Rozszerzenie zmysłów poprzez komputer pomiary termiczne, optyczne ielektryczne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rozszerzenie zmysłów poprzez komputer pomiary termiczne, optyczne ielektryczne"

Transkrypt

1 Rozszerzenie zmysłów poprzez komputer pomiary termiczne, optyczne ielektryczne Mario Gervasio, Marisa Michelini, Rossana Viola Research Unit in Physics Education, University of Udine, Italy Streszczenie: Przesłanki użycia komputera wszkolnym laboratorium są rozliczne, poczynając od uwarunkowań społecznych współczesnego świata po powody aparaturowe.przedstawionoprzykładyzastosowania komputera wtrzechgałęziachfizyki:1.czteropunktowy pomiartemperatury wfunkcji czasu, 2. pomiar natężenia światła wfunkcji położenia wzjawisku dyfrakcji i3. pomiar oporu elektrycznego nadprzewodników wfunkcji temperatury za pomocą metody czterech punktów.pomiary przeprowadzane były za pomocą sondy konstrukcji Uniwersytetu wudine. Expanding our senses by computer thermal, optical and electrical measurements Abstract:Thereasonstousethecomputerinschoollaboratoriesarediscussed,startingfromsocial demand and ending on technical advantages. Three examples of the use of computer at school experiments are shown variations of temperature vs. time by four point gauge, measurements of the light intensity vs. position in adiffraction experiment, dependence of resistance in superconductors vs. temperature. Measurements were done with the use of asystem constructed at the University of Udine. 1. Znaczenie czujników on-line wszkolnym laboratorium Społeczne, metodologiczno-dyscyplinarne i praktyczne powody przemawiają za użyciem komputerów wszkolnym laboratorium, gdyż: Nasze życie codzienne jest całkowicie skomputeryzowane, staje się zatem ważne ze społecznego punktu widzeniaprzygotowaniestudentówdokorzystaniazmetod inarzędzi technologii informacyjnej. Wlaboratoriach naukowych komputery zarządzają danymi isą nierozłączną (integralną) częścią badań naukowych. Eksperymenty on-line pozwalają studentom poznać metody badawcze fizyki. Na poziomie praktycznym, doświadczenia on-line oferują skuteczność, wydajność, oszczędność czasu, niezawodność, precyzję ipowtarzalność wyników pomiarów.co więcej,pozwalająonenatychmiastowoibezpośredniozapoznaćsięzprzebiegiemzjawiskafizycznego dzięki następującym możliwościom: obserwacjazdarzeńowiele szybszychiwolniejszych niż pozwala na to mierzenie ręczne pomiary wniedostępnych miejscach łatwiejsze gromadzenie danych, pozwalające na porównanie wyników na diagramach iwykresach, poszukiwaniecharakterystykiróżnychinformacjioanalizowanych systemach (np. energetycznych) badanieprocesównieliniowychdziękiszybkiemupobieraniu danych; jest to niemożliwe wtradycyjnym laboratorium,gdzie pomiary wykonujesię wpoczątkowymikońcowymstanierównowagi;pozwalatona porównanie danych doświadczalnych imodeli teoretycznych. Powyższe możliwości czynią przeprowadzanie doświadczeń wszkole bliższymi rzeczywistości, aprzez to bardziej interesującymi istymulującymi. Doświadczenia on-line pozwalają na: oszczędność czasu idobrą powtarzalność pomiarów, przez co jest możliwe skupienie uwagi na uzyskiwanych wynikach ina planowaniu eksperymentu gromadzenie dużej ilości danych pozwalające na użycie metod statystycznych skupienie uwagę na pojęciowym aspekcie procedury pomiaru, tj. ustawieniu ikalibracji systemu, wybieraniu czasu pomiaru, czułości, rozdzielczości itp. śledzenie wczasie rzeczywistym ewolucji zjawiska, co pobudza uczniów do szukania interpretacji oraz wspólnej dyskusji zastosowaniefunkcjikontrolieksperymentu,co pozwala na poznanie takich pojęć, jak sprzężenie zwrotne, stabilność, nieliniowość; pojęcia te są wprowadzeniem do automatyzacji procesów. Oczywiście, doświadczenia on-line nie mogą inie muszą być jedynym tylko sposobem przeprowadzania doświadczeń laboratoryjnych. POSTEPY FIZYKI TOM 60 ZESZYT6 ROK

2 2. Czujniki USB jako propozycja rozszerzenia zmysłów Skutecznie dydaktycznie pomiary on-line wlaboratoriach szkolnych, szczególnie na niższym poziomie nauczania (12 16 lat), wymagają używania prostych systemów, składających się zczujników połączonych bezpośrednio do komputera za pomocą portu USB. Zazwyczaj oprogramowanie oferuje kilka opcji iużytkownik może dokonać np. kalibracji czujnika, włączyć pomiar, zarządzać plikami, ustawiać czas próbkowania,wybieraćliczbę użytych czujników, ustalać skale wykresów itd. Przedstawimy teraz 3przykłady systemów do pomiarów zjawisk termicznych, optycznych ielektrycznych. 3. Pomiary temperatury wczasie rzeczywistym za pomocą układu TERMOCRONO Termocrono to układ on-line umożliwiający pomiary temperatury wczasie rzeczywistym za pomocą czterech czujników.pozwalaon na śledzenienietylkostanówustalonychaleiprocesówtermodynamicznych.podłączeniedo komputera zrealizowane jest za pomocą portu USB. System pomiarowyskładasię zczęści sprzętowejiprogramu. Część sprzętowa zawiera układ do zbierania danych oraz układ konwersji analogowo-cyfrowej.pomiar temperatury jest oparty na mierzeniu wstecznego prądu nasycenia diody germanowej spolaryzowanej zaporowo. Opór diody germanowejspolaryzowanejzaporowo zależy silnie od temperatury. Konwersja jest typu prądowo-czasowego i wykorzystuje dokładność komputerowego oscylatora kwarcowego. Prąd płynący przez każdą zdiod (z tego samego zasilania komputera) ładuje kondensator podłączony do komparatoranapięcia, który reaguje na zadaną minimalną imaksymalną wartość napięcia. Generator monostabilny wytwarzafalęprostokątną,począwszyodmomentu,wktórym została zarejestrowanazadanaminimalnawartośćnapięcia, aż do momentu, wktórym zarejestrowano maksymalną wartość napięcia. Wten sposób czas, przez jaki jest generowana fala, zależy od czasu ładowania się kondensatora, ten zaś od oporu diody wmomencie pomiaru (zgodnie ze wzorem na stałą czasowąτ=rc). Czas trwania fali prostokątnej jest mierzony za pomocą oscylatora kwarcowego (16 MHz) zliczana jest liczba impulsów fali. Liczba ta zależy bezpośrednio od temperaturydiody.licznikimpulsówjest32-bitowy;22-gi bit (tj zliczeń) przerywa pomiar: powyżej tej wartości czujnik może pracować niepoprawnie. Karta interfejsu, używająca mikrokontrolera18f252 firmy Microchip Technology, jest użyta do czytania wtym samym czasie czterechzliczeń zczterech niezależnychczujników. ZliczeniasąprzesyłanedokomputeraprzezportUSBprzy użyciu dekodującego modułu FT245BM. Rysunek 1pokazuje układ znajdujący się wmałym pudełku (9 cm 4cm 1,5 cm). Diodowe czujniki temperaturowe są połączone do czterech kabli bipolarnych (o długości 2m), które są podłączone do pudełka przez jeden tylko łącznik. Cztery czujniki mogą być użyte także niezależnie. Rys. 1. Układ do wykrywania sygnałów ikonwerter analogowo-cyfrowy nabyty przez Termocrono Rysunek 2pokazuje interfejs użytkownika: umożliwia on wizualizację wtym samym czasie wykresu danych zjednego lub wszystkich czujników. Skala wykresów może być dynamiczna lub zadana. Specyficzna funkcja układu pozwala na kalibrację przez porównanie zinnym termometrem wminimalnej (2) imaksymalnej (15) liczbie termicznie równowagowychstanów.wartości temperaturysą wyznaczaneprzezukład poprzezdopasowanie pomiędzy punktami kalibracji, przy zastosowaniu regresji nieliniowej. Rys. 2. Interfejs użytkownika oprogramowania układu Termocrono Zakres pomiarowy układu wynosi [ 10 C,+100 C], czułość:0,1 C,dokładnośćpomiaru:±0,3 C.Każdagrupa POSTEPY FIZYKI TOM 60 ZESZYT6 ROK

