Kryzys finansowy produkt chciwości

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kryzys finansowy produkt chciwości"

Transkrypt

1 61 Barometr Regionalny Nr 1(19) 2010 Kryzys finansowy produkt chciwości Andrzej Pakuła Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu Streszczenie: W pracy przedstawiono przebieg kryzysów finansowych i afer finansowych na przestrzeni wieków. Umożliwiło to weryfikację tezy, że kryzysy finansowe są do siebie podobne zawsze u ich podłoża tkwi chciwość i spekulacja. Kolejne kryzysy charakteryzuje większa skala spekulacji niż poprzednie. Współczesny kryzys finansowy różni się od wcześniejszych tym, że ma charakter ogólnoświatowy, czemu sprzyja globalizacja zjawisk ekonomicznych, finansowych, społecznych. Z tego powodu jego skutki dla sfery realnej są bardzo dotkliwe. W pracy podjęto także rozważania nad sposobami zapobieżenia kryzysom w przyszłości. Powszechna jest świadomość, że świat żyje cyklami, przechodzi okresy prosperity i recesji. Czas prosperity sprzyja szybkiemu skokowemu rozwojowi, który wywołuje zjawisko spekulacji i chciwości. Kataklizm w postaci kryzysu studzi to zjawisko, jednak zawsze w kolejnej fazie ustępuje i w ostatecznym rachunku ma miejsce nowa fala spekulacji i chciwości. Pisząc o kryzysach finansowych, należy je prezentować w kontekście historycznym, czyli pokazywać, że negatywne zjawiska finansowe wiążące się ze spekulacją trwają od wieków i nie zanikły w XX i XXI w. O najstarszym spekulancie Józefie opowiada Stary Testament. Józef zinterpretował sen faraona, w którym z Nilu wychodziło siedem tłustych krów, a potem siedem chudych, które pożarły tłuste, wyjaśnił także, dlaczego siedem dorodnych kłosów zostało pochłoniętych przez siedem pustych. Józef przepowiedział faraonowi, że będzie siedem lat urodzaju, a następnie siedem lat biedy. Rady Józefa sprowadzały się do konieczności tworzenia zapasów na chude lata. Był on twórcą długofalowej spekulacji polegającej na tanim skupie oraz odsprzedaży po wysokich cenach w okresie niedoboru zbóż. Efektem tej działalności było zwiększenie majątku faraona i Józefa, upowszechnienie podatków dochodowych oraz uzależnienie Egipcjan od władzy państwowej. Spekulacja nie opuszczała państw w starożytności, a także w okresie feudalizmu. Powodem do spekulacji były wojny, walka z lichwiarstwem oraz napełnianie kas królów i cesarzy za pomocą inflacji. Kolejnym etapem rozwoju spekulacji było powstanie banków i ich zrzeszeń, a w konsekwencji wzrost znaczenia finansjery, który był ściśle związany z polityką prowadzoną przez władców poszczególnych krajów. Wojna między Francją a Holandią upowszechniła spekulacje obligacjami państwowymi. Holendrzy wykorzystali emisję obligacji jako źródło finansowania pomocy wojskowej cesarza niemieckiego. Niemiecki sojusznik aktywizował pomoc w momencie wzrostu kursu obligacji, bowiem obok odsetek zagarniał dodatnie różnice kursowe. Spadek kursu obligacji ograniczał pomoc i w ten sposób wynik wojny stał się zależny od spekulacji finansowej. Czynnikiem decydującym o szybkim rozwoju świata finansów stała się giełda. Giełda, która ułatwiła spotkanie partnerów w interesach, upowszechniła warunki transakcji, a także dostarczała aktualnych informacji cenowych. Mechanizm giełdowy, który stworzył przesłanki do chciwości, pazerności i spekulacji itp., upowszechnił także wiedzę, że doskonałe interesy finansowe mogą zmienić się w finansowe klęski. Funkcjonowanie giełdy wiąże się z przestrzeganiem szeregu zasad. Uczestnicy gry na rynku papierów wartościowych powinni dokonać trafnego doboru instrumentów finansowych, ich zakupu oraz czasu ich zdobycia. Posiadanie papierów wartościowych jest bardzo ściśle związane z ich wartością bieżącą, która zależy od rynkowej wyceny, bieżących ocen i nastrojów, a zatem cena giełdowa jest wynikiem gry kupna sprzedaży aktywów finansowych, jest oparta na zasadzie rosnącego popytu bądź wyprzedaży, wtedy gdy cena spada. W klasycznej postaci mechanizm ten został stworzony przez słynne cebulki tulipanów, wtedy też został wyprodukowany bąbel spekulacyjny. Wir spekulacji, który porwał spokojnych Holendrów, w historii finansów

