KOREKTA Bartosz Choroszewski

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KOREKTA Bartosz Choroszewski"

Transkrypt

1

2 RUBLOWKA

3 KOREKTA Bartosz Choroszewski PROJEKT GRAFICZNY OKŁADKI Magdalena Mamajek-Mich OPRACOWANIE GRAFICZNE Elżbieta Wastkowska REDAKTOR NACZELNY Paweł Goźliński PRODUCENCI WYDAWNICZY Małgorzata Skowrońska, Robert Kijak KOORDYNACJA PROJEKTU Magdalena Kosińska COPYRIGHT BY AGORA SA byvalery Panyushkin WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE WARSZAWA 2013 ISBN: DRUK Druk-Intro

4 Walerij Paniuszkin RUBLOWKA tłumaczenie Agnieszka Sowińska

5

6 WSTĘP Każda metropolia na Ziemi ma swoje dzielnice albo przedmieścia milionerów.beverly Hills w LosAngeles,Asc ot w Londynie, w Paryżu Neuilly-sur-Seine, w Berlinie Grunewald. Piękne, duże wille, zadbane ogrody, drogie samochody, zero imigrantów, wytworne towarzystwo i dyżurny zestaw legend o wytwornym życiu wytwornego towarzystwa, które przewodnik opowiada wycieczkom prowincjuszy rozpłaszczających nosy na szybach autobusów i wlepiających oczy w wille bogaczy.właścicieli tych domów od uczestników wycieczki dzieli przepaść. Finansowa. Pod Moskwą taki park narodowy milionerów nazywa się Rublowka. A żeby być precyzyjnym: szosa Rublowo-Uspieńska,wzdłuż której znajdują się osiedla dla ryb grubych i grubszych,wśród nich najbardziej luksusowe: Barwicha i Żukowka.Ale tu wycieczek się nie przywozi. Zresztą willi ukrytych za wysokim ogrodzeniem i tak nie da się zobaczyć. A przepaść między właścicielami domów i resztą populacji jest tu nie tylko finansowa,ale i by tak rzec kulturowa.gdy Iwan Groźny jeździł Rublowką na polowania z sokołami,gdy pielgrzymowali po tej carskiej drodze do monastyru Sawwino-Storożewskiego 1 pierwsi carowie z dynastii Romanowów,różnice między bogatymi a biednymi byływyłącznie ekonomiczne iklasowe.tosięzmieniłowczasachpiotra Wielkiego.Zaczęto inaczej tu mieszkać,co innego jeść i pić co innego, inaczej spędzać czas wolny,a nawet mówić różnymi językami.gdy po Piotrze I przy Rublowce osiedliło się szesnaście rodów bojarskich 1 Zespół klasztorny w Zwienigrodzie założony w 1399 roku. W Zwienigrodzie znajduje się m.in. słynnysobóruspieński zfreskamiandrieja Rublowa [wszystkie przypisy pochodzą odtłumaczki]. 5

7 WALERIJ PANIUSZKIN i książęcych,wśród nich trzęsący Rosją Jusupowowie,Szuwałowowie i Golicynowie, różnica między bogactwem i biedą miała już w Rosji charakter nie tylko ilościowy.nie chodziło tylko o sumy pieniędzy i liczbę dusz wykazanych w rewizskich skazkach 2. W grę wchodziło też samo życie i jego kształt. Tak jest do dzisiaj. Bogaci i biedni to w Rosji dwa społeczeństwa. Mają różne kultury. Nawet różne religie. Przykład? Bardzo proszę. Francuski arystokrata je na kolację ser i wino, czyli mniej więcej to samo, co francuski chłop. Droższe wino i droższy ser, rzecz jasna. Najpewniej jednak każdy zwykły Francuz zapytany o to, jakie jest ulubione danie milionera, bez wahania udzieli odpowiedzi. Zwykły Rosjanin, gdyby znalazł się w restauracji na Rublowce, nie zrozumiałby połowy nazw z menu. Co to takiego turbot? A ceviche? Trufla czy to na pewno grzyb, a nie cukierek? Czym różni się belona od fin de claire? I jak to w ogóle można jeść? W XIX wieku, gdy na Rublowce mieszkała arystokracja oraz członkowie rodziny carskiej, w domach rozmawiało się po francusku albo po angielsku. Tylko służba posługiwała się językiem rosyjskim, którego jaśnie państwo często wogóle nie rozumiało. Na początku XX wieku wrublowskich domach mieszkali wykształceni w otoczeniu niewykształconych. W drugiej połowie XX wieku syci w otoczeniu głodnych, ci, którzy mieli prawo do wyjazdu za granicę, w otoczeniu tych, którzy tego prawa nie mieli. Jednak każdy okres rublowskiej prosperity niezmiennie kończył się katastrofą dla tych wybrańców, właścicieli rublowskich domów, którzy jeszcze chwilę wcześniej byli obiektami powszechnej zawiści. Jak się zdaje, kolejny złoty wiek Rublowki zbliża się do swojego kresu. Bogaci i sławni zaczynają porzucać to błogosławione miejsce. Lecz my, po drugiej stronie wysokich płotów, do dziś nie wiemy, co to za ludzie. Co jedzą, co piją, w co wierzą, ku czemu dążą, czego się boją, na co mają nadzieję... I aniech ich czort! skąd mają tyle pieniędzy? 2 Spis ludności Rosji w XVIII oraz XIX wieku, na wsi obejmował pana i jego rodzinę oraz liczbę poddanych mu chłopów.

8 CZĘŚĆ PIER WSZA RA NEK

9

10 Wprowadzenie do Gry 1. SAMOCHODY NA OBWODNICY Moskwy (czyli MKAD, co jest skrótem od Moskowskaja Kolcewaja Awtomobilnaja Doroga) podobne są do kropli wody w klepsydrze: co chwila kolejne wpadają w wąskie gardło Rublowki i tam zaczynają powoli płynąć przed siebie. Jakby swoim ruchem odmierzały upływ czasu gęstszego i jakoś bardziej istotnego niż czas zwykłych ludzi. Pan Bóg w mundurze drogówki doskonale to rozumie, gdy każe nam się zatrzymać i potem, gdy pozwoli łaskawie ruszyć dalej. Na razie jednak długi sznur samochodów potulnie czeka w korku, a kierowcy dzwonią z komórek, żeby uprzedzić kogo trzeba, że się spóźnią. Ja też dzwonię: San Sanycz, przepraszam, pewnie się spóźnię! Tu ruchem kieruje jakiś idiota. On chyba robi wszystko, żeby nikt nigdzie nie zdążył na czas! W słuchawce zamiast odpowiedzi słyszę śmiech: Walerij, tu nie chodzi o to, żeby zdążyć. Drogówka ma tu inne zadanie. Właśnie przygotowuje trasę na przejazd konwoju rządowego, więc jej działania są całkiem racjonalne i profesjonalne. Proszę się nie spieszyć. Poczekam. Więc przestaję się spieszyć. Zresztą i tak nie mam wyjścia. Po wjechaniu na Rublowkę samochody jeśli w ogóle się poruszają, poruszają się z prędkością sześćdziesięciu kilometrów na godzinę, ani wolniej, ani szybciej. I rzecz nawet nie w tym, że nie można nikogo wyprzedzić. I nie w tym, że droga na całej długości ma dwa 9

11 WALERIJ PANIUSZKIN pasy rozdzielone podwójną ciągłą linią. I nawet nie w tym, że nie można przyspieszyć, bo na każdej wiorście stoi policjant. Tu działają jakieś czary. Niby codziennie stoisz w korku opowiada Derk Sauer, jeden z pierwszych obcokrajowców, którzy zamieszkali na Rublowce niby musisz odczekać czterdzieści minut, aż w końcu przejedzie konwój rządowych aut, ale wystarczy, że przetnę na Rublowce granicę Moskwy, a już jakbym był w domu. Spieszyć się odechciewa, jakoś tak przytulnie się robi Na Rublowce każdy przeżywa ten stan szczególnego błogostanu. Poruszamy się powoli, a naprzeciwko nas równie powoli suną samochody klasy luks: mercedes, mercedes, maybach, mercedes, bentley, volkswagen (ups, to służba pojechała), mercedes, mercedes, maybach, mercedes Poruszamy się powoli, a wokół nas rozpościera się dziewiczy las. Na jego skraju reklamy zachęcają do kupna pierścionka w cenie niewielkiej posiadłości, posiadłość w cenie niewielkiego kraju, łódki w cenie niewielkiego lotniskowca albo Możemy też wynająć pokojówkę z Filipin, która się zawsze uśmiecha, zamiata do czysta i nie wiadomo, gdzie znika na noc: pewnie sama siebie wstawia do szafy z mopami. Tu zawsze tak było: szczególny czas, szczególna przestrzeń. Posiadłości carskiej rodziny w wieku XIX, dacze i sanatoria dla dygnitarzy partii komunistycznej w XX, pałace oligarchów w XXI. Nic się nie zmienia na tej nieobwiedzionej żadnymi granicami wyspie po my śl ności zwanej Rublowką. Gdyby poprosić zawodowego pośrednika w handlu (drogimi) nieruchomościami o wyznaczenie na mapie granic Rublowki, narysowałby ogórek. Mniej więcej. Prestiżowa część Rublowki zaczyna się nie zaraz za moskiewską obwodnicą, ale mniej więcej na wysokości Romaszkowa. A kończy na Nikolinej Górze. Więc w linii prostej to zaledwie jakieś dwadzieścia kilometrów. Szerokość ogórka to 10