3 czujników wymaga kalibracji przed użyciem. Kalibracja jest stabilna dla tej samej grupy sprzętu komputerowego. Funkcja programu Real Time Plot uruchamia pomiar. Pomiar jest dokonywany co sekundę ina ekranie komputera pojawia się wykres wczasie rzeczywistym. Wykresy itabelkimogąbyćzapisywanenadysku,abymożnajeponowniewczytaćdo badaniai/lub wydrukować.formatzapisutabelekzdanymijestzgodnyzkażdymarkuszemkalkulacyjnym. Układ może współpracować zkażdym komputerem posiadającym port USB Przykłady pomiarów Układ pomiarowy Termocrono dzięki swojej prostocie ielastyczności [Michelini istefanel, 2004; Michelini ipighin, 2005] proponowany jest jako rozszerzenie zmysłów dla doświadczalnego badania zjawisk przyrodniczych przez młodszych uczniów lub nawet przedszkolaków. Dzięki czułości, dokładności iszybkości pobierania danych, pozwala doświadczalnie badać procesy dynamiczne. Pozwala on także na badanie stanów przejściowych inietrwałych, takich jak impulsy ifale termiczne [Mazzera 1996]. Poniżej zaprezentowano kilka przykładów pomiarów, istotnych zróżnych powodów dla zrozumienia znaczenia pomiaru temperatury izerowej zasady termodynamiki. A) Dwa czujniki znajdują się na stole; student bierze wręcepierwszyznich,następnieobaiwkońcuponownie kładzie jeden czujnik na stół. Todoświadczenie uświadamia studentowi, że: stółijegoręcesą dwomaukładamioróżnychistałych temperaturach, czujnik mierzy swoją temperaturę, informację o temperaturze otrzymuje się tylko wtedy,kiedyczujnikiukładsąwrównowadzetermicznej, różnica długości czasu trwania faz ogrzewania ioziębiania czujnika jest spowodowana przez różne efektywności sprzężenia termicznego. B) Na rysunku 3pokazano zmiany wczasie temperatury dwóch mas wody (m 1 =300 gwt 1 =10,2 C im 2 =150 gwt 2 =49,8 C). Układ jest złożony zpojemnika zawierającego wodę omasie m 1 iwłożonego do drugiegopojemnika,zwodąomasiem 2.Dwaukładydążą do wspólnej temperatury równowagowej, tj. średniej wa- Rys. 3. Ewolucja wczasie temperatury dwóch mas wody: 300gi150gotemperaturzepoczątkowejodpowiednio10,2 C i49,8 C żonej temperatur początkowych, gdzie wagą statystyczną są masy tych ciał (praworównowagitermicznejfouriera). Końcowątemperaturąstanurównowagijest24,1 C,copozwala obliczyć równoważne masy pojemników ( równoważne masie wody). C) Czujnikileżąnastole(wtemperaturzepokojowej) isą przykrytefoliami zróżnychmateriałów (np.folią metalową, folią plastikową, kartonem); student kładzie rękę na czujniku iczeka na stan równowagi termicznej. Todoświadczenieuświadamiastudentowi,żeczujniki osiągajątakąsamątemperaturę,alewróżnymczasie,który zależy od grubości folii ijej przewodności cieplnej. D)Rysunek4pokazujedaneotrzymane,kiedycztery czujniki są pokryte różnymi masami aluminium (0, 2, 4 i10 g) oraz zostały włożone wdużą masę ciepłej wody (proces izotermiczny). Rys.4. Ewolucjawczasietemperatury 4czujników zróżnymi masami wwielkiej ilości ciepłej wody Zależność uzyskania równowagi masy aluminium od czasu pozwala zrozumieć znaczenie pojęcia czasu odpowiedzi systemu oraz go obliczyć, Możliwe jest badania wykładniczejzależnościzmiantemperaturywtrakcieosiągania równowagi termicznej. 4. Prosty układ do eksperymentów dyfrakcyjnych: Lucegrafo Przedstawiamy poniżej opis sprzętu komputerowego ioprogramowania dla prostych, domowych układów pomiaru on-line natężenia światła wfunkcji położenia. Wyposażenie zestawu doświadczalnego jest elementarne: komercyjny potencjometr liniowy ze znacznikiem, fototranzystor,pudełko montażowe, kabel USB. Rysunek 5pokazujefototranzystorwłożonywaluminiowąobudowęrazemzsuwakiempotencjometrutak, aby sygnał optyczny był skorelowany zpołożeniem poprzez opór potencjometru. Mały prostokątny ekran (12 cm 2cm),umieszczonynawspólnympostumenciepozwalana jakościową ocenę rozkładu natężenia światła. Wcentrum ekranu jest otwór (o powierzchni 1mm 2 )pełniący rolę diafragmy dla sensora optycznego. Dodatkowo możliwe POSTEPY FIZYKI TOM 60 ZESZYT6 ROK

4 jest zamontowanie regulacji położenia za pomocą śruby mikrometrycznej. Oba czujniki (potencjometru ifototranzystora) są połączone do procesora komputera przez port USB. Kalibracja systemu jest wykonywana przez pomiar intensywnościświatławfunkcjiodległościodpunktowego źródła. Eksperymentalna zależność intensywności światła od kwadratu odległości jest zarówno potwierdzeniem założonej funkcji transferu jak isposobem na znalezienie nieznanych parametrów układu. A) Badanie rozkładu natężenia światła wobrazie dyfrakcji. Jakościowe badanie obrazu dyfrakcji na ekranie przy zmianie odległości D pomiędzy szczeliną a ekranem: ekran przechwytuje stały kątowy rozkład natężenia światła tak, że odległości minimów imaksimów od centralnego maksimum wzrastają proporcjonalnie do odległości D. Układ ten nie może przedstawić wtej samej skali natężenia zarówno centralnego maksimum jak itych leżących wpobliżu, chyba że natężenie wejściowe zostanie zredukowane (porównaj rys. 7irys. 8). Daje to możliwośćdyskusjizarównocharakterystykobrazudyfrakcjijak idziałania czujników optycznych. Rys. 5. Układ Lucegrafo Rys. 7. Obraz dyfrakcji zukładem wzakresie minimum czułości Rys. 6. Aparat do pomiarów Układ posiada 3przedziały czułości tak, aby zmierzyć natężenie maksimów dyfrakcyjnych aż do 12-tego maksimum oraz maksimum centralne; pomiaru dokonujemywodległości2modpojedynczegootworuośrednicy 0,1 mm, przy użyciu lasera odługości faliλ 650 Å. Oprogramowanie: Podczas pomiaru układ zbiera iprzedstawia na ekranie pary wartości (I,x) (natężenie światła, położenie), zarówno wformie graficznej inumerycznej, Pomiary dokonywane są co 1s, tak więc przesuwając kursor liniowo otrzymujesięwciągu10minutprzestrzennyrozkładnatężenia światła na długości60 cm. Pomiar ten jest przedstawianywpostacizależnościliniowej:natężenienawykresie jest przedstawione warbitralnie wybranych jednostkach, proporcjonalnych do natężenia światła oddziałującego na czujnik. Poniżej przedstawiono kilka przykładów ćwiczeń, niemożliwych do przeprowadzenia wtradycyjnych laboratoriach dydaktycznychbez czujników komputerowych. Rys.8. Obrazdyfrakcji zukładem wzakresiemaksimumczułości B) Analiza wysokości maksimum PrawodyfrakcjiwprzybliżeniuFraunhoferadlanatężeniaświatła I M wmaksimumrzędu M>0wodniesieniu do natężenia maksimum centralnego I 0 : I M 4 = I 0 π 2 (2M+1) 2 wyraża proporcjonalność pomiędzy szczytowym pikiem aodwrotnością kwadratu odległości od centralnego maksimum na ekranie. POSTEPY FIZYKI TOM 60 ZESZYT6 ROK

