Raport roczny Oświadczenie o stosowaniu zasad ładu korporacyjnego 36 Wynagrodzenia 44 Rada Dyrektorów 48 Zarząd Grupy 50

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Raport roczny 2010. Oświadczenie o stosowaniu zasad ładu korporacyjnego 36 Wynagrodzenia 44 Rada Dyrektorów 48 Zarząd Grupy 50"

Transkrypt

1 21 W NOWĄ DEKADĘ port roczny Raport roczny Ra roczny Raport roczny Ra Raport roczny Rapo t roczny Rapo y Rapor or

2 FORTUM Raport roczny 21 Raport roczny 21 Fortum w roku 21 1 Fortum w skrócie 2 Struktura biznesowa Grupy 3 Produkcja i sprzedaż 4 Pozycja na rynku 5 Podstawowe dane finansowe 6 Fortum w roku 21 8 ROZMOWA Z PREZESEM I DYREKTOREM GENERALNYM FORTUM 1 Strategia 16 Zrównoważony rozwój 28 Ład korporacyjny 35 Oświadczenie o stosowaniu zasad ładu korporacyjnego 36 Wynagrodzenia 44 Rada Dyrektorów 48 Zarząd Grupy 5 Informacje finansowe w roku Rozwój rynku 18 Inwestycje oraz działalność badawczo-rozwojowa 24 Poza Raportem rocznym, Fortum publikuje także Raport o zrównoważonym rozwoju za rok 21. Sprawozdanie to sporządzane jest zgodnie z wytycznymi Global Reporting Initiative (GRI) G3.

3 9minut W ciągu 9 minut, słońce wysyła na ziemię taką samą ilość energii, jaką cała ludność świata zużywa w ciągu jednego roku.

4 Celem Fortum jest wytwarzanie energii poprawiającej jakość życia obecnych i przyszłych pokoleń. Dostarczamy zrównoważonych rozwiązań, które odpowiadają na potrzeby związane z ograniczeniem emisji, efektywnym wykorzystaniem zasobów oraz bezpieczeństwem energetycznym, przynosząc jednocześnie wysokie zyski naszym akcjonariuszom. Nasza działalność obejmuje wytwarzanie, dystrybucję i sprzedaż energii elektrycznej oraz ciepła, a także związane z tym usługi specjalistyczne. SPÓŁKA Działalność operacyjna Fortum koncentruje się na terenie krajów nordyckich, Rosji oraz państw basenu Morza Bałtyckiego. W przyszłości dodatkowe możliwości wzrostu pojawią się na rynkach Europy i Azji, które szybko się rozwijają i liberalizują. W roku 21 sprzedaż Fortum ogółem wyniosła 6,3 mld euro, zaś porównywalny zysk z działalności operacyjnej wyniósł 1,8 mld euro. Zatrudniamy około 1 5 ludzi. Akcje Fortum są notowane na giełdzie NASDAQ OMX w Helsinkach. ENERGETYCZNA NASTĘPNYCH POKOLEŃ

5 2 Fortum w roku 21 Raport Roczny 21 Fortum w skrócie Działalność Fortum zlokalizowana jest w krajach nordyckich, w Rosji oraz krajach basenu Morza Bałtyckiego. Przewiduje się także możliwości rozwoju na szybko rosnących i liberalizujących się rynkach energetycznych w Europie i w Azji. Finlandia Szwecja Moce wytwórcze energii elektrycznej MW Moce wytwórcze energii elektrycznej MW Moce wytwórcze energii cieplnej MW Moce wytwórcze energii cieplnej MW Klienci dystrybucyjni Udział odbiorców energii elektrycznej Liczba zatrudnionych 62 15% 2 69 Udział odbiorców energii elektrycznej Liczba zatrudnionych % Rosja Moce wytwórcze energii elektrycznej Rosja OAO Fortum Sieć dystrybucyjna Klienci dystrybucyjni Moce wytwórcze energii cieplnej Liczba zatrudnionych MW MW Norwegia Sverige Finlandia Norwegia Rosja TGC-1 Polska Moce wytwórcze energii cieplnej Estonia Liczba zatrudnionych 757 MW Moce wytwórcze energii cieplnej 167 MW Klienci dystrybucyjni 1 Udział odbiorców energii elektrycznej 3% Liczba zatrudnionych Łotwa Litwa Estonia Moce wytwórcze energii cieplnej Storbritannien Polska Łotwa 951 MW Klienci dystrybucyjni 24 Liczba zatrudnionych 35 Wielka Brytania Moce wytwórcze energii cieplnej Liczba zatrudnionych 192 MW 9 Litwa Moce wytwórcze energii elektrycznej 14 MW Moce wytwórcze energii cieplnej Klienci dystrybucyjni 25 MW Liczba zatrudnionych Liczba zatrudnionych 63 6 MW 73

6 Raport Roczny 21 Fortum w roku 21 3 Struktura biznesowa Grupy Dywizje Energetyka (Power) Ciepłownictwo (Heat) Rosja (Russia) Rozwiązania energetyczne i dystrybucja (Electricity Solutions and Distribution) Przedmiot działalności Dywizja Energetyka (Power Division) zajmuje się wytwarzaniem i sprzedażą energii na rynku hurtowym. Świadczy także specjalistyczne usługi konsultingowe dla producentów energii. Dywizja Ciepłownictwo (Heat Division) zajmuje się wytwarzaniem energii cieplnej i elektrycznej w skojarzeniu, dostawą ciepła komunalnego, lokalnymi systemami chłodzenia. Oferuje także rozwiązania ciepłownicze dla przedsiębiorstw. Dywizja Rosja (Russia Division) zajmuje się produkcją i sprzedażą energii elektrycznej i cieplnej w Rosji. W jej ramach działa OAO Fortum oraz holding TGC-1, z nieco ponad 25% udziałem Fortum. Dywizja Rozwiązania energetyczne i dystrybucja (Electricity Solutions and Distribution) odpowiada w Fortum za sprzedaż oraz dystrybucję energii elektrycznej. Obejmuje dwa obszary działalności: dystrybucję i sprzedaż energii elektrycznej. Segment sprawozdawczy Energetyka Ciepłownictwo Rosja Dystrybucja Sprzedaż energii elektrycznej Sprzedaż 2 72 mln euro 1 77 mln euro 84 mln euro 963 mln euro mln euro Porównywalny zysk z mln euro 275 mln euro 8 mln euro 11 mln euro 37 mln euro działalności operacyjnej Udział w sprzedaży Fortum 33% 22% 1% 12% 22% Aktywa netto 5 86 mln euro mln euro mln euro mln euro 21 mln euro Liczba zatrudnionych, grudnia 21 r. Pozycja na rynku Trzeci co do wielkości producent w krajach nordyckich; wśród piętnastu największych w Europie i w Rosji. Czołowy dostawca ciepła w krajach nordyckich. Rozwija działalność w Polsce i w krajach bałtyckich. Czołowy operator na terenie zachodniej Syberii i w rejonie Uralu. Geograficzny obszar działalności Czynniki rozwoju biznesu Czynniki strategiczne Produkcja w Finlandii, Szwecji i Wielkiej Brytanii; specjalistyczne usługi konsultingowe na całym świecie Stabilna cena energii elektrycznej w krajach nordyckich (osiągana, dzięki strategiom zabezpieczającym). Pochodzenie produkcji energii: około 9% z elektrowni wodnych i jądrowych (ze względu na sytuację hydrologiczną oraz dostępność energii jądrowej). Ważny czynnik rozwoju: ceny paliw i przydziały uprawnień do emisji CO 2. Elastyczny, nastawiony rynkowo portfel produkcyjny. Skupienie się na wolnej od emisji CO 2 energii jądrowej i wodnej. Mocna pozycja na nordyckim rynku energetycznym i znaczące dokonania na zliberalizowanych rynkach energetycznych ( to kluczowe znaczenie dla wykorzystywania możliwości oferowanych przez integrujący się rynek europejski) Finlandia, Szwecja, Norwegia, Polska, Litwa, Łotwa, Estonia Stabilny wzrost produkcji poprzez inwestycje. Kluczowa rola wzrostu: elastyczność, co do wyboru paliw oraz efektywność ich wykorzystania. Przyrost dochodów, dzięki poczynionym ostatnio inwestycjom w kogenerację. Zwiększenie efektywności wykorzystania zasobów, jako korzystny wpływ na konkurencyjność skojarzonej produkcji ciepła i energii elektrycznej. Nowe inwestycje w produkcję energii elektrycznej i cieplnej w skojarzeniu - w wyniku działania dyrektyw UE. Potencjalne możliwości większego wykorzystania lokalnych biopaliw i odpadów. Możliwości organicznego wzrostu na rynkach wschodzących. Wykorzystanie doświadczeń kogeneracji w dziedzinie paliw i efektywności produkcji. Rosja Liberalizacja rynku energii elektrycznej. Program inwestycyjny: wzrost dochodów, dzięki nowym mocom wytwórczym i zwiększeniu produkcji. Poprawa efektywności. Relacja pomiędzy cenami gazu i energii elektrycznej. Rozwój działalności ciepłowniczej. Wysoki wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną. Zwiększanie efektywności obecnej działalności oraz zakończenie trwających programów inwestycyjnych. Czołowy dystrybutor energii elektrycznej w krajach nordyckich: łącznie 1,6 miliona klientów dystrybucyjnych. Finlandia, Szwecja, Norwegia, Estonia Uregulowana, stabilna rentowność. Wysoka kapitałochłonność. Wzrost poprzez inwestycje. Długoterminowa optymalizacja poziomu inwestycji i obsługi technicznej. Efektywność kosztowa i jakość usług. Uregulowany, stabilny dochód. Wykorzystanie rozwoju technologicznego do tworzenia bardziej efektywnej, niezawodnej i inteligentnej sieci, umożliwiającej stosowanie zrównoważonych i efektywnych energetycznie rozwiązań dla odbiorców. Więcej informacji w sieci Drugie, co do wielkości, przedsiębiorstwo sprzedaży energii elektrycznej w krajach nordyckich: 1,2 miliona klientów indywidualnych i biznesowych. Finlandia, Szwecja, Norwegia Różnica pomiędzy kosztem hurtowym zaopatrzenia na rynku nordyckim, a poziomem cen detalicznych. Efektywne zabezpieczenie marży. Czołowy dostawca ekologicznej i wolnej od emisji CO 2 energii elektrycznej z Finlandii, Szwecji i Norwegii. Osiąganie efektywności kosztowej, dzięki sprawnym procesom biznesowym. Rozwój bazy klientów poprzez oferowanie nowych produktów i innowacyjnych rozwiązań. Korzyści skali.