12 RUBLOWKA zos zo Woronki o Michałkowo o Archangielskoje e Gorki 6 Korowino o Zacharkowo a o Ilińskoje-Usowo o o Newa Usowo o R Ru R sa a z sa o Ru Ilińskoje ksz S Rublowsko-uspieńska zosa zos zo Żukowka k Barwicha a Goliewo Restauracja Romaszkowo owo o Przystań Żukowka ka XXI X Razdory Restauracja Weranda na Daczy Barwicha a Luxyry y Village l Rzeka Rzeka eka Moskwa Moskwa kwa ow bl low ub ow eńe p ń uspi pii ko-u sk k ws s - o-us u ko sk ńs ka a eń ń sk ie ń a s Ili li ń s I i ń S os ska k s Sz z sa Il I Szo a Il Szos li Ill Ili Szosa ń ska Szosa Noworyska orys a k Rz Rzek k Rze R Moskwa M Mos Rzeka w wsk skw kw wa os a osk k Mo Mo kw M sk kwa pień eń o- sp sko i ńs eńs ńs sks pie us ie ńsk usp p eń uspi ń ko-u u p pi Rublo R Szos s a wsko-uspieńska Szo Sz S a u bl blo w Rub s Drużba ka Romaszkowo M KA AD obw bwod n i c a M o Niemczinowka i M k MKAD MKAD obwodnica obwodnica Moskwy Moskwy M s M k Wybór o s kwy wy wy Łajkowo o Szosa Szosa sa a M Mi Mi Mińska Mińska ka a pięć-siedem kilometrów na prawo i lewo od szosy. Spójrzcie na mapę. Poniżej willowego osiedla Ilinskoje Rublowka. Jest prestiżowo. Za Ilinskoje już prestiżowo nie jest, to szosa Noworyska. Na północ od Łajkowa prestiżowo, za to na południe już nie bardzo, tam już nie ma Rublowki, tylko szosa Mińska. Jakkolwiek długo przesłuchiwać by pośrednika, dlaczego właśnie tak układają się granice prestiżu, w odpowiedzi dostaniemy tylko wzruszenie ramion: tak się jakoś złożyło. Niby te same sosnowe lasy rosną też w Nowej Rydze, ta sama rzeka Moskwa płynie również za Nikoliną Górą. Ale już nie jest to Ziemia Święta. Ona rozciąga się tylko tu, po obydwu stronach szosy Rublowo-Uspieńskiej. Granice prestiżu w Rublowce można też wyznaczyć w inny sposób. Wystarczy wpisać do Google map szosa Rublowo-Uspieńska cmentarze. Okaże się, że cmentarze leżą akurat na granicach wyznaczonych przez naszego speca od nieruchomości. W Romaszkowie bliżej Moskwy nie wypada mieszkać bo w Romaszkowie jest cmentarz. Na południe 11

13 WALERIJ PANIUSZKIN od Łajkowa też mieszkać nie należy w Łajkowie też jest cmentarz. Na północ od Ilinskoje odpada. Cmentarz. I dalej niż w Nikolinej Górze też się osiedlać nie powinno, ponieważ waksininie za Nikoliną Górą jest cmentarz. Ana Rublowce nie ma cmentarzy. Czytaj nie ma śmierci. Awkażdym razie nie ma jej naocznych przejawów. Jedziemy więc powoli po tej świętej i nieznającej śmierci ziemi, tak jak 19 stycznia 2011 roku skromnym oplem astra jechała dwudziestotrzyletnia Jelena Jarosz. Można podejrzewać, że jechała z tym znanym nam już uczuciem błogostanu, gdy znaprzeciwka wyleciało czarne bmw przedstawiciela prezydenta wdumie Państwowej (to niższa izba parlamentu Federacji Rosyjskiej) Garriego Mincha i łup, zderzenie czołowe. Kierowca Mincha zginął na miejscu, Jelena Jarosz trafiła do szpitala z licznymi złamaniami oraz wstrząsem mózgu. A Minch? Nic mu się nie stało. Wygląda więc na to, że na Rublowce mieszkają nieśmiertelni. Ale nie wszystkich to dotyczy. Jak w grze komputerowej: tylko nieliczni posiadają magiczną zbroję, dodatkowe życia, nadludzkie umiejętności takie jak te, które pozwoliły Garriemu Minchowi wyjść bez jednego zadrapania z czołowego zderzenia oraz wpłynąć na sąd, by ten nie uznał roszczeń poszkodowanej w wypadku Jeleny Jarosz. Nawiasem mówiąc, nawet wszechmocny Garri Minch, któremu pozwolono jeździć po Rublowce pod prąd i któremu niegroźne są wypadki samochodowe, na znak policyjnej pałki bez szemrania zjechałby na pobocze i zatrzymał się jak każdy z nas. Mercedesy, maybachy, bentleye wszystkie tulą się do pobocza, wszystkie zamierają jak wystraszone chrząszcze, jakby nas tu wcale nie było. Stoimy cicho, nie otwieramy okien, nie wychodzimy z samochodów, nie naciskamy klaksonów. Wszystko dlatego, że za czterdzieści minut przemknie obok nas konwój Pierwszej Osoby. Dla tej jednej chwili szosa całkowicie zamiera. I nawet jeśli jesteś jakimś kolejnym Garrim Minchem, nawet jeśli masz w zapasie ileś tam bonusowych żyć, konwój Pierwszej Osoby pozbawi cię ich za jednym zamachem. Jego moc podobna 12

14 RUBLOWKA jest do tej, jaką posiada elf osiemdziesiątego stopnia z Warcrafta (taka gra komputerowa o wojnie orków i ludzi, znacie ją przecież), który niszczy przeciwników jednym zaklęciem. Stoimy więc cicho w swoich samochodach klasy luks, bo nie ma wśród nas idiotów, którzy chcieliby sprawdzić, co by się stało, gdyby tak na przykład wyjechać teraz na drogę albo, nie daj Boże, zatrąbić klaksonem. Stoimy. I będziemy tak stać jeszcze ze czterdzieści minut. Obcokrajowcy, którzy po raz pierwszy znaleźli się na Rublowce, nie mogą pojąć: dlaczego z powodu przejazdu prezydenta albo premiera trzeba zatrzymać ruch na całe czterdzieści minut? Dlaczego nie na pięć? Ale my, uzależnieni od gry Rublowka tak jak dzieciaki wciągnięte na amen do świata gier typu Warcraft, Morrowind czy Oblivion wszystko doskonale rozumiemy. Po co aż czterdzieści minut? nie może pojąć Derk Sauer. To znaczy, że przez dwadzieścia lat życia tutaj poważany wydawca gazety Na Rublowce nie przyjął do wiadomości elementarnych zasad funkcjonowania tej okolicy. Przecież prezydent Putin jedzie z Usowa. A z Usowa do Moskwy jest siedemnaście kilometrów. Oficer ochrony prezydenta, odpowiedzialny za pustą w tej chwili drogę, przejedzie całą trasę tam i z powrotem właśnie w czterdzieści minut. Sprawdzi osobiście, czy ruch na drodze jest wstrzymany na dobre, czy wszystkie, ale to wszystkie samochody zostały spędzone na pobocze, czy nie wychodzimy przypadkiem z samochodów, nie trąbimy. A jeśli Derk Sauer zapyta, dlaczego rozstawieni co kilometr policjanci nie mogliby przez radio zameldować dowódcy ochrony, że szosa absolutnie stoi, wychodzi na to, że szanowny wydawca wciąż nic nie rozumie. Przecież gdyby dowódca prezydenckiej obstawy poprzestał na meldunkach przez radio, oznaczałoby to, że dzieli z policjantami zarówno odpowiedzialność za los prezydenta, jak i władzę. A jeśli osobiście sprawdza drogę, to zarówno cała odpowiedzialność, jak i cała władza należą do niego. Jest niezastąpiony, a co za tym idzie, jego pozycja jest niepodważalna. Więc dopóki Pierwsza Osoba powierza mu zabezpieczenie drogi, dopóty jeździ 13

15 WALERIJ PANIUSZKIN z Usowa do Moskwy i z powrotem, a cała droga stoi. Delegowanie odpowiedzialności byłoby nawet nie tyle wbrew regułom, co wbrew duchowi Gry, w którą świadomie czy nieświadomie, z własnej woli lub nie, na Rublowce grają wszyscy z wyjątkiem dzieci karmionych piersią. 2. A JAK ZNALEŹĆ SIĘ W GRZE? Jak zmienić swój społeczny status? Jak z człowieka w rodzaju Jelena Jarosz zmienić się w człowieka typu Garri Minch? Oto, co opowiedziała mi Wiera Kriczewska: Status społeczny? On się wcale nie zmienił. Właściwie nic się nie zmieniło od chwili, gdy zamieszkałam na Rublowce. Pracuję tak, jak pracowałam, i przyjaźnię się z tymi samymi ludźmi, z którymi przyjaźniłam się wcześniej. Ale nie o status społeczny toczy się rublowska Gra. Chodzi w niej wyłącznie o udział: albo jesteś w Grze, albo cię nie ma. Najważniejsze jest, by nie dać się z niej wykluczyć. Wiera Kriczewska miała szczęście, trafiła do Gry. Jak? Miała dwadzieścia pięć lat, już siedem lat pracowała jako dziennikarka. Zwróciła na siebie uwagę jeszcze jako uczennica, gdy chodziła w Leningradzie na wiece z żądaniem, by gazeta Smiena, z którą współpracowała, przestała podlegać Leningradzkiemu Miejskiemu Komitetowi Komsomołu. Sławna stała się w sierpniu 1991 roku, w czasie puczu Janajewa.Wleningradzkim radiu czytała reportaże, które dyktował jej przyjaciel tkwiący wraz z Borysem Jelcynem i jego zwolennikami w oblężonym przez twardogłowych puczystów Białym Domu, siedzibie rosyjskiego parlamentu. Gdy miała dwadzieścia pięć lat, pracowała już jako reżyserka i producentka w telewizji NTW i robiła błyskotliwą karierę: dobrze zarabiała, tworzyła własne programy, o których mówiło się: Ech ty, super!. Cieszyła się szacunkiem kolegów ikierownictwa. Ale wciąż nie była wgrze. Ciągle była jedną z tych, którzy przeprowadzają wywiady, a nie z tych, z którymi się je przeprowadza. Aż nagle coś się zmieniło. 14

16 RUBLOWKA Pewnego dnia do Wiery zadzwonił właściciel stacji NTW Władimir Gusiński i zaprosił na naradę do swojego biura. Ją? Bezpośredni zwierzchnicy Wiery nie mieli pojęcia, co to mogło znaczyć. Tak ponad nimi? Dwudziestopięcioletnią dziewczynę reżyserkę? Do gabinetu Gusińskiego? A do tego Wiera jeszcze się spóźniła. Ze wszystkich sił naciskała pedał gazu w swojej najzwyklejszej ładzie, ale wydawało się jej, że samochód stoi w miejscu. Samochód, z którego Wiera jeszcze poprzedniego dnia była dumna, ponieważ kupiła go za własne pieniądze, nagle okazał się nieprzydatnym gratem. Wiera spóźniła się pół godziny. Gdy podchodziła do recepcji, myślała, że teraz to już na pewno ją zabiją, zjedzą albo w najlepszym wypadku zwolnią. Ale na szczęście Gusiński spóźnił się jeszcze bardziej. W jego gabinecie czekali już ludzie, których Wiera traktowała, no, jeśli nie jak bogów, to jak półbogów na pewno. Podejść do nich? Zapytać? To wymagało od niej nadludzkiego wysiłku. Olegu Borysowiczu to do ówczesnego wiceprezesa NTW Ole ga Dobrodiejewa. Nie wie pan przypadkiem, dlaczego wezwano mnie na naradę? Nie mam pojęcia Dobrodiejew wzruszył ramionami. Ale niech się pani nie niepokoi. Gdyby co, jakoś pani pomożemy. Jewgieniju Aleksijewiczu to do drugiego wiceprezesa i prowadzącego program Itogi Jewgienija Kisielewa. Nie wie pan, za co mnie...? Wiera, nie można tak od razu wpadać w rozpacz! Ale ona była bliska załamania. Prawie zemdlała. Igorze Jewgieniewiczu to już w zupełnej rozpaczy do prezesa i dyrektora generalnego Igora Małaszenki. Co ja takiego zrobiłam? Więc ona prawie mdlała ze strachu, a Gusińskiego ciągle nie było. Godzinę go nie było. Półtorej godziny. Pod koniec drugiej godziny oczekiwania w końcu się zjawił. Gusiński. Głośny, szybki, masywny. Uściskał wszystkim ręce i od razu przystąpił do rzeczy. Poinformował zgromadzonych, że telewizja NTW otworzy filię w Petersburgu. 15

