Przełożyła Paulina Błaszczykiewicz

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przełożyła Paulina Błaszczykiewicz"

Transkrypt

1

2 Przełożyła Paulina Błaszczykiewicz

3 Tytuł oryginału MALENTENDU À MOSCOU Copyright Éditions de L Herne, 2013 Published by arrangement with Agence litteraire Astier-Pécher All rights reserved Projekt okładki Anna Pol Zdjęcie na okładce VU Images/East News Wstęp Redaktor prowadzący Anna Czech Re dak cja Joanna Habiera Ko rek ta Maciej Korbasiński Łamanie Ewa Wójcik ISBN Warszawa 2015 Wy daw ca Pró szyński Media Sp. z o.o War sza wa, ul.rzymowskiego 28 Druk i opra wa OZGraf S.A Olsztyn, ul. Towarowa 2 Pewnego razu w Moskwie, obszerna nowela powstała w latach , miała stać się częścią cyklu Kobieta zawiedziona z 1968 roku. Mimo jej oczywistych zalet Simone de Beauvoir zastąpiła ją ostatecznie Wiekiem umiaru *. Po raz pierwszy Pewnego razu w Moskwie opublikowano w 1992 roku, w trzynastym numerze pisma Roman Pewnego razu w Moskwie to opowieść o (przezwyciężonym in fine) kryzysie małżeńskim i egzystencjalnym którego podczas podróży do Moskwy doświadczają Nicole i André, para starzejących się nauczycieli na emeryturze. Na miejscu oczekuje ich * We Francji książka Femme rompue, L age de la discretion, Monologue (1967) zawierała trzy tytułowe nowele, które w Polsce (bez Monologue) ukazały się w Państwowym Instytucie Wydawniczym w przekładzie Ewy Gryczko jako Kobieta zawiedziona (1989). 5

4 Masza, córka André z pierwszego małżeństwa. Sposób narracji doskonale przystaje do tematu powieści. Simone de Beauvoir rytmicznie krzyżuje ze sobą punkty widzenia Nicole i André w krótkich sekwencjach (dwudziestu czterech na przestrzeni całego utworu). Tym sposobem czytelnik zyskuje pozycję uprzywilejowaną względem pogrążonych w błędnych interpretacjach, zamkniętych w tajonym rozczarowaniu i chorobliwej urazie bohaterów. Taki sposób prowadzenia narracji pozwala autorce także przeprowadzić porównanie między kobiecym a męskim punktem widzenia, wskazać ich różnice (refleksje André dotyczą spraw politycznych, Nicole zaś postrzega świat przez pryzmat własnej wrażliwości) oraz podobieństwa. Simone de Beauvoir posługiwała się taką podwójną perspektywą już we wcześniejszych swoich powieściach (w Cudzej krwi i Mandarynach), dopiero teraz jednak wykorzystała ją w pełni. Jak podpowiada tytuł francuski [Malentendu à Moscou Nieporozumienie w Moskwie], nowela wiąże ze sobą historię indywidualną i historię zbiorowości. Do nieporozumienia między małżonkami dochodzi podczas podróży, która rodzi także rozczarowanie natury politycznej. Powieść de Beauvoir stanowi tym samym (krytyczne) świadectwo realiów życia w Związku Radzieckim w latach sześćdziesiątych. Autorkę zainspirowały z pewnością jej własne wizyty w ZSRR, dokąd na zaproszenie związku pisarzy wyjeżdżała z Sartre em wielokrotnie w latach (Sartre spotykał się tam ze swoją przyjaciółką, Leną Zoniną, której rysy można odnaleźć w postaci Maszy). To właśnie przez konkretne doświadczenia głównych bohaterów, otwartych na sytuacje i wrażenia, ukazane zostają przemiany tego kraju oraz rozmaite jego problemy wynikłe z biurokratycznych absurdów. Sytuacja kulturalna Związku Radzieckiego i jego polityka zagraniczna, zdominowana w tamtym czasie przez napięcia radziecko-chińskie, stają się tematem rozmów Maszy i jej ojca, który ostatecznie, nie odnalazłszy w Moskwie ideałów socjalizmu, doznaje rozczarowania. Krytyka reżimu podjęta w autobiograficznym Tout compte fait powstałym w 1971 roku, po inwazji na Czechosłowację, będzie ostrzejsza i bardziej skupiona na problemie wolności. Pewnego razu w Moskwie pozostaje jednak pełnym interesujących detali dokumentem na temat sytuacji w ZSRR. Wychodząc od kryzysu małżeńskiego, de Beauvoir odnosi się również do tematów znacznie bardziej uniwersalnych. Bohaterki prezentują rozmaite aspekty sytuacji kobiet zarówno w Wieku umiaru, jak i w Pewnego razu w Moskwie. Nicole, mimo iż w młodości gotowa była walczyć o emancypację, pochłonięta przez życie rodzinne, opłakuje niespełnione ambicje. W Wieku umiaru Irène, narzeczona jej syna, reprezentuje młode pokolenie, które pozornie godząc ze sobą rozmaite sfery życia, w żadnej 6 7

5 z nich nie spełnia się całkowicie. Natomiast swoboda i niezależność Maszy wynikają z równouprawnienia płci w ZSRR. Kolejnymi problemami, jakie w noweli porusza autorka, są zagadnienia komunikacji oraz starości z jej bolesnymi objawami zużyciem ciała, odrzuceniem seksualności, rezygnacją z planów i utratą nadziei. Refleksja nad starzeniem prowadzi autorkę do pytania o czas (które w utworze staje się jednocześnie hołdem złożonym Proustowi). Zamęt, w jakim pogrążają się bohaterowie, nadaje niekiedy ich rozważaniom wzruszającej liryczności. Niemożliwość wyjaśnienia pogłębiającego się kryzysu skłania bohaterów do zanurzenia się coraz głębiej w przeszłości, by doprowadzić ich w końcu do podstawowych pytań o sens ludzkiego życia. Nicole zdjął przerażający lęk lęk przed istnieniem, trudniejszy do zniesienia nawet niż lęk przed śmiercią. Wszystkie te problemy i tematy łączą się w powieści i uzupełniają wzajemnie. W centrum znajduje się Masza, przewodniczka i tłumaczka, której obecność powoduje kryzys, a jednocześnie wpływa na wzrost świadomości. W Wieku umiaru, który zastąpił Pewnego razu w Moskwie, Simone de Beauvoir wraca do motywu starzejącej się pary poróżnionej nieporozumieniem i umieszcza w nowym kontekście wiele fragmentów wcześniejszej noweli. Porzuca jednak całkowicie wątek Związku Radzieckiego oraz prezentuje wyłącznie punkt widzenia przeżywającej kryzys kobiety. W ten sposób Wiek umiaru ściślej łączy się z Kobietą zawiedzioną. Porzucenie wątków i redukcja perspektywy narracyjnej późniejszej noweli uwydatniają tym bardziej bogactwo Pewnego razu w Moskwie i doskonale uzasadniają wydanie go jako osobnego, niezależnego utworu. Éliane Lecarme-Tabone 8

