poradnie: leczenia bólu (neurologia,ortopedia

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE MD-SHOULDER W LECZENIU ZESPOŁU CIEŚNI PODBARKOWEJ

ZASTOSOWANIE MD-SHOULDER W LECZENIU ZESPOŁU CIEŚNI PODBARKOWEJ Dolegliwości bólowe w obrębie obręczy barkowej to problem, który dotyczy coraz większej liczby osób, niestety coraz młodszych. Dawniej typowym pacjentem zgłaszającym się z bólem barku była osoba starsza,

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska Narodowego Programu Zdrowia na lata 2007-2015: zjednoczenie wysiłków społeczeństwa i administracji publicznej prowadzące do zmniejszenia nierówności i poprawy

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu Podstawy klinicznej w psychiatrii

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO W WARSZAWIE

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO W WARSZAWIE AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO W WARSZAWIE WYDZIAŁ REHABILITACJI KIERUNEK FIZJOTERAPIA studia II stopnia DZIENNIK PRAKTYK STUDENCKICH - Imię i nazwisko studenta Nr albumu CELE KSZTAŁCENIA

Bardziej szczegółowo

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin Suplementy Wilkasy 2014 Krzysztof Gawin Suplementy diety - definicja Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia. FIZJOTERAPIA absolwent:

Efekty kształcenia. FIZJOTERAPIA absolwent: Efekty kształcenia Tabela odniesień efektów kształcenia dla kierunku studiów FIZJOTERAPIA studia pierwszego stopnia, profil praktyczny do obszarowych efektów kształcenia Objaśnienie oznaczeń w symbolach:

Bardziej szczegółowo

Kierownik Kliniki Rehabilitacji Reumatologicznej Instytut Reumatologii im. Eleonory Reicher Adres: ul. Spartańska 1 02-637 Warszawa

Kierownik Kliniki Rehabilitacji Reumatologicznej Instytut Reumatologii im. Eleonory Reicher Adres: ul. Spartańska 1 02-637 Warszawa Warszawa, 14.06.2011 Życiorys Krystyna Księżopolska- Orłowska prof. ndzw. dr hab. n. med. Kierownik Kliniki Rehabilitacji Reumatologicznej Instytut Reumatologii im. Eleonory Reicher Adres: ul. Spartańska

Bardziej szczegółowo

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE Czym jest cellulit? cellulit= skórka pomarańczowa = nierównomierne rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, wody i produktów przemiany materii w tkankach skóry, widoczne wgłębienia i guzkowatość skóry, występująca

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2515897. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 13.12.2010 10796334.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2515897. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 13.12.2010 10796334. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2515897 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 13.12.2010 10796334.0

Bardziej szczegółowo

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU Dla stomatologów, foniatrów, laryngologów, okulistów i fizjoterapeutów WERSJA 2014.2 20 godzin akademickich zrealizowanych

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Pierwszy

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Pierwszy YL AB U MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów pecjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu Diagnostyka funkcjonalna i programowanie

Bardziej szczegółowo

lat deklarowało silny stopień nasilenia bólu. W RZS 51% respondentów chorujących powyżej 10 lat oceniało ból na poziomie silnym.

lat deklarowało silny stopień nasilenia bólu. W RZS 51% respondentów chorujących powyżej 10 lat oceniało ból na poziomie silnym. I. STRESZCZENIE Głównym celem pracy była analiza porównawcza jakości życia i stanu fizycznego pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów z grupą chorych z reumatoidalnym zapaleniem stawów. Badania przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA REHABILITACYJNA Materiały dydaktyczne 3

INŻYNIERIA REHABILITACYJNA Materiały dydaktyczne 3 INŻYNIERIA REHABILITACYJNA Materiały dydaktyczne 3 ZAOPATRZENIE ORTOTYCZNE Ortozą nazywamy każde urządzenie kompensujące dysfunkcję układu senso-motorycznego (Wooldrige 1972) Ortoza jest urządzeniem techniczny,