7 4 Fortum w roku 21 raport Roczny 21 Produkcja i sprzedaż zaopatrzenie FoRtuM w energię elektryczną ogółem, wg typu, twh Całkowita SpRzeDaż energii Cieplnej przez FoRtuM wg obszaru, twh Całkowita SpRzeDaż energii elektrycznej przez FoRtuM wg obszaru, twh (1 Produkcja energii elektrycznej przez Fortum wg źródła TWh Energia wodna 22, 22,1 Energia jądrowa 22, 21, Energia termalna 9,7 5,8 Łącznie w UE i Norwegii 53,7 49,3 Energia termalna w Rosji 16,1 16, Łącznie 69,8 65, Zakupy Import na rynek nordycki Własne elektrownie w Rosji Elektrownie w Europie - częściowo należące do Fortum Własne elektrownie w Europie Inne kraje Finlandia Szwecja Rosja Inne kraje Finlandia Szwecja Rosja 1) Dywizje Energetyka, Ciepłownictwo i Sprzedaż energii elektrycznej sprzedają energię elektryczną na Nordyckiej Giełdzie Energii Elektrycznej lub klientom zewnętrznym oraz dokonują zakupu energii na tejże giełdzie lub ze źródeł zewnętrznych. Transakcje Fortum na Nordyckiej Giełdzie Energii Elektrycznej obliczone są jako kwota netto sprzedaży godzinowej na poziomie Grupy. Dywizje Rosja sprzedaje energię elektryczną na rosyjskim rynku hurtowym. produkcja energii elektrycznej wg źródła (2, % Biomasa Węgiel kamienny Inne Wodna produkcja energii Cieplnej wg źródła (3, % Ropa naftowa Odpady Pompy ciepła i energia elektryczna Biomasa Torf Inne Gaz ziemny Moce wytwórcze energii elektrycznej Fortum, 31 grudnia 21 r. MW Finlandia Szwecja Rosja Inne Ogółem Elektrownie wodne Elektrownie jądrowe Kogeneracja Elektrownie kondensacyjne Inne Ogółem Gaz ziemny Jądrowa Węgiel kamienny Moce wytwórcze energii cieplnej Fortum, 31 grudnia 21 r. MW Finlandia Szwecja Rosja Inne Ogółem Energia cieplna ) Łączna produkcja energii elektrycznej w roku 21 wyniosła 69,8 TWh 3) Łączna produkcja energii cieplnej w roku 21 wyniosła 52,1 TWh

8 Raport Roczny 21 Fortum w roku 21 5 Pozycja na rynku Na rynku nordyckim Fortum jest znaczącym graczem - zarówno w obszarze produkcji, jak i dystrybucji i sprzedaży detalicznej energii elektrycznej. produkcja energii elektrycznej na Rynku nordyckim, 37 twh > 35 Spółek nordycki Rynek energii elektrycznej SpRzeDaż DetaliCzna, 14 Milionów odbiorców ~ 35 Spółek nordycki Rynek energii elektrycznej - DyStRyBuCja, 14 milionów odbiorców, ~5 Spółek Helsingin Energia Agder Energi Inne Norsk Hydro E-CO Energi PVO Dong Energy Vattenfall E.ON Statkraft Fortum Inne Öresundskraft Vattenfall Fortum Dong Energy E.ON Hafslund Statkraft SEAS-NVE Helsingin Energia Bixia Inne Fortum Vattenfall E.ON Dong Energy Hafslund SEAS-NVE Syd Energi Helsingin Energia Göteborg Statkraft Energi produkcja energii elektrycznej, twh najwięksi producenci w europie i w Rosji, rok 29 6 Fortum jest czwartym, co do wielkości na świecie, producentem energii cieplnej i średniej wielkości producentem energii elektrycznej w Europie. produkcja energii Cieplnej, twh najwięksi producenci na świecie, rok ) w tym International Power 2) w tym TGC-5, TGC-6, TGC-7, TGC-9 EDF E.ON Enel GDF SUEZ (1 RWE Gazprom Rosenergoatom Vattenfall Iberdrola NNEGC Energoatom RusHydro Inter RAO UES EnBW Fortum CEZ IES (2 Irkutskenergo Statkraft PGE DEI SSE IES (1 Gazprom Dalkia (3 Fortum Vattenfall 1) w tym TGC-5, TGC-6, TGC-7, TGC-9 2) w tym TGC-12, TGC-13 3) 27 Źródło wszystkich diagramów na tej stronie: Fortum, informacje własne spółki, dane za rok 29. Uwzględniono skutki późniejszych zmian strukturalnych. RAO ES East Tatenergo Onexim SUEK (2 Bashkirenergo Irkutskenergo TGC-2 Inter RAO UES Lukoil Kievenergo Minsk Energo KDHC Dong Energy Beijing DH (3 TGC-14 ELCEN

9 6 Podstawowe dane finansowe raport Roczny 21 Podstawowe dane finansowe Zysk z działalności operacyjnej, z wyłączeniem pozycji jednorazowych. Zmiany wartości godziwej instrumentów pochodnych, nie stanowiących zabezpieczenia oraz korekty z tytułu funduszu nuklearnego. Porównywalny zysk z działalności operacyjnej, powiększony o zysk spółek stowarzyszonych, podzielony przez wartość średniej porównywalnych aktywów netto. KLUCZOWE DANE FINANSOWE W milionach euro, jeśli nie wskazano inaczej Sprzedaż EBITDA Porównywalny EBITDA Zysk z działalności operacyjnej Porównywalny zysk z działalności operacyjnej Zysk za dany okres, udziałowcy spółki macierzystej Kapitał zaangażowany Zadłużenie oprocentowane netto Zadłużenie netto / EBITDA 3, 2,6 2,5 Porównywalne zadłużenie netto / EBITDA 2,8 2,5 2,6 Zwrot z kapitału zaangażowanego, % 11,6 12,1 15, Zwrot z kapitału własnego, % 15,7 16, 18,7 Wydatki kapitałowe Inwestycje w udziały brutto Środki pieniężne z działalności operacyjnej netto KLUCZOWE DANE W POSZCZEGÓLNYCH OBSZARACH DZIAŁALNOŚCI Sprzedaż porównywalny zysk z działalności operacyjnej Porównywalny RONA% W milionach euro, jeśli nie wskazano inaczej Energetyka ,3 26,4 28, Ciepłownictwo ,7 7,3 7,3 Dystrybucja ,3 8,6 8,2 Sprzedaż energii elektrycznej ,3 18,6 15,3 Rosja ,7, 3,8 Pozostałe ,7-17, 1,7 Eliminacje Ogółem PODSTAWOWE DANE DLA AKCJONARIUSZY W euro jeśli nie wskazano inaczej Zysk na jedną akcję 1,46 1,48 1,74 Przepływy pieniężne na jedną akcję 1,62 2,55 2,26 SpRzeDaż, w mln euro 8 zysk z DziałalnoŚCi operacyjnej i porównywalny zysk z DziałalnoŚCi operacyjnej, w mln euro 2 zwrot z kapitału zaangażowanego, % 2 Wartość kapitału własnego na jedną akcję 9,24 9,4 8, Wysokość dywidendy przypadająca na jedną akcję 1, (1 1, 1, Wskaźnik wypłaty z zysku, % 68,5 (1 67,6 57,5 Wartość dywidendy do ceny akcji,% 4,4 (1 5,3 6, ) Rekomendacja Rady Dyrektorów dla Dorocznego Walnego Zgromadzenia w dniu 31 marca 211 r Zysk z działalności operacyjnej Porównywalny zysk z działalności operacyjnej Bieżący cel W tym zyski REC i Lenenergo

10 Raport Roczny 21 podstawowe dane finansowe 7 zwrot z kapitału własnego, % ŚRoDki pieniężne z DziałalnoŚCi operacyjnej netto, w mln euro wydaki kapitałowe i inwestycje w udziały BRutto, w mln euro zadłużenie oprocentowane netto, w mln euro Bieżący cel W tym zyski REC i Lenenergo Inwestycje w udziały Wydatki kapitałowe zadłużenie netto / ebitda liczba zatrudnionych Ceny akcji 26 21, indeks 1 = Cena z Dnia 2 StyCznia 26 R. 3, 2, 1, Zadłużenie netto / EBITDA Porównywalne zadłużenie netto / EBITDA Fortum DJ European Utilities OMX HKI CAP

11 8 Fortum w roku 21 raport Roczny 21 Fortum w roku 21 styczeń luty marzec kwiecień maj czerwiec 4 stycznia Fortum nabyło elektrociepłownię w miejscowości Nokia, w Finlandii. 21 stycznia Fortum, wraz z siecią domów towarowych Stockmann, rozpoczęło prace nad instalacją punktów ładowania samochodów elektrycznych w Oulu, Turku i Tampere w Finlandii. 29 stycznia Fortum, wraz z władzami obwodu czelabińskiego w Rosji, rozpoczęło szeroko zakrojoną współpracę w celu poprawy efektywności energetycznej. 1 lutego Fortum sprzedało swoje udziały w Karlskoga Energi & Miljö władzom miasta Karlskoga. 2 lutego Wykonana przez Fortum analiza energetyczna ośrodków sportu wykazała ogromne możliwości zaoszczędzenia pieniędzy i ochrony klimatu. 9 lutego Fortum wznowiło świadczenie usług dla dużych klientów biznesowych z branży elektroenergetycznej. 11 lutego Fortum oraz Seabased Industry uzyskały pozytywną odpowiedź Szwedzkiej Agencji ds. Energii w sprawie dotacji inwestycyjnej na projekt produkcji energii, z wykorzystaniem siły fal morskich. 23 lutego Fortum zainwestowało w nową elektrownię na Litwie, wytwarzającą energię z odpadów. 2 marca Fundacja Fortum przekazała 65 euro w formie stypendiów na badania naukowe, działania edukacyjne i rozwój w dziedzinie energetyki. 12 marca Tieto wybrało ekologiczne rozwiązania energetyczne Fortum dla swojego nowego centrum danych w Finlandii. 13 marca Podczas Targów Motoryzacyjnych w Genewie zaprezentowano prototypowy model elektrycznego samochodu EVA, opracowany przez Valmet Automotive, Fortum oraz kilka innych przedsiębiorstw fińskich. 15 marca Fortum otrzymało nagrodę EEI International Utility Award za wieloletnie osiągnięcia finansowe. 25 marca W Mariatorget w Sztokholmie zainstalowano nowe oświetlenie, dające dwukrotnie więcej światła, dzięki zastosowaniu energooszczędnej technologii. 31 marca Elisa i Fortum ogłosiły zamiar stworzenia przyjaznego dla środowiska centrum danych w Espoo, w Finlandii. 21 kwietnia Rząd fiński wydał negatywną decyzję zasadniczą w sprawie wniosku Fortum, dotyczącego budowy elektrowni jądrowej. 28 kwietnia Fortum rozpoczęło modernizację i prace prowadzące do zwiększenia mocy elektrowni wodnej w Monta, w Finlandii. 21 maja Fortum oraz miasto Kurikka w Finlandii połączyły siły - w celu promowania samochodów z elektrycznym napędem. 26 maja W Sztokholmie, powodzeniem zakończyły się prowadzone przez Fortum testy sprawdzające możliwości szerszego wykorzystania paliw odnawialnych, np. pestek z oliwek do produkcji energii. 27 maja Fortum i Skanska będą korzystać z inteligentnych sieci, w celu poprawy efektywności energetycznej życia w miastach. 3 czerwca Fortum oraz miasto Espoo w Finlandii uroczyście zainaugurowały pracę nowej elektrowni słonecznej w zajezdni floty miejskiej. 3 czerwca Fortum zaprezentowało w Sztokholmie konwerter energii fal power buoy. 7 Czerwca Miasto Espoo oraz Valmet Automotive, Fortum, Nokia ogłosiły w Finlandii inicjatywę Eco Urban Living. 9 czerwca Fortum uruchomiło nową ciepłownię w Hanko, w Finlandii, opalaną biomasą. 1 czerwca Fortum uruchomiło aplikację dla iphone a, ułatwiającą odszukanie punktów ładowania samochodów elektrycznych w Szwecji. 29 czerwca Fortum oraz rosyjskie przedsiębiorstwo TGC-1 obchodziły 5-lecie współpracy. 3 czerwca Fortum przyłączyło się do inicjatywy Narodów Zjednoczonych Global Compact.