2 62 Andrzej Pakuła uzyskał nazwę gorączki tulipanowej. Cebulki tulipanów zaczęto sprzedawać na wagę w jednostkach masy kruszcu, wydawano noty maklerskie dla tulipana, urządzano licytacje itp. Boom na tulipany nagle się skończył, zaczęto stawiać pytanie, czy istniejące wysokie ceny były usprawiedliwione. Ceny cebulek zaczęły spadać, krach dotknął szczególnie tych, którzy spekulowali na kredyt. Przebieg zjawisk kryzysowych wykazał, że obiekt spekulacji nawet w przybliżeniu nie miał wartości, jaką przypisywali mu spekulanci. Doskonały interes zamienił się w klęskę finansową. Wielki interes wciągnął w swoją orbitę wielkich przemysłowców i drobnych ciułaczy. Klęska finansowa stała się dotkliwa szczególnie dla graczy, którzy zaciągnęli kredyt. Mimo ogromnej fascynacji cebulką tulipana Holendrzy przekonali się, że nie może ona być środkiem płatniczym, gromadzeniem skarbu itp. Wieki XVIII i XIX przyniosły kolejne wielkie spekulacje, które w grę wciągnęły niemal całe społeczeństwo. Najbardziej znana przygoda finansowa wiąże się z nazwiskiem Johna Lawa oraz powołaną przez niego Kompanią Missisipi. Law podsycał gorączkę spekulacji akcjami Kompanii, wykorzystując narzędzia z zakresu public relations, książki, ulotki, wywiady, premie za odkrycia, obietnice wypłaty wysokich dywidend. Wyśrubowano wysokie kursy, które zgodnie z tradycją runęły z wielkim łoskotem. Posiadacze akcji stanęli na skraju bankructwa i także zgodnie z tradycją starali się za wszelką cenę je sprzedać. Sam J. Law z trudem zdążył ujść przed zlinczowaniem. Wspólnicy skutkami obciążyli J. Lawa, nie wspominając o własnej żądzy szybkiego i dużego zysku. Inną aferą była tzw. Bańka Mydlana Morza Południowego. Publika giełdowa została oszukana, załamał się kurs giełdy. W handlu akcjami stosowano praktyki z zakresu ryzykownych terminowych transakcji towarowych. Historia powstania i rozwoju kolei obfituje w liczne przykłady spekulacji akcjami kolejowymi na giełdzie, które w XIX w. wywołały kryzys, a sam proces rozliczeń zakończył się w Stanach Zjednoczonych w latach 30. XX w. śledztwem parlamentarnym. W kolejnych latach występujące spekulacje akcjami kolei nie miały jednak większego znaczenia. Po raz kolejny potwierdziło się zjawisko narzekania na spekulantów giełdowych oraz gotowość do podejmowania ryzyka przez chętnych liczących na powodzenie szybkie wzbogacenie się itp. Powstanie i szybki rozwój kolei żelaznych jest efektem tego, co działo się na giełdzie chęci podejmowania ryzyka oraz dominującej chciwości inwestorów, ale jednocześnie bez pieniędzy spekulantów oraz wizji dużego zysku społeczeństwo nie miałoby sieci kolei żelaznych. Kryzys lat 30. XX w. poprzedził boom spekulacyjny w XIX w., nazywany okresem grynderskim. Przyczyną sprawczą były reparacje wojenne, które otrzymała Rzesza Niemiecka od Francji. Ogromna suma 5 mld franków stała się pożywką dla ogromnej fali spekulacji, która objęła Niemcy oraz Austrię. Ważnym faktem pobudzającym falę spekulacji stał się postęp techniczny, któremu sprzyjał bezgraniczny optymizm. Pieniądze rząd skierował na spłatę obligacji, liczne budowy itp. Jest oczywiste, że dla obsługi procesu wydawania i wykorzystania pieniędzy powstał szereg banków, spółek budowlanych, spółek handlujących nieruchomościami itp. Wydano także ogromną liczbę książek zawierających rady, jak robić interesy, szczególnie na akcjach, zakładać spółki itp. Wszystkie wskazane zjawiska prowadziły do przegrzania koniunktury, rozszerzenia się kręgu nieuczciwości, zwykłych szwindli, a także powszechnie akceptowanych niemoralnych zachowań. Sytuacja, w której każdy nabywca ziemi, akcji itp. zgadza się zapłacić więcej niż jego poprzednik, nie może trwać wiecznie, w którymś momencie ceny wzrosły na tyle, że nie były akceptowane, a tym samym upadła wiara, że jeszcze pójdą w górę. Ogromna hossa ustała, kiedy kursy spekulacyjne akcji zaczęły spadać. Panika objęła giełdę, banki, przemysł, handel, stała się wielką dolegliwością dla prezesów banków, firm oraz członków rad nadzorczych. Kryzys zapoczątkowany w Wiedniu przeniósł się na giełdy innych krajów, przeciągnęła się w ten sposób depresja, powodując spadek cen produktów, wzrosło bezrobocie, zmniejszyła się konsumpcja, brakowało pieniędzy. Kolejne lata charakteryzowały się powolnym wzrostem poszczególnych wielkości ekonomicznych, a tym samym rzeczywistość oceniana była bardziej optymistycznie. Optymizm zgasił kryzys lat 30. XX w., który należy widzieć w kontekście następstw pierwszej wojny świtowej. Wojna osłabiła dotychczasowe potęgi gospodarcze, stworzyła znakomite możliwości dla rozwoju Stanów Zjednoczonych, przede wszystkim zaś nowojorskiej Wall Street. Osłabiona Europa, w tym przede wszystkim Niemcy, zaczęły korzystać z kredytów i pożyczek amerykańskich, które wzmocniły przemysł oraz stworzyły potężną hossę na giełdzie. W Stanach Zjednoczonych rozwinął się przede wszystkim przemysł samochodowy, upowszechniły się kredyty konsumenckie, które uświadomił nabywcom, że za dobra lub usługi można zapłacić w późniejszym czasie. Kredyty stały się powszechnie dostępne, zwykli obywatele pod wpływem atmosfery powszechnego bogacenia się wykorzystywali je do włączania się w grę na giełdzie, która wywołała ogromną falę optymizmu wykorzystaną przez polityków oraz wtajemniczonych spekulantów, którzy widzieli w tym ogromne możliwości zysku. Kredyty inwestycyjne z całego świata napłynęły na Wall Street, wywołując ogromną hossę,

