Civitas. Publikacja wydana w ramach projektów:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Civitas. Publikacja wydana w ramach projektów: www.stowarzyszeniecivitas.org/mlodzi-aktywni"

Transkrypt

1 Publikacja wydana w ramach projektów: Młodzi Aktywni w Zagłębiu Dąbrowskim realizowanego przy wsparciu udzielonym przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz budżetu Rzeczypospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych. Młodzi Aktywni finansowanego przy udziale środków Urzędu Miejskiego w Dąbrowie Górniczej. Civitas Dąbrowa Górnicza 2010r.

2 Szkoły biorące udział programie: Będzin: III Liceum Ogólnokształcące im. Cypriana Kamila Norwida Czeladź: Zespół Szkół nr 1, I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej - Curie. Stowarzyszenie Civitas ul. Piłsudskiego 92 I piętro pok Dąbrowa Górnicza tel tel.kom Dąbrowa Górnicza: I Liceum Ogólnokształcące im. Waleriana Łukasińskiego II Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego III Liceum Ogólnokształcące im. Lucjana Szenwalda V Liceum Ogólnokształcące im. Kanclerza Jana Zamoyskiego Prywatne Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej- Curie Techniczne Zakłady Naukowe, Technikum nr 2 Zespół Szkół Budowlanych, Technikum nr.5 Zespół Szkół Ekonomicznych im. Karola Adamieckiego Zespół Szkół Sportowych im. Polskich Olimpijczyków Zespół Szkół Technicznych, III Liceum Profilowane Zespół Szkół Zawodowych Sztygarka, Technikum nr 1 Siewierz: Liceum Ogólnokształcące im. Jana Pawła II Sosnowiec: VI Liceum Ogólnokształcące im. Janusza Korczaka IV Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica e - mail: Druk: UNIMED - Poligrafia, tel

3 MŁODZI AKTYWNI Scenariusze zajęć z zakresu edukacji obywatelskiej młodzieŝy. Materiały dla nauczycieli 1

4 Spis treści Wstęp... 3 Scenariusze zajęć 1. Poznajmy się Naucz się słuchać, Ŝeby powiedzieć to, co chcesz Być sobą w grupie Nasze wymarzone państwo Działamy w trzecim sektorze Być wolontariuszem, to Samorząd to my!.52 Bibliografia

5 Co zrobić by zachęcić młodzieŝ do aktywnego udziału w Ŝyciu lokalnej społeczności? To pytanie stało się inspiracją do stworzenia projektu edukacyjnego Stowarzyszenia Civitas Młodzi Aktywni, który realizowany był w 16 szkołach ponadgimnazjalnych w regionie. Program zakładał, przede wszystkim, aktywizację młodzieŝy ponadgimnazjalnej, przygotowanie ich do roli przyszłych świadomych uczestników społeczności lokalnej. Celem projektu jest pokazanie młodym ludziom, Ŝe budowa społeczeństwa obywatelskiego to nie pusty frazes, ale postawa, która umoŝliwia w wymierny sposób wpływać na to, co dziej się wokół nas. Uczestnicy projektu wzięli udział w cyklu specjalnie skonstruowanych warsztatów. Najpierw z zakresu tzw. umiejętności interpersonalnych, m.in. komunikacji, motywacji, roli grupowych, następnie obejmujących zagadnienia dotyczące praw człowieka i obywatela, działalności NGO, wolontariatu, funkcjonowania samorządu. Przygotowane scenariusze przeznaczone są dla nauczycieli, wychowawców i pedagogów, którzy chcieliby realizować treści związane z wychowaniem obywatelskim młodzieŝy przy pomocy warsztatowych metod pracy. Wszystkie scenariusze oparte są na aktywnych technikach pracy z grupą, które w najlepszy sposób pobudzają aktywność i kreatywność uczniów. Podczas ćwiczeń uczniowie muszą wykazywać się samodzielnością, krytycyzmem, formułować sądy i własne opinie, prezentować w formie publicznych wystąpień wyniki swoich prac. Do kaŝdego ćwiczenia grupy dobierane są losowo, dzięki czemu uczestnicy pracują w wielu róŝnych zespołach, współpracując z róŝnymi osobami. W ten sposób kształcą umiejętności efektywnej komunikacji i współpracy, mają moŝliwość uczenia się od siebie, uczą się tolerancji i Ŝyczliwości, nabierają wiary we własne moŝliwości. Mamy nadzieję, Ŝe przygotowane materiały staną się inspiracją do prowadzenia aktywnych zajęć, które skutecznie potrafią zachęcić młodych ludzi do zainteresowania się nie tylko tym, co ich bezpośredni dotyczy, ale teŝ rzeczywistością społeczną w szerszej perspektywie. Pokazać, Ŝe warto aktywnie wpływać na otaczającą nas rzeczywistość, a nie tylko biernie jej się przyglądać. 3

6 Scenariusz zajęć edukacyjnych dla młodzieŝy poruszających tematykę integracji w zespole Temat: POZNAJMY SIĘ. Cel: rozbudzenie samoświadomości uczestników, poznanie swoich mocnych i słabych stron, zbudowanie zaufania i poczucia jedność wewnątrz zespołu. Poruszane zagadnienia: ustalanie zasad pracy - kontrakt, typy osobowości, typy inteligencji. Czas: 90 minut ( moŝliwość podziału na 2x45 minut) Środki dydaktyczne: kolorowy papier, pojedyncze kartki A-4 w czterech kolorach: czerwonym, zielonym, Ŝółtym, niebieskim, pisaki, torebka ozdobna, załączniki: nr1, nr2 i nr 4 po jednym egzemplarzu dla kaŝdego uczestnika warsztatu. Tok zajęć: Zabawa otwierająca- przedstawmy się. Krok 1: KaŜdy uczestnik warsztatów losuje z torebki karteczkę ze zdaniem do dokończenia lub pytaniem, na które ma udzielić krótkiej odpowiedzi (załącznik nr 1). Czas: 10 minut. Podpisanie kontraktu Grupa uczestnicząca w warsztatach wypracowuje wspólnie zasady pracy w formie kontraktu Krok 1: Metodą burzy mózgu uczestnicy odpowiadają na pytanie: jakie chcielibyśmy wprowadzić zasady, które umoŝliwią nam dobrze i efektywnie spędzić czas podczas tych zajęć? Krok 2: Na duŝym arkuszu papieru zapisz te zasady, na które zgadzają się wszyscy członkowie grupy. Przed zapisaniem danej zasady porozmawiaj o niej z uczestnikami warsztatu. Krok 3: Gotowy kontrakt podpisują wszyscy uczestnicy (prowadzący równieŝ). W razie zaistnienia w grupie jakiś problemów związanych np. z dyscypliną podczas dyskusji zawsze moŝna odwołać się do kontraktu i faktu, Ŝe kaŝdy uczestnik warsztatów zobowiązał się do przestrzegania wspólnie wypracowanych reguł. 4

7 Przykładowe zapisy kontraktu: Jesteśmy dla siebie uprzejmi, kaŝdy ma prawo do wyraŝenia własnego zdania, słuchamy się wzajemnie, nie przerywamy sobie, nie zmuszamy nikogo do odpowiedzi na zadane pytania, to co dzieje się na warsztacie pozostaje pomiędzy nami, nie wyśmiewamy się z wypowiedzi innych, mówimy zawsze w swoim imieniu np.; ja uwaŝam Ŝe, nie uŝywamy zdań typu: wszyscy tak sadzą, moŝemy wyraŝać krytyczne opinie na temat wypowiedzi, a nie osób, które je prezentują. Czas: 10 minut Ćwiczenie Bajka o królewiczach Krok 1: Grupie siedzącej w kręgu. Pokazujesz cztery kolorowe kartki: niebieską, czerwoną, zieloną, Ŝółtą. Prosisz, Ŝeby przekazywali je sobie z rąk do rąk tak, aby kaŝdy uczestnik warsztatu miał moŝliwość wyboru koloru (w myślach), który najbardziej mu się podoba, najbardziej do niego pasuje. Uprzedź, uczestników warsztatu, Ŝe nie muszą zdradzać jakiego dokonali wyboru. UWAGA: KaŜdy uczestnik powinien mieć szansę dotknięcia kolorowych kartek. Krok 2: Po dokonaniu wyboru kolorowe przez wszystkich, kartki rozłóŝ na podłodze i poproś grupę, Ŝeby usiadła wygodnie, odpręŝyła się i posłuchała specjalnie przygotowanej dla nich bajki. Odczytujesz tekst Bajki o królewiczach (załącznik nr 2) Krok 3: Omawiasz z uczestnikami znaczenie bajki. Pytasz, o czym właściwie ona była i czy uczestnicy pod którąś z bajkowych postaci odkryli moŝe siebie, czy kolory, które wybrali przed odczytaniem bajki zgadzają się z cechami reprezentowanymi przez poszczególne postacie. Wprowadzasz pojęcie typów osobowości, łączysz je z poszczególnymi kolorami i krótko charakteryzujesz przedstawiając pozytywne i negatywne cechy (załącznik nr 3) Czerwony- sangwinik: śółty- choleryk Zielony- melancholik Niebieski flegmatyk Próbujesz tak kierować rozmową, Ŝeby uczestnicy zauwaŝyli, Ŝe kaŝdy przedstawiony typ osobowości ma swoje mocne i słabe strony, nie ma natomiast typu lepszego czy gorszego, bo kaŝdy sprawdza się w innej sytuacji. W zespole i w grupie poŝądane jest, Ŝeby były osoby o róŝnych charakterach. Mogą wtedy wykonywać róŝne zadania tu poproś uczestników, Ŝeby spróbowali podać konkretne przykłady zadań, jakie ludzie posiadający dany typ 5

8 osobowości mogą wykonywać w zespole. Jeśli uczniowie chcą, mogą ujawnić jaki kolor wybrali i powiedzieć czy rzeczywiście identyfikują się z danym typem osobowości. Uczestnicy w dyskusji prawdopodobnie sami zwrócą uwagę, Ŝe mimo pewnych cech dominujących nie ma ludzi, którzy idealnie pasują do danego typu, gdyŝ nasza osobowość jest złoŝona. Podsumuj wnioskiem, Ŝe dobrze jest mieć świadomość swoich mocnych i słabych stron chociaŝby po to, Ŝeby się doskonalić. Czas: 40 minut. Zabawa aktywizująca Słońce świeci nad wszystkimi, którzy Grupa siedzi w kręgu na krzesłach. Zabierasz jedno krzesło (najlepiej swoje), tak by osób było o jedną więcej niŝ krzeseł. Osoba, która nie ma gdzie siedzieć (na początku gry to będzie prowadzący zajęcia) wychodzi na środek kręgu i wypowiada zdanie.: słońce świeci nad wszystkimi którzy mają na sobie jeansy (lub: lubią psy, byli wczoraj w szkole, nie lubią poniedziałku, itp.). Osoby, których dotyczy ta odpowiedz muszą zmienić swoje miejsce siedzenia. Dla kogoś na pewno braknie miejsca i ta osoba wychodzi na środek, powtarza tę samą formułę, zmieniając oczywiście zakończenie. Zabawa trwa ok. 5 minut tak, by przynajmniej większość uczestników warsztatu, chociaŝ raz znalazła się na środku. Czas: 5 minut Test- róŝne typy inteligencji Krok 1: Rozdaj uczestnikom testy dotyczące typów inteligencji (załącznik nr 4), daj im czas na wypełnili arkusza. Krok 2: Podaj uczestnikom opisy poszczególnych typów inteligencji (załącznik nr 5), podkreśl, Ŝe kaŝdy człowiek posiada róŝne rodzaje inteligencji. MoŜemy jednak mieć jakieś predyspozycje, jakiś typ inteligencji moŝe u nas dominować. Ewaluacja Zapytaj uczestników czego nowego dziś dowiedzieli się o sobie i jak mogą to wykorzystać w przyszłości? Czas: 25 minut. 6

9 Załącznik nr 1 gdybym był/a złotą rybką... chciał/a/bym wyjechać do... najpiękniejsze dla mnie miejsce to... najbardziej nie lubię, gdy... lubię kiedy za oknem... najsmaczniejsza rzecz na świecie to... chciał/a/bym teraz być w... zwierzę, które mnie określa to... gdybym mógł zostać postacią filmowa to był/a/by to... jesień kojarzy mi się z... gdybym miał/a być Ŝywiołem był/a/bym... najpiękniejsze słowo to... mój wymarzony dzień to... w dzieciństwie najbardziej nie lubiłem/am... gdybym był/a prezydentem Polski to... najlepsze miejsce do Ŝycia to... gdybym był/a porą roku to byłaby to... chciał/a/bym zjeść kolację z... chciał/a/bym przenieść się w czasie do... na bezludną wyspę zabrał/a/bym... gdybym spotkał/a dobrą wróŝkę to... gdybym był/a pustacią z bajki byłbym... w podróŝ dookoła świata wziąłbym/wzięłabym... najpiękniej pachnie... najlepiej bawię się, gdy... chciał/a/bym potrafić... chciał/a/bym polecieć na księŝyc z.... chciał/a/bym Ŝeby na świecie nie było... najmilsza rzecz to... 7