12 Raport Roczny 21 Fortum w roku 21 9 lipiec sierpień wrzesień październik listopad grudzień 1 lipca Teollisuuden Voima Oyj, w którym Fortum posiada 25% udziałów, otrzymało pozytywną decyzję zasadniczą parlamentu fińskiego w sprawie budowy czwartego reaktora jądrowego w Olkiluoto, w Finlandii. 1 lipca Powodzeniem zakończyły się pilotażowe testy z wykorzystaniem procesu pirolizy w elektrociepłowni Metso w Tampere oraz program badań nad spalaniem bio- -olejów w ciepłowni Fortum Masala. 29 lipca Fortum ogłosiło zamiar realizacji, największego w historii, projektu redukcji emisji tlenków azotu w elektrowniach w Polsce. 23 sierpnia Fortum przyłączyło się do inicjatywy badawczo-rozwojowej Cleantech Finland. 31 sierpnia Fortum ogłosiło inwestycje w jedną z największych w Europie farm wiatrowych w Blaiken, w Szwecji. 1 września Fortum wspiera Uniwersytet Aalto w Finlandii - kwotą 3 mln euro. 6 września Fortum sprzedaje mniejszościowy udział w rosyjskiej spółce, zajmującej się sprzedażą energii elektrycznej - spółce INTER RAO UES. 6 września Fortum emituje obligacje o wartości 6 2 mln koron szwedzkich. 1 września Ósmy rok z rzędu, spółka Fortum została ujęta w indeksie giełdowym Dow Jones Sustainability Index World. 16 września Fortum zaprezentowało zaktualizowaną strategię spółki oraz swoją sytuację finansową, podczas Dnia Rynków Kapitałowych. 22 września Fortum uruchomiło nową, zasilaną biomasą, elektrociepłownię w Częstochowie, w Polsce. 24 września 24 września Fortum zorganizowało konkurs na projekt dekoracji skrzynek elektrycznych. 7 października Fortum rozpoczęło pilotażowy program wprowadzania inteligentnego opomiarowania dla odbiorców sieci energetycznej w Finlandii. 18 października Fortum sprzedało swoje udziały w Energiapolar Oy. 19 października Fortum ogłosiło plan budowy nowej przemysłowej elektrowni parowej w Oulu, w Finlandii. 21 pażdziernika Fortum zostało ujęte w indeksie Carbon Leadership, w raporcie CDP Nordic 2 Report. 27 października Fortum podjęło decyzję o przerwaniu realizacji projektu wychwytywania i składowania dwutlenku węgla Meri-Pori w Finlandii. 4 listopada Blok 2, należącej do Fortum elektrowni Loviisa w Finlandii, obchodził swoje 3-lecie. 15 listopada Urząd ds. Konkurencji umorzył postępowanie wobec Fortum w sprawie ustalania cen za ciepło komunalne w Szwecji. 15 listopada Fortum rozpoczęło negocjacje w sprawie przekształceń własnościowych w elektrowni Naantali w Finalndii. 17 listopada Fortum wprowadziło usługę Energy Display inteligentny sposób na ograniczenie zużycia energii w Szwecji. 18 listopada Fortum i Novatek zwiększają współpracę w zakresie dostaw gazu i efektywności energetycznej w Rosji. 24 listopada Fortum ogłosiło informację o zakupie dwóch polskich elektrociepłowni. 26 listopada Fortum i rosyjski Rosatom podpisały porozumienie o współpracy w zakresie energetyki jądrowej. 1 grudnia Fortum i Rosyjska Agencja ds. Energii zacieśniły współpracę w celu poprawy efektywności energetycznej i innowacyjności. 12 grudnia Fortum podało informację o zbyciu części spółki, zajmujących się działalnością ciepłowniczą w Szwecji, poza Sztokholmem. 17 grudnia Fortum ogłosiło decyzję o uczestnictwie w postępowaniu przetargowym - w energetyce wodnej we Francji. 21 grudnia Pierwszy blok, powstały w ramach programu inwestycyjnego Fortum w Rosji, rozpoczął pracę w elektrociepłowni w Tyumen. Tam można znaleźć wszystkie informacje prasowe dot.fortum za rok września Fortum podjęło decyzję o inwestycji w nowy blok energetyczny, zasilany odpadami, w elektrociepłowni Brista w Szwecji. 3 listopada Fortum, Rosatom i NEK podpisały porozumienie o współpracy przy budowie elektrowni jądrowej Belene w Bułgarii.

13 1,5 1,5 miliarda ludzi na świecie żyje bez energii elektrycznej. Zaoferowanie im dostępu do nowoczesnych i zrównoważonych systemów energetycznych - stanowi prawdziwe wyzwanie dla przyszłości. miliarda ludzi na świecie bez energii elektrycznej Megatrend: WZROST LICZBY LUDNOŚCI

14 Raport Roczny Rozmowa z Prezesem i Dyrektorem Generalnym Fortum W roku 21 Fortum ponownie osiągnęło dobre wyniki finansowe. W następstwie światowego kryzysu finansowego, Fortum skupiło się na opracowaniu długoterminowej strategii spółki pod przewodnictwem swojego Prezesa i Dyrektora Generalnego Tapio Kuula, po to, by jeszcze lepiej zmierzyć się z wyzwaniami nowej dekady. Prezes Fortum Tapio Kuula stwierdza, że światowe megatrendy mają wpływ na sektor energetyczny, chociażby z punktu widzenia wzrostu liczby ludności czy kwestii ochrony środowiska. Ma Pan już za sobą pierwszy pełny rok na stanowisku Prezesa i Dyrektora Generalnego Fortum. Czy udało się Panu rozwinąć spółkę? Rok 21 był dla Fortum czasem rozwoju. Po reorganizacji przeprowadzonej w roku 29, zaktualizowaliśmy naszą strategię i kontynuowaliśmy pracę nad poprawą efektywności operacyjnej. Rozpoczęliśmy także długoterminowy program rozwoju kadry kierowniczej, po to, by zapewnić właściwą realizację zaktualizowanej strategii, a także po to, by rozwijać kulturę korporacyjną, prowadzącą do poprawy wydajności i umacniania wzrostu. Jak ocenia Pan wyniki finansowe Fortum w roku 21? Podsumowując ubiegły rok, mogę stwierdzić, że jestem zadowolony z wyników. Działalność przemysłowa wyraźnie się poprawiła w kluczowych dla Fortum obszarach rynku, zaś sytuacja gospodarki rosyjskiej - stale się poprawia. W roku 21 ogólne zużycie energii elektrycznej w krajach nordyckich i w Rosji w dalszym ciągu rosło. Trzy z pięciu obszarów działalności Grupy Ciepłownictwo, Dystrybucja i Dywizja Rosja zdołały poprawić swoje wyniki. Dywizja Sprzedaży Energii Elektrycznej ucierpiał z powodu silnych

15 12 Rozmowa z Dyrektorem Generalnym Fortum raport Roczny 21 mrozów w styczniu i grudniu, które znacznie podniosły zarówno ceny rynkowe jak i zużycie energii. Dywizja Energetyka ma za sobą względnie dobry rok, zważywszy, że musiała ponieść koszty zwiększenia mocy wytwórczych i modernizacji w spółkach stowarzyszonych w Szwecji, zajmujących się produkcją energii jądrowej. Dywizja Energetyka zwiększyła także udział energii termalnej w strukturze, produkowanej przez siebie energii. Sytuacja finansowa i płynność Fortum są dobre, zaś najważniejsze cele finansowe pozostały niezmienione. W przyszłości utrzymanie dobrego bilansu Fortum oraz elastyczność struktury kapitałowej będą dla nas nadal priorytetem. Dając wyraz temu, jaką wagę przywiązujemy do dobrego bilansu, dokonaliśmy we wrześniu korekty celu, dotyczącego stosunku zadłużenia netto do EBITDA do poziomu około 3. Wcześniej, cel ten wynosił pomiędzy 3 a 3,5. Ceny energii elektrycznej na rynku nordyckim wzrosły znacząco w roku 21, jednak Fortum udało się osiągnąć mniej więcej ten sam poziom cen sprzedaży energii na rynku nordyckim, co w roku 29. Jak Pan to skomentuje? Rok 21 charakteryzował się rekordowo niskim poziomem wód w zbiornikach retencyjnych w krajach nordyckich oraz wysokimi cenami spot w styczniu i grudniu. Poza niskim poziomem wód, przyczyną wyjątkowo wysokich cen była także niezwykle mroźna zima, która zbiegła się z Cele finansowe Grupy ograniczeniami w możliwościach przesyłowych oraz przerwami w pracy szwedzkich elektrowni jądrowych. Przeciętna cena spot na rynku nordyckim wzrosła średnio do 53 EUR za megawatogodzinę (MWh) w roku 21, z 35 EUR za MWh w roku 29. Dywizja Energetyka (Power) osiągnął w r. 21 na rynku nordyckim cenę 49,7 EUR za MWh. Powodem, dla którego nasza cena energii nie zawsze odzwierciedla w pełni ceny rynkowe jest fakt, że zabezpieczamy naszą sprzedaż energii kontraktami terminowymi, po to, by chronić przepływy pieniężne i dochody przed zmianami cen rynkowych. Należy zaznaczyć, że znaczna część transakcji zabezpieczających na rok 21 miała miejsce w samym środku kryzysu finansowego w latach 28 i 29. Jak, Pana zdaniem, zmieniło się otoczenie operacyjne sektora energetycznego w ostatnich latach? Kryzys finansowy oraz niepewność, którą on wywołał zdecydowanie wpłynęły na wielkość inwestycji w kapitałochłonnym sektorze energetycznym. W tej chwili jeszcze staranniej bada się opłacalność inwestycji. Widzę, że światowe megatrendy wpływają na sektor energetyczny z punktu widzenia wzrostu liczby ludności, wysiłków, mających na celu podniesienie poziomu życia, także, a może przede wszystkim, z punktu widzenia ochrony środowiska. Prawdziwym wyzwaniem dla energetyki jest zwiększenie efektywności wykorzystania energii, przy jednoczesnym udostępnieniu energii elektrycznej i nowoczesnych systemów energetycznych, coraz Target ROCE, % 12 11,6 12,1 ROE, % 14 15,7 16, Struktura kapitału: Zadłużenie netto / EBITDA Około 3 3, 2,6 Zaktualizowaliśmy naszą strategię i nadal staramy się poprawiać efektywność operacyjną. większej liczbie ludzi. Podkreśla się rolę energii elektrycznej w sektorze energetycznym, co, biorąc pod uwagę efektywność energetyczną, otwiera przed Fortum nowe możliwości. W roku 21 Fortum zaktualizowało swoją strategię. Co się zmieniło? Chciałbym podkreślić, że aktualizacja strategii była procesem ewolucyjnym, nie rewolucyjnym. Budowaliśmy naszą strategię i cele dla działalności Fortum - z myślą o dłuższej perspektywie czasowej. Działalność operacyjna Fortum, jej przyszłość, wyzwania i możliwości, to wszystko ocenialiśmy, biorąc pod uwagę globalne megatrendy. Na tym tle udało się nam znaleźć kilka ciekawych możliwości rozwoju. Wykorzystują one nasze mocne strony, przede wszystkim w zakresie produkcji energii. Są to: energetyka jądrowa, energia wodna oraz produkcja ciepła i energii elektrycznej w skojarzeniu (kogeneracja). W kogeneracji jesteśmy w stanie stosować szeroki wachlarz paliw, a z naszym know-how zajmujemy miejsce wśród najlepszych. Czemu w strategii Fortum zwrócono szczególną uwagę na energetykę wodną, jądrową i kogenerację? Energetyka jądrowa i wodna to bardzo konkurencyjne sposoby wytwarzania energii, ze względu na ich nisko-emisyjny charakter, ale także z punktu widzenia kosztów zmiennych. Jeżeli chodzi o energetykę wodną, to - tu jesteśmy w stanie szybko reagować na zmieniającą się sytuację na rynku i działać konkurencyjnie na rynkach energii elektrycznej. Fortum jest niewątpliwie jedną z wiodących firm na świecie, jeśli chodzi o kwestie związane z produkcją ciepła i energii elektrycznej w skojarzeniu. Pod względem wielkości produkcji, jesteśmy także czwartym producentem ciepła na świecie. Produkcja energii w skojarzeniu jest mało szkodliwa dla środowiska i efektywna kosztowo, gdyż pozwala na wykorzystanie praktycznie całej wartości energetycznej paliwa. Naszym celem jest dalsze ograniczenie negatywnego oddziaływania na środowisko, poprzez zwiększenie produkcji energii w oparciu o biopaliwa i odpady. W jakich kierunkach i w jaki sposób będzie się Fortum rozwijać w przyszłości? Dążymy do rozwoju rynkowego, przede wszystkim w zakresie produkcji energii w