3 Kryzys finansowy produkt chciwości 63 którą wzmocnił Federalny Bank Rezerw przez obniżenie stopy dyskontowej oraz skup papierów wartościowych. Operacje te zasiliły w pieniądze system bankowy, a w konsekwencji sprzyjały obniżeniu oprocentowania. Ostatecznie łatwo dostępny pieniądz i powszechny optymizm zachęcały do zakupu akcji, których kursy szły w górę. Stworzony został system spekulacji oparty na podbijaniu cen i tworzeniu ciągłej hossy, zachęcających szczególnie drobnych inwestorów do zakupów. Ceny papierów wartościowych były regulowane przez spekulantów, którzy tworzyli syndykaty oraz wielkie fundusze inwestycyjne. Fundusze inwestycyjne obsługiwały drobnych inwestorów, ograniczały możliwości ich indywidualnej spekulacji to postępowanie nazwano dowcipnie tworzeniem stad owiec. Warto przytoczyć opinię sformułowaną przez R. Babsona, który analizując rynek, stwierdził, że wcześniej czy później nadciągnie krach, a będzie on straszny. Załamanie hossy nastąpiło 3 września 1929 r., ale indeks Dow Jones utrzymał się na wysokim poziomie przez pewien czasu, by w czarny czwartek stracić 20%. Spekulacyjne pieniądze, szczególnie zagraniczne, zaczęły odpływać z Wall Street, podnoszono stopy dyskontowe oraz stopy procentowe. Kursy na giełdzie zaczęły spadać, wywołując szok, załamał się w ten sposób optymizm zbudowany na zaciągniętych kredytach. Inwestorzy napotkali barierę braku pieniędzy, posiadaczom akcji nie gwarantowano możliwości zaciągnięcia pożyczki, w rezultacie maklerzy pozbywali się papierów wartościowych swoich klientów. Spadek notowań wywołał reakcję łańcuchową, lawinę zleceń, które zbliżyły posiadaczy akcji do krytycznej granicy. Sytuacji nie załagodziły nawet zakupy papierów wartościowych przez powołane konsorcjum banków. Trwoga zajęła miejsce dotychczasowego optymizmu. Zdarzenia z 28 i 29 października 1929 r. zamknęły okres gry na zwyżkę. Indeks akcji obniżył się do ok. 40%, co oznaczało spadek koniunktury oraz wejście w okres światowego kryzysu gospodarczego. Działania podejmowane przez banki w kolejnych latach nie odtworzyły giełdy papierów wartościowych, kryzys narastał, obejmując coraz więcej dziedzin życia gospodarczego i społecznego. Rosło bezrobocie, zwiększała się liczba samobójstw, rozkręcała się spirala deflacyjna, zmniejszyły się obroty w handlu zagranicznym itp. Sytuacja zaczęła się zmieniać w momencie wprowadzenia programu New Deal w USA bazującego na znacznych wydatkach publicznych. Atrakcyjne kursy giełdowe na Wall Street zostały odbudowane dopiero w latach 50. Znany w latach 30. spekulant i finansista B. Baruch stwierdził po krachu giełdowym: Od trzydziestu lat pracuję na Wall Street. Muszę właśnie przyznać, że nadal nie wiem, jak funkcjonuje giełda oraz historia wszystkich rynków od momentu ich powstania to wahania pomiędzy zapierającym oddech w piersiach wzlotem i upadkiem. J.M. Keynes natomiast opisał giełdę jako miejsce, gdzie inwestujący pieniądze w swoim postępowaniu nie kierują się regułami analizy technicznej czy fundamentalnej, ale wybierają firmę, która im się lepiej zaprezentuje. J.M. Keynes ostrzegał, że spekulacja może wziąć górę nad przedsiębiorczością, a gospodarka stać się dodatkiem do hazardu finansowego. Dziś zjawisko to jest powszechne i dało impuls do stworzenia określenia kapitalizm kasynowy. Nie spełniły się także wizje Keynesa dotycząca eutanazji rentierstwa. Wiek XX i początek XXI w. charakteryzowały się licznymi zmianami na rynkach finansowych. Cechą charakterystyczną tych lat był także dynamiczny rozwój społeczeństw, techniki i globalizacji. Po okresie wielkiej depresji i II wojny światowej zapoczątkowany został okres stabilizacji, który trwał do lat 70. W kolejnych latach w polityce gospodarczej i społecznej zaczęły dominować rozwiązania oparte na poglądach ekonomicznych preferujących deregulacje. H. Miński oraz inni autorzy uważają, że działania preferujące rynek wykształciły szereg praktyk podatnych na zjawiska kryzysowe. Do zjawisk tych zaliczano zmiany w strukturze finansowania przedsiębiorstw, sposobu spłat zobowiązań, produkcji różnych nowych instrumentów finansowych, wzrost skłonności do ryzyka itp. Inżynieria finansowa stała się bardzo szybko modną dziedziną finansów, upowszechniano nowe, często bardzo skomplikowane narzędzia finansowe, które nie ograniczały ryzyka związanego z alokacją środków, a wprost przeciwnie nasilały ryzyko nietrafnej alokacji. K. Philips, podobnie jak i inni ekonomiści, za główne źródło kryzysu finansowego uznał nienormalny wzrost sektora finansowego spowodowany merkantylistyczną opieką rządu. Na rynku papierów wartościowych obok tradycyjnych instrumentów pojawiły się nowe, o zasięgu krajowym i międzynarodowym. Zwiększyła się także liczba inwestorów instytucjonalnych, a więc towarzystw ubezpieczeniowych, funduszy inwestycyjnych, funduszy emerytalnych. Ewolucja rynku papierów wartościowych upowszechniła operację finansową nazywaną sekurytyzacją aktywów. Sekurytyzacja polega na emisji papierów wartościowych na podstawie wybranych aktywów emitenta. Współcześnie najbardziej znane są obligacje zabezpieczone hipotekami. Zabieg ten może dotyczyć różnych portfeli kredytowych związanych z zakupem przedmiotów trwałego użytku o dużej wartości, nieruchomości itp.