6 Podniosła oczy znad książki. Wszystkie te powtarzane do znudzenia frazesy o niemożności komunikacji! Jeśli tylko dołożymy starań, by się porozumieć, zawsze coś z tego wyjdzie. Nie z każdym, zgoda, ale chociaż z dwoma, trzema osobami. Na siedzeniu obok André czytał kryminał. Nie mówiła mu o swoich kaprysach, żalach i codziennych zmartwieniach. On z pewnością także miał własne małe tajemnice, ale w zasadzie wiedzieli o sobie wszystko. Spojrzała w okno jak okiem sięgnąć mroczne lasy i jasne łąki. Ile to już razy przemieszczali się razem w przestrzeni pociągiem, samolotem, statkiem siedząc obok siebie z książką w ręku? Jeszcze nie raz będą w milczeniu, jedno przy drugim, ślizgać się nad morzem, ziemią i powietrzem. Ta chwila miała słodycz wspomnienia i radosną lekkość obietnicy. Czy mieli lat trzydzieści, czy sześćdziesiąt? Włosy André wcześnie posiwiały. Kiedyś ten szron, uwydatniający świeżość jego cery, wydawał się oznaką kokieterii. Nadal tak było. Jego 11

7 skóra stwardniała i pokryła się spękaniami jak stary rzemień, ale uśmiech ust i oczu zachował swój blask. Choć album z dawnymi zdjęciami zadawał temu kłam, jego twarz z młodości ciągle nakładała się na tę dzisiejszą. Nicole nie liczyła mu lat. Z pewnością dlatego, że sam André zdawał się nie przywiązywać wagi do swojego wieku. Kiedyś bardzo lubił biegać, pływać, wspinać się i przeglądać w lustrze, dziś beztrosko nosił na karku swoje sześćdziesiąt cztery lata. Długie życie pełne śmiechu, łez, przypływów gniewu, uścisków, wyznań, milczenia i pędu. Czasem myślał, że czas zatrzymał swój bieg. Przyszłość nadal rozciągała się w nieskończoność. Dziękuję. Nicole sięgnęła do koszyka po cukierek, onieśmielona posturą stewardesy i jej twardym spojrzeniem, tak samo jak trzy lata wcześniej, kiedy krępowały ją kelnerki i hotelowe pokojówki. Nie miały w sobie uprzejmości, za to pełną świadomość swoich praw, dlatego nie sposób było im odmówić, choć człowiek czuł się przed nimi winny, a przynajmniej podejrzany. Już dolatujemy powiedziała. Z lekką obawą obserwowała zbliżający się pas lotniska. Nieskończoność przyszłości mogła w jednej chwili się roztrzaskać. Nicole dobrze znała te nagłe zmiany z błogiego bezpieczeństwa w otchłań paniki: wybucha trzecia wojna, André dopada rak (dwie paczki dziennie to jednak za dużo, o wiele za dużo) albo samolot rozbija się o ziemię. To byłby dobry koniec, razem i bez drak, ale jeszcze nie, nie teraz. Znowu ocaleliśmy, pomyślała, kiedy koła gwałtownie uderzyły o beton. Podróżni zaczęli wkładać płaszcze i zbierać swoje bagaże. Teraz męczące dreptanie w kolejce. Czujesz zapach brzóz? zapytał André. Było chłodno. Stewardesa zapowiedziała szesnaście stopni. Paryż, odległy o trzy i pół godziny, był jednocześnie tak blisko i tak daleko. Paryż, który dziś rano pachniał asfaltem i burzą, Paryż zalany pierwszą falą letnich upałów. Philippe był tak blisko, i tak daleko Autobus przewiózł ich przez lotnisko dużo większe niż to, na którym lądowali w sześćdziesiątym trzecim aż do przeszklonego budynku w kształcie grzyba, gdzie odbywała się kontrola paszportów. Przy wyjściu czekała Masza. Nicole znowu z zaskoczeniem odnalazła w jej twarzy najbardziej charakterystyczne rysy Claire i André, harmonijnie stopione w jedno. Masza była szczupła i elegancka, tylko przypominająca perukę fryzura zdradzała moskwiankę. Mieliście dobrą podróż? Jak się pani czuje? Jak się masz? Mówiła ty do swojego ojca, pani do Nicole. Było to całkiem normalne i jednocześnie dziwaczne. Proszę mi dać torbę. To też było normalne. Kiedy jednak mężczyzna odbiera bagaże, robi to dlatego, że jesteś kobietą, 12 13

8 kobieta robi to, bo jest młodsza, a ty wtedy czujesz się staro. Proszę mi dać kwity na bagaż i usiąść sobie nakazała Masza. Nicole posłuchała. Stara. U boku André często o tym zapominała, ale setki małych rysek bezlitośnie o tym przypominały. Piękna młoda kobieta, pomyślała Nicole, spoglądając na Maszę. Przypomniała sobie, jak dawno temu, gdy miała trzydzieści lat, uśmiechnęła się, słysząc te same słowa wypowiadane przez teścia o jakiejś czterdziestolatce. Teraz i jej prawie wszyscy wydawali się młodzi. Stara. Źle to znosiła (jedna z niewielu rzeczy, których nie wyznała André to rozpaczliwe odrętwienie). Przecież ma to swoje dobre strony, ciągnęła w myśli. Być na emeryturze to odrobinę tak jak trafić na złom. Jednak miło jest mieć wakacje, kiedy tylko się chce, a w zasadzie ciągle być na wakacjach. W nagrzanych i dusznych klasach koledzy z pracy zaczynali marzyć o odejściu. Jej tam już nie było. Odnalazła wzrokiem André stojącego w tłumie obok Maszy. W Paryżu pozwalał, by jego czas zajmowało zbyt wiele osób. Hiszpańscy więźniowie polityczni, aresztowani Portugalczycy, prześladowani Izraelczycy, rebelianci z Konga, Angoli, Kamerunu i partyzanci wenezuelscy, peruwiańscy, kolumbijscy. Zapominała o tym, ale André zawsze był chętny do pomocy. Zebrania, manifestacje, spotkania, odczyty, delegacje brał na siebie najróżniejsze obowiązki. Należał do wielu ugrupowań i komitetów. Tutaj nikt od niego nic nie chciał. Nicole i André znali tu tylko Maszę. Nie mieli do roboty nic innego niż razem zwiedzać i oglądać. Lubiła odkrywać z nim nowe rzeczy i lubiła, kiedy czas, unieruchomiony przez długą monotonię ich szczęścia, odzyskiwał blask nowości. Wstała. Chciałaby już znaleźć się na ulicy obok murów Kremla. Zapomniała, że w tym kraju oczekiwanie może być długie. Są już bagaże? Na pewno w końcu przyjadą uspokoił ją André. Trzy i pół godziny, pomyślała. Moskwa, taka bliska i jednocześnie taka daleka! Tylko trzy i pół godziny lotu, a tak rzadko widywali Maszę. (Istniały oczywiście przeszkody, przede wszystkim koszt podróży). Trzy lata to długo odezwał się André. Pewnie się postarzałem. Nic a nic. W ogóle się nie zmieniłeś. Ty za to jeszcze wypiękniałaś. André patrzył na Maszę z zachwytem. Kiedy wydaje się, że nic już nie może się przydarzyć, i kiedy człowiek godzi się na to (niełatwe wyzwanie, choć André nie dał nic po sobie poznać), a nagle wielka, całkiem nowa czułość rozświetla twoje życie. Wcale nie interesowała go ta zastraszona dziewczynka wtedy miała na imię Maria którą Claire przywoziła do niego na chwilę z Japonii, z Brazylii, z Moskwy. Była obca także jako młoda kobieta, gdy po wojnie przyjechała do Paryża, 14 15