5 Itak,przezwprowadzenieprzybliżonejzależnościdla położenia maksimum: X M X 0 D =(2M+1) λ 2a równanie poprzednie może być zapisane prościej: I ( M Dλ ) 2 1 = I 0 πa (X M X 0 ) 2 1 ( πa ) 1 = (X M X 0 ) IM Dλ I0 Wykreślając 1/ I M wzależności od X M X 0 otrzymuje się, wprzybliżeniu, linię prostą (rys. 9). umożliwiającymi pomiar napięcia na próbce (pomiędzy dwoma wewnętrznymi punktami styczności) do poziomu oporu rzędu milioma. Napięcie kontaktowe na stykach możnapominąć,ponieważwyjściowenapięcieodniesienia możebyćustalonepoprzezukładpomiarowy;minimalizujemywtensposóbprądwejściowywzmacniaczaoperacyjnego.zakreswzmocnieniawynosiod5(otwarcieobwodu) do1000.drugiwzmacniaczgwarantujemierzonewartości rzędu mv.pomiartemperaturyjest prowadzonyprzezplatynowy opornikpt100 (R=100Ωw0 C)orozdzielczości 0,4Ω/ C.12-bitowy przetwornik analogowo-cyfrowy (ADC) wystarcza do pomiaru temperatury wzakresie roboczym zdokładnością lepszą od 0,1 C. Pozyskiwanie danych ioprogramowanieinterfejsu: Pomiary temperatury ioporności właściwej są przeprowadzane przy użyciu 12-bitowego przetwornika ADC oraz programowalnego multipleksera PIC 18F252 firmy Microchip Technology. Dane są dostarczane przez USB przy użyciu modułu dekodera. Interfejs (rys. 10) jest bardzoprostyiprzyjazny.wykresysągenerowanenaekranie wczasie rzeczywistym. Rys.9.Odwrotnośćpierwiastkakwadratowegonatężeniamaksimum jako funkcja jego odległości od maksimum głównego. Przypadekdlaszczeliny12µmiodległości ekranu D=1,4m. Natężenie maksimum głównego może zostać obliczone zkąta nachylenia prostej przechodzącej przez początek układu współrzędnych, korzystając znatężenia pozostałych maksimów. 5. Pomiar oporu nadprzewodników wfunkcji temperatury Rozwiązania elektroniczne dla pomiarów: Opór próbki jest mierzony wczterech punktach nadprzewodnikależących na linii prostej,za pomocąpomiaru napięcia pomiędzy dwoma wewnętrznymi punktami, przy natężeniu prądu przepływającego (między punktami zewnętrznymi) 100 ma. Ustaloną stałą wartość prądu otrzymujesię przez podanie stałego napięcia odniesienia za pomocą diody Zenera wobwodzie zdwoma wzmacniaczami operacyjnymi Rys. 10. Interfejs użytkownika Skrzynka pomiarowa Rysunek 11 przedstawia układ pomiarowy. Cylindryczne pudełko A1 stanowi przestrzeń grzewczą. Pręt Rys. 11. Układ pomiarowy oporu nadprzewodników POSTEPY FIZYKI TOM 60 ZESZYT6 ROK

6 miedzianypojemnikazostajeumieszczonywciekłymazocie.grzejnikskładasięzdwóchoporników100ω(1watt) wukładzierównoległym,umieszczonychnapodstawiepojemnikaa1. Wzrost temperaturyjest regulowanyvia software za pomocą potencjometru typu helipot podłączonego do tranzystora mocy stabilizującego prąd grzejnika. Pomiary oporu przeprowadzasię na rampie zmian temperatury. Układ testujący Czujnik temperatury jest połączony zpróbką wpudełku A1 aprzewody są zebrane wprzykrywce termosu zawierającego ciekły azot. Testowanie danych Na rysunku 12 pokazano otrzymywanie danych na rampie zmian temperatury 0,02 C/s. Rys.12.Otrzymywaniedanychzkomercyjnej próbkinadprzewodnika grzanej zprędkością 0,02 Cna sekundę Literatura [1] M. Michelini, L elaboratore nel laboratorio didattico di fisica: nuove opportunità per l apprendimento, Giornale di Fisica XXXIII, 4, 1992, p [2] E. Mazzega, M. Michelini, Termograjb: un sistema per misure di temperatura on-line nel laboratorio didattico, La Fisica nella Scuola XXII, 4, 1990, p. 38. [3] D. Girardini, A. Sconza, E. Mazzega. M. Michelini, Studiodellaconduzione del caloreconl utilizzodelcomputer on-line, La Fisica nella Scuola XXIV, 2, 1991, p. 71. [4] E.Mazzega, M.Michelini, On-linemeasurements ofthermal conduction in solids: an experiments for high school and undergraduate students, Teaching the Science of CondensedMatterandNewMaterials,GIREP-ICPEBook,Forum [5] E. Mazzega, M. Michelini, Termografo: a computer on-line acquisition system for physics education, Teaching the Science of Condensed Matter and New Materials, GIREP-ICPEBook, Forum 1996, p. 239; M. Gervasio, M. Michelini, TERMOCRONO. Un semplice sistema economicoeflessibilepermisureditemperaturaintemporeale, Didamatica 2006 Atti, red. A. Andronico, F. Aymerich, G. Fenu, AICA, Cagliari 2006, p [6] V. Mascellani, E. Mazzega, M. Michelini, Nuove opportunità di apprendimento in ottica mediante l uso dell elaboratore, La Fisica nella Scuola XXII, suppl. 4, 4, 1989, p. 48. [7] V.Mascellani, E. Mazzega, M. Michelini, Un sistema per esperienze di ottica on-line eindicazioni per attività didattiche nello studio della dffiazione ottica, La Fisica nella Scuola XXV, (Speciale congiunto AIF-SIF), 1992, p. l32. [8] F. Corni, V.Mascellani, E. Mazzega, M. Michelini, G. Ottaviani, A simple on-line system employed in experiments, Light and Information, GIREPAbstract Book, red. L.C. Pereira, J.A. Ferreira, H.A. Lopes, Univ.do Minho, Braga [9] A.Frisina,M.Michelini, Physicalopticswithon-linemeasurements of light intensity,teaching the Science of CondensedMatterandNewMaterials,GIREP-ICPEBook,Forum 1996, p Tłumaczenie: dr Przemysław Miszta POSTEPY FIZYKI TOM 60 ZESZYT6 ROK

Rozszerzenie zmysłów poprzez komputer pomiary termiczne, optyczne i elektryczne

Rozszerzenie zmysłów poprzez komputer pomiary termiczne, optyczne i elektryczne Rozszerzenie zmysłów poprzez komputer pomiary termiczne, optyczne i elektryczne Mario Gervasio, Marisa Michelini, Rossana Viola Research Unit in Physics Education, University of Udine, Italy Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora.