4 64 Andrzej Pakuła Na rynku finansowym trwałą pozycję uzyskały CDS kredytowe instrumenty pochodne. Instrument ten służy do zabezpieczenia przed ryzykiem kredytowym za opłatą strona kontraktu przejmuje ryzyko. Głównymi podmiotami w transakcjach CDS stały się banki. W stosunku do metod wyceny ryzyka przy instrumentach pochodnych sformułowano szereg zrzutów, przede wszystkim nieuwzględnienie asymetrii informacyjnej o dłużniku, ryzyka makroekonomicznego i systemowego. Dynamiczny postęp w zakresie telekomunikacji i komputeryzacji zdynamizował przepływ informacji, nasilił procesy globalizacji, zrewolucjonizował rynki finansowe i stosowane instrumenty finansowe. Obok tradycyjnych rynków papierów wartościowych upowszechniły się rynki innowacyjnych instrumentów, szczególnie pochodnych. Zapotrzebowanie na innowacje w zakresie instrumentów finansowych jest duże, stopniowo jednak problemem staje się ich zrozumienie przez uczestników rynku oraz instytucje regulujące rynek i jego strukturę. W połowie roku 2008 świat został ogarnięty przez kryzys finansowy. Przyczyn głębokiego załamania giełd jest wiele, ale istnieje zgodny pogląd, że zasadniczą przyczyną jest nieodpowiedzialność i chciwość doradców bankowych, banków, szczególnie w zakresie kredytów hipotecznych udzielanych na zakup nieruchomości. Doprowadziło to do pęknięcia bańki nieruchomości w Stanach Zjednoczonych, a następnie bańki spekulacyjnej na giełdzie. W dyskusji na temat kryzysów finansowych szczególne miejsce zajmuje koncepcja niestabilności finansowej Hymana Minskiego. Przedstawiony przez Minskiego model jest charakterystyczny dla rozwiniętych gospodarek rynkowych. Pytanie, na które autor szukał odpowiedzi w swoich badaniach, jest następujące: jaki jest wpływ zadłużenia na zjawiska ekonomiczne, przede wszystkim zaś, jak stabilizacja ekonomiczna wpływa na nadmierną kreację kredytu. Nadmierna kreacja kredytu wywołuje niestabilność systemu finansowego, sprzyja powstaniu bańki spekulacyjnej, ogranicza działalność kredytową i zahamowuje wzrost gospodarczy. Minski uważa, że kryzysy nie muszą pojawiać się często, ich powstanie ogranicza stabilność gospodarcza, a także regulacyjna działalność państwa. Minski duże znaczenie przywiązywał do tzw. zewnętrznego szoku. Historia wielkich wydarzeń w rozwoju społeczeństw pokazuje, że zawsze występują zjawiska, które pobudzają wiarę w ogromne zyski. Do tych należy zaliczyć pojawienie się samochodu, telefonu, działania liberalizujące finanse, rozwój rynku nieruchomości, informatyzację gospodarki itp. Wiara w papiery wartościowe z danej dziedziny zachęca do zadłużania się, zwiększa liczbę chętnych do udziału w grze o wysoką stopę zwrotu inwestycji. W konsekwencji rośnie wartość posiadanych aktywów, rośnie zadłużenie (nasila się lewarowanie), pojawia się bańka spekulacyjna. Zdaniem Minskiego ekspansja kredytu pobudza boom i prowadzi do powstania sytuacji przeciwnej. Zjawisko zmienności podaży kredytu oraz jego wpływ na stabilność i zmiany w gospodarce jest problemem, który podjęli klasycy ekonomii, a także jest obiektem zainteresowań współczesnych ekonomistów, dlatego że zawiera w sobie potencjalne możliwości wywołania kryzysu finansowego. Ważną częścią składową kryzysu były zawsze kredyty. Współcześnie były to amerykańskie kredyty hipoteczne, kredyty niepełnowartościowe zwane subprime. Budownictwo mieszkaniowe w Stanach Zjednoczonych opiera się na wieloletnim kredycie hipotecznym, a zabezpieczeniem transakcji dla banku jest nieruchomość. Mechanizm ten był sprawny, bowiem państwo powołało instytucje, które w imieniu rządu brały na siebie ryzyko spłaty. Instytucje te odkupywały od banków kredyty i wypuszczały na rynek obligacje zabezpieczone spłatami kredytu. W przedstawiony mechanizm postanowiono wmontować tani, dostępny dla wszystkich kredyt hipoteczny, który miał wygenerować duże zyski. Pośrednikami w transakcjach stały się banki inwestycyjne, które zmieniły dochód z kredytów na obligacje. Obligacje te nabywali prywatni inwestorzy, fundusze emerytalne, banki, towarzystwa ubezpieczeniowe, fundusze inwestycyjne itp. Atrakcyjność tych instrumentów łączono z tezą, że ceny nieruchomości rosną, a zatem istnieje możliwość spłaty kredytów. Sytuacja uległa jednak zmianie, kiedy ceny nieruchomości zaczęły spadać, a obligacje zabezpieczone nimi stały się wyjątkowo toksycznym aktywem. Ich posiadacze zaczęli liczyć straty. Szczególną rolę w wywołaniu kryzysu finansowego odegrały banki inwestycyjne. Przedmiotem działalności banków inwestycyjnych były tradycyjnie duże transakcje, gromadzenie pieniędzy dla wielkich instytucji przez wypuszczanie na rynek akcji i obligacji. Chęć zwiększenia zysków przez banki inwestycyjne spowodowała, że zajęły się one sprzedażą wysoko dochodowych obligacji opartych na złych kredytach. Jednocześnie banki inwestycyjne z pośredników i doradców stały się podmiotami uczestniczącymi w grze giełdowej. Bankom inwestycyjnym w różnych publikacjach zarzuca się spekulowanie na walutach, gromadzenie i kupowanie różnych poufnych informacji, manipulowanie informacjami wpływającymi na ceny papierów wartościowych, spekulowanie przeciwko wybranym krajom itp. Rok 2007 obfitował w ogłoszenia o spadku wyników finansowych wynikających z posiadania kredytów hipotecznych subprime. W maju 2008 r. podano wiadomość, że znane z silnego lewarowania fundusze hedgingowe