9 żeby przedstawić mu swojego męża. Podczas drugiej podróży Maszy, w roku sześćdziesiątym, jednak coś się między nimi wydarzyło. André nie wiedział, dlaczego Masza tak gwałtownie się do niego przywiązała, ale był tym wzruszony. Miłość, którą darzyła go Nicole, pozostała wciąż żywa, uważna, radosna, ale za bardzo przyzwyczaili się do siebie, by André mógł wywołać w niej tę oszałamiającą wesołość, która w tej chwili odmieniała nieco surową twarz Maszy. Są już bagaże? powtórzyła pytanie Nicole. Na pewno w końcu przyjadą usłyszała to samo zapewnienie. Po co to zniecierpliwienie? Tutaj czasu mieli pod dostatkiem. W Paryżu upływ godzin, rozbijany przez kolejne spotkania, był dla André udręką, zwłaszcza odkąd przeszedł na emeryturę. Przecenił ilość swojego czasu wolnego. Z ciekawości, a może przez nonszalancję, zaangażował się w setki obowiązków, od których nie potrafił się uwolnić. Uda mu się to pewnie za miesiąc i znów będzie mógł cieszyć się beztroską, którą lubił, lubił za bardzo, bo to z niej wynikała większość jego zmartwień. Oto i nasze walizki powiedział. Zapakowali je do samochodu, Masza siadła za kierownicą. Jechała powoli, jak wszyscy tutaj. Droga pachniała świeżą zielenią, flotylla drzew rozpłynęła się po całej Moskwie. André poczuł, że budzi się w nim uczucie, bez którego życie nie miałoby smaku rozpoczynała się przygoda, zachwycająca i przerażająca jednocześnie, przygoda odkrywania. Osiągnąć sukces, być kimś, do tego nigdy nie przywiązywał wagi. (Gdyby jego matka nie użyła swojej władzy i nie dołożyła starań, żeby André kontynuował studia, pewnie zadowoliłby go w zupełności los jego rodziców nauczycieli w szkole podstawowej w słonecznej Prowansji). Wydawało mu się, że prawda o jego istnieniu i o nim samym nie stanowiła jego własności że została według tajemniczego klucza rozproszona po całej ziemi. Żeby ją poznać, należało spytać wieków i miejsc, dlatego André tak kochał historię i podróże. Jednakże kiedy ze spokojem studiował przeszłość rozsianą w książkach, o zawrót głowy przyprawiała go bliskość nieznanych krain przekraczająca ogrom tego, czego mógł się dowiedzieć. Czuł, że dotyka go bardziej niż cokolwiek innego. André wychował się w kulcie Lenina. Jego matka w wieku osiemdziesięciu trzech lat ciągle aktywnie działała w partii komunistycznej. On sam nigdy się nie zapisał, ale mimo wszystkich przypływów i odpływów zaangażowania stale żywił przekonanie, że to Związek Radziecki dzierżył klucz do przyszłości, w tym do czasów obecnych i ich losów. Nawet w najczarniejszych latach stalinizmu nie przeszło mu przez myśl, że mógłby się mylić. Czy jego pobyt tutaj rzuci na to nowe światło? W sześćdziesiątym trzecim przyjechali jako turyści. Zwiedzili pobieżnie 16 17

10 Krym i Soczi. Tym razem postara się dowiedzieć jak najwięcej, będzie czytał prasę, wmiesza się w tłum. Samochód wjechał w ulicę Gorkiego. Przechodnie, sklepy. Czy uda mu się poczuć jak u siebie? Wpadł w panikę na myśl, że nie zdoła. Powinienem był poważniej wziąć się do nauki rosyjskiego!, zganił się w myślach. Kolejna z rzeczy, które obiecał sobie zrobić, a których nie zrobił nie przeszedł szóstej lekcji metodą Assimil. Nicole słusznie go miała za starego lenia. Czytanie, pogawędki, spacery na to zawsze był gotów. Na niewdzięczne prace, jak nauka słówek czy wypisywanie fiszek, zawsze się wzdrygał. Nie potrafił brać świata całkiem serio. Zbyt poważny, zbyt lekkomyślny. To zupełnie nie ja, pomyślał z wesołością. (Zachwycało go to wyrażenie jednego z kolegów, Włocha, zawołanego marksisty, który znęcał się nad żoną). W gruncie rzeczy André lubił samego siebie. Jaskrawozielony dworzec ta moskiewska zieleń. ( Jeśli nie polubisz tej zieleni, nie polubisz Moskwy, powiedział André trzy lata temu). Ulica Gorkiego. Hotel Pekin piętrowy tort, skromny, jeśli porównać go z gigantycznymi i rozbuchanymi budynkami, jak się tutaj mówiło inspirowanymi Kremlem, którymi całe miasto było najeżone. Nicole przypomniała sobie wszystko. Gdy tylko wysiadła z samochodu, poczuła zapach Moskwy, woń benzyny intensywniejsza niż w sześćdziesiątym trzecim, z pewnością dlatego, że coraz więcej było samochodów, zwłaszcza ciężarówek i furgonetek. To już trzy lata?, myślała Nicole, wchodząc do dużego, pustego holu. (Poszarzałe prześcieradło zakrywało stragan sprzedawcy gazet. W drzwiach restauracji urządzonej w przesadnie japońskim stylu ludzie ustawili się w kolejce). Jak szybko ten czas minął, aż strach. Ile jeszcze takich trzyletnich okresów zostało do przeżycia? Nic się nie zmieniło, poza tym Masza ich uprzedziła że ceny pokoi dla obcokrajowców, kiedyś absurdalnie niskie, wzrosły trzykrotnie. Pokojowa z trzeciego piętra wręczyła im klucz. Nicole, idąc długim korytarzem, czuła na plecach jej spojrzenie. W pokoju wisiały zasłony szczęśliwy traf, bo w większości hoteli okna były gołe. (W mieszkaniu Maszy wisiały tylko lekkie firanki. Można się przyzwyczaić wyjaśniła. W kompletnych ciemnościach nie spałaby dobrze). Poniżej ukończono budowę wielkiej alei. Tunel pod placem Majakowskiego pochłaniał samochody. Chodnikami sunął kolorowy tłum kobiety w kwiecistych sukienkach, z gołymi nogami i ramionami. Był czerwiec, wyobrażały sobie, że jest ciepło. Tu mam rzeczy, które panią zainteresują powiedziała Nicole do Maszy, rozpakowując walizkę. Nowe powieści, kilka tomów Plejady *, parę płyt. Do tego swetry, pończochy, bluzki Masza kochała * La Bibliothèque de la Pléiade seria wydawnicza wydawana przez Gallimard od 1933 roku, licząca obecnie blisko osiemset tomów klasyki literatury francuskiej i światowej

