OGRANICZANIE PRZEPIĘĆ W INSTALACJACH ELEKTRYCZNYCH W OBIEKTACH BUDOWLANYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OGRANICZANIE PRZEPIĘĆ W INSTALACJACH ELEKTRYCZNYCH W OBIEKTACH BUDOWLANYCH"

Transkrypt

1 SERIA: ZESZYTY DLA ELEKTRYKÓW NR 9 Renata Markowska Andrzej W. Sowa OGRANICZANIE PRZEPIĘĆ W INSTALACJACH ELEKTRYCZNYCH W OBIEKTACH BUDOWLANYCH

2 SERIA: ZESZYTY DLA ELEKTRYKÓW NR 9 Renata Markowska Andrzej W. Sowa OGRANICZANIE PRZEPIĘĆ W INSTALACJACH ELEKTRYCZNYCH W OBIEKTACH BUDOWLANYCH

3 Recenzenci: mgr inż. Andrzej Boczkowski Centralne Kolegium Sekcji Instalacji i Urządzeń Elektrycznych SEP Kierownik projektu Michał Grodzki Redakcja techniczna Agencja Reklamowa MEDIUM Korekta Anna Kuziemska Wszelkie prawa zastrzeżone Copyright by Dom Wydawniczy MEDIUM Copyright by Renata Markowska Copyright by Andrzej W. Sowa ISBN Wydawca i rozpowszechnianie Dom Wydawniczy MEDIUM Warszawa, ul. Karczewska 18 Sprzedaż: księgarnia wysyłkowa Skład i łamanie Agencja Reklamowa MEDIUM Warszawa 2011, wydanie I Pod patronatem miesięcznika

4 SPIS TREŚCI 1. Wstęp Symbole graficzne elementów i układów ochronnych Zagrożenie piorunowe instalacji w obiekcie budowlanym Podstawowe parametry prądów piorunowych Zagrożenie związane z rozpływem prądów piorunowych w obiekcie Zagrożenia związane z zewnętrzną instalacją usługową Zagrożenia związane z indukowaniem się udarów podczas wyładowania w obiekt budowlany lub w jego pobliżu Wyznaczanie napięć i prądów indukowanych w pętlach przewodów Napięcia i prądy indukowane w strefie LPZ Napięcia i prądy indukowane w kolejnych strefach Napięcia i prądy udarowe w obwodach niskiego napięcia Wyładowania piorunowe w LPS obiektów budowlanych Wyładowania piorunowe w sąsiedztwie obiektu budowlanego Wyładowania piorunowe w sąsiedztwie linii dochodzących do obiektu Stany nieustalone w sieci elektroenergetycznej Impulsy elektromagnetyczne eksplozji nuklearnych Napięcia i prądy indukowane przez NEMP Przepięcia rejestrowane w instalacji elektrycznej w obiektach budowlanych Przenoszenie napięć udarowych przez transformatory Napięcia i prądy udarowe w obwodach sygnałowych Obwody telekomunikacyjne Systemy informatyczne Systemy kontrolno-pomiarowe w stacjach elektroenergetycznych Strefowa koncepcja ochrony przed przepięciami Odporność udarowa przyłączy urządzeń Badania odporności udarowej urządzeń Udary Przebiegi oscylacyjne tłumione Serie szybkich zakłóceń impulsowych Poziomy odporności udarowej urządzeń Przyłącza zasilania Przyłącza sygnałowe Wyrównywanie potencjałów w obiektach budowlanych Ogólne zasady wyrównywania potencjałów instalacji wprowadzanych do obiektu budowlanego Główna szyna wyrównawcza Główny pierścień wyrównawczy Wyrównywanie potencjałów wewnątrz obiektu budowlanego Ograniczanie przepięć w instalacji elektrycznej w obiekcie budowlanym Urządzenia do ograniczania przepięć typu Zasady doboru i montażu Układy połączeń SPD Podstawowe zasady montażu

5 ograniczanie przepięć w instalacjach elektrycznych w obiektach budowlanych SPD o napięciowym poziomie ochrony poniżej 4000 V SPD o napięciowym poziomie ochrony poniżej 2500 V SPD o napięciowym poziomie ochrony poniżej 1500 V Koordynacja właściwości SPD typu 1 z wymaganiami EMC urządzeń Oddziaływanie prądów udarowych na zabezpieczenia nadprądowe SPD typu Zasady doboru i montażu SPD typu Dobór i instalacja Wielostopniowe systemy ograniczania przepięć w instalacji elektrycznej Układy SPD typu 1 i Układy SPD typu 2 i Układ SPD a chronione urządzenie Zasady tworzenia wielostopniowego systemu ograniczania przepięć Podstawowe błędy występujące przy projektowaniu i montażu systemów SPD Błędy w fazie projektowania instalacji elektrycznej Błędna ocena występującego zagrożenia instalacji elektrycznej Niewłaściwe rozmieszczenie układów SPD różnych typów Błędne układy połączeń Brak koordynacji poziomów ograniczania przepięć przez układy SPD z odpornością udarową chronionych urządzeń Różnice potencjałów pomiędzy instalacjami dochodzącymi do urządzenia Błędy przy montażu SPD Długie przewody stosowane do połączeń SPD Siły dynamiczne działające pomiędzy przewodami z prądem udarowym Brak lub niewłaściwy dobór zabezpieczenia nadprądowego Wydmuch gazów na zewnątrz SPD Eksploatacja i konserwacja SPD Elementy i układy do ochrony przed przepięciami w obwodach sygnałowych Elementy i urządzenia ograniczające przepięcia Iskierniki gazowe Warystory Diody zabezpieczające Diody tyrystorowe Elementy i układy tłumiące przepięcia Filtry dolnoprzepustowe Filtry górnoprzepustowe Sęki ćwierćfalowe Właściwości ochronne filtrów przeciwzakłóceniowych Elementy i urządzenia separujące Transformatory separujące Transoptory Światłowody Zasady skutecznej separacji galwanicznej Urządzenia do ograniczania przepięć w systemach przesyłu sygnałów Zasady doboru urządzeń ograniczających przepięcia

6 10.2. Zasady poprawnego montażu i kontroli stanu SPD Spadki napięć na przewodach łączących SPD Koordynacja współdziałania pomiędzy SPD w układach wielostopniowych Różnice potencjałów pomiędzy instalacjami dochodzącymi do urządzenia Przykłady doboru urządzeń ograniczających przepięcia Abonencka stacja końcowa w systemie cyfrowej transmisji sygnałów ISDN Urządzenia stacji bazowych GSM Transmisja sygnałów za pomocą kabli koncentrycznych Koordynacja układania instalacji niskonapięciowych w obiektach budowlanych Ogólne zasady układania przewodów w obiekcie budowlanym Odstępy między przewodami różnych instalacji Układanie przewodów między obiektami Przykłady ochrony przed przepięciami instalacji i urządzeń w obiekcie budowlanym Ograniczanie przepięć w systemach zasilania gwarantowanego Instalacje prądu stałego Ograniczanie przepięć w instalacjach elektrowni wiatrowych Ograniczanie przepięć w instalacji elektrycznej Ograniczanie przepięć w systemach przesyłu sygnałów Ochrona urządzeń na dachach obiektów Ograniczanie przepięć w instalacjach elektrycznych niewielkich obiektów Ochrona systemów antenowych Ochrona odgromowa i przeciwprzepięciowa urządzeń systemów telewizji dozorowej Poziomy odporności udarowej urządzeń Ograniczanie przepięć w instalacji elektrycznej Ograniczanie przepięć dochodzących do przyłączy sygnałowych Ochrona odgromowa kamer Ochrona odgromowa i przeciwprzepięciowa systemów fotowoltaicznych Ochrona przed bezpośrednim działaniem prądu piorunowego Ochrona przed przepięciami w instalacji elektrycznej Ograniczanie przepięć w systemach kontrolno-pomiarowych Sterowniki Przetworniki i czujniki Obwody iskrobezpieczne Ograniczanie przepięć dochodzących do telekomunikacyjnych urządzeń abonenckich Ograniczanie przepięć w okablowaniu strukturalnym Ograniczanie przepięć w systemach telemechaniki Iskierniki do połączeń wyrównawczych Podsumowanie Literatura

7

8 1. Wstęp Cechą charakterystyczną współczesnych urządzeń elektrycznych i elektronicznych jest ich stosunkowo niewielka odporność udarowa. Dotyczy to zarówno odporności na bezpośrednie oddziaływanie impulsowego pola elektromagnetycznego, jak i odporności na działanie napięć i prądów udarowych dochodzących do tych urządzeń z sieci zasilającej oraz z linii przesyłu sygnałów. Znaczną część uszkodzeń urządzeń i systemów elektronicznych wywołują napięcia i prądy udarowe powstające podczas wyładowań piorunowych. Obecnie szkody wywołane przez przepięcia atmosferyczne są wielokrotnie większe od zniszczeń powstających podczas bezpośrednich uderzeń piorunów w obiekty budowlane (pożary, uszkodzenia budynków, uszkodzenia instalacji itp.). Zaprojektowanie i wykonanie poprawnie działającego systemu ograniczania narażeń piorunowych do odpowiedniego poziomu wymaga posiadania niezbędnych informacji dotyczących: podstawowych parametrów charakteryzujących zagrożenie występujące podczas: bezpośrednich wyładowań piorunowych w obiekty budowlane lub w ich bliskim sąsiedztwie, bezpośrednich wyładowań piorunowych w instalacje dochodzące do obiektów lub wyładowań w sąsiedztwie tych instalacji, poziomów odporności przyłączy zasilania i sygnałowych urządzeń na działanie napięć i prądów udarowych, poziomów odporności urządzeń i systemów na oddziaływanie piorunowego pola elektromagnetycznego, możliwości ograniczania występujących zagrożeń przez elementy i układy ograniczające napięcia i prądy udarowe, wybranych zagadnień zewnętrznej i wewnętrznej ochrony odgromowej obiektów budowlanych. Narażenia powstające wskutek bezpośredniego oddziaływania rozpływającego się prądu piorunowego lub przepięcia atmosferyczne są szczególnie groźne dla urządzeń pracujących w rozbudowanych systemach elektronicznych. W takich przypadkach nawet drobne uszkodzenie pojedynczego urządzenia może unieruchomić cały system. Analizując zagrożenie piorunowe należy zwrócić uwagę na: wszelkiego rodzaju systemy telekomunikacyjne, sieci komputerowe, urządzenia stosowane w służbie zdrowia, systemy, których awaria lub błędne działanie może stworzyć zagrożenie dla środowiska naturalnego (np. systemy elektroniczne w zakładach przemysłu chemicznego), systemy kontrolno-pomiarowe w energetyce, urządzenia w rozległych systemach elektronicznych instalowane na otwartym terenie (np. stacje benzynowe, oczyszczalnie ścieków itp.). Powyższe fakty powodują gwałtowny wzrost zainteresowania problematyką kompleksowej ochrony przed piorunowym impulsem elektromagnetycznym, ze zwróceniem szczególnej uwagi na stworzenie warunków bezawaryjnego i niezawodnego działania systemów elektronicznych. Przystępując do projektowania urządzenia piorunochronnego LPS (Lightning Protection System) w obiekcie budowlanym, w którym będą zainstalowane rozbudowane systemy elektroniczne, należy posiadać podstawowy zasób wiedzy technicznej umożliwiający rozwiązywanie problemów związanych z: ochroną odgromową obiektów budowlanych, ze szczególnym uwzględnieniem zasad ochrony przed bezpośrednim oddziaływaniem rozpływającego się prądu piorunowego, ochroną przed piorunowym impulsem elektromagnetycznym, ochroną instalacji elektrycznej oraz zasilanych urządzeń przed rozpływającym się prądem piorunowym oraz przepięciami atmosferycznymi, 7