5 Kryzys finansowy produkt chciwości 65 mają instrumenty finansowe niepokrywające zadłużenia tych funduszy. Z licznymi problemami zaczęły także borykać się instytucje finansowe innych krajów. Szacuje się, że straty instytucji finansowych w 2007 i 2008 r. wyniosły 1 bln dol. Straty największych instytucji sektora bankowego wynosiły od 97 mld do 18 mld dol. Na ogół uważa się, że upadek banku Lehman Brothers zapoczątkował (wrzesień 2008 r.) globalny kryzys finansowy. Od tej daty zaczęły się procesy przejęć przez państwo kontroli nad bankami i instytucjami finansowymi, a także pomocy. Banki inwestycyjne, chcąc skorzystać z pomocy państwa, zmieniły swój status na banki komercyjne. Wskazanym wyżej procesom towarzyszyły zjawiska spekulacji. Ekonomiści, a także prasa, opisują zachowanie banku Goldman Sachs. Goldman Sachs podobnie jak inne banki inwestycyjne handlował papierami wartościowymi, walutami, surowcami. Bank zarządzał majątkiem wartości 850 mld dol., średnia marża zysku wynosiła ok. 30%, a zysk z kapitału 20%. Obecnie Goldman Sachs dysponuje 167 mld dol. własnego kapitału, wpływy finansowe obecnie wynoszą ok. 50 ml dol., na płace i premie wydano 16,7 mld dol., a zysk netto wyniósł 8,4 mld dol. Gdy w roku 2008 Goldman Sachs potrzebował kapitału, rząd dokapitalizował go sumą 10 mld dol. Wypłata premii i innych form gratyfikacji ok. 11 mld dol. prezesom, członkom rad nadzorczych, pracownikom wywołała powszechne oburzenie jako świadectwo, że w świecie spekulacji nic się nie zmieniło, że w dalszym ciągu utrzymuje się podział na frajerów mających niskie dochody oraz tych, którzy mają maksymalne zyski. Ekonomiści wskazują, że została w rezultacie wskazanych procesów zachwiana równowaga między sektorami w gospodarce. Sektor finansowy doszedł w swoim rozwoju do stanu, w którym zaczął przejmować 40% zysków całej gospodarki w USA. Kryzys obok strat w sferze finansowej spowodował szereg zmian w sferze realnej. W Stanach Zjednoczonych nastąpił wzrost bezrobocia, spadek produkcji, głównie budownictwa, usług itp. Z raportu Banku Światowego wynika, że tempo wzrostu po recesji będzie stopniowo rosło, ale jednocześnie poziom inwestycji będzie niewystarczający i dopiero po pewnym okresie osiągnie poziom utracony w wyniku kryzysu. Z danych Banku Światowego wynika, że na świecie bezrobocie dotyka 212 mln osób, a przez kryzys pracę straciło 34 mln osób. Kryzys zwiększył także liczbę osób osiągających poziom dochodu na granicy ubóstwa. Zdaniem przedstawicieli Międzynarodowej Organizacji Pracy 633 mln osób żyje za mniej niż 1,25 dol. dziennie, zaś 2 mld za mniej niż 2 dol. dziennie. Kryzys przekreślił osiągnięcia ostatnich lat w zakresie zmniejszania liczny osób zarabiających poniżej granicy ubóstwa. Kryzys finansowy zapoczątkowany w latach w Stanach Zjednoczonych stał się kryzysem globalnym, przeniknął do sfery realnej i co jest oczywiste, wywołał ożywioną dyskusję wśród ekonomistów, polityków, publicystów, przedstawicieli organizacji społecznych i politycznych. Carmen Reinhard i Kenneth Rogoff opublikowali książkę, w której opisali kryzysy finansowe od momentu ich powstania do chwili obecnej i stwierdzili, że kryzys może trwać ok. 3 lat i spowodować wzrost długu publicznego o ok. 80%. Puenta jest następująca: kryzysy to zjawisko ściśle związane z rozwojem społeczeństw ludzkich, za kryzysy należy zapłacić i złudne jest stwierdzenie, że teraz będzie inaczej. E. Phelps stwierdził, że wszystko przebiega zgodnie z cyklem koniunkturalnym, którego częścią składową jest kryzys. Kryzys przypomniał jednocześnie, że państwo jest potrzebne. Obecny kryzys finansowy jest kolejnym dowodem na to, że instytucje finansowe i banki nie są gwarantami spokoju i stabilności naszych finansów, że inwestorzy, szczególnie drobni ciułacze, muszą zapoznać się z bessą i rykiem niedźwiedzia. Pociechą może być prawo Murphy ego, które informuje, że ekonomia osiąga najwyższy poziom w okresie kryzysu i upadku gospodarki. I tak wielki kryzys lat 30. uświadomił, że kryzysy są nieuniknione oraz że należy szukać możliwości złagodzenia ich następstw. Według J.M. Keynesa złagodzić następstwa recesji można za pomocą interwencji i inwestycji państwa. Keynes wierzył w działalność państwa, które powinno wpływać na rynek. Kolejny kryzys, lat 70. XX w., utorował w ekonomii i polityce drogę doktrynie liberalnej. Twórca teorii Von Hayek był niechętny państwu i bardzo głęboko wierzył w rynek (rynek wie lepiej). Obecny kryzys upowszechnia pogląd, że neoliberalizm wyczerpał swoje możliwości i powinny nastąpić zmiany. Wydaje się dominować pogląd, że w ekonomii i polityce na obecnym etapie zwyciężają zwolennicy interwencjonizmu państwa. P. Kulgman, laureat Nagrody Nobla, apeluje o przypomnienie nauk wielkiego kryzysu i powrotu do keynesizmu. G. Soros część pieniędzy, które zyskał na kryzysie, przeznaczył na stworzenie Instytutu Nowej Myśli Ekonomicznej. Zgromadzeni w Instytucie nobliści oraz wybitni ekonomiści mają stworzyć podstawy nowej ekonomii. W dyskusji przypomina się także, że w ostatnich dziesiątkach lat wszystko zostało podporządkowane przyjętemu modelowi gospodarki oraz globalizacji, które preferowały rynki finansowe i wielkie korporacje. Dyskusja, która wybuchła po dramatycznych kryzysach finansowych w Azji i Rosji, nie uwzględniła faktu, że kryzys z roku 1913 był silniejszy od kryzysu z końca XIX w., że przewyższył je wielki kryzys. Obecny kryzys potwierdził opinie, że kolejny kryzys finansowy jest silniejszy od poprzedniego.