17 WALERIJ PANIUSZKIN I że budżet tego nowego petersburskiego oddziału oraz skład osobowy będzie porównywalny z budżetem oraz zespołem moskiewskim. A do tego, że terminy gonią, że to ogromna odpowiedzialność i że projektem pokieruje Wiera Kriczewska, która siedzi tu przed wami, proszę ją poważać i cenić. Wszyscy obecni w gabinecie bosowie NTW o mało nie podusili się z wrażenia. Nie od razu udało im się przetrawić wiadomość, że dwudziestopięcioletnia dziewczyna stała się nagle jedną z nich. Owszem, po chwili zaczęli dodawać jej otuchy, obiecywać pomoc, mówić, że w nią wierzą, ale wciąż nie mogli zrozumieć, dlaczego. Dlaczego właśnie ona? Przecież musi być jakaś przyczyna. Przecież to błogosławieństwo musiało jakoś spłynąć na jej rudą głowę. Może jest kochanką Gusińskiego? Ale nie, na kochanki bierze się sekretarki i załatwia im jakąś ciepłą posadkę. Ale nie wciąga się do Gry. Nawet żon się nie bierze ekstremalne odstępstwa od reguły rzecz jasna tylko ją potwierdzają. Sama Wiera nie miała najmniejszego pojęcia o tym, gdzie, kiedy i jak spadło na nią to błogosławieństwo. Za co? Wiedziała tylko, że jeśli straci tę szansę, drugiej nie będzie. Wróciła więc do rodzinnego Petersburga, zatrudniła ludzi, przygotowała infrastrukturę, wprowadziła drakońskie porządki oraz pańskie przywileje dla swoich dziennikarzy i po kilku miesiącach wszystkich tych zdziwionych prezesów i wiceprezesów NTW, na czele z samym Gusińskim, zaprosiła na triumfalne otwarcie filii. Przylecieli, nadal zdziwieni, samolotem szefa. Gdy stało się jasne, że wszyscy są zadowoleni z osiągnięć Wiery i że nie straciła swojej szansy, podeszła do Siemiona Lewina, który należał do kręgu najbliższych znajomych Gusińskiego, i zapytała: Siemionie Miendielewiczu obcy zwracali się do niego per Siemion Michajłowicz, Wiera zaś Siemion Miendielewicz, podkreślając, że jest swoja nie wie pan przypadkiem, dlaczego właśnie mnie Gusiński wybrał na szefa tego projektu? Lewin obiecał to wyjaśnić i po kilku godzinach wyjaśnił. Okazało się, że Gusiński zauważył Wierę podczas nagrania Noworocznej 16

18 RUBLOWKA iskry, świątecznego show telewizji NTW. Estrada, artyści, stoliki, szampan, świece Wiera była reżyserką i producentką programu. Gusiński niespodziewanie zjawił się na nagraniu. Przyszedł z żoną, nikogo nie uprzedziwszy, więc nie było dla nich stolika. Jeden z asystentów przekazał Wierze, że gdzieś na sali jest Gusiński z żoną i że nie ma dla niego miejsca. Wiera wiedziała oczywiście, że to on jest właścicielem NTW, ale z jego fizjonomią dotąd nie miała przyjemności. Krzyknęła więc na asystenta: O tu, w tym miejscu, za trzydzieści sekund ma stać stół! Nie ma przecież więcej stołów asystent przestępował z nogi na nogę. To go znajdź, kurwa! krzyczała inteligentna dziewczyna z porządnej petersburskiej rodziny. Dwadzieścia sekund! Stół, obrus, świece, naczynia i sztućce! Bie-giem! Gusiński tymczasem stał obok, zachwycał się Wierą, a w końcu założył się sam ze sobą: jeśli zaraz zjawi się tu stół, wciągnie dziewczynę do Gry. Stół się pojawił. A Wiera znalazła się w Grze. Zdobycie przez nią atrybutów stosownych dla gracza chociażby domu na Rublowce było już teraz tylko kwestią czasu. Ma się rozumieć, Wiera dostawała je na szczególnych warunkach albo za pół ceny. Dom w osadzie Czygasowo kupiła, gdy Gusiński wypadł z łaski Kremla i nastały dla niego gorsze czasy. Wyprzedawał wtedy po kawałku osiedle swoich marzeń, w którym sam mieszkał i w którym instalował swoich zastępców, osadzał oswojonych przez siebie polityków, prawników i działaczy społecznych. Kiedy miał jeszcze nadzieję na powrót do łask, wyprzedawał kolejne domy. Oczywiście tylko swoim ludziom, znajomym, bliskim zogromnymi zniżkami. Więc Wiera kupiła.

19 Rozdział pierwszy GRA SIĘ ZACZYNA 3. NIKT Z MIESZKAŃCÓW nie powie wam wprost, jaki jest cel Gry zatytułowanej Rublowka. Zresztą rzadko który tubylec świadomie formułuje swoje życiowe cele. Tak jest bezpieczniej. Bo jeśli jakiś postronny pojmie, do czego tak naprawdę dążysz, będzie w stanie ci przeszkodzić. Lepiej więc o celach milczeć. No skąd, Walerij mówi mi Piotr Awien, nalewając szampana do kieliszków. Nawet w firmie. Trzech, maksymalnie czterech ludzi rozumie, co chcemy osiągnąć. Reszta nie ma pojęcia. Bo i po co to im? Pusty dom. Późny wieczór. Trzech uzbrojonych ochroniarzy z należącego do Awiena i jego współpracowników Alfa-Banku obserwuje teren. A ja siedzę w fotelu i przeżuwam swoją porażkę: za nic w świecie, za żadne skarby Piotr Olegowicz nie zdradzi mi, o co właściwie gra. Zresztą, faktycznie, po co mi ta wiedza. To zwykła ciekawość, po prostu. Ciekawość, która nigdy nie zostanie zaspokojona. Ciekawość, która każe pytać na przykład, dlaczego w ogóle ludzie przeprowadzają się na Rublowkę? Dlaczego dają się wciągnąć w tę Grę? Taki Lew Trocki. Dlaczego zaraz po zwycięstwie rewolucji październikowej w 1917 roku zajął Pałac Jusupowski? 3 Żeby zaspokoić 3 Klasycystyczny petersburski pałac, od 1830 roku siedziba jednego z najbogatszych w Rosji, książęcego rodu Jusupowów. Przed rewolucją było w nim zgromadzonych 40 tys. dzieł sztuki, m.in. obrazy Rembrandta. Tu w grudniu 1916 roku miał miejsce zamach na Rasputina. 19

20 WALERIJ PANIUSZKIN kompleks niepełnowartościowego żydowskiego chłopca, którego dziesięć lat wcześniej nie wpuszczono by nawet w okolice pałacu? Czy może, żeby wzmocnić swój status proletariackiego wodza, bo proletariacki to on był, za to pałac czynił go bardziej wodzowskim? A może na złość Stalinowi, którego zazdrość (może rzeczywiście poszło o ten pałac) skróciła życie Trockiemu za pomocą ciosu czekanem? Albo Lenin. Dlaczego (według świadectwa Adriana Rudomino, autora książki Legendarna Barwicha ) w 1918 roku pisał o konieczności otwarcia w Barwisze wzorcowego sanatorium dla członków KC i wydania na ten cel sporej kupki dewiz? W kraju głód, widmo wojny, waluty nie starcza na import zboża dlaczego więc sanatorium na Rublowce? Naprawdę nie można było się bez niego obejść? A może Lenin musiał się utwierdzić w przekonaniu, że głodujący naród kocha go tak niesamowitą miłością, że wybaczy mu nawet sanatorium za dewizy? A jeszcze Marjasin. Po co (według świadectwa tegoż samego Rudomino) ten radziecki minister finansów na początku lat trzydziestych ubiegłego wieku buduje w swojej rublowskiej daczy ogromne stajnie dla koni wyścigowych? A parę lat później zakochuje się nieszczęśliwie w jednej ze swoich amazonek i próbuje się powiesić w stajni z powodu tej nieszczęśliwej miłości? Czy to nie za te stajnie pod koniec lat trzydziestych rozstrzelają Marjasina? Jeśli myślicie, że celem przeprowadzki do jednego z prestiżowych osiedli Rublowki jest spokojne życie blisko natury, jesteście w błędzie. Z tego punktu widzenia działania mieszkańców Rublowki sprawiają wrażenie kompletnie pozbawionych logiki. Na odwrót celem jest właśnie życie niespokojne. No bo jak inaczej zrozumieć, po co wielki wiolonczelista Mścisław Rostropowicz osiedlił się na daczy w Żukowce? Przypuśćmy, że mogło to być dowodem przynależności wiolonczelisty do sowieckiej elity artystycznej. Jeśli tak, to po kiego diabła zaprosił na swoją daczę będącego w niełasce pisarza Sołżenicyna, by mógł w spokoju pracować? Zbudował mu nawet osobną oficynę. Dając 20