16 Raport Roczny 21 rozmowa z Dyrektorem Generalnym Fortum 13 Europie i w Rosji. Poza integracją rynku europejskiego, widzimy także nowe możliwości na gwałtownie rosnących rynkach w Azji. Doświadczenie rynkowe Fortum oraz elastyczna struktura produkcji sprzyjają wzrostowi. Mamy także mocną kondycję finansową. Dobry bilans, właściwe przepływy pieniężne i zdolność do wypłaty dywidendy - są niezwykle ważne dla Fortum, jako spółki giełdowej. Dodam także, że będziemy jeszcze bardziej skupiać się na działalności badawczo-rozwojowej oraz działaniach partnerskich z nią związanych. Przyjrzymy się nowym możliwościom z otwartym umysłem. Jakiego typu możliwości dostrzega Fortum w Europie? Zgodnie z naszą strategią, w Europie działamy aktywnie w dziedzinie energetyki jądrowej, wodnej i produkcji energii w skojarzeniu. Na przykład, w Polsce w 21 r. uruchomiliśmy elektrociepłownię w Częstochowie, a na początku 211 r. zakupiliśmy kolejne dwie polskie spółki elektrociepłownicze. Ponadto, mamy zamiar uczestniczyć w rozwoju energetyki jądrowej, np. w Bułgarii, oferując specjalistyczne usługi konsultingowe w zakresie technologii energetyki jądrowej oraz bezpieczeństwa - w ramach projektu budowy elektrowni Belene. Przygotowujemy się także do udziału w postępowaniu przetargowym na koncesje w energetyce wodnej we Francji. W jaki sposób integracja europejskich rynków energii znajdzie swoje odzwierciedlenie w działalności operacyjnej Fortum? Integracja europejskich rynków energii, a szczególnie rynków energii elektrycznej, jest czymś, co zawsze uważaliśmy za ważne; wierzymy, że szerszy rynek pozwoli na zwiększenie efektywności, stabilności i niezawodności. Wpływ niskiego poziomu wód

17 14 Rozmowa z Dyrektorem Generalnym Fortum raport Roczny 21 w zbiornikach retencyjnych, w krajach nordyckich w roku 21, na produkcję energii elektrycznej jest dobrym przykładem na to, że szersza integracja rynków leży zdecydowanie w interesie krajów nordyckich, także z perspektywy odbiorców tej energii. Nordycki rynek energii elektrycznej, pod wieloma względami, służy za przykład dla integracji rynków energii elektrycznej w Europie. Tak naprawdę, Fortum ma wszelkie dane po temu, by stać się liderem, jeżeli chodzi o rozumienie, monitorowanie czy przewidywanie zachowań rynków, z punktu widzenia decyzji inwestycyjnych czy też przewidywania tendencji cenowych. W ubiegłym roku Fortum nie otrzymało pozwolenia na budowę nowego bloku elektrowni jądrowej Loviisa 3, w Finlandii. Jaki będzie to miało wpływ na rolę energetyki jądrowej? Wiedza fachowa Fortum w sektorze energetyki jądrowej opiera się na długoletnim doświadczeniu w pracy na różnych etapach uruchamiania i eksploatacji elektrowni jądrowych. Nasze elektrownie w Finlandii charakteryzują się wyjątkową dyspozycyjnością, zaś dbałość o bezpieczeństwo i kontrola jakości są naszym najważniejszym priorytetem. Możemy także udokumentować historię corocznych wyłączeń w naszych elektrowniach jądrowych, jak też i nasze dokonania w zakresie modernizacji, zwiększania mocy wytwórczych, wydłużania cyklu życiowego projektów. Posiadamy rozległą wiedzę ekspercką w dziedzinie budowy nowych elektrowni jądrowych oraz oceny różnych rozwiązań, dotyczących dostaw. Oczywiście, byliśmy rozczarowani, że Fortum nie otrzymało pozwolenia na budowę bloku Loviisa 3. Czas pokaże, czy uda nam się uzyskać zgodę na zastąpienie tych bloków elektrowni Loviisa, które są przeznaczone do wyłączenia. Pomimo negatywnej decyzji zasadniczej, energetyka jądrowa będzie nadal odgrywać znaczącą rolę w naszej działalności. Posiadana przez nas wiedza potrzebna jest np. przy modernizacji elektrowni jądrowych w Szwecji czy też do zapewnienia bezpiecznego i niezawodnego funkcjonowania istniejących bloków elektrowni Loviisa. Co więcej, Fortum jest uznanym na arenie międzynarodowej graczem w sektorze energetyki jądrowej, na co wskazują liczne kontakty i zapytania, dotyczące naszej chęci uczestniczenia w programach rozwoju energetyki jądrowej w innych krajach. Porozumienie o współpracy w dziedzinie energetyki jądrowej, podpisane z rosyjską państwową agencją energetyki jądrowej Rosatom oraz propozycja wykorzystania naszego know-how w dziedzinie energetyki jądrowej przy budowie elektrowni jądrowej Belene w Bulgarii - to przykłady naszej aktywności w tym sektorze. Dzięki tym projektom - Fortum staje się coraz bardziej znaczącym ekspertem w tej dziedzinie. Produkcja energii elektrycznej w elektrowniach jądrowych w Szwecji ucierpiała z powodu ich niskiej dyspozycyjności. Kiedy sytuacja powróci do normy? W wyniku referendum na temat energetyki jądrowej, przeprowadzonego w Szwecji, w roku 198, zarówno świadomość społeczna, jak i know-how, dotyczące tej dziedziny - mocno osłabły. Jednakże, w ciągu ostatnich kilku lat, obserwuje się w Szwecji pewną zmianę postaw i pozytywny rozwój sytuacji. Trzeba wykonać jeszcze dużo pracy i minie, na pewno, wiele lat, zanim świadomość społeczna w zakresie energetyki jądrowej oraz dyspozycyjność takich elektrowni, osiągnie wysoki poziom. wskaźnik emisji Co2 Dla FoRtuM należy Do najniższych w europie, gco2/kwh energii elektrycznej, DEI Drax RWE CEZ SSE EDP Enel Vattenfall E.ON Dong Energy Union Fenosa GDF Suez Europe Energetyka wodna - to tradycyjnie ważny element działalności Fortum. Jak spółka patrzy na inne formy pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych? Mocną stroną Fortum jest produkcja ciepła i energii elektrycznej w skojarzeniu. Chcemy zwiększać wykorzystanie lokalnych paliw, takich jak biomasa i odpady, do produkcji energii. Otoczenie, w jakim działamy w krajach nordyckich, jak i silne tradycje tych krajów, związane z gospodarka leśną sprawiają, że biomasa staje się niezwykle konkurencyjną alternatywą. Produkcja energii z odpadów - to także dobre rozwiązanie w dobie rosnących problemów z gospodarką odpadami w szybko rozwijających się metropoliach. Wierzę, że w dłuższej perspektywie nowe formy pozyskiwania energii, takie jak energia słoneczna, staną się bardziej powszechne. Obserwujemy, jak rozwija się sytuacja w tej dziedzinie. Pozyskiwanie energii elektrycznej, z wykorzystaniem energii słonecznej, już dziś jest opłacalne w niektórych krajach. Jednak rozwiązania na masową skalę - ciągle jeszcze nie są konkurencyjne bez wsparcia z funduszy publicznych. Dotowanie pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych, wywołało wiele publicznych dyskusji. Osobiście uważam, że w przyszłości, możliwości znacznego dotowania sektora energetycznego z funduszy publicznych - będą ograniczone, gdyż środki te będą znacznie bardziej potrzebne np. na służbę zdrowia, opiekę nad osobami starszymi czy edukację. Dlatego, niezwykle ważne jest efektywne wykorzystanie dotacji na energię ze źródeł odnawialnych. Moim zdaniem, zharmonizowane rynkowe systemy dotacji, są tu najlepszym rozwiązaniem. Jak rozwija się działalność Fortum w Rosji? Cieszę się bardzo, że nasza działalność w Rosji dobrze się rozwija. Reforma rynku Iberdrola Fortum ogółem EDF PVO Verbund Fortum EU Źródło: PWC & Enerpresse, 21, Changement climatique et Électricité, Fortum. Średnio 346 g/kwh Statkraft Uwaga: Diagram przedstawia dane dla wszystkich spółek za rok 29 dla celów porównawczych. W przypadku Fortum emisja CO 2 związana z wytwarzaniem energii elektrycznej w roku 21 w UE wyniosła 84 g/kwh, a ogółem 189 g/kwh. Dane, dotyczące innych spółek obejmują tylko emisje w UE.