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE MD-TISSUE W TERAPII ANTI-AGING

ZASTOSOWANIE MD-TISSUE W TERAPII ANTI-AGING Starzenie się skóry jest rezultatem wpływu wielu czynników biologicznych, biochemicznych i genetycznych na indywidualne jednostki. Jednocześnie wpływ czynników zewnętrznych chemicznych i fizycznych determinują

Bardziej szczegółowo

SANPROBI Super Formula

SANPROBI Super Formula SUPLEMENT DIETY SANPROBI Super Formula Unikalna formuła siedmiu żywych szczepów probiotycznych i dwóch prebiotyków Zdrowie i sylwetka a w super formie Zaburzenia metaboliczne stanowią istotny problem medyczny

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja: trening zdrowotny

Specjalizacja: trening zdrowotny Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS w Cyklu Kształcenia 2014-2016 Katedra Fizjoterapii Jednostka Organizacyjna: Zakład Fizjoterapii Klinicznej i Praktyk Zawodowych Kierunek: Fizjoterapia

Bardziej szczegółowo

Badanie OACT (OsteoArthritis Combination Treatment) Ocena leczenia ChZS za pomocą terapii skojarzonej glukozaminą i chondroityną

Badanie OACT (OsteoArthritis Combination Treatment) Ocena leczenia ChZS za pomocą terapii skojarzonej glukozaminą i chondroityną Badanie OACT (OsteoArthritis Combination Treatment) Ocena leczenia ChZS za pomocą terapii skojarzonej glukozaminą i chondroityną Nieinterwencyjny program badawczo-obserwacyjny Warszawa 2014 1. Założenia

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja: trening zdrowotny

Specjalizacja: trening zdrowotny Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W CYKLU Kształcenia 2014-2016 Katedra Fizjoterapii Jednostka Organizacyjna: Rodzaj studiów i profil : Nazwa przedmiotu: Tryb studiów Rok Zakład

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostno-stawowego

Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostno-stawowego Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostno-stawowego Marek Chojnowski II Letnia Szkoła Energetyki i Chemii Jądrowej Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostnostawowego

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku i ich relacje z efektami kształcenia dla obszarów kształcenia

Efekty kształcenia dla kierunku i ich relacje z efektami kształcenia dla obszarów kształcenia Efekty dla kierunku i ich relacje z efektami dla obszarów Wydział prowadzący kierunek studiów: REHABILITACJI Kierunek stadiów: (nazwa kierunku musi być odebrania do zawartości programu a zwłaszcza do zakładanych

Bardziej szczegółowo

Q.Light - profesjonalna fototerapia

Q.Light - profesjonalna fototerapia Q.Light - profesjonalna fototerapia Urządzenie Q.Light 70 NT IR pozwala na prowadzenie skutecznej terapii w szerokim zakresie stosowania właściwemu dla światła spolaryzowanego. Q.Light 70 NT IR jest bardzo

Bardziej szczegółowo

ANEKS I. Strona 1 z 5

ANEKS I. Strona 1 z 5 ANEKS I WYKAZ NAZW, POSTAĆ FARMACEUTYCZNA, MOC WETERYNARYJNYCH PRODUKTÓW LECZNICZYCH, GATUNKI ZWIERZĄT, DROGA PODANIA, PODMIOT ODPOWIEDZIALNY POSIADAJĄCY POZWOLENIE NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU W PAŃSTWACH

Bardziej szczegółowo

www.kulturystyka.sklep.pl

www.kulturystyka.sklep.pl FA CORE FlexCore Kompleksowa ochrona stawów w kapsułkach. Bardzo skuteczny suplement diety na stawy. Specjalnie opracowana formuła dla sportowców w celu ochrony stawów i profilaktyki kontuzji. Odżywka

Bardziej szczegółowo

Program rehabilitacji i wspierania aktywności ruchowej starszych mieszkańców gminy Jemielnica na lata 2012-2015