21 RUBLOWKA schronienie Sołżenicynowi, sam popadł w niełaskę, utracił możliwość koncertowania, występów zagranicznych, odebrano mu ukochaną orkiestrę. Dlaczego Rostropowicz to zrobił? Czyżby po to, by nie być już dłużej muzykiem obsypywanym przez władzę względami, a zamiast tego muzykiem, z którym władza radziecka ma kłopot? Wyobraźmy sobie: oto Aleksander Sołżenicyn przechadza się po lesie w Żukowce i obmyśla swoje antysowieckie dzieła, mijając na trasie swojego spaceru czołowych radzieckich polityków. Oto naprzeciw wychodzi mu inny mieszkaniec Rublowki, czołowy ideolog i partyjny opiekun kultury Michaił Susłow. Albo sam Breżniew. Czemu nie? Niemal się sobie kłaniają. A prezydent Jelcyn? Dlaczego w niespokojnym roku 1993 nie mieszka na Kremlu, gdzie w zasięgu ręki miałby rządową łączność i gdzie łatwiej byłoby mu trzymać rękę na pulsie rodzącego się buntu wysadzonych z siodła politruków? Dlaczego mieszka na Rublowce? Sam przecież pisze we wspomnieniach, że gdyby na czas nie przyleciał po niego helikopter, straciłby władzę, a pucz Janajewa zakończyłby się sukcesem. Dlaczego od jednego pilota zależała cała przyszłość Jelcyna? A może nie byłaby świętą władzą, gdyby prezydent się bał, że pilot go zdradzi? A prezydent Putin? Dlaczego mieszka na Rublowce i codziennie rano i wieczorem zatrzymuje całą rublowską szosę na całych czterdzieści minut? Przecież go za to nienawidzą. A może w tym właśnie rzecz, że go nienawidzą, ale przy tym milczą, bojąc się go i znosząc jego fanaberie? Dlaczego w końcu kupuje tu dom zwyczajny mieszkaniec Rublowki? Zdaje sobie przecież sprawę, że diamentowe kolie żony będzie musiał trzymać w sejfie w moskiewskim banku, a nie w domu, bo tu grasują nad podziw roztropni, sprytni i ryzykanccy rublowscy zł o - dzieje. Wie też, że będzie płacił za wszystko trzy razy drożej niż poza granicami Rublowki: za filiżankę herbaty w restauracji Przystań, za bilety na koncert w ekskluzywnym centrum handlowym Barvikha 21

22 WALERIJ PANIUSZKIN Luxury Village, za światło, za gaz, za wodę (a i tak ilekolwiek by za nią płacił, zdarzać się będą przerwy w dostawie). Zdaje sobie sprawę, że do miasta, żeby załatwić najprostsze sprawy, będzie jechał bite dwie godziny. Wie również, że sąsiedzi albo powycinają sosny, albo postawią siedmiometrowej wysokości płoty, zasłaniając mu cały boży świat. Zdaje sobie z tego sprawę, ale i tak kupuje dom po cenie, za którą można kupić praktycznie każdą willę nad praktycznie każdym morzem, praktycznie każdy górski dom w praktycznie w każdych górach, dowolne mieszkanie w Nowym Jorku, Paryżu, Londynie Albo w Moskwie. Mógłby też wynajmować apartamenty w hotelach i mieszkać tak całe życie, nie przejmując się domem, podatkami, remontami, służbą. Wyjdzie taniej. Ale nasz bohater mimo to kupuje dom na Rublowce. A kto nie ma pieniędzy na dom, i tak ciągnie na Rublowkę, choć na jeden wieczór, choć na kilka dni. Pozwolę sobie zasugerować, że nie po to, by się wyciszyć. Wręcz przeciwnie: żeby znaleźć się w sytuacji ostrej selekcji, konkurencyjnej walki wszystkich ze wszystkimi. Albo go to zabije, albo wzmocni. 4. FORMUŁOWANIE CELU Gry to zabawa dla początkujących. Dla słabiutkich graczy, którzy więcej myślą, niż robią. Bankier Piotr Awien nie formułuje swojego celu: Niech się pan zlituje, Walerij... Inny bankier, Michaił Fridman, formułuje go w sposób dość wymijający: Wie pan, podczas kryzysu wszyscy tracą. Ale w pewnych okolicznościach można tracić mniej niż cała reszta... Z kolei autorka kroniki towarzyskiej Rublowki Bożena Rynska formułuje go bez ogródek: Wygrać w konkurencji życie! A więc mieszka się na Rublowce nie po to, żeby rozkoszować się luksusem, kochać i być kochaną, wychowywać dzieci, realizować się w pracy, seksie, sportowych pasjach, mizdrzyć się w pięknych strojach, smacznie jeść, spacerować na świeżym powietrzu... Nic z tych rzeczy! Chodzi o to, żeby wygrać w konkurencji życie! Wywyższyć 22

23 RUBLOWKA się ponad nasze otoczenie. Albo to otoczenie poniżyć. Na jedno wychodzi. W lata tłuste zarabiać więcej niż konkurencja. W czasie kryzysu mniej niż konkurencja tracić. Ale po co aż tyle zarabiać? Dlaczegóż nie mielibyśmy czegoś tracić? Czy to nie normalna kolej rzeczy? Nie zadawajcie głupich pytań! Bo kiedy będziecie się zastanawiać nad sensem egzystencji, tylko patrzeć, jak konkurencja was przeskoczy. I to wasi konkurenci, a nie wy, zwyciężą w konkurencji życie. Wróćmy do Aleksandra Sołżenicyna. Siedział więc sobie u Rostropowicza, pisał swoje dysydenckie książki, ale i tak wydawało się, że w całości, razem ze swoimi bebechami, jest we władaniu członków Komitetu Centralnego, mieszkających tuż obok. To szef KGB, który leczył nerki w sanatorium w Barwisze, aresztował rękopisy pisarza, również Archipelagu Gułag. Inni nie pozwalali publikować jego książek, a w końcu zmusił Sołżenicyna do opuszczenia kraju. Ale lata minęły i gdzie są ci członkowie KC? Gdzie jest teraz szef KGB, prześladowca Sołżenicyna? Nie ma ich. Zostały tylko kamienne płyty w ścianie Kremla. A tymczasem Sołżenicyn otrzymał literacką Nagrodę Nobla, przeżył emigrację i wrócił triumfalnie do kraju. Prezydent Putin (bądź co bądź spadkobierca szefa KGB) przyjeżdżał do niego, by oddać mu hołd. Prezydent Miedwiediew (spadkobierca członków KC) przyjeżdżał oddać hołd jego grobowi. Pewnie to właśnie Bożena Rynska nazywa zwycięstwem w konkurencji życie. Bo to, że pisarz może pisać w innym celu niż ten, by poniżyć władcę i wynieść się ponad zwykłych śmiertelników, nie mieści się w rublowskiej logice. Służyć literaturze? Rozmyślać nad losem Ojczyzny? Badać ludzką duszę? To jakieś brednie! Za to wygrać w konkurencji życie to jest cel. Innych nie ma. Dowód? Michaił Chodorkowski. W ciągu zaledwie kilku lat stworzył bank, kupił i postawił na nogi koncern naftowy, stał się najbogatszym człowiekiem w kraju. Ale gdy osiągnął szczyt sukcesu, nie uchronił się przed więzieniem i nie ocalił koncernu przed 23

24 WALERIJ PANIUSZKIN zniszczeniem. Czy to znaczy, że przegrał w konkurencji życie? Owszem. Ale warto przy tym pamiętać, że w końcu kiedyś wróci z zesłania. I zemści się za wszystko. Strategie prowadzące do ostatecznego zwycięstwa bywają przecież różne. Niektóre z nich bywają dość nieoczekiwane i trzeba przyznać zaskakujące. Bożena Rynska na swoim blogu pisze, jak wielkie poczucie komfortu odczuwa w czasie swoich podróży po Europie. Nie do wytrzymania jest tylko jedno: inwalidzi. Przez całą noc pod oknem luksusowego hotelu Bożeny piszczy sygnalizacja świetlna dla niewidomych. I w żaden sposób jej nie wyłączysz, nawet gdybyś wynajął apartament prezydencki. Przed samochodem Bożeny zatrzymuje się autobus i nieznośnie długo ładują do niego niepełnosprawnego na wózku. A ty, piękna, zdrowa i bogata kobieta sukcesu, nic nie możesz zrobić, siedzisz i czekasz. Na parkingu dla bardzo drogiego samochodu Bożeny może w ogóle nie starczyć miejsca, za to najwygodniejsze prostokąty placu, te przeznaczone dla inwalidów, prawie zawsze są puste. To jest nieuczciwe! Kierując się logiką Bożeny, trzeba przyznać, że w konkurencji życie nie da się wygrać z inwalidami. Dostają po prostu zbyt duże fory. Nie można ich ograć, pozbawić przywilejów ani zdobyć tego samego zestawu przywilejów co oni. No, może gdyby odciąć sobie nogę... Bożenie wydaje się, że cała ta historia z niepełnosprawnymi toczy się wbrew regułom. Wbrew regułom europejskie kaleki ograły ją, mądrą i piękną rosyjską kobietę sukcesu. Jakby w Grze w ogóle istniały jakiekolwiek reguły TAK, W GRZE NIE UŚWIADCZYSZ określonych reguł. Na przykład Ellen Verbeek. Wychodzi w niedzielę ze swojego domu w Żukowce na nartach. Plan jej niedzielnego spaceru wygląda następująco: przejechać się na biegówkach po zamarzniętej rzece Moskwie 24

25 RUBLOWKA aż do restauracji Przystań, zdjąć narty, wypić filiżankę herbaty, a po herbacie wrócić tą samą drogą do domu. Proste. Więc w czym problem? Otóż obok zwykłych narciarzy ścigają się po lodzie jeszcze jakieś bezmózgowce na skuterach śnieżnych. Hałas, łoskot, spaliny. I to wcale nie dzieci, nie młodzież, tylko dorośli, poważni ludzie pędzą jak wariaci po torze narciarskim albo w poprzek niego, jakby postawili sobie za cel zagładę narciarzy, swoich sąsiadów, którym, być może, dzień wcześniej kłaniali się podczas zakupów w Dream House. Już kilka osób zginęło na skuterach, bo nie poradziło sobie z prędkością. Wiele zostało rannych. W latach świetności swojego imperium nawet sam Borys Bierezowski pędził razu pewnego skuterem po polach, dopóki nie wpadł na kępkę roślin wystającą spod śniegu. Przewrócił się, złamał kręgosłup i na noszach, z unieruchomioną głową prywatny samolot dostarczył go do szwajcarskiej kliniki, gdzie długo się leczył. Przeklęte skutery myśli Ellen, wracając ze zmarnowanego spaceru, i pisze do gazety Na Rublowce felieton o tym, że co prawda nie rozumie radochy, jaką odczuwają użytkownicy skuterów, ale jeśli już muszą gnać po lodzie na złamanie karku, to może dobrze byłoby ustalić pewne reguły, by nie przeszkadzali i nie zagrażali narciarzom. Na przykład umówić się, że narciarze mają do dyspozycji prawą stronę rzeki, a skutery lewą. Tak pisze Ellen, nie zdając sobie sprawy z tego, że reguły w Grze nie mogą zostać wynegocjowane czy przegłosowane. Mogą wyłącznie zostać narzucone przez tego, kto silniejszy. Narzucanie reguł jest przecież częścią Gry. Zresztą rzecz nie w tym, że skuter ze swoim ryczącym spalinowym silnikiem jest silniejszy niż narty. Kluczowe jest, kto jedzie na skuterze, a kto na nartach. Jeśli dajmy na to Pierwszej Osobie w Państwie przyszłoby do głowy przejechać się na nartach po lodzie na rzece Moskwie, skutery śnieżne przywarłyby do brzegów, jakby zdmuchnął je wiatr. Ale co innego, gdy na nartach jedzie Ellen Verbeek. Chyba jasne jest, kto wtedy dysponuje większą siłą! Nie należy jednakże myśleć, że reguły na Rublowce ustanawiane są wyłącznie z pomocą siły. Czasem pomaga spryt, czasem nieoczekiwany 25