11 stroje. Uradowana dotykała wełny i jedwabiu, porównywała kolory. Nicole poszła do łazienki. Znów szczęście dopisało oba krany i spłuczka działały. Przebrała się i poprawiła makijaż. Śliczna sukienka! zawołała Masza. Tak, lubię ją. Gdy miała pięćdziesiąt lat, ubrania wydawały jej się zawsze albo zbyt smutne, albo zbyt wesołe. Teraz już dobrze wiedziała, co jej było wolno, a czego nie. Dobierała rzeczy bez wysiłku, ale też bez przyjemności. Intymna, prawie czuła więź, jaka kiedyś łączyła ją ze strojami, przestała istnieć. Powiesiła kostium w szafie. Mimo że nosiła go już dwa lata, był dla niej obojętnym przedmiotem, był bezosobowy, Nicole nie odnajdowała w nim siebie. W tym czasie Masza uśmiechała się przed lustrem. Nie śmiała się do ładnej koszulowej bluzki, którą przed chwilą włożyła, ale ubranego w nią swojego wcielenia zaskakującego i uwodzicielskiego. Tak, przypominam sobie, pomyślała Nicole. Zarezerwowałam stolik w Pradze odezwała się Masza. Pamiętała, że to była ulubiona restauracja Nicole. Jest taka uprzejma i pamięć ma dobrą, jak ja myślała Nicole. Rozumiała czułość, jaką André darzył Maszę. Zwłaszcza że on zawsze marzył o córce i nawet odrobinę miał za złe Philippe owi, że urodził się chłopcem. W dziesięć minut dojechali do Pragi. Jak nakazywał zwyczaj, zostawili płaszcze w szatni. W restauracjach obowiązywał zakaz wchodzenia w płaszczu lub wnoszenia go. Usiedli w wyłożonej kamienną posadzką sali, pełnej zieleni i palm. Wielki, utrzymany w sinych barwach pejzaż zakrywał w całości jedną ze ścian. Ile wódek zamówić? spytała Masza. Ja prowadzę, nie piję. Nie szkodzi, zamów trzy setki odrzekł André. Jego wzrok szukał wzroku Nicole. Za pierwszy wieczór? Za pierwszy wieczór, niech będzie rzekła z uśmiechem. Miał tendencję, by pić tak jak palił do przesady. Jeśli chodzi o tytoń, Nicole skapitulowała i przestała z nim walczyć, alkohol jednak udawało jej się kontrolować. Pierwszy wieczór, więc ja dziś nie zamierzam przestrzegać diety. Wezmę kawior i potrawkę z kurczaka. Pani jest na diecie? Tak, od pół roku. Przytyłam. Może od przejścia na emeryturę nie jadła więcej, za to na pewno mniej się ruszała. Philippe powiedział jej pewnego dnia: Coś podobnego, zaokrągliłaś się!. (Od tamtego czasu nie zauważył, że schudła). Tego roku w Paryżu nie mówiło się o niczym innym niż zachowanie albo odzyskanie linii kalorie, węglowodany, cudowne środki

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

Zapominasz częściej niż przedtem? used

Zapominasz częściej niż przedtem? used Glemmer du oftere enn før? Zapominasz częściej niż przedtem? used Wszyscy ludzie zmieniają się, kiedy stają się starsi. To normalne, że nie pamiętasz wszystkiego tak dobrze, jak w czasach młodości. Niekiedy

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Poniżej umieszczona została ankieta dotyczącą Twojego zdrowia oraz samooceny. Ankieta składa się z czterech krótkich części.

ANKIETA. Poniżej umieszczona została ankieta dotyczącą Twojego zdrowia oraz samooceny. Ankieta składa się z czterech krótkich części. ANKIETA Poniżej umieszczona została ankieta dotyczącą Twojego zdrowia oraz samooceny. Ankieta składa się z czterech krótkich części. Bardzo proszę, abyś czytał/a uważne i udzielił/a odpowiedzi na wszystkie

Bardziej szczegółowo

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk o mała Jadwinia p MAŁA JADWINIA nr 11 Opracowała Daniela Abramczuk Zdjęcie na okładce Julia na huśtawce pochodzą z książeczki Julia święta Urszula Ledóchowska za zgodą Wydawnictwa FIDES. o Mała Jadwinia

Bardziej szczegółowo

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1)

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) CZYTANIE A. Mówi się, że człowiek uczy się całe życie. I jest to bez wątpienia prawda. Bo przecież wiedzę zdobywamy nie tylko w szkole, ale również w pracy, albo

Bardziej szczegółowo

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

Media a prawa dziecka

Media a prawa dziecka Media a prawa dziecka Pomysł na lekcję Uczniowie dowiedzą się, że każde dziecko ma swoje prawa, których nikt nie może im odebrać w kontekście mediów będzie to prawo do informacji, z którym łączą się m.in.

Bardziej szczegółowo

Projekt Aktywne Lenarty współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Aktywne Lenarty współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt Aktywne Lenarty współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt jest realizowany w ramach umowy podpisanej z Wojewódzkim Urzędem Pracy w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie projektu

Podsumowanie projektu Podsumowanie projektu ESF01-2013 1 PL1 LEO01 37042 Uczniowie z Malborka wybierają zawody z przyszłością Prezentacja: Michalina Mościszko Projekt: Staże i praktyki zagraniczne dla osób kształcących się

Bardziej szczegółowo

MAŁY PABLO I DWIE ŚWINKI

MAŁY PABLO I DWIE ŚWINKI ROBERT MAICHER MAŁY PABLO I DWIE ŚWINKI Poleca: SuperKid.pl Zapewnij dzieciom dobry start! Copyright by Robert Maicher Data: 03.02.2008 Tytuł: Mały Pablo i dwie świnki Autor: Robert Maicher Wydanie I Seria:

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

Zasady bezpieczeństwa podczas upałów

Zasady bezpieczeństwa podczas upałów Zasady bezpieczeństwa podczas upałów Zasada nr 1 Noś jasne, luźne, swobodne oraz bawełniane ubrania. Zakładaj tak mało ubrań jak to jest możliwe gdy jesteś w domu. Zasada nr 2 Pij dużo płynów W czasie

Bardziej szczegółowo

Ważne daty w czerwcu

Ważne daty w czerwcu Czerwiec 2016 PISEMKO ŚWIETLICY SZKOLNEJ SP 109 IM. BATALIONÓW CHŁOPSKICH W WARSZAWIE Witajcie to już ostatni numer naszej świetlicowej gazetki w tym roku szkolnym. Zapraszamy do lektury. Miłej zabawy!

Bardziej szczegółowo

RODZICE, PRACOWNICY SZKOŁY ANKIETA

RODZICE, PRACOWNICY SZKOŁY ANKIETA RODZICE, PRACOWNICY SZKOŁY ANKIETA Szkoła nasza włączyła się do ruchu szkół promujących zdrowie. Rozpoczynając tę pracę chcemy zapytać pracowników o sprawy dotyczące ich zdrowia, samopoczucia i stylu życia.

Bardziej szczegółowo

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Poziom Rozumienie ze słuchu Rozumienie tekstu pisanego Wypowiedź pisemna Wypowiedź ustna A1 Rozumiem proste słowa i potoczne

Bardziej szczegółowo

Wizyta w Gazecie Krakowskiej

Wizyta w Gazecie Krakowskiej Wizyta w Gazecie Krakowskiej fotoreportaż 15.04.2013 byliśmy w Gazecie Krakowskiej w Nowym Sączu. Dowiedzieliśmy, się jak ciężka i wymagająca jest praca dziennikarza. Opowiedzieli nam o tym pan Paweł Szeliga

Bardziej szczegółowo

Kto chce niech wierzy

Kto chce niech wierzy Kto chce niech wierzy W pewnym miejscu, gdzie mieszka Bóg pojawił się mały wędrowiec. Przysiadł na skale i zapytał: Zechcesz Panie ze mną porozmawiać? Bóg popatrzył i tak odpowiedział: mam wiele czasu,

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Najlepsza Pozycja Seksualna. oswieconykochanek.pl pozycjeseksualne.pl autor: Brunet

Najlepsza Pozycja Seksualna. oswieconykochanek.pl pozycjeseksualne.pl autor: Brunet Najlepsza Pozycja Seksualna oswieconykochanek.pl pozycjeseksualne.pl autor: Brunet Najlepsza pozycja seksualna. Daje zarówno tobie jak i partnerce maksymalne przeżycia. - do stosowania jeśli chcesz mieć

Bardziej szczegółowo

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi.