18 Raport Roczny 21 rozmowa z Dyrektorem Generalnym Fortum 15 energii jest kontynuowana zgodnie z planem i na początku tego roku rynek hurtowy został już całkiem zliberalizowany. Dążymy do osiągnięcia solidnego wzrostu dochodów w Rosji, a nasz program inwestycyjny - odgrywa tu rolę decydującą. Pod koniec 21 roku uruchomiliśmy pierwszy nowy blok, w ramach programu inwestycyjnego, w elektrociepłowni Tiumeń CHP-1. Reguły rynku zdolności wytwórczych, uzgodnione ostatnio w Rosji, tworzą dobre ramy dla realizacji naszego programu inwestycyjnego. Powrót wzrostu gospodarczego i zwiększone zapotrzebowanie na energię elektryczną skłoniły nas nawet do przyspieszenia realizacji programu inwestycyjnego wierzymy, że uda się nam go zakończyć w roku 214. Program poprawy efektywności energetycznej w Rosji, jest także na dobrej drodze do osiągnięcia założonego celu - dokonania ulepszeń o wartości 1 mln EUR w roku w porównaniu ze stanem w chwili nabycia, w roku 28. Cena aksji FoRtuM od Roku 21, indeks /1 1/4 1/7 12/1 Fortum (1 DJ European Utilities 1) Neste Oil po uwzględnieniu spin-off Jaką rolę w zaktualizowanej strategii Fortum odgrywa zrównoważony rozwój? Zrównoważony rozwój jest i nadal będzie jednym z kamieni węgielnych strategii Fortum. Już szybki rzut oka na strategię pozwala zauważyć, że planowany rozwój opiera się na celach zgodnych z zasadami zrównoważonego rozwoju. Jeżeli chodzi o emisje CO2, jesteśmy dumni z tego, że znajdujemy się w gronie europejskich spółek energetycznych o najniższym poziomie emisji. Jednak, oprócz kwestii emisji, kładziemy też silny nacisk na inne czynniki wpływające na środowisko, jak też i na społeczne i gospodarcze aspekty zrównoważonego rozwoju. Jakie są cele Fortum na najbliższą dekadę? Siłą Fortum jest elastyczny, efektywny kosztowo i przyjazny dla klimatu portfel wytwórczy to będzie nasz główny atut wzrost wartości przedsiębiorstwa Dla akcjonariuszy ogółem 26,2 MlD eur Kapitalizacja rynku 3.7 mld EUR Styczeń 21 Ogółem 29.9 mld EUR Dywidendy ogółem 9.9 mld EUR 31 grudnia 21 Kapitalizacja rynku Akcje Neste Oil 3,3 EUR i dywidenda gotówkowa 6,6 mld EUR Kapitalizacja rynku 2 mld EUR także w przyszłości. Zgodnie z naszą strategią, stawiamy sobie za cel rozwijanie trzech kluczowych obszarów działalności: wykorzystać silny rdzeń nordycki, osiągnąć wysoki wzrost dochodów w Rosji i zbudować platformę dla przyszłego rozwoju. Badamy możliwości związane z integracją europejskich rynków energii, a także z rozwojem rynków azjatyckich, szczególnie w zakresie kogeneracji. Oczywiście, staramy się także uczynić naszą firmę jak najbardziej atrakcyjną dla inwestorów, klientów, partnerów i pracowników. Rośnie zainteresowanie naszą spółką, czego oznaką jest, między innymi, znaczny wzrost liczby akcjonariuszy. W ciągu ostatnich dziesięciu lat wypracowaliśmy wzrost wartości przedsiębiorstwa dla akcjonariuszy w wysokości 26,2 mld euro, a nasze akcje osiągnęły wyniki lepsze niż większość europejskich odpowiedników. Naszym celem jest, oczywiście, przynoszenie korzyści naszym akcjonariuszom - także w przyszłości. Bardzo cieszy mnie pozytywny wizerunek spółki, wypracowany w ubiegłym roku; osiągamy też pozytywne rezultaty, jeśli chodzi o zadowolenie klientów. Jest to coś, za co pragnę podziękować naszym kompetentnym pracownikom. Swoją rzetelną pracą przyczyniają się do rozwoju Fortum i osiągania przez spółkę dobrych wyników. Musimy także podziękować za ubiegłoroczną współpracę naszym partnerom i szerokiej rzeszy klientów. Ufam, że nowa dekada przyniesie Fortum wiele nowych możliwości. Poza integrującym się rynkiem europejskim, dostrzegamy nowe możliwości na gwałtownie rosnących rynkach w Azji. Akcje Fortum osiągnęły lepszy wynik, niż indeks DJ European Utilities w ciągu ostatnich dziesięciu lat. W roku 21 cena akcji Fortum wzrosła o około 16%, podczas, gdy wartość indeksu Dow Jones European Utility spadła o 9%, zaś indeksu OMX Helsinki Cap - wzrosła o 22%.

19 16 STRATEGIa raport Roczny 21 Strategia Celem strategii Fortum jest ciągły rozwój istniejących obszarów działalności oraz napędzany rynkiem wzrost produkcji w energetyce jądrowej, wodnej i wytwarzaniu energii elektrycznej w skojarzeniu z ciepłem (CHP). Ponadto, kompetencje techniczne Fortum, specjalistyczna wiedza i doświadczenie spółki w funkcjonowaniu na konkurencyjnych rynkach energii odgrywają kluczową rolę w poszukiwaniu nowych możliwości na istniejących rynkach oraz na szybko rozwijających się i liberalizowanych rynkach energii w Europie i w Azji. Misja Fortum to wytwarzanie energii, która poprawia jakość życia obecnych i przyszłych pokoleń. Oferujemy rozwiązania zrównoważone, takie, które odpowiadają na potrzebę redukowania emisji, efektywnego wykorzystania zasobów i bezpieczeństwa energetycznego oraz przynoszą godziwy zysk naszym akcjonariuszom. Misja ta odzwierciedla odpowiedzialność Fortum za środowisko, za społeczeństwo, a także za efekty finansowe, osiągane zgodnie z trzema obszarami zrównoważonego rozwoju. Misja, strategia i wartości odpowiedzialność, kreatywność, szacunek i uczciwość są to podstawy wszelkich działań Fortum. Ku gospodarce słonecznej W opinii Fortum, stopniowe przechodzenie od tradycyjnego, tak zwanego świata Carnota do gospodarki słonecznej - jest czymś koniecznym i nieuniknionym. W świecie Carnota, energia elektryczna wytwarzana jest głównie z wykorzystaniem źródeł nieodnawialnych, o niskiej sprawności, często emitujących duże ilości związków węgla, podczas gdy w gospodarce słonecznej, produkcja energii, w większości, opiera się na bezemisyjnych i niemalże niewyczerpanych źródłach energii. Przestawienie się na gospodarkę słoneczną - to jedyny sposób na to, żeby światowe zasoby surowców wystarczyły dla przyszłych pokoleń i na to, by znaleźć rozwiązanie problemu zmian klimatycznych i innych narastających problemów ekologicznych. W tak kapitałochłonnej branży, jaką jest energetyka, zmiany następują powoli i przechodzenie do gospodarki słonecznej odbywa się etapami. Za wyjątkiem energetyki wodnej, większość form produkcji energii w gospodarce słonecznej znajduje się ciągle jeszcze we wstępnej fazie rozwoju i wymaga znacznych nakładów ze środków publicznych. Tradycyjne, ale bardzo efektywne formy produkcji, takie jak produkcja energii elektrycznej w skojarzeniu z ciepłem, z wykorzystaniem biopaliw i energetyka jądrowa następnej generacji - odegrają szczególną rolę w okresie przejściowym. Fortum znajduje się na dobrej pozycji i opiera swoją strategię na zaawansowanym know-how w zakresie energetyki jądrowej, wodnej oraz w dziedzinie kogeneracji. Monitorowanie rozwoju technologii związanych z tak zwanymi nowymi odnawialnymi źródłami energii, stanowi ważną część działań badawczo-rozwojowych spółki. Jednakże rola tych źródeł w produkcji energii w najbliższej przyszłości będzie niewielka. Zdaniem Fortum, stanowisko w tej sprawie i zastosowane rozwiązania muszą same z siebie być opłacalne; opieranie swoich decyzji na fakcie, iż dziedzina ta ciągle otrzymuje wysoki poziom dotacji, jest na dłuższą metę niemożliwe do utrzymania. Nowe możliwości na wschodzie Kraje nordyckie tradycyjnie stanowią najważniejszy obszar rynkowy dla Fortum, zaś nordycki rynek energii jest ciągle najważniejszy, z punktu widzenia przysparzania dochodów spółce. W przyszłości, integrujący się europejski rynek energii elektrycznej, relatywny wzrost znaczenia rosyjskiej części działalności Fortum oraz rozwój w rejonie Morza Bałtyckiego, stopniowo ograniczać będą rolę siły napędowej, jaką odgrywa obecnie hurtowa cena energii elektrycznej na rynku nordyckim. Dystrybucja i sprzedaż energii elektrycznej będzie dalej elementem kluczowym w krajach skandynawskich, ale na innych rynkach, produkcja energii elektrycznej i ciepła oferuje bardziej atrakcyjne możliwości wzrostu. Rosnące zapotrzebowanie na bezemisyjne i efektywne energetycznie rozwiązania, jak i zwiększające się zużycie energii na liberalizowanych rynkach energii, otwierają przed Fortum nowe możliwości rozwoju. Zapotrzebowanie na energię najszybciej rośnie w Azji, ale możliwości pojawiają się także w Europie i w Rosji. Fortum przygotowuje się do rozwoju, który następować będzie dzięki utrzymywaniu właściwych proporcji pomiędzy akwizycją, przynoszącą szybszy zwrot, a budową nowych obiektów, gdzie dochód generowany jest wolniej. Utrzymywanie dobrego bilansu, w celu zapewnienia elastyczności, pozwalającej-, w dłuższej perspektywie wykorzystywać różne możliwości wzrostu, jest jednym z priorytetów Fortum. Korzystając z tych możliwości, Fortum może bazować na rozległej wiedzy i doświadczeniu, jakie zdobyło, funkcjonując na konkurencyjnym nordyckim rynku energii. Mocne zaangażowanie się na rzecz osiągania jak najlepszych wyników Silne dążenie do osiągania jak najlepszych wyników oraz stała poprawa jakości działań operacyjnych - to cechy charakterystyczne dla Fortum. Zobowiązanie do przysparzania dochodu akcjonariuszom - to także jeden z integralnych elementów misji Fortum. Aby osiągnąć ten cel, Fortum uruchomiło w 21 r. nowy wieloletni program Doskonalenia jakości pracy i rozwoju (Leading Performance and Growth), opracowany po to, by zapewnić realizację strategii oraz rozwijać kulturę korporacyjną.