26 WALERIJ PANIUSZKIN splot wydarzeń, czasem porywczość. Przykład: na samym początku lat dziewięćdziesiątych na osiedlu Now, w tej części, która wychodzi ku wsi Razdory, mieszkał Aleksandr Auzan, profesor Uniwersytetu Moskiewskiego. Mieszkał tam od dawna, od lat pięćdziesiątych, kiedy to jego babcia kupiła tu kawałek ziemi, żeby uczcić męża, słynnego dowódcę rozstrzelanego w wielkich czystkach. Jego marzeniem było zamieszkać w Razdorach. Choć już bez niego, żona spełniła marzenie. Profesorowi dobrze się tu mieszkało. Jego sąsiadem był marszałek lotnictwa Jewgienij Sawicki, którego córka Swietłana była drugą kobietą kosmonautką Związku Radzieckiego, dwukrotnie odznaczoną tytułem bohatera ZSRR. Ale czasy się zmieniają. Marszałek ubożeje. Jego córka, nieprzyzwyczajona do codziennego kapitalistycznego wysiłku zamiast bohaterskich wyczynów, zubożała również. Coraz częściej marszałek czy to podczas spacerów, czy to dosiadając się do Auzana, napomykał o sprzedaży daczy. Może oczekiwał, że sam Auzan kupi od niego ziemię. A może tak sobie gadał, jak to starzy ludzie mają w zwyczaju. Możliwe też, że wiedząc, iż Auzan pisze artykuły na tematy ekonomiczne w największych gazetach, marszałek uważał Auzana za człowieka bliskiego nowej władzy, czyli wpływowego. Ale Auzan ani nie był wpływowy, ani nie miał związków z nową władzą zasady Gry Rublowka nie działają tak prosto. Auzan nie kupił więc działki od marszałka. Za to pewnego dnia marszałek Sawicki poinformował Auzana, że w końcu znalazł się kupiec. Ponoć solidny człowiek. Po kilku dniach do byłego generalskiego domu wprowadził się Otari Kwantriszwili według wersji oficjalnej przedsiębiorca, mecenas oraz miłośnik zapasów, a według plotek kryminalna szycha. Wprowadził się i w pierwszej kolejności, rzecz jasna, obok domu generała zaczął budować nowy dom, dziesięć razy większy. Pogłoski o tym, że Otari jest wysoko postawionym mafijnym bonzem, pośrednio się potwierdziły. Każdego dnia od rana pod jego bramą majaczyły niezbyt przyjemne typy, oczekujące, że boss rozstrzygnie jak 26

27 RUBLOWKA należy ich złodziejskie spory. Auzan się denerwował: bandyci są przecież jak rekiny, bez ruchu się duszą, zdobycz ich nie uspokaja. Więc jeśli Otari zdobył już jedną działkę, za chwilę będzie chciał zdobyć sąsiednią. Tak też się stało. Pewnego dnia Kwantriszwili przyszedł do Auzana i zaczął realizować zaplanowany scenariusz: opowiedział mało prawdopodobną historię, w którą jednak nie można nie uwierzyć, bo jeśli nie uwierzysz, opowiadający się obrazi, a jemu właśnie o to chodzi, byś się obraził i dał mu powód do kłótni. Kwantriszwili próbował tłumaczyć, że jego budowlańcy to idioci, że jakoś tak zaczęli budować jego nowy dom, że włazi na ziemię Auzana i w końcu! czy Auzan nie byłby tak dobry i nie sprzedałby części swojej działki po rynkowej cenie. Auzan zdawał sobie sprawę, że to tylko początek, pierwszy krok wieloetapowej operacji, której celem jest zajęcie ziemi sąsiada. Kwantriszwili działał jak menel, który na ciemnej ulicy zatrzymuje inteligenta i prosi go o papierosa. Jeśli inteligent odmówi można się na niego obrazić, pobić i okraść. Jeśli się zgodzi słabeusz znaczy się, trzeba więc zadać mu kolejne pytanie, znaleźć pretekst, by się obrazić, pobić i okraść. Ale Auzan nie dał nowemu sąsiadowi powodu do obrazy. Powiedział: U nas w Razdorach sporne kwestie gruntowe rozstrzyga się polubownie. Kwantriszwili przytaknął. Tak, polubownie, po dobrosąsiedzku, właśnie tak trzeba, nawet złodzieje to rozumieją. Zwłaszcza że jest to zgodne z zapisanymi głęboko w zwojach mózgu Kwantriszwilego gruzińskimi obyczajami. A jak po dobrosąsiedzku, to pieniędzy... kontynuuje Auzan...od sąsiada brać nie wypada. Kwantriszwilemu ze zdziwienia unoszą się brwi. Już wówczas, na początku lat dziewięćdziesiątych, jeden ar, marne sto metrów kwadratowych, na Rublowce wart był majątek. 27

28 Spis treści WSTĘP CZĘŚĆ PIERWSZA: RANEK Wprowadzenie do Gry Rozdział pierwszy GRA SIĘ ZACZYNA Rozdział drugi FILISTER Rozdział trzeci TRENDSETTER CZĘŚĆ DRUGA: DZIEŃ Rozdział czwarty PROJEKT CZĘŚĆ TRZECIA: WIECZÓR Rozdział piąty ADEPT Rozdział szósty URZĘDNIK Rozdział siódmy KAPŁAN CZĘŚĆ CZWARTA: NOC Rozdział ósmy BLUŹNIERCA Epilog: NIEBOSZCZYK

29 Niedostępne w wersji demonstracyjnej. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki w serwisie

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady,

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, Laura Mastalerz, gr. IV Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, w których mieszkały wraz ze swoimi rodzinami:

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska spektakl edukacyjno-profilaktyczny dla najmłodszych. (Scenografia i liczba aktorów - zależne od wyobraźni i możliwości technicznych reżysera.) Uczeń A - Popatrz

Bardziej szczegółowo

Widziały gały co brały

Widziały gały co brały Widziały gały co brały KATARZYNA JEZIERSKA-TRATKIEWICZ Widziały gały co brały Uwagi autorki i wydawnictwa Wszystkie informacje zawarte w tej książce zostały przez autorkę starannie zebrane i przygotowane

Bardziej szczegółowo

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa-

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa- Przedstawienie Agata od kilku dni była rozdrażniona. Nie mogła jeść ani spać, a na pytania mamy, co się stało, odpowiadała upartym milczeniem. Nie chcesz powiedzieć? mama spojrzała na nią z troską. Agata

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo w drodze do szkoły ZASADY PRZECHODZENIA PRZEZ JEZDNIĘ

Bezpieczeństwo w drodze do szkoły ZASADY PRZECHODZENIA PRZEZ JEZDNIĘ Bezpieczeństwo w drodze do szkoły Codziennie rano wyruszasz w drogę do szkoły i codziennie wracasz do domu. Niezależnie od tego, w jaki sposób pokonujesz tę trasę - ważne, byś poznał zasady ruchu drogowego,

Bardziej szczegółowo

TRYB ROZKAZUJĄCY A2 / B1 (wersja dla studenta)

TRYB ROZKAZUJĄCY A2 / B1 (wersja dla studenta) TRYB ROZKAZUJĄCY A2 / B1 (wersja dla studenta) Materiał prezentuje sposób tworzenia form trybu rozkazującego dla każdej koniugacji (I. m, -sz, II. ę, -isz / -ysz, III. ę, -esz) oraz część do ćwiczeń praktycznych.

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY PIERWSZAK

BEZPIECZNY PIERWSZAK BEZPIECZNY PIERWSZAK BEZPIECZEŃSTWO W DRODZE DO SZKOŁY Codziennie rano wyruszasz w drogę do szkoły i codziennie wracasz do domu. Niezależnie od tego, w jaki sposób pokonujesz tę trasę - ważne, byś poznał

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Szybciej poznaję ceny. To wszystko upraszcza. Mistrz konstrukcji metalowych, Martin Elsässer, w rozmowie o czasie. Liczą się proste rozwiązania wizyta w

Bardziej szczegółowo

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci!

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! W samo południe 14 Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! przed czytaniem 1. W internecie można znaleźć wiele rzeczy. W internecie, czyli właściwie gdzie? Opracujcie hasło INTERNET na podstawie własnych skojarzeń

Bardziej szczegółowo

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska MAŁGORZATA KAROLINA PIEKARSKA Z zawodu dziennikarka prasowa i telewizyjna oraz pisarka, autorka powieści dla młodzieży. Z zamiłowania blogerka, której blog W świecie absurdów zyskał ponad 3 mln odsłon.

Bardziej szczegółowo

Duchowa Mądrość ZWIĄZKACH HAROLD L D KLEMP

Duchowa Mądrość ZWIĄZKACH HAROLD L D KLEMP Duchowa Mądrość o ZWIĄZKACH e HAROLD L D KLEMP P Duchowa Mądrość o ZWIĄZKACH HAROLD KLEMP E ECKANKAR www.eckankar.org Duchowa Mądrość o związkach Copyright 2008 ECKANKAR Wszystkie prawa zastrzeżone. Ta

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają.

Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają. Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają. /Matka Celina Zapiski -17.VI.1883r./...dziecko drogie, chcę ci objaśnić...ogólną

Bardziej szczegółowo

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne historie. Tą osobą jest Maryja, mama Pana Jezusa. Maryja opowiada

Bardziej szczegółowo

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony.

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony. 114 Lekcja 12 Tak ubrany wychodzi na ulicę. Rezultat jest taki, że Samir jest przeziębiony. Ma katar, kaszel i temperaturę. Musi teraz szybko iść do lekarza. Lekarz bada Samira, daje receptę i to, co Samir

Bardziej szczegółowo

Przebieg zajęć 1. Wprowadzenie do tematu zajęć poprzez rozwiązywanie krzyżówki.