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. I. Cel ćwiczenia ĆWICZENIE 6 Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. Badanie właściwości wzmacniaczy tranzystorowych pracujących w układzie wspólnego kolektora. II.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 425. Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych. Woda. Ciało stałe Masa kalorymetru z ciałem stałym m 2 Masa ciała stałego m 0

Ćwiczenie 425. Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych. Woda. Ciało stałe Masa kalorymetru z ciałem stałym m 2 Masa ciała stałego m 0 2014 Katedra Fizyki Nazwisko... Data... Nr na liście... Imię... Wydział... Dzień tyg... Godzina... Ćwiczenie 425 Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych Masa suchego kalorymetru m k = kg Opór grzałki

Bardziej szczegółowo

Badanie własności diód krzemowej, germanowej, oraz diody Zenera

Badanie własności diód krzemowej, germanowej, oraz diody Zenera 23 kwietnia 2001 Ryszard Kostecki Badanie własności diód krzemowej, germanowej, oraz diody Zenera Streszczenie Celem tej pracy jest zapoznanie się z tematyką i zbadanie diód krzemowej, germanowej, oraz

Bardziej szczegółowo

Ile wynosi całkowite natężenie prądu i całkowita oporność przy połączeniu równoległym?

Ile wynosi całkowite natężenie prądu i całkowita oporność przy połączeniu równoległym? Domowe urządzenia elektryczne są często łączone równolegle, dzięki temu każde tworzy osobny obwód z tym samym źródłem napięcia. Na podstawie poszczególnych rezystancji, można przewidzieć całkowite natężenie

Bardziej szczegółowo

Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem

Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem Ćwiczenie E7 Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem E7.1. Cel ćwiczenia Prąd elektryczny płynący przez przewodnik wytwarza wokół niego pole magnetyczne. Ćwiczenie polega na pomiarze

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Wirtualny VU2012

Uniwersytet Wirtualny VU2012 XII Konferencja Uniwersytet Wirtualny VU2012 M o d e l N a r z ę d z i a P r a k t y k a Andrzej ŻYŁAWSKI Warszawska Wyższa Szkoła Informatyki Marcin GODZIEMBA-MALISZEWSKI Instytut Technologii Eksploatacji

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Krystalografii specjalizacja: Fizykochemia związków nieorganicznych

Laboratorium z Krystalografii specjalizacja: Fizykochemia związków nieorganicznych Uniwersytet Śląski - Instytut Chemii Zakład Krystalografii ul. Bankowa 14, pok. 133, 40-006 Katowice tel. 0323591197, e-mail: izajen@wp.pl opracowanie: dr Izabela Jendrzejewska Laboratorium z Krystalografii

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 71: Dyfrakcja światła na szczelinie pojedynczej i podwójnej

Ćwiczenie nr 71: Dyfrakcja światła na szczelinie pojedynczej i podwójnej Wydział Imię i nazwisko 1. 2. Rok Grupa Zespół PRACOWNIA Temat: Nr ćwiczenia FIZYCZNA WFiIS AGH Data wykonania Data oddania Zwrot do popr. Data oddania Data zaliczenia OCENA Ćwiczenie nr 71: Dyfrakcja

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów.

Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów. ĆWICZENIE 4 Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów. I. Cel ćwiczenia Zapoznanie się z układami zasilania tranzystorów. Wybór punktu pracy tranzystora. Statyczna prosta pracy. II. Układ

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ TRANSPORTU KATEDRA LOGISTYKI I TRANSPORTU PRZEMYSŁOWEGO NR 1 POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO Katowice, październik 5r. CEL ĆWICZENIA Poznanie zjawiska przesunięcia fazowego. ZESTAW

Bardziej szczegółowo

Rys. 1 Schemat układu L 2 R 2 E C 1. t(0+)

Rys. 1 Schemat układu L 2 R 2 E C 1. t(0+) Autor: Piotr Fabijański Koreferent: Paweł Fabijański Zadanie Obliczyć napięcie na stykach wyłącznika S zaraz po jego otwarciu, w chwili t = (0 + ) i w stanie ustalonym, gdy t. Do obliczeń przyjąć następujące

Bardziej szczegółowo

E104. Badanie charakterystyk diod i tranzystorów

E104. Badanie charakterystyk diod i tranzystorów E104. Badanie charakterystyk diod i tranzystorów Cele: Wyznaczenie charakterystyk dla diod i tranzystorów. Dla diod określa się zależność I d =f(u d ) prądu od napięcia i napięcie progowe U p. Dla tranzystorów

Bardziej szczegółowo

Systemy i architektura komputerów

Systemy i architektura komputerów Bogdan Olech Mirosław Łazoryszczak Dorota Majorkowska-Mech Systemy i architektura komputerów Laboratorium nr 4 Temat: Badanie tranzystorów Spis treści Cel ćwiczenia... 3 Wymagania... 3 Przebieg ćwiczenia...

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne sieci komputerowe

Nowoczesne sieci komputerowe WYŻSZA SZKOŁA BIZNESU W DĄBROWIE GÓRNICZEJ WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA INFORMATYKI I NAUK SPOŁECZNYCH Instrukcja do laboratorium z przedmiotu: Nowoczesne sieci komputerowe Instrukcja nr 1 Dąbrowa Górnicza, 2010

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka

Politechnika Białostocka Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: ELEKTRONIKA 2 Kod: ES1C400 026 UKŁADY UZALEŻNIEŃ CZASOWYCH Białystok 2014

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Pomiary mocy w układach trójfazowych dla różnych charakterów obciążenia"

Ćwiczenie: Pomiary mocy w układach trójfazowych dla różnych charakterów obciążenia Ćwiczenie: "Pomiary mocy w układach trójfazowych dla różnych charakterów obciążenia" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską

Bardziej szczegółowo

2.1 Cechowanie termopary i termistora(c1)

2.1 Cechowanie termopary i termistora(c1) 76 Ciepło 2.1 Cechowanie termopary i termistora(c1) Celem ćwiczenia jest zbadanie zależności temperaturowej oporu termistora oraz siły elektromotorycznej indukowanej w obwodach z termoparą. Przeprowadzane

Bardziej szczegółowo

Ciało Doskonale Czarne

Ciało Doskonale Czarne Marcin Bieda Ciało Doskonale Czarne (Instrukcja obsługi) Aplikacja została zrealizowana w ramach projektu e-fizyka, współfinansowanym przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (POKL)

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 42 WYZNACZANIE OGNISKOWEJ SOCZEWKI CIENKIEJ. Wprowadzenie teoretyczne.