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. Pokochaj i przytul dziecko z ADHD ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. TYPOWE ZACHOWANIA DZIECI Z ADHD: stale wierci się na krześle,

Bardziej szczegółowo

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady,

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, Laura Mastalerz, gr. IV Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, w których mieszkały wraz ze swoimi rodzinami:

Bardziej szczegółowo

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK!

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! Jesień to niełatwy czas dla naszego samopoczucia mała ilość słońca i krótki dzień nie wpływają na nas pozytywnie. Co zatem zrobić, aby nie tracić energii i nie popadać w stany

Bardziej szczegółowo

CIEMNA NOC CIEMNA NOC DUSZY DUSZY. Depresja a kryzys duchowy oczami psychiatry. Gerald G. May. Przełożyła Katarzyna Gdowska

CIEMNA NOC CIEMNA NOC DUSZY DUSZY. Depresja a kryzys duchowy oczami psychiatry. Gerald G. May. Przełożyła Katarzyna Gdowska Gerald G. May CIEMNA NOC CIEMNA NOC DUSZY DUSZY Depresja a kryzys duchowy oczami psychiatry Przełożyła Katarzyna Gdowska WYDAWNICTWO WAM KSIĘŻA JEZUICI WPROWADZENIE Nasza reakcja współczucia i słusznego

Bardziej szczegółowo

to myśli o tym co teraz robisz i co ja z Tobą

to myśli o tym co teraz robisz i co ja z Tobą DZIEŃ BEZ CIEBIE Dzień bez Ciebie Dzień bez Ciebie jakoś tak szary to brak mej części i mało widzę co istnieje najpiękniej gdy nie błyszczą Twe słowa tylko przy Tobie nie wiem czy się martwić to myśli

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz ankiety dotyczący postaw prozdrowotnych młodzieży

Kwestionariusz ankiety dotyczący postaw prozdrowotnych młodzieży Kwestionariusz ankiety dotyczący postaw prozdrowotnych młodzieży NAWYKI ŻYWIENIOWE 1. Jak często zwykle zjadasz śniadanie (pierwszy posiłek) tzn. coś więcej niż szklankę mleka, herbaty lub innego napoju?

Bardziej szczegółowo

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Pałac na Wyspie Pałac Myślewicki Biały Domek Stara Pomarańczarnia Podchorążówka Stara Kordegarda Amfiteatr Stajnie i wozownie Wejścia do Łazienek Królewskich 2 3 O CO TU CHODZI? Kto

Bardziej szczegółowo

KIDSCREEN-52. Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodzieży. Wersja dla rodziców

KIDSCREEN-52. Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodzieży. Wersja dla rodziców KIDSCREEN-52 Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodzieży Wersja dla rodziców Page 1 of 8 Data: Miesiąc Rok Drodzy Rodzice! Jak się czuje Pani/Pana dziecko? Czy ma jakieś problemy i zmartwienia? Na

Bardziej szczegółowo

STARY TESTAMENT. ŻONA DLA IZAAKA 8. ŻONA DLA IZAAKA

STARY TESTAMENT. ŻONA DLA IZAAKA 8. ŻONA DLA IZAAKA ŻONA DLA IZAAKA 35 Pamiętamy, że Pan Bóg obiecał Abrahamowi i Sarze, że pomimo że są w starym wieku będą mieli syna. O oznaczonym czasie, przepowiedzianym przez Pana Boga narodził się Izaak. Abraham bardzo

Bardziej szczegółowo

Nazwijmy go Siedem B (prezentujemy bowiem siedem punktów, jakim BYĆ ) :)

Nazwijmy go Siedem B (prezentujemy bowiem siedem punktów, jakim BYĆ ) :) Czy potrafimy rozmawiać z dziećmi o niepełnosprawności? Czy sprawia nam to trudność? Czujemy się zakłopotani tematem? Sami nie wiemy, jak go ugryźć? A może unikamy go całkiem, skoro nas bezpośrednio nie

Bardziej szczegółowo

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa-

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa- Przedstawienie Agata od kilku dni była rozdrażniona. Nie mogła jeść ani spać, a na pytania mamy, co się stało, odpowiadała upartym milczeniem. Nie chcesz powiedzieć? mama spojrzała na nią z troską. Agata

Bardziej szczegółowo

Miłosne Wierszyki. Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać!

Miłosne Wierszyki. Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać! Miłosne Wierszyki Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać! Miłość jedyna jest Miłość nie zna końca Miłość cierpliwa jest zawsze ufająca

Bardziej szczegółowo

ZESTAW NR 1. II. Opisz poniższą ilustrację i odpowiedz na dwa pytania zadane przez komisję. fot. S. Kwiatkowska

ZESTAW NR 1. II. Opisz poniższą ilustrację i odpowiedz na dwa pytania zadane przez komisję. fot. S. Kwiatkowska ZESTAW NR 1 I. W rozmowie z mamą korespondentki, u której mieszkasz podczas wakacji: poinformuj, że źle się czujesz, powiedz, co ci dolega, poproś, aby poszła z Tobą do lekarza. ZESTAW NR 2 I. W rozmowie

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Anna Kalbarczyk Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Rozwój osobowości dziecka w wieku od 2 do 6 lat na podstawie jego

Bardziej szczegółowo

02.12.2010 r. Jadą, jadą sanie, księŝyc złoty świeci. Hej, jedzie w nich Mikołaj do wszyściutkich dzieci.

02.12.2010 r. Jadą, jadą sanie, księŝyc złoty świeci. Hej, jedzie w nich Mikołaj do wszyściutkich dzieci. 02.12.2010 r. Jadą, jadą sanie, księŝyc złoty świeci. Hej, jedzie w nich Mikołaj do wszyściutkich dzieci. Wszystkie przedszkolaki z utęsknieniem czekały na niezwykłego gościa Mikołaja. paniami powitały

Bardziej szczegółowo

Część I Konwersacja Przeprowadź z egzaminatorem trzy rozmowy na zaproponowane przez niego tematy.

Część I Konwersacja Przeprowadź z egzaminatorem trzy rozmowy na zaproponowane przez niego tematy. 1. tétel 1/1. oldal Zestaw abiturienta ZESTAW 1 Za chwilę przystąpisz do egzaminu ustnego. Zestaw pytań składa się z trzech części (zadań). W części II i III masz 30 sekund na zastanowienie się i przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Tak prezentują się laurki i duży obrazek z życzeniami. Juz jesteśmy bardzo blisko.

Tak prezentują się laurki i duży obrazek z życzeniami. Juz jesteśmy bardzo blisko. Przygotowujemy laurki dla dzielnych strażaków. Starałyśmy się, by prace były ładne. Tak prezentują się laurki i duży obrazek z życzeniami. Juz jesteśmy bardzo blisko. 182 Jeszcze kilka kroków i będziemy

Bardziej szczegółowo

Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka

Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka Gdyby, to była mafia już bym nie żyła... Oto jak z koleżankami otrzymujemy kosmetyki, bawimy się wyśmienicie i jeszcze przy tym zarabiamy (oraz jak możesz do

Bardziej szczegółowo

Jak zorganizować rewelacyjne wesele

Jak zorganizować rewelacyjne wesele Jak zorganizować rewelacyjne wesele Poradnik krok po kroku Agnieszka Witońska-Pakulska www.aa-motywprzewodniimprezy.pl 3 Fotografie z mojego ślubu i wesela: Kamila Isakiewicz Ikonki ślubne: Irie Jah Dreamstime.com

Bardziej szczegółowo

Zapewne wasz trzylatek właśnie rozpocznie lub rozpoczął edukację przedszkolną, która wiąże się z pewnymi trudnościami dodatkowymi emocjami.