20 W drukowanej wersji Raportu Rocznego ta strona zawiera oddzielną wkładkę o strategii Fortum. Otwórz ją jako nowy plik pdf, klikając tutaj. >> strat rategii For tum strategii Fo m strategii Fortum s ii Fortum strategii Fortu ortum strategii Fortum strate rategii Fortum strategii Fortum str egii Fortum strategii Fortum strategii F strategii Fortum strategii Fortum strategii strategii Fortum strategii Fortum strategii Fortu rtum strategii Fortum strategii Fortum strategii Fort strategii Fortum strategii Fortum strategii Fortum stra um strategii Fortum strategii Fortum strategii Fortum s rategii Fortum strategii Fortum strategii Fortum strateg trategii Fortum strategii Fortum strategii Fortum strate ii Fortum strategii Fortum strategii Fortum strategii egii Fortum strategii Fortum strategii Fortum st tum strategii Fortum strategii Fortum strat ortum strategii Fortum strategii Fortu strategii Fortum strategii Fortum strategii Fortum strategii F tegii Fortum strategii Fo rategii Fortum stra ortum strateg ii Fortum m str

21 52kg Lepsze wykorzystanie odpadów jest rzeczą niezbędną. W samej tylko Unii Europejskiej, każdego roku, wytwarzamy ponad tonę odpadów komunalnych na osobę. Olbrzymią część tych odpadów można by wykorzystać do produkcji energii, oszczędzając tym samym ograniczone zasoby naturalne. to ilość odpadów w przeliczeniu na głowę mieszkańca, wytwarzanych w UE Megatrend: NARASTAJĄCE PROBLEMY EKOLOGICZNE

22 Raport Roczny Rozwój rynku W roku 21, światowa gospodarka podniosła się z finansowego kryzysu. Wzrost rozłożył się nierównomiernie wśród poszczególnych krajów. Gospodarki wschodzące rosły szybko, podczas gdy wyniki krajów rozwiniętych, były skromniejsze i nierówne. Nordycki rynek energii odzyskiwał siły przeciętnie szybciej, niż rynki Europy środkowej, przy wyższych cenach energii i szybszym wzroście popytu. W roku 21 poprawę koniunktury w Finlandii i w Szwecji napędzały: eksport, przemysł wytwórczy i wzrost konsumpcji. Wyniki Norwegii były słabsze. Zużycie energii w obszarze rynku nordyckiego wzrosło ponownie, po uwzględnieniu niskich temperatur, o prawie 2% w roku 21 i oczekuje się, że osiągnie poziom sprzed kryzysu w latach Wzrost zużycia energii spowodowany był głównie zapotrzebowaniem przemysłu i mroźną zimą; w przypadku gospodarstw domowych wzrost ten był skromny. Największy wzrost zużycia energii elektrycznej zanotowano w Finlandii. Jego źródłem było znaczne ożywienie zapotrzebowania ze strony przemysłu. Średnioroczna cena spot na rynku nordyckim wyniosła 53,1 EUR za megawatogodzinę (MWh) ( w górę o 5% od ubiegłego roku). Cena spot na rynku nordyckim była średnio 19% wyższa, niż cena niemieckiego EPEX Spot w roku 21, głównie ze względu na niewielkie różnice pomiędzy popytem a podażą oraz niski poziom wody w zbiornikach retencyjnych na obszarze krajów nordyckich. Gospodarka rosyjska także szybko ożywiła się w roku 21, napędzana eksportem towarów oraz zwiększonymi cenami eksportu. Zużycie energii elektrycznej w Elektrociepłownia Fortum Högdalen w Sztokholmie wytwarza energię z odpadów od 197 roku.

23 2 Rozwój rynku Raport Roczny 21 Rosji - ponownie wzrosło o 4% i oczekuje się, że osiągnie poziom sprzed kryzysu w latach Występowały znaczne różnice regionalne, jeżeli chodzi o wzrost popytu. W rejonie Czelabińska zużycie energii wzrosło o 9%, napędzane przez przemysł metalurgiczny, podczas gdy to samo zapotrzebowanie w bogatym w ropę i gaz regionie Tiumeń - wzrosło tylko o 1%, gdyż wpływ recesji na popyt, był tam mniej dotkliwy. W północno-zachodniej części Rosji zapotrzebowanie na energię elektryczną wzrosło o 5%. Średnia cena spot, z wyłączeniem ceny mocy wytwórczych, w europejskiej części Rosji i w rejonie Uralu zwiększyła się o prawie jedną trzecią do 882 RUB za MWh (21,9 EUR za MWh). Jeżeli chodzi o inne rynki, na których działa Fortum, kryzys najciężej dotknął gospodarki krajów bałtyckich, a ich ożywienie gospodarcze po kryzysie, było bardzo nierówne. Polska na kryzysie ucierpiała najmniej. Globalny wzrost gospodarczy w roku 21 był ewidentnie napędzany przez duże gospodarki wschodzące, szczególnie Chiny i Indie, których rola w gospodarce światowej stale się umacnia. Ogromne zapotrzebowanie na towary z ich strony, napędzało wzrost popytu i cen w ciągu całego roku. Chiny w 21 r. wyprzedziły także Stany Zjednoczone, jako największy na świecie odbiorca energii pierwotnej. Zmiany klimatu i perpektywa regulacyjna Międzynarodowe negocjacje na temat łagodzenia globalnych skutków zmian klimatycznych w Cancun, w listopadzie i grudniu 21r., nie doprowadziły do żadnych prawnie wiążących ustaleń na okres po roku 212. Centrum zainteresowania przeniosło się teraz na następną rundę negocjacji (pod koniec 211r.) w Republice Południowej Afryki. Fortum uważa, że ustalenie światowej ceny emisji CO2 byłoby najbardziej efektywnym sposobem globalnego ograniczenia emisji. Jednak wydaje się bardziej prawdopodobne, że różne grupy krajów będą wyznaczać własne cele klimatyczne i, że jeszcze przez wiele lat, nie uda się osiągnąć wiążącego porozumienia międzynarodowego w tej kwestii. Dla UE przewodnictwo w łagodzeniu skutków zmian klimatycznych - jest nadal priorytetem. UE już zobowiązała się do zredukowania emisji o 2% do roku 22, w porównaniu do poziomu z roku 199. Trwają dyskusje nad zwiększeniem europejskiej docelowej wartości redukcji do 3%. Jesienią 21 r. Komisja Europejska oceniła skutki takiej zmiany, a kilka państw członkowskich otwarcie wsparło wyznaczenie przez UE wyższego celu, niezależnie od zobowiązań, podjętych przez inne państwa, czy też braku takich zobowiązań. Większość redukcji emisji w UE dokonuje się poprzez Europejski System Handlu Emisjami (ETS). Przepisy związane z rewizją ETS na okres zostały przyjęte już wcześniej, zaś bardziej szczegółowe zasady jego wdrażania ustalono w roku 21. W lipcu Komisja UE zaproponowała nowe przepisy, dotyczące aukcji praw do emisji, w ramach ETS na lata , z bardziej surowym limitem, niż ten obowiązujący w poprzednim okresie. Nowe zasady przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji zaproponowano w grudniu 21 r. Produkcja energii elektrycznej, generalnie, nie otrzyma żadnych bezpłatnych uprawnień po roku 212, poza niektórymi krajami, znajdującymi się w fazie przejściowej, takimi jak Polska. Produkcja ciepła będzie nadal otrzymywać malejącą liczbę uprawnień, w oparciu o ogólnounijne wskaźniki. Po wielu latach niepewności, pierwsze projekty w ramach Mechanizmu Wspólnych Wdrożeń protokołu z Kioto (Joint Implementation - JI) zostały zatwierdzone w Rosji w lipcu 21 i przyniosły 3 milionów jednostek redukcji (ERU). Dwa rosyjskie projekty JI, zgłoszone przez Fortum: nowy blok w elektrociepłowni Tiumeń CHP-1 oraz rekon- strukcja elektrowni wodnej TGC-1 s Newski, zostały zaakceptowane przez ministerstwo finansów Federacji Rosyjskiej w grudniu 21. Nowa Komisja Europejska rozpoczęła pracę w lutym 21, a w jej ramach działa także nowa Dyrekcja Generalna ds. Energii, co jeszcze bardziej umacnia rolę UE w dziedzinie polityki energetycznej. W listopadzie Komisja przedstawiła nową, szeroko zakrojoną strategię energetyczną UE, której celem jest zapewnienie osiągnięcia przez UE ambitnych celów energetycznych, klimatycznych i gospodarczych, założonych na rok 22. Strategia energetyczna ma zostać przyjęta w roku 211; obejmuje ona inicjatywy polityczne, między innymi w zakresie infrastruktury energetycznej, efektywności energetycznej, energetyki jądrowej i inteligentnych sieci. Komisja rozpoczęła także przygotowania do opracowania mapy drogowej dojścia do gospodarki niskoemisyjnej do roku 25. W lipcu 21 r. UE zatwierdziła Dyrektywę w sprawie ograniczenia emisji przemysłowych (IED), zbierającą różne przepisy unijne, dotyczące emisji przemysłowych, w jednym dokumencie. Wyznacza ona surowsze limity dla produkcji energii elektrycznej i ciepła po roku 216. Kontynuowano także wdrażanie unijnego celu, dotyczącego udziału energii ze źródeł odnawialnych (OZE) w wys. 2% do roku 22 ( państwa członkowskie musiały przedstawić Komisji krajowe plany działania do końca lipca 21 r.). Finlandia założyła zwiększenie udziału OZE w zużyciu energii do 38% do roku 22, głównie poprzez wprowadzenie taryf gwarantowanych (feed-in tariffs) dla energii elektrycznej, produkowanej w oparciu o siłę wiatru, biomasę lub bio-gaz. Opodatkowanie paliw kopalnych, wykorzystywanych do ogrzewania, zostało znacznie zaostrzone od roku 211. Rząd fiński wycofał się także z planu wprowadzenia podatku od zysków nadzwyczajnych dla starych elektrowni jądrowych i wodnych. Podczas gdy większość państw członkowskich UE skupia się na taryfach gwarantowanych dla OZE, Szwecja i Norwegia planują stworzenie wspólnego transgranicznego rynku zielonych certyfikatów, który miałby rozpocząć funkcjonowanie w styczniu 212 r. Celem tego przedsięwzięcia jest uzyskanie takiej samej ilości nowych OZE, przy pomocy efektywnego kosztowo systemu wsparcia i bez powodowania zakłóceń na rynku. Szwedzki cel, dotyczący OZE - to 49% do roku 22. Fortum popiera szwedzko-norweską inicjatywę certyfikatów i opowiada się za rynkowymi i zharmonizowanymi mechanizmami wsparcia, w dążeniu do osiągnięcia celów związanych z OZE. Nowa, unijna strategia energetyczna podkreśla także kwestię wykorzystania największego potencjału, jeśli chodzi o oszczędność energii w sektorze budownictwa i transportu. Co więcej, potrzebne są wysiłki, zmierzające do znacznego zwiększenia poboru energii pochodzącej z niezwykle efektywnej produkcji skojarzonej, wykorzystania ciepła i chłodzenia sieciowego. Fortum prowadzi działalność w zakresie kogeneracji i ciepłownictwa w ośmiu krajach i jest czwartym co do wielkości producentem ciepła na świecie. Działalność w dziedzinie ciepła sieciowego napotyka na coraz silniejszą konkurencję, jeśli chodzi o nowe przyłączenia, podczas gdy ceny ciepła w krajach bałtyckich, w Polsce i w Rosji, są ściśle regulowane. Nowa strategia energetyczna UE przewiduje i zachęca do stopniowego przechodzenia na bardziej rynkowe systemy regulacji cen. Nordyckie rynki energii elektrycznej i ciepła Jako ważny uczestnik procesu integracji europejskiego rynku energii elektrycznej, Europejska Organizacja Operatorów Systemów Przesyłowych (European Transmission System Operators ENTSO-E) podpisała pierwszy wspólny dziesięcioletni plan rozwoju sieci w czerwcu 21 r. Podjęto także

Fortum koncern wspierający realizację lokalnej, zrównowaŝonej polityki energetycznej.