10 Załącznik nr 2 BAJKA O CZTERECH KRÓLEWICZACH Dawno, dawno temu we wspaniałym zamku Ŝyli wraz z rodzicami czterej królewicze. Zamek otoczony był wysokim murem, w którym była tylko jedna furtka, ale klucz do niej mieli królewscy rodzice. Królewicze wspólnie spędzali wiele czasu. Jako rodzeństwo byli do siebie bardzo podobni, ale teŝ znacznie się róŝnili. Uczyli się, bawili, psocili. W miarę upływu czasu rośli i rosła w nich ochota zobaczenia świata poza murem. Chłopcy dwukrotnie prosili juŝ rodziców o pozwolenie wyjścia na zewnątrz. Król i królowa nie zgadzali się jednak, tłumacząc królewiczom, Ŝe są jeszcze zbyt mali i niedoświadczeni, aby wyruszyć w wielki świat. AŜ pewnego dnia, gdy królewicze poprosili po raz trzeci, rodzice po chwili namysłu wręczyli im klucz od furtki, pozwolili opuścić mury zamku. Wielka radość wstąpiła w serca chłopców. Natychmiast rozpoczęli przygotowania do wyprawy. Pierwszy z królewiczów pobiegł do swoich komnat. Ze śpiewem na ustach i okrzykami radości zaczął pakować się do drogi. Z rozmachem pootwierał wszystkie swoje szafy, kufry i skrzynie, wyrzucił ich zawartość na podłogę, przymierzał róŝne stroje. Robił dookoła siebie moc zamieszania i bałaganu. W marzeniach widział siebie zdobywcą najwyŝszych gór, odkrywcą nieznanych lądów, pogromcą dzikich zwierząt. Gotowy do drogi sięgnął po raz ostatni do szafy i wyciągnął z niej płaszcz w kolorze czerwonym. Okrył się nim i wrócił do braci. W tym czasie drugi królewicz energicznie przemierzał swoje komnaty. Lekko zdenerwowany, krytycznym okiem spoglądał na swoje ubrania. Wiele z nich próbował przymierzyć, ale robił to zbyt niecierpliwie, zbyt gwałtownie. W efekcie w krótkim czasie brodził w stercie poszarpanych, pogniecionych, pozbawionych guzików ubrań. Był coraz bardziej zły. Gniewnie mruczał coś pod nosem. W końcu zerwał z wieszaka płaszcz w kolorze Ŝółtym, owinął się nim, trzasnął drzwiami tak, Ŝe zadźwięczały szyby w całym zamku i dołączył do braci. Do wyprawy przygotowywał się takŝe trzeci królewicz. Powoli i dokładnie pakował swój plecak. Starannie sprawdzał, czy wszędzie są przyszyte guziki, czy nie ma dziur. Dobierał stroje na kaŝdy typ pogody. Nie śpieszył się. Wiedział, Ŝe od starannego przygotowania mogą zaleŝeć losy wyprawy. Na końcu uporządkował komnaty i okrył się płaszczem koloru zielonego. Zanim dołączył do braci, zajrzał jeszcze do zamkowej spiŝarni i zabrał spory zapas jedzenia. NajdłuŜej trwały przygotowania ostatniego czwartego królewicza. Ten stanął pośrodku swoich komnat i zapłakał gorzko. Zupełnie nie wiedział, co ma ze sobą zabrać, jak się przygotować. Bezradnie rozglądał się dookoła, trochę bał się tej podróŝy, wolał zostać 8

11 w domu. Popędzany przez braci, cięŝko westchnął i wyciągnął z kufra płaszcz w kolorze niebieskim. Czterej królewicze poŝegnali się z rodzicami, przekręcili klucz w furtce i z niecierpliwością wyruszyli w świat. Pierwszy biegł Czerwony. Podskakiwał, pogwizdywał, wymachiwał rękami, co chwila słychać było jego radosne okrzyki. Za nim energicznie kroczył śółty. Mocno i pewnie stawiał kroki, patrzył przed siebie, nie rozglądał się dookoła. Na końcu, powoli i spokojnie szedł Zielony. Kroki stawiał rozwaŝnie, omijał kamienie i kałuŝe i od czasu do czasu sięgał do zapasów jedzenia (cukiereczek, ciasteczko, jabłuszko trzeba przecieŝ dbać o siebie). Pochód zamykał Niebieski. Szedł wolno, rozglądając się dookoła. Z zachwytem szeroko otwierał oczy. Świat wydawał mu się taki piękny, taki niezwykły. Niestety, bracia Czerwony i śółty ciągle go popędzali. On próbując dorównać ich krokom ciągle potykał się i przewracał. Mimo to czuł się szczęśliwy. Bracia dotarli do brzegów rzeki. Nie było jednak mostu. Nagle Czerwony dostrzegł kołyszącą się na falach łódkę. Bez chwili namysłu wskoczył do niej, złapał za wiosła, zaczął nimi wymachiwać na prawo i lewo. Po chwili w łódce był takŝe śółty. Usiadł na dziobie i objął dowództwo przeprawy. Poganiał pozostałych braci. Zielony, zanim wszedł do łódki, najpierw starannie sprawdził, czy jest solidna, czy nie ma dziur, czy jest bezpieczna. Zajął miejsce z tyłu i od razu zabrał się do jedzenia. Największy kłopot był z Niebieskim. Był on przeraŝony perspektywą takiej podróŝy. Stał bezradnie na brzegu, a po policzkach płynęły mu łzy. W końcu śółty się zdenerwował i po prostu wsadził brata na pokład. Ten wystraszony przycupnął na dnie, zamknął oczy i z niepokojem czekał, co będzie dalej. Odbili od brzegu. Czerwony energicznie wiosłował, rozchlapując wodę. Nagle wiosła wypadły mu z ręki i popłynęły z nurtem rzeki. śółty aŝ zsiniał ze złości. Między nim a Czerwonym wybuchła awantura. W tym momencie dał się słyszeć nieśmiały szept Niebieskiego, Ŝe tak naprawdę nic wielkiego się nie stało. Woda jest spokojna, niezbyt głęboka, a płynąć z prądem teŝ jest przyjemnie. W końcu gdzieś przecieŝ dobiją do brzegu. Bracia posłuchali rady Niebieskiego. Umilkli i podziwiali piękno okolicy. Niebieski umilał im czas śpiewem i wierszami, Zielony częstował wszystkich swoimi zapasami, Czerwony bawił swoim śmiechem, a śółty pilnował bezpieczeństwa. Czterej królewicze nigdy nie wrócili do swojego zamku. Do dziś wędrują po świecie. Są zawsze razem. Czasem się kłócą, ale bardzo, bardzo się kochają. Ty teŝ na pewno kiedyś ich spotkasz. 9

12 Załącznik nr 3 10

13 11

14 Załącznik nr 4 TEST: Wielorakie inteligencje wg Howarda Gardnera Nr Zdania podlegające ocenie Punkty od 1 do 5 1. Posiadam uzdolnienia manualne 2. Posiadam dobre wyczucie kierunku 3. Posiadam naturalną umiejętność rozwiązywania sporów między przyjaciółmi 4. Łatwo zapamiętuję słowa piosenek 5. Potrafię wyjaśnić innym w prosty sposób trudne zagadnienia 6. Robię wszystko krok po kroku 7. Dobrze znam samego siebie i rozumiem, dlaczego postępuję tak a nie inaczej 8. Lubię ćwiczenia grupowe i spotkania towarzyskie 9. Dobrze się uczę słuchając wykładów i wywodów innych ludzi 10. Słuchając muzyki doznaję zmian nastroju 11. Lubię krzyŝówki, łamigłówki i problemy logiczne 12. Tablice, zestawienia i pomoce wizualne odrywają dla mnie waŝną rolę podczas uczenia się 13. Jestem wraŝliwy na nastroje i uczucia otaczających mnie ludzi 14. Najlepiej uczę się, kiedy muszę się wziąć w garść i zrobić coś samemu 15. Zanim zechcę się czegoś nauczyć muszę zobaczyć, jaką będę miał z tego korzyść 16. Podczas nauki i rozmyślań lubię spokój i samotność 17. Potrafię usłyszeć poszczególne instrumenty w złoŝonych utworach muzycznych 18. Łatwo przychodzi mi wywoływanie w wyobraźni zapamiętanych i wymyślonych obrazów 19. Posiadam bogaty język i potrafię się nim posługiwać 20. Lubię robić notatki 21. Posiadam dobre poczucie równowagi i lubię ruch fizyczny 22. Potrafię dostrzegać strukturę przedmiotów i związki między róŝnymi rzeczami 23. Potrafię pracować w zespole i korzystać z cudzych doświadczeń 24. Jestem dobrym obserwatorem i często zauwaŝam rzeczy uchodzące uwadze innych 25. Często bywam niespokojny 26. Lubię pracować lub uczyć się niezaleŝnie od innych 27. Lubię wymyślać proste melodie 28. Potrafię radzić sobie z liczbami i problemami matematycznymi 12

15 Klucz Punkty w zdaniach: Razem Typ inteligencji Lingwistyczna Matematyczno-logiczna Wizualno-przestrzenna Muzyczna Interpersonalna Intrapersonalna Kinestetyczna 13

16 Załącznik nr 5 Dlaczego ludzie nie są jednakowo zdolni we wszystkich dziedzinach? Dlaczego lekarze interesują się literaturą albo muzyką, a inŝynierowie nie lubią języków obcych? Dlaczego mamy róŝne sposoby uczenia się i zapamiętywania? Tego rodzaju pytania i wiele innych musiały nurtować Howarda Gardnera, psychologa z Harwardu, zanim przedstawił swoją teorię o inteligencjach wielorakich w ksiąŝce Frames of Mind ( Ramy umysłu ). Jego zdaniem człowiek nie posiada jednorodnej inteligencji, lecz co najmniej siedem róŝnych. Prawa strona mózgu zawiadująca lewą stroną naszego ciała mieści w sobie następujące inteligencje: muzyczno - rytmiczną, przestrzenną, kinestetyczną (ruchową), intrapersonalną (wewnątrzpsychiczną) i intrapersonalną (emocjonalno duchową). Lewa strona mózgu decyduje o naszych zdolnościach w zakresie umiejętności matematyczno logicznych i werbalno leksykalnych. Wszyscy ludzie posiadają kaŝdy z wymienionych rodzajów inteligencji. Próbując przedstawić graficznie teorię Gardnera powinniśmy narysować koło i podzielić je tak jak pizzę. Nie kaŝdemu dostanie się jednakowy kawałek pizzy obrazujący potencjał intelektualny w danej dziedzinie, ale kaŝdy ma jeden (lub więcej) ulubiony obszar działania, w którym czuje się najlepiej i ten kawałek jest największy. Jeśli zaakceptujemy fakt, Ŝe róŝni ludzie mają róŝne dominujące typy inteligencji, to powinniśmy zastanowić się nad tym, jaki to ma wpływ na proces uczenia się, szczególnie języków obcych. Podczas gdy ludzie z silną inteligencją matematyczno logiczną mogą lubić złoŝone wyjaśnienia gramatyczne, inni szybciej przyswoją sobie ten sam fragment wiedzy przedstawiony w postaci diagramu, piosenki czy fizycznej demonstracji (inteligencje: przestrzenna, muzyczna i ruchowa). OPIS POSZCZEGÓLNYCH TYPÓW: 1.LINGWISTA bawiący się słowami. Lubi: czytać, pisać i opowiadać. Jest dobry w: zapamiętywaniu nazw, miejsc, dat i szczegółów. Uczy się najlepiej przez: mówienie, słuchanie i widzenie słów. 2.LOGIK/MATEMATYK zadający pytania. Lubi: eksperymentować, wyliczać, projektować, wymyślać wzory i związki. Jest dobry w: matematyce, rozumowaniu, logice i rozwiązywaniu problemów. Uczy się najlepiej przez: kategoryzowanie, klasyfikowanie, wykorzystanie i tworzenie wzorów i abstrakcyjnych związków. 14

17 3.MAJĄCY ZMYSŁ PRZESTRZENNY. Lubi: rysować, budować, projektować i tworzyć, śnić na jawie, patrzeć na obrazy, oglądać filmy, grać w gry mechaniczne. Jest dobry w: wyobraŝaniu sobie, wyczuwaniu zmian, przechodzeniu przez labirynt, rozwiązywaniu zagadek, czytaniu map i diagramów. Uczy się najlepiej przez: wizualizację, marzenia, uŝycie wewnętrznego oka, pracę z kolorami i obrazami. 4.MUZYK. Lubi: śpiewać, nucić melodie, słuchać muzyki, grać na instrumencie, odpowiadać na muzykę. Jest dobry w: pamiętaniu melodii, podchwytywaniu dźwięków i rytmu wyczuwaniu intonacji, nastroju melodii, utrzymaniu taktu i czasu. Uczy się najlepiej przez: rytm, melodię, muzykę. 5.KINESTETYK-KOCHAJĄCY RUCH. Lubi: ruszać się (kręcić i wiercić), dotykać i mówić, wykorzystywać język ciała. Jest dobry w: ćwiczeniach fizycznych (sporcie, tańcu, aktorstwie). Uczy się najlepiej przez: dotyk, ruch, działanie w przestrzeni, przetwarzanie wiedzy przez odczucia zmysłowe. 6.TOWARZYSKI- inteligencja interpersonalna. Lubi: mieć duŝo przyjaciół wokół siebie, mówić do ludzi, dołączać do grup. Jest dobry w: rozumieniu ludzi, przywództwie, organizacji, komunikacji interpersonalnej i manipulowaniu ludźmi, łagodzeniu konfliktów. Uczy się najlepiej przez: współpracę, porównywanie, dzielenie się, relacje, prowadzenie wywiadów. 7.INDYWIDUALISTA FILOZOF- inteligencja itrapersonalna. Lubi: pracować samodzielnie, dbać o własne sprawy. Jest dobry w rozumieniu toŝsamości i stanu ducha, swego i innych, postępowaniu zgodnie z instynktem, rozpamiętywaniu uczuć i marzeń, dąŝeniu do spełnienia i byciu oryginalnym. 15