Ćwiczenie 42 WYZNACZANIE OGNISKOWEJ SOCZEWKI CIENKIEJ. Wprowadzenie teoretyczne. Ćwiczenie 4 WYZNACZANIE OGNISKOWEJ SOCZEWKI CIENKIEJ Wprowadzenie teoretyczne. Soczewka jest obiektem izycznym wykonanym z materiału przezroczystego o zadanym kształcie i symetrii obrotowej. Interesować

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM METROLOGII

LABORATORIUM METROLOGII LABORATORIUM METROLOGII POMIARY TEMPERATURY NAGRZEWANEGO WSADU Cel ćwiczenia: zapoznanie z metodyką pomiarów temperatury nagrzewanego wsadu stalowego 1 POJĘCIE TEMPERATURY Z definicji, która jest oparta

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE KĄTA BREWSTERA 72

WYZNACZANIE KĄTA BREWSTERA 72 WYZNACZANIE KĄTA BREWSTERA 72 I. ZAGADNIENIA TEORETYCZNE Polaryzacja światła. Zjawisko polaryzacji światła przy odbiciu od powierzchni dielektrycznej kąt Brewstera. Prawa odbicia i załamania światła na

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU

KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU Uniwersytet Rzeszowski WYDZIAŁ KIERUNEK Matematyczno-Przyrodniczy Fizyka techniczna SPECJALNOŚĆ RODZAJ STUDIÓW stacjonarne, studia pierwszego stopnia KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU NAZWA PRZEDMIOTU WG PLANU

Bardziej szczegółowo

Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych Laboratorium Metrologii I. Grupa. Nr ćwicz.

Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych Laboratorium Metrologii I. Grupa. Nr ćwicz. Laboratorium Metrologii I Politechnika zeszowska akład Metrologii i Systemów Pomiarowych Laboratorium Metrologii I Mostki niezrównoważone prądu stałego I Grupa Nr ćwicz. 12 1... kierownik 2... 3... 4...

Bardziej szczegółowo

PANEL SŁONECZNY NXT. Rozpocznij

PANEL SŁONECZNY NXT. Rozpocznij Panel Słoneczny NXT Panel Słoneczny NXT Opis Zadanie polega na badaniu możliwości generowania prądu przez panel słoneczny poprzez analizę mocy wyjściowej urządzenia [W]. Eksperymentalnie sprawdzony zostanie

Bardziej szczegółowo

Instytut Fizyki Doświadczalnej Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UNIWERSYTET GDAŃSKI

Instytut Fizyki Doświadczalnej Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UNIWERSYTET GDAŃSKI Instytut Fizyki Doświadczalnej Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UNIWERSYTET GDAŃSKI I. Zagadnienia do opracowania. 1. Struktura pasmowa ciał stałych. 2. Klasyfikacja ciał stałych w oparciu o teorię

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Właściwości wybranych elementów układów elektronicznych"

Ćwiczenie: Właściwości wybranych elementów układów elektronicznych Ćwiczenie: "Właściwości wybranych elementów układów elektronicznych" Opracowane w ramach projektu: "Informatyka mój sposób na poznanie i opisanie świata realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki.

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z laboratorium proekologicznych źródeł energii

Sprawozdanie z laboratorium proekologicznych źródeł energii P O L I T E C H N I K A G D A Ń S K A Sprawozdanie z laboratorium proekologicznych źródeł energii Temat: Wyznaczanie charakterystyk prądowo-napięciowych modułu ogniw fotowoltaicznych i sprawności konwersji

Bardziej szczegółowo

Przystawka oscyloskopowa z analizatorem stanów logicznych. Seria DSO-29xxA&B. Skrócona instrukcja użytkownika

Przystawka oscyloskopowa z analizatorem stanów logicznych. Seria DSO-29xxA&B. Skrócona instrukcja użytkownika Przystawka oscyloskopowa z analizatorem stanów logicznych Seria DSO-29xxA&B Skrócona instrukcja użytkownika Zawartość zestawu: Przystawka DSO-29XXA lub DSO-29XXB Moduł analizatora stanów logicznych Sondy

Bardziej szczegółowo

Pomiar ogniskowych soczewek metodą Bessela

Pomiar ogniskowych soczewek metodą Bessela Ćwiczenie O4 Pomiar ogniskowych soczewek metodą Bessela O4.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wyznaczenie ogniskowych soczewek skupiających oraz rozpraszających z zastosowaniem o metody Bessela. O4.2.

Bardziej szczegółowo

Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa

Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa Kraków 2008 Układ pomiarowy. Pomiar czułości widmowej fotodetektorów polega na pomiarze fotoprądu w funkcji długości padającego na detektor promieniowania. Stanowisko

Bardziej szczegółowo

EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego)

EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego) 6COACH 26 EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego) Program: Coach 6 Projekt: na ZMN060c CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\EKG\EKG_zestaw.cma Przykład wyników: EKG_wyniki.cma

Bardziej szczegółowo

Doświadczalne wyznaczanie współczynnika sztywności (sprężystości) sprężyny

Doświadczalne wyznaczanie współczynnika sztywności (sprężystości) sprężyny Doświadczalne wyznaczanie współczynnika sztywności (sprężystości) Wprowadzenie Wartość współczynnika sztywności użytej można wyznaczyć z dużą dokładnością metodą statyczną. W tym celu należy zawiesić pionowo

Bardziej szczegółowo

AP Automatyka: Sonda do pomiaru wilgotności i temperatury HygroClip2-S

AP Automatyka: Sonda do pomiaru wilgotności i temperatury HygroClip2-S AP Automatyka: Sonda do pomiaru wilgotności i temperatury HygroClip2-S Do aplikacji związanych z kontrolą wilgotności względnej i temperatury powietrza, w których liczy się dokładność pomiarów, proponujemy

Bardziej szczegółowo

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Sensory (czujniki)

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Sensory (czujniki) Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne Sensory (czujniki) 1 Zestawienie najważniejszych wielkości pomiarowych w układach mechatronicznych Położenie (pozycja), przemieszczenie Prędkość liniowa,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 53. Soczewki

Ćwiczenie 53. Soczewki Ćwiczenie 53. Soczewki Małgorzata Nowina-Konopka, Andrzej Zięba Cel ćwiczenia Pomiar ogniskowych soczewki skupiającej i układu soczewek (skupiająca i rozpraszająca), obliczenie ogniskowej soczewki rozpraszającej.

Bardziej szczegółowo

- Porównanie reflektometrów optycznych - IDEAL OTDR & Noyes M200 - Kolorowy wyświetlacz dotykowy

- Porównanie reflektometrów optycznych - IDEAL OTDR & Noyes M200 - Kolorowy wyświetlacz dotykowy - Porównanie reflektometrów optycznych - IDEAL & Noyes - Specyfikacja ogólna Wyświetlacz IDEAL Quad & MM rozdzielczości Kolorowy wyświetlacz dotykowy Wymiary 250 x 125 x 75 mm 230 x 110 x 70 mm Waga z

Bardziej szczegółowo

Wzorcowanie mierników temperatur Błędy pomiaru temperatury

Wzorcowanie mierników temperatur Błędy pomiaru temperatury Katedra Termodynamiki, Teorii Maszyn i Urządzeń Cieplnych W9/K2 Miernictwo Energetyczne laboratorium Wzorcowanie mierników temperatur Błędy pomiaru temperatury Instrukcja do ćwiczenia nr 3 Opracował: dr

Bardziej szczegółowo

Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury. Czujniki stacjonarne.

Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury. Czujniki stacjonarne. Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury Niemiecka firma Micro-Epsilon, której WObit jest wyłącznym przedstawicielem w Polsce, uzupełniła swoją ofertę sensorów o czujniki podczerwieni

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ.. LABORATORIUM FIZYCZNE

WYDZIAŁ.. LABORATORIUM FIZYCZNE W S E i Z W WASZAWE WYDZAŁ.. LABOATOUM FZYCZNE Ćwiczenie Nr 10 Temat: POMA OPOU METODĄ TECHNCZNĄ. PAWO OHMA Warszawa 2009 Prawo Ohma POMA OPOU METODĄ TECHNCZNĄ Uporządkowany ruch elektronów nazywa się

Bardziej szczegółowo

Research & Development Ultrasonic Technology / Fingerprint recognition DATA SHEETS. Opis karty OPCONZ. http://www.optel.pl email: optel@optel.