Program rehabilitacji i wspierania aktywności ruchowej starszych mieszkańców gminy Jemielnica na lata 2012-2015 Załącznik Nr 1 do formularza oferty na wykonanie usługi poniżej 14 000 euro netto z dnia 10.12.2012 r. PROGRAM ZDROWOTNY Program rehabilitacji i wspierania aktywności ruchowej starszych mieszkańców gminy

Bardziej szczegółowo

Nazwa studiów: GERIATRIA I OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Typ studiów: doskonalące WIEDZA

Nazwa studiów: GERIATRIA I OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Typ studiów: doskonalące WIEDZA Załącznik nr 7 do zarządzenia nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: GERIATRIA I OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Typ studiów: doskonalące

Bardziej szczegółowo

LITOZIN Forte jest wynikiem naukowego odkrycia, dzięki któremu powstał preparat, który zawiera Rosenoid - unikalny kompleks aktywnych składników.

LITOZIN Forte jest wynikiem naukowego odkrycia, dzięki któremu powstał preparat, który zawiera Rosenoid - unikalny kompleks aktywnych składników. suplement diety FORTE ROSENOID Forte suplement diety DLA SPRAWNYCH STAWÓW kapsułki Ultra Forte jest wynikiem naukowego odkrycia, dzięki któremu powstał preparat, który zawiera Rosenoid - unikalny kompleks

Bardziej szczegółowo

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk (spondylolisteza) - jest to zsunięcie się kręgu do przodu (w kierunku brzucha) w stosunku do kręgu położonego poniżej. Dotyczy to

Bardziej szczegółowo

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne dr n.med. Piotr Wojciechowski Szpiczak Mnogi Szpiczak Mnogi (MM) jest najczęstszą przyczyną pierwotnych nowotworów kości u dorosłych.

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 12/2012 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 28 lutego 2012 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę

Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę Światowy Dzień Zdrowia 7 kwietnia 2016 Kilka słów o historii Każdego roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wybiera temat przewodni Światowego Dnia Zdrowia.

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 177/2012 z dnia 10 sierpnia 2012 o projekcie programu Rehabilitacja pacjentów ze schorzeniami narządu ruchu mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E. Omega-3. Wyjątkowa formuła wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię

Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E. Omega-3. Wyjątkowa formuła wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E Wyjątkowa formuła wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię Dlaczego kwasy tłuszczowe są tak ważne? Kwasy tłuszczowe należą do grupy

Bardziej szczegółowo

Poprawa zdrowia układu mięśniowo-szkieletowego w Europie

Poprawa zdrowia układu mięśniowo-szkieletowego w Europie Poprawa zdrowia układu mięśniowo-szkieletowego w Europie Raport dotyczący zaleceń Zapewnianie optymalnej opieki nad osobami cierpiącymi na chorobę zwyrodnieniową stawów i reumatoidalne zapalenie stawów

Bardziej szczegółowo

Diety do żywienia medycznego do podaży przez zgłębnik

Diety do żywienia medycznego do podaży przez zgłębnik Diety do żywienia medycznego do podaży przez zgłębnik Dieta kompletna pod względem odżywczym, gotowa do użycia, zawierająca DHA/EPA, bezresztkowa, przeznaczona do stosowania przez zgłębnik Wskazania: okres

Bardziej szczegółowo

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47 Spis treści Przedmowa... 9 1. Ustalanie zapotrzebowania energetycznego w róŝnych stanach chorobowych (Danuta Gajewska)... 11 Wiadomości ogólne... 11 Całkowita przemiana materii... 12 Wprowadzenie... 12

Bardziej szczegółowo

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3.

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3. Opis publikacji Tomasz Pawełczyk, Marta Grancow-Grabka, Magdalena Kotlicka-Antczak, Elżbieta Trafalska, Agnieszka Pawełczyk. A randomized controlled study of the efficacy of six-month supplementation with

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu Nazwa przedmiotu/modułu Wydział Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Forma studiów Język przedmiotu Wydział Lekarski I Lekarski Jednolite magisterskie stacjonarne polski SYLABUS Farmakologia Kliniczna

Bardziej szczegółowo

Kończyny Dolne. Orteza stawu kolanowego z fiszbinami ortopedycznymi i zapięciem krzyżowym AM-OSK-Z/S-X. Zastosowanie: www.reh4mat.com.