Zapewne wasz trzylatek właśnie rozpocznie lub rozpoczął edukację przedszkolną, która wiąże się z pewnymi trudnościami dodatkowymi emocjami. Współczesne przedszkola są otwarte na potrzeby rodziców i dzieci, dlatego też podejmują wiele inicjatyw i działań własnych, których celem jest podnoszenie jakości pracy placówki, a co za tym idzie podniesienie

Bardziej szczegółowo

Bajkę zilustrowały dzieci z Przedszkola Samorządowego POD DĘBEM w Karolewie. z grupy Leśne Ludki. wychowawca: mgr Katarzyna Leopold

Bajkę zilustrowały dzieci z Przedszkola Samorządowego POD DĘBEM w Karolewie. z grupy Leśne Ludki. wychowawca: mgr Katarzyna Leopold KOSMITA W PRZEDSZKOLU B.B Jadach Bajkę zilustrowały dzieci z Przedszkola Samorządowego POD DĘBEM w Karolewie z grupy Leśne Ludki wychowawca: mgr Katarzyna Leopold Pawełek wpadł zdyszany do sali prosto

Bardziej szczegółowo

CZYTANIE I PISANIE ZA MAJĄTEK STANIE

CZYTANIE I PISANIE ZA MAJĄTEK STANIE CZYTANIE I PISANIE ZA MAJĄTEK STANIE Witam Państwa na III Forum Nauczycieli Przedmiotów Humanistycznych Dobre praktyki. W bieżącym roku szkolnym duży nacisk kładę na czytanie. Dlaczego? Każdego roku nasza

Bardziej szczegółowo

M Ą D R O Ś Ć N O C Y

M Ą D R O Ś Ć N O C Y K H E N C Z E N T H R A N G U R I N P O C Z E A SONG FOR T H E K I NG Od pewnego czasu Gampopa miewał wiele dziwnych i żywych snów. Udał się więc do Milarepy po radę. Ten odpowiedział mu: Jesteś wielkim

Bardziej szczegółowo

Moje dziecko. idzie do. przedszkola

Moje dziecko. idzie do. przedszkola Nie jesteśmy po to, by budować statek, ale po to, by wskazywać drogę... Moje dziecko idzie do przedszkola czyli mini- poradnik dla Rodziców dzieci przekraczających po raz pierwszy próg przedszkola Drodzy

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2009 Redakcja: Wojciech Śliwerski Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska Korekta: Beata Bednarz Sylwia Kajdana ISBN ISBN 978-83-7850-377-4 978-83-7587-147-0

Bardziej szczegółowo

Kot Bob i ja. Jak kocur i człowiek znaleźli szczęście na ulicy

Kot Bob i ja. Jak kocur i człowiek znaleźli szczęście na ulicy Kot Bob i ja Jak kocur i człowiek znaleźli szczęście na ulicy Tytuł oryginału angielskiego A Street Cat Named Bob. How One Man and His Cat Found Hope on the Streets Copyright James Bowen and Garry Jenkins,

Bardziej szczegółowo

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci!

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! W samo południe 14 Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! przed czytaniem 1. W internecie można znaleźć wiele rzeczy. W internecie, czyli właściwie gdzie? Opracujcie hasło INTERNET na podstawie własnych skojarzeń

Bardziej szczegółowo

N-LA N-l mówi: -Dziś powitamy się piosenka: Witam Cię, jak się masz, machnij prawą ręką, miło mi widzieć Cię, witam Cię piosenką x 2

N-LA N-l mówi: -Dziś powitamy się piosenka: Witam Cię, jak się masz, machnij prawą ręką, miło mi widzieć Cię, witam Cię piosenką x 2 I Część wstępna TOK ZAJĘĆ 1. Zabawa powitalna pt. Witam Cię CZYNNOŚCI N-LA N-l mówi: -Dziś powitamy się piosenka: Witam Cię, jak się masz, machnij prawą ręką, miło mi widzieć Cię, witam Cię piosenką x

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych Osiąganie moduł 3 Temat 3, Poziom 1 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO Akademia dla Młodych Moduł 3 Temat 3 Poziom 1 Zarządzanie czasem Przewodnik prowadzącego Cele szkolenia Efektywność osobista pozwala Uczestnikom

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca Autor wiersza: Anna Sobotka PATRON Każdy patron to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie Pani Ania. Mądra, dobra i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca uszczęśliwić mnie umiała. Myśli moje do Niej

Bardziej szczegółowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo Andrzej Graca BEZ SPINY CZYLI NIE MA CZEGO SIĘ BAĆ Andrzej Graca: Bez spiny czyli nie ma czego się bać 3 Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2

Bardziej szczegółowo

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony.

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony. 114 Lekcja 12 Tak ubrany wychodzi na ulicę. Rezultat jest taki, że Samir jest przeziębiony. Ma katar, kaszel i temperaturę. Musi teraz szybko iść do lekarza. Lekarz bada Samira, daje receptę i to, co Samir

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

Widziały gały co brały

Widziały gały co brały Widziały gały co brały KATARZYNA JEZIERSKA-TRATKIEWICZ Widziały gały co brały Uwagi autorki i wydawnictwa Wszystkie informacje zawarte w tej książce zostały przez autorkę starannie zebrane i przygotowane

Bardziej szczegółowo

Życzliwość na co dzień

Życzliwość na co dzień Życzliwość na co dzień Codziennie na swojej drodze mijamy setki ludzi - w pracy, szkole, na ulicach, w sklepach i w komunikacji miejskiej. Czy nie byłoby nam wszystkim milej i łatwiej, gdybyśmy byli dla

Bardziej szczegółowo

Uzupełnij: Vorname:..

Uzupełnij: Vorname:.. Uzupełnij: Vorname:.. Name: Geburtsdatum:.. Land:. Adresse:. Telefonnummer: E-Mail:.. Schule:... Klasse:... Geschwister:.. Lieblingsfach: Lieblingslehrer:. Freunde: Haustiere:.. Hobbys:. Freizeit:. Tam,

Bardziej szczegółowo

do udzielenia pierwszej pomocy w takich przypadkach. Uraz termiczny może przybrać postać oparzenia słonecznego lub przegrzania.

do udzielenia pierwszej pomocy w takich przypadkach. Uraz termiczny może przybrać postać oparzenia słonecznego lub przegrzania. Upały Zbyt intensywny wysiłek w czasie gorącego dnia, spędzanie zbyt długiego czasu na słońcu albo zbyt długie przebywanie w przegrzanym miejscu może spowodować uraz termiczny. Aby móc skutecznie zapobiegać

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

"PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA"

PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA "PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA" Maciej Rak kl.4a 1 PEWNEGO DNIA W SZKOLE NA LEKCJI MATEMATYKI: PANI: Dzieci, proszę o ciszę!!! STAŚ: Słuchajcie pani, bo jak nie, to zgłoszę wychowawczyni żeby wpisała

Bardziej szczegółowo

Savoir-vivre wobec osób z niepełnosprawnością

Savoir-vivre wobec osób z niepełnosprawnością Savoir-vivre wobec osób z niepełnosprawnością Redakcja: Konstancja Zofia Tanjga Rysunki: Katarzyna Pac-Raszewska Przygotowanie do druku: Adriana Herbut Wydawca i organizator kampanii Wybory samorządowe

Bardziej szczegółowo

Człowiek, który nie wierzy własnym zmysłom, jest równie szalony jak człowiek, który nie wierzy niczemu innemu oprócz własnych zmysłów.