Przebieg zajęć 1. Wprowadzenie do tematu zajęć poprzez rozwiązywanie krzyżówki. Scenariusz 12 Temat: W jaki sposób chodzimy w grupach? Cel zajęć: Wyposażenie uczniów w zasób wiadomości i umiejętności dotyczących poruszania się po drogach w zorganizowanej grupie. Przebieg zajęć 1.

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo Andrzej Graca BEZ SPINY CZYLI NIE MA CZEGO SIĘ BAĆ Andrzej Graca: Bez spiny czyli nie ma czego się bać 3 Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2

Bardziej szczegółowo

WYBÓR SIEDMIU DIAKONÓW

WYBÓR SIEDMIU DIAKONÓW WYBÓR SIEDMIU DIAKONÓW Teksty biblijne: Dz. Ap. 6, 1 7 Tekst pamięciowy: Gal. 6, 10 ( ) dobrze czyńmy wszystkim ( ) Nikt nie jest za mały, aby pomagać innym! Zastosowanie: * Pan Bóg pragnie, abyśmy otoczyli

Bardziej szczegółowo

Przyszłem, czyli jak pisałem scenariusz o Lechu Wałęsie dla Andrzeja Wajdy

Przyszłem, czyli jak pisałem scenariusz o Lechu Wałęsie dla Andrzeja Wajdy Janusz Głowacki Przyszłem, czyli jak pisałem scenariusz o Lechu Wałęsie dla Andrzeja Wajdy * Wprowadzenie (fragment) Kiedy się mój parkingowy dowiedział, że piszę scenariusz o Lechu Wałęsie, zapytał: Panie

Bardziej szczegółowo

dla Mariusza Krótka historia o z łosiem w tle.

dla Mariusza Krótka historia o z łosiem w tle. Krótka historia o życiu z łosiem w tle. Kim jest Mariusz? Mariusz Kowalczyk - Mario Przystojny 34 letni brunet o niebieskoszarych oczach, pasjonat muzyki i życia W jego życiu liczą się trzy kobiety: żona

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA GRUPA ŚREDNIA KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA Cel ogólny: tworzenie form 2 osoby l.poj. trybu rozkazującego. Cele operacyjne: uczeń będzie znał legendę o Złotej kaczce w wersji współczesnej,

Bardziej szczegółowo

Najlepsza Pozycja Seksualna. oswieconykochanek.pl pozycjeseksualne.pl autor: Brunet

Najlepsza Pozycja Seksualna. oswieconykochanek.pl pozycjeseksualne.pl autor: Brunet Najlepsza Pozycja Seksualna oswieconykochanek.pl pozycjeseksualne.pl autor: Brunet Najlepsza pozycja seksualna. Daje zarówno tobie jak i partnerce maksymalne przeżycia. - do stosowania jeśli chcesz mieć

Bardziej szczegółowo

Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy?

Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy? Kogo podziwiasz dzisiaj, a kogo podziwiałeś w przeszłości? Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy? Jaka jest Twoja ulubiona potrawa? Czy wiesz

Bardziej szczegółowo

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka To My! Wydanie majowe! W numerze: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka Redakcja gazetki: redaktor naczelny - Julia Duchnowska opiekunowie - pan

Bardziej szczegółowo

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku I Komunia Święta Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku Ktoś cię dzisiaj woła, Ktoś cię dzisiaj szuka, Ktoś wyciąga dzisiaj swoją dłoń. Wyjdź Mu na spotkanie Z miłym powitaniem, Nie lekceważ znajomości

Bardziej szczegółowo

Nieoficjalny poradnik GRY-OnLine do gry. Nibiru. Age of Secrets. autor: Bolesław Void Wójtowicz

Nieoficjalny poradnik GRY-OnLine do gry. Nibiru. Age of Secrets. autor: Bolesław Void Wójtowicz Nieoficjalny poradnik GRY-OnLine do gry Nibiru Age of Secrets autor: Bolesław Void Wójtowicz Copyright wydawnictwo GRY-OnLine S.A. Wszelkie prawa zastrzeżone. www.gry-online.pl Prawa do użytych w tej publikacji

Bardziej szczegółowo

4. Rozmawiasz z pracodawcą odnośnie Twojej pracy wakacyjnej. Omów: - wynagrodzenie - obowiązki - godziny pracy - umiejętności

4. Rozmawiasz z pracodawcą odnośnie Twojej pracy wakacyjnej. Omów: - wynagrodzenie - obowiązki - godziny pracy - umiejętności 1. Chcesz zapisać się na kurs języka w Londynie. W rozmowie z pracownikiem szkoły językowej omów następujące kwestie: - twój poziom znajomości języka - koszty - prowadzący - zajęcia dodatkowe 2. Jesteś

Bardziej szczegółowo

Jak patrzymy na testy czyli Jak punkt widzenia zależy od punktu siedzenia. Click Piotr Kałuski to edit Master subtitle style

Jak patrzymy na testy czyli Jak punkt widzenia zależy od punktu siedzenia. Click Piotr Kałuski to edit Master subtitle style Jak patrzymy na testy czyli Jak punkt widzenia zależy od punktu siedzenia Click Piotr Kałuski to edit Master subtitle style Punkty widzenia Zespół Testów Manager Projektu Użytkownik końcowy Zespół Testów

Bardziej szczegółowo

STARY TESTAMENT. ŻONA DLA IZAAKA 8. ŻONA DLA IZAAKA

STARY TESTAMENT. ŻONA DLA IZAAKA 8. ŻONA DLA IZAAKA ŻONA DLA IZAAKA 35 Pamiętamy, że Pan Bóg obiecał Abrahamowi i Sarze, że pomimo że są w starym wieku będą mieli syna. O oznaczonym czasie, przepowiedzianym przez Pana Boga narodził się Izaak. Abraham bardzo

Bardziej szczegółowo

Krystyna Wajda Horodko. Opowieści spod złocistej. Kraina Wodospadów. Moim dorosłym już dzieciom: Natalii, Filipkowi i Jakubowi

Krystyna Wajda Horodko. Opowieści spod złocistej. Kraina Wodospadów. Moim dorosłym już dzieciom: Natalii, Filipkowi i Jakubowi 2 Krystyna Wajda Horodko Opowieści spod złocistej tęczy Kraina Wodospadów Moim dorosłym już dzieciom: Natalii, Filipkowi i Jakubowi 4 K o s z a l i n 2013 by Krystyna Wajda, Koszalin 2013 ISBN 978-83-64234-09-5

Bardziej szczegółowo

KOCHAM CIĘ-NIEPRZYTOMNIE WIEM, ŻE TY- MNIE PODOBNIE NA CÓŻ WIĘC CZEKAĆ MAMY OBOJE? Z NASZYM SPOTKANIEM WSPÓLNYM? MNIE- SZKODA NA TO CZASU TOBIE-

KOCHAM CIĘ-NIEPRZYTOMNIE WIEM, ŻE TY- MNIE PODOBNIE NA CÓŻ WIĘC CZEKAĆ MAMY OBOJE? Z NASZYM SPOTKANIEM WSPÓLNYM? MNIE- SZKODA NA TO CZASU TOBIE- WCZEŚNIEJSZA GWIAZDKA KOCHAM CIĘ-NIEPRZYTOMNIE WIEM, ŻE TY- MNIE PODOBNIE NA CÓŻ WIĘC CZEKAĆ MAMY OBOJE? Z NASZYM SPOTKANIEM WSPÓLNYM? MNIE- SZKODA NA TO CZASU TOBIE- ZAPEWNE TAKŻE, WIĘC SPOTKAJMY SIĘ

Bardziej szczegółowo

Część I Konwersacja Przeprowadź z egzaminatorem trzy rozmowy na zaproponowane przez niego tematy.

Część I Konwersacja Przeprowadź z egzaminatorem trzy rozmowy na zaproponowane przez niego tematy. 1. tétel 1/1. oldal Zestaw abiturienta ZESTAW 1 Za chwilę przystąpisz do egzaminu ustnego. Zestaw pytań składa się z trzech części (zadań). W części II i III masz 30 sekund na zastanowienie się i przygotowanie

Bardziej szczegółowo

REKLAMA. TRYB ROZKAZUJĄCY AUDIO A2 / B1. (wersja dla studentów)

REKLAMA. TRYB ROZKAZUJĄCY AUDIO A2 / B1. (wersja dla studentów) REKLAMA. TRYB ROZKAZUJĄCY AUDIO A2 / B1 (wersja dla studentów) Reklama jest obecna wszędzie w mediach, na ulicy, w miejscach, w których uczymy się, pracujemy i odpoczywamy. Czasem pomaga nam w codziennych

Bardziej szczegółowo

Analiza Finansowa - potrzeb Klienta.

Analiza Finansowa - potrzeb Klienta. Analiza Finansowa - potrzeb Klienta. Szanowni Państwo, przejdźmy w takim razie do zbadania Państwa potrzeb jakim jest Analiza Finansowa. Pierwszym etapem naszej rozmowy będzie sprecyzowanie Państwa celów,

Bardziej szczegółowo

Savoir-vivre wobec osób z niepełnosprawnością

Savoir-vivre wobec osób z niepełnosprawnością Savoir-vivre wobec osób z niepełnosprawnością Redakcja: Konstancja Zofia Tanjga Rysunki: Katarzyna Pac-Raszewska Przygotowanie do druku: Magdalena Borek Partnerzy: Współpraca: Wydawca: Fundacja Integracja

Bardziej szczegółowo

Kto chce niech wierzy

Kto chce niech wierzy Kto chce niech wierzy W pewnym miejscu, gdzie mieszka Bóg pojawił się mały wędrowiec. Przysiadł na skale i zapytał: Zechcesz Panie ze mną porozmawiać? Bóg popatrzył i tak odpowiedział: mam wiele czasu,

Bardziej szczegółowo

Wobec powyższego ruch planet odbywa się ruchem spiralnym, a nie jak nam się wydaje po okręgu, gdyż wtedy mielibyśmy nieustanny rok świstaka.

Wobec powyższego ruch planet odbywa się ruchem spiralnym, a nie jak nam się wydaje po okręgu, gdyż wtedy mielibyśmy nieustanny rok świstaka. Spirala czasu Czy doświadczasz czegoś co w prosty sposób można nazwać przyspieszeniem czasu? Odczuwasz, że dni mijają coraz szybciej? Przestajesz liczyć minuty i godziny? Żyjesz raczej od tygodnia do tygodnia,

Bardziej szczegółowo

Warsztaty Mistrzowskiej Sprzedaży

Warsztaty Mistrzowskiej Sprzedaży Warsztaty Mistrzowskiej Sprzedaży Żeby nie było ściągania spodni! Grant z Programu Rozwoju Sprzedaży Projekt i realizacja dr Mariusz Salamon Jeden ze 149 przykładów skutecznej sprzedaży z tego wyjątkowego

Bardziej szczegółowo

Tak właśnie Wielki Językoznawca, tow. Józef Wissarionowicz Djugashvili (ksywka: Stalin ) określił był kiedyś pisarzy i miał tu akurat rację!