18 Scenariusz zajęć edukacyjnych dla młodzieŝy poruszających zagadnienia dotyczące zasad prawidłowej komunikacji Temat: NAUCZ SIĘ SŁUCHAĆ, śeby POWIEDZIEĆ TO, CO CHCESZ! Nauka komunikacji wewnątrz grupy, jako pierwszy krok do komunikacji w przestrzeni społeczeństwa. Cel: poznanie zasad i praw skutecznej komunikacji. Osiągnięcie umiejętności aktywnego słuchania, wyraŝania własnych emocji, komunikacji wewnątrz zespołu. Zdobycie wiedzy na temat roli komunikacji werbalnej i niewerbalnej, zapoznanie ze schematem komunikacji. Poruszane zagadnienia: cechy dobrego słuchacza, rola nadawcy i odbiorcy komunikatu, szum informacyjny, bariery komunikacyjne, komunikacja werbalna i niewerbalna, komunikacja jedno- i dwukierunkowa, pytania otwarte i zamknięte, Czas: 90 minut ( moŝliwość podziału na 2x45 minut) Środki dydaktyczne: karteczki samoprzylepne, pocięte pocztówki, arkusze papieru A4, kolorowe pisaki. Tok zajęć: Co to jest komunikacja interpersonalna - burza mózgów w formie słoneczka. Krok 1: Rozdaj kaŝdemu uczestnikowi kilka karteczek samoprzylepnych i poproś by napisał na nich to, co kojarzy mu się z komunikacją interpersonalną? Zadaj pytania pomocnicze: czego potrzebujemy do komunikacji? jak się komunikujemy? Zaznacz, Ŝe jedna odpowiedź powinna znajdować się na jednej karteczce. Krok 2: Poroś uczestników, by naklejali swoje karteczki promieniście na podłogę. JeŜeli gdzieś widzą juŝ naklejona karteczkę z taką samą odpowiedzią, to przyklejają swoja kartkę w tym samym rzędzie. W ten sposób powinno powstać słońce z nierównymi promieniami. Krok 3: Odczytaj wszystkie karteczki, wyjaśniając ewentualne wątpliwości. Dopytaj uczestników jakie znają sposoby komunikacji. Wprowadź lub przypomnij pojęcia: komunikat, nadawca, odbiorca, kanały komunikacyjne, szumy i bariery w komunikacji, itp. Czas: 20 minut 16

19 Słuchanie, niesłuchanie zabawa wzmacniająca zdolności komunikacyjne Krok 1: Podziel grupę na dwa zespoły: jedynki i dwójki. Sposób podziału: poproś by grupa ustawiła się w szeregu według rozmiaru buta od największego do najmniejszego. Następnie poproś grupę by odliczyła do dwóch. Krok 2: Poproś jedynki by stanęły w jednym końcu sali, dwójki po przeciwległej stronie. Udziel jedynkom instrukcji, tak by nie słyszały jej dwójki : Zaraz kaŝdy z was usiądzie na przeciwko dwójki. Spróbujcie opowiadać partnerom przez ok. dwie minuty coś bardzo ciekawe, np.: o ulubionym filmie, swoim psie, wymarzonych wakacjach, ulubionej grze komputerowej itp. Spróbujcie zainteresować dwójki tym, co mówicie. Daj jedynkom czas na przygotowanie. Krok 3: Udziel instrukcji dwójkom tak, by nie słyszały jej jedynki : Przez pierwszą połowę czasu ok. 1 minuty uwaŝnie słuchajcie tego, co mówią jedynki : utrzymujcie kontakt wzrokowy, dopytujcie. Po danym przeze mnie sygnale, który będzie brzmiał: minęła połowa czasu wyraźnie przestańcie się interesować tym, co mówią do was jedynki, rozglądacie się, zacznijcie się bawić elementami ubrania albo włosami, ziewajcie. Uprzedź dwójki, Ŝe nie wolno im do końca ćwiczenia powiedzieć jedynkom o instrukcji, jaką otrzymały. Krok 4: Po zakończeniu ćwiczenia omów je z grupą. Pytaj jedynki, jak im się mówiło w pierwszej części czasu, a jak potem, czy odczuły róŝnicę, co im przeszkadzało, kiedy mówiło im się lepiej. Zapytaj teŝ dwójki, czy w momencie, jak przestały słuchać coś się zmieniło w sposobie opowiadania jedynek. Po omówieniu naleŝy koniecznie powiedzieć jedynkom, jaką instrukcje otrzymały dwójki. Zrób mini- wykład na temat aktywnego słuchania, jakie są cechy dobrego odbiorcy. Czas: 25 minut 17

20 Kompot śliwkowy - zabawa ucząca aktywnego słuchania. Krok 1: Poproś o zgłoszenie się do zabawy 4-5 ochotników. Krok 2: Po środku stawiamy dwa krzesła. Prosimy, Ŝeby wybrane osoby na chwilę opuściły salę, i Ŝeby czekały, aŝ zaprosimy je kolejno. Pozostałe w sali osoby są obserwatorami. Krok 3. Przekazujesz kolejne instrukcje: Instrukcja dla obserwatorów: Pierwszej z wyproszonych osób przeczytam za chwilę przepis na kompot śliwkowy. Będzie go ona musiała przekazać kolejnej osobie, w jak najwierniejszy sposób. Bardzo proszę, Ŝebyście zwrócili uwagę na to, jak przepis się zmienia. Proszę niczego nie komentować i nie podpowiadać. Zapraszamy pierwszą z osób i mówimy jej, na czym polega zadanie Instrukcja dla uczestników: Przeczytam teraz pewien przepis (UWAGA! Nie mówimy, Ŝe to kompot). Twoim zadaniem jest przekazać go kolejnej osobie, w jak najwierniejszy sposób. (załącznik nr 1) Zapraszamy kolejne osoby. Ostatnią osobę prosimy o to, Ŝeby powtórzyła to, co zapamiętała. Czytamy oryginalny przepis jeszcze raz. Krok 4: Omów ćwiczenie. Zapytaj ostatnią wylosowaną osobę czy wie na co, to był przepis. Zapytaj obserwatorów, które informacje zostały najlepiej zapamiętane, a które zgubiły się w trakcie przekazywania komunikatu. Zapytaj, dlaczego pewne informacje łatwiej zapamiętać niŝ inne, nawet jeśli nie są najistotniejsze (np. obrazowe określenia). Teraz zapytaj osób, które zapamiętywały i przekazywały komunikat: co sprawiało im trudności, w jaki sposób starały się zapamiętać treść przepisu. Powiedz o tym, jak powinno się prawidłowo konstruować komunikat oraz jakie są sposoby lepszego zapamiętywania w zaleŝności od osobistych preferencji (np. wzrokowcy, słuchowcy, kinestetycy) Krok 5: Cała grupa brawami nagradza osoby, które przekazywały komunikat. Czas: 20 minut 18

21 Przekazuję to, co widzę, rysuję to, co słyszę. Krok 1: Wybierz z grupy warsztatowej kilku ochotników. Zaznacz, Ŝe spośród nich zostanie wybrana jedna osoba, którą czeka dość trudne zadanie i która pokieruje pracą całej grupy. Jeśli ochotników jest kilku, zagrajcie w marynarza. Osoba, na którą wypadnie zostaje INSTRUKTOREM. Krok 2: Wręcz instruktorowi rysunek geometryczny (załącznik nr 2), a pozostałym członkom grupy po kartce A4 i pisaku. Krok 3: Podaj opis całego ćwiczenia. Zadaniem instruktora w tym ćwiczeniu będzie przekazanie całej grupie instrukcji, dzięki której krok po kroku narysują rysunek, który będzie widział tylko instruktor. Instruktorowi nie wolno powiedzieć, co przedstawia rysunek, moŝe tylko uŝywać nazw figur geometrycznych, z których rysunek jest zbudowany. MoŜe takŝe uŝywać określeń: mały, duŝy, wypełniony, pusty, na górze, na dole, po prawej, po lewej itd. UWAGA: W tej części ćwiczenia grupa nie moŝe zadawać instruktorowi Ŝadnych pytań. Nawet, jeśli pytania padną, instruktor nie moŝe na nie reagować. Krok 4: Kiedy grupa oznajmi, Ŝe skończyli rysunek, kończy się pierwsza część ćwiczenia. Krok 5. Ponownie rozdaj wszystkim czyste kartki A4. Poinformuj zespół, Ŝe w drugiej części jeszcze raz będą rysowali ten sam rysunek zgodnie na podstawie komunikatów instruktora. Tym razem jednak moŝna zadawać pytania, na które instruktor moŝe szczegółowo odpowiadać. Krok 6: Instruktor odkrywa wzór, grupa porównuje zgodność wzoru ze swoimi rysunkami stworzonymi w pierwszej i drugiej części ćwiczenia. Przeprowadź dyskusję podsumowującą. Zapytaj członków grupy, kiedy rysowało im się łatwiej, w pierwszej czy drugiej części, czy zadawanie pytań było pomocne, co ułatwiły otrzymane odpowiedzi. Zapytaj instruktora, co sprawiło mu trudność, a co przyszło łatwiej czas. Podsumuj, Ŝe komunikacja dwustronna zajmuje więcej czasu, ale dzięki wymianie informacji i dopytywaniu moŝemy uszczegółowić problem. WaŜne, Ŝeby korzystać z moŝliwości dopytywania. Czas: 45 minut 19

22 Załącznik nr 1 ĆWICZENIE KOMPOT ŚLIWKOWY Przepis Weź duŝy niebieski garnek o grubym dnie i nalej do niego półtora litra wody. Postaw na kuchence gazowej i włącz ją. Weź dwa kilo twardych śliwek węgierek, umyj je, rozetnij na pół, wyjmij pestki i wrzuć do garnka. Gotuj 15 minut na małym ogniu. Następnie dodaj 4 łyŝki brązowego cukru, najlepiej z trzciny cukrowej, dwie długie laski cynamonu ze sklepu ze zdrową Ŝywnością, pięć goździków. Gotuj przez kolejne 15 minut. Po tym czasie zdejmij napój z gazu i wystudź. Rozlej do 5 ręcznie malowanych kieliszków o pojemności 200 ml. Najlepiej smakuje podawany na plaŝy, przy świetle księŝyca. 20

23 Załącznik nr 2 21

24 Scenariusz zajęć edukacyjnych dla młodzieŝy z zakresu szeroko pojętej pracy zespołowej Temat: BYĆ SOBĄ W GRUPIE. Cel: rozpoznanie potencjału grupy, zbudowanie zaufania, poczucia jedność wewnątrz zespołu, nabycie umiejętności pracy w grupie, zdiagnozowanie swojej roli w zespole. Poruszane zagadnienia: zasady pracy zespołowej, zaufanie w grupie, potrzeby jednostki a potrzeby zespołu, role grupowe, rola lidera. Czas: 90 minut ( moŝliwość podziału na 2x45 minut) Środki dydaktyczne: opaski na oczy dla kaŝdego uczestnika, duŝe kolorowe klocki, powycinane zdjęcia z gazet albo pocztówki. Musisz przygotować: prostą budowlę z duŝych kolorowych klocków. Budowli musi być tyle ile chcemy stworzyć zespołów podczas ćwiczenia Budowniczy plus jedna dodatkowo na wzór. Wszystkie budowle muszą być identyczne. Poza tym: powycinane zdjęcia z gazet lub pocztówki, wydrukowane załączniki 1-4 Tok zajęć: Zabawa otwierająca - diagnozowanie samopoczucia. Krok 1: Grupa siedzi w kręgu. Na środku kręgu na podłodze rozkładasz powycinane z gazet zdjęcia lub pocztówki o róŝnej tematyce i kolorystyce. KaŜdy z uczestników warsztatu wybiera jedno zdjęcie, które najlepiej oddaje to, jak się dzisiaj czuje. Krok 2: Następnie kaŝda osoba z kręgu, krótko opowiada dlaczego wybrała akurat to zdjęcie i jaki nastrój ono odzwierciedla. Czas: 10 minut. Pustynia Sonora - ćwiczenie pokazujące mechanizm dziania grupy Krok 1: Podziel grupę na zespoły 4-5cio osobowe. Sposób podziału: uczestnicy mogą losować np. cukierki w róŝnych papierkach (smakach). Te w jednym smaku będą stanowić jedną grupę. 22