Człowiek, który nie wierzy własnym zmysłom, jest równie szalony jak człowiek, który nie wierzy niczemu innemu oprócz własnych zmysłów. Wybitny myśliciel angielski, felietonista, redaktor i pisarz. Znany jako mistrz paradoksu. Jego książki wywarły wielki wpływ na wiarę jemu współczesnych w tym na autora Opowieści z Narnii C. S. Lewisa.

Bardziej szczegółowo

Friedrichshafen 2014. Wjazd pełen miłych niespodzianek

Friedrichshafen 2014. Wjazd pełen miłych niespodzianek Friedrichshafen 2014 Wjazd pełen miłych niespodzianek Do piątku wieczora nie wiedziałem jeszcze czy pojadę, ale udało mi się wrócić na firmę, więc po powrocie do domu szybkie pakowanie i rano o 6.15 wyjazd.

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY PIERWSZAK

BEZPIECZNY PIERWSZAK BEZPIECZNY PIERWSZAK BEZPIECZEŃSTWO W DRODZE DO SZKOŁY Codziennie rano wyruszasz w drogę do szkoły i codziennie wracasz do domu. Niezależnie od tego, w jaki sposób pokonujesz tę trasę - ważne, byś poznał

Bardziej szczegółowo

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Wydawnictwo WAM Kraków 2009 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 5 ROZDZIAŁ I ROZWÓJ SEKSUALNY W OKRESIE DZIECIŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Savoir-vivre wobec osób z niepełnosprawnością

Savoir-vivre wobec osób z niepełnosprawnością Savoir-vivre wobec osób z niepełnosprawnością Redakcja: Konstancja Zofia Tanjga Rysunki: Katarzyna Pac-Raszewska Przygotowanie do druku: Magdalena Borek Partnerzy: Współpraca: Wydawca: Fundacja Integracja

Bardziej szczegółowo

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY Często będę Ci mówić, że to ważna lekcja, ale ta jest naprawdę ważna! Bez niej i kolejnych trzech, czyli całego pierwszego tygodnia nie dasz rady zacząć drugiego. Jeżeli czytałaś wczorajszą lekcję o 4

Bardziej szczegółowo

Spacer? uśmiechnął się zając. Mógłbyś używać nóg do bardziej pożytecznych rzeczy.

Spacer? uśmiechnął się zając. Mógłbyś używać nóg do bardziej pożytecznych rzeczy. Zając wychodził z siebie ze złości i krzyczał: Biegniemy jeszcze raz, jeszcze raz wkoło! Nie ma sprawy, odparł jeż, Ile razy masz ochotę. Biegał więc zając siedemdziesiąt trzy razy, a jeż ciągle dotrzymywał

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA GRUPA zaawansowana Cel ogólny: ocena decyzji podjętej przez bohatera legendy. Cele operacyjne: uczeń będzie znał legendę o Złotej kaczce w wersji współczesnej,

Bardziej szczegółowo

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ!

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! Witaj! W tym krótkim PDFie chcę Ci wytłumaczyć dlaczego według mnie jeżeli chcesz wyglądać świetnie i utrzymać świetną sylwetkę powinieneś

Bardziej szczegółowo

Japonia. Maj 2012. Reasumując:

Japonia. Maj 2012. Reasumując: Japonia Maj 2012 Jest symptomatycznym, że rozmowy o wyjeździe i zwiedzaniu Japonii budzą u każdego z rozmówców zainteresowanie i dzielą oni chęć zwiedzania tego kraju. Po blisko dwutygodniowym zwiedzaniu

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo w szkole jest bardzo ważnym elementem, dzięki któremu możecie funkcjonować jako społeczność uczniowska w każdej placówce oświatowej.

Bezpieczeństwo w szkole jest bardzo ważnym elementem, dzięki któremu możecie funkcjonować jako społeczność uczniowska w każdej placówce oświatowej. Autor: Eryk Miotk Bezpieczeństwo w szkole jest bardzo ważnym elementem, dzięki któremu możecie funkcjonować jako społeczność uczniowska w każdej placówce oświatowej. Pamiętajcie, że musicie sami zadbać

Bardziej szczegółowo

Wierszyki na wódkę. Tekst moŝe być dowolnie modyfikowany. W przypadku tekstu własnego prosimy o wpisanie w formularzu zamówienia własny.

Wierszyki na wódkę. Tekst moŝe być dowolnie modyfikowany. W przypadku tekstu własnego prosimy o wpisanie w formularzu zamówienia własny. Wierszyki na wódkę Tekst moŝe być dowolnie modyfikowany. W przypadku tekstu własnego prosimy o wpisanie w formularzu zamówienia własny. 1. Niechaj wszyscy Goście na zdrowie dziś piją, a 100 lat w szczęściu

Bardziej szczegółowo

"Chciałem cię chronić, będąc twoim cieniem..." Pearlic. Reda 2015.

Chciałem cię chronić, będąc twoim cieniem... Pearlic. Reda 2015. CIEŃ Paulina Klecz "Chciałem cię chronić, będąc twoim cieniem..." Pearlic. Reda 2015. Projekt okładki: Łukasz Orzechowski Copyright Paulina Copyright Pearlic Klecz Wszelkie prawa do publikacji zastrzeżone.

Bardziej szczegółowo

Zestaw 1. Za chwilę przystąpisz do egzaminu ustnego. Zestaw pytań składa się z trzech części:

Zestaw 1. Za chwilę przystąpisz do egzaminu ustnego. Zestaw pytań składa się z trzech części: Zestaw zdającego egzaminu Pytania rozluźniające: Zestaw 1 1. Nie miałeś (miałaś) wczoraj kłopotu z zaśnięciem? 2. Co dziś jadłeś (jadłaś) na śniadanie? 3. Były dziś korki na mieście gdy jechałeś (jechałaś)

Bardziej szczegółowo

DZIESIĘĆ jakże nowoczesnych PRZYKAZAŃ

DZIESIĘĆ jakże nowoczesnych PRZYKAZAŃ Patryk Rutkowski DZIESIĘĆ jakże nowoczesnych PRZYKAZAŃ Problem z Dekalogiem Znacznej części katolików, zwłaszcza tej która odwiedza Kościół jedynie przy okazji większych uroczystości, wydaje się, że chrześcijaństwo

Bardziej szczegółowo

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska MAŁGORZATA KAROLINA PIEKARSKA Z zawodu dziennikarka prasowa i telewizyjna oraz pisarka, autorka powieści dla młodzieży. Z zamiłowania blogerka, której blog W świecie absurdów zyskał ponad 3 mln odsłon.

Bardziej szczegółowo

Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym

Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym Przedmowa Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym oczyszczaniu domu. Od tej pory tysiące ludzi korzysta z rytuałów w niej opisanych, by uwolnić swój dom i świadomość od dawnych obciążeń

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Szybciej poznaję ceny. To wszystko upraszcza. Mistrz konstrukcji metalowych, Martin Elsässer, w rozmowie o czasie. Liczą się proste rozwiązania wizyta w

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ WARSZTATÓW DO KSIĄŻKI ZOFII STANECKIEJ BASIA I WOLNOŚĆ

SCENARIUSZ WARSZTATÓW DO KSIĄŻKI ZOFII STANECKIEJ BASIA I WOLNOŚĆ SCENARIUSZ WARSZTATÓW DO KSIĄŻKI ZOFII STANECKIEJ BASIA I WOLNOŚĆ Do czego są nam potrzebne zasady i wolność? CZAS TRWANIA: 45 minut CELE: Po zajęciach dziecko: potrafi wyjaśnić znaczenie słów: zasada

Bardziej szczegółowo

Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy?

Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy? Kogo podziwiasz dzisiaj, a kogo podziwiałeś w przeszłości? Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy? Jaka jest Twoja ulubiona potrawa? Czy wiesz

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

NIE BLEDNIJ, KORALICZKU!

NIE BLEDNIJ, KORALICZKU! NIE BLEDNIJ, KORALICZKU! W ogrodzie pojawiła się mamusia Piotra i zabrała syna do domu. Chłopak szepnął Karolci, by nikomu nie mówiła o ich przygodzie. Dziewczynka też wracała do domu. Spotkała tatusia,

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Pierwszy dzień w czwartej klasie.

Rozdział 1. Pierwszy dzień w czwartej klasie. ,,W czwartej klasie WSTĘP W tej książce największą bohaterką jest Karolina. Karolina ma 10 lat. Ma ciemne czarne włosy. Niebieskie oczy, krzywe zęby. Bardzo lubi się ubierać w trampki, bluzy, dresy czyli

Bardziej szczegółowo

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze.

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze. WSTęP Pytanie zadane przez Autora w tytule może brzmieć jak obiecujące hasło reklamowe: przeczytaj książkę, a przekonasz się, że wszystkie trudności i problemy twojego życia duchowego i wspólnotowego zostaną

Bardziej szczegółowo

Praca z tekstem i obrazkiem wskazówki metodyczne. ZCDN, sierpień 2014 r. Maria Twardowska

Praca z tekstem i obrazkiem wskazówki metodyczne. ZCDN, sierpień 2014 r. Maria Twardowska Praca z tekstem i obrazkiem wskazówki metodyczne ZCDN, sierpień 2014 r. Maria Twardowska Plan spotkania 1. Aspekty opieki i wychowania w szkole wykład. 2. Podręczniki i materiały edukacyjne, podstawa programowa,

Bardziej szczegółowo

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Żył w latach 1805 1875; Prozaik, poeta, dramaturg i baśniopisarz duński; W wieku 14 lat, po śmierci ojca, we wrześniu

Bardziej szczegółowo

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD K A T A R Z Y N A O R K I S Z S T O W A R Z Y S Z E N I E N A R Z E C Z D Z I E C I Z N A D P O B U D L I W O Ś C I Ą P S Y C H O R U C H O W Ą Moment narodzenia

Bardziej szczegółowo

Propozycja metodyczna dla klasy VI

Propozycja metodyczna dla klasy VI Język Polski w Szkole IV VI R. X, nr 4 Joanna Piasta-Siechowicz Propozycja metodyczna dla klasy VI TEMAT: Poznajemy lekturę Opowieści z Narnii. Lew, Czarownica i stara szafa. Czas zajęć: 2 x 45 min. Cele

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ NA ROWERY Dziewczyny na rowery! SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Czas trwania zajęć: 90 minut CELE LEKCJI Po zajęciach uczniowie będą potrafili:

Bardziej szczegółowo

marek porąbka mój adriatyk Patronat honorowy nad projektem: Konsul Honorowy Republiki Chorwacji w Krakowie Paweł Włodarczyk

marek porąbka mój adriatyk Patronat honorowy nad projektem: Konsul Honorowy Republiki Chorwacji w Krakowie Paweł Włodarczyk marek porąbka mój adriatyk Patronat honorowy nad projektem: Konsul Honorowy Republiki Chorwacji w Krakowie Paweł Włodarczyk Agnieszka Kamińska Zarząd Krajowy Towarzystwo Polsko-Chorwackie z siedzibą przy

Bardziej szczegółowo

Lekcja 9 Charakter, osobowość

Lekcja 9 Charakter, osobowość Lekcja 9 Charakter, osobowość 2 Wysłuchaj słówek i zwrotów wraz z ich polskim tłumaczeniem, powtarzaj je za lektorem. Następnie wysłuchaj zdań ilustrujących ich prawidłowe użycie. niezależny (-a) W wieku

Bardziej szczegółowo

PLASTUSIOWY ŚWIAT, CZYLI JAK PRZEDSZKOLAKI POZNAWAŁY SZKOŁĘ

PLASTUSIOWY ŚWIAT, CZYLI JAK PRZEDSZKOLAKI POZNAWAŁY SZKOŁĘ LISTOPAD 2014 CZERWIEC 2015 PLASTUSIOWY ŚWIAT, CZYLI JAK PRZEDSZKOLAKI POZNAWAŁY SZKOŁĘ PROJEKT WSPÓŁPRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 4 IM.PLUSZOWEGO MISIA ZE SZKOŁĄ PODSTAWOWĄ NR 10 W OLSZTYNIE AUTOR:

Bardziej szczegółowo

Mgła zapomnienia Sms z zaświatów

Mgła zapomnienia Sms z zaświatów Mgła zapomnienia i Sms z zaświatów B. Minte-König Opowiadania z serii Miłość? Tajemnica, przeznaczone dla starszej młodzieży. Mgła zapomnienia to opowiadanie o dziewczynie imieniem Viki, która spotyka

Bardziej szczegółowo

Początek jest zawsze trudny

Początek jest zawsze trudny Początek jest zawsze trudny Pierwsze dni w przedszkolu są przeżyciem zarówno dla dziecka jak i jego rodziców. Dziecko prawie na cały dzień musi się rozstać z rodzicami, pozostając samo w nowym miejscu,

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Jako mała dziewczynka miałam wiele marzeń. Chciałam pomagać innym ludziom. Szczególnie starzy, samotni

Bardziej szczegółowo

Boże spojrzenie na człowieka 1

Boże spojrzenie na człowieka 1 Boże spojrzenie na człowieka 1 opracował: Artur Trzęsiok Knurów, 24 marca 2006 1 wersja beta 1 Wprowadzenie dla Animatora Człowiek nie może żyć bez miłości. Człowiek pozostaje dla siebie istotą niezrozumiałą,

Bardziej szczegółowo

Jak zmotywować się do regularnej nauki francuskiego i 2 razy szybciej znaleźć lepszą pracę we Francji?

Jak zmotywować się do regularnej nauki francuskiego i 2 razy szybciej znaleźć lepszą pracę we Francji? Jak zmotywować się do regularnej nauki francuskiego i 2 razy szybciej znaleźć lepszą pracę we Francji? Powtarzanie jest matką umiejętności. By się czegoś nauczyć, należy to POWTARZAĆ Jest to sekret ludzi

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z POBYTU NA WYMIANIE STUDENCKIEJ W RAMACH PROGRAMU ERASMUS UNIVERSIDAD DE MURCIA 2013/2014 Maria Malec

SPRAWOZDANIE Z POBYTU NA WYMIANIE STUDENCKIEJ W RAMACH PROGRAMU ERASMUS UNIVERSIDAD DE MURCIA 2013/2014 Maria Malec SPRAWOZDANIE Z POBYTU NA WYMIANIE STUDENCKIEJ W RAMACH PROGRAMU ERASMUS UNIVERSIDAD DE MURCIA 2013/2014 Maria Malec Jestem studentką kierunku Zarządzanie na Wydziale Zarządzania Politechniki Lubelskiej.

Bardziej szczegółowo