Tak właśnie Wielki Językoznawca, tow. Józef Wissarionowicz Djugashvili (ksywka: Stalin ) określił był kiedyś pisarzy i miał tu akurat rację! Tak właśnie Wielki Językoznawca, tow. Józef Wissarionowicz Djugashvili (ksywka: Stalin ) określił był kiedyś pisarzy i miał tu akurat rację! Kiedyś zresztą pisarzy za takowych uważano (choć tak nie nazywano).

Bardziej szczegółowo

Duchowa Mądrość ZDROWIU I UZDRAWIANIU HAROLD L D KLEMP

Duchowa Mądrość ZDROWIU I UZDRAWIANIU HAROLD L D KLEMP Duchowa Mądrość o ZDROWIU I UZDRAWIANIU e HAROLD L D KLEMP P Duchowa Mądrość o ZDROWIU I UZDRAWIANIU HAROLD KLEMP E ECKANKAR www.eckankar.org Duchowa Mądrość o zdrowiu i uzdrawianiu Copyright 2008 ECKANKAR

Bardziej szczegółowo

MODLITWY. Autorka: Anna Młodawska (Leonette)

MODLITWY. Autorka: Anna Młodawska (Leonette) MODLITWY BLOG MOTYWACYJNY www.leonette.pl Panie, Ty wiesz o najsłodszych mych wspomnieniach, Panie, Ty wiesz o największych mych marzeniach, Panie, Ty wiesz czego dzisiaj tak żałuję, Panie, Ty wiesz czego

Bardziej szczegółowo

FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 )

FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 ) FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 ) Klient: Dzień dobry panu! Pracownik: Dzień dobry! W czym mogę pomóc? Klient: Pierwsza sprawa: jestem Włochem i nie zawsze jestem pewny, czy wszystko

Bardziej szczegółowo

Wywiady. Pani Halina Glińska. Tancerka, właścicielka sklepu Just Dance z akcesoriami tanecznymi

Wywiady. Pani Halina Glińska. Tancerka, właścicielka sklepu Just Dance z akcesoriami tanecznymi Wywiady Pani Aleksandra Machnikowska Przedsiębiorca od 2009 roku, najpierw w spółce cywilnej prowadziła sklep Just Dance. Od 2012 roku prowadzi restaurację EL KAKTUS. W styczniu 2014 restauracja EL KAKTUS

Bardziej szczegółowo

Elżbieta i Witold Szwajkowscy. Uczył bocian boćka. Rymowana inscenizacja muzyczna w trzech aktach

Elżbieta i Witold Szwajkowscy. Uczył bocian boćka. Rymowana inscenizacja muzyczna w trzech aktach Elżbieta i Witold Szwajkowscy Uczył bocian boćka Rymowana inscenizacja muzyczna w trzech aktach do piosenek z książki Piosenkowe zabawy dla dzieci, z tekstami Elżbiety i Witolda Szwajkowskich i muzyką

Bardziej szczegółowo

Wolontariat. Igor Jaszczuk kl. IV

Wolontariat. Igor Jaszczuk kl. IV Wolontariat Wolontariat ważna sprawa, nawet super to zabawa. Nabierz w koszyk groszy parę, będziesz miał ich całą chmarę. Z serca swego daj znienacka, będzie wnet Szlachetna Paczka. Komuś w trudzie dopomoże,

Bardziej szczegółowo

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1)

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) CZYTANIE A. Mówi się, że człowiek uczy się całe życie. I jest to bez wątpienia prawda. Bo przecież wiedzę zdobywamy nie tylko w szkole, ale również w pracy, albo

Bardziej szczegółowo

Motto. Wszystko ma swoje przyczyny i sens. Wojciech Zinka

Motto. Wszystko ma swoje przyczyny i sens. Wojciech Zinka Dzień dobry! O mnie Nazywam się Wojciech Zinka i jestem wariatem Na schizofrenię zachorowałem w roku 2004, w wieku 22 lat Opowiem jak szaleństwo zmieniło moje życie Motto Wszystko ma swoje przyczyny i

Bardziej szczegółowo

Tytuł ogłoszenia ma znaczenie!

Tytuł ogłoszenia ma znaczenie! Tytuł ogłoszenia ma znaczenie! Dawałeś kiedyś ogłoszenie swojej firmy albo działalności? To nie popełniaj tego samego błędu co wszyscy! Przedstawię Tobie teraz sposób jak ustrzec się błędu który jest dość

Bardziej szczegółowo

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Pałac na Wyspie Pałac Myślewicki Biały Domek Stara Pomarańczarnia Podchorążówka Stara Kordegarda Amfiteatr Stajnie i wozownie Wejścia do Łazienek Królewskich 2 3 O CO TU CHODZI? Kto

Bardziej szczegółowo

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 INSTRUKCJA Poniżej znajdują się twierdzenia dotyczące pewnych cech, zachowań, umiejętności i zdolności,

Bardziej szczegółowo

Zajęcia grupowe w hospicjum Martin House

Zajęcia grupowe w hospicjum Martin House Zajęcia grupowe w hospicjum Martin House Spis treści Wprowadzenie 3 Grupy dla rodziców 4 Dzień dla azjatyckich mam 5 Time4Us 6 Grupa rodziców w żałobie 8 Dzień Dziadków w Żałobie 9 Smartinies 10 Time4Us2

Bardziej szczegółowo

PORADNIK BEZPIECZNEJ JAZDY AUTOSTRADAMI

PORADNIK BEZPIECZNEJ JAZDY AUTOSTRADAMI PORADNIK BEZPIECZNEJ JAZDY AUTOSTRADAMI Poradnik bezpiecznej jazdy autostradami Od początku 2010 roku na autostradzie A4 Katowice- Kraków nie doszło do żadnego wypadku ze skutkiem śmiertelnym. Czyni to

Bardziej szczegółowo

Kierowco-piłeś NIE JEDŹ! Z poważaniem, Uczennica szkoły średniej.

Kierowco-piłeś NIE JEDŹ! Z poważaniem, Uczennica szkoły średniej. Drogi Kierowco! 14.11.2011 r Pamiętasz tamten wieczór...? Ruszyłeś spod dyskoteki z piskiem opon nagle na poboczu pojawiła się dziewczyna... Od wypadku minęły 4 miesiące... Ty jesteś na wolności, moja

Bardziej szczegółowo

Skrajne ubóstwo. 2717 rodzin włączonych do projektu. 33% z nich to rodziny dotknięte chorobą. żyje w skrajnym ubóstwie. bądź niepełnosprawnością.

Skrajne ubóstwo. 2717 rodzin włączonych do projektu. 33% z nich to rodziny dotknięte chorobą. żyje w skrajnym ubóstwie. bądź niepełnosprawnością. Skrajne ubóstwo 2717 rodzin włączonych do projektu żyje w skrajnym ubóstwie. 33% z nich to rodziny dotknięte chorobą bądź niepełnosprawnością. tyle, co na papierosy 66% rodzin włączonych do Paczki w 2013

Bardziej szczegółowo

DZIESIĘĆ jakże nowoczesnych PRZYKAZAŃ

DZIESIĘĆ jakże nowoczesnych PRZYKAZAŃ Patryk Rutkowski DZIESIĘĆ jakże nowoczesnych PRZYKAZAŃ Problem z Dekalogiem Znacznej części katolików, zwłaszcza tej która odwiedza Kościół jedynie przy okazji większych uroczystości, wydaje się, że chrześcijaństwo

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Savoir-vivre wobec osób z niepełnosprawnością

Savoir-vivre wobec osób z niepełnosprawnością Savoir-vivre wobec osób z niepełnosprawnością Redakcja: Konstancja Zofia Tanjga Rysunki: Katarzyna Pac-Raszewska Przygotowanie do druku: Adriana Herbut Wydawca i organizator kampanii Wybory samorządowe

Bardziej szczegółowo

1.1a- uważnie słucha wypowiedzi i korzysta z przekazywanych informacji; 1.1c-wyszukuje w tekście potrzebne informacje;

1.1a- uważnie słucha wypowiedzi i korzysta z przekazywanych informacji; 1.1c-wyszukuje w tekście potrzebne informacje; SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat NASZ ŚWIAT. PODRÓŻE PO ŚWIECIE. tygodniowy Temat dnia Poznajemy Wietnam. Hoan opowiada o Wietnamie.

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze sklepem przez telefon

Rozmowa ze sklepem przez telefon Rozmowa ze sklepem przez telefon - Proszę Pana, chciałam Panu zaproponować opłacalny interes. - Tak, słucham, o co chodzi? - Dzwonię w imieniu portalu internetowego AmigoBONUS. Pan ma sklep, prawda? Chciałam

Bardziej szczegółowo

KONKURS DLA KLAS III POLSKA - TO MOJA OJCZYZNA. a)... b)... c)... pkt pkt a)... b)... Syrenka jest herbem... pkt. 1...

KONKURS DLA KLAS III POLSKA - TO MOJA OJCZYZNA. a)... b)... c)... pkt pkt a)... b)... Syrenka jest herbem... pkt. 1... KONKURS DLA KLAS III POLSKA - TO MOJA OJCZYZNA ZESTAW PYTAŃ klasa... Przeczytaj dokładnie pytania i napisz odpowiedzi. POWODZENIA. 1. Wymień symbole Polski a)... b)... c)... pkt. 3... 2. Najdłuższa rzeka

Bardziej szczegółowo

ŻYCIE BEZ PASJI JEST NIEWYBACZALNE

ŻYCIE BEZ PASJI JEST NIEWYBACZALNE 1 ŻYCIE BEZ PASJI JEST NIEWYBACZALNE 2 Padał deszcz. Mówią, że podczas deszczu dzieci się nudzą. Nie oni. Ukradkiem wzięli rowery i postanowili pojechać przed siebie: -myślisz, że babcia nas widziała?

Bardziej szczegółowo

PONIEDZIAŁEK, 11 marca 2013

PONIEDZIAŁEK, 11 marca 2013 PONIEDZIAŁEK, 11 marca 2013 Poniedziałek był naszym pierwszym dniem w szkole partnerskiej (przylecieliśmy w niedzielę wieczorem). Uczniowie z pozostałych krajów jeszcze nie dojechali, więc był to bardzo

Bardziej szczegółowo

Friedrichshafen 2014. Wjazd pełen miłych niespodzianek

Friedrichshafen 2014. Wjazd pełen miłych niespodzianek Friedrichshafen 2014 Wjazd pełen miłych niespodzianek Do piątku wieczora nie wiedziałem jeszcze czy pojadę, ale udało mi się wrócić na firmę, więc po powrocie do domu szybkie pakowanie i rano o 6.15 wyjazd.