Research & Development Ultrasonic Technology / Fingerprint recognition DATA SHEETS. Opis karty OPCONZ. http://www.optel.pl email: optel@optel. Research & Development ltrasonic Technology / Fingerprint recognition DATA SHEETS & Opis karty OPCONZ http://www.optel.pl email: optel@optel.pl Przedsiębiorstwo Badawczo-Produkcyjne OPTEL Spółka z o.o.

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym Ćwiczenie E6 Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym E6.1. Cel ćwiczenia Na zamkniętą pętlę przewodnika z prądem, umieszczoną w jednorodnym polu magnetycznym, działa skręcający moment

Bardziej szczegółowo

Rejestrator temperatury i wilgotności AX-DT100. Instrukcja obsługi

Rejestrator temperatury i wilgotności AX-DT100. Instrukcja obsługi Rejestrator temperatury i wilgotności AX-DT100 Instrukcja obsługi Wstęp Rejestrator temperatury i wilgotności wyposażony jest w bardzo dokładny czujnik temperatury i wilgotności. Głównymi zaletami rejestratora

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie

Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Laboratorium elektroniki Ćwiczenie nr 1 Temat: PRZYRZĄDY POMIAROWE Rok studiów Grupa Imię i nazwisko Data Podpis Ocena 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Analogowych Układów Elektronicznych Laboratorium 6

Laboratorium Analogowych Układów Elektronicznych Laboratorium 6 Laboratorium Analogowych Układów Elektronicznych Laboratorium 6 1/5 Stabilizator liniowy Zadaniem jest budowa i przebadanie działania bardzo prostego stabilizatora liniowego. 1. W ćwiczeniu wykorzystywany

Bardziej szczegółowo

Projekt efizyka. Multimedialne środowisko nauczania fizyki dla szkół ponadgimnazjalnych. Prawo Ohma. Ćwiczenie wirtualne. Marcin Zaremba 2014-03-31

Projekt efizyka. Multimedialne środowisko nauczania fizyki dla szkół ponadgimnazjalnych. Prawo Ohma. Ćwiczenie wirtualne. Marcin Zaremba 2014-03-31 Projekt efizyka Multimedialne środowisko nauczania fizyki dla szkół ponadgimnazjalnych. Prawo Ohma Ćwiczenie wirtualne Marcin Zaremba 2014-03-31 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIOD PÓŁPRZEWODNIKOWYCH

BADANIE DIOD PÓŁPRZEWODNIKOWYCH BAANE O PÓŁPZEWONKOWYCH nstytut izyki Akademia Pomorska w Słupsku Cel i ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest: - zapoznanie się z przebiegiem charakterystyk prądowo-napięciowych diod różnych typów, - zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Kamera termowizyjna MobIR M8. Dane Techniczne

Kamera termowizyjna MobIR M8. Dane Techniczne Kamera termowizyjna MobIR M8 Dane Techniczne Termowizyjny Typ detektora: Zakres spektralny: Czułość sensora: Pole widzenia/ Ogniskowa: Ostrzenie obrazu: Zbliżenie elektroniczne: Obraz Niechłodzony FPA

Bardziej szczegółowo

Laboratorum 4 Dioda półprzewodnikowa

Laboratorum 4 Dioda półprzewodnikowa Laboratorum 4 Dioda półprzewodnikowa Marcin Polkowski (251328) 19 kwietnia 2007 r. Spis treści 1 Cel ćwiczenia 2 2 Opis ćwiczenia 2 3 Wykonane pomiary 3 3.1 Dioda krzemowa...............................................

Bardziej szczegółowo

DOKŁADNOŚĆ POMIARU DŁUGOŚCI 1

DOKŁADNOŚĆ POMIARU DŁUGOŚCI 1 DOKŁADNOŚĆ POMIARU DŁUGOŚCI 1 I. ZAGADNIENIA TEORETYCZNE Niepewności pomiaru standardowa niepewność wyniku pomiaru wielkości mierzonej bezpośrednio i złożona niepewność standardowa. Przedstawianie wyników

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Marcin Narel Promotor: dr inż. Eligiusz

Bardziej szczegółowo

Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium

Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium CS-17 SJ CS-17 SJ to program wspomagający sterowanie jakością badań i walidację metod badawczych. Może działać niezależnie od innych składników

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 6 Temat: Wyznaczenie stałej siatki dyfrakcyjnej i dyfrakcja światła na otworach kwadratowych i okrągłych. 1. Wprowadzenie Fale

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4 Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4 Temat: Badanie własności przełączających diod półprzewodnikowych Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest poznanie własności przełączających złącza p - n oraz wybranych

Bardziej szczegółowo

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Porównanie Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Spektroskopia FT-Raman Spektroskopia FT-Raman jest dostępna od 1987 roku. Systemy

Bardziej szczegółowo

MEOMSy - laboratorium

MEOMSy - laboratorium MEOMSy - laboratorium Ćwiczenie nr 2 Optyczny światłowodowy miernik odległości jako precyzyjne narzędzie do pomiaru ugięcia membrany krzemowej Cel i zakres ćwiczenia: Pomiar ugięcia membrany krzemowej

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe

Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe Jarosław Gliwiński, Łukasz Rogacz Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe ćw. Zastosowania wielofunkcyjnej karty pomiarowej Data wykonania: 06.03.08 Data oddania: 19.03.08 Celem ćwiczenia było poznanie

Bardziej szczegółowo

Dioda półprzewodnikowa

Dioda półprzewodnikowa COACH 10 Dioda półprzewodnikowa Program: Coach 6 Projekt: na MN060c CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\ Elektronika\dioda_2.cma Przykład wyników: dioda2_2.cmr Cel ćwiczenia - Pokazanie działania diody - Wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Instrukcje do doświadczeń. Elektronika

Instrukcje do doświadczeń. Elektronika Instrukcje do doświadczeń Elektronika 1 Spis doświadczeń 1 Dioda podstawowy obwód elektryczny...7 2 Dioda badanie charakterystyki...8 3 Dioda jako prostownik...9 4 LED podstawowy obwód elektryczny...10

Bardziej szczegółowo

KARTA POMIAROWA DO MOSTKA TENSOMETRYCZNEGO

KARTA POMIAROWA DO MOSTKA TENSOMETRYCZNEGO Prace Naukowe Instytutu Maszyn, Napędów i Pomiarów Elektrycznych Nr 70 Politechniki Wrocławskiej Nr 70 Studia i Materiały Nr 34 2014 Krzysztof PODLEJSKI*, Radosław GAC* karta pomiarowa, mostek tensometryczny

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE nr 3. Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników analogowo-cyfrowych

ĆWICZENIE nr 3. Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników analogowo-cyfrowych Politechnika Łódzka Katedra Przyrządów Półprzewodnikowych i Optoelektronicznych WWW.DSOD.PL LABORATORIUM METROLOGII ELEKTRONICZNEJ ĆWICZENIE nr 3 Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników

Bardziej szczegółowo

Dioda półprzewodnikowa

Dioda półprzewodnikowa mikrofalowe (np. Gunna) Dioda półprzewodnikowa Dioda półprzewodnikowa jest elementem elektronicznym wykonanym z materiałów półprzewodnikowych. Dioda jest zbudowana z dwóch różnie domieszkowanych warstw

Bardziej szczegółowo

Czujnik Ruchu. Szybki start. Wprowadzenie. Instrukcja obsługi 01 2-09 62 5 B PS-2103A. Wymagane wyposażenie dodatkowe. lub www.pasco.