25 Krok 2: Wprowadź uczestników do gry: Za chwile otrzymacie opis sytuacji. MoŜe się ona przytrafić kaŝdemu z was, kiedy będziecie lecieć samolotem nad jakąś pustynią. Opis sytuacji i całe ćwiczenie zostało przygotowane na podstawie ponad 2000 przypadków, w których ludzie przezywali albo nie- wszystko zaleŝało od tego, czy umieli, jako grupa rozwiązać stojące przed nimi problemy i wspólnie podjąć decyzje. Za chwile sprawdzicie czy potraficie, jako grupa wyjść z opresji. Krok 3: Rozdaj uczestnikom opis sytuacji (załącznik nr 1) i kartę wyborów (załącznik nr 2). Powiedz uczestnikom, Ŝeby teraz wypełnili pierwsza kolumnę karty wyborów. Podkreśl, Ŝe pierwsza cześć tego ćwiczenia polega na podjęciu decyzji indywidualnie, poproś by w tej części nie konsultowali się z innymi członkami swojej grupy. W poszczególne okienka mają wpisać cyfry od 1 do 15, w zaleŝności od waŝności przedmiotu, jakiemu nadają numer: 1 to przedmiot najwaŝniejszy, 15 najmniej waŝny do przeŝycia na pustyni. Na wykonanie zadania daj uczestnikom 7-10 minut. Krok 4: Kiedy wszyscy uczestnicy wypełnia juŝ kolumnę pierwszą, poproś ich by teraz wypełnili w ten sam sposób kolumnę drugą. RóŜnica polega na tym, Ŝe tym razem decyzję, co do waŝności przedmiotów podejmuje cała grupa. Zaznacz, Ŝe podczas wykonywania tego zadania grupa nie moŝe stosować takich technik jak wyliczanka czy głosowanie. Do wspólnego stanowiska ma dojść na drodze dyskusji. Na wykonanie zadanie daj grupie czas ok. 15 minut. Krok 5: Po wypełnieniu przez grupę drugiej kolumny, przedstaw uczestnikom opinie eksperta (załącznik nr 6), podaj wartości przypisywane przez eksperta poszczególnym przedmiotom, poproś by uczestnicy wpisali je do kolumny trzeciej. Poproś, by uczestnicy uzupełnili kolumnę 4, czyli obliczyli róŝnicę pomiędzy swoim wyborem, a wyborem eksperta, wg poniŝszego wzoru: odpowiedź uczestnika: lusterko= 7 odpowiedź eksperta lusterko= 1 róŝnica:= 6 Następnie kolumnę 4 naleŝy podsumować w pionie. Krok 6: Poproś uczestników by w ten sam sposób postąpili z kolumną 5. Wytłumacz uczestnikom, Ŝe im mniejsza ilość punktów, jaką uzyskali, tym mają większą szansa przetrwania na pustyni. Poproś, by kaŝdy uczestnik sprawdził, czy mniej punktów uzyskał podczas podejmowania indywidualnej decyzji, czy decyzji grupowej. 23

26 Krok 7: Podsumuj ćwiczenie, zadaj uczestnikom pytanie: Czy jesteś zadowolony z wyniku grupy? Czy wspólnie podejmowana decyzja przybliŝa czy oddala od poprawnego rozwiązania? Kto z was wolałby podjąć decyzje samodzielnie i dlaczego? Jakie są plusy wspólnego podejmowania decyzji? Jakie są minus wspólnego podejmowania decyzji? Plusy wspólnego podejmowania decyzji to m.in.: wyeliminowanie jednostkowego podejścia, szersze spojrzenie, róŝnica doświadczeń, która zwiększa prawdopodobieństwo lepszego rozwiązania, większa racjonalność, mniejszy wpływ emocji, większa kontrola podejmowania słusznych decyzji. Minusy wspólnego podejmowanie decyzji to np.: dłuŝszy czas podejmowania decyzji, konflikt spowodowany róŝnicą poglądów, moŝliwość przeforsowania zdania przez osobę najsilniejszą w grupie. Budowniczy - zabawa aktywizująca wzmacniająca pracę grupową, ułatwiająca poznawanie ról grupowych Krok 1: Podziel cały zespół na mniejsze grupy ok. 5 osobowe Sposób podziału: Poproś uczestników Ŝeby ustawili się w rzędzie zgodnie miesiącami, w których mają urodziny, najbliŝej prowadzącego niech staną osoby urodzone w styczniu, następnie w lutym itd. Teraz poproś by uczestnicy warsztatu odliczyli np. do czterech.( Liczba odliczania zaleŝy od tego ile grup chcesz uzyskać.) Wydaj instrukcje by jedynki stanęły razem, dwójki razem itd. W kaŝdej grupie przeprowadź losowanie mające na celu wyłonienie kierownika budowy. MoŜesz zagrać z członkami grupy w marynarza lub zrobić losowanie kartek z nazwami funkcji: budowniczy, kierownik budowy. KaŜda grupa ma jednego kierownika i trzech- czterech budowniczych. Zespoły zajmują osobne stoliki, ustawione wokół stołu, na którym ustawiony zostanie wzorzec Krok 2: Podaj instrukcję całego ćwiczenia. Waszym zadaniem w tym ćwiczeniu będzie zbudowanie wieŝy z klocków według wzorca, który zaraz zobaczą tylko kierownicy budowy. Budowniczy będą pracowali z zawiązanymi oczami, nie widząc budowli wzorcowej, uwaŝnie słuchając komunikatów swojego kierownika. Uwaga: 24

27 kierownik budowy, po podziale klocków miedzy swoimi budowniczymi, nie moŝe trakcie budowy dotykać klocków ani kierować rękami swoich budowniczych. Powinien im udzielać tylko instrukcji słownych. Krok 3: PrzekaŜ kaŝdemu kierownikowi budowy opaski i poproś by zawiązał nimi oczy budowniczych. Następnie przekaŝ kierownikom kaŝdej grupy zestaw potrzebnych klocków do zbudowania wieŝy i poproś, by podzielili je wśród uczestników swojego zespołu mniej więcej po równo. Krok 4: Odsłoń wzorcową budowlę. Ustaw ją tak, by była ona dobrze widoczna dla kaŝdego kierownika grupy, poinformuj grupy, aby rozpoczęli budowanie. Krok 5: Obserwuj poszczególne grupy, komendy wydawane przez kierowników, róŝne sposoby budowania. Zapisz na tablicy, która grupa skończyła, jako pierwsza. Po wybudowaniu wszystkich wieŝ sprawdź, czy są one zgodne z wzorcem. Krok 6: Przeprowadź dyskusję podsumowującą. Zapytaj kierownika zespołu, który skończył pierwszy jak mu się pracowało, czy było mu trudno kierować grupą. Następnie zapytaj innych kierowników, jakie napotkali trudności w wykonaniu zadania. Zapytaj budowniczych z grupy, która skończyła pierwsza, jakich poleceń uŝywał ich kierownik, co im pomagało tak szybko wykonać zadanie. Zapytaj budowniczych z innych grup, co było dla nich najtrudniejsze i jak im się pracowało w ich zespołach. Krok 7: Wyjaśnij uczestnikom, jakie moŝna pełnić role w grupie (załącznik 4). Podkreśl, Ŝe wszystkie role są równie waŝne w zespole i tak samo potrzebne. Czas: 35 minut. Ewaluacja zajęć: Poproś uczestników warsztatu, by na małych karteczkach samoprzylepnych kaŝdy z nich napisał, co było dla niego najwaŝniejsze w dzisiejszych zajęciach. Następnie poinstruuj uczestników by przykleili karteczki na tablicy. Odczytaj wszystkie odpowiedzi i podziękuj uczestnikom za wspólną zabawę i naukę. Czas: 5 minut. 25

28 Załącznik nr 1 Pustynia Sonora Opis sytuacji: Sierpień, godzina mniej więcej 10 rano. Wasz samolot rozbił się przed chwilą na pustyni Sonora, w południowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych. Lekki, dwusilnikowy samolot z ciałami pierwszego i drugiego pilota spłonął. Zachowała się tylko kabina płatowca. Nikt z was nie jest ranny. Zanim nastąpił wypadek, pilot nie zdołał zawiadomić nikogo o tym gdzie znajduje się wasz samolot. JednakŜe przed samym rozbiciem poinformował was, Ŝe znajdujecie się ok. 110 km. na południowy-zachód od osady górniczej, będącej najbliŝszym skupiskiem ludzkim w okolicy, przy czym samolot zboczyło około 100 km. z kursu opisanego na planie lotu uwzględniającym widoczność obiektów na ziemi. Okolica jest zupełnie płaska. Oprócz rzadkich okazów dwóch gatunków kaktusów jest pozbawiona roślinności. W ostatniej prognozie pogody podano, Ŝe temperatura tego dnia wyniesie 45 C, co oznacza, Ŝe na powierzchni ziemi będzie 54 C. Ubrani jesteście w letnie ubrania bluzy i koszule z krótkimi rękawami, spodnie, skarpetki, letnie obuwie. KaŜdy posiada chusteczkę do nosa. W sumie macie 2, 83 $ drobnymi i 85 $ w banknotach, paczkę papierosów i pióro kulkowe. Zadanie: Zanim samolot stanął w płomieniach udało wam się uratować 15 przedmiotów wymienionych na następnej stronie. Waszym zadaniem jest ocenić stopień przydatności tych przedmiotów dla waszego przeŝycia według następującej skali ocen: 1 rzecz najbardziej potrzebna, 15 najmniej potrzebna. ZałoŜenia: liczba osób, która przeŝyła katastrofę jest taka sama, jak liczba osób w waszej grupie, grupa postanowiła pozostać razem, wszystkie przedmioty są w dobrym stanie, sytuacja ta przytrafiła się wam naprawdę. 26

29 Etap 1: KaŜdy z członków grupy indywidualnie ocenia kaŝdy przedmiot. Nie naleŝy rozpoczynać dyskusji na temat sytuacji, ani omawiać poszczególnych przedmiotów dopóki kaŝdy z uczestników nie dokończy swojej oceny. Etap 2: Kiedy wszyscy zakończą ocenę indywidualną naleŝy dokonać wspólnej, grupowej oceny przedmiotów. Nie naleŝy zmieniać własnej, zapisanej juŝ oceny pod wpływem dyskusji. Etap 3: Poznanie oceny eksperta i podsumowanie wyników. 27

30 Złącznik nr 2 Pustynia Sonora tabela wyborów Przedmioty Etap 1 Etap 2 Etap 3 Etap 4 Etap 5 Twoja Ocena Ocena ocena grupy eksperta Latarka na 4 baterie RóŜnica między etapem 1 a 3 RóŜnica między etapem 2 a 3 Scyzoryk Lotnicza mapa terenu Plastykowy płaszcz przeciwdeszczowy Kompas Opatrunek gazowy Pistolet kal. 45 (naładowany) Spadochron (biało czerwony) Sól w tabletkach (1000 sztuk) Ok 1 litr wody na osobę KsiąŜka Jadalne zwierzęta pustyni Okulary słoneczne (1 na osobę) 2 l. wysokoprocentowej wódki 1 okrycie wierzchnie na osobę Lusterko Razem Twój wynik: Wynik grupy: 28

31 Załącznik 3 Ocena eksperta i uzasadnienie EKSPERT: Alonzo V. Pond jest ekspertem od zagadnień związanych z przeŝyciem na pustyni. Jego zasługa jest opracowanie metody oceny poszczególnych przedmiotów. W czasie II wojny świtowej przez długi czas pracował w ramach Sił Sprzymierzonych na Saharze nad zagadnieniami przeŝycia na pustyni. W tym czasie oraz jako szef wydziału Pustyni w Centrum informacjo o Pustyni Uniwersytetu Sił Powietrznych w Bazie Siła Powietrznych w Maxwell zetknął się z wieloma przypadkami przeŝycia, które stanowią podstawę uzasadnienia poniŝszej oceny. OCENA EKSPERTA I UZASADNIENIE 1 - LUSTERKO- spośród wszystkich przedmiotów lusterko jest bezwzględnie najwaŝniejsze. Jest to najskuteczniejsze posiadanie narzędzie, przy pomocy, którego moŝesz przesłać wiadomość, o tym gdzie jesteś. W słoneczny dzień lusterko moŝe wytworzyć światło o mocy od 5 do 7 milionów kandeli. Odbity promień słoneczny jest widoczny poza linia horyzontu. Nawet gdybyś nie miał ze sobą Ŝadnego innego przedmiotu, to i tak miałbyś ponad 80% szans na to, Ŝe zostaniesz odnaleziony i uratowany w ciągu pierwszych 24 godzin. 2 - JEDNO WIERZCHNIE OKRYCIE NA OSOBĘ - Gdy juŝ masz system łączności, pozwalający ci poinformować innych gdzie jesteś, kolejną sprawą będzie zmniejszenie odwodnienia organizmu. 40% wody traconej w wyniku odwodnienia ciała następuje w trakcie pocenia się i oddychania. Ubytek wody z powodu oddychania moŝna znacznie ograniczyć, gdy zachowa się spokój. Wierzchnie okrycie, chociaŝ to moŝe wydawać się paradoksem, jest najlepszym sposobem zapobiegania nagrzaniu się ciała. Bez nich okres przeŝycia skróciłby się, co najmniej o jeden dzień. 3 - LITR WODY NA OSOBĘ-Mając tylko dwa pierwsze przedmioty mogłabyś prawdopodobnie przeŝyć trzy dni. ChociaŜ litr wody nie przedłuŝy w sposób znaczący okresu przeŝycia pozwoli zmniejszyć skutki odwodnienia organizmu. Najlepiej pić wodę wtedy, gdy jest się spragnionym, co pozwala zachować pełną świadomość pierwszego dnia. Wtedy, bowiem trzeba podjąć najwaŝniejsze decyzje i zbudować schronienie. 4 - LA TARKA (NA 4 BATERIE) - Jedynym szybkim i niezawodnym urządzeniem, przy pomocy, którego moŝna wysyłać sygnały nocą jest latarka. Latarka i lusterko dają moŝliwość wysyłania sygnałów przez 24 godziny na dobę. MoŜna jej takŝe uŝywać w róŝnych celach 29