Bardziej szczegółowo

Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka

Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka Gdyby, to była mafia już bym nie żyła... Oto jak z koleżankami otrzymujemy kosmetyki, bawimy się wyśmienicie i jeszcze przy tym zarabiamy (oraz jak możesz do

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Noe i Potop

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Noe i Potop Biblia dla Dzieci przedstawia Noe i Potop Autor: Edward Hughes Ilustracje: Byron Unger; Lazarus Redakcja: M. Maillot; Tammy S. Tłumaczenie: Katarzyna Gablewska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org

Bardziej szczegółowo

RYSZARD SADAJ KRAKÓW 2010

RYSZARD SADAJ KRAKÓW 2010 RYSZARD SADAJ KRAKÓW 2010 MARKOWI MIDURZE NIGDY BY DO GŁOWY NIE PRZYSZŁO, ŻE UŻYJE SUPER GLUE PRZECIWKO CZŁOWIEKOWI aatakowałem w tramwaju. Była wtedy jedenasta w nocy. Miałem w kieszeni tubkę super glue,

Bardziej szczegółowo

(l) (m) (n) (o) (p) (q) (r) (s) (t) (u) (v)

(l) (m) (n) (o) (p) (q) (r) (s) (t) (u) (v) - część I Poniżej zamieszczone są dwadzieścia dwa rebusy, rozwiązaniami których są pojęcia matematyczne lub nazwiska znanych matematyków. Czasem rozwiązania są owocem zabawy fonetycznej, niekiedy jest

Bardziej szczegółowo

SP Klasa V, Temat 17

SP Klasa V, Temat 17 Narrator: Po wielu latach od czasu sprzedania Józefa do Egiptu, w kraju Kanaan zapanował wielki głód. Ojciec Józefa Jakub wysłał do Egiptu swoich synów, by zakupili zboże. Tylko najmłodszy Beniamin pozostał

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Główna myśl: Pan Jezus chce być blisko każdego z nas. Tekst: Mt 3,13-17: Chrzest Jezusa Wiersz:

Bardziej szczegółowo

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania MICHAIŁ DARAGAN Życzliwy gubernator i jego dokonania RODZINA Szlachecka rodzina Daraganów bierze swój początek z dwóch ziem ukraińskich. Najstarszym znanym przodkiem gubernatora był jego pradziadek Iwan

Bardziej szczegółowo

Andrzej Wojtal. Tajna wiedza o zarabianiu. w sieci

Andrzej Wojtal. Tajna wiedza o zarabianiu. w sieci Andrzej Wojtal Tajna wiedza o zarabianiu w sieci Copyright by Andrzej Wojtal & e-bookowo Projekt okładki: Jarosław Drążek ISBN 978-83-7859-040-8 Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo www.e-bookowo.pl

Bardziej szczegółowo

Tekst łatwy do czytania. foto: Anna Olszak. Dofinansowanie zakupu sprzętu lub wykonania usług z zakresu likwidacji barier technicznych

Tekst łatwy do czytania. foto: Anna Olszak. Dofinansowanie zakupu sprzętu lub wykonania usług z zakresu likwidacji barier technicznych Tekst łatwy do czytania foto: Anna Olszak Dofinansowanie zakupu sprzętu lub wykonania usług z zakresu likwidacji barier technicznych Bariery techniczne to wszystko, co przeszkadza ci sprawnie funkcjonować

Bardziej szczegółowo

OBIEKCJE I TRUDNE PYTANIA:

OBIEKCJE I TRUDNE PYTANIA: OBIEKCJE I TRUDNE PYTANIA: Gdybyście nie wypłacali tyle prowizji, to Alveo byłoby tańsze. A jaka wg Pana marża reklamowa byłaby właściwa? A jaka jest marża reklamowa w przypadku leków? A gdzie te marże

Bardziej szczegółowo

Kocham Cię 70 sekund na minutę, 100 minut na godzinę, 40 godzin na dobę, 500 dni w roku...

Kocham Cię 70 sekund na minutę, 100 minut na godzinę, 40 godzin na dobę, 500 dni w roku... Wyznania Wyznania Kocham Cię 70 sekund na minutę, 100 minut na godzinę, 40 godzin na dobę, 500 dni w roku... Wolę być chwilą w Twoim życiu niż wiecznością w życiu innej!!! Nie wiem, czy chcesz ze mną chodzić,

Bardziej szczegółowo

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku.

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku. Opieka zdrowotna przyjazna dziecku - Dzieci i młodzież: powiedz nam co myślisz! Rada Europy jest międzynarodową organizacją, którą tworzy 47 krajów członkowskich. Jej działania obejmują 150 milionów dzieci

Bardziej szczegółowo

Uprzejmie prosimy o podanie źródła i autorów w razie cytowania.

Uprzejmie prosimy o podanie źródła i autorów w razie cytowania. Tytuł: Marzenie Franka Kupki Tekst: Anna Cwojdzińska Ilustracje: Aleksandra Bugajewska Wydanie I, lipiec 2012 Text copyright Anna Cwojdzińska Illustration copyright Aleksandra Bugajewska Uprzejmie prosimy

Bardziej szczegółowo

Bałwan Rodzaj komplementu, którym nauczyciel może obdarzyć ucznia. Używany nie tylko w okresie zimowym..

Bałwan Rodzaj komplementu, którym nauczyciel może obdarzyć ucznia. Używany nie tylko w okresie zimowym.. Ananas Niby nazwa owocu. W szkole to osoba, która urozmaica szare życie klasy. Bohater (negatywny) snów dyrektora szkoły. Bałwan Rodzaj komplementu, którym nauczyciel może obdarzyć ucznia. Używany nie

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

Test badający kompetencje polonistyczne w kl. I gimnazjum (na początku roku szkolnego)

Test badający kompetencje polonistyczne w kl. I gimnazjum (na początku roku szkolnego) Test badający kompetencje polonistyczne w kl. I gimnazjum (na początku roku szkolnego) Autorki: Jadwiga Grodzka SP Kołomyja Anna Katarzyna Sobieszuk SP 2 Łomża Grażyna Szypulska PG 2 Łomża Test skonstruowano

Bardziej szczegółowo

Natalia Junik Kulturoznawstwo DSW Zaliczenie na przedmiot pn. Fotografia jako dokument

Natalia Junik Kulturoznawstwo DSW Zaliczenie na przedmiot pn. Fotografia jako dokument Natalia Junik Kulturoznawstwo DSW Zaliczenie na przedmiot pn. Fotografia jako dokument DWA ŚWIATY BOGACTWO I NĘDZA W WIELKIM MIEŚCIE KAIR, miasto na styku światów القاهرة Kair to położona nad Nilem stolica

Bardziej szczegółowo

Autorka: Katarzyna Rożek Copyright by Literat

Autorka: Katarzyna Rożek Copyright by Literat Dziwne pytania...2 Spółdzielnia mieszkaniowa 4 Pif-paf!...6 Świstaki i świetliki 8 Bar mleczny...10 Karteczki 12 Tylko pytania...14 Bitwa o proporce 16 KIM...18 Wyścigi konne 20 Układanie liny...22 Balony

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

Praktyczny Kurs Modlitwy

Praktyczny Kurs Modlitwy ks. Zbigniew Paweł Maciejewski Praktyczny Kurs Modlitwy Czy chcesz wreszcie poznać prosty sposób modlitwy, który zmieni Twoje życie? Wydawnictwo NATAN Copyright by Wydawnictwo NATAN Copyright by ks. Zbigniew

Bardziej szczegółowo

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY Często będę Ci mówić, że to ważna lekcja, ale ta jest naprawdę ważna! Bez niej i kolejnych trzech, czyli całego pierwszego tygodnia nie dasz rady zacząć drugiego. Jeżeli czytałaś wczorajszą lekcję o 4

Bardziej szczegółowo

Codziennie jestem bezpieczny

Codziennie jestem bezpieczny Codziennie jestem bezpieczny Europejski numer alarmowy i zasady bezpieczeństwa dla dzieci Drodzy uczniowie, wiedza o tym, jak prawidłowo zachować się w drodze do szkoły, w szkole, na placu zabaw czy w

Bardziej szczegółowo

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo Skrzat Kraków

Wydawnictwo Skrzat Kraków Wydawnictwo Skrzat Kraków Copyright by Księgarnia Wydawnictwo Skrzat Stanisław Porębski, Kraków 2015 Wycieczka do lasu Tekst i ilustracje: Marta Ostrowska Projekt okładki i skład: Aleksandra Kowal Redakcja:

Bardziej szczegółowo

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk o mała Jadwinia p MAŁA JADWINIA nr 11 Opracowała Daniela Abramczuk Zdjęcie na okładce Julia na huśtawce pochodzą z książeczki Julia święta Urszula Ledóchowska za zgodą Wydawnictwa FIDES. o Mała Jadwinia

Bardziej szczegółowo

Paweł Gurgul. Wojciech Gurgul

Paweł Gurgul. Wojciech Gurgul Paweł Gurgul Założyciel i Członek Zarządu PGS Software SA Absolwent PWr inżynieria oprogramowania Programista -> Project Manager - > Sprzedawca -> Zarząd 25 lat doświadczenia w IT. Z tego 20 w firmach

Bardziej szczegółowo

Nazwijmy go Siedem B (prezentujemy bowiem siedem punktów, jakim BYĆ ) :)

Nazwijmy go Siedem B (prezentujemy bowiem siedem punktów, jakim BYĆ ) :) Czy potrafimy rozmawiać z dziećmi o niepełnosprawności? Czy sprawia nam to trudność? Czujemy się zakłopotani tematem? Sami nie wiemy, jak go ugryźć? A może unikamy go całkiem, skoro nas bezpośrednio nie

Bardziej szczegółowo

"Chciałem cię chronić, będąc twoim cieniem..." Pearlic. Reda 2015.

Chciałem cię chronić, będąc twoim cieniem... Pearlic. Reda 2015. CIEŃ Paulina Klecz "Chciałem cię chronić, będąc twoim cieniem..." Pearlic. Reda 2015. Projekt okładki: Łukasz Orzechowski Copyright Paulina Copyright Pearlic Klecz Wszelkie prawa do publikacji zastrzeżone.

Bardziej szczegółowo

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK!

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! Jesień to niełatwy czas dla naszego samopoczucia mała ilość słońca i krótki dzień nie wpływają na nas pozytywnie. Co zatem zrobić, aby nie tracić energii i nie popadać w stany

Bardziej szczegółowo