Fortum koncern wspierający realizację lokalnej, zrównowaŝonej polityki energetycznej. Fortum koncern wspierający realizację lokalnej, zrównowaŝonej polityki energetycznej. Fortum wiodący partner energetyczny działa w 12 krajach, głównie na obszarze krajów skandynawskich, nadbałtyckich,

Bardziej szczegółowo

Energia z odpadów jako ważny element poprawy bezpieczeństwa energetycznego kraju

Energia z odpadów jako ważny element poprawy bezpieczeństwa energetycznego kraju Energia z odpadów jako ważny element poprawy bezpieczeństwa energetycznego kraju Piotr Górnik Dyrektor ds. Produkcji i Dystrybucji Fortum Power and Heat Polska 1 13.11.2012 Obszar naszej działalności obecnie

Bardziej szczegółowo

Fortum - wiodący nordycki koncern energetyczny

Fortum - wiodący nordycki koncern energetyczny KLUCZOWE CZYNNIKI DLA ROZWOJU INWESTYCJI KOGENERACYJNYCH NA PODSTAWIE DOŚWIADCZEŃ FORTUM W POLSCE Remigiusz Nowakowski Plant Investments Fortum Heat Division Fortum - wiodący nordycki koncern energetyczny

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Projekt Integracji?

Dlaczego Projekt Integracji? Integracja obszaru wytwarzania w Grupie Kapitałowej ENEA pozwoli na stworzenie silnego podmiotu wytwórczego na krajowym rynku energii, a tym samym korzystnie wpłynie na ekonomiczną sytuację Grupy. Wzrost

Bardziej szczegółowo

VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław

VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław Produkcja energii przez Fortum: 40% źródła odnawialne, 84% wolne od CO 2 Produkcja energii Produkcja ciepła Hydro power 37% Biomass fuels 25%

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Jak napędzamy zrównoważony rozwój? Czerwiec 2010

Jak napędzamy zrównoważony rozwój? Czerwiec 2010 Jak napędzamy zrównoważony rozwój? Czerwiec 2010 W zakresie polityki energetycznej Dania przykłada ogromną wagę do wspierania efektywności energetycznej na różnych etapach, począwszy od produkcji po konsumpcję,

Bardziej szczegółowo

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r.

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych Rola kogeneracji w osiąganiu

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Wytwarzanie energii w elektrowni systemowej strata 0.3 tony K kocioł. T turbina. G - generator Węgiel 2 tony K rzeczywiste wykorzystanie T G 0.8

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej?

Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej? Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej? Wrocław 27.10.2010 r. RWE nazwa spółki 11/2/2010 STRONA 1 Grupa RWE: jedna z wiodących firm utilities na kontynencie europejskim* Główne rynki Grupy RWE

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania Bio Alians Doradztwo Inwestycyjne Sp. z o.o. Warszawa, 9 października 2013 r. Wsparcie publiczne dla : Wsparcie ze środków unijnych (POIiŚ i 16 RPO):

Bardziej szczegółowo

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył)

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) dr Robert Zajdler Warszawa, 3.10.2013 r. Kierunki zmian regulacyjnych 1. Przemysł energochłonny

Bardziej szczegółowo

Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20%

Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20% Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20% Zbigniew Kamieński Ministerstwo Gospodarki Poznań, 21 listopada 2007 Cele na rok 2020 3 x 20% Oszczędność energii Wzrost wykorzystania

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie 30/03/2011 Natalia Matyba PLAN PREZENTACJI I. Strategia Europa 2020 nowe kierunki działao Unii

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

Rynek kolektorów słonecznych w Polsce

Rynek kolektorów słonecznych w Polsce 2013 Rynek kolektorów słonecznych w Polsce Instytut Energetyki Odnawialnej Warszawa Czerwiec, 2013r. Raport - Rynek kolektorów słonecznych w Polsce Raport przygotowany przez Zespół Energetyki Słonecznej

Bardziej szczegółowo

Zużycie Biomasy w Energetyce. Stan obecny i perspektywy

Zużycie Biomasy w Energetyce. Stan obecny i perspektywy Zużycie Biomasy w Energetyce Stan obecny i perspektywy Plan prezentacji Produkcja odnawialnej energii elektrycznej w Polsce. Produkcja odnawialnej energii elektrycznej w energetyce zawodowej i przemysłowej.

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe i operacyjne GK PGE po I kwartale 2014. 14 maja 2014 r.

Wyniki finansowe i operacyjne GK PGE po I kwartale 2014. 14 maja 2014 r. Wyniki finansowe i operacyjne GK PGE po I kwartale 2014 14 maja 2014 r. Kluczowe osiągnięcia i zdarzenia Marek Woszczyk Prezes Zarządu 2 Dobre wyniki PGE osiągnięte na wymagającym rynku Wyniki finansowe

Bardziej szczegółowo

Wyzwania Energetyki 2012 CEF

Wyzwania Energetyki 2012 CEF Wyzwania Energetyki 2012 CEF Janusz Piechociński Luty 2012 Nowe narzędzie CEF Dnia 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmujących lata

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla VIII Konferencja Naukowo-Techniczna Ochrona Środowiska w Energetyce Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla Główny Inżynier ds. Przygotowania i Efektywności Inwestycji 1 Rynek gazu Realia

Bardziej szczegółowo

Przewrotny rynek zielonych certyfikatów

Przewrotny rynek zielonych certyfikatów Przewrotny rynek zielonych certyfikatów Autor: Maciej Flakowicz, Agencja Rynku Energii, Warszawa ( Czysta Energia nr 4/2013) Niestabilne ceny praw majątkowych do świadectw pochodzenia OZE dowodzą, że polski

Bardziej szczegółowo

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów.

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów. Newsletter Nr 4 wrzesień 2009 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO NA LATA 2007-2013 Wkrótce rusza konkurs dla działań: 5.4. Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych 5.5.

Bardziej szczegółowo

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM Kraków, 15 maja 2008 r. 2 Programy operacyjne Realizacja wspieranego projektu Poprawa efektywności

Bardziej szczegółowo

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Współorganizator Warszawa, 28 maja 2012 Polityka klimatyczna a zrównoważony transport w miastach Andrzej Rajkiewicz, Edmund Wach Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Podstawy

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Bożena Ewa Matusiak UŁ REC 2013 2013-11-24 REC 2013 Nałęczów 1 Agenda 1 2 3 Wprowadzenie Model prosumenta i model ESCO Ciepło rozproszone a budownictwo

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia 16 grudnia 2011 r. Sprawozdanie nr 111/2011 Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia

Bardziej szczegółowo

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Andrzej Modzelewski RWE Polska SA 18 listopada 2010 r. RWE Polska 2010-11-17 STRONA 1 W odniesieniu do innych krajów UE w Polsce opłaca się najbardziej inwestować

Bardziej szczegółowo

Strategia i model biznesowy Grupy ENERGA. Warszawa, 19 listopada 2012 roku

Strategia i model biznesowy Grupy ENERGA. Warszawa, 19 listopada 2012 roku Strategia i model biznesowy Grupy ENERGA Grupa ENERGA jest Na dzień 30 czerwca 2012 15,82% Jednym z czterech największych koncernów energetycznych w Polsce Obszar działalności dystrybucyjnej obejmuje ¼

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy

Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy Konwent Burmistrzów i Wójtów Śląskiego Związku Gmin i Powiatów Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy Prof. Jerzy Buzek, Parlament Europejski Członek Komisji Przemysłu,

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o spółce PKO BP

Podstawowe informacje o spółce PKO BP Podstawowe informacje o spółce PKO BP PKO BANK POLSKI S.A. jeden z najstarszych banków w Polsce. W opinii wielu pokoleń Polaków uważany jest za bezpieczną i silną instytucję finansową. Większościowym akcjonariuszem

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej

ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej Patrząc na szybko rozwijającą się gospodarkę, ciągle rosnące zapotrzebowanie na energię

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT PRASOWY LW BOGDANKA S.A. PO I KWARTALE 2014 ROKU: WZROST WYDOBYCIA I SOLIDNE WYNIKI FINANSOWE POMIMO TRUDNYCH WARUNKÓW RYNKOWYCH

KOMUNIKAT PRASOWY LW BOGDANKA S.A. PO I KWARTALE 2014 ROKU: WZROST WYDOBYCIA I SOLIDNE WYNIKI FINANSOWE POMIMO TRUDNYCH WARUNKÓW RYNKOWYCH Bogdanka, 8 maja 2014 roku KOMUNIKAT PRASOWY LW BOGDANKA S.A. PO I KWARTALE 2014 ROKU: WZROST WYDOBYCIA I SOLIDNE WYNIKI FINANSOWE POMIMO TRUDNYCH WARUNKÓW RYNKOWYCH Grupa Kapitałowa Lubelskiego Węgla

Bardziej szczegółowo

Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane

Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane DEPARTAMENT PRODUKCJI Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane Ciepło ze źródeł odnawialnych stan obecny i perspektywy rozwoju Konferencja

Bardziej szczegółowo

Wsparcie rozwoju OZE w perspektywie finansowej UE 2014-2020

Wsparcie rozwoju OZE w perspektywie finansowej UE 2014-2020 Wsparcie rozwoju OZE w perspektywie finansowej UE 2014-2020 Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju Lublin, 26 marca 2015 r. Europejskie Fundusze Strukturalne i Inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Janusz Pilitowski, Departament Energii Odnawialnej

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Janusz Pilitowski, Departament Energii Odnawialnej Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii Janusz Pilitowski, Departament Energii Odnawialnej Marzec 2015 2 Ustawa OZE Cel uchwalenia ustawy o odnawialnych źródłach energii 1. Celem

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Stabilizacja sieci - bezpieczeństwo energetyczne metropolii - debata Redakcja Polityki, ul. Słupecka 6, Warszawa 29.09.2011r. 2 Zagadnienia bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

CZYSTE ENERGIE na NewConnect Co to są Czyste Energie? 2 Co to są Czyste Energie? Co to są Czyste Energie? Co to są Czyste Energie? Co to są Czyste Energie? Co to są Czyste Energie? Światowe Inwestycje

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii mgr inż. Robert Niewadzik główny specjalista Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie Szczecin, 2012 2020 = 3 x 20% Podstawowe

Bardziej szczegółowo

VI TARGI ENERGII 2009 22/23.10.2009 Jachranka

VI TARGI ENERGII 2009 22/23.10.2009 Jachranka VI TARGI ENERGII 2009 22/23.10.2009 Jachranka Założenia Programu Priorytetowego Racjonalizacja zużycia energii efektywne zarządzanie energią w przedsiębiorstwach materiał do dyskusji w bloku seminaryjnym

Bardziej szczegółowo

NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce

NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce Wojciech Stawiany Doradca Zespół Strategii

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE GOSPODARKI

FINANSOWANIE GOSPODARKI FINANSOWANIE GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ W GMINACH OPRACOWANO NA PODSTAWIE PUBLIKACJI NOWA MISJA NISKA EMISJA DOTACJE I POŻYCZKI Z NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA i GOSPODARKI WODNEJ W latach 2008

Bardziej szczegółowo

Duński Plan Energetyczny. Koniec epoki kotłów gazowych i olejowych w Danii

Duński Plan Energetyczny. Koniec epoki kotłów gazowych i olejowych w Danii Duński Plan Energetyczny. Koniec epoki kotłów gazowych i olejowych w Danii W 2010 roku duńska Komisja ds. Zmian Klimatu stwierdziła, że realne jest uniezależnienie się od paliw kopalnych. Na tych danych

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Finansowanie inwestycji OZE ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Justyna Przybysz Doradca Departament Ochrony Klimatu

Bardziej szczegółowo

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG 51 DO 2020 DO 2050 Obniżenie emisji CO2 (w stosunku do roku bazowego 1990) Obniżenie pierwotnego zużycia energii (w stosunku do roku bazowego 2008) Obniżenie zużycia energii elektrycznej (w stosunku do

Bardziej szczegółowo

Wsparcie inwestycji pro-środowiskowych dla MŚP w sektorze rolno-spożywczym, system wsparcia zielonych inwestycji

Wsparcie inwestycji pro-środowiskowych dla MŚP w sektorze rolno-spożywczym, system wsparcia zielonych inwestycji Wsparcie inwestycji pro-środowiskowych dla MŚP w sektorze rolno-spożywczym, system wsparcia zielonych inwestycji Ryszard Ochwat Pełnomocnik Zarządu ds. wdrażania PO IiŚ Międzynarodowe Targi Polagra Food

Bardziej szczegółowo

NAJWAŻNIEJSZE JEST NIEWIDOCZNE...