Kończyny Dolne. Orteza stawu kolanowego z fiszbinami ortopedycznymi i zapięciem krzyżowym AM-OSK-Z/S-X. Zastosowanie: www.reh4mat.com. Kończyny Dolne Orteza stawu kolanowego z fiszbinami ortopedycznymi i zapięciem krzyżowym AM-OSK-Z/S-X po przebytych urazach stawu kolanowego, niewymagających unieruchomienia stawu kolanowego (skręcenia

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski Lekarski I (licencjackie)

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski Lekarski I (licencjackie) SYLABUS Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Specjalności: Poziom studiów: Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Rehabilitacja Kod modułu LK.3.E.022 II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym

Bardziej szczegółowo

Recommendations for rehabilitation of patients with osteoporosis

Recommendations for rehabilitation of patients with osteoporosis Recommendations for rehabilitation of patients with osteoporosis Zalecenia rehabilitacyjne dla pacjentów z osteoporozą Wojciech Roczniak, Magdalena Babuśka-Roczniak, Anna Roczniak, Łukasz Rodak, Piotr

Bardziej szczegółowo

ACOUSTIC WAVE THEAPY X-WAVE TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI

ACOUSTIC WAVE THEAPY X-WAVE TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI ACOUSTIC WAVE THEAPY X-WAVE TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI zaawansowane, nieinwazyjne leczenie cellulitu pomagające uzyskać gładką skórę w miejscach, gdzie zazwyczaj występują

Bardziej szczegółowo

a problemy z masą ciała

a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała Badanie NATPOL PLUS (2002): reprezentatywna grupa dorosłych Polek: wiek 18-94 lata Skutki otyłości choroby układu sercowo-naczyniowego cukrzyca

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Fizjoterapia kliniczna w reumatologii. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów. Fizjoterapia Studia I stopnia Stacjonarne

SYLABUS. Fizjoterapia kliniczna w reumatologii. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów. Fizjoterapia Studia I stopnia Stacjonarne SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizjoterapia kliniczna w reumatologii Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH U PACJENTÓW 65+ Włodzimierz Samborski Katedra Reumatologii i Rehabilitacji Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

Odżywianie osób starszych (konspekt)

Odżywianie osób starszych (konspekt) Prof. dr hab. med. Tomasz Kostka Odżywianie osób starszych (konspekt) GŁÓWNE CZYNNIKI RYZYKA CHOROBY WIEŃCOWEJ (CHD) wg. Framingham Heart Study (Circulation, 1999, 100: 1481-1492) Palenie papierosów Nadciśnienie

Bardziej szczegółowo

Samoleczenie. Elwira Smoleńska SKN Zdrowia Publicznego Warszawa, 2013 r.

Samoleczenie. Elwira Smoleńska SKN Zdrowia Publicznego Warszawa, 2013 r. Samoleczenie Elwira Smoleńska SKN Zdrowia Publicznego Warszawa, 2013 r. Start Konferencja Ałma-Ata, 1978 r. Ludzie mają prawo i obowiązek do zbiorowego i indywidualnego uczestniczenia w procesie planowania

Bardziej szczegółowo

Omułek Zielonowargowy

Omułek Zielonowargowy Omułek Zielonowargowy Pełna swoboda ruchów dzięki zdrowym stawom Źródło:Gesunde Gelenke dank Grünlippmuschel Ellen Heidböhmer Zwölf Helfer für Ihre Gesundheit C. Vietmeier, J. Oppermann, Dr. A. Schemionek