9 ograniczanie przepięć w instalacjach elektrycznych w obiektach budowlanych wyrównywaniem potencjałów wewnątrz obiektów budowlanych, ekranowaniem przed piorunowym polem elektrycznym i magnetycznym, zakresem badań, doborem i rozmieszczaniem urządzeń ograniczających przepięcia SPD (Surge Protective Device) w instalacji elektrycznej oraz w liniach przesyłu sygnałów, sposobem prowadzenia badań odporności urządzeń i systemów na działanie napięć i prądów udarowych oraz wymaganymi dopuszczalnymi poziomami odporności przyłączy zasilania i sygnałowych urządzeń chronionych systemów na działanie udarów, zasadami koordynacji odporności udarowej przyłączy urządzeń z istniejącym zagrożeniem piorunowym oraz z możliwościami różnorodnych urządzeń ograniczających przepięcia, zasadami prowadzenia badań i wymaganymi poziomami odporności urządzeń oraz całych systemów elektronicznych na działanie impulsowego pola magnetycznego, koordynacją układania przewodów wszelkiego rodzaju instalacji wewnątrz obiektów budowlanych, doborem materiałów stosowanych do budowy urządzeń piorunochronnych. Podstawowe informacje dotyczące projektowania i wykonawstwa urządzeń piorunochronnych zawarto w normach zestawionych w tabelach 1.1. i 1.2. Należy zauważyć, że w tabelach ograniczono się tylko do zestawienia norm zawierających podstawowe informacje i zalecenia dotyczące ochrony odgromowej i ograniczania przepięć w instalacji elektrycznej i liniach przesyłu sygnałów. Dodatkowo należy uwzględnić wymagania dotyczące: kompatybilności elektromagnetycznej urządzeń, należy zwrócić szczególną uwagę na poziomy odporności udarowej przyłączy zasilania i sygnałowych urządzeń (rozdział 5), układania sieci kablowych służących do rozprowadzania sygnałów telewizyjnych, radiofonicznych i usług interaktywnych, tworzenia systemów uziomowych, dotyczy to szczególnie obiektów nadawczo-odbiorczych, wyrównania potencjałów oraz ekranowania w obiektach budowlanych. Zasób wiedzy technicznej zawarty w przedstawionych normach jest dostateczny do ograniczenia narażeń piorunowych w typowych obiektach budowlanych, w których pracują podstawowe systemy elektroniczne. Przedstawione informacje mogą okazać się niewystarczające w przypadkach dużych obiektów przemysłowych i telekomunikacyjnych, centrów obliczeniowych, elektrowni, lotnisk i innych obiektów zawierających systemy elektryczne i elektroniczne, od których wymagane jest pewne i niezawodne działanie. Na ochronę odgromową takich systemów zwrócono szczególną uwagę w niniejszej monografii. Tabela 1.1. Zestawienie norm zawierających podstawową wiedzę techniczną z dziedziny ochrony odgromowej obiektów budowlanych oraz ograniczania napięć i prądów udarowych wywołanych przez wyładowania piorunowe w obiektach Zakres tematyczny Kompleksowa ochrona odgromowa obiektów budowlanych Ochrona odgromowa i ograniczanie przepięć w typowych systemach telekomunikacyjnych Zestawienie norm PN-EN :2008 Ochrona odgromowa. Część 1: Wymagania ogólne PN-EN :2008 Ochrona odgromowa. Część 2: Zarządzanie ryzykiem PN-EN :2009 Ochrona odgromowa. Część 3: Uszkodzenia fizyczne obiektów budowlanych i zagrożenie życia PN-EN :2009 Ochrona odgromowa. Część 4: Urządzenia elektryczne i elektroniczne w obiektach budowlanych ITU-T Recommendation K.12 (02/2006) Series K: Protection against interference. Characteristics of gas discharge tubes (GDT) for the protection of telecommunications installations ITU-T Recommendation K.27. (05/96) Protection against interference. Bonding configurations and earthing inside a telecommunication building 8

10 Zakres tematyczny Ochrona odgromowa i ograniczanie przepięć w typowych systemach telekomunikacyjnych Zestawienie norm ITU-T Recommendation K.31. (03/93) Bonding configuration and earthing of telecommunication installations inside a subscriber s buildings ITU-T Recommendation K.35. (05/96) Protection against interference. Bonding configuration and earthing at remote electronic sites ITU-T Recommendation K.39. (10/96) Risk assessment of damages to telecommunication sites due to lightning discharge ITU-T Recommendation K.40. (10/96) Series K: Protection against interference. Protection against LEMP in telecommunications centers ITU-T Recommendation K.46. (07/2003) Series K: Protection against interference. Protection of telecommunication lines using metallic symmetric conductors against lightning-induced surges ITU-T Recommendation K.47. (12/2000) Series K: Protection against interference. Protection of telecommunication lines using metallic conductors against direct lightning discharges ITU-T Recommendation K.56. (07/2003) Series K: Protection against interference. Protection of radio base station against lightning discharge ITU-T Recommendation K.57. (09/2003) Series K: Protection against interference. Protection measures for radio base stations sited on power line towers ITU-T Recommendation K.66. (12/2004) Series K: Protection against interference. Protection of customer premises from overvoltages ITU-T Recommendation K.67. (02/2006) Series K: Protection against interference. Expected surges on telecommunication and signaling networks due to lightning ITU-T Recommendation K.71. (07/2007) Series K: Protection against interference. Protection of customer antenna installations ITU-T Recommendation K.72. (04/2008) Series K: Protection against interference. Protection of telecommunication lines using metallic conductors against lightning: Risk management ITU-T Recommendation K.73. (04/2008) Series K: Shielding and bonding for cables between buildings ITU-T Recommendation K.77. (01/2009) Series K: Characteristics of Metal Oxide Varistors (MOVs) for the protection of telecommunications installations Tabela 1.2. Zestawienie podstawowych norm zawierających zalecenia dotyczące elementów ograniczających przepięcia oraz ochrony instalacji elektrycznej Zakres tematyczny Elementy i urządzenia ograniczające przepięcia w instalacji elektrycznej i systemach przesyłu sygnałów Zestawienie norm PN-EN :2006 Niskonapięciowe urządzenia do ograniczania przepięć. Część 11: Urządzenia do ograniczania przepięć w sieciach rozdzielczych niskiego napięcia. Wymagania i próby (oraz PN-EN :2006/A11:2007 (oryg.)) PKN-CLC/TS :2007 Low-voltage surge protective devices. Part 12: Surge protective devices connected to low-voltage power systems. Selection and application principles (oryg.) PN-EN :2004 Niskonapięciowe urządzenia ograniczające przepięcia. Część 21: Urządzenia do ograniczania przepięć w sieciach telekomunikacyjnych i sygnalizacyjnych. Wymagania eksploatacyjne i metody badań ANSI/IEEE Std. C62.41, 1991 IEEE Recommended Practice on Surge Voltages in Low-Voltage AC Power Circuits 9

11 ograniczanie przepięć w instalacjach elektrycznych w obiektach budowlanych Zakres tematyczny Elementy i urządzenia ograniczające przepięcia w instalacji elektrycznej i systemach przesyłu sygnałów Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych Zestawienie norm ANSI/IEEE Std. C62.45, 1987 IEEE Guide on Surge Testing for Equipment Connected to Low-Voltage AC Power Circuits IEEE C IEEE Standard Test Specifications for Gas-Tube Surge Protective Devices PN-EN :2002 Elementy do niskonapięciowych urządzeń ograniczających przepięcia. Część 311: Wymagania dla iskierników gazowych (GDT) (oryg.) PN-EN :2003 Elementy do niskonapięciowych urządzeń ograniczających przepięcia. Część 321: Wymagania dla diod lawinowych (ABD) (oryg.) PN-EN :2008 Elementy do niskonapięciowych urządzeń ograniczających przepięcia. Część 331: Wymagania dla warystorów z tlenków metali (MOV) (oryg.) PN-EN :2003 Elementy do niskonapięciowych urządzeń ograniczających przepięcia. Część 341: Wymagania dla ograniczników tyrystorowych (oryg.) PN-T-83020:1996 Ochronnik telefoniczny abonencki. Ogólne wymagania i badania PN-IEC :1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przed przepięciami. Ochrona instalacji niskiego napięcia przed przejściowymi przepięciami i uszkodzeniami przy doziemieniach w sieciach wysokiego napięcia PN-HD :2006 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Część 4-443: Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przez zaburzeniami napięciowymi i zaburzeniami elektromagnetycznymi. Ochrona przed przepięciami atmosferycznymi i łączeniowymi PN-IEC :2001 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przed przepięciami. Ochrona przed zakłóceniami (EMI) w instalacjach obiektów budowlanych PN-IEC :2003 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Urządzenia do ochrony przed przepięciami PN-HD :2007 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Część 5-54: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Uziemienia, przewody ochronne i przewody połączeń ochronnych (oryg.) PN-EN :1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Uziemienia, przewody ochronne PN-IEC :2001 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Układy uziemiające i połączenia wyrównawcze instalacji informatycznych PN-IEC :1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji. Wymagania dotyczące uziemień instalacji urządzeń przetwarzania danych 10

12 1.1. Symbole graficzne elementów i układów ochronnych Powszechnie używane symbole graficzne oraz podstawowe informacje o różnorodnych elementach i układach stosowanych do ochrony przed przepięciami w obwodach zasilania i sygnałowych urządzeń zestawiono w tabeli 1.3. Tabela 1.3. Podstawowe symbole graficzne elementów i układów ochrony przed przepięciami Symbol graficzny w Nazwa Warystor (symbol ogólny) Element zmienno oporowy ograniczający przepięcia. Zastosowanie: instalacja elektryczna i systemy przesyłu sygnałów Symbol graficzny Nazwa Filtr Filtr stosowany w układach ochrony przed zakłóceniami Iskiernik gazowy dwuelektrodowy (element gazowyładowczy dwuelektrodowy) Element ucinający przepięcia stosowany w systemach przesyłu sygnałów Dioda lawinowa jednokierunkowa (dioda zabezpieczająca) Element ograniczający przepięcia stosowany w systemach przesyłu sygnałów Iskiernik gazowy trójelektrodowy (element gazowyładowczy trójelektrodowy) Element ucinający przepięcia stosowany w systemach przesyłu sygnałów Dioda lawinowa dwukierunkowa (dioda zabezpieczająca) Element ograniczający przepięcia stosowany w systemach przesyłu sygnałów transformator separujący Urządzenie ograniczające przepięcia w torach przesyłu sygnałów (symbol ogólny) Układ składający się z połączenia kaskadowego dwóch lub więcej elementów ochronnych Transformator separujący Zapewnia separację pomiędzy obwodami i umożliwia pracę urządzeń przy znacznych różnicach potencjałów (nawet do 50 kv) Urządzenie ograniczające przepięcia Obwód składający się z diody zabezpieczającej oraz diod o niewielkiej pojemności stosowany do ograniczania przepięć w obwodach wysokoczęstotliwościowych Transoptor Umożliwia separację pomiędzy obwodami przy różnicy napięć od kilkuset woltów do kilku kilowoltów Urządzenie do ograniczania przepięć SPD w instalacji elektrycznej (symbol ogólny) Urządzenie ograniczające przepięcia oraz chroniące przed bezpośrednim oddziaływaniem części prądu piorunowego Szyna wyrównywania potencjałów 11

13 ograniczanie przepięć w instalacjach elektrycznych w obiektach budowlanych 2. Zagrożenie piorunowe instalacji w obiekcie budowlanym Zaprojektowanie oraz dobór możliwie najbardziej efektywnych i ekonomicznych rozwiązań ochrony przed przepięciami urządzeń i systemów elektrycznych i elektronicznych w obiekcie budowlanym wymaga określenia poziomów narażeń powstających wskutek wyładowań piorunowych w różnych punktach instalacji zasilających i sygnałowych w tym obiekcie. Znajomość wielkości tych narażeń w poszczególnych strefach ochronnych obiektu [42, 105], w zestawieniu z poziomami odporności zainstalowanych w tych strefach urządzeń i systemów, pozwoli ocenić potrzebę stosowania urządzeń chroniących przed przepięciami oraz właściwie dobrać ich rodzaj, parametry i charakterystyki. Oceniając zagrożenie urządzeń i systemów w obiekcie budowlanym należy rozważyć następujące rodzaje elektromagnetycznych narażeń piorunowych: napięcia/prądy udarowe powstające w instalacjach w wyniku rozpływu prądów piorunowych podczas bezpośredniego wyładowania w obiekt, napięcia/prądy udarowe powstające w zewnętrznych instalacjach usługowych dołączonych do obiektu wskutek wyładowania pioruna w te instalacje lub w ich pobliżu, napięcia/prądy udarowe indukowane w pętlach tworzonych przez przewody instalacji podczas wyładowania pioruna w obiekt lub w jego pobliżu, impulsowe pole elektromagnetyczne oddziałujące bezpośrednio na urządzenia wewnątrz obiektu podczas wyładowania pioruna w obiekt lub w jego pobliżu. W normie ochrony odgromowej IEC [39] stwierdzono, że zagrożenie związane z działaniem pola elektromagnetycznego bezpośrednio na urządzenie może być pominięte w przypadku, gdy urządzenie to spełnia wymagania odpowiednich norm EMC produktu w zakresie emisyjności i odporności na pola elektromagnetyczne o częstotliwości radiowej. Rozpływ prądu pioruna podczas bezpośredniego wyładowania w obiekt budowlany lub dołączone do niego zewnętrzne instalacje usługowe, jak również napięcia/prądy indukowane w przewodach instalacji zasilających i sygnałowych można wyznaczyć za pomocą specjalistycznego oprogramowania komputerowego wykorzystującego do obliczeń zaawansowane metody numeryczne. Symulacje takie pozwalają na stosunkowo dokładne określenie wartości szczytowych i kształtów impulsów napięciowych/prądowych w różnych miejscach instalacji. Wymaga to jednak dużych nakładów pracy i specjalistycznej wiedzy z zakresu metod modelowania matematycznego. Dlatego w praktyce do określenia poziomów narażeń piorunowych stosuje się przybliżone zależności matematyczne. Podstawowe zależności zawarto w normach ochrony odgromowej IEC oraz IEC [39, 42] Podstawowe parametry prądów piorunowych Przeprowadzenie oceny zagrożenia piorunowego wymaga posiadania podstawowych informacji o następujących wartościach charakteryzujących prąd piorunowy wyładowania doziemnego: wartość szczytowa: I m, maksymalna stromość narastania: S max = (di p/dt) max, ładunek przenoszony przez prąd: Q imp = i p dt, 2 energia właściwa: W/R = i p dt. Do opisu kształtu prądu piorunowego wykorzystuje się również czasy trwania czoła T 1 oraz do półszczytu T 2 na grzbiecie prądu udarowego. Zasady określania tych czasów przedstawiono na rysunku 2.1. W wielokrotnym doziemnym wyładowaniu piorunowym występuje także składowa długotrwała, którą charakteryzuje czas trwania T long na poziomie 10% wartości maksymalnej oraz ładunek całkowity Q long. 12

14 i i 100% 90% 100% 50% 50% 50% 0% 10% T 1 t 0% t Rysunek 2.1. Kształt czoła oraz całego przebiegu prądu symulującego prądy pierwszego i kolejnych wyładowań w kanale Maksymalne wartości charakteryzujące prądy wielokrotnego wyładowania piorunowego w zależności od wybranego poziomu ochrony odgromowej zestawiono w tabeli 2.1. Tabela 2.1. Maksymalne wartości podstawowych parametrów charakteryzujących prądy piorunowe wyładowań doziemnych [102] Pierwszy udar krótkotrwały Kolejny udar krótkotrwały Parametry charakteryzujące prąd piorunowy Poziom ochrony odgromowej Poziom ochrony odgromowej I II III i IV I II III i IV Wartość szczytowa I m, w [ka] ,5 25 Stromość narastania S max, w [ka/μs] Czas trwania czoła T 1, w [μs] 10 0,25 Czas trwania do półszczytu T 2, w [μs] Ładunek impulsowy Q imp, w [C]* ) Całkowity ładunek Q cał, w [C]** ) Energia właściwa W/R, w [kj/ω] Udar długotrwały Parametry prądu Symbol Jednostka Poziom ochrony odgromowej I II III i IV Ładunek długiego udaru Q long C Parametry czasu T long s 0,5 T 2 I(t) Przebieg czasowy długotrwałej składowej prądu piorunowego 10% 10% T t Objaśnienia: * ) ponieważ zasadnicza część całkowitego ładunku jest zawarta w pierwszym udarze, to uznaje się, że podane wartości zawierają ładunek wszystkich udarów krótkotrwałych, ** ) ładunek całkowity suma ładunku krótkotrwałego i ładunku składowej długotrwałej prądu 13

15 i i ograniczanie przepięć w instalacjach elektrycznych w obiektach budowlanych Do opisu matematycznego przebiegów czasowych prądów pierwszego i kolejnych udarów krótkotrwałych w kanale doziemnego wyładowania piorunowego zalecane jest [102] stosowanie równania: I it () = k 10 ( t / τ1) 1+ ( t / τ ) max e t / τ 10 1 gdzie: I max wartość szczytowa prądu, k współczynnik korekcyjny wartości szczytowej prądu, τ 1, τ 2 odpowiednio stałe czasu czoła i czasu grzbietu, t czas. Wartości współczynników występujących w równaniu (2.1.) zestawiono w tabeli (2.1.) Tabela 2.2. Wartości współczynników występujących w równaniu (2.1.) opisującym przebiegi prądów piorunowych pierwszego i kolejnych wyładowań w kanale [102] Wyładowanie Pierwsze wyładowanie w kanale Kolejne wyładowanie w kanale I Poziom ochrony max, w [ka] I 200 k τ 1, w [μs] τ 2, w [μs] I max, w [ka] 50 II 150 0,930 19, ,5 III i IV k τ 1, w [μs] τ 2, w [μs] 0,993 0, Podejmowane są również próby wprowadzenia dodatkowej ujemnej składowej krótkotrwałej prądu piorunowego o kształcie 1/200 μs w wielokrotnym wyładowaniu doziemnym [39]. Prąd o takim kształcie proponowany jest do określania zagrożeń piorunowych w normie KTA 2206 [65] oraz proponowanych zmianach w normie EN [39]. Wartości podstawowych parametrów charakteryzujących przebieg czasowy prądu o kształcie 1/200 μs zestawiono w tabeli 2.3. Tabela 2.3. Podstawowe informacje o tzw. ujemnej składowej prądu doziemnego wyładowania piorunowego [39] Charakterystyka Podstawowe parametry Wartości współczynników w równaniu (2.1.) Poziom ochrony Wartość szczytowa Stromość narastania I max, w [ka] I 100 ka 100 ka/μs 100 II 75 ka 75 ka/μs 75 III i IV 50 ka 50 ka/μs % k τ 1, w [μs] τ 2, w [μs] 0,986 1, % 90% Kształt 1/200 50% 50% 50% 0% 200 μs t 0% 10% 1 μs t 14

16 Wymagania zapewnienia pewnej ochrony przed oddziaływaniem prądu piorunowego powodują wzrost znaczenia badań laboratoryjnych oddziaływania prądów udarowych na: poszczególne elementy urządzenia piorunochronnego, urządzenia do ograniczania przepięć SPD w instalacji elektrycznej oraz obwodach przesyłu sygnałów, konstrukcje przewodzące w obiektach budowlanych. W prowadzonych badaniach podstawową sprawą jest wytworzenie prądów udarowych o określonych wartościach szczytowych oraz kształtach. W normach ochrony odgromowej przedstawiono propozycje schematów zastępczych obwodów generatorów wykorzystywanych do symulacji zagrożeń piorunowych 2.2. Zagrożenie związane z rozpływem prądów piorunowych w obiekcie Podczas bezpośredniego wyładowania w obiekt budowlany prąd pioruna odprowadzany jest do uziomu za pomocą rozbudowanej sieci przewodzących elementów, na którą składają się przewody odprowadzające urządzenia piorunochronnego (LPS ang. Lightning Protection System) i naturalne elementy konstrukcyjne obiektu oraz przewody zewnętrznych instalacji usługowych dołączonych do obiektu (wodociągowa, kanalizacyjna, gazowa, linie zasilające, telekomunikacyjne itp.). Zagrożenie w różnych punktach instalacji zależy więc od podziału prądu piorunowego. Zgodnie z zaleceniami zawartymi w normach dotyczących ochrony odgromowej obiektów budowlanych [39, 102] oraz badań urządzeń ograniczających przepięcia [96], w pierwszym przybliżeniu można przyjąć równomierny podział prądu piorunowego pomiędzy uziom obiektu a dołączone do niego zewnętrzne przewodzące instalacje usługowe (rys. 2.2.). bezpośrednie wyładowanie piorunowe w obiekt instalacja piorunochronna przewody odprowadzające główna szyna wyrównawcza 100% zwody przewody odprowadzające przewody odprowadzające uziom fundamentowy 50% instalacja elektryczna rurociąg wodny rurociąg gazowy rurociąg kanalizacyjny 50% Rysunek 2.2. Podział prądu piorunowego w obiekcie budowlanym 15

17 ograniczanie przepięć w instalacjach elektrycznych w obiektach budowlanych Bardziej dokładny sposób wyznaczenia podziału prądu pomiędzy poszczególne zewnętrzne instalacje usługowe zawarto w aneksie E normy IEC [39]. Zgodnie z nim, część prądu wpływająca do pojedynczej zewnętrznej instalacji usługowej wynosi: w przypadku instalacji ułożonej w ziemi: I = Z I f Z + Z n + n Z / Z ( ) (2.2.) w przypadku instalacji ułożonej nad powierzchnią ziemi: Z If = I Z + Z n + n Z / Z ( ) (2.3.) gdzie: I wartość szczytowa całkowitego prądu pioruna odpowiadająca założonej klasie LPS, n 1 całkowita liczba zewnętrznych części przewodzących lub instalacji podziemnych, n 2 całkowita liczba zewnętrznych części przewodzących lub instalacji ułożonych nad powierzchnią ziemi, Z konwencjonalna impedancja uziemiająca systemu uziomowego obiektu, Z 1 konwencjonalna impedancja uziemiająca zewnętrznej części przewodzącej lub instalacji podziemnej (tab. 2.4.), Z 2 rezystancja uziemienia systemu uziemiającego łączącego zewnętrzną instalację nadziemną z ziemią; jeśli rezystancja uziemienia Z 2 punktu uziemiającego nie jest znana, można przyjąć wartość impedancji Z 1 (tab. 2.4.), odpowiadającą wartości rezystywności gruntu istotnej dla punktu uziemiającego. Tabela 2.4. Wartości impedancji uziemiających Z i Z 1 dla różnej rezystywności gleby [102] ρ, w [Ωm] Z 1, w [Ω]* ) Impedancja uziemiająca Z związana z klasą LPS, w [Ω]** ) I II III i IV Uwaga! Podane wartości odnoszą się do konwencjonalnej impedancji uziemiającej zakopanego przewodu w warunkach udarowych (udar 10/350 μs) Objaśnienia: * ) wartości odnoszą się do zewnętrznych instalacji dłuższych niż 100 m. Dla instalacji krótszych od 100 m w gruntach o dużej rezystywności (> 500 Ωm) wartości Z 1 mogą zostać podwojone, ** ) system uziemiający zgodny z IEC W powyższych wzorach założono taką samą wartość Z 2 dla każdego punktu uziemiającego. Jeśli warunek ten nie jest spełniony, należy posłużyć się bardziej skomplikowanymi wzorami. Przyjmując przybliżenie, zgodnie z którym prąd pioruna rozdzielany jest równomiernie po 50% pomiędzy system uziomowy obiektu a wszystkie dołączone do niego instalacje zewnętrzne (rys. 2.2.) oraz zakładając, że Z 1 = Z 2, część prądu pioruna wpływającą do pojedynczej instalacji zewnętrznej można obliczyć ze wzoru [96, 102]:

18 ( ) I = I 05 f, / n + 1 n (2.4.) 2 W aneksie E normy IEC podano również przybliżone wzory pozwalające określić, jaka część prądu przypada na pojedynczy przewód instalacji zewnętrznej (np. linii elektroenergetycznej, telekomunikacyjnej itp.), a mianowicie [39]: w przypadku linii nieekranowanej i nie ułożonej w metalowych rurkach: w przypadku linii ekranowanej: ' ' I = I / n (2.5.) f f ( ) (2.6.) ' ' If = If RS/ n RS + RC gdzie: n całkowita liczba przewodów linii, R S oporność przypadająca na jednostkę długości ekranu, R C oporność przypadająca na jednostkę długości przewodu wewnętrznego. Prowadząc szczegółowe obliczenia podziału prądów piorunowych w zewnętrznych liniach elektroenergetycznych należy wziąć pod uwagę szereg innych czynników mogących mieć wpływ na wartości szczytowe i kształty wyznaczanych prądów, w szczególności: długości linii, różne impedancje przewodów neutralnego i fazowych, różne impedancje transformatora oraz obecność urządzeń chroniących ten transformator przed przepięciami, stosunek konwencjonalnych rezystancji uziemienia transformatora oraz elementów po stronie obciążenia transformatora, zwielokrotnionych równoległych odbiorców energii Zagrożenia związane z zewnętrzną instalacją usługową Oceniając zagrożenie związane z zewnętrznymi instalacjami usługowymi dołączonymi do obiektu budowlanego należy uwzględnić efekty powodowane: bezpośrednim wyładowaniem pioruna w instalację usługową, wyładowaniem pioruna w pobliżu instalacji usługowej, indukowaniem się udarów podczas wyładowania pioruna w pobliżu obiektu budowlanego lub w ten obiekt (w tym drugim przypadku źródłem pola jest prąd płynący w urządzeniu piorunochronnym budynku lub w ekranie strefy LPZ 1). W przypadku bezpośredniego wyładowania w instalację usługową, należy wziąć pod uwagę rozpływ prądu piorunowego w obu kierunkach tej instalacji oraz przebicia izolacji. W aneksie E normy PN-IEC [102] podano spodziewane wartości szczytowe oraz kształty prądów udarowych powstających w zewnętrznych liniach, zasilającej i telekomunikacyjnej, wskutek wyładowań piorunowych w odniesieniu do poziomu ochrony odgromowej (LPL). Parametry te przytoczono w tabeli

19 ograniczanie przepięć w instalacjach elektrycznych w obiektach budowlanych Tabela 2.5. Oczekiwane impulsy prądów udarowych wywołanych wyładowaniami piorunowymi w zewnętrznych liniach zasilających i telekomunikacyjnych dochodzących do obiektu [102] LPL linię Wyładowanie bezpośrednie Kształt 10/350 μs, [ka] Linia zasilająca Linia telekomunikacyjna Wyładowanie w: Wyładowanie w: pobliżu linii Wyładowanie pośrednie Kształt 8/20 μs, w [ka] obiekt lub w jego pobliżu Prąd indukowany* ) Kształt 8/20 μs, w [ka] linię Wyładowanie bezpośrednie Kształt 10/350 μs, w [ka] pobliżu linii Wyładowanie pośrednie Kształt: mierzony 5/300 μs/szacowany 8/20 μs, w [ka] obiekt lub w jego pobliżu Prąd indukowany* ) Kształt 8/20 μs, w [ka] III IV 5 2,5 0,1 1 0,01/0,05 0,05 I II ,2 2 0,02/0,1 0,1 Objaśnienia: * ) dotyczy nieekranowanej strefy LPZ 1 W przypadku linii ekranowanych, wartości prądów odpowiadające wyładowaniu w linię lub w jej pobliżu można zmniejszyć dwukrotnie. Przy czym zakłada się, że rezystancja ekranu jest w przybliżeniu równa rezystancji wszystkich przewodów w układzie równoległym Zagrożenia związane z indukowaniem się udarów podczas wyładowania w obiekt budowlany lub w jego pobliżu Prądy udarowe indukowane w pętlach tworzonych przez przewody instalacji w obiekcie budowlanym podczas wyładowania pioruna w ten obiekt (źródłem pola jest prąd płynący w urządzeniu piorunochronnym budynku lub w ekranie strefy LPZ 1) lub w jego pobliżu mogą osiągać stosunkowo duże wartości. Parametry tych udarów odpowiadają w przybliżeniu parametrom prądów udarowych spodziewanych w zewnętrznych liniach zasilających i telekomunikacyjnych przedstawionych w tabeli 2.5. Podane w tabeli parametry dotyczą przypadków indukowania się prądów wewnątrz nieekranowanej strefy LPZ 1. Przy czym za nieekranowaną strefę należy uważać taką strefę LPZ 1, której ekran przestrzenny ma szerokość oka większą niż 5 m. W przypadku ekranowanej strefy LPZ 1 (chronionej zgodnie z PN-IEC za pomocą zewnętrznego LPS o szerokości oka sieci mniejszej niż 5 m), wartości prądów udarowych indukowanych wskutek wyładowania w obiekt budowlany lub w jego pobliżu są dużo niższe od podanych w tabeli 2.5. Podobnie prądy udarowe indukowane w strefach LPZ 2 i kolejnych są sukcesywnie redukowane Wyznaczanie napięć i prądów indukowanych w pętlach przewodów Skutki oddziaływania piorunowego pola elektromagnetycznego na urządzenia i instalacje związane są głównie z impulsem pola magnetycznego, który ma ten sam kształt fali co prąd piorunowy. Z punktu widzenia ochrony wpływ pola elektrycznego ma mniejsze znaczenie. Jak wspomniano na początku, zagrożenia związane z oddziaływaniem piorunowego pola magnetycznego bezpośrednio na urządzenia spełniające wymagania testów emisyjności i odporności na pola o częstotliwości 18

20 radiowej (RF) zdefiniowanych w normach EMC produktu mogą zostać pominięte [42, 105]. Znacznie poważniejsze skutki wiążą się z oddziaływaniem impulsowego pola magnetycznego na pętle tworzone przez przewody różnorodnych instalacji wewnątrz obiektu budowlanego, powodując indukowanie w nich napięć i prądów udarowych. Uproszczone sposoby wyznaczania wartości szczytowych napięć i prądów indukowanych w prostokątnych pętlach przewodów zawarto w załączniku A normy PN-IEC [105]. W normie tej czoło prądu oraz pola magnetycznego krótkiego udaru wyładowania piorunowego reprezentowane jest za pomocą tłumionego przebiegu oscylacyjnego. Częstotliwość oscylacji oraz czas do osiągnięcia wartości szczytowej wynoszą: dla pierwszego udaru, odpowiednio 25 khz i 10 μs, dla udaru następnego, odpowiednio 1 MHz i 0,25 μs. Wartości napięć i prądów indukowanych w obiekcie będą w dużej mierze zależały od ekranowania przestrzennego. Należy zatem posiadać podstawowe informacje o konstrukcji ekranów oddzielających strefy. W praktyce, ekrany oddzielające strefy LPZ tworzone są przez metalowe części budynku, zbrojenie sufitów, ścian i podłóg, metalowe ramy, dach i elewacje. Komponenty te połączone ze sobą tworzą ażurowy ekran przestrzenny. W normie PN-IEC stwierdzono, że ekran taki jest skuteczny w przypadku szerokości oka siatki mniejszej niż 5 m [105] Napięcia i prądy indukowane w strefie LPZ 1 Ekran wyznaczający strefę LPZ 1 jest zwykle częścią zewnętrznego urządzenia piorunochronnego obiektu. W przypadku bezpośredniego wyładowania pioruna w taki obiekt, prąd piorunowy będzie płynął przez ekran strefy LPZ 1. W takim przypadku wartość szczytową natężenia pola magnetycznego w strefie LPZ 1 można wyznaczyć ze wzoru [105]: H = k I 1 H w/ ( d w dr) ( A/ m) (2.7.) gdzie: d r odległość pomiędzy rozważanym punktem a dachem ekranowanej strefy LPZ 1, w [m], d w odległość pomiędzy rozważanym punktem a ścianą ekranowanej strefy LPZ 1, w [m], I wartość szczytowa impulsu prądu pioruna odpowiadająca poziomowi ochrony, w [A], k H współczynnik konfiguracji, typowo k H = 0,01 (1/ m), w szerokość oka siatki ażurowego ekranu strefy LPZ 1, w [m]. Zależność ta obowiązuje tylko dla obszaru bezpieczeństwa wewnątrz ażurowego ekranu, tj. w odległości od ekranu równej szerokości oka siatki w. Największe wartości pola magnetycznego obserwowane są w pobliżu ścian i dachu. Zatem z najgorszym możliwym przypadkiem mamy do czynienia wówczas, gdy urządzenia lub instalacje znajdują się w odległości od ściany lub dachu równej dystansowi bezpieczeństwa. Wykorzystując zależność (2.7.) oraz uwzględniając parametry impulsów prądu pioruna, wyprowadzono wzory pozwalające obliczyć napięcia i prądy indukowane wewnątrz strefy LPZ 1 przez pole magnetyczne bezpośredniego wyładowania pioruna. Wartości szczytowe napięcia dla otwartego obwodu U OC oraz prądu dla zwartego obwodu I SC pętli wynoszą [105]: dla pierwszego udaru: UOC = 126, b ln 1+ l/ d1/ w w d1 r If [ V] (2.8.) ( ) ( ) ( 1 ) ( 1 ) 6 ISC = 12, 6 10 b ln 1+ l/ d / w w d r If / L [ A] (2.9.) 19

SPIS TREŚCI 1. WSTĘP.......................................................................... 9 1.1. Podstawowy zakres wiedzy wymagany przy projektowaniu urządzeń piorunochronnych................................................

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ODGROMOWA OBIEKTÓW BUDOWLANYCH

OCHRONA ODGROMOWA OBIEKTÓW BUDOWLANYCH SERIA: ZESZYTY DLA ELEKTRYKÓW NR 6 Renata Markowska Andrzej W. Sowa OCHRONA ODGROMOWA OBIEKTÓW BUDOWLANYCH Recenzenci: mgr inż. Andrzej Boczkowski CKIiUE SEP w Warszawie mgr inż. Leszek Bożek WBSPBiL w

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRZEPIĘCIOWA. Ochrona przed przepięciami systemów bezawaryjnego zasilania. Odporność udarowa systemów bezawaryjnego zasilania.

OCHRONA PRZEPIĘCIOWA. Ochrona przed przepięciami systemów bezawaryjnego zasilania. Odporność udarowa systemów bezawaryjnego zasilania. OCHRONA PRZEPIĘCIOWA Ochrona przed przepięciami systemów bezawaryjnego zasilania Andrzej Sowa Układy ochrony przepięciowej w instalacji elektrycznej w obiektach budowlanych, w których pracują urządzenia

Bardziej szczegółowo

OGRANICZANIE PRZEPIĘĆ W INSTALACJI ELETRYCZNEJ

OGRANICZANIE PRZEPIĘĆ W INSTALACJI ELETRYCZNEJ OGRAICZAIE PRZEPIĘĆ W ISTALACJI ELETRYCZEJ Urządzenia ograniczające przepięcia badane zgodnie z procedurą próby klasy I Andrzej Sowa Urządzenia do ograniczania przepięć SPD (ang. Surge Protective Devices)

Bardziej szczegółowo

Ochrona odgromowa anten na dachach obiektów budowlanych

Ochrona odgromowa anten na dachach obiektów budowlanych OCHRONA ODGROMOWA OBIEKTÓW BUDOWLANYCH Ochrona odgromowa anten na dachach obiektów budowlanych Andrzej Sowa Poprawnie zaprojektowane i wykonane urządzenie piorunochronne powinno przejąć prąd piorunowy

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY MONTAŻ ANTEN NA DACHACH OBIEKTÓW BUDOWLANYCH

BEZPIECZNY MONTAŻ ANTEN NA DACHACH OBIEKTÓW BUDOWLANYCH OGRANICZANIE PRZEPIĘĆ W SYSTEMACH PRZESYŁU SYGNAŁÓW BEZPIECZNY MONTAŻ ANTEN NA DACHACH OBIEKTÓW BUDOWLANYCH Andrzej Sowa Politechnika Białostocka Powszechne stosowanie różnorodnych systemów nadawczo-odbiorczych

Bardziej szczegółowo

OGRANICZANIE PRZEPIĘĆ W SYSTEMACH POMIARÓW, AUTOMATYKI I STEROWANIA

OGRANICZANIE PRZEPIĘĆ W SYSTEMACH POMIARÓW, AUTOMATYKI I STEROWANIA OGRANICZANIE PRZEPIĘĆ W SYSTEMACH POMIARÓW, AUTOMATYKI I STEROWANIA Andrzej W. Sowa Politechnika Białostocka Cechą charakterystyczną współczesnych urządzeń systemów elektronicznych jest ich stosunkowo

Bardziej szczegółowo

Podstawowe błędy przy projektowaniu i montażu systemów ograniczania przepięć w instalacji elektrycznej

Podstawowe błędy przy projektowaniu i montażu systemów ograniczania przepięć w instalacji elektrycznej OGRANICZANIE PRZEPIĘĆ W INSTALACJI ELEKTRYCZNEJ Podstawowe błędy przy projektowaniu i montażu systemów ograniczania przepięć w instalacji elektrycznej Andrzej Sowa W instalacji elektrycznej w większości

Bardziej szczegółowo

WPŁYW WŁAŚCIWOŚCI OGRANICZNIKÓW PRZEPIĘĆ NA BEZPRZERWOWE ZASILANIA URZĄDZEŃ

WPŁYW WŁAŚCIWOŚCI OGRANICZNIKÓW PRZEPIĘĆ NA BEZPRZERWOWE ZASILANIA URZĄDZEŃ X SYMPOZJUM ODDZIAŁU POZNAŃSKIEGO STOWARZYSZENIA ELEKTRYKÓW POLSKICH W CYKLU WSPÓŁCZESNE URZĄDZENIA ORAZ USŁUGI ELEKTROENERGETYCZNE, INFORMATYCZNE I TELEKOMUNIKACYJNE ZINTEGROWANE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ W

Bardziej szczegółowo

Ochrona przed przepięciami analogowych urządzeń abonenckich

Ochrona przed przepięciami analogowych urządzeń abonenckich OGRANICZANIE PRZEPIĘĆ SYSTEMACH PRZESYŁU SYGNAŁÓ Ochrona przed przepięciami analogowych urządzeń abonenckich Andrzej Sowa Środki ochrony przeciwprzepięciowej instalowane w systemach telekomunikacyjnych

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W PODEJŚCIU DO OCENY ZAGROŻENIA PIORUNOWEGO

ZMIANY W PODEJŚCIU DO OCENY ZAGROŻENIA PIORUNOWEGO ZMIANY W PODEJŚCIU DO OCENY ZAGROŻENIA PIORUNOWEGO Andrzej Sowa Politechnika Białostocka Podstawowym zadanie urządzenia piorunochronnego jest przejęcie i odprowadzenie do ziemi prądu piorunowego w sposób

Bardziej szczegółowo

USZKODZENIA ELEKTRONICZNYCH LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ W WYNIKU NIEWŁAŚCIWEGO DOBORU OGRANICZNIKÓW PRZEPIĘĆ

USZKODZENIA ELEKTRONICZNYCH LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ W WYNIKU NIEWŁAŚCIWEGO DOBORU OGRANICZNIKÓW PRZEPIĘĆ Jarosław WIATER Politechnika Białostocka e-mail: jaroslawwiater@we.pb.edu.pl USZKODZENIA ELEKTRONICZNYCH LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ W WYNIKU NIEWŁAŚCIWEGO DOBORU OGRANICZNIKÓW PRZEPIĘĆ Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

NORMY I PRZEPISY PRAWNE Ochrona przeciwprzepięciowa

NORMY I PRZEPISY PRAWNE Ochrona przeciwprzepięciowa NORMY I PRZEPISY PRAWNE Ochrona przeciwprzepięciowa Opracował: Andrzej Nowak Bibliografia: http://www.ciop.pl/ 1. Kategorie ochrony Wymagania ogólne dotyczące ochrony instalacji elektrycznych przed przepięciami

Bardziej szczegółowo

Ochrona instalacji elektrycznych niskiego napięcia przed skutkami doziemień w sieciach wysokiego napięcia

Ochrona instalacji elektrycznych niskiego napięcia przed skutkami doziemień w sieciach wysokiego napięcia mgr inż. Andrzej Boczkowski Stowarzyszenie Elektryków Polskich Sekcja Instalacji i Urządzeń Elektrycznych Warszawa 10.01.2012 r. Ochrona instalacji elektrycznych niskiego napięcia przed skutkami doziemień

Bardziej szczegółowo

WERSJA SKRÓCONA. Kompleksowa ochrona odgromowa i przepięciowa budynków. Definicja instalacji odgromowej. Definicja instalacji odgromowej

WERSJA SKRÓCONA. Kompleksowa ochrona odgromowa i przepięciowa budynków. Definicja instalacji odgromowej. Definicja instalacji odgromowej Kompleksowa ochrona odgromowa i przepięciowa budynków Na płaskim dachu istniejącego budynku, gdzie w latach 80 zainstalowano odgromówkę, została zamontowana klimatyzacja. Dostałem zlecenie na zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

1. ANALIZA RYZYKA OCENA ZAGROŻEŃ

1. ANALIZA RYZYKA OCENA ZAGROŻEŃ OCHRONA PRZEPIĘCIOWA INSTALACJI ELEKTRYCZNYCH I TELETECHNICZNYCH W BUDYNKU ZGODNIE Z ZAPISAMI NORM Z SERII PN-EN 62305. Krzysztof Wincencik DEHN Polska Sp. z o.o. Streszczenie: Przyjęcie przez kraje europejskie

Bardziej szczegółowo

Ochrona przeciwprzepięciowa

Ochrona przeciwprzepięciowa Ochrona przeciwprzepięciowa Przepięcia w instalacji elektrycznej niskiego napięcia Burze mogą być zarówno piękne i ekscytujące, jak i niebezpieczne dla ludzi i budowli. Instalacje elektryczne i teletechniczne

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie. Przewody instalacji elektrycznej. Ograniczniki przepięć. Strefa 1. Przewodzące elementy ścian obiektu (zbrojenie )

1. Wprowadzenie. Przewody instalacji elektrycznej. Ograniczniki przepięć. Strefa 1. Przewodzące elementy ścian obiektu (zbrojenie ) Dr hab. inż. Andrzej SOWA Mgr inż. Jarosław WIATER Politechnika Białostocka SKUTECZNOŚĆ OCHRONY PRZED PRZEPIĘCIAMI POWSTAJĄCYMI PODCZAS WYŁADOWAŃ PIORUNOWYCH W LINIE ŚREDNIEGO NAPIĘCIA Ograniczniki przepięć

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRZED PRZEPIĘCIAMI LOKALNYCH SIECI KOMPUTEROWYCH

OCHRONA PRZED PRZEPIĘCIAMI LOKALNYCH SIECI KOMPUTEROWYCH OGRANICZANIE PRZEPIĘĆ W SYSTEMACH PRZESYŁU SYGNAŁÓW OCHRONA PRZED PRZEPIĘCIAMI LOKALNYCH SIECI KOMPUTEROWYCH Andrzej Sowa Urządzenia pracujące w systemach informatycznych charakteryzuje stosunkowo niewielka

Bardziej szczegółowo

INSTALACJA ODGROMOWA I OGRANICZNIKI PRZEPIĘĆ W INSTALACJACH FOTOWOLTAICZNYCH

INSTALACJA ODGROMOWA I OGRANICZNIKI PRZEPIĘĆ W INSTALACJACH FOTOWOLTAICZNYCH POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 81 Electrical Engineering 2015 Damian GŁUCHY* Dariusz KURZ* Grzegorz TRZMIEL* INSTALACJA ODGROMOWA I OGRANICZNIKI PRZEPIĘĆ W INSTALACJACH FOTOWOLTAICZNYCH

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA DOTYCZĄCE WEWNĘTRZNEJ OCHRONY ODGROMOWEJ OBIEKTÓW BUDOWLANYCH

WYMAGANIA DOTYCZĄCE WEWNĘTRZNEJ OCHRONY ODGROMOWEJ OBIEKTÓW BUDOWLANYCH PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK nr 2 (150) 2009 BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY No 2 (150) 2009 Radosław Lenartowicz* WYMAGANIA DOTYCZĄCE WEWNĘTRZNEJ OCHRONY ODGROMOWEJ OBIEKTÓW

Bardziej szczegółowo

Ochrona przed przepięciami instalacji niskonapięciowych, urządzeń elektrycznych oraz teletechnicznych

Ochrona przed przepięciami instalacji niskonapięciowych, urządzeń elektrycznych oraz teletechnicznych Ochrona przed przepięciami instalacji niskonapięciowych, urządzeń elektrycznych oraz teletechnicznych Andrzej Sowa Politechnika Białostocka Cechą charakterystyczną współczesnych urządzeń elektrycznych

Bardziej szczegółowo

WYKONYWANIE ODBIORCZYCH I OKRESOWYCH SPRAWDZAŃ INSTALACJI NISKIEGO NAPIĘCIA ORAZ WYKONYWANIE INNYCH POMIARÓW

WYKONYWANIE ODBIORCZYCH I OKRESOWYCH SPRAWDZAŃ INSTALACJI NISKIEGO NAPIĘCIA ORAZ WYKONYWANIE INNYCH POMIARÓW Wydanie II poprawione SERIA: ZESZYTY DLA ELEKTRYKÓW NR 7 Fryderyk Łasak WYKONYWANIE ODBIORCZYCH I OKRESOWYCH SPRAWDZAŃ INSTALACJI NISKIEGO NAPIĘCIA ORAZ WYKONYWANIE INNYCH POMIARÓW W naszej księgarni

Bardziej szczegółowo

Ogranicznik przepięć tak, ale uznany przez ubezpieczyciela

Ogranicznik przepięć tak, ale uznany przez ubezpieczyciela Ogranicznik przepięć tak, ale uznany przez ubezpieczyciela Uznanie urządzeń ochrony przepięciowej przez firmę specjalistyczną VdS 1) na pewno będzie miało w przyszłości coraz większe znaczenie dla oceny

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ SPRAWDZEŃ ODBIORCZYCH/OKRESOWYCH INSTALACJI ELEKTRYCZNYCH

PROTOKÓŁ SPRAWDZEŃ ODBIORCZYCH/OKRESOWYCH INSTALACJI ELEKTRYCZNYCH Wzory protokółów z przeprowadzonych sprawdzeń instalacji elektrycznych PROTOKÓŁ SPRAWDZEŃ ODBIORCZYCH/OKRESOWYCH INSTALACJI 1. OBIEKT BADANY (nazwa, adres) ELEKTRYCZNYCH...... 2. CZŁONKOWIE KOMISJI (imię,

Bardziej szczegółowo

dr hab. inż. Andrzej Sowa Urządzenia do ograniczania przepięć typu 2 w instalacji elektrycznej w obiektach budowlanych

dr hab. inż. Andrzej Sowa Urządzenia do ograniczania przepięć typu 2 w instalacji elektrycznej w obiektach budowlanych dr hab. inż. Andrzej Sowa Urządzenia do ograniczania przepięć typu 2 w instalacji elektrycznej w obiektach budowlanych Białystok 2005 1 URZĄDZEIA DO OGRAICZAIA PRZEPIĘĆ TYPU 2 W ISTALACJI ELEKTRYCZEJ W

Bardziej szczegółowo

Zwody poziome. OCHRONA ODGROMOWA - zwody na dachach płaskich

Zwody poziome. OCHRONA ODGROMOWA - zwody na dachach płaskich OCHRONA ODGROMOWA - zwody na dachach płaskich Zadaniem urządzenie piorunochronnego na obiekcie budowlanym jest przejęcie prądu piorunowego i jego odprowadzenie do ziemi w sposób gwarantujący ochronę przed

Bardziej szczegółowo

Ochrona odgromowa i przed. przepięciami obiektów budowalnych. mgr inż. Marek Sekściński. XV Konferencja KIKE

Ochrona odgromowa i przed. przepięciami obiektów budowalnych. mgr inż. Marek Sekściński. XV Konferencja KIKE XV Konferencja KIKE Serock 18-19.11.2014 Ochrona odgromowa i przed mgr inż. Marek Sekściński przepięciami obiektów budowalnych Marek Sekściński, RST sp.j. ; Krzysztof Sidor, DIOMARSp. z o.o. 1 Program

Bardziej szczegółowo

Ochrona przeciwprzepięciowa

Ochrona przeciwprzepięciowa Ochrona przeciwprzepięciowa Przepięcia w instalacji elektrycznej niskiego napięcia Burze są pięknym i ekscytującym zjawiskiem jednak często bywają niebezpieczne dla ludzi, a także dla budynków i prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Instalacje Odgromowe

Instalacje Odgromowe Instalacje Odgromowe Podstawa Prawna budowy instalacji odgromowych 1. Ustawa z dn. 07 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. nr. 156, poz. 1118 z późn. zm.) 2. Rozp. Min. Infrastr. z dn. 12 kwietnia 2002

Bardziej szczegółowo

OŚWIETLENIE AWARYJNE W BUDYNKACH WYMAGANIA I ZASADY ZASILANIA

OŚWIETLENIE AWARYJNE W BUDYNKACH WYMAGANIA I ZASADY ZASILANIA SERIA: ZESZYTY DLA ELEKTRYKÓW NR 2 Julian Wiatr OŚWIETLENIE AWARYJNE W BUDYNKACH WYMAGANIA I ZASADY ZASILANIA SERIA: ZESZYTY DLA ELEKTRYKÓW NR 2 Julian Wiatr OŚWIETLENIE AWARYJNE W BUDYNKACH WYMAGANIA

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA POLSKICH NORM ORAZ PRZEPISÓW DOTYCZĄCYCH OCHRONY ODGROMOWEJ I ELEMENTÓW INSTALACJI PIORUNOCHRONNEJ ORAZ PLANOWANE AKTUALIZACJE LUB ZMIANY

WYMAGANIA POLSKICH NORM ORAZ PRZEPISÓW DOTYCZĄCYCH OCHRONY ODGROMOWEJ I ELEMENTÓW INSTALACJI PIORUNOCHRONNEJ ORAZ PLANOWANE AKTUALIZACJE LUB ZMIANY Dr inż. Marek Łoboda Politechnika Warszawska Wiceprzewodniczący Polskiego Komitetu Ochrony Odgromowej WYMAGANIA POLSKICH NORM ORAZ PRZEPISÓW DOTYCZĄCYCH OCHRONY ODGROMOWEJ I ELEMENTÓW INSTALACJI PIORUNOCHRONNEJ

Bardziej szczegółowo

Ochrona przeciwprzepięciowa

Ochrona przeciwprzepięciowa Ochrona przeciwprzepięciowa Agenda Wybierz najlepsze rozwiązanie ochrony przed przepięciami Zainstaluj urządzenia ochrony przeciwprzepięciowej Dobierz najlepsze zabezpieczenie dla ochronników przeciwprzepięciowych

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Od wydawcy 1. Wprowadzenie 2. Przyłączanie instalacji elektrycznej do sieci elektroenergetycznej

Spis treści: Od wydawcy 1. Wprowadzenie 2. Przyłączanie instalacji elektrycznej do sieci elektroenergetycznej Spis treści: Od wydawcy 1. Wprowadzenie 2. Przyłączanie instalacji elektrycznej do sieci elektroenergetycznej 3. Systemy i rozwiązania instalacji elektrycznych w budynkach 3.1. Zasady ogólne 3.2. Połączenia

Bardziej szczegółowo

WARUNKI TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT. Kompleksowa ochrona odgromowa i przed przepięciami zapory i elektrowni szczytowo-pompowej Solina

WARUNKI TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT. Kompleksowa ochrona odgromowa i przed przepięciami zapory i elektrowni szczytowo-pompowej Solina ZAMAWIAJĄCY: PGE Energia Odnawialna S.A. ul. Ogrodowa 59a 00-876 Warszawa WARUNKI TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT Kompleksowa ochrona odgromowa i przed przepięciami zapory i elektrowni szczytowo-pompowej

Bardziej szczegółowo

Andrzej Boczkowski. Wymagania techniczne dla instalacji elektrycznych niskiego napięcia w budynkach. Vademecum

Andrzej Boczkowski. Wymagania techniczne dla instalacji elektrycznych niskiego napięcia w budynkach. Vademecum Andrzej Boczkowski Wymagania techniczne dla instalacji elektrycznych niskiego napięcia w budynkach Vademecum Tytuł serii Vademecum elektro.info Recenzenci: mgr inż. Julian Wiatr inż. Jarosław Klukojć

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem szkód spowodowanych wyładowaniami piorunowymi do obiektów budowlanych

Zarządzanie ryzykiem szkód spowodowanych wyładowaniami piorunowymi do obiektów budowlanych Robert Ziemba Politechnika Rzeszowska Zarządzanie ryzykiem szkód spowodowanych wyładowaniami piorunowymi do obiektów budowlanych Na podstawie PN-EN 62305-2:2008 Ochrona odgromowa Część 2: Zarządzanie ryzykiem

Bardziej szczegółowo

STAN OCHRONY PRZECIWPRZEPIĘCIOWEJ I ODGROMOWEJ NA KOLEJACH POLSKICH. dr inż. A. Białoń dr inż. M. Pawlik

STAN OCHRONY PRZECIWPRZEPIĘCIOWEJ I ODGROMOWEJ NA KOLEJACH POLSKICH. dr inż. A. Białoń dr inż. M. Pawlik STAN OCHRONY PRZECIWPRZEPIĘCIOWEJ I ODGROMOWEJ NA KOLEJACH POLSKICH dr inż. A. Białoń dr inż. M. Pawlik Podstawy prawne Ustawa z dn. 7 lipca 1994r. Prawo budowlane Dz. U. 1994 Nr 89 poz. 414 z późn. zmianami

Bardziej szczegółowo

Badanie instalacji elektrycznych

Badanie instalacji elektrycznych W latach 2001-2004 pojawiły się nowe normy regulujące kwestie ochrony odgromowej [5-10], będące tłumaczeniami oryginalnych wersji językowych norm międzynarodowych IEC. Normy z serii PN-IEC-61024 [5-9]

Bardziej szczegółowo

dr inż. Henryk BORYŃ Politechnika Gdańska, e-mail: h.boryn@ely.pg.gda.pl

dr inż. Henryk BORYŃ Politechnika Gdańska, e-mail: h.boryn@ely.pg.gda.pl dr inż. Henryk BORYŃ Politechnika Gdańska, e-mail: h.boryn@ely.pg.gda.pl Kompleksowa ochrona odgromowa paneli fotowoltaicznych instalowanych na obiektach budowlanych Streszczenie: Omówiono specyfikę ochrony

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWA SYMULACJA ROZKŁADU NAPIĘĆ RAŻENIOWYCH W TYPOWEJ STACJI ELEKTROENERGETYCZNEJ 110/15KV

KOMPUTEROWA SYMULACJA ROZKŁADU NAPIĘĆ RAŻENIOWYCH W TYPOWEJ STACJI ELEKTROENERGETYCZNEJ 110/15KV Dr hab. inż. Andrzej SOWA Mgr inż. Jarosław WIATER Politechnika Białostocka KOMPUTEROWA SYMULACJA ROZKŁADU NAPIĘĆ RAŻENIOWYCH W TYPOWEJ STACJI ELEKTROENERGETYCZNEJ 110/15KV W stacji elektroenergetycznej

Bardziej szczegółowo

WEWNĘTRZNA OCHRONA ODGROMOWA OBIEKTÓW ZABYTKOWYCH

WEWNĘTRZNA OCHRONA ODGROMOWA OBIEKTÓW ZABYTKOWYCH mgr inŝ. Artur DŁUśNIEWSKI mgr inŝ. Łukasz JOHN Instytut Kolejnictwa WEWNĘTRZNA OCHRONA ODGROMOWA OBIEKTÓW ZABYTKOWYCH Internal lightning protection in the monumental buildings Streszczenie W artykule

Bardziej szczegółowo

Moduł CON014. Wersja na szynę 35mm. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu

Moduł CON014. Wersja na szynę 35mm. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu Moduł CON014 Wersja na szynę 35mm RS232 RS485 Pełna separacja galwaniczna 3.5kV. Zabezpiecza komputer przed napięciem 220V podłączonym od strony interfejsu RS485 Kontrolki LED stanu wejść i wyjść na

Bardziej szczegółowo

OPIS TECHNICZNY. Wojskowa Akademia Techniczna, 00-908 Warszawa, ul. Gen. Kaliskiego 26

OPIS TECHNICZNY. Wojskowa Akademia Techniczna, 00-908 Warszawa, ul. Gen. Kaliskiego 26 OPIS TECHNICZNY do projektu budowlano - wykonawczego instalacji odgromowej Domu Studenta Nr 4 Wojskowej Akademii Technicznej przy ul. Gen. Kaliskiego 26 w Warszawie na działce budowlanej Nr 7/4 obręb 6-10-04

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ETI Polam Sp. z o.o. zastrzega sobie prawo do wprowadzania zmian technicznych podyktowanych stałym postępem technicznym

SPIS TREŚCI. ETI Polam Sp. z o.o. zastrzega sobie prawo do wprowadzania zmian technicznych podyktowanych stałym postępem technicznym SPIS TREŚCI Zagrożenia przepięciowe instalacji i urządzeń elektrycznych...4 Mechanizmy indukowania przepięć przejściowych spowodowanych wyładowaniami bezpośrednimi...8 Ochrona odgromowa i przepięciowa

Bardziej szczegółowo

Ochrona Przeciwprzepięciowa: Szybka instalacja. Ochrona przeciwprzepięciowa kamer sieciowych MOBOTIX

Ochrona Przeciwprzepięciowa: Szybka instalacja. Ochrona przeciwprzepięciowa kamer sieciowych MOBOTIX Ochrona przeciwprzepięciowa kamer sieciowych MOBOTIX Zabezpiecza kamery sieciowe MOBOTIX przed przepięciami do 4 kv, mogącymi wystąpić w sieci PoE Do łączenia przewodu sieciowego z przewodem sieciowym

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA BUDOWY SIECI ELEKTROENERGETYCZNEJ DLA PARKU PRZEMYSŁOWEGO W PATERKU

KONCEPCJA BUDOWY SIECI ELEKTROENERGETYCZNEJ DLA PARKU PRZEMYSŁOWEGO W PATERKU Bydgoszcz 14.01.2008r. KONCEPCJA BUDOWY SIECI ELEKTROENERGETYCZNEJ DLA PARKU PRZEMYSŁOWEGO W PATERKU Inwestor: Urząd Miasta i Gminy w Nakle n/notecią Wydział Gospodarki Przestrzennej i Inwestycji Autor

Bardziej szczegółowo

1. Przedmiot opracowania. 2. Zakres opracowania. 3. Rozdział energii elektrycznej. 4. Instalacje oświetleniowe

1. Przedmiot opracowania. 2. Zakres opracowania. 3. Rozdział energii elektrycznej. 4. Instalacje oświetleniowe 1. Przedmiot opracowania Przedmiotem opracowania jest cześć elektryczna Projektu budowlanego rozbudowy Szkoły Podstawowej w Jaszkowej Dolnej. 2. Zakres opracowania Opracowanie obejmuje instalacje: instalacji

Bardziej szczegółowo

Ochrona odgromowa budynków

Ochrona odgromowa budynków mgr inż. Andrzej Boczkowski Stowarzyszenie Elektryków Polskich Sekcja Instalacji i Urządzeń Elektrycznych Warszawa 10.01.2012 r. Ochrona odgromowa budynków Budynki należy chronić przed skutkami wyładowań

Bardziej szczegółowo

Wyniki badań odporności przepięciowej lampy oświetlenia przeszkodowego typu MSL 2010. Opracował: Mgr inŝ. Jarosław Wiater

Wyniki badań odporności przepięciowej lampy oświetlenia przeszkodowego typu MSL 2010. Opracował: Mgr inŝ. Jarosław Wiater Wyniki badań odporności przepięciowej lampy oświetlenia przeszkodowego typu MSL 2010 Opracował: Mgr inŝ. Jarosław Wiater Białystok 2009 1 1. CEL I ZAKRES OPRACOWANIA Celem niniejszego opracowania jest

Bardziej szczegółowo

WERSJA SKRÓCONA ZABEZPIECZENIA W INSTALACJACH ELEKTRYCZNYCH

WERSJA SKRÓCONA ZABEZPIECZENIA W INSTALACJACH ELEKTRYCZNYCH ZABEZPIECZENIA W INSTALACJACH ELEKTRYCZNYCH Przy korzystaniu z instalacji elektrycznych jesteśmy narażeni między innymi na niżej wymienione zagrożenia pochodzące od zakłóceń: przepływ prądu przeciążeniowego,

Bardziej szczegółowo

KOORDYNACJA UKŁADANIA INSTALACJI NISKONAPIĘCIOWYCH W OBIEKTACH BUDOWLANYCH

KOORDYNACJA UKŁADANIA INSTALACJI NISKONAPIĘCIOWYCH W OBIEKTACH BUDOWLANYCH IX SYMPOZJUM ODDZIAŁU POZNAŃSKIEGO STOWARZYSZENIA ELEKTRYKÓW POLSKICH W CYKLU WSPÓŁCZESNE URZĄDZENIA ORAZ USŁUGI ELEKTROENERGETYCZNE, TELEKOMUNIKACYJNE I INFORMATYCZNE INSTALACJE ELEKTRYCZNE I AUTOMATYKA

Bardziej szczegółowo

ELEKTRONICZNE SYSTEMY ZABEZPIECZEŃ

ELEKTRONICZNE SYSTEMY ZABEZPIECZEŃ ELEKTRONICZNE SYSTEMY ZABEZPIECZEŃ 04-692 Warszawa ul. Ułanów Krechowieckich 10 www.mrsystem.com.pl Telefon. 22-424-73-12 Fax. e-mail: 22-812-43-46 wew.100 marek.lipowski@mrsystem.com.pl PROJEKT KONCEPCYJNY

Bardziej szczegółowo

Ochrona przed przepięciami spowodowanymi udarami piorunowymi. Przewodnik

Ochrona przed przepięciami spowodowanymi udarami piorunowymi. Przewodnik Ochrona przed przepięciami spowodowanymi udarami piorunowymi Przewodnik Ochrona przed przepięciami 1 2 3 4 5 6 Spis treści Charakterystyka przepięć spowodowanych wyładowaniami atmosferycznymi 2 1.1 Definicje

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO UŻYTKOWANIA INSTALACJI ELEKTRYCZNYCH W BUDYNKACH MIESZKALNYCH I INWENTARSKICH

BEZPIECZEŃSTWO UŻYTKOWANIA INSTALACJI ELEKTRYCZNYCH W BUDYNKACH MIESZKALNYCH I INWENTARSKICH Katedra Energetyki Rolniczej Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Problemy Inżynierii Rolniczej nr 3/2008 BEZPIECZEŃSTWO UŻYTKOWANIA INSTALACJI ELEKTRYCZNYCH W BUDYNKACH MIESZKALNYCH I INWENTARSKICH Streszczenie

Bardziej szczegółowo

WERSJA SKRÓCONA. Uziemienia

WERSJA SKRÓCONA. Uziemienia Uziemienia Podstawowym zadaniem każdego przedsięwzięcia technicznego jest zapewnienie bezpieczeństwa istotom żywym i środowisku. Zadanie jest szczególnie trudne, gdy zagrożeniem jest prąd elektryczny płynący

Bardziej szczegółowo

Ochrona odgromowa obiektów budowlanych. Nowe wymagania wprowadzane przez normy

Ochrona odgromowa obiektów budowlanych. Nowe wymagania wprowadzane przez normy Ochrona odgromowa obietów budowlanych. Nowe wymagania wprowadzane przez normy serii PN-EN 62305 Andrzej Sowa Politechnia Białostoca Podstawowym zadaniem urządzenia piorunochronnego jest przejęcie i odprowadzenie

Bardziej szczegółowo

OCENA ZAGROŻENIA PIORUNOWEGO I PODSTAWOWE ZASADY OCHRONY W STREFACH ZAGROŻONYCH WYBUCHEM

OCENA ZAGROŻENIA PIORUNOWEGO I PODSTAWOWE ZASADY OCHRONY W STREFACH ZAGROŻONYCH WYBUCHEM OCENA ZAGROŻENIA PIORUNOWEGO I PODSTAWOWE ZASADY OCHRONY W STREFACH ZAGROŻONYCH WYBUCHEM Dr hab. inż. Andrzej Sowa Politechnika Białostocka Podstawowym zadanie urządzenia piorunochronnego jest przejęcie

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA INSTALACJA ODGROMOWA

SPECYFIKACJA TECHNICZNA INSTALACJA ODGROMOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA INSTALACJA ODGROMOWA 1. Wstęp 1.1. Przedmiot Specyfikacji Technicznej Przedmiotem niniejszej Specyfikacji Technicznej, oznaczonej w dalszej części skrótem ST, są wymagania dotyczące

Bardziej szczegółowo

ZABEZPIECZENIE PRZECIWPRZEPIĘCIOWE KONCENTRATORÓW W UKŁADACH ZDALNEJ TRANSMISJI DANYCH POMIAROWYCH

ZABEZPIECZENIE PRZECIWPRZEPIĘCIOWE KONCENTRATORÓW W UKŁADACH ZDALNEJ TRANSMISJI DANYCH POMIAROWYCH ZABEZPIECZENIE PRZECIWPRZEPIĘCIOWE KONCENTRATORÓW W UKŁADACH ZDALNEJ TRANSMISJI DANYCH POMIAROWYCH Andrzej Sowa Politechnika Białostocka Stworzenie warunków zapewniających pewne i bezawaryjne działanie

Bardziej szczegółowo

OGRANICZNIKI PRZEPIĘĆ Typu OVR

OGRANICZNIKI PRZEPIĘĆ Typu OVR OGRANICZNIKI PRZEPIĘĆ Typu OVR FRSOX 0104 04 PL ABB Lightning Protection Group 1 Sposób oznaczania Max. prąd Max. prąd udarowy 8/20 udarowy 10/350 I max [ka]: 10 I imp [ka]: 7 15 15 40 65 100 HL: oznaczenie

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Kompatybilności Elektromagnetycznej i Jakości Energii Elektrycznej.