6 66 Andrzej Pakuła Czy dyskusja zapoczątkowana w XX w. po pęknięciu kilku baniek finansowych, załamaniach giełdy nowojorskiej, obecnym kryzysie zaowocuje działaniami z zakresu regulacji rynków finansowych? Jak do tej pory w dyskusjach między zwolennikami deregulacji i regulacji rynków finansowych wygrali zwolennicy deregulacji. W rezultacie tych zwycięstw sektor spekulacji coraz sprawniej podejmował ryzyko, którego rezultatem było przechwytywanie coraz większej części bogactwa społecznego. J.E. Stiglitz lapidarnie stwierdził, że branża finansowa zarabia na przelewania kapitału w tę i we w tę, a potem na porządkowaniu bałaganu, który zrobiła. Panuje na ogół zgodna opinia, że społeczeństwa płacą wysoką cenę za obecny kryzys, że rynki finansowe nie naprawią się same i ludzie, którzy wcześniej stracili pieniądze w kontaktach z instytucjami finansowymi, jako podatnicy muszą sfinansować ratowanie systemu finansowego. Literatura Bieniek H. (2009): Sekrety bogacenia się, bądź przedsiębiorczy i zbuduj swoją niezależność finansową, Poltext, Warszawa. Lubowski A. (2009): Goldman Sachs: Robimy robotę Boga, Gazeta Wyborcza, 21 grudnia. Lubowski A. (2010): Świat nie zmądrzał, Polityka, nr 10. Madej Z. (2009): Idee rządzą światem, Ekonomista, nr 5. Martin P.N. (2005): Hollnagel Bruno: Największe afery w dziejach świata, Bellona, Warszawa. Nawrot W. (2009): Globalny kryzys finansowy Xxi wieku, przyczyny, przebieg, skutki, prognozy, CeDeWu, Warszawa. Orłowski W. (2010): Czy to już koniec, Polityka, nr 2. Orłowski W. (2008): Świat, który oszalał, czyli poradnik na ciekawe czasy, Biblioteka Gazety Wyborczej, Warszawa. Przegląd prasy światowej, informacje Banku Światowego (2010): Gazeta Wyborcza, 4 stycznia. Rosati D. (2009): Przyczyny i mechanizmy kryzysu finansowego w USA, Ekonomista, nr 3. Sen A. (2009): Niewidzialna ręka Adama Smitha, Gazeta Wyborcza, kwiecień. Stiglitz J.E. (2010): Droga lekcja z kryzysu, Gazeta Wyborcza, 3 stycznia. Taylor J.B. (2010): Wywiad z damą pik w rękawie, Polityka, nr 9. Żakowski J. (2009): Zawał, zrozumieć kryzys, Biblioteka Polityki, Warszawa.

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Autor: Paweł Pastusiak

Autor: Paweł Pastusiak Autor: Paweł Pastusiak Czarny czwartek 24 października 1929 roku, dzień, w którym ceny akcji na Nowojorskiej Giełdzie Papierów Wartościowych (ang. New York Stock Exchange) gwałtownie spadły, co obecnie

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW Spis treści Wstęp Rozdział 1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW 1.1. Etymologia terminu finanse i główne etapy rozwoju finansów 1.2. Współczesne rozumienie finansów 1.2.1. Ogólna charakterystyka finansów

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny Makroekonomia Blok V Cykl koniunkturalny Cykl koniunkturalny i jego fazy Cykl koniunkturalny okresowe zmiany poziomu aktywności gospodarczej Fazy cyklu: - Kryzys (A-B) - Depresja (B-C) - Ożywienie (C-D)

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Rynek finansowy w Polsce

Rynek finansowy w Polsce finansowy w Polsce finansowy jest miejscem, na którym są zawierane transakcje kupna i sprzedaży różnych form kapitału pieniężnego, na różne terminy w oparciu o instrumenty finansowe. Uczestnikami rynku

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Piotr Banaszyk Katedra Logistyki Międzynarodowej Globalny kryzys ekonomiczny opinie Banku Światowego W 2013 r. gospodarka eurolandu pozostanie w recesji, kurcząc się o 0,1

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1 Warszawa, 2009.06.19 Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1 W 2008 r. na wartość majątku i wyniki finansowe przedsiębiorstw maklerskich niekorzystny wpływ wywarły psychologiczne następstwa

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Co to są akcje? Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy

Co to są akcje? Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Akcje na giełdzie Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 16 maja 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

I. Rynek kapitałowy II. Strategie inwestycyjne III. Studium przypadku

I. Rynek kapitałowy II. Strategie inwestycyjne III. Studium przypadku Akademia Młodego Ekonomisty Strategie na rynku kapitałowym Inwestowanie na rynku dr Piotr Stobiecki Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 21 listopada 2013 r. Plan wykładu 2 1 Rynek finansowy Rynek kapitałowy

Bardziej szczegółowo

Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy

Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy Architektura rynku kapitałowego w Polsce 10 października 2011 Założenia: Rynek kapitałowy to rynek funduszy średnio i długoterminowych Rynek kapitałowy składa

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

Planowanie finansów osobistych

Planowanie finansów osobistych Planowanie finansów osobistych Osoby, które planują znaczne wydatki w perspektywie najbliższych kilku czy kilkunastu lat, osoby pragnące zabezpieczyć się na przyszłość, a także wszyscy, którzy dysponują

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Warszawa, 7 maja 2010 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Zakład Ubezpieczeń Społecznych w okresie od 19.05.1999 r. do 31.12.2009 r.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 15 marca 2012. Przepis na wzrosty - lista sygnałów hossy

Warszawa, 15 marca 2012. Przepis na wzrosty - lista sygnałów hossy Wojciech Białek, główny analityk CDM Pekao SA Warszawa, 15 marca 2012 Przepis na wzrosty - lista sygnałów hossy Plan prezentacji: 1. Właściwa pozycja w ramach cyklu koniunkturalnego. 2. Panika rynkowa.

Bardziej szczegółowo

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI Międzyrynkowa analiza kursów walutowych Ashraf Laidi SPIS TREŚCI Przedmowa Podziękowania Wprowadzenie Rozdział 1. Dolar i złoto Koniec systemu z Bretton Woods złoto rozpoczyna hossę Restrykcyjna polityka

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r.

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Trendy i możliwości Perspektywa makroekonomiczna - wysoki potencjał wzrostu w Polsce Popyt na kapitał - Wzrost zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 ONLINE TRADING www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe 1. Wzrost na świecie i oczekiwania 2. Chiny zagrożeniem numer jeden dla światowej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r.

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia zakresu tematycznego egzaminu na agenta firmy inwestycyjnej Na podstawie art. 128 ust.

Bardziej szczegółowo

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa:

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: 1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: akcje, obligacje i bony skarbowe 3,92% 6 prawa poboru 0,00% 0 jednostki uczestnictwa 94,12% 144 dywidendy 1,96% 3 2. W grupie

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a Warszawa, 09.05.2014 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a W końcu grudnia 2013 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków otwartych

Bardziej szczegółowo

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, (str. 102 105) Załącznik nr 4 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Młody inwestor na giełdzie

Młody inwestor na giełdzie Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Młody inwestor na giełdzie mgr Jarosław Kilon Uniwersytet w Białymstoku 22 kwietnia 2010 r. Giełda Różne rodzaje giełd Źródła: pzmolsztyn.pl, gieldapiotrkow.pl. Giełda

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Listopad 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarze MF... 8 ul.

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Bankiem

Bardziej szczegółowo

Struktura rynku finansowego

Struktura rynku finansowego Akademia Młodego Ekonomisty Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Grzegorz Kowerda Uniwersytet w Białymstoku 21 listopada 2013 r. Struktura rynku finansowego rynek walutowy rynek pieniężny rynek

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 Warszawa 18.05.2012 Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 W końcu grudnia 2011 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków prowadzonego

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne dr Radosław Pietrzyk Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 11 maja 2015 r. Plan prezentacji 1. Co to jest rynek i giełda?

Bardziej szczegółowo

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ Wstęp Część I. Ogólna charakterystyka rynków finansowych 1. Istota i funkcje rynków finansowych 1.1. Pojęcie oraz podstawowe rodzaje rynków 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

Podręcznik: Z. Makieła, T. Rachwał, Podstawy Przedsiębiorczości. Kształcenie ogólne w zakresie podstawowym, Nowa Era, Warszawa 2005.

Podręcznik: Z. Makieła, T. Rachwał, Podstawy Przedsiębiorczości. Kształcenie ogólne w zakresie podstawowym, Nowa Era, Warszawa 2005. 1.. 2. Giełda Papierów Wartościowych Uczeń zna a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości pojęcie giełdy, papieru wartościowego, rodzaje rynków, rodzaje papierów wartościowych. Uczeń potrafi: wyjaśnić rolę giełdy,

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Zmiany regulacji a rozwój sektora bankowego. Warszawa, 12 kwietnia 2012 r.

Zmiany regulacji a rozwój sektora bankowego. Warszawa, 12 kwietnia 2012 r. Zmiany regulacji a rozwój sektora bankowego Warszawa, 12 kwietnia 2012 r. MoŜliwe implikacje wejścia w Ŝycie pakietu regulacyjnego Bazylea III dla polskich banków komercyjnych Maciej Stańczuk Prezes Zarządu

Bardziej szczegółowo

Wykład: PIENIĄDZ I SYSTEM BANKOWY

Wykład: PIENIĄDZ I SYSTEM BANKOWY Wykład: PIENIĄDZ I SYSTEM BANKOWY Pieniądz i jego funkcje Pieniądz jest to powszechnie akceptowany środek wymiany. Funkcje pieniądza: 1. Miernik wartości (w pieniądzu wyrażone są ceny towarów) 2. Środek

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a )

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a ) przeciętny poziom cen MODEL ZAGREGOWANEGO POPYTU I ZAGREGOWANEJ PODAŻY ZAŁOŻENIA Dochód narodowy (Y) jest równy produktowi krajowemu brutto (PKB). Y = K + I + G Neoklasycyzm a keynesizm Badamy zależność

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

Konkurs wiedzy ekonomicznej

Konkurs wiedzy ekonomicznej POZIOMO: 1. zdolność pieniądza do przechowywania wartości 2. pośrednik giełdowy 3. stan rachunku lub konta 4. punkt wymiany walut 5. waluta zjednoczonej Europy 6. spadek cen kursu papierów wartościowych

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny

Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny Autor: Mateusz Machaj #bank centralny #inflacja #polityka pieniężna #stopy procentowe W tym rozdziale dowiesz się: Czym są banki centralne

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w I półroczu 2009 roku 1

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w I półroczu 2009 roku 1 Warszawa,16 października 2009 r. Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w I półroczu 2009 roku 1 Dane te prezentują wyniki finansowe 42 domów i 7 biur maklerskich (przed rokiem 39 domów i 6 biur maklerskich)

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

i inwestowania w biznesie

i inwestowania w biznesie Podstawy finansów i inwestowania w biznesie Wykład 2 Plan wykładu Indeksy giełdowe Rola Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie i jej podstawowe funkcje Obrót publiczny a niepubliczny Podstawowe rodzaje

Bardziej szczegółowo

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r.

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r. Raport miesięczny Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku Warszawa, 14.06.2013 r. Spis treści: 1. INFORMACJE NA TEMAT WYSTĄPIENIA TENDENCJI I ZDARZEŃ W OTOCZENIU RYNKOWYM SPÓŁKI, KTÓRE W JEJ

Bardziej szczegółowo

Jak i gdzie zarabiać na spadkach?

Jak i gdzie zarabiać na spadkach? Jak i gdzie zarabiać na spadkach? Wielu nieprofesjonalnych inwestorów trapi ciągle koszmar krachu giełdowego. Zasypywani codziennie informacjami, artykułami, analizami, raportami, które często są przejawem

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment

Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa sierpień 2011 r. Co ma potencjał zysku? sierpień 2011 2 Sztandarowy fundusz dla klientów

Bardziej szczegółowo

KRZYSZTOF JAJUGA Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu INNOWACJE FINANSOWE SZANSA CZY ZAGROŻENIE?