Czujnik Ruchu. Szybki start. Wprowadzenie. Instrukcja obsługi 01 2-09 62 5 B PS-2103A. Wymagane wyposażenie dodatkowe. lub www.pasco. Instrukcja obsługi 01 2-09 62 5 B Czujnik Ruchu PS-2103A Zestaw zawiera Numer części Czujnik Ruchu PS-2103A Wymagane wyposażenie dodatkowe Wtyczka PASPORT Wskaźnik celu Interfejs PASPORT Zob. katalog PASCO

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie rozmiarów szczelin i przeszkód za pomocą światła laserowego

Wyznaczanie rozmiarów szczelin i przeszkód za pomocą światła laserowego Ćwiczenie O5 Wyznaczanie rozmiarów szczelin i przeszkód za pomocą światła laserowego O5.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wykorzystanie zjawiska dyfrakcji i interferencji światła do wyznaczenia rozmiarów

Bardziej szczegółowo

Dane techniczne analizatora CAT 4S

Dane techniczne analizatora CAT 4S Model CAT 4S jest typowym analizatorem CAT-4 z sondą o specjalnym wykonaniu, przystosowaną do pracy w bardzo trudnych warunkach. Dane techniczne analizatora CAT 4S Cyrkonowy Analizator Tlenu CAT 4S przeznaczony

Bardziej szczegółowo

Wymagane parametry dla platformy do mikroskopii korelacyjnej

Wymagane parametry dla platformy do mikroskopii korelacyjnej Strona1 ROZDZIAŁ IV OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Wymagane parametry dla platformy do mikroskopii korelacyjnej Mikroskopia korelacyjna łączy dane z mikroskopii świetlnej i elektronowej w celu określenia powiązań

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia: równanie soczewki, ogniskowa soczewki, powiększenie, geometryczna konstrukcja obrazu, działanie prostych przyrządów optycznych.

Zagadnienia: równanie soczewki, ogniskowa soczewki, powiększenie, geometryczna konstrukcja obrazu, działanie prostych przyrządów optycznych. msg O 7 - - Temat: Badanie soczewek, wyznaczanie odległości ogniskowej. Zagadnienia: równanie soczewki, ogniskowa soczewki, powiększenie, geometryczna konstrukcja obrazu, działanie prostych przyrządów

Bardziej szczegółowo

3GHz (opcja 6GHz) Cyfrowy Analizator Widma GA4063

3GHz (opcja 6GHz) Cyfrowy Analizator Widma GA4063 Cyfrowy Analizator Widma GA4063 3GHz (opcja 6GHz) Wysoka kla sa pomiarowa Duże możliwości pomiarowo -funkcjonalne Wysoka s tabi lność Łatwy w użyc iu GUI Małe wymiary, lekki, przenośny Opis produktu GA4063

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie prostej do wyników pomiarów.

Dopasowanie prostej do wyników pomiarów. Dopasowanie prostej do wyników pomiarów. Graficzna analiza zależności liniowej Założenie: każdy z pomiarów obarczony jest taką samą niepewnością pomiarową (takiej samej wielkości prostokąty niepewności).

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie: dt q = - λ dx. q = lim F

1. Wprowadzenie: dt q = - λ dx. q = lim F PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W PILE INSTYTUT POLITECHNICZNY Zakład Budowy i Eksploatacji Maszyn PRACOWNIA TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ INSTRUKCJA Temat ćwiczenia: WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA PRZEWODNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Wykresy statystyczne w PyroSim, jako narzędzie do prezentacji i weryfikacji symulacji scenariuszy pożarowych

Wykresy statystyczne w PyroSim, jako narzędzie do prezentacji i weryfikacji symulacji scenariuszy pożarowych Wykresy statystyczne w PyroSim, jako narzędzie do prezentacji i weryfikacji symulacji scenariuszy pożarowych 1. Wstęp: Program PyroSim posiada wiele narzędzi służących do prezentacji i weryfikacji wyników

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD

SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD Dr inż. Jacek WARCHULSKI Dr inż. Marcin WARCHULSKI Mgr inż. Witold BUŻANTOWICZ Wojskowa Akademia Techniczna SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD Streszczenie: W referacie przedstawiono możliwości

Bardziej szczegółowo

Pętla prądowa 4 20 ma

Pętla prądowa 4 20 ma LABORATORIM: SIECI SENSOROWE Ćwiczenie nr Pętla prądowa 0 ma Opracowanie Dr hab. inż. Jerzy Wtorek Katedra Inżynierii Biomedycznej Gdańsk 009 Część pierwsza. Cel i program ćwiczenia Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

CZUJNIK ŁADUNKU ELEKTRYCZNEGO 1

CZUJNIK ŁADUNKU ELEKTRYCZNEGO 1 CZUJNIK ŁADUNKU ELEKTRYCZNEGO 1 D 0361i Ryc. 1. Czujnik ładunku elektrycznego Opis skrócony Czujnik służy do pomiaru ładunku elektrostatycznego i może być używany zamiast elektroskopu. Może on również

Bardziej szczegółowo

Wizualizacja stanu czujników robota mobilnego. Sprawozdanie z wykonania projektu.

Wizualizacja stanu czujników robota mobilnego. Sprawozdanie z wykonania projektu. Wizualizacja stanu czujników robota mobilnego. Sprawozdanie z wykonania projektu. Maciek Słomka 4 czerwca 2006 1 Celprojektu. Celem projektu było zbudowanie modułu umożliwiającego wizualizację stanu czujników

Bardziej szczegółowo

Przemiana izochoryczna. Prawo Charlesa

Przemiana izochoryczna. Prawo Charlesa COACH 29 Przemiana izochoryczna Program: Coach 6 Projekt: na ZMN060c CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\ Termodynamika/PCharlesa_3.cma Przykład wyników: PCharlesa_6.cmr Cel ćwiczenia - Badanie zaleŝności

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM OPTOELEKTRONIKI

LABORATORIUM OPTOELEKTRONIKI LABORATORIUM OPTOELEKTRONIKI ĆWICZENIE 1 ŹRÓDŁA ŚWIATŁA Gdańsk 2001 r. ĆWICZENIE 1: ŹRÓDŁA ŚWIATŁA 2 1. Wstęp Zasada działania półprzewodnikowych źródeł światła (LED-ów i diod laserowych LD) jest bardzo

Bardziej szczegółowo

Technik elektronik 311[07] Zadanie praktyczne

Technik elektronik 311[07] Zadanie praktyczne 1 Technik elektronik 311[07] Zadanie praktyczne Mała firma elektroniczna wyprodukowała tani i prosty w budowie prototypowy generator funkcyjny do zastosowania w warsztatach amatorskich. Podstawowym układem

Bardziej szczegółowo

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Politechnika Gdańska WYDZIAŁ ELEKTRONIKI TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego

Bardziej szczegółowo

Badanie ultradźwiękowe grubości elementów metalowych defektoskopem ultradźwiękowym

Badanie ultradźwiękowe grubości elementów metalowych defektoskopem ultradźwiękowym Badanie ultradźwiękowe grubości elementów metalowych defektoskopem ultradźwiękowym 1. Badania nieniszczące wprowadzenie Badania nieniszczące polegają na wykorzystaniu nieinwazyjnych metod badań (bez zniszczenia

Bardziej szczegółowo

XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne

XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne ZADANIE D2 Nazwa zadania: Światełko na tafli wody Mając do dyspozycji fotodiodę, źródło prądu stałego (4,5V bateryjkę), przewody, mikroamperomierz oraz

Bardziej szczegółowo

Podstawy elektroniki i miernictwa

Podstawy elektroniki i miernictwa Podstawy elektroniki i miernictwa Kod modułu: ELE Rodzaj przedmiotu: podstawowy; obowiązkowy Wydział: Informatyki Kierunek: Informatyka Poziom studiów: pierwszego stopnia Profil studiów: ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Pomiary podstawowych wielkości elektrycznych: prawa Ohma i Kirchhoffa. Katedra Architektury Komputerów i Telekomunikacji

Pomiary podstawowych wielkości elektrycznych: prawa Ohma i Kirchhoffa. Katedra Architektury Komputerów i Telekomunikacji Bogdan Olech Mirosław Łazoryszczak Dorota Majorkowska-Mech Elektronika Laboratorium nr 1 Temat: Pomiary podstawowych wielkości elektrycznych: prawa Ohma i Kirchhoffa Katedra Architektury Komputerów i Telekomunikacji

Bardziej szczegółowo

Wyznaczenie absorpcji promieniowania radioaktywnego.