Bardziej szczegółowo

Opis programu Leczenie radioizotopowe

Opis programu Leczenie radioizotopowe Opis programu Leczenie radioizotopowe I. Leczenie radioizotopowe z zastosowaniem 131-I Leczenie dotyczy schorzeń tarczycy (choroby Graves-Basedowa, wola guzowatego, guzów autonomicznych). Polega ono na

Bardziej szczegółowo

Nutrend Flexit Drink

Nutrend Flexit Drink Nutrend Flexit Drink to wyjątkowo tani suplement o kompleksowym działaniu - chroni, odżywia i regeneruje tkankę łączną - stawy, torebki stawowe, chrząstki, ścięgna, więzadła oraz tkankę kostną. Skutecznie

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI

TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI zaawansowane, nieinwazyjne leczenie cellulitu pomaga osiągnąć gładką skórę w miejscach, gdzie zazwyczaj występują wgłębienia potwierdzona naukowo metoda zabiegów estetycznych

Bardziej szczegółowo

REHABILITACJA. Rehabilitację po operacyjnym leczeniu chrząstki moŝna ogólnie podzielić na cztery okresy:

REHABILITACJA. Rehabilitację po operacyjnym leczeniu chrząstki moŝna ogólnie podzielić na cztery okresy: CHONDROPLASTYKA Chrząstka stawowa to twarda tkanka, która znajduje się na końcu kości i w stawie, gdzie zapewnia równomierne obciąŝenie stawu i umoŝliwia wykonywanie ruchu. Chrząstka znosi duŝe obciąŝenia

Bardziej szczegółowo

Wysoka szczytowa moc impulsu, krótki czas jego trwania oraz długie

Wysoka szczytowa moc impulsu, krótki czas jego trwania oraz długie W HILTERAPIA stosuje się pulsacyjną emisję promieniowania laserowego. Wysoka szczytowa moc impulsu, krótki czas jego trwania oraz długie przerwy między impulsami sprawiają, że odpowiednio duża dawka energii

Bardziej szczegółowo

SLIMXL. Trójfazowy system odchudzania: oczyszcza organizm i redukuje wahania nastroju

SLIMXL. Trójfazowy system odchudzania: oczyszcza organizm i redukuje wahania nastroju SLIMXL Trójfazowy system odchudzania: oczyszcza organizm i redukuje wahania nastroju GRUPA DOCELOWA SlimXL to suplement diety przeznaczony dla kobiet: - z nadwagą i otyłością - które chcą tygodniowo zrzucić

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

inwalidztwo rodzaj pracy

inwalidztwo rodzaj pracy Zdrowie jest najważniejsze Wykłady wraz z konsultacjami medycznymi realizowane przez Stowarzyszenia na rzecz rozwoju wsi Bogufałów Źródło Baryczy w ramach wspierania realizacji zadania publicznego przez

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Arthryl, 1500 mg, proszek do sporządzania roztworu doustnego 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda saszetka zawiera 1500 mg glukozaminy

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1. www.polkard.org 2 http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/wroc/assets_08_03_16.pdf

Załącznik nr 1. www.polkard.org 2 http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/wroc/assets_08_03_16.pdf Załącznik nr 1 Opis programu zdrowotnego pn. Rozszerzenie dostępu do rehabilitacji kardiologicznej w ramach wtórnej prewencji chorób sercowo-naczyniowych 1. Opis problemu zdrowotnego Pomimo zaznaczającego

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

Osteosanum (Vision) suplement diety

Osteosanum (Vision) suplement diety Preparaty For Life VISION ziołowe Osteosanum (Vision) suplement diety Nutrimax+ (Vision) suplement diety Passilat (Vision) suplement diety Osteosanum (Vision) suplement diety Powiększ zdjęcie Cena za 144.00

Bardziej szczegółowo

Trzymaj się prosto! program profilaktyki wad postawy

Trzymaj się prosto! program profilaktyki wad postawy Trzymaj się prosto! program profilaktyki wad postawy Przesłanki do realizacji programu: Wady postawy to coraz większy problem zdrowotny naszego społeczeństwa. W ostatnich latach znacząco wzrosła ilość

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo