Table of Contents Inhaltsverzeichnis Spis rzeczy Innehållsförteckning

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Table of Contents Inhaltsverzeichnis Spis rzeczy Innehållsförteckning"

Transkrypt

1 A Brief Presentation Eine Kurzdarstellung Krótka prezentacja En kort presentation

2 Table of Contents Inhaltsverzeichnis Spis rzeczy Innehållsförteckning Fundamentals and Geographic Situation Grundlagen und geographische Lage Założenia i położenie geograficzne Bakgrund och geografiskt läge... 4 Members and Statistics Mitglieder und Statistik Członkowie i statystyka Medlemmar och statistik... 5 Aims, Tasks and Organisational Structure Ziele, Aufgaben und Organisationsstruktur Cele, zadania i struktura organizacyjna Mål, uppgifter och organisation... 8 Economy and Infrastructure Wirtschaft und Infrastruktur Gospodarka i infrastruktura Näringsliv och infrastruktur 11 Potentials of the EUROREGION POMERANIA Potentiale der EUROREGION POMERANIA Potencjał EUROREGIONU POMERANIA EUROREGION POMERANIAS potential Addresses Adressen Adresy Adresser

3 Geographic location of the EUROREGION POMERANIA Geographische Lage der EUROREGION POMERANIA Położenie geograficzne EUROREGIONU POMERANIA EUROREGION POMERANIAS geografiska läge Members of the European Union (2004) Mitgliedsländer der Europäischen Union (2004) Territory of the EUROREGION POMERANIA Gebiet der EUROREGION POMERANIA Kraje członkowskie Unii Europejskiej (2004) Medlemsländer i EU (2004) Terytorium EUROREGIONU POMERANIA EUROREGION POMERANIAS område 3

4 Fundamentals and Geographic Situation The cultural and social diversity of Europe as a result of history is reflected in a multitude of nationally different systems, structures and legal conditions. The border regions are immediately involved in this development. Since the end of the eightieth Europe has lived to see increased efforts taken to take down the borders within the European Union and to intensify contacts beyond the borders of the EU. Consequently, co-operation of regions beyond state borders is ever growing in importance for the European development, as it serves directly for mutual understanding and approachment of the populations, institutions and enterprises concerned. This development aims at creating areas of border-crossing economy and services, converting state borders into administrative borders, and transforming the nationally marginal situation of the border areas into a situation in the interior of Europe. To achieve this aim, the border-crossing co-operation will have to extent to all areas of life. EUROREGION POMERANIA is a border region of particular importance. It links German and Polish regions and, since February 1998, also Swedish regions to each other. Owing to its geographic situation, EUROREGION POMERANIA is not only a link between Central Europe and Eastern Europe but also between these regions and Scandinavia. The West-East ties, as well as the North-South ties historically developed on the territory of POMERANIA are being revived in the light of the developing European integration. Step by step, the harmonisation of the conditions of living aimed at by the EU shall be achieved also with the members of the EUROREGION POMERANIA. Grundlagen und geographische Lage Die historisch gewachsene kulturelle und soziale Vielfalt in Europa hat zu national sehr unterschiedlichen Systemen, Strukturen und rechtlichen Bedingungen geführt. Von diesen Entwicklungen sind die Grenzregionen unmittelbar betroffen. Seit Ende der 80er Jahre verstärken sich in Europa die politischen und wirtschaftlichen Anstrengungen zum Abbau der Binnengrenzen sowie zur Intensivierung von Kontakten über die Außengrenzen der Europäischen Union (EU) hinweg. Regionen, die grenzüberschreitend zusammenarbeiten, spielen für die europäische Entwicklung deshalb eine immer größere Rolle. Sie unterstützen direkt die Verständigung und Annäherung der beteiligten Bevölkerungen, Institutionen und Unternehmen. Ziel ist die Schaffung grenzüberschreitender Einzugsgebiete für Wirtschaft und Dienstleistungen, die Umfunktionierung der Staatsgrenzen zu Verwaltungsgrenzen und die langfristige Umwandlung der nationalen Randlage der Grenzgebiete in eine europäische Binnenlage. Um dieser Zielstellung gerecht zu werden, muß sich die grenzüberschreitende Zusammenarbeit auf alle Bereiche des Lebens erstrecken. Die EUROREGION POMERANIA ist eine Grenzregion, der eine besondere Bedeutung zukommt. Sie verbindet deutsche, polnische sowie schwedische Gebiete miteinander. Auf Grund der geographischen Lage stellt die EUROREGION POMERANIA ein Bindeglied sowohl zwischen Mittel- und Osteuropa als auch nach Skandinavien dar. An die historisch gewachsene West-Ost und Nord-Süd-Verbindungen auf dem Gebiet der POMERANIA wird jetzt unter den Gesichtspunkten der weiteren europäischen Integration angeknüpft, wodurch schrittweise die in der EU angestrebte Harmonisierung der Lebensbedingungen auch bei den Mitgliedern der EUROREGION POMERANIA erreicht werden soll. Założenia i położenie geograficzne Uwarunkowane historycznie zróżnicowanie kulturowe i społeczne, jakie występuje w Europie, spowodowało powstanie bardzo różnych narodowościowych systemów, struktur oraz uwarunkowań prawnych. Regiony graniczne odczuwają te transformacje bezpośrednio. Od końca lat 80tych nasilają się w Europie polityczne i ekonomiczne dążenia zmierzające do likwidacji granic wewnętrznych oraz do intensyfikacji kontaktów wykraczających poza zewnętrzne granice UE. Z tego też powodu regiony prowadzące ze sobą współpracę transgraniczną zaczynają odgrywać coraz większą rolę w rozwoju Europy. Regiony te wspierają bezpośrednio proces porozumiewania się oraz zbliżania do siebie społeczności, instytucji, przedsiębiorstw. Celem jest stworzenie ponadgranicznych obszarów dla sektora gospodarki i usług, zmiana funkcji granicy państwowej na granicę administracyjną i przekształcenie skrajnego położenia regionów przygranicznych w położenie śródeuropejskie. By sprostać postawionym celom współpraca transgraniczna musi rozszerzyć się na wszystkie sfery życia. EUROREGION POMERANIA jest regionem granicznym, który zyskuje szczególne znaczenie. Łączy on ze sobą terytoria niemieckie i polskie a od lutego 1998 roku także gminy szwedzkie. Ze względu na swoje położenie geograficzne EUROREGION POMERANIA staje się ogniwem łączącym Europę Środkową z Europą Wschodnią oraz ze Skandynawią. Z punktu widzenia dalszej integracji europejskiej nawiązuje się obecnie do historycznie ukształtowanego na terytorium POMERANII połączenia wschód-zachód oraz północ-południe, dzięki czemu możliwe będzie stopniowe osiągnięcie zamierzonej przez UE harmonizacji warunków życia również w krajach członkowskich EUROREGIONU POMERANIA. Bakgrund och geografiskt läge Den kulturella och sociala mångfald som utvecklats i Europa under dess historia, har lett till mycket olika system, strukturer och rättsliga förutsättningar. Detta berör på ett direkt sätt gränsregioner som ligger såväl vid de inre som de yttre EU-gränserna. Sedan slutet av 80-talet har politiska och ekonomiska ansträngningar förstärkts i syfte att i Europa avskaffa de inre gränserna och intensifiera kontakter över EUs yttre gränser. Därför spelar regioner som har gränsöverskridande samarbete en allt större roll för den europeiska utvecklingen. De stödjer på ett direkt sätt förståelse och närmande mellan befolkning, institutioner och företag. Målet är att bilda gränsöverskridande samarbetssområden för näringsliv och service, förvandla nationsgränser till förvaltningsgränser och på lång sikt omvandla gränsregionernas yttre läge i sina resp. nationer till ett mera centralt läge inom Europa. För att leva upp till detta mål måste det gränsöverskridande samarbetet omfatta alla områden. EUROREGION POMERANIA är ett gränsområde som har en speciell betydelse. Över land- och vattengränser sammanbinder euroregionen polska och tyska områden samt sedan februari 1998 också svenskt område. Genom sitt geografiska läge bildar EUROREGION POMERANIA en sammanbindande länk såval mellan Centraloch Östeuropa som till Skandinavien. De historiska väst-östliga och nord-sydliga förbindelserna genom EUROREGION POMERANIAS område knyter an till idéerna om den fortsatta europeiska integrationen, varigenom den inom EU eftersträvade harmoniseringen av levnadsvillkor stegvis kommer att uppnås hos EUROREGION POMERANIAS medlemmar. 4

5 Members and Statistics EUROREGION POMERANIA was established on 15 December 1995 in Szczecin, Poland. Since 26 February 1998, the day of signing the agreement in Lund, Sweden, it has following parties: Association of Polish Local Authorities of the EUROREGION POMERANIA (most of the polish local authorities in the Zachodniopomorskie voivodship including the city of Szczecin and local authorities in the Pomorskie and Wielkopolskie voivodships) The Association of Local Authorities Europaregion POMERANIA e.v. (a association of two self-administrated towns and six rural districts in the Land Mecklenburg-Vorpommern and in the Land Brandenburg) The Scania Association of Local Authorities (with 33 communes in Sweden) The entire region covers a territory 42,000 km² with a population of more than 3.7 millions. Mitglieder und Statistik Członkowie i statystyka Medlemmar och statistik Die am 15. Dezember 1995 in Szczecin (Polen) gegründete EUROREGION POMERANIA hat seit der Vertragsunterzeichnung in Lund (Schweden) am 26. Februar 1998 folgende Mitglieder: Utworzony 15. grudnia 1995 w Szczecinie (Polska) EUROREGION POMERANIA ma od chwili podpisania dnia 26 lutego 1998 roku umowy w Lund (Szwecja) następujących członków: EUROREGION POMERANIA som bildades i Szczecin (Polen) den 15 december 1995 har sedan undertecknandet av avtalet i Lund (Sverige) den 26 februari 1998 följande medlemmar: den Verein der Polnischen Gemeinden der EUROREGION POMERANIA (mit den meisten polnischen Gemeinden und Städten aus der Wojewodschaft Westpommern einschließlich der Stadt Szczecin sowie Gemeinden aus den Wojewodschaften Pommern und Großpolen) die Kommunalgemeinschaft Europaregion POMERANIA e.v. (mit zwei kreisfreien Städten und sechs Landkreisen der Länder Mecklenburg- Vorpommern und Brandenburg) den Gemeindeverband Skåne (mit 33 schwedischen Kommunen) Stowarzyszenie Gmin Polskich EUROREGIONU POMERANIA (skupiające większość miast i gmin z województwa zachodniopomorskiego, w tym Miasto Szczecin, a także gminy z województw pomorskiego i wielkopolskiego) Komunalny Związek Europaregion POMERANIA (z dwoma miastami oraz sześcioma powiatami landów Meklemburgia- Pomorze Przednie i Brandenburgia) Komunalny Związek Gmin Skanii (z 33 szwedzkimi gminami) Föreningen för polska kommuner i EUROREGION POMERANIA (med de flesta polska kommunerna och städerna i Västra Pommerns län inkl. staden Szczecin samt kommuner i länen Pommern och Wielkopolskie) Kommunalförbundet Europaregion POMERANIA e.v. (med två självständiga städer och sex storkommuner i Mecklenburg-Vorpommern och Brandenburg) Kommunförbundet Skåne (med 33 svenska kommuner) Die Gesamtregion umfaßt ein Territorium von über km² mit einer Bevölkerung von mehr als 3,7 Millionen Menschen. Cały region obejmuje powierzchnię km 2 oraz liczącą ponad 3,7 miliony osób ludność. Sammanlagt omfattar regionen en yta på drygt km² med en folkmängd över 3,7 miljoner. 5

6 Areas and population of the member of the EUROREGION POMERANIA Flächen und Einwohner der Mitglieder der EUROREGION POMERANIA Powierzchnia i ludność gmin członkowskich EUROREGIONU POMERANIA Ytor och invånare hos EUROREGION POMERANIAS medlemmar Members Mitglieder członkowie Medlemmar Area Fläche Powierzchni a Yta (km²) Population Einwohner Ludność Folkmängd Population density Bevölkerungsdichte Gęstość zaludnienia Befolkningstäthet (../km²) Association of Polish Local Authorities of the EUROREGION POMERANIA Verein der Polnischen Gemeinden der EUROREGION POMERANIA Stowarzyszenie Gmin Polskich EUROREGIONU POMERANIA Föreningen för polska kommuner i EUROREGION POMERANIA Association of Local Authorities Europaregion POMERANIA e.v. Kommunalgemeinschaft Europaregion POMERANIA e.v. Komunalny Związek Europaregion POMERANIA e.v. Kommunalförbundet Europaregion POMERANIA e.v Scania Association of Local Authorities Gemeindeverband Skåne Komunalny Związek Skåne Kommunförbundet Skåne EUROREGION POMERANIA

7 EUROREGION POMERANIA Halland Kronoberg Kalmar Blekinge Hässleh olm Helsingborg Kristianstad SKÅNE Lund Malmö Bornholm Rügen BALTIC SEA Stralsund Nordvorpommer n Greifswald Kolobrzeg Koszalin Ostvorpommer n Swinoujscie Mecklenburg-Vor pommern Uecker- Po lice Randow Zachodniopomorskie Voivodship Szczecin Stargard Szcz. Szcz ecinek Uckermark Schwedt Brandenburg Barnim Eberswalde Lubuskie Voivodship Wielkopolskie Voivodship Tow ns > Berlin Editing: Kommunalgemeinschaft POMERANIA e.v. 7

8 Aims, Tasks and Organisational Structure Co-operation in the EUROREGION POMERANIA aims at initiating joint activities for developing the region evenly and in a well-balanced manner and at bringing people and institutions of the territories concerned closer together. Principal ways to achieve these aims are: 1. Raising the standard of living of the people living in these territories, particularly by mutual assistence in economic investments and programmes, vocational education and training schemes, and programmes for fighting unemployment; 2. Supporting the ideals of European unity and international understanding; 3. Co-operation and exchange, between associations, scientists, trade associations, cultural ensembles and youth groups, particularly by encouraging those forms of co-operation and exchange that will serve for better mutual understanding between the populations of the border regions; 4. Maintenance and improvement of the protection of the environment; development of the rural areas; 5. Development and adaptation of the infrastructure to the needs of border-crossing and regional traffic; 6. Development of economic co-operation; exchange of know-how and transfer of technology; 7. Establishment of a complex information system for the exchange of data in the Euroregion; 8. Development of co-ordinated border-crossing regional planning; 9. Co-operation in fighting fires and natural disasters and in responding to averages; 10. Assistence in finding solutions to problems with border crossers. Ziele, Aufgaben und Organisationsstruktur Cele, zadania i struktura organizacyjna Mål, uppgifter och organisation Ziel der Zusammenarbeit in der EUROREGION POMERANIA ist die Aufnahme gemeinsamer Aktivitäten für eine gleichmäßige und ausgewogene Entwicklung der Region sowie zur Annäherung der Bewohner und Institutionen in den beteiligten Grenzgebieten. Erreicht wird das insbesondere durch: 1. Erhöhung des Lebensstandards der in der Region lebenden Bürger, insbesondere durch die gemeinsame Unterstützung von wirtschaftlichen Investitionen und Programmen, Berufsbildungsmaßnahmen und Programmen zur Bekämpfung der Arbeitslosigkeit; 2. Unterstützung der Ideen der europäischen Einheit und der internationalen Verständigung; 3. Zusammenarbeit und Austausch von Gesellschafts-, Wissenschafts-, Berufs-, Kultur- und Jugendgruppen insbesondere durch Unterstützung der Formen, die einem besseren gegenseitigen Kennenlernen der Bevölkerung der grenznahen Regionen dienen; 4. Erhaltung und Verbesserung des Umweltschutzes, Entwicklung des ländlichen Raumes; 5. Ausbau und Anpassung der Infrastruktur an die Bedürfnisse des Grenz- und Regionalverkehrs; 6. Entwicklung der wirtschaftlichen Zusammenarbeit, Austausch von Knowhow sowie Technologietransfer; 7. Einrichtung eines komplexen Informationssystems zum Datenaustausch in der Euroregion; 8. Entwicklung einer koordinierten grenzüber-greifenden Raumplanung; 9. Zusammenarbeit bei der Bekämpfung von Bränden und Folgen von Naturkatastrophen sowie in Havariesituationen; 10. Unterstützung bei der Lösung von Grenzgängerproblemen. Celem współpracy w EUROREGIONIE POMERANIA jest podejmowanie wspólnych działań dla równomiernego i zrównoważonego rozwoju Regionu oraz zbliżenia jego mieszkańców i instytucji; Cele te można osiągnąć w szczególności poprzez: 1. Podnoszenie poziomu życia obywateli mieszkających w Regionie, w szczególności poprzez wspólne wspieranie inwestycji i programów gospodarczych, szkoleń zawodowych oraz programów zmierzających do likwidacji bezrobocia; 2. Popieranie idei jedności europejskiej i międzynarodowego zrozumienia; 3. Współpracę i wymianę grup społecznych, naukowych, zawodowych, kulturalnych oraz młodzieżowych, a w szczególności tych jej form, które sprzyjają lepszemu wzajemnemu poznaniu społeczności zamieszkującej regiony przygraniczne; 4. Utrzymanie i poprawianie stanu środowiska naturalnego, rozwój rejonów wiejskich; 5. Rozbudowanie i dostosowanie infrastruktury do potrzeb ruchu granicznego i regionalnego; 6. Rozwój współpracy gospodarczej, wymiany know-how oraz transferu technologii; 7. Stworzenie kompleksowego systemu informacyjnego w celu wymiany danych w Euroregionie; 8. Rozwój skoordynowanego, transgranicznego planowania przestrzennego; 9. Współpracę w zakresie likwidacji pożarów i skutków klęsk żywiołowych oraz w sytuacjach awaryjnych; 10. Wspieranie przy rozwiązywaniu problemów związanych z przekraczaniem granicy. Målet för samarbetet inom EUROREGION POMERANIA är att starta gemensamma aktiviteter för en jämn och välbalanserad utveckling av regionen samt få invånare och institutioner i de deltagande gränsomådena att närma sig varandra. Detta uppnås framförallt genom: 1. att höja levadsstandarden för den i regionen bosatta befolkningen, i synnerhet genom gemensamt stöd av ekonomiska investeringar och program, åtgärder för yrkesutbildning och program för bekämpning av arbetslöshet; 2. att stödja idéerna för europeisk enhet och internationell förståelse; 3. samarbete och utbyte mellan samhälls-, vetenskaps-, yrkes-, kultur- och ungdomsgrupper, i synnerhet genom att främja de former som gynnar att människorna i de gränsnära regionerna lär känna varandra; 4. att upprätthålla och förbättra miljövården och utveckla landsbygden; 5. utbyggnad och anpassning av infrastrukturen till gräns- och regional-trafikens behov; 6. utveckling av det ekonomiska samarbetet samt utbyte av kunskaper och teknologi; 7. att etablera ett komplext informationssystem för datautbyte inom Euroregionen; 8. utveckling av en koordinerad samhällsplanering över gränserna; 9. samarbete vid bekämpning av bränder och följder av naturkatastrofer samt vid haverisituationer; 10. stöd vid lösning av problem gällande gränsgångare. 8

9 One of the important concerns of border-crossing co-operation is, for instance, creating better conditions for small-size and medium-size enterprises in the region. To this end, joint exhibitions, business fairs, achievements shows, border-crossing workshops and seminars, exchange of economyrelevant scientific findings, and measures of joint market analyses and marketing strategies shall be organised. In this context, rendering assistance in joint regional planning and promoting infrastructural projects are important fields of activity. In the field of protecting the environment, co-operation aims at extending co-ordination and harmonising measures taken for the conservation of nature. Proposals concerning the protection of the environment shall also help developing tourism by linking conservation of nature, protection of the environment, and tourism to each other in the interest of conserving the natural potentials of the region. In the field of education, German Polish grammar schools have been established, for instance. This helped setting up contacts between youth either side of the border, organising joint study and, a matter of particular importance, learning the language from each other and understanding the mentality of each other. In the EUROREGION POMERANIA there are regular meetings on a communal level. Representatives from the Polish, German and Swedish side work together in governmental and regional commitees and working groups. One of the aims of priority is initiating and co-ordinating projects and actions in the areas adjacent to the border. There is a considerable number of towns and communes twinned in the EUROREGION POMERANIA. Ein wichtiges Anliegen der grenzüberschreitenden Zusammenarbeit ist zum Beispiel die Schaffung besserer Voraussetzungen für kleine und mittlere Unternehmen in der Region. Zu diesem Zweck werden u.a. gemeinsame Ausstellungen, Messen, Leistungsschauen, grenzüberschreitende Workshops und Seminare, der Austausch von wirtschaftsnahen wissenschaftlichen Erkenntnissen sowie Maßnahmen für eine gemeinsame Marktforschung und Marketingstrategien durchgeführt. Ein wichtiges Betätigungsfeld hierbei ist die Unterstützung einer gemeinsamen Raumplanung sowie die Beförderung von Infrastrukturprojekten. Im Bereich des Umweltschutzes soll sich die Zusammenarbeit auf eine breite Abstimmung und Harmonisierung von Naturschutzmaßnahmen konzentrieren. Mit Vorschlägen zu Umweltschutzmaßnahmen soll gleichzeitig die Entwicklung des Tourismus unterstützt werden. So wird eine für die Erhaltung der Naturpotentiale der Region notwendige Verbindung zwischen Natur, Umweltschutz und Tourismus geschaffen. Im Bereich der Bildung wurden u.a. Deutsch-Polnische Gymnasien eingerichtet. Der Kontaktaufbau und das gemeinsame Lernen von Jugendlichen verschiedener Seiten der Grenzregion konnte damit einen Schritt weitergebracht werden. Ganz besonders wichtig ist das gegenseitige Erlernen der Sprache und das Verstehen der Mentalität der Partner untereinander. In der EUROREGION POMERANIA erfolgen regelmäßig Treffen auf kommunaler Ebene. Vertreter der polnischen, deutschen und schwedischen Seiten arbeiten gemeinsam in staatlichen und regionalen Ausschüssen und Arbeitsgruppen. Eines der vorrangigsten Ziele ist dabei die Initiierung und Abstimmung von Projekten und Handlungen im grenznahen Raum. Auf dem Gebiet der EUROREGION POMERANIA gibt es eine erhebliche Anzahl von Städteund Gemeindepartnerschaften. Jednym z istotnych zadań współpracy transgranicznej jest na przykład stworzenie lepszych warunków dla małych i średnich przedsiębiorstw w regionie. W tym celu organizowane są m.in. wspólne wystawy, targi, pokazy osiągnięć, transgraniczne warsztaty i seminaria, wymiana osiągnięć gospodarczych i naukowych oraz podejmowane są starania w celu wspólnego badania rynku i wdrażania strategii marketingowych. Istotnym polem działania w tym zakresie jest popieranie wspólnego planowania przestrzennego oraz wspieranie projektów dotyczących infrastruktury. Współpraca w zakresie ochrony środowiska powinna koncentrować się na szeroko zrozumianym uzgadnianiu i harmonizacji działań na rzecz ochrony przyrody. Dzięki propozycjom dotyczącym działań na rzecz ochrony środowiska wspierany ma być jednocześnie rozwój turystyki. W ten sposób stworzona zostanie niezbędna dla zachowania potencjałów naturalnych regionu łączność między nauką, ochroną środowiska i turystyką. W dziedzinie oświaty powstały m.in. polskoniemieckie gimnazja. Był to dalszy krok w kierunku nawiązywania kontaktów i wspólnej nauki młodzieży z różnych stron regionu granicznego. Szczególnie ważne jest opanowanie języka i wzajemne zrozumienie mentalności partnerów. Z tego też powodu wymiana uczniów oraz wspólne zajęcia z dziećmi i młodzieżą odgrywają w EUROREGIONIE POMERANIA dużą rolę. W EUROREGIONIE POMERANIA regularnie odbywają się spotkania na płaszczyźnie komunalnej. Przedstawiciele z polskiej, niemieckiej i szwedzkiej strony pracują wspólnie w państwowych i regionalnych komisjach i grupach roboczych. Jednym z najbardziej priorytetowych celów jest zainicjowanie i uzgodnienie projektów i działań na terytorium przygranicznym. Na terenie EUROREGIONU POMERANIA istnieje wiele związków partnerskich między miastami i gminami. En viktig angelägenhet för det gränsöverskridande samarbetet är till exempel att skapa bättre förutsättningar för små och medelstora företag i regionen. I detta syfte kommer bl.a. gemensamma utställningar, mässor, produktvisningar, gränsöverskridande workshops och seminarier, utbyte av vetenskapliga rön inom näringslivet samt åtgärder för gemensam marknadsundersökning och marknadsföring att genomföras. Ett viktigt verksamhetsområde härvidlag är att stödja en gemensam samhällsplanering samt främja infrastrukturprojekt. Samarbetet inom miljöskydd ska koncentreras till en bred samordning och harmonisering av naturskyddsåtgärder. Genom förslag till miljöskyddsåtgärder ska samtidigt utveckling inom turism stödjas. Därmed skapas en för bevarandet av regionens naturresurser nödvändig koppling mellan natur, miljöskydd och turism. Inom utbildningsområdet har bl.a. tyskpolska gymnasieskolor inrättats. Detta innebär ett framsteg för ungdomar i gränsregionens olika delar när det gäller utveckling av kontakter och gemensamt lärande. Särskilt viktigt är ömsesidig inlärning av varandras språk och förståelse för varandras mentalitet. Därför spelar elevutbyte och gemensamt barn- och ungdomsarbete i EUROREGION POMERA- NIA en viktig roll. Inom EUROREGION POMERANIA sker regelbundet möten på den kommunala nivån. Representanter för den polska, svenska och tyska sidan arbetar gemensamt i statliga och regionala utskott och arbetsgrupper. En viktig uppgift här är att initiera och samordna projekt och verksamheter inom euroregionen. Inom EUROREGION POMERANIAS område finns ett betydande antal vänortsförbindelser. 9

10 Organisational structure of the EUROREGION POMERANIA Organisationsstruktur der EUROREGION POMERANIA Struktura organizacyjna EUROREGIONU POMERANIA EUROREGION POMERANIAS organisation Members / Mitglieder / Członkowie / Medlemmar Association of Local Authorities POMERANIA e.v. Kommunalgemeinschaft Europaregion POMERANIA e.v. Komunalny Związek Europaregion POMERANIA Kommunalförbundet POMERANIA e.v. City of Szczecin Stadt Szczecin Miasto Szczecin Staden Szczecin Association of Polish Local Authorities of the Euroregion POMERANIA Verein der Polnischen Gemeinden der Euroregion POMERANIA Stowarzyszenie Gmin Polskich Euroregionu POMERANIA Föreningen för polska kommuner i EUROREGION POMERANIA Scania Association of Local Authorities Gemeindeverband Skåne Komunalny Związek Gmin Skanii Kommunförbundet Skåne Löcknitz Szczecin Lund 12 Members of Council / Ratsmitglieder / członków / rådsledamöter 12 Members of Council / Ratsmitglieder / członków / rådsledamöter 12 Members of Council / Ratsmitglieder / członków / rådsledamöter Council of the EUROREGION / Rat der EUROREGION / Rada EUROREGIONU / EUROREGIONENS råd (36 Members of Council / Ratsmitglieder / członków / rådsledamöter) Präsident Prezydent President Presidency / Präsidium / Prezydium / Presidium Secretary / Sekretär / Sekretariat / Sekreterare 10

11 Economy and Infrastructure The EUROREGION POMERANIA has the function of an international region for transit and communication. It is a turntable of important routes of transport extending beyond its own limits, between Scandinavia and Southern Europe, as well as between Western and Eastern Europe. The situation of the EUROREGION POMERANIA with respect to the flows of traffic in the region of the Baltic Sea is favourable for the economic development of the region. The regional sea ports and inland ports, as Helsingborg (S), Malmö (S), Trelleborg (S), Ystad (S), Åhus (S), Szczecin (PL), Swinoujscie (PL), Police (PL), Sassnitz/Mukran (D), Stralsund (D), Schwedt/Oder (D) and Eberswalde (D) are of major importance in this context. Across the Baltic Sea passengers and goods are chiefly transported via combination ferry links. There are also some regional airports, as Szczecin-Goleniów (PL) and Malmö (S), mainly for passenger transport. Border-crossing overland transport of goods is mainly effected by road transport. Contrary to the well developed road and railway network in Skåne, the German and Polish parts of the EUROREGION POMERANIA are considerably lagging behind in the development of infrastructure, because of decades of neglect of the economic development of the German Polish border region. The international exchange of goods of the regional economy takes place to a considerable extent between German, Swedish and Polish regions of the EUROREGION POMERANIA. This has become manifest by Swedish investments in Germany or German and Swedish investments in Poland. Wirtschaft und Infrastruktur Gospodarka i infrastruktura Näringsliv och infrastruktur Das Gebiet der EUROREGION POMERANIA erfüllt die Funktion einer internationalen Transit- und Kommunikationsregion. Die Region ist Drehscheibe für wichtige Transportwege von überregionaler Bedeutung sowohl zwischen Skandinavien und Südeuropa als auch zwischen Westund Osteuropa. Die günstige Lage der EUROREGION POMERANIA in Bezug auf die Verkehrsströme im Ostseeraum ist eine Stärke, die sich auf die wirtschaftliche Entwicklung der Region entscheidend auswirkt. Eine große Rolle spielen dabei die regionalen See- und Binnenhäfen wie z.b. in Helsingborg (S), Malmö (S), Trelleborg (S), Ystad (S), Åhus (S), Szczecin (PL), Swinoujscie (PL), Police (PL), Sassnitz/Mukran (D), Stralsund (D), Schwedt/Oder (D) und Eberswalde (D). Über die Ostsee erfolgt der Personen- und Gütertransport hauptsächlich auf kombinierten Fährverbindungen. Vorrangig für den internationalen Personenverkehr stehen ebenfalls einige regionale Flughäfen, z.b. in Szczecin-Goleniów (PL) und Malmö (S) zur Verfügung. Landseitig erfolgt der grenzüberschreitende Wirtschaftsverkehr in erster Linie über das Straßennetz. Gegenüber dem gut ausgebauten Straßen- und Eisenbahnnetz in Skåne haben die deutschen und polnischen Gebiete der EUROREGION POMERANIA teilweise noch einen erheblichen infrastrukturellen Nachholbedarf. Ursache dafür ist die jahrzehntelange Vernachlässigung der wirtschaftlichen Entwicklung des deutschpolnischen Grenzgebietes. Der internationale Warenaustausch der regionalen Wirtschaft erfolgt zu erheblichen Anteilen zwischen den beteiligten deutschen, schwedischen und polnischen Gebieten der EUROREGION POMERANIA. Das wird z.b. durch schwedische Investitionen in Deutschland oder deutsche und schwedische Investitionen in Polen dokumentiert. Obszar EUROREGIONU POMERANIA pełni istotną funkcję w międzynarodowym transporcie i ruchu tranzytowym. W regionie krzyżują się ważne drogi komunikacyjne o znaczeniu ponadregionalnym łączące wschód i zachód Europy jak również Skandynawię z Europą południową. Korzystne położenie EUROREGIONU POMERANIA w odniesieniu do głównych tras komunikacyjnych w rejonie Morza Bałtyckiego jest czynnikiem, który ma decydujący wpływ na rozwój gospodarczy całego regionu. Ważną rolę odgrywają tu morskie i śródlądowe porty takie jak Helsingborg (S), Malmö (S), Trelleborg (S), Ystad (S), Åhus (S), Szczecin (PL), Świnoujście (PL), Police (PL), Sassnitz/Mukran (D), Stralsund (D), Schwedt/Oder (D) i Eberswalde (D). Transport pasażerski i towarowy przez Bałtyk odbywa się głównie przy pomocy połączeń promowych. W międzynarodowym ruchu pasażerskim są do dyspozycji regionalne porty lotnicze Szczecin-Goleniów oraz Malmö. W transporcie lądowym transgraniczne kontakty gospodarcze odbywają się głównie poprzez sieć dróg. W porównaniu do dobrze rozwiniętej sieci drogowej i kolejowej Skanii polska i niemiecka część EUROREGIONU POMERANIA jest infrastrukturalnie niedoinwestowana. Powodem tego jest wieloletnie zaniedbanie gospodarczego rozwoju polsko-niemieckiego pogranicza. Międzynarodowa wymiana handlowa w gospodarce regionu odbywa się w większej części pomiędzy polskimi, niemieckimi i szwedzkimi obszarami wchodzącymi w skład EUROREGIONU POMERANIA. Potwierdzają to np. szwedzkie inwestycje w Niemczech czy niemieckie i szwedzkie inwestycje w Polsce. EUROREGION POMERANIAS område fungerar som en internationell transit- och kommunikationsregion. Regionen är ett nav för viktiga transportvägar av överregional betydelse både mellan Skandinavien och Sydeuropa och mellan Väst- och Östeuropa. EUROREGION POMERANIAS gynsamma läge för trafikflödena i Östersjöområdet är en styrka som har en avgörande betydelse för regionens utveckling. En stor roll spelar i detta sammanhang de regionala kust- och insjöhamnarna som exempelvis Helsingborg (S), Malmö (S), Trelleborg (S), Ystad (S), Åhus (S), Szczecin (PL), Swinoujscie (PL), Police (PL), Sassnitz/Mukran (D), Stralsund (D), Schwedt/Oder (D) und Eberswalde (D). Person- och godstrafiken över Östersjön sker huvudsakligen via kombinerade färjeförbindelser. För den internationella persontrafiken står även några regionala flygplatser till förfogande, t.ex. Szczecin-Goleniów (PL) och Malmö (S). På land sker den gränsöverskridande näringstrafiken i första hand med bil. Jämfört med det välutbyggda väg- och järnvägsnätet i Skåne har de tyska och polska regionerna inom EUROREGION POMERANIA delvis åtskilligt att ta igen. Det beror på att den ekonomiska utvecklingen i det tysk-polska gränsområdet försummats under många årtionden. Det internationella varuutbytet mellan de regionala näringsliven sker i stor utsträckning mellan de i EUROREGION POMERANIA engagerade tyska, svenska och polska områdena. Detta dokumenteras t.ex. genom svenska investeringar i Tyskland och tyska och svenska investeringar i Polen. 11

12 There are good prospects of developing co-operation, particularly in the fields of economy, traffic, regional planning, regional marketing and bordercrossing points. Important branches of the economy of the region are maritime industries, particularly ship building, e. g., in Szczecin (PL) or in Stralsund (D), agriculture and food industry, pharmaceutical industry, timber and paper industry, e. g., in Åstorp (S), in Bromölla (S) or in Schwedt/Oder (D), chemical industry, e. g. in Police (PL), electrical engineering industry, and car industry. Tourism is of particular importance in the EUROREGION POMERANIA. Owing the scenic beauty, little environmental burdens and common aspects of history and culture, e. g., the history of the Hanse, a large number of palaces and castles, the region is very attractive for tourists. This is reflected in two-digit growth rates in the turnover of the tourist trade. However, the rate of benefiting from the capacities offered to the tourists greatly depends on the season. For this reason, the regional tourist trade needs joint solutions for ways to extend the main season and for opportunities to practise leisure time activities independently on the weather conditions. Three universities, in Greifswald (D), Szczecin (PL), and in Lund (S), as well as a number of advanced technical colleges are evidence for the high economy-related potential of knowlegde in the EUROREGION POMERANIA. The universities are both important carriers of know-how and employers. The infrastructure of communication in the region is relatively well developed, thus providing favourable conditions for modern services to be offered. The development of the economy and of the economy-related infrastructure, but also of the fields of ecology, education and culture, is supported by a number of European and national development programmes, e. g., the European development programmes INTERREG II, III and PHARE-CBC. Besonders auf den Gebieten der Wirtschaft, des Verkehrs, der Raumplanung, des Regionalmarketings und der Grenzübergänge sollen die Möglichkeiten der Zusammenarbeit zunehmend genutzt werden. Wichtige Wirtschaftsbranchen der Region sind die maritime Wirtschaft, besonders der Schiffbau, z.b. in Szczecin (PL) oder in Stralsund (D), die Landwirtschaft und Lebensmittelindustrie, die Arzneimittelindustrie, die Holz- und Papierindustrie, z.b. in Åstorp (S), in Bromölla (S) oder in Schwedt/Oder (D), die chemische Industrie, z.b. in Police (PL), sowie der Elektromaschinen- und Fahrzeugbau. Eine besonders wichtige Rolle in der EUROREGION POMERANIA spielt der Tourismus. Durch die landschaftliche Schönheit, die geringe Umweltbelastung sowie durch die historisch-kulturellen Gemeinsamkeiten (z.b. die Geschichte der Hanse, eine große Anzahl von Schlössern und Burgen usw.) ist die Region touristisch sehr attraktiv. Das schlägt sich in zweistelligen Zuwachsraten bei der Umsatzentwicklung des Fremdenverkehrs nieder. Allerdings ist die Auslastung der Kapazitäten sehr saisonabhängig. Aus diesem Grund ist es notwendig, daß die regionale Tourismuswirtschaft gemeinsame Lösungen für saisonverlängernde Maßnahmen und witterungsunabhängige Freizeitangebote findet. Das Vorhandensein von drei Universitäten in Greifswald (D), in Szczecin (PL) und in Lund (S) sowie einer Reihe von Fachhochschulen beweist das hohe wirtschaftsnahe Wissenspotential der Region. Diese Universitäten sind wichtige Know-how- Träger und Arbeitgeber in der EUROREGION POMERANIA. Die Kommunikationsinfrastruktur der Region ist verhältnismäßig gut ausgebaut und bietet günstige Voraussetzungen für moderne Dienstleistungensangebote. Die Entwicklung der Wirtschaft und der wirtschaftsnahen Infrastruktur aber auch der Bereiche Umwelt sowie Bildung und Kultur wird durch eine Reihe von europäischen und nationalen Förderprogrammen unterstützt. Beispiele dafür sind die EU-Förderprogramme INTERREG II, III und PHARE-CBC. Szczególnie w dziedzinie gospodarki, transportu, planowania przestrzennego, regionalnej promocji gospodarczej oraz przejść granicznych potencjał współpracy powienien zostać jednak jeszcze silniej wykorzystany. Przeważające gałęzie gospodarki w regionie to gospodarka morska, szczególnie przemysł stoczniowy, np. w Szczecinie (PL) czy w Stralsundzie (D), rolnictwo, przemysł spożywczy, leczniczy, drzewny i papierowy, np. w Åstorp (S), Bromölla (S) i Schwedt n. Odrą (D), przemysł chemiczny, np. w Policach (PL), oraz przemysł elektromaszynowy i samochodowy. Ważną rolę w EUROREGIONIE POMERANIA odgrywa turystyka. Piękno krajobrazu, małe zanieczyszczenie środowiska oraz wspólne aspekty historyczno-kulturalne (np. historia Hanzy, duża ilość zamków i zabytkowych pałaców) czynią ten region turystycznie bardzo atrakcyjnym. Dowodzi tego dwucyfrowa stopa wzrostu obrotu przemysłu turystycznego. Wykorzystanie jego potencjału jest jednak uzależnione od sezonu. Z tego powodu niezbędne jest znalezienie wspólnych rozwiązań w celu uniezależnienia turystyki od sezonu i warunków pogodowych. Istnienie trzech uniwersytetów: w Greifswaldzie (D), Szczecinie (PL) i Lund (S) jak również szeregu innych szkół wyższych udowadnia wysoki naukowy potencjał regionu. Wspomniane uniwersytety są ważnymi ośrodkami know-how i pracodawcami EUROREGIONU POMERANIA. Infrastruktura komunikacyjna regionu jest stosunkowo dobrze rozbudowana i oferuje dobre warunki dla nowoczesnych usług. Rozwój gospodarki i zbliżonej do niej infrastruktury, jak również sfery środowiska naturalnego oraz oświaty i kultury wspierane są przez szereg europejskich i narodowych programów. Ich przykładem mogą być programy pomocowe UE INTERREG II, III oraz PHARE-CBC. Möjligheterna till samarbete ska i ökad omfattning utnyttjas särskilt på det ekonomiska planet, inom trafiksektorn, regionalplaneringen, regionala marknadsföringen och gränsövergångarna. Viktiga näringslivsbranscher inom regionen är den maritima näringen, särskilt skeppsbyggeri, t.ex. i Szczecin (PL) eller i Stralsund (D), lantbruks- och livsmedelsindustrin, läkemedelsindustrin, trä- och pappersindustrin, t.ex. i Åstorp (S), i Bromölla (S) eller i Schwedt/Oder (D), den kemiska industrin, t.ex. i Police (PL) samt tillverkningen av elektriska maskiner och fordon. Turismen har en särskilt viktig roll inom EUROREGION POMERANIA. På grund av det vackra landskapet, den ringa miljöbelastningen samt den historisk-kulturella samhörigheten (t.ex. Hansan, ett stort antal slott och borgar etc.) är regionen mycket attraktiv för turism. Detta visar sig i en tvåsiffrig tillväxttakt när det gäller turismens omsättning. Visserligen är beläggningen i hög grad säsongsbetingad. Därför krävs det att den regionala turistnäringen hittar gemensamma lösningar för att förlänga säsongen och erbjuda väderoberoende fritidsaktiviteter. Förekomsten av tre universitet i Greifswald (D), i Szczecin (PL) och i Lund (S) samt ett antal fackhögskolor är ett bevis på den stora ekonomiska kunskapspotentialen inom regionen. Dessa universitet är viktiga kunskapsbärare och arbetsgivare inom EUROREGION POMERANIA. Infrastrukturen för kommunikation i regionen är relativt väl utbyggd och erbjuder gynnsamma förutsättningar för en modern servicenäring. Utvecklingen av näringslivet och dess näraliggande infrastruktur samt områden som miljö, utbildning och kultur får stöd av en rad olika europeiska och nationella program, som t.ex. EU-programmen INTER- REG II, III och PHARE-CBC. 12

13 Potentials of the Euroregion POMERANIA The region disposes of a considerable development potential, e. g., the percentage of the younger age groups of the population the existing educational institutions, particularly those of closer relationship to the economy the potential of qualified employable people a relativly unused natural potential and low environmental burden favourable conditions for tourism existing infrastructure and possibilities of developing the infrastructure for industry and tourism agricultural and forestry produktion, including processing and converting of agricultural and forest products the geographical situation of the region favourable for the traffic from North to South and East to West and vice versa. It will help accelerating development, particularly after constructing new traffic routes, e. g., the motorway along the Baltic sea coast with feeder roads and combination ferry connections. An improved infrastructure will give a boost to the economic development. Conceivable projects could be, for instance, trans-national development of innovative, ecology-oriented technologies and services. Apart from the favourable geographical situation of the region on an European scale, the relatively low ecological burden is one of the most important attractive factors of the EUROREGION. The development of economy and tourism should therefore be oriented to the environmental structures and take these structures into consideration with a view to conserve intact nature. In addition to that, the cultural opportunities offered in the major cities should be enlarged. Potentiale der Euroregion POMERANIA Die Region verfügt über erhebliche Entwicklungspotentiale. Hierfür seien als Beispiele genannt: der Anteil der jungen Bevölkerung vorhandene, insbesondere wirtschaftsnahe Bildungseinrichtungen das Vorhandensein qualifizierter Erwerbsfähiger das relativ unverbrauchte Naturpotential und geringe Umweltbelastung günstige Voraussetzungen für den Fremdenverkehr verfügbare und ausbaubare Infrastrukturen für Gewerbe und touristische Nutzungsmöglichkeiten land- und forstwirtschaftliche Produktion in Verbindung mit der Weiterverarbeitung und Veredelung die günstige geographische Lage der Region für den Nord-Süd- und Ost-West- Verkehr, die sich besonders nach dem Ausbau weiterer Verkehrswege (z.b. Ostseeautobahn mit Zubringern, kombinierte Fährverbindungen) entwicklungsbeschleunigend auswirkt Durch die Verbesserung der Verkehrsinfrastruktur ergeben sich wichtige Impulse für die wirtschaftliche Entwicklung. Denkbar sind z.b. transnationale Entwicklungen im Bereich innovativer, ökologieorientierter Technologien und Dienstleistungen. Neben der herrvorragenden geographischen Lage der Region in Europa ist die verhältnismäßig geringe Belastung der Umwelt eine der bedeutendsten Faktoren für die Attraktivität der EUROREGION. Die Entwicklung der Wirtschaft und des Tourismusangebotes sollte sich deshalb an den Umweltstrukturen orientieren und im Interesse der Erhaltung einer intakten Natur auf sie Rücksicht nehmen. In Ergänzung dazu sind die kulturellen Angebote, besonders in den größeren Städten, zu erweitern. Potencjał Euroregionu POMERANIA Region dysponuje znacznym potencjałem rozwojowym. Wymienić można tu następujące przykłady: odsetek ludzi młodych w społeczeństwie istniejące już i związane z gospodarką placówki oświatowe istnienie wykwalifikowanej grupy osób zdolnych do pracy korzystne warunki dla ruchu turystycznego istniejąca i możliwa do rozbudowy infrastruktura do prowadzenia działalności gospodarczej oraz możliwości jej wykorzystania dla celów turystycznych produkcja rolna i leśna w połączeniu z dalszym przerobem i uszlachetnianiem położenie geograficzne regionu, korzystne pod względem komunikacji w kierunkach północ-południe i wschódzachód, i przyczyniające się do przyspieszenia rozwoju po rozbudowie dalszych szlaków komunikacyjnych (np. Autostrada Bałtycka wraz z drogami doprowadzającymi, kombinowane połączenia promowe) Poprzez poprawę infrastruktury komunikacyjnej powstaną ważne bodźce dla rozwoju gospodarczego. Możliwy jest np. międzynarodowy rozwój w dziedzinie innowacyjnych i proekologicznych technologii i usług. Prócz doskonałego położenia geograficznego regionu w Europie jednym z najbardziej znaczących czynników atrakcyjności EUROREGIONU jest stosunkowo niewielkie zanieczyszczenie środowiska. Z tego też powodu rozwój gospodarki i oferty turystycznej powinien orientować się na strukturach środowiska i uwzględnić środowisko w interesie zachowania natury w stanie nienaruszonym. W uzupełnieniu do powyższego należałoby rozszerzyć, szczególnie w dużych miastach, ofertę kulturalną. EUROREGION POMERANIAS potential Euroregionen förfogar över betydande utvecklingspotentialer. Som exempel kan nämnas: Andelen unga i befolkningen befintliga utbildningsinstitutioner, i synnerhet näringslivsnära befintlig kvalificerad arbetskraft relativt orörda naturresurser och liten miljöbelastning gynnsamma förutsättningar för turism tillgänglig och utbyggbar infrastruktur för näringsliv och turism jord- och skogsbruk i förening med förädling regionens gynnsamma geografiska läge för nord-sydlig och väst-östlig kommunikation som särskilt efter utbyggnad av ytterligare vägar (t ex Ostseeautobahn med tillfartsvägar, kombinerade färjeförbindelser) kommer att påskynda utvecklingen. Förbättring av infrastrukturen kommer att resultera i viktiga impulser för näringslivsutveckling. Tänkbart är t.ex. en transnationell utveckling av innovativ, miljöorienterad teknik och service. Förutom regionens utmärkta läge är den relativt låga miljöbelastningen en av de viktigaste faktorerna för euroregionens attraktivitet. Utvecklingen av näringslivet och det turistiska utbudet bör därför anpassas till miljöstrukturen och ta hänsyn till intresset av att bevara en intakt natur. Som supplement bör det kulturella utbudet framför allt i större städer utvidgas. 13

14 Addresses/Adressen/Adresy/Adresser: Sekretariat EUROREGIONU POMERANIA Al. Wojska Polskiego 164 PL Szczecin tel.: fax: Urząd Miejski Pl. Armii Krajowej 1 PL Szczecin tel.: fax: Web: Stowarzyszenie Gmin Polskich Euroregionu POMERANIA Al. Wojska Polskiego 164 PL Szczecin tel.: fax: Web: Kommunalgemeinschaft Europaregion POMERANIA e.v. E.-Thälmann-Str. 4 D Löcknitz tel.: fax: Web: Kommunförbundet Skåne Box 53, Baravägen 1 S Lund tel.: fax: Web: 14

15 NOTIZEN: Impressum Herausgeber: EUROREGION POMERANIA Redaktion: Druck: Kommunalgemeinschaft POMERANIA e.v. E.-Thälmann-Str. 4 D Löcknitz Konzepta GmbH Schenkenberger Str. 45 c D Prenzlau 15

16

TRANSGRANICZNA WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO

TRANSGRANICZNA WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO TRANSGRANICZNA WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO Szczególne położenie geopolityczne Województwa Zachodniopomorskiego: usytuowanie nad brzegiem Morza Bałtyckiego bliskość zachodniej

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII W POLSCE I W NIEMCZECH - WPROWADZENIE Erneuerbare Energiequellen in Polen und in Deutschland eine Einführung

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII W POLSCE I W NIEMCZECH - WPROWADZENIE Erneuerbare Energiequellen in Polen und in Deutschland eine Einführung ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII W POLSCE I W NIEMCZECH - WPROWADZENIE Erneuerbare Energiequellen in Polen und in Deutschland eine Einführung BMUB, 9 Dezember 2014 Zainstalowana moc - Energia wiatrowa Installierte

Bardziej szczegółowo

ANLAGEN UND AKTIVITÄTEN DES SEEHAFENS SWINOUJSCIE

ANLAGEN UND AKTIVITÄTEN DES SEEHAFENS SWINOUJSCIE Vortrag (4) ANLAGEN UND AKTIVITÄTEN DES SEEHAFENS SWINOUJSCIE Marek Trojnar, Swinoujscie 33 Komplex der Häfen in Szczecin und Świnoujście Strategische Lage Der kürzeste Weg aus Skandinavien nach Südeuropa

Bardziej szczegółowo

WIZYTA STUDYJNA WE FRANKFURCIE N. ODRĄ / SŁUBICACH STUDIENBESUCH IN FRANKFURT (O) / SLUBICE 12-14 LUTY / FEBRUAR 2014

WIZYTA STUDYJNA WE FRANKFURCIE N. ODRĄ / SŁUBICACH STUDIENBESUCH IN FRANKFURT (O) / SLUBICE 12-14 LUTY / FEBRUAR 2014 PRACTPLANT WIZYTA STUDYJNA WE FRANKFURCIE N. ODRĄ / SŁUBICACH STUDIENBESUCH IN FRANKFURT (O) / SLUBICE 12-14 LUTY / FEBRUAR 2014 Projekt PRACTPLANT (nr projektu 0855.01.J2.2.280813.1.10) jest dofinansowany

Bardziej szczegółowo

BRAK POŁĄCZEŃ TRANSGRANICZNYCH HAMULCEM ROZWOJU GOSPODARCZEGO REGIONU NA PRZYKŁADZIE KOSTRZYNA NAD ODRĄ

BRAK POŁĄCZEŃ TRANSGRANICZNYCH HAMULCEM ROZWOJU GOSPODARCZEGO REGIONU NA PRZYKŁADZIE KOSTRZYNA NAD ODRĄ BRAK POŁĄCZEŃ TRANSGRANICZNYCH HAMULCEM ROZWOJU GOSPODARCZEGO REGIONU NA PRZYKŁADZIE KOSTRZYNA NAD ODRĄ MANGELNDE GRENZÜBERGÄNGE ALS DIE BREMSE DER WIRTSCHAFTLICHEN ENTWICKLUNG DER REGION AUF BEISPIEL

Bardziej szczegółowo

Nahverkehr ohne Grenzen Gemeinsamer Vortrag DB Netz AG und PKP PLK S.A. Ruch regionalny bez granic Wspólna prezentacja DB Netz AG i PKP PLK S.A.

Nahverkehr ohne Grenzen Gemeinsamer Vortrag DB Netz AG und PKP PLK S.A. Ruch regionalny bez granic Wspólna prezentacja DB Netz AG i PKP PLK S.A. Nahverkehr ohne Grenzen Gemeinsamer Vortrag DB Netz AG und PKP PLK S.A. Ruch regionalny bez granic Wspólna prezentacja DB Netz AG i PKP PLK S.A. DB Netz AG/PKP PLK S.A. Arvid Kämmerer/Ireneusz Kluczyk

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Procedure 2(b) (obvious errors in a number of language versions)

Procedure 2(b) (obvious errors in a number of language versions) 099469/EU XXIV. GP Eingelangt am 28/11/12 COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION Brussels, 28 November 2012 Interinstitutional File: 2007/0098 (COD) 13038/1/12 REV 1 JUR 442 TRANS 264 CODEC 2005 LEGISLATIVE ACTS

Bardziej szczegółowo

Digitalizacja szlaku konnego w Borach Dolnośląskich i jego promocja. Digitalisierung Reitwege in Bory Dolnośląskie und deren Werbung

Digitalizacja szlaku konnego w Borach Dolnośląskich i jego promocja. Digitalisierung Reitwege in Bory Dolnośląskie und deren Werbung Digitalizacja szlaku konnego w Borach Dolnośląskich i jego promocja Digitalisierung Reitwege in Bory Dolnośląskie und deren Werbung Konferencja organizowana w ramach projektu Digitalizacja szlaku konnego

Bardziej szczegółowo

Demographischer Wandel in Polen, Deutschland und Europa. Przemiany demograficzne w Polsce, Niemczech i Europie. Interdisciplinary Polish Studies 2

Demographischer Wandel in Polen, Deutschland und Europa. Przemiany demograficzne w Polsce, Niemczech i Europie. Interdisciplinary Polish Studies 2 Demographischer Wandel in Polen, Deutschland und Europa Przemiany demograficzne w Polsce, Niemczech i Europie Interdisciplinary Polish Studies 2 Tim Buchen, Dagmara Jajeśniak-Quast, Mark Keck-Szajbel,

Bardziej szczegółowo

MORO D-PL-Wettbewerb Konferenz

MORO D-PL-Wettbewerb Konferenz MORO D-PL-Wettbewerb Konferenz Dirk Benofsky () Berlin 14./15.10.2014 1 Inhalt 1 2 der EURO-NEISSE-Tickets 4 und Preise 5 6 7 / Handlungsbedarf Treść 1 2 Biletu Euro-Nysa 4 i ceny 5 6 7 / obszary wymagające

Bardziej szczegółowo

Transgraniczny Region Metropolitalny Szczecina Grenzüberschreitenden Metropolregion Szczecin Planowanie Przestrzenne/ Raumplanung

Transgraniczny Region Metropolitalny Szczecina Grenzüberschreitenden Metropolregion Szczecin Planowanie Przestrzenne/ Raumplanung Polsko-niemiecka Konferencja Przestrzeń bez granic Deutsch-polnische Konferenz Raum ohne Grenzen Berlin, 14/15.10.2014 Transgraniczny Region Metropolitalny Szczecina Grenzüberschreitenden Metropolregion

Bardziej szczegółowo

Wspólny bilet Gorzów Wlkp. Berlin Gemeinsames Ticket Gorzów Wlkp.-Berlin

Wspólny bilet Gorzów Wlkp. Berlin Gemeinsames Ticket Gorzów Wlkp.-Berlin Wspólny bilet Gorzów Wlkp. Berlin Gemeinsames Ticket Gorzów Wlkp.-Berlin Zdefiniowane potrzeby: Definierte Bedürfnisse: Koniecznośd promocji wymiany turystycznej między województwem lubuskim a Berlinem

Bardziej szczegółowo

Ewa Lewoczko Wspólny Sekretariat Techniczny INTERREG IV A w Löcknitz Joint Technical Secretariat INTERREG IV A in Löcknitz

Ewa Lewoczko Wspólny Sekretariat Techniczny INTERREG IV A w Löcknitz Joint Technical Secretariat INTERREG IV A in Löcknitz Program Operacyjny Celu 3 Europejska Współpraca Terytorialna - Współpraca Transgraniczna Krajów Meklemburgia-Pomorze Przednie/Brandenburgia i Rzeczpospolitej Polskiej (Województwo Zachodniopomorskie) 2007-2013

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland OECD Przegląd krajowej polityki miejskiej National Urban Policy Review of Poland 17-19 19 March 2010 ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland Zygmunt Ziobrowski Instytut Rozwoju Miast The

Bardziej szczegółowo

Steuerberaterin Ria Franke

Steuerberaterin Ria Franke Polnische Arbeitnehmer mit Wohnsitz in Polen Polscy pracownicy z miejscem zamieszkania w Polsce Steuerberaterin Ria Franke Verdienst > 450 / Monat Wynagrodzenie > 450 /miesięcznie Entscheidung über die

Bardziej szczegółowo

ASTERN BORDERIAND OF ENLARGED EUROPEAN UNION

ASTERN BORDERIAND OF ENLARGED EUROPEAN UNION ASTERN BORDERIAND OF ENLARGED EUROPEAN UNION COMPETITIUENESS FACTORS Editedby Eufemia Teichmann WARSAW SCHOOL OF ECONOMICS WARSAW 2006 Spis treści Przedmowa 9 Część I CZYNNIKI I OGRANICZENIA KONKURENCYJNEGO

Bardziej szczegółowo

www.mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl www.jezyki-mniejszosci.pl

www.mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl www.jezyki-mniejszosci.pl www.mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl www.jezyki-mniejszosci.pl Polski system oświaty umożliwia uczniom należącym do mniejszości narodowych i etnicznych podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej,

Bardziej szczegółowo

Arbeitnehmerfreizügigkeit zwischen Deutschland und Polen. Swobodny przepływ pracowników między Polską a Niemcami. Interdisciplinary Polish Studies 1

Arbeitnehmerfreizügigkeit zwischen Deutschland und Polen. Swobodny przepływ pracowników między Polską a Niemcami. Interdisciplinary Polish Studies 1 Arbeitnehmerfreizügigkeit zwischen Deutschland und Polen Swobodny przepływ pracowników między Polską a Niemcami Interdisciplinary Polish Studies 1 Dagmara Jajeśniak-Quast, Laura Kiel, Marek Kłodnicki (Hg./red.)

Bardziej szczegółowo

Futuro. design by Przemysław Mac Stopa

Futuro. design by Przemysław Mac Stopa design by Przemysław Mac Stopa PL / EN / DE / Optymalizacja powierzchni biurowej i tym samym kosztów biura jest kluczowa. Wyzwaniem jest jednak połączenie tego wymagania z utrzymaniem wysokiego komfortu

Bardziej szczegółowo

Seminarium / Seminar Rolnictwo ekologiczne produkcja roślinna Ökolandbau Schwerpunkt Pflanzenproduktion

Seminarium / Seminar Rolnictwo ekologiczne produkcja roślinna Ökolandbau Schwerpunkt Pflanzenproduktion Seminarium / Seminar Rolnictwo ekologiczne produkcja roślinna Ökolandbau Schwerpunkt Pflanzenproduktion Kowary, 19-20.05.2011 Dolnośląsko-Saksońska Akademia Rolnictwa i Ochrony Środowiska Niederschlesisch-Sächsische

Bardziej szczegółowo

Współpraca transgraniczna samorządów. Razem dla pogranicza Dolny Śląsk Saksonia. Grenzübergreifende kommunale Zusammenarbeit

Współpraca transgraniczna samorządów. Razem dla pogranicza Dolny Śląsk Saksonia. Grenzübergreifende kommunale Zusammenarbeit Współpraca transgraniczna samorządów terytorialnych Razem dla pogranicza Dolny Śląsk Saksonia Gemeinsam für den Grenzraum Niederschlesien Sachsen Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków

Bardziej szczegółowo

Einkommensteuergesetz Körperschaftsteuergesetz Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Einkommensteuergesetz Körperschaftsteuergesetz Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych Zweisprachige Textausgabe Tekst dwuj zyczny Einkommensteuergesetz Körperschaftsteuergesetz Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych T umaczenie Rödl &

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) www.viaregiaplus.eu

Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) www.viaregiaplus.eu Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) THE ANALYSIS CONCERNING THE DESIGNATION OF THE ROUTE THAT INTEGRATES THE SOUTH OF THE LOWER SILESIA PROVINCE TOGETHER WITH NORTH - SOUTHLINKS Analiza

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

AIP VFR POLAND AIRAC effective date GRANICE PIONOWE I KLASA PRZESTRZENI VERTICAL LIMITS AND AIRSPACE CLASSIFICATION.

AIP VFR POLAND AIRAC effective date GRANICE PIONOWE I KLASA PRZESTRZENI VERTICAL LIMITS AND AIRSPACE CLASSIFICATION. AIP VFR POLAND VFR R 3.1-1 VFR R 3.1 DELEGACJA SŁUŻB ATS DELEGATION OF ATS 1. DELEGACJA SŁUŻB ATS - CTR HERINGSDORF 1. DELEGATION OF ATS - HERINGSDORF CTR Linia łącząca następujące punkty/the line 53 55

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze Specjalność PROGRAM OF BACHELOR STUDIES Graduate profile Graduate has a general theoretical knowledge in the field

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

Priorität 1 39.205.256,42 33.318.141,00. Zweckverband Wasserversorgung und Abwasserbehandlung Insel Usedom. Gmina Miasto Świnoujście.

Priorität 1 39.205.256,42 33.318.141,00. Zweckverband Wasserversorgung und Abwasserbehandlung Insel Usedom. Gmina Miasto Świnoujście. Załącznik 1 Lista projektów zatwierdzonych w 2010 r. (podpisane umowy o dofinasowanie bądź wydane decyzje o przyznaniu dofinansowania) oraz partnerzy projektów Nr projektu Tytuł projektu Partnerzy projektu

Bardziej szczegółowo

Galeria Handlowa Starogard Gdański

Galeria Handlowa Starogard Gdański Galeria Handlowa Starogard Gdański Parkridge Retail Miasto Starogard Gdański leży w południowo-wschodniej części województwa pomorskiego, w pobliżu Borów Tucholskich, nad rzeką Wierzycą na Pojezierzu Starogardzkim.

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Bildungszusammenarbeit in der Grenzregion. Współpraca w edukacji na pograniczu

Bildungszusammenarbeit in der Grenzregion. Współpraca w edukacji na pograniczu Bildungszusammenarbeit in der Grenzregion Współpraca w edukacji na pograniczu Bildungszusammenarbeit in der Grenzregion Współpraca w edukacji na pograniczu Berufliche Kompetenzen kompetencje zawodowe Kooperation

Bardziej szczegółowo

Adam Kozierkiewicz JASPERS

Adam Kozierkiewicz JASPERS Adam Kozierkiewicz JASPERS Europa 2020 Flagship initiatives Priorities Targets Digital agenda for Europe Innovation Union Youth on the move Resource efficient Europe An industrial policy for the globalisation

Bardziej szczegółowo

Anna Garczewska, Krzysztof Garczewski Polskie i niemieckie narracje historyczne w filmach na tle prawa i polityki

Anna Garczewska, Krzysztof Garczewski Polskie i niemieckie narracje historyczne w filmach na tle prawa i polityki Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora ost-west-forum Gut Gödelitz e.v. Anna Garczewska, Krzysztof Garczewski Polskie i niemieckie narracje historyczne w filmach na tle prawa i polityki Pułtusk

Bardziej szczegółowo

Projekt. Dolnośląsko-Saksońska Akademia Rolnictwa i Ochrony Środowiska. Niederschlesisch-Sächsische Akademie für Landwirtschaft und Umweltschutz

Projekt. Dolnośląsko-Saksońska Akademia Rolnictwa i Ochrony Środowiska. Niederschlesisch-Sächsische Akademie für Landwirtschaft und Umweltschutz Projekt Dolnośląsko-Saksońska Akademia Rolnictwa i Ochrony Środowiska Niederschlesisch-Sächsische Akademie für Landwirtschaft und Umweltschutz Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego we Wrocławiu Konferencja

Bardziej szczegółowo

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ OBSZARÓW MIEJSKICH W KRAJACH CZŁONKOWSKICH UE W LATACH 2014-2020 29 września 1 października 2015 r. Sesja warsztatowa - Zintegrowane Strategie Miejskie tworzenie i realizacja Tworzenie

Bardziej szczegółowo

Bürger für die Freiheit 1945-1989. Działalność obywateli na rzecz wolności 1945-1989

Bürger für die Freiheit 1945-1989. Działalność obywateli na rzecz wolności 1945-1989 Bürger für die Freiheit 1945-1989 Zusammenfassung Erarbeitung neuartiger zweisprachiger Lehrmittel und Lernformen am Beispiel der Geschichte der VRP und der DDR zwischen 1945 und 1989 Einreicher Sächsische

Bardziej szczegółowo

Der Grenzraum von oben Pogranicze z lotu ptaka

Der Grenzraum von oben Pogranicze z lotu ptaka Der Grenzraum von oben Pogranicze z lotu ptaka Das Projekt wird von der Europäischen Union aus Mitteln des Europäischen Fonds für Regionale Entwicklung im Rahmen des Operationellen Programms der grenzübergreifenden

Bardziej szczegółowo

Metropolization : Local Development and Government in Poland

Metropolization : Local Development and Government in Poland Metropolization : Local Development and Government in Poland Lydia COUDROY DE LILLE Université Lumière-Lyon 2 & Centre Géophile - Ecole Normale Supérieure de Lettres et Sciences Humaines de Lyon OCDE-

Bardziej szczegółowo

INTERREG IV A. Informacje na temat aplikowania. Informationen zur Antragstellung. Löcknitz, 18.02.2010 Irena Stróżyńska, Olaf Wulf - GTS/WST 1

INTERREG IV A. Informacje na temat aplikowania. Informationen zur Antragstellung. Löcknitz, 18.02.2010 Irena Stróżyńska, Olaf Wulf - GTS/WST 1 INTERREG IV A Informationen zur Antragstellung Informacje na temat aplikowania Löcknitz, 18.02.2010 Irena Stróżyńska, Olaf Wulf - GTS/WST 1 Programm / Program Prioritäten: Priorytety: 1. Infrastruktur

Bardziej szczegółowo

Blick über die Grenzen: Bestandsmanagement in polnischen Unternehmen

Blick über die Grenzen: Bestandsmanagement in polnischen Unternehmen Blick über die Grenzen: Bestandsmanagement in polnischen Unternehmen Dr. Ing. Aleksander Niemczyk, Mag. Tomasz Janiak Institut für Logistik und Lagerwirtschaft 2 Pressestimmen Die neuesten Zahlen des Statistischen

Bardziej szczegółowo

CENTRALNE BIURO ŚLEDCZE KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI

CENTRALNE BIURO ŚLEDCZE KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI CENTRALNE BIURO ŚLEDCZE KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI Działania podejmowane przez CBŚ mają na celu zwalczanie przestępczości zorganizowanej o charakterze transgranicznym, kryminalnym, narkotykowym i ekonomicznym

Bardziej szczegółowo

Funduszu Małych Projektów w Euroregionie Pomerania. Szczecin, 27 kwietnia 2009 r.

Funduszu Małych Projektów w Euroregionie Pomerania. Szczecin, 27 kwietnia 2009 r. Funduszu Małych Projektów w Euroregionie Pomerania Szczecin, 27 kwietnia 2009 r. INTERREG IV A Fundusz Małych Projektów 2007-2013 wdraŝany przez Stowarzyszenie Gmin Polskich Euroregionu Pomerania (Partner

Bardziej szczegółowo

Polsk-svensk/svensk polsk handbok för planeringsbegrepp. Polsko-szwedzki podręcznik pojęć z zakresu planowania przestrzennego

Polsk-svensk/svensk polsk handbok för planeringsbegrepp. Polsko-szwedzki podręcznik pojęć z zakresu planowania przestrzennego EUROPEAN COMMUNITY European Regional Development Fund INTERREG II C - Programme Polsk-svensk/svensk polsk handbok för planeringsbegrepp Polsko-szwedzki podręcznik pojęć z zakresu planowania (on-line version)

Bardziej szczegółowo

An employer s statement on the posting of a worker to the territory of the Republic of Poland

An employer s statement on the posting of a worker to the territory of the Republic of Poland Państwowa Inspekcja Pracy Annotation Główny Inspektorat Pracy ul. Barska 28/30 02-315 Warszawa Rzeczypospolita Polska Polska An employer s statement on the posting of a worker to the territory of the Republic

Bardziej szczegółowo

WYBRANE PUBLIKACJE PRACOWNIKÓW KATEDRY HANDLU ZAGRANICZNEGO I MIĘDZYNARODOWYCH STOSUNKÓW EKONOMICZNYCH

WYBRANE PUBLIKACJE PRACOWNIKÓW KATEDRY HANDLU ZAGRANICZNEGO I MIĘDZYNARODOWYCH STOSUNKÓW EKONOMICZNYCH Katedra Handlu Zagranicznego i Międzynarodowych Stosunków Ekonomicznych Uniwersytet Szczeciński WYBRANE PUBLIKACJE PRACOWNIKÓW KATEDRY HANDLU ZAGRANICZNEGO I MIĘDZYNARODOWYCH STOSUNKÓW EKONOMICZNYCH 1.

Bardziej szczegółowo

Tourism Partners Europe : przykład współpracy międzynarodowej w rozwoju turystyki

Tourism Partners Europe : przykład współpracy międzynarodowej w rozwoju turystyki Glaeser, Sekścińska & Löser (eds.): Integrated Coastal Zone Management at the Szczecin Lagoon: Exchange of experiences in the region Coastline Reports 6 (2005), ISSN 0928-2734 147-152 Tourism Partners

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKA WSPÓŁPRACA TERYTORIALNA - trzy wymiary współpracy międzynarodowej

EUROPEJSKA WSPÓŁPRACA TERYTORIALNA - trzy wymiary współpracy międzynarodowej EUROPEJSKA WSPÓŁPRACA TERYTORIALNA - trzy wymiary współpracy międzynarodowej Monika Strojecka-Gevorgyan Zielona Góra, 23 września 2008 r. Polityka spójności UE 2007-2013 Trzy cele: 1. Konwergencja 2. Konkurencyjność

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA POLSKO NIEMIECKA W LATACH 2008 2015 POLNISCH - DEUTSCHEN ZUSAMMENARBEIT IN DEN JAHREN 2008-2015

WSPÓŁPRACA POLSKO NIEMIECKA W LATACH 2008 2015 POLNISCH - DEUTSCHEN ZUSAMMENARBEIT IN DEN JAHREN 2008-2015 WSPÓŁPRACA POLSKO NIEMIECKA W LATACH 2008 2015 POLNISCH - DEUTSCHEN ZUSAMMENARBEIT IN DEN JAHREN 2008-2015 Krystyna Adaśko - dyrektor PCE i PPP w Wołowie Ewa Mazurek - psycholog Poradni Wychowawczej w

Bardziej szczegółowo

Lower Silesia Region CLIMATE-KIC PARTNER

Lower Silesia Region CLIMATE-KIC PARTNER Samorządowa jednostka organizacyjna Lower Silesia Region CLIMATE-KIC PARTNER Institute for Territorial Development / Climate-Kic 1 PRZEMYSŁAW MALCZEWSKI LOWER SILESIA COORDINATOR OF REGIONAL ACTIVITY AFFILIATED

Bardziej szczegółowo

Umowa o współpracy ponadnarodowej

Umowa o współpracy ponadnarodowej Wzór minimalnego zakresu umowy o współpracy ponadnarodowej w ramach PO KL Umowa o współpracy ponadnarodowej Nazwa Programu Operacyjnego w Polsce: : Numer i nazwa Priorytetu: Numer i nazwa Działania: Numer

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE BIURO GOSPODARKI PRZESTRZENNEJ WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO. mgr inż. arch. Piotr Kowalski

REGIONALNE BIURO GOSPODARKI PRZESTRZENNEJ WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO. mgr inż. arch. Piotr Kowalski REGIONALNE BIURO GOSPODARKI PRZESTRZENNEJ WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO mgr inż. arch. Piotr Kowalski SZCZECIN NA TLE REGIONU BAŁTYCKIEGO - DAWNIEJ SZCZECIN - HISTORIA MIASTA W SKRÓCIE VIII w. - na

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWY ARKUSZ CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO 2013 JĘZYK NIEMIECKI

PRZYKŁADOWY ARKUSZ CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO 2013 JĘZYK NIEMIECKI PRZYKŁADOWY ARKUSZ CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO 201 JĘZYK NIEMIECKI KWIECIEŃ 201 ZESTAW ISN_0 1 minuty (Wersja dla zdającego) Wybierasz się ze znajomymi na pieszą wycieczkę po okolicy. Porozmawiaj

Bardziej szczegółowo

Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora

Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora Polska mi^dzy Niemcami arosja Materiaty z mi^dzynarodowych kolokwiöw Gödelitz, 27-29 marca 2009 Pultusk, 24-26 wrzesnia 2010 pod redakcjq Karola Czejarka

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Die heutige Veranstaltung versteht sich aber auch

Die heutige Veranstaltung versteht sich aber auch Die heutige Veranstaltung versteht sich aber auch Einführung durch Berlin wird den Erwartungen seiner polnischen Nachbarn bislang nicht gerecht Ergebnisse des 85. Stadtforums am 5. Oktober 2001 Unter dem

Bardziej szczegółowo

Aus den Mitteln der Europäischen Territorialen Zusammenarbeit: Ze środków Europejskiej Współpracy Terytorialnej:

Aus den Mitteln der Europäischen Territorialen Zusammenarbeit: Ze środków Europejskiej Współpracy Terytorialnej: Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Polska (Województwo Lubuskie) Brandenburgia 2007-2013 w ramach Europejskiej Współpracy Terytorialnej Operationelles Programm zur grenzüberschreitenden Zusammenarbeit

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

The average number of people in a household receiving social benefits in relation to the average number of persons per household

The average number of people in a household receiving social benefits in relation to the average number of persons per household CENTRAL STATISTICAL OFFICE STATISTICAL OFFICE IN KATOWICE Sustainable Development Indicators. Regional module The average number of people in a household receiving social benefits in relation to the average

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

Stand Up. design by Mikomax Team

Stand Up. design by Mikomax Team design by Mikomax Team PL / EN / DE / Coraz więcej pracowników skarży się na dyskomfort fizyczny w pracy. Nawet najlepszy fotel biurowy nie rozwiąże tego problemu. Doraźne rozwiązania również nie jeśli

Bardziej szczegółowo

Regio Info. Entwicklung eines zweisprachigen Fahrgastinformationssystems für den grenznahen Raum zwischen Sachsen und Polen

Regio Info. Entwicklung eines zweisprachigen Fahrgastinformationssystems für den grenznahen Raum zwischen Sachsen und Polen Regio Info Entwicklung eines zweisprachigen Fahrgastinformationssystems für den grenznahen Raum zwischen Sachsen und Polen Stworzenie dwujęzycznego systemu informacji pasażerskiej dla regionu przygranicznego

Bardziej szczegółowo

Sicher bauen - über Grenzen hinweg

Sicher bauen - über Grenzen hinweg Sicher bauen - über Grenzen hinweg Budować bezpiecznie ponad granicami Staatliche Arbeitsschutzverwaltungen des Landes Brandenburg und der Republik Polen Federalny Urząd Ochrony Pracy Landu Brandenburgii

Bardziej szczegółowo

The Baltic Sea Labour Forum

The Baltic Sea Labour Forum The Baltic Sea Labour Forum information Information Gdańsk, 28th October 2014 BSLF ma na celu promowanie dialogu społecznego, struktur trójstronnych i współpracę jako kluczowych elementów zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56

Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56 Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56 2 Zachodniopomorskie leży w północno-zachodniej Polsce, na wybrzeżu Morza Bałtyckiego. Stolicą województwa jest Szczecin. Granica morska w Zachodniopomorskiem

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka niemieckiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka niemieckiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) Egzamin maturalny na poziomie dwujęzycznym 111 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) Rozmowa wstępna 1 minuta

Bardziej szczegółowo

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ Zaproponowany dla krajów Unii Europejskiej oraz dla wszystkich zainteresowanych stron wzór Umowy wypożyczenia między muzeami i instytucjami kultury opracowany został przez

Bardziej szczegółowo

POLISH MARITIME CLUSTER POLSKI KLASTER MORSKI

POLISH MARITIME CLUSTER POLSKI KLASTER MORSKI POLISH MARITIME CLUSTER POLSKI KLASTER MORSKI 500 wejść dziennie Department of Economics and Management Faculty of Entrepreneurship and Quality Science Pomeranian Special Economic Zone (PSEZ) covers

Bardziej szczegółowo

POLISH MARITIME CLUSTER

POLISH MARITIME CLUSTER Gdynia, 16-01-2014 Marek Grzybowski, PhD. prof. AM Gdynia Director Economics & Management Department http://keiz.wpit.am.gdynia.pl/en/ Baltic Sea Region Observatory POLISH MARITIME CLUSTER www.klastermorski.com.pl

Bardziej szczegółowo

Koncepcja rozwoju transgranicznego Regionu Metropolitalnego Szczecina

Koncepcja rozwoju transgranicznego Regionu Metropolitalnego Szczecina Koncepcja rozwoju transgranicznego Regionu Metropolitalnego Szczecina Entwicklungskonzept der grenzüberschreitenden Metropolregion Szczecin Raport z pierwszego etapu prac / Bericht der ersten Arbeitsetappe

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! Miejsce na naklejkę dysleksja MJN-R1_1P-091 PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO STYCZEŃ ROK 2009 POZIOM ROZSZERZONY

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Wiejskie organizacje pozarządowe

Wiejskie organizacje pozarządowe Wiejskie organizacje pozarządowe Rural Non-Governmental Organisations Editor Maria Halamska Institute of Rural and Agricultural Development Polish Academy of Sciences Warsaw 2008 Wiejskie organizacje pozarządowe

Bardziej szczegółowo

Wyroby medyczne Systemy zarządzania jakością Wymagania do celów przepisów prawnych

Wyroby medyczne Systemy zarządzania jakością Wymagania do celów przepisów prawnych POPRAWKA do POLSKIEJ NORMY ICS 03.120.10; 11.040.01 PN-EN ISO 13485:2012/AC Wprowadza EN ISO 13485:2012/AC:2012, IDT Wyroby medyczne Systemy zarządzania jakością Wymagania do celów przepisów prawnych Poprawka

Bardziej szczegółowo

BADANIE JAKOŚCI ŻYCIA. -FORSCHUNG -Methodologische Grundlagen LEBENSQUALITÄTS. założenia metodologiczne. Tadeusz Borys

BADANIE JAKOŚCI ŻYCIA. -FORSCHUNG -Methodologische Grundlagen LEBENSQUALITÄTS. założenia metodologiczne. Tadeusz Borys Tadeusz Borys BADANIE JAKOŚCI ŻYCIA założenia metodologiczne LEBENSQUALITÄTS -FORSCHUNG -Methodologische Grundlagen Tadeusz Borys 1. Jaki jest cel naszych badań? 2. Jakie założenia metodyczne przyjęto

Bardziej szczegółowo

Dostęp do finansowania dla innowacyjnych mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w Regionie Morza Bałtyckiego

Dostęp do finansowania dla innowacyjnych mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w Regionie Morza Bałtyckiego Dostęp do finansowania dla innowacyjnych mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w Regionie Morza Bałtyckiego JOSEFIN - Joint SME Finance for Innovation Polska Fundacja Przedsiębiorczości partner Projektu

Bardziej szczegółowo

WIZJA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO W LATACH 2007-2013

WIZJA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO W LATACH 2007-2013 WIZJA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO W LATACH 2007-2013 JAN KOZŁOWSKI Marszałek Województwa Pomorskiego Gdańsk, 21 kwietnia 2007 r. STRATEGIA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO - WIZJA WOJEWÓDZTWO POMORSKIE

Bardziej szczegółowo

Operating as if it was one common city Cross Border Cooperation on common infrastructure in the Twin City of Frankfurt (Oder) & Słubice

Operating as if it was one common city Cross Border Cooperation on common infrastructure in the Twin City of Frankfurt (Oder) & Słubice Operating as if it was one common city Cross Border Cooperation on common infrastructure in the Twin City of Frankfurt (Oder) & Słubice Sören Bollmann, Head of Frankfurt-Slubice Cooperation Center and

Bardziej szczegółowo

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a w perspektywie roku 2020 Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Wrocław 2010 Spis treści Wprowadzenie...7 1. Szanse i zagrożenia dla rozwoju Polski

Bardziej szczegółowo

Deutsche Gesellschaft für Abfallwirtschaft e.v. Kurfürstendamm 125 A D - 10711 Berlin

Deutsche Gesellschaft für Abfallwirtschaft e.v. Kurfürstendamm 125 A D - 10711 Berlin Deutsche Gesellschaft für Abfallwirtschaft e.v. Kurfürstendamm 125 A D - 10711 Berlin Tel.: 030-463 52 34; Fax: 030-463 84 16 E-Mail: info@dgaw.de www.dgaw.de The DGAW e.v. is a registered non-profit association

Bardziej szczegółowo

Inicjatywy Wspólnotowe

Inicjatywy Wspólnotowe Inicjatywy Wspólnotowe INTERREG III Podstawowe informacje i dokumenty AUTOR: DOMINIKA RARÓG-OŚLIŹLOK 1.06.2004 Opracowano na podstawie informacji z Urzędu Marszałkowskiego w Katowicach, MGPiPS oraz stron

Bardziej szczegółowo

Rynki zagraniczne dla polskiego biznesu

Rynki zagraniczne dla polskiego biznesu INSTYTUT BADAŃ RYNKU, KONSUMPCJI I KONIUNKTUR Rynki zagraniczne dla polskiego biznesu Kraje Azji Korea Południowa, Malezja, Wietnam WARSZAWA 2011 3 Spis treści Wstęp... Rozdział 1 Wybrane kraje Azji krótka

Bardziej szczegółowo

Polska na mapie kreatywności regionu Morza Bałtyckiego

Polska na mapie kreatywności regionu Morza Bałtyckiego Polska na mapie kreatywności regionu Morza Bałtyckiego Konferencja Regional Creative Network, czyli jak zbudować sieć wsparcia dla przemysłów kreatywnych w regionie Morza Bałtyckiego Warszawa, 3 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Freiwillige Feuerwehr Reken Ochotnicza Straż Pożarna Reken

Freiwillige Feuerwehr Reken Ochotnicza Straż Pożarna Reken Ochotnicza Straż Pożarna Reken - Hilfeleistung bei Notständen und bei Unfällen -Pomoc w stanach zagrożenia i w wypadkach -Brandbekämpfung und Menschenrettung - Zwalczanie pożarów i ratownictwo ludzi -Brandschutzaufklärung

Bardziej szczegółowo

Von der Idee zum Erfolg - Od pomysłu do sukcesu. WTC 26.11.2013 Poznań

Von der Idee zum Erfolg - Od pomysłu do sukcesu. WTC 26.11.2013 Poznań Von der Idee zum Erfolg - Od pomysłu do sukcesu O nas / Über uns Firma założona w 1991 w Duisburgu, od roku 2001 we Frankfurt nad Odrą. Jesteśmy zespołem międzynarodowych doradców, trenerów i moderatorów

Bardziej szczegółowo

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market Dzień dobry Good morning Hyvää huomenta Buenos dĺas Projekt Partnerski Grundtviga Spotkanie w Katowicach 26-29 Listopad 2013 Grundtvig partnership project Kick off meeting in Katowice 26 29 November 2013

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWE OGNISKO PLASTYCZNE im. L. Konarzewskiego Seniora w Rydułtowach DAS LUDWIK-KONARZEWSKI- SENIOR-KULTURZENTRUM FÜR KUNST IN RYDUŁTOWY

PAŃSTWOWE OGNISKO PLASTYCZNE im. L. Konarzewskiego Seniora w Rydułtowach DAS LUDWIK-KONARZEWSKI- SENIOR-KULTURZENTRUM FÜR KUNST IN RYDUŁTOWY PAŃSTWOWE OGNISKO PLASTYCZNE im. L. Konarzewskiego Seniora w Rydułtowach DAS LUDWIK-KONARZEWSKI- SENIOR-KULTURZENTRUM FÜR KUNST IN RYDUŁTOWY HISTORIA PLACÓWKI Geschichte der Schule 1 grudnia 1945 roku

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Rozdział II. Rozdział III

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Rozdział II. Rozdział III SPIS TREŚCI Wykaz skrótów i akronimów... 12 Foreword... 15 Wprowadzenie... 17 Rozdział I WEWNĘTRZNE UWARUNKOWANIA SZWAJCARSKIEJ POLITYKI INTEGRACYJNEJ... 23 1.1. Demokracja bezpośrednia... 24 1.2. Federalizm...

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK NIEMIECKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK NIEMIECKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów ze słuchu 1.1.

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Rodzin i Osób Niepełnosprawnych 44-280 Rydułtowy ul. Obywatelska 50/3

Stowarzyszenie Rodzin i Osób Niepełnosprawnych 44-280 Rydułtowy ul. Obywatelska 50/3 Stowarzyszenie Rodzin i Osób Niepełnosprawnych 44-280 Rydułtowy ul. Obywatelska 50/3 Die Familien- und Behindertenverei 44-280 Rydułtowy ul. Obywatelska 50/3 ata utworzenia SRiON - 26.03.1997r. - Gründung

Bardziej szczegółowo

Der grenzüberschreitende Schienenverkehr in der Oder-Partnerschaft Bilanz der Arbeit und Herausforderungen für die nächsten Jahre

Der grenzüberschreitende Schienenverkehr in der Oder-Partnerschaft Bilanz der Arbeit und Herausforderungen für die nächsten Jahre Der grenzüberschreitende Schienenverkehr in der Oder-Partnerschaft Bilanz der Arbeit und Herausforderungen für die nächsten Jahre Transgraniczny transport szynowy w Partnerstwie Odry bilans prac i wyzwania

Bardziej szczegółowo

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges www.european-ecotourism.pl registration: office@european-ecotourism.pl enquires: biuro@sie.org.pl tel. +48 725 994 964 Social Ecological Institute is pleased to invite to III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE

Bardziej szczegółowo

PRODUCTION HALL OFFER

PRODUCTION HALL OFFER PRODUCTION HALL OFFER 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Bałtowska 2. Location / Lokalizacja PRODUCTION HALL DATA Town / Street Miasto / Ulica Ostrowiec Świętokrzyski/Bałtowska Street

Bardziej szczegółowo