Wyznaczenie absorpcji promieniowania radioaktywnego. Prof. Henryk Szydłowski BADANIE ROZPADU PROMIENIOTWÓRCZEGO Cel doświadczenia: Wyznaczenie promieniotwórczości tła. Wyznaczenie absorpcji promieniowania radioaktywnego. Przyrządy: Zestaw komputerowy z interfejsem,

Bardziej szczegółowo

Komputerowe systemy pomiarowe. Dr Zbigniew Kozioł - wykład Mgr Mariusz Woźny - laboratorium

Komputerowe systemy pomiarowe. Dr Zbigniew Kozioł - wykład Mgr Mariusz Woźny - laboratorium Komputerowe systemy pomiarowe Dr Zbigniew Kozioł - wykład Mgr Mariusz Woźny - laboratorium 1 - Cel zajęć - Orientacyjny plan wykładu - Zasady zaliczania przedmiotu - Literatura Klasyfikacja systemów pomiarowych

Bardziej szczegółowo

DTR PICIO v1.0. 1. Przeznaczenie. 2. Gabaryty. 3. Układ złącz

DTR PICIO v1.0. 1. Przeznaczenie. 2. Gabaryty. 3. Układ złącz DTR PICIO v1.0 1. Przeznaczenie Moduł PICIO jest uniwersalnym modułem 8 wejść cyfrowych, 8 wyjść cyfrowych i 8 wejść analogowych. Głównym elementem modułu jest procesor PIC18F4680. Izolowane galwanicznie

Bardziej szczegółowo

Pomiar temperatury procesora komputera klasy PC, standardu ATX wykorzystanie zestawu COACH Lab II+. Piotr Jacoń K-4 I PRACOWNIA FIZYCZNA

Pomiar temperatury procesora komputera klasy PC, standardu ATX wykorzystanie zestawu COACH Lab II+. Piotr Jacoń K-4 I PRACOWNIA FIZYCZNA Pomiar temperatury procesora komputera klasy PC, standardu ATX wykorzystanie zestawu COACH Lab II+. Piotr Jacoń K-4 I PRACOWNIA FIZYCZNA 21. 02. 2011 I. Cel ćwiczenia: 1. Zapoznanie się poprzez samodzielny

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie z fizyki Doświadczalne wyznaczanie ogniskowej soczewki oraz współczynnika załamania światła

Ćwiczenie z fizyki Doświadczalne wyznaczanie ogniskowej soczewki oraz współczynnika załamania światła Ćwiczenie z fizyki Doświadczalne wyznaczanie ogniskowej soczewki oraz współczynnika załamania światła Michał Łasica klasa IIId nr 13 22 grudnia 2006 1 1 Doświadczalne wyznaczanie ogniskowej soczewki 1.1

Bardziej szczegółowo

MICRON3D skaner do zastosowań specjalnych. MICRON3D scanner for special applications

MICRON3D skaner do zastosowań specjalnych. MICRON3D scanner for special applications Mgr inż. Dariusz Jasiński dj@smarttech3d.com SMARTTECH Sp. z o.o. MICRON3D skaner do zastosowań specjalnych W niniejszym artykule zaprezentowany został nowy skaner 3D firmy Smarttech, w którym do pomiaru

Bardziej szczegółowo

Tranzystor. C:\Program Files (x86)\cma\coach6\full.en\cma Coach Projects\PTSN Coach 6 \Elektronika\Tranzystor_cz2b.cmr

Tranzystor. C:\Program Files (x86)\cma\coach6\full.en\cma Coach Projects\PTSN Coach 6 \Elektronika\Tranzystor_cz2b.cmr Tranzystor Program: Coach 6 Projekt: komputer H : C:\Program Files (x86)\cma\coach6\full.en\cma Coach Projects\PTSN Coach 6 \Elektronika\Tranzystor_cz1.cmr C:\Program Files (x86)\cma\coach6\full.en\cma

Bardziej szczegółowo

Dyfrakcja na Spiralnej Strukturze (Całkowita liczba pkt.: 10)

Dyfrakcja na Spiralnej Strukturze (Całkowita liczba pkt.: 10) Page 1 of 6 Dyfrakcja na Spiralnej Strukturze (Całkowita liczba pkt.: 10) Wstęp Obraz dyfrakcyjny (w promieniowaniu rentgenowskim) DNA (Rys. 1) wykonany w laboratorium Rosalind Franklin, znany jako sławne

Bardziej szczegółowo

ScrappiX. Urządzenie do wizyjnej kontroli wymiarów oraz kontroli defektów powierzchni

ScrappiX. Urządzenie do wizyjnej kontroli wymiarów oraz kontroli defektów powierzchni ScrappiX Urządzenie do wizyjnej kontroli wymiarów oraz kontroli defektów powierzchni Scrappix jest innowacyjnym urządzeniem do kontroli wizyjnej, kontroli wymiarów oraz powierzchni przedmiotów okrągłych

Bardziej szczegółowo

STABILIZATOR NAPIĘCIA

STABILIZATOR NAPIĘCIA STABILIZATOR NAPIĘCIA Indywidualna Pracownia Elektroniczna Michał Dąbrowski asystent: Krzysztof Piasecki 16 XI 2010 1 Streszczenie Celem doświadczenia jest zapoznanie się z zasadą działania i wykonanie

Bardziej szczegółowo

Obwody liniowe. Sprawdzanie praw Kirchhoffa

Obwody liniowe. Sprawdzanie praw Kirchhoffa POLTECHNK ŚLĄSK WYDZŁ NŻYNER ŚRODOWSK ENERGETYK NSTYTT MSZYN RZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH LBORTORM ELEKTRYCZNE Obwody liniowe. Sprawdzanie praw Kirchhoffa (E 2) Opracował: Dr inż. Włodzimierz OGLEWCZ 3 1. Cel

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową.

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Lekcja organizacyjna. Omówienie programu nauczania i przypomnienie wymagań przedmiotowych Tytuł rozdziału

Bardziej szczegółowo

Ć W I C Z E N I E N R M-2

Ć W I C Z E N I E N R M-2 INSYU FIZYKI WYDZIAŁ INŻYNIERII PRODUKCJI I ECHNOLOGII MAERIAŁÓW POLIECHNIKA CZĘSOCHOWSKA PRACOWNIA MECHANIKI Ć W I C Z E N I E N R M- ZALEŻNOŚĆ OKRESU DRGAŃ WAHADŁA OD AMPLIUDY Ćwiczenie M-: Zależność

Bardziej szczegółowo

Program do wagi SmartScale

Program do wagi SmartScale Program do wagi SmartScale zarządzanie pomiarami zarządzanie towarami - dodawanie, usuwanie oraz wyszukiwanie towarów zarządzanie kontrahentami dodawanie i usuwanie oraz wyszukiwanie wydruki kwitów w trybie

Bardziej szczegółowo