32 w trakcie dnia. Górna część latarki z reflektorkiem i soczewką moŝe być pomocniczym przyrządem sygnalizacyjnym lub moŝe słuŝyć do rozpalenia ognia. Pojemnik na baterie moŝe być uŝywany do kopania lub jako pojemnik na wodę w procesie destylacji (zobacz plastykowy płaszcz przeciw deszczowy). 5 - SPADOCHRON (CZERWONO-BIAŁY) - Spadochron moŝe słuŝyć zarówno, jako osłona jak i jako urządzenie sygnalizacyjne. Kaktusy saqaro mogą spełnić rolę słupa namiotowego, na którym rozpięty spadochron, przy czym linki spadochronu moŝna potraktować, jako linki namiotu. Spadochron da tyle cienia, Ŝe temperatura w miejscu przez niego osłoniętym obniŝy się o 20%. 6 - SCYZORYK - ChociaŜ scyzoryk nie jest waŝny jak pięć pierwszych przedmiotów, to jednak przyda się do zmontowania schronienia oraz ścinania twardych kaktusów zawierających wodę. Wysoka ocena scyzoryka wynika z niezliczonych moŝliwości wykorzystania go. 7 - PLASTYKOWY PŁASZCZ PRZECIWDESZCZOWY - UmoŜliwia zbudowanie słonecznego aparatu destylacyjnego. JeŜeli wykopie się w ziemi dołek i umieści nad nim rozpostarty płaszcz przeciw deszczowy, to w wyniku róŝnicy temperatur nastąpi parowanie wilgoci ze zmoczonej moczem ziemi oraz kawałków kaktusa. Wilgoć skropli się na wewnętrznej stronie płaszcza. JeŜeli w środku plastykowej powłoki umieścimy mały kamyk, powstanie czasza, z której skroplona woda będzie spływać do pojemnika na baterie umieszczonego w środku dołka. Tym sposobem da się uzyskać około jednego litra wody dziennie. Jednak wysiłek organizmu niezbędny do otrzymania wody sprawi, Ŝe ubytek wody z organizmu będzie prawdopodobnie dwukrotnie większy niŝ jego ilość. 8 - PISTOLET KALIBER 0,45 (NAŁADOWANY) - Pod koniec drugiego dnia mogą wystąpić powaŝne zaburzenia mowy i prawdopodobnie nie będziesz mógł chodzić. W takiej sytuacji pistolet byłby przydatny, jako środek sygnalizacyjny, a poza tym przy pomocy nabojów łatwo byłoby rozpalić ogień. Trzy szybko następujące po sobie wystrzały są międzynarodowym sygnałem alarmowym. Z posiadania pistoletu wynikają takŝe zagroŝenia, które są równe korzyścią z nim zwianym. W wyniku zwieszającego się odwodnienia organizmu pojawiać się będzie zniecierpliwienie, irytacja i skłonności do irracjonalnego zachowania. Dlatego teŝ najistotniejsze decyzje naleŝy podjąć zanim zacznie się proces odwodnienia. W takiej sytuacji posiadanie tak śmiercionośnego narzędzia stanowi prawdziwe zagroŝenia dla grupy. Przyjmując, Ŝe nie zostanie ono uŝyte przeciw ludziom, mogłoby być 30

33 wykorzystane do polowania, co jednak w rezultacie oznaczałoby całkowicie bezsensowny wysiłek, bowiem nawet gdyby komuś udało się zabić przy pomocy tego pistoletu, co jest mało prawdopodobne, to jedzenie mięsa doprowadziłoby do gwałtownego wzrostu odwodnienia, poniewaŝ w trakcie trawienia organizm zuŝywa znacznie ilości wody. 9 - JEDNA PARA OKULARÓW SLONECZNYCH NA OSOBĘ W warunkach intensywnego nasłonecznienia typowego dla pustyni, powaŝnym problemem zwłaszcza pod koniec drugiego dnia będzie świetlne zapalenie spojówek i słoneczne zapalenie siatkówki. Cień rzucany przez rozpięty spadochron stanowiący osłonę oraz posmarowanie twarzy wokół oczu sadzą z rozbitego samochodu powinno zmniejszyć te dolegliwość. Wykorzystanie chusteczki do nosa lub gazy z opatrunku, jako zasłony na twarz zlikwidowałoby wszystkie problemy związane ze wzrokiem. Okulary stanowiłyby rozwiązanie komfortowe OPATRUNEK GAZOWY- Z powodu niskiej wilgotności powietrza pustynia uwaŝana jest za jedno z najmniej zakaźnych miejsc na świecie. W wyniku odwodnienia krew ulega zagęszczeniu nie zachodzi niebezpieczeństwo krwawienia, o ile nie zostanie uszkodzona tętnica. Znany jest dobrze udokumentowany przypadek człowieka, który zaginął na pustyni, mimo iŝ całe jego ubranie było w strzępach, a ciało pokryte ranami nie krwawił dopóki nie został napojony. Opatrunek moŝna wykorzystać, jako sznurek lub do owinięcia nóg oraz głowy, jako ochronę przed słońcem KOMPAS- Poza tym, Ŝe odbijając promienie słoneczne kompas moŝe słuŝyć, jako urządzenie sygnalizacyjne, sam jest niemal bezuŝyteczny. Łatwy dostęp do kompasu mógłby być nawet niebezpieczny, mógłby podsunąć komuś myśl Ŝeby się oddalić LOTNICZA MAPA TERENU- Mogłaby się przydać do rozpalania ognia lub słuŝyć, jako papier toaletowy, jedna osoba mogłaby tez wykorzystać ją, jako daszek przeciwsłoneczny, ale w zasadzie jest bezuŝyteczna, a nawet niebezpieczna, poniewaŝ mogłaby zachęcić kogoś do oddalenia się KSIĄśKA JADALNE ZWIERZETA PUSTYNI Problem, wobec którego stanie grupa będzie odwodnienie, a nie głód. Zwierzęta pustyni, chociaŝ liczne rzadko dają się dostrzec, Ŝyją, poniewaŝ leŝą bezruchu, co takŝe powinni robić rozbitkowie. SpoŜycie białka spowodowałoby wzmoŝone zapotrzebowanie na wodę. Ogólna zasada mówi: jedz, jeśli masz duŝo wody, w przeciwnym razie nie jedz. 31

34 14 - DWA LITRY WYSOKOPROCENTOWEJ WÓDKI - JeŜeli ktoś umiera z powodu naduŝycia alkoholu, to zwykle dzieje się tak z powodu odwodnienia. Organizm traci ogromna ilość wody na wydalanie alkoholu. W tej sytuacji spoŝycie wódki mogłoby mieć skutek śmiertelny SÓL W TABLETAKACH (OPAKOWANIE 1000 SZTUK) - Wraz ze wzrostem odwodnienia wzrasta poziom soli we krwi, podawanie soli bez dłuŝej ilości wody sprawiłoby, Ŝe organizm pozbywałby się nadmiaru soli wraz z wodą. Skutek byłby taki sam, jak w przypadku picia wody morskiej. FIZJOLOGICZNE SKUTKI ODWODNIENIA ORGANIZMU W ZALEZNOSCI OD SPADKU WAGI CIAŁA (UTRATA WODY) Skutki odwodnienia I dzień- spadek wagi ciała 5%-10 %- pragnienie, zniecierpliwienie, zaczerwienie skory, bezsenność, bark apetytu, przyspieszenie tętna. II dzień- spadek wagi ciała 6%- 10 %- zawrót głowy, ból głowy, zaburzenie równowagi, zaburzenie mowy, trudności z oddychaniem, spadek ilości krwi. III dzień- spadek wagi ciała 11% -20%- majaczenie, opuchnięcie języka, głuchota, zaburzenie wzroku, zanik zdolności przełykania, prawdopodobnie śmierć. 32

35 Załącznik nr 4 Role grupowe wg Belbina Filar grupy: Praktyczny Organizator. Konsekwentny, pracowity, obowiązkowy, i przewidywalny. Musi posiadać umiejętności organizacyjne, zdrowy rozsądek oraz być zdyscyplinowany. Powinien umieć praktycznie wcielać w Ŝycie czyjeś pomysły. Wykonuje prace złoŝone, strukturalne. Brak elastyczności człowieka. Lider: Spokojny, opanowany, pewny siebie, posiada zdolność do dostrzegania potencjału tkwiącego w ludziach. Pobudza, motywuje, wpływa na innych. Traktowanie wszystkich, którzy mogą coś wnieść, indywidualnie i bez uprzedzeń. Wyraźne ukierunkowanie na cele. Osoba otwarta, elastyczna. Porusza się w temacie tego, co istnieje, posiada przeciętne zdolności kreatywnego działania. Człowiek czynu, akcji: śyje działaniem, jest otwarty. Wkłada największe zaangaŝowanie. Potrafi pokonywać bezwład. Lubi pracować, nie lubi nic nie robić, rozpoczyna pracę. Twórca (innowator): Siewca. Indywidualista, powaŝny i niekonwencjonalny. Wielki talent, wyobraźnia, umysł i wiedza. Lubi wyzwania i chce im sprostać. Potrafi się zachować w sytuacjach niecodziennych, nieprzewidzianych. Buja w obłokach jest skłonny do nie zwaŝania na cele praktyczne i utarte sposoby postępowania. Człowiek kontaktu: Ekstrawertyk, pełen entuzjazmu, ciekawy świata. Komunikatywny, posiada umiejętność nawiązywania kontaktów z ludźmi i badania nowości, Zdolny reagowania na wyzwania. Zdolny do kontaktów z ludźmi i wyszukiwania wszystkiego, co nowe. Skłonność utraty zainteresowania, gdy mija pierwsza fascynacja (\"słomiany zapał\"). Oceniający: Sędzia. Trzeźwo myślący, rozwaŝny. Ocenia, wartościuje. Posiada duŝy potencjał intelektualny. Umiejętność oceny, dyskrecja i zdolność do chłodnej kalkulacji. Bywa hamulcem zespołu, obniŝa motywację, zniechęca (to się nie uda, to jest bez sensu). Dusza zespołu: Człowiek grupy. Towarzyski, raczej łagodny, skromny i wraŝliwy. Buduje nastrój, klimat w grupie, potrzebuje dobrej atmosfery. Potrafi dostosować się do ludzi 33

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 INSTRUKCJA Poniżej znajdują się twierdzenia dotyczące pewnych cech, zachowań, umiejętności i zdolności,

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI

PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI 6 PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI Zabawki jako pomoce dydaktyczne Proponowane ćwiczenia Budowanie MATEMATYKA: podstawowe pojęcia matematyczne odkrywanie podstawowych cech przedmiotów kolor rozpoznawanie liczby

Bardziej szczegółowo

SZTUKA UCZENIA SIĘ-PORADY. Jak działa nasz umysł? Jaki mamy typ inteligencji? Jaki styl uczenia preferujemy?

SZTUKA UCZENIA SIĘ-PORADY. Jak działa nasz umysł? Jaki mamy typ inteligencji? Jaki styl uczenia preferujemy? SZTUKA UCZENIA SIĘ-PORADY Jak działa nasz umysł? Jaki mamy typ inteligencji? Jaki styl uczenia preferujemy? Jak działa nasz umysł? Lewa półkula odpowiada za: Czytanie Pisanie Uczenie Podział czasu Rozumowanie

Bardziej szczegółowo

Gdzie jest moje miejsce w szkole?