KRZYSZTOF JAJUGA Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu INNOWACJE FINANSOWE SZANSA CZY ZAGROŻENIE? KRZYSZTOF JAJUGA Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu INNOWACJE FINANSOWE SZANSA CZY ZAGROŻENIE? INNOWACJA OKREŚLENIE Innowacja intencjonalne stworzenie, wprowadzenie i zastosowanie nowych produktów, procesów

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w obligacje

Inwestowanie w obligacje Inwestowanie w obligacje Ile zapłacić za obligację aby uzyskać oczekiwaną stopę zwrotu? Jaką stopę zwrotu uzyskamy kupując obligację po danej cenie? Jak zmienią się ceny obligacji, kiedy Rada olityki ieniężnej

Bardziej szczegółowo

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Rzecznik Prasowy Prezesa GUS seminarium naukowe pod patronatem naukowym prof. dr hab. Józefa Oleńskiego Prezesa GUS RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY prof. nadzw. dr

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939

Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939 Gospodarka światowa Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939 Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Etapy w analizie Lata 1918-1924 Lata 1924-1929 Lata

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy? Grzegorz Kowerda Uniwersytet w Białymstoku 29 października 2015 r. Początki giełdy przodek współczesnych giełd to rynek (jarmark,

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Wydawnictwo KUL Lublin 2012 SPIS TREŚCI Od autora 9 Część I DŁUG NA ŚWIECIE: FAKTY I. BOMBA DŁUGU PUBLICZNEGO 13 1. Zegar długu na świecie 14 2. Tym razem w dtugi popadły

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe w teorii i praktyce. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego

Kontrakty terminowe w teorii i praktyce. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Kontrakty terminowe w teorii i praktyce Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Czym jest kontrakt terminowy? Kontrakt to umowa między 2 stronami Nabywca/sprzedawca zobowiązuje się do kupna/sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Katedra Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Witold Szczepaniak Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Rynek

Bardziej szczegółowo

Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Akcje na giełdzie

Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Akcje na giełdzie Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Akcje na giełdzie dr Jarosław Kilon Uniwersytet w Białymstoku 22 listopada 2012 r. RYNEK KAPITAŁOWY Rynek walutowy Rynek finansowy

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III / IV Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

Waluty to nie wszystko Wykres 1. Korelacja między S&P500 i dolarem w latach 2001-2011 (6 miesięcy krocząco). Źródło:Bespoke Investment Group

Waluty to nie wszystko Wykres 1. Korelacja między S&P500 i dolarem w latach 2001-2011 (6 miesięcy krocząco). Źródło:Bespoke Investment Group ANALIZA NOBLE SECURITIES, 01.04.2011 r. Banki centralne popsuły rynki W ostatnim czasie zupełnie zaniknęła korelacja między kursem dolara a zachowaniem rynków akcji. Jednocześnie korelacja obligacje akcje

Bardziej szczegółowo

Raport półroczny 1998

Raport półroczny 1998 Raport półroczny 1998 Zysk Zysk netto wypracowany w ciągu pierwszego półrocza 1998 roku wyniósł 8,6 mln PLN, a prognoza na koniec roku zakłada zysk netto na poziomie 18 mln PLN. Wyniki finansowe banku

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 24 kwietnia 2015 r. Opracowanie sygnalne Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku Wynik finansowy otwartych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości 1.Wyszukaj i uzupełnij brakujące definicje: rynek finansowy (financial market) instrument finansowy (financial instrument) papier wartościowy (security) 2. Na potrzeby analizy

Bardziej szczegółowo

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Zaremba Adam Wprowadzenie Część I. Zanim zaczniesz inwestować Rozdział 1. Jak wybrać dom maklerski? Na co zwracać uwagę? Opłaty i prowizje Oferta kredytowa Oferta

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Finansowe Subfunduszu SKOK Fundusz Funduszy za okres od 1 stycznia 2010 do 13 lipca 2010 roku. Noty objaśniające

Sprawozdanie Finansowe Subfunduszu SKOK Fundusz Funduszy za okres od 1 stycznia 2010 do 13 lipca 2010 roku. Noty objaśniające Noty objaśniające Nota-1 Polityka Rachunkowości Subfunduszu Sprawozdanie finansowe Subfunduszu na dzień 13 lipca 2010 roku zostało sporządzone na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości z dnia 29 września

Bardziej szczegółowo

Kursy walutowe wprowadzenie

Kursy walutowe wprowadzenie Kursy walutowe wprowadzenie Krzysztof Radojewski Koło Naukowe Zarządzania Finansami http://knmanager.ae.wroc.pl e-mail: knmanager@ae.wroc.pl Spis treści podstawowe pojęcia, ewolucja międzynarodowego systemu

Bardziej szczegółowo

Pieniądz. Polityka monetarna

Pieniądz. Polityka monetarna Pieniądz. Polityka monetarna Definicja Pieniądz można więc najogólniej zdefiniować jako powszechnie akceptowany w danym kraju środek płatniczy. Istota pieniądza przejawia się w jego funkcjach: środka wymiany

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Krzysztof Szczepaniak Uniwersytet Gdański 17 maja 2016 roku Organizatorzy Zasady zajęć Wykładowca to ja Studenci to Wy Pytania

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 20 grudnia 2013 r. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 W końcu września 2013 r. działalność operacyjną

Bardziej szczegółowo

MÓJ UDZIAŁ W ŻYCIU GOSPODARCZYM POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014

MÓJ UDZIAŁ W ŻYCIU GOSPODARCZYM POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014 MÓJ UDZIAŁ W ŻYCIU GOSPODARCZYM POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014 Pieniądz to powszechnie akceptowany środek wymiany towarów i usług oraz miernik ich wartości. PIENIĄDZ HISTORIA PIENIĄDZA W

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

K-20. Konspekt projektu. Temat: Pieniądze lubią mnożenie. Cel główny projektu: Cele projektu:

K-20. Konspekt projektu. Temat: Pieniądze lubią mnożenie. Cel główny projektu: Cele projektu: Konspekt projektu K-20 Temat: Pieniądze lubią mnożenie Cel główny projektu: Pobudzenie świadomości uczniów na temat możliwości pomnażania posiadanych dóbr finansowych. Cele projektu: Wiedza: - dostarczenie

Bardziej szczegółowo

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu:

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu: DODATKOWE INFORMACJE i OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 18 GRUDNIA 2003 ROKU DO 31 GRUDNIA 2004 ROKU DWS POLSKA FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO MIESZANEGO STABILNEGO WZROSTU 1. Dane uzupełniające

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 2 SYSTEM FINANSOWY Co to jest system finansowy? System finansowy obejmuje rynki pośredników, firmy usługowe oraz inne instytucje wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

Fundusze nieruchomości w Polsce

Fundusze nieruchomości w Polsce Fundusze nieruchomości w Polsce Oferta funduszy inwestycyjnych zamkniętych jest liczy sobie kilka funduszy, które prowadziły subskrypcję certyfikatów w różnym czasie. Klienci, którzy poprzez nabycie certyfikatów

Bardziej szczegółowo