NAJWAŻNIEJSZE JEST NIEWIDOCZNE... NAJWAŻNIEJSZE JEST NIEWIDOCZNE......TAK JAK 170 TYS. KM NASZYCH GAZOCIĄGÓW. 2 MIEJSCE NA RYNKU GAZU DZIAŁALNOŚĆ PSG MIEJSCE NA RYNKU GAZU DZIAŁALNOŚĆ PSG Jesteśmy nowoczesnym przedsiębiorstwem o bogatych

Bardziej szczegółowo

Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej

Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej Warszawa, 18 czerwca 2013 Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej Grzegorz Skarżyński Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej doradca zarządu Tundra Advisory sp. z o. o. dyrektor

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska

Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska Instrumenty poprawy efektywności energetycznej polskiej gospodarki MINISTERSTWO GOSPODARKI Andrzej Guzowski, Departament

Bardziej szczegółowo

Rozwój kogeneracji w Polsce perspektywy, szanse, bariery

Rozwój kogeneracji w Polsce perspektywy, szanse, bariery ITC Rozwój kogeneracji w Polsce perspektywy, szanse, bariery Janusz Lewandowski Sulechów, listopad 2011 Ogólne uwarunkowania 1. Kogeneracja jest uznawana w Polsce za jedną z najefektywniejszych technologii

Bardziej szczegółowo

Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty

Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty Magdalena Rogulska Szwedzko-Polska Platforma Zrównoważonej Energetyki POLEKO, 8 października 2013 r. Cele polityki energetycznej

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE Katedra Statystyki ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE VI Międzynarodowa Konferencja Naukowa Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie Wiedza Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów biogazowych przez. Bank Ochrony Środowiska S.A.

Finansowanie projektów biogazowych przez. Bank Ochrony Środowiska S.A. Warszawa, 24-25 marca 2011 Iwetta Markiewicz Bank Ochrony Środowiska S.A. Finansowanie projektów biogazowych przez Bank Ochrony Środowiska S.A. Energia z odpadów Produkcja biogazu model szwedzki DOŚWIADCZENIA

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

Zużycie energii elektrycznej w Norwegii (2008)

Zużycie energii elektrycznej w Norwegii (2008) Produkcja energii elektrycznej w Norwegii. Zużycie energii elektrycznej w Norwegii. Energia elektryczna produkowana w Norwegii stanowi znaczącą część całkowitej produkcji energii (około 50 %). Powoduje

Bardziej szczegółowo

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych FUNDUSZ UNIA EUROPEJSKA SPÓJNOŚCI Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych Podtytuł prezentacji Anna Pekar Zastępca Dyrektora Departament Ochrony Klimatu Styczeń 2013, Lublin Narodowy

Bardziej szczegółowo

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Pełnomocnik Wojewody Zachodniopomorskiego ds. Bezpieczeństwa Energetycznego Witold KĘPA 2020

Bardziej szczegółowo

Rozwój kogeneracji gazowej

Rozwój kogeneracji gazowej Rozwój kogeneracji gazowej Strategia Grupy Kapitałowej PGNiG PGNiG TERMIKA jest największym w Polsce wytwórcą ciepła i energii elektrycznej w skojarzeniu. Zakłady PGNiG TERMIKA wytwarzają 11 procent produkowanego

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Biomasa - wpływ propozycji zmian prawa na energetykę zawodową. 11 października 2012 r.

Biomasa - wpływ propozycji zmian prawa na energetykę zawodową. 11 października 2012 r. Biomasa - wpływ propozycji zmian prawa na energetykę zawodową 11 października 2012 r. Aktywa Grupy TAURON Elektrownie wodne Kopalnie węgla kamiennego Obszar dystrybucyjny Grupy TAURON Farmy wiatrowe Elektrownie

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ WYTWARZANIA ENERGII. I Międzynarodowe Forum Efektywności Energetycznej. Marian Babiuch Prezes Zarządu PTEZ. Warszawa, 27 października 2009

EFEKTYWNOŚĆ WYTWARZANIA ENERGII. I Międzynarodowe Forum Efektywności Energetycznej. Marian Babiuch Prezes Zarządu PTEZ. Warszawa, 27 października 2009 EFEKTYWNOŚĆ WYTWARZANIA ENERGII I Międzynarodowe Forum Efektywności Energetycznej Warszawa, 27 października 2009 Marian Babiuch Prezes Zarządu PTEZ Czarna skrzynka Energetyka Energia pierwotna Dobro ogólnoludzkie?

Bardziej szczegółowo

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Kielce, dn. 7 marca 2014 r. 2 Wzywania stojące przed polską energetyką

Bardziej szczegółowo

Ciepło systemowe wyzwania panel komentatorów

Ciepło systemowe wyzwania panel komentatorów Ciepło systemowe wyzwania panel komentatorów Cztery obszary wyzwań I. Kogeneracja Efektywność energetyczna II. Ochrona powietrza ( IED, BAT, ETS, MCP, CAFE ) III. Perspektywy finansowania przedsięwzięć

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Zadania stawiane przed polską gospodarką Pakiet energetyczny 3x20 - prawne wsparcie rozwoju odnawialnych źródeł

Bardziej szczegółowo

Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii

Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii Sławomir Siejko Konferencja Gospodarka jutra Energia Rozwój - Środowisko Wrocław 20 stycznia 2016 r. Prezes Rady Ministrów Regulator

Bardziej szczegółowo

Komfort Consulting. Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce. Sosnowiec, 20 Października 2010

Komfort Consulting. Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce. Sosnowiec, 20 Października 2010 Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce Sosnowiec, 20 Października 2010 Janusz Starościk - KOMFORT CONSULTING 20/10/2010 Internal reserves all rigs even in the event of industrial

Bardziej szczegółowo

Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji.

Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji. Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji. Seminarium "Bezpieczna Chemia Warszawa, 5 listopada 2014 roku Pan Zbigniew Szpak, Prezes KAPE S.A.

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki

Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki Priorytety PEP 2030 Poprawa efektywności energetycznej Wzrost bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 1 Wymiary optymalizacji w układzie trójkąta energetycznego perspektywa makro Minimalizacja kosztów dostarczanej

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce

Rynek energii. Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce 4 Rynek energii Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce Energia elektryczna jako towar Jak każdy inny towar, energia elektryczna jest wytwarzana przez jej wytwórców, kupowana przez pośredników, a

Bardziej szczegółowo

Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko

Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko Departament Środowiska Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Program

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona.

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. - omówienie wpływu nowych technologii energetycznych na środowisko i na bezpieczeństwo energetyczne gminy. Mgr inż. Artur Pawelec Seminarium w Suchej Beskidzkiej

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Beata Wiszniewska Polska Izba Gospodarcza Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej Warszawa, 15 października 2015r. Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej Pakiet

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Zagadnienia, problemy, wskazania

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Zagadnienia, problemy, wskazania PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA Zagadnienia, problemy, wskazania Opracował: mgr inż. Jerzy Piszczek Katowice, grudzień 2009r. I. WPROWADZENIE Praktyczna realizacja zasad zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Klaster RAZEM CIEPLEJ Spotkanie przedstawicieli

Klaster RAZEM CIEPLEJ Spotkanie przedstawicieli Klaster RAZEM CIEPLEJ Spotkanie przedstawicieli 3 4 luty 2011 GIERŁOŻ prof.nzw.dr hab.inż. Krzysztof Wojdyga 1 PROJEKT Innowacyjne rozwiązania w celu ograniczenia emisji CO 2 do atmosfery przez wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej

Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Szczecin, 15 kwietnia 2016 r. GOSPODARKA NIESKOEMISYJNA zapewnienie

Bardziej szczegółowo

I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku

I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku 0 Wydobycie Wytwarzanie Przesył Dystrybucja Sprzedaż Potencjał rynkowy PGE PGE po konsolidacji będzie liderem na polskim rynku elektroenergetycznym, obecnym

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE 2 z 5 Szanowni Państwo, Urzędy gmin i miast będąc gospodarzami na swoim terenie, poprzez

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Paweł Pikus Wydział Gazu Ziemnego, Departament Ropy i Gazu VII Forum Obrotu 2014 09-11.06.2014 r., Stare

Bardziej szczegółowo

Grupa G.C.E. PROFITIA Management Consultants. Możliwości współpracy zwiększanie efektywności energetycznej

Grupa G.C.E. PROFITIA Management Consultants. Możliwości współpracy zwiększanie efektywności energetycznej Grupa G.C.E. PROFITIA Management Consultants Możliwości współpracy zwiększanie efektywności energetycznej Agenda Prezentacja GCE jako partnera w zakresie efektywności energetycznej Potrzeba zwiększania

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM podstawowe założenia Dąbie 13-14.06.2013 2013-06-24 1 Dokumenty Strategiczne Program rozwoju elektroenergetyki z uwzględnieniem źródeł odnawialnych w Województwie

Bardziej szczegółowo

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Rola giełdy na rynku energii elektrycznej. Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Warszawa, 25 kwietnia 2008 Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe i operacyjne za I półrocze i II kwartał 2013 r. 28 sierpnia 2013

Wyniki finansowe i operacyjne za I półrocze i II kwartał 2013 r. 28 sierpnia 2013 Wyniki finansowe i operacyjne za I półrocze i II kwartał 2013 r. 28 sierpnia 2013 Kluczowe osiągnięcia kwartału Krzysztof Kilian, Prezes Zarządu 1 Kluczowe wyniki finansowe w II kwartale 2013 r. Przychody

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku

CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku KONFERENCJA PRASOWA SEP Marek Kulesa dyrektor biura TOE Warszawa, PAP 08.06.2009 r. Uwarunkowania handlu energią elektryczną Źródło: Platts, 2007 < 2 >

Bardziej szczegółowo