Gdzie jest moje miejsce w szkole? LEKCJA 5 Gdzie jest moje miejsce w szkole? Co przygotować na lekcję Nauczyciel: kartę pracy dla każdego ucznia (załącznik 1), arkusze szarego papieru, flamastry, małe karteczki, arkusz papieru z narysowaną

Bardziej szczegółowo

Autoewaluacja pracy nauczyciela. Autor: Marzena Szymańska

Autoewaluacja pracy nauczyciela. Autor: Marzena Szymańska Autoewaluacja pracy nauczyciela Autor: Marzena Szymańska Obszar I Indywidualizacja pracy na lekcji pod kątem stylów uczenia się i inteligencji wielorakich TEORIA INTELIGENCJI WIELORAKICH Howarda Gardnera

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

Program zajęć z zakresu doradztwa zawodowego realizowanego w ramach projektu Na kryzys światowy SZOK zawodowy

Program zajęć z zakresu doradztwa zawodowego realizowanego w ramach projektu Na kryzys światowy SZOK zawodowy Program zajęć z zakresu doradztwa zawodowego realizowanego w ramach projektu Na kryzys światowy SZOK zawodowy Opracowali doradcy zawodowi: Ewa Szczerbetka, Grażyna Śliwa (WG POMYSŁU WŁASNEGO ZGODNIE Z

Bardziej szczegółowo

Marian Chwastniewski. Stowarzyszenie Twórcze i Edukacyjne Wyspa

Marian Chwastniewski. Stowarzyszenie Twórcze i Edukacyjne Wyspa Marian Chwastniewski Stowarzyszenie Twórcze i Edukacyjne Wyspa WYSPA ODKRYĆ A WYSPA ZAGADEK Laboratorium ma na celu wdroŝenie autorskiego programu pedagogicznego WYSPA rozwijającego postawy twórcze i badawcze

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI

SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI [czas trwania wywiadu do 120 minut] Ogólne wskazówki odnośnie przeprowadzania wywiadu: Pytania

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dla uczniów klas I-III szkoły podstawowej

Scenariusz zajęć dla uczniów klas I-III szkoły podstawowej Scenariusz zajęć dla uczniów klas I-III szkoły podstawowej Temat: Poznaj Marię, dziewczynkę, która lubi mieć plan Uwagi ogólne dla prowadzącego Przygotowanie do zajęć zapoznaj się z prezentacją Przewodnik

Bardziej szczegółowo

Rozdział I INTEGRACJA

Rozdział I INTEGRACJA Rozdział I INTEGRACJA INTEGRACJA: gry i zabawy na zapoznanie się, budujące empatię, zamykające i otwierające pracę w grupie, na rozgrzewkę przed trudniejszymi ćwiczeniami. Ćwiczenia integracyjne są zawsze

Bardziej szczegółowo

Od najmłodszych lat dziecko powinno być wprowadzone w świat muzyki. Sposób, w jaki zostanie zachęcone w przedszkolu i w domu do słuchania muzyki,

Od najmłodszych lat dziecko powinno być wprowadzone w świat muzyki. Sposób, w jaki zostanie zachęcone w przedszkolu i w domu do słuchania muzyki, Od najmłodszych lat dziecko powinno być wprowadzone w świat muzyki. Sposób, w jaki zostanie zachęcone w przedszkolu i w domu do słuchania muzyki, śpiewania, a nawet tworzenia łatwych melodii oraz w jakim

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Wzrok i słuch Wzrok i słuch Zagadnienia z podstawy programowej

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Wzrok i słuch Wzrok i słuch Zagadnienia z podstawy programowej SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Nasze zmysly Jakie to wszystko ciekawe tygodniowy Temat dnia Wzrok i słuch Wzrok i słuch Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Autor: Małgorzata Urbańska. Temat lekcji: Zadania matematyczne nie z tej planety.

Autor: Małgorzata Urbańska. Temat lekcji: Zadania matematyczne nie z tej planety. Autor: Małgorzata Urbańska Klasa I Edukacja: matematyczna, muzyczna, ruchowa, Cel/cele zajęć: - rozwijanie zainteresowania dziecięcą matematyką, - wskazanie sposobów rozwiązania problemów, - wyrabianie

Bardziej szczegółowo

Konspekt zajęć wychowawczych. Cel główny: zapoznanie uczniów z etapami rozwoju miłości.

Konspekt zajęć wychowawczych. Cel główny: zapoznanie uczniów z etapami rozwoju miłości. Konspekt zajęć wychowawczych Temat: Miłość w trzech kolorach Cel główny: zapoznanie uczniów z etapami rozwoju miłości. Cele szczegółowe Uczeń: - definiuje etapy miłości, -weryfikuje własne przekonania

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKACJA SPOŁECZNA

KOMUNIKACJA SPOŁECZNA KOMUNIKACJA SPOŁECZNA Cel szkolenia: Komunikacja społeczna jest podstawą dla wielu innych umiejętności: zarządzania, przewodzenia, efektywnej pracy w zespole, a można jej się nauczyć jedynie w praktyce

Bardziej szczegółowo

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY Często będę Ci mówić, że to ważna lekcja, ale ta jest naprawdę ważna! Bez niej i kolejnych trzech, czyli całego pierwszego tygodnia nie dasz rady zacząć drugiego. Jeżeli czytałaś wczorajszą lekcję o 4

Bardziej szczegółowo

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ Rok szkolny 2013/2014 Pracownia SENSOS przeprowadza ambitne i bezpieczne programy szkoleniowe dla dziec i i młodzieży. Program każdego warsztatu jest dostosowany

Bardziej szczegółowo

Temat szkolenia: Handlowiec, sprzedawca. Czas trwania szkolenia: 30 godziny. Miejsce szkolenia:

Temat szkolenia: Handlowiec, sprzedawca. Czas trwania szkolenia: 30 godziny. Miejsce szkolenia: Temat szkolenia: Handlowiec, sprzedawca. Czas trwania szkolenia: godziny Miejsce szkolenia: Cel główny szkolenia: a) Zdobycie wiedzy i umiejętności: - komunikacji z klientem - etapów schematów sprzedaży

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ NA ROWERY Dziewczyny na rowery! SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Czas trwania zajęć: 90 minut CELE LEKCJI Po zajęciach uczniowie będą potrafili:

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZLEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO (dla IV etapu edukacyjnego)

SCENARIUSZLEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO (dla IV etapu edukacyjnego) SCENARIUSZLEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO (dla IV etapu edukacyjnego) Temat zajęć: Lekcja organizacyjna czyli co powinienem wiedzieć o wychowaniu fizycznym w nowej szkole? Zadania (cele szczegółowe): 1. Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

opracowanie: mgr Dorota Sowa KREATYWNOŚĆ W SZKOLE I W DOMU Bez kreatywności nie byłoby świata Howard Gardner

opracowanie: mgr Dorota Sowa KREATYWNOŚĆ W SZKOLE I W DOMU Bez kreatywności nie byłoby świata Howard Gardner opracowanie: mgr Dorota Sowa KREATYWNOŚĆ W SZKOLE I W DOMU Bez kreatywności nie byłoby świata Howard Gardner Zmieniający się świat wymaga zmieniającej się szkoły. Rodzice troszczący się o przyszłość swoich

Bardziej szczegółowo

MOCNE STRONY OSOBOWE:

MOCNE STRONY OSOBOWE: MOCNE STRONY OSOBOWE: To ja Kreatywność / pomysłowość Znajduję różne rozwiązania problemów Łatwo wpadam na nowe pomysły Mam wizjonerskie pomysły Szukam nowych możliwości i wypróbowuję je Potrafię coś zaprojektować

Bardziej szczegółowo

4. po Wielkanocy CANTATE

4. po Wielkanocy CANTATE Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl 4. po Wielkanocy CANTATE Główna myśl: Wysławiaj Boga! Wiersz przewodni: Wysławiam cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi. Mt 11,25a Fragment biblijny: Jezus wysławia

Bardziej szczegółowo

Metody: rozmowa, obserwacja, opowieść ruchowa, gra

Metody: rozmowa, obserwacja, opowieść ruchowa, gra SCENARIUSZ 1 Temat zajęć: Zawody w zawody kobiety i mężczyźni w pracy - eliminowanie stereotypów związanych z płcią - zainteresowanie własną przyszłością w kontekście wyboru zawodu - kształcenie spostrzegawczości

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ

KONSPEKT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ KONSPEKT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ Temat: O sztuce chodzenia po drabinie Cele Wiadomości Umiejętności Metody, techniki, formy pracy Środki dydaktyczne Faza lekcji wprowadzająca - rozpoznanie cech osobowości,

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI

PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI 11 PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI Zabawki jako pomoce dydaktyczne Proponowane ćwiczenia Cyfry MATEMATYKA: cyfry ĆWICZENIA PSYCHOMOTORYCZNE: znajomość cyfr we wczesnym wieku ŚRODEK WYRAZU: muzyka koordynacja

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ WARSZTATÓW DO KSIĄŻKI ZOFII STANECKIEJ BASIA I WOLNOŚĆ

SCENARIUSZ WARSZTATÓW DO KSIĄŻKI ZOFII STANECKIEJ BASIA I WOLNOŚĆ SCENARIUSZ WARSZTATÓW DO KSIĄŻKI ZOFII STANECKIEJ BASIA I WOLNOŚĆ Do czego są nam potrzebne zasady i wolność? CZAS TRWANIA: 45 minut CELE: Po zajęciach dziecko: potrafi wyjaśnić znaczenie słów: zasada

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Gorlicach Centrum Aktywizacji Zawodowej Klub Pracy. Umiejętności interpersonalne

Powiatowy Urząd Pracy w Gorlicach Centrum Aktywizacji Zawodowej Klub Pracy. Umiejętności interpersonalne Powiatowy Urząd Pracy w Gorlicach Centrum Aktywizacji Zawodowej Klub Pracy Program zajęć aktywizacyjnych opracowany na podstawie Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 września 2010r.

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ GRY NR 5. DLA OSÓB W WIEKU 16+

SCENARIUSZ GRY NR 5. DLA OSÓB W WIEKU 16+ SCENARIUSZ GRY NR 5. DLA OSÓB W WIEKU 16+ Gra symulacyjna nr 5: AUTOPREZENTACJA pt. Moja kariera zawodowa Cel gry: obserwacja i rozpoznanie świadomości obrazu samego siebie (autorefleksji), a także przedstawiania

Bardziej szczegółowo

Runda 5: zmiana planszy: < < i 6 rzutów.

Runda 5: zmiana planszy: < < i 6 rzutów. 1. Gry dotyczące systemu dziesiętnego Pomoce: kostka dziesięciościenna i/albo karty z cyframi. KaŜdy rywalizuje z kaŝdym. KaŜdy gracz rysuje planszę: Prowadzący rzuca dziesięciościenną kostką albo losuje

Bardziej szczegółowo

UMIEJĘTNOŚCI PREZENTACYJNE

UMIEJĘTNOŚCI PREZENTACYJNE UMIEJĘTNOŚCI PREZENTACYJNE W największym skrócie prezentacja to pokaz. Dlatego pamiętaj, Ŝe prezentacja jest przedstawieniem, w którym grasz główną rolę. RóŜnica polega na tym, Ŝe celem twojego przedstawienia

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych Osiąganie moduł 3 Temat 3, Poziom 1 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO Akademia dla Młodych Moduł 3 Temat 3 Poziom 1 Zarządzanie czasem Przewodnik prowadzącego Cele szkolenia Efektywność osobista pozwala Uczestnikom

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Dlaczego orły nie pływają. O wspieraniu talentów i zdolności u dzieci Magdalena Zientalska Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 27 września 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Węch Dbamy o zwierzęta w zimie. Zagadnienia z podstawy programowej

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Węch Dbamy o zwierzęta w zimie. Zagadnienia z podstawy programowej SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Nasze zmysły Jakie to wszystko ciekawe tygodniowy Temat dnia Węch Dbamy o zwierzęta w zimie. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ RUCH TO ZDROWIE

SCENARIUSZ RUCH TO ZDROWIE SCENARIUSZ RUCH TO ZDROWIE CELE: 1. Uświadomienie dzieciom wpływu aktywności fizycznej na stan zdrowia, prawidłowy rozwój i samopoczucie. 2. Ćwiczenie umiejętności dodawania i odejmowania w przedziale

Bardziej szczegółowo

Autor: Małgorzata Urbańska. Temat lekcji: Pieszy i znaki

Autor: Małgorzata Urbańska. Temat lekcji: Pieszy i znaki Autor: Małgorzata Urbańska Klasa I Edukacja: techniczna, społeczna, matematyczna, plastyczna, Cel zajęć: - zapoznanie z zasadami bezpiecznego poruszania się po drodze, - kształtowanie umiejętności dbania

Bardziej szczegółowo

Scenariusz warsztatów edukacyjnych Moja szkoła szkoła otwarta na ucznia realizowanych w ramach ogólnopolskiego konkursu Bezpieczna Szkoła -

Scenariusz warsztatów edukacyjnych Moja szkoła szkoła otwarta na ucznia realizowanych w ramach ogólnopolskiego konkursu Bezpieczna Szkoła - Scenariusz warsztatów edukacyjnych Moja szkoła szkoła otwarta na ucznia realizowanych w ramach ogólnopolskiego konkursu Bezpieczna Szkoła - Bezpieczny Uczeń I. Cele ogólne: Dostrzeganie różnorodności postaw

Bardziej szczegółowo

Cenne informacje dla rodziców

Cenne informacje dla rodziców Cenne informacje dla rodziców Rok szkolny 2014/2015 Co trzylatek umieć powinien -Posługuje się określeniami odnoszącymi się do kierunków w przestrzeni (na, pod, za, przed). -Klasyfikuje przedmioty ze względu

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji. Przebieg zajęć: czas całkowity 90 minut. I. Rozpoczęcie zajęć 20 minut

Konspekt lekcji. Przebieg zajęć: czas całkowity 90 minut. I. Rozpoczęcie zajęć 20 minut Konspekt lekcji Poziom: Szkoła Podstawowa Klasa: 3 Liczebność klasy: 6-8 uczniów Wiek uczniów: 6-8 lat Ilość nauczycieli: 1 nauczyciel-wychowawca, 3 nauczycieli wspomagających Przedmiot: język angielski

Bardziej szczegółowo

PRZEZNACZONY DLA UCZNIÓW KLASY I

PRZEZNACZONY DLA UCZNIÓW KLASY I PROGRAM DZIAŁAŃ EDUKACYJNO- WYCHOWAWCZYCH BEZPIECZNA SZKOŁA PRZEZNACZONY DLA UCZNIÓW KLASY I AUTOR: mgr Ewa Herczyńska MIEJSCE ZAJĘĆ: sala szkolna PROWADZĄCY: autor programu 1 CELE PROGRAMU: OGÓLNE 1.

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Ty też możesz być Dobrym Obywatelem!

Temat lekcji: Ty też możesz być Dobrym Obywatelem! Temat lekcji: Ty też możesz być Dobrym Obywatelem! Scenariusz lekcji wychowawczej stanowi kontynuację projektu Ja- Młody Obywatel realizowanego przez Stowarzyszenie Q Zmianom. 1. Cele dydaktyczno wychowawcze:

Bardziej szczegółowo

Jak zintegrować grupę? Łamacze lodów

Jak zintegrować grupę? Łamacze lodów ROZDZIAŁ II Jak zintegrować grupę? Łamacze lodów Nr ćwiczenia Tytuł ćwiczenia Czas trwania ćwiczenia 3 Mam na imię i lubię 15 minut 4 Drzewo podobieństwa i różnice 20 minut 5 Rymowanka 10 15 minut 6 Sherlock

Bardziej szczegółowo

Moje dziecko chodzi do szkoły...

Moje dziecko chodzi do szkoły... Moje dziecko chodzi do szkoły... Jak mu pomóc rozwijać samodzielność? Opracowanie: Joanna Kiedrowicz psycholog Jak pomóc dziecku oswoić szkołę? Nie zmieniaj swoich decyzji. Nie wprowadzaj atmosfery pośpiechu,

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY PROFILAKTYKI MŁODZIEŻOWEJ

PROGRAMY PROFILAKTYKI MŁODZIEŻOWEJ PROGRAMY PROFILAKTYKI MŁODZIEŻOWEJ SPRAWOZDANIE Z PROJEKTU PROFILAKTYCZNEGO Nazwa Kierownik Miejsce realizacji Termin realizacji Rok szkolny 2009/2010 Liczba i rodzaj odbiorców Cele i opis PROGRAM PROFILAKTYCZNY

Bardziej szczegółowo

Mali Jogini. Program autorski. Zajęcia ruchowe. z elementami jogi. Koordynatorzy: Magdalena Adamczyk, Żaneta Piskorz

Mali Jogini. Program autorski. Zajęcia ruchowe. z elementami jogi. Koordynatorzy: Magdalena Adamczyk, Żaneta Piskorz Program autorski Mali Jogini Zajęcia ruchowe z elementami jogi Koordynatorzy: Magdalena Adamczyk, Żaneta Piskorz Miejsce realizacji: świetlica Szkoły Podstawowej nr 5 w Gnieźnie Termin realizacji: 1 października

Bardziej szczegółowo

Warunki techniczne: wiek uczestników szkoła ponadpodstawowa, szkoła ponadgimnazjalna, miejsce zajęć szkoła, czas trwania zajęć 90 minut.

Warunki techniczne: wiek uczestników szkoła ponadpodstawowa, szkoła ponadgimnazjalna, miejsce zajęć szkoła, czas trwania zajęć 90 minut. Scenariusz zajęć Temat: Spotkanie z Innym. Tolerancja Cele: uświadomienie uczniom obecności w społeczeństwie osób z problemami komunikacyjnymi, nabycie umiejętności posługiwania się metodami komunikacji

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Małgorzata Urbańska Klasa I Edukacja: społeczna, polonistyczna, plastyczna, matematyczna, techniczna, Cel zajęć: -zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki Zespół Szkół w Rycerce Górnej CO TO JEST MOTYWACJA? Na słowo MOTYWACJA składają się dwa słówka: Motyw i Akcja. Czyli aby podjąć jakieś określone działanie

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z edukacji wczesnoszkolnej

Scenariusz zajęć z edukacji wczesnoszkolnej Scenariusz zajęć z edukacji wczesnoszkolnej 1. Informacje wstępne: Data 5 III 2013 Klasa II c 2. Realizowany program nauczania Gra w kolory program nauczania edukacji wczesnoszkolnej Autorka Ewa Stolarczyk

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA Komunikację międzyludzką możemy podzielić na werbalną oraz niewerbalną. Komunikacja werbalna to inaczej słowa, które wypowiadamy, a niewerbalna to kanał wizualny, czyli nasze

Bardziej szczegółowo

Broszura informacyjna dla przedszkola i domu. Art nr 11012 puzzle edukacyjne Mój dzień

Broszura informacyjna dla przedszkola i domu. Art nr 11012 puzzle edukacyjne Mój dzień Broszura informacyjna dla przedszkola i domu Art nr 11012 puzzle edukacyjne Mój dzień Nowe puzzle edukacyjne "Mój dzień" przedstawia dzieciom w obrazowy sposób przebieg całej doby na zegarze. Dzięki puzzle

Bardziej szczegółowo

Program wyjazdów integracyjnych dla klas IV

Program wyjazdów integracyjnych dla klas IV Program wyjazdów integracyjnych dla klas IV W naszej szkole realizowane są wyjazdy integracyjne dla uczniów klasy IV. Najczęściej wyjazdy te trwają trzy dni i uczestniczy w nim jeden zespół klasowy. Wyjazd

Bardziej szczegółowo

Szyfry kody - scenariusz działania

Szyfry kody - scenariusz działania Szyfry kody - scenariusz działania Adresaci: dzieci od 6 roku życia Czas trwania ćwiczenia: ok 1,5 godz. Materiały: Specjalnie przygotowane arkusze grubego papieru, o wyraźnie wydłużonym kształcie 15x40

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć biblioterapeutycznych z wykorzystaniem książki Mały Książę Saint-Exupery ego Temat: Czym kierować się w życiu? Miejsce zajęć: Cele:

Scenariusz zajęć biblioterapeutycznych z wykorzystaniem książki Mały Książę Saint-Exupery ego Temat: Czym kierować się w życiu? Miejsce zajęć: Cele: Scenariusz zajęć biblioterapeutycznych z wykorzystaniem książki Mały Książę Saint-Exupery ego (do wykorzystania na języku polskim, lekcji wychowawczej lub innych zajęciach z młodzieżą) Temat: Czym kierować

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Zabawki i prezenty Wspomnienia tygodniowy Temat dnia Jeśli nie potrafimy mówić... Jeśli nie potrafimy

Bardziej szczegółowo

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy II ETAP AKTYWIZACJI MATERIAŁY DLA BENEFICJENTÓW/BENEFICJENTEK CO TO SĄ EMOCJE? EMOCJE

Bardziej szczegółowo

Bezludna wyspa. Sc. 4. Przygotowanie. Przebieg. Zatonięcie statku. Każdy jest megamocny Spotkanie 3

Bezludna wyspa. Sc. 4. Przygotowanie. Przebieg. Zatonięcie statku. Każdy jest megamocny Spotkanie 3 Bezludna wyspa klasy 0 6 Liczba uczestników 10 15 uczniów Cele rozwijanie wyobraźni ćwiczenie umiejętności komunikowania się na poziomie niewerbalnym uczenie się współpracy uczenie się udzielania i przyjmowania

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć integralnych Dzień aktywności klasa III a

Scenariusz zajęć integralnych Dzień aktywności klasa III a Temat bloku: Jesień da się lubić. Temat dnia: Sposoby na jesienną nudę. Termin zajęć: 19.11.2007r. Cele ogólne Scenariusz zajęć integralnych Dzień aktywności klasa III a Prowadząca zajęcia Elżbieta Pietrzak

Bardziej szczegółowo

Edukacja kulturalna Warsztat ewaluacyjny zespołu

Edukacja kulturalna Warsztat ewaluacyjny zespołu Edukacja kulturalna Warsztat ewaluacyjny zespołu Program warsztatu powstał jako element projektu Jak dobrze ewaluować projekty kulturalne?. Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Bardziej szczegółowo

Temat: Ziemia na rozdrożu, czyli czas na działanie!

Temat: Ziemia na rozdrożu, czyli czas na działanie! Autor: Urszula Depczyk Dla kogo: szkoła podstawowa, klasa VI Temat: Ziemia na rozdrożu, czyli czas na działanie! Cele lekcji: Kształcenie umiejętności dostrzegania zagrożeń związanych ze zmianami klimatycznymi

Bardziej szczegółowo

INTELIGENCJE WIELORAKIE W EDUKACJI

INTELIGENCJE WIELORAKIE W EDUKACJI dr Aldona Kopik INTELIGENCJE WIELORAKIE W EDUKACJI TEORIA INTELIGENCJI WIELORAKICH http://www.weac.org/aboutwea/conven97/gardner.htm TWÓRCA teorii inteligencji wielorakich HOWARD GARDNER UR. W 1943 R.

Bardziej szczegółowo

INSIGHTS. Właśnie te różnice, efektywnie wykorzystane stanowią o sile organizacji.

INSIGHTS. Właśnie te różnice, efektywnie wykorzystane stanowią o sile organizacji. INSIGHTS CZYM JEST PROFIL INSIGHTS DISCOVERY : W metodzie Insights zakładamy, że jesteśmy niepowtarzalni, mamy swój styl działania, motywacje, oczekiwania. Może ona stanowić bazę do budowy kompleksowych

Bardziej szczegółowo

32. ZBIERAMY DANE W NASZEJ KLASIE I SZKOLE CZYLI O TYM, JAK SIĘ TWORZY WYKRESY SŁUPKOWE

32. ZBIERAMY DANE W NASZEJ KLASIE I SZKOLE CZYLI O TYM, JAK SIĘ TWORZY WYKRESY SŁUPKOWE 32. ZBIERAMY DANE W NASZEJ KLASIE I SZKOLE CZYLI O TYM, JAK SIĘ TWORZY WYKRESY SŁUPKOWE 143 Małgorzata Sieńczewska 32. ZBIERAMY DANE W NASZEJ KLASIE I SZKOLE CZYLI O TYM, JAK SIĘ TWORZY WYKRESY SŁUPKOWE

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Poznajemy siebie i kolegów Co nas łączy? tygodniowy Temat dnia Wspominamy lato Moja wakacyjna przygoda

Bardziej szczegółowo

Wolontariat w Małopolsceszanse

Wolontariat w Małopolsceszanse Wolontariat w Małopolsceszanse i wyzwania Wolontariat w Polsce...od czynu społecznego do.. Ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności poŝytku publicznego i o wolontariacie I mamy jeszcze Wolontariat

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie programu Paint na lekcjach matematyki w nauczaniu zintegrowanym

Wykorzystanie programu Paint na lekcjach matematyki w nauczaniu zintegrowanym Hanna Łukasiewicz HaniaLukasiewicz@interia.pl. Wykorzystanie programu Paint na lekcjach matematyki w nauczaniu zintegrowanym "Technologia informacyjna może wspomagać i wzbogacać wszechstronny rozwój uczniów,

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy "Prezentacja" skopiowany dla każdego z dzieci arkusze papieru markery kredki flamastry klej nożyczki taśma klejąca lub magnesy

Materiał pomocniczy Prezentacja skopiowany dla każdego z dzieci arkusze papieru markery kredki flamastry klej nożyczki taśma klejąca lub magnesy Prezentacje Pomysł na lekcję Na każdym etapie życia trzeba prezentować wyniki swoich prac. Im szybciej człowiek zapamięta podstawowe zasady dobrej prezentacji, tym łatwiej będzie mu ja samodzielnie przygotować.

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ w klasie II C

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ w klasie II C PROWADZĄCY: DATA : SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ w klasie II C TEMAT: AUTORYTETY I ANTYAUTORYTETY CELE KSZTAŁCENIA Rozwijanie umiejętności: - aktywnego słuchania, - swobodnego wypowiadania się, - pracy

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA RÓśNE. IX/1. Warsztat pracy młodego nauczyciela. Nauczyciele rozpoczynający pracę we wszystkich typach szkół.

SZKOLENIA RÓśNE. IX/1. Warsztat pracy młodego nauczyciela. Nauczyciele rozpoczynający pracę we wszystkich typach szkół. IX SZKOLENIA RÓśNE IX/1. Warsztat pracy młodego nauczyciela. Nauczyciele rozpoczynający pracę we wszystkich typach szkół. Cel: - Zdobycie praktycznej wiedzy z zakresu podstawowych obowiązków nauczyciela.

Bardziej szczegółowo

CZYTAJMY RAZEM CZYTAJMY RAZEM CZYTAJMY RAZEM. Program Czytajmy razem realizowany jest w naszej szkole na etapie

CZYTAJMY RAZEM CZYTAJMY RAZEM CZYTAJMY RAZEM. Program Czytajmy razem realizowany jest w naszej szkole na etapie CZYTAJMY RAZEM CZYTAJMY RAZEM CZYTAJMY RAZEM Program Czytajmy razem realizowany jest w naszej szkole na etapie nauczania zintegrowanego. Jego głównym celem jest rozwijanie aktywności czytelniczej naszych

Bardziej szczegółowo

W związku z duŝym zainteresowaniem noworocznym treningiem rozwoju osobistego postanowiliśmy zorganizować II edycję treningu: Start:1 marzec

W związku z duŝym zainteresowaniem noworocznym treningiem rozwoju osobistego postanowiliśmy zorganizować II edycję treningu: Start:1 marzec W związku z duŝym zainteresowaniem noworocznym treningiem rozwoju osobistego postanowiliśmy zorganizować II edycję treningu: Start:1 marzec Trening rozwoju osobistego przez Internet Chcesz zmienić swoje

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Nasze zmysły Jakie to wszystko ciekawe tygodniowy Temat dnia Zabawy pięciu zmysłów Matematyka jest

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ OPS MODUŁ 2 -s WSPARCIE PSYCHOLOGICZNE DLA OSÓB DŁUGOTRWALE BEZROBOTNYCH SPOTKANIE 1 PODSTAWY KOMUNIKACJI SPOLECZNEJ

KONSPEKT ZAJĘĆ OPS MODUŁ 2 -s WSPARCIE PSYCHOLOGICZNE DLA OSÓB DŁUGOTRWALE BEZROBOTNYCH SPOTKANIE 1 PODSTAWY KOMUNIKACJI SPOLECZNEJ KONSPEKT ZAJĘĆ OPS MODUŁ 2 -s WSPARCIE PSYCHOLOGICZNE DLA OSÓB DŁUGOTRWALE BEZROBOTNYCH SPOTKANIE 1 PODSTAWY KOMUNIKACJI SPOLECZNEJ zwiększenie umiejętności efektywnego komunikowania się rozwijanie technik

Bardziej szczegółowo

I etap edukacyjny, uczeń kończący klasę III, edukacja matematyczna

I etap edukacyjny, uczeń kończący klasę III, edukacja matematyczna Scenariusz zajęć I etap edukacyjny, uczeń kończący klasę III, edukacja matematyczna Temat: Telefony Treści kształcenia: 8) uczeń wykonuje łatwe obliczenia pieniężne (cena, ilość, wartość) i radzi sobie

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz AQ. wersja dla młodzieży 12-15 lat. Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):...

Kwestionariusz AQ. wersja dla młodzieży 12-15 lat. Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):... Kwestionariusz AQ wersja dla młodzieży 12-15 lat Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):... Płeć osoby wypełniającej kwestionariusz:... Wiek:... Wykształcenie

Bardziej szczegółowo

Podejmując ryzyko reż. Nicole van Kilsdonk

Podejmując ryzyko reż. Nicole van Kilsdonk Podejmując ryzyko reż. Nicole van Kilsdonk MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI SPIS TREŚCI 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Być jak bojaźliwy mężczyzna czy podjąć ryzyko? 2. Karta pracy. (str. 5)

Bardziej szczegółowo

( POMYSŁ WŁASNY ZGODNY Z PODSTAWĄ PROGRAMOWĄ KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH I GIMNAZJÓW)

( POMYSŁ WŁASNY ZGODNY Z PODSTAWĄ PROGRAMOWĄ KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH I GIMNAZJÓW) Program zajęć z zakresu doradztwa zawodowego realizowanego w ramach projektu Na kryzys światowy SZOK zawodowy Opracował doradca zawodowy: Andrzej Podorski ( POMYSŁ WŁASNY ZGODNY Z PODSTAWĄ PROGRAMOWĄ KSZTAŁCENIA

Bardziej szczegółowo

DODATKOWY OPIS WYBRANYCH ZAJĘĆ GRUPOWYCH OFEROWANYCH PRZEZ CENTRUM styczeń-czerwiec 2016 rok

DODATKOWY OPIS WYBRANYCH ZAJĘĆ GRUPOWYCH OFEROWANYCH PRZEZ CENTRUM styczeń-czerwiec 2016 rok DODATKOWY OPIS WYBRANYCH ZAJĘĆ GRUPOWYCH OFEROWANYCH PRZEZ CENTRUM styczeń-czerwiec 2016 rok I. DLA RODZICÓW ZASTĘPCZYCH 1. Być świadomym rodzicem zastępczym Cykl warsztatów wzmacniających kompetencje

Bardziej szczegółowo

Scenariusz godziny wychowawczej. Temat: Pojęcie konfliktu, sposoby rozwiązywania sytuacji konfliktowej

Scenariusz godziny wychowawczej. Temat: Pojęcie konfliktu, sposoby rozwiązywania sytuacji konfliktowej Scenariusz godziny wychowawczej Temat: Pojęcie konfliktu, sposoby rozwiązywania sytuacji konfliktowej Cele: umiejętność określenia pojęcia konfliktu, sytuacji konfliktowej rozumienie zalet i wad pięciu

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć. Moduł VI. Projekt Gra logiczna zgadywanie liczby

Scenariusz zajęć. Moduł VI. Projekt Gra logiczna zgadywanie liczby Scenariusz zajęć Moduł VI Projekt Gra logiczna zgadywanie liczby Moduł VI Projekt Gra logiczna zgadywanie liczby Cele ogólne: przypomnienie i utrwalenie poznanych wcześniej poleceń i konstrukcji języka

Bardziej szczegółowo

PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI. realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości. nr. POKL.09.01.

PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI. realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości. nr. POKL.09.01. Mołodiatycze, 22.06.2012 PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości nr. POKL.09.01.02-06-090/11 Opracował: Zygmunt Krawiec 1 W ramach projektu

Bardziej szczegółowo

Wolontariusz - bohater naszych czasów

Wolontariusz - bohater naszych czasów Joanna Żepielska Wolontariusz - bohater naszych czasów Scenariusz zajęć z edukacji humanitarnej dla gimnazjum Informacja o scenariuszu: Lekcja dotyczy takich pojęć, jak: wolontariusz, praca społeczna,

Bardziej szczegółowo

Praca w grupie UMIEJĘTNOŚCI: Kompetencje kluczowe w uczeniu się 81

Praca w grupie UMIEJĘTNOŚCI: Kompetencje kluczowe w uczeniu się 81 Praca w grupie 81 ABY PRACOWAĆ JAK DRUŻYNA Zamierzamy: 1.- Czytamy tekst. Zadanie pomaga w : odkrywaniu własnych cech charakteru; osiąganiu wspólnego celu. Potrafimy rozpoznać cechy osoby, która prowadzi

Bardziej szczegółowo

Temat: Jak odnosić się do innych? Iwona Lesiak nauczyciel religii i języka polskiego

Temat: Jak odnosić się do innych? Iwona Lesiak nauczyciel religii i języka polskiego Iwona Lesiak nauczyciel religii i języka polskiego Konspekt lekcji wychowawczej przeznaczony do realizacji w Szkole Podstawowej nr 5 z Oddziałami Integracyjnymi im. Powstańców Śląskich w Wieluniu, w klasie

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ WYCHOWAWCZYCH

SCENARIUSZ ZAJĘĆ WYCHOWAWCZYCH SCENARIUSZ ZAJĘĆ WYCHOWAWCZYCH Temat: Dzień Babci i Dziadka. Termin realizacji: 22.01.2013 r. Czas trwania zajęć: 60 minut Cele ogólne: - umacniać więzi rodzinne między babcią, dziadkiem a wnukami; - rozwijać

Bardziej szczegółowo

Temat zajęć Alternatywne sposoby otrzymywania energii cieplnej

Temat zajęć Alternatywne sposoby otrzymywania energii cieplnej Temat zajęć Alternatywne sposoby otrzymywania energii cieplnej Klasa: I-III gimnazjum Związek z programem nauczania: fizyka-zjawiska fizyczne i procesy, pojęcia: zasoby, paliwo, energia cieplna, odnawialne/nieodnawialne

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Temat tygodniowy Temat dnia Zagadnienia z podstawy programowej Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Nasze zmysły Jakie to wszystko ciekawe

Bardziej szczegółowo

Podnoszę swoje kwalifikacje

Podnoszę swoje kwalifikacje Podnoszę swoje kwalifikacje Dorota Marszałek Podejmując działania edukacyjne musisz brać pod uwagę fakt, iż współczesny rynek pracy wymaga ciągłego dokształcania i rozwoju od wszystkich poszukujących pracy,

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ WARSZTATÓW NR 7. DLA MŁODZIEŻY GIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZ WARSZTATÓW NR 7. DLA MŁODZIEŻY GIMNAZJALNEJ SCENARIUSZ WARSZTATÓW NR 7. DLA MŁODZIEŻY GIMNAZJALNEJ Temat: Jak przygotować cv i list motywacyjny? Cel: Przybliżenie zasad konstruowania cv oraz listu motywacyjnego. Czas przeznaczony na warsztat: 45

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Danuta Szymczak Klasa II Edukacja: polonistyczna, przyrodnicza, matematyczna,zajęcia komputerowe Cel/cele zajęć: - doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Uczenie się języka obcego przez dzieci Monika Madej

Uczenie się języka obcego przez dzieci Monika Madej Uczenie się języka obcego przez dzieci Monika Madej Plan prezentacji pytania: - Jak dzieci uczą się języka obcego? - Jak rodzic może uczyć języka obcego swoje dziecko? - Jak sprawić, aby dziecko polubiło

Bardziej szczegółowo

Teambuilding budowanie zespołu

Teambuilding budowanie zespołu Teambuilding budowanie zespołu Opis szkolenia: Praca zespołowa jest to jedna z najbardziej cenionych i potrzebnych umiejętności pracowników w większości firm. Zgrany i zaangażowany zespół nie może pracować

Bardziej szczegółowo

TYTUŁ KAŻDY Z NAS JEST WYJĄTKOWY

TYTUŁ KAŻDY Z NAS JEST WYJĄTKOWY Autor scenariusza: Anna Walczak TYTUŁ KAŻDY Z NAS JEST WYJĄTKOWY Warsztat dla klas II Scenariusz możliwy do wykorzystania także w klasie I i III. Podtytuł: warsztat poświęcony rozwojowi kompetencji kulturowych

Bardziej szczegółowo

PRACA Z GRUPĄ. Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego

PRACA Z GRUPĄ. Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego PRACA Z GRUPĄ Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego Cele pracy grupowej: - zaspokajanie potrzeb rozwojowych związanych z różnymi rodzajami aktywności,

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ Z ZAKRESU EDUKACJI MATEMATYCZNEJ

SCENARIUSZ ZAJĘĆ Z ZAKRESU EDUKACJI MATEMATYCZNEJ SCENARIUSZ ZAJĘĆ Z ZAKRESU EDUKACJI MATEMATYCZNEJ DATA: 10.04.2013r. PROWADZĄCA: Iwona Nakielska GRUPA: dzieci 6- letnie TEMAT ZAJĘĆ:,,W krainie czarodziejskich figur zabawy matematyczne CELE OGÓLNE: Aktywizowanie

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 4.3 Temat zajęć: Analiza własnych predyspozycji zawodowych

Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 4.3 Temat zajęć: Analiza własnych predyspozycji zawodowych Strona1 Wioletta Kilar Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 4.3 Temat zajęć: Analiza własnych predyspozycji zawodowych 1. Cele lekcji: Uczeń: wymienia przykłady kompetencji miękkich i twardych, rozpoznaje

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Wokół choinki W świątecznym nastroju tygodniowy Temat dnia Wyprawa na świąteczne zakupy. Wyprawa

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA Z OCENIANIA NA LEKCJACH PLASTYKI DLA KLASY IV

KARTA INFORMACYJNA Z OCENIANIA NA LEKCJACH PLASTYKI DLA KLASY IV KARTA INFORMACYJNA Z OCENIANIA NA LEKCJACH PLASTYKI DLA KLASY IV Nauczyciel Barbara Grabowska 1. Na lekcje plastyki uczeń ma obowiązek przynosić: podręcznik zeszyt materiały do wykonania prac plastycznych

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej nr 1 ZAPOZNANIE Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ CO ROZUMIEMY PRZEZ INTEGRACJĘ?

Scenariusz lekcji wychowawczej nr 1 ZAPOZNANIE Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ CO ROZUMIEMY PRZEZ INTEGRACJĘ? Scenariusz lekcji wychowawczej nr 1 ZAPOZNANIE Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ CO ROZUMIEMY PRZEZ INTEGRACJĘ? CELE DYDAKTYCZNO-WYCHOWAWCZE: Po przeprowadzonej lekcji uczniowie i uczennice: umieją określić pojęcie

Bardziej szczegółowo