Laboratorium Kompatybilności Elektromagnetycznej i Jakości Energii Elektrycznej. Laboratorium Kompatybilności Elektromagnetycznej i Jakości Energii. Opiekun: mgr inż. Piotr Leżyński Sala nr 9, budynek A-9 Laboratorium świadczy usługi pomiarowe w obszarze EMC i jakości energii elektrycznej.

Bardziej szczegółowo

DEHNsupport Toolbox Pomoc dla projektanta

DEHNsupport Toolbox Pomoc dla projektanta DEHNsupport Toolbox Pomoc dla projektanta DS709/PL/0911 DEHNsupport Toolbox Pomoc dla projektanta Oprogramowanie DEHNsupport w ramach jednego pakietu oferuje kilka programów obliczeniowych wspomagających

Bardziej szczegółowo

Pomiary Elektryczne. Nr 1/E I/VI/2012

Pomiary Elektryczne. Nr 1/E I/VI/2012 Pomiary Elektryczne Nr 1/E I/VI/2012 Skuteczności ochrony przeciwporażeniowej przez samoczynne wyłączenie zasilania. Odbiorników zabezpiecz. przez wyłączniki różnicowoprądowe. Rezystancji izolacji instalacji

Bardziej szczegółowo

VDEI Verband Deutscher Eisenbahn-Ingenieure

VDEI Verband Deutscher Eisenbahn-Ingenieure VDEI Verband Deutscher Eisenbahn-Ingenieure Rozwiązania prawne i organizacyjne gwarantujące odpowiedni poziom bezpieczeństwa na kolei w zakresie zabezpieczeń odgromowych i przeciwprzepięciowych na przykładzie

Bardziej szczegółowo

Miejscowość:... Data:...

Miejscowość:... Data:... PROTOKÓŁ BADAŃ ODBIORCZYCH INSTALACJI ELEKTRYCZNYCH 1. OBIEKT BADANY (nazwa, adres)...... 2. CZŁONKOWIE KOMISJI (imię, nazwisko, stanowisko) 1.... 2.... 3.... 4.... 5.... 3. BADANIA ODBIORCZE WYKONANO

Bardziej szczegółowo

Teletechnika sygnałowa i wizyjna Audio/Video

Teletechnika sygnałowa i wizyjna Audio/Video Teletechnika sygnałowa i wizyjna Audio/Video Kable stosowane w systemach audio muszą charakteryzować się jak najlepszymi parametrami. Budowa kabli wynika z ich zastosowania, dlatego mamy do czynienia z

Bardziej szczegółowo

Moduł CON012. Wersja biurkowa. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu

Moduł CON012. Wersja biurkowa. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu Moduł CON012 Wersja biurkowa RS232 RS485 Pełna separacja galwaniczna 3.5kV. Zabezpiecza komputer przed napięciem 220V podłączonym od strony interfejsu RS485 Kontrolki LED stanu wejść i wyjść na płycie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 7 do SWZ str 1/2

Załącznik nr 7 do SWZ str 1/2 ... Nazwa firmy wykonującej pomiary PROTOKÓŁ pomiarowy nr... Z badania i oceny skuteczności ochrony przed porażeniem w obiekcie Załącznik nr 7 do SWZ str /... Data pomiaru TYP OBIEKTU: STACJA TRANSFORMATOROWA

Bardziej szczegółowo

INNOWACYJNE OGRANICZNIKI PRZEPIĘĆ MARKI CITEL DLA ELEKTROENERGETYKI, TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI

INNOWACYJNE OGRANICZNIKI PRZEPIĘĆ MARKI CITEL DLA ELEKTROENERGETYKI, TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Waldemar Zamożniewicz Jean Mueller Polska Sp. z o.o. INNOWACYJNE OGRANICZNIKI PRZEPIĘĆ MARKI CITEL DLA ELEKTROENERGETYKI, TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Streszczenie. W artykule przedstawione zostały trzy

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA

ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA CZĘŚĆ OPISOWA str. 2-4 1. Przedmiot i zakres opracowania 2. Podstawa opracowania 3. Zasilanie i rozdzielnice 0,4kV 4. Instalacje elektryczne 5. Instalacja odgromowa 6. Ochrona przeciwporażeniowa

Bardziej szczegółowo

PARAMETRY TECHNICZNE DEKLAROWANE PRZEZ PRODUCENTA POTWIERDZONE BADANIAMI / RATINGS ASSIGNED BY THE MANUFACTURER AND PROVED BY TESTS

PARAMETRY TECHNICZNE DEKLAROWANE PRZEZ PRODUCENTA POTWIERDZONE BADANIAMI / RATINGS ASSIGNED BY THE MANUFACTURER AND PROVED BY TESTS Strona/Page 2/32 PARAMETRY TECHNICZNE DEKLAROWANE PRZEZ PRODUCENTA POTWIERDZONE BADANIAMI / RATINGS ASSIGNED BY THE MANUFACTURER AND PROVED BY TESTS Typ Type Napięcie trwałej pracy Continuous operating

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO NORMACH

PRZEWODNIK PO NORMACH mgr inż. Eligiusz Skrzynecki PRZEWODNIK PO NORMACH PN-EN 62305 POMIARY Z WYKORZYSTANIEM MIERNIKÓW REZYSTANCJI UZMIEMIEŃ MRU-200, MRU-120, MRU-105, MRU-21, MRU-20 PN-EN 60364-6 POMIARY Z WYKORZYSTANIEM

Bardziej szczegółowo

2. ZASILANIE ELEKTRYCZNE KOTŁOWNI

2. ZASILANIE ELEKTRYCZNE KOTŁOWNI 2. ZASILANIE ELEKTRYCZNE KOTŁOWNI WYTYCZNE PROJEKTOWE www.immergas.com.pl 12 ZASILANIE ELEKTRYCZNE KOTŁOWNI 2. ZASILANIE ELEKTRYCZNE KOTŁOWNI NOWOCZESNE SYSTEMY GRZEWCZE Ogólnie Instalacje elektryczne

Bardziej szczegółowo

Urządzenia do ograniczania przepięć klasy I i II

Urządzenia do ograniczania przepięć klasy I i II OGRAICZAIE PRZEPIĘĆ W ISTALACJI ELETRYCZEJ Urządzenia do ograniczania przepięć klasy I i II Andrzej Sowa Podstawowym zadaniem ograniczników przepięć w instalacji elektrycznej w obiekcie budowlanym jest

Bardziej szczegółowo

SIECI SYGNAŁOWE I TELEINFORMATYCZNE OGRANICZNIKI DO INSTALACJI ANTENOWYCH. UGKF Ogranicznik przepięć

SIECI SYGNAŁOWE I TELEINFORMATYCZNE OGRANICZNIKI DO INSTALACJI ANTENOWYCH. UGKF Ogranicznik przepięć UGKF Ogranicznik przepięć Adapter gniazdo-wtyk do łatwej instalacji Pośrednie uziemienie ekranu (przez iskiernik) dla ochrony przed prądami błądzącymi Ogranicznik przepięć jako adapter do przewodów koncentrycznych

Bardziej szczegółowo

SIECI SYGNAŁOWE I TELEINFORMATYCZNE ADAPTERY Z DWUSTRONNĄ OCHRONĄ DO GNIAZD. DEHNprotector ograniczniki przepięć

SIECI SYGNAŁOWE I TELEINFORMATYCZNE ADAPTERY Z DWUSTRONNĄ OCHRONĄ DO GNIAZD. DEHNprotector ograniczniki przepięć ograniczniki przepięć Adaptery z ochroną przepięciową w pięknej formie do szybkiej i prostej instalacji Optymalne wykonanie wyrównania potencjałów pomiędzy instalacją zasilania a linią sygnałową Ograniczniki

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WYKONAWCZY. Inwestycja: Branża : Adres inwestycji: 61-851 Poznań; ul. Zielona 8. Inwestor:

PROJEKT WYKONAWCZY. Inwestycja: Branża : Adres inwestycji: 61-851 Poznań; ul. Zielona 8. Inwestor: P.P.H.U. SPINPOL H.T. Cedro, Ziółkowska sp. jawna 25-619 Kielce ul. Chałubińskiego 42 tel. 041/345-78-68; 345-74-76; www.spinpol.com.pl; e-mail: spinpol@spinpol.com.pl PROJEKT WYKONAWCZY Inwestycja: Termomodernizacja

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BUDOWLANO-WYKONAWCZY

PROJEKT BUDOWLANO-WYKONAWCZY PROJEKT BUDOWLANO-WYKONAWCZY Inwestycja: przebudowa i remont Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej w Rykach w ramach programu: Biblioteka + Infrastruktura Bibliotek Adres: Ryki ul. Słowackiego 1 działka

Bardziej szczegółowo

Metody eliminacji zakłóceń w układach. Wykład Podstawy projektowania A.Korcala

Metody eliminacji zakłóceń w układach. Wykład Podstawy projektowania A.Korcala Metody eliminacji zakłóceń w układach Wykład Podstawy projektowania A.Korcala Ogólne zasady zwalczania zakłóceń Wszystkie metody eliminacji zakłóceń polegają w zasadzie na maksymalnym zwiększaniu stosunku

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 października 2003 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 października 2003 r. Dz.U.2003.192.1883 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych

Bardziej szczegółowo

Temat: Dobór przekroju przewodów ze względu na wytrzymałość mechaniczną, obciążalność prądową i dopuszczalny spadek napięcia.

Temat: Dobór przekroju przewodów ze względu na wytrzymałość mechaniczną, obciążalność prądową i dopuszczalny spadek napięcia. Temat: Dobór przekroju przewodów ze względu na wytrzymałość mechaniczną, obciążalność prądową i dopuszczalny spadek napięcia. Dobór przekroju przewodów ze względu na obciążalność prądową długotrwałą wykonuje

Bardziej szczegółowo

PIAP-OCW BADANIE KOMPATYBILNOŚCI ELEKTROMAGNETYCZNEJ

PIAP-OCW BADANIE KOMPATYBILNOŚCI ELEKTROMAGNETYCZNEJ JAKO ELEMENT WALIDACJI SYSTEMU BEZPIECZEŃSTWA Prof. dr inż. Tadeusz MISSALA Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów, Al. Jerozolimskie 202, 02-486 WARSZAWA Pełnomocnik Dyrektora ds. Certyfikacji Tel.

Bardziej szczegółowo

Spis treści SPIS TREŚCI

Spis treści SPIS TREŚCI Spis treści SPIS TREŚCI 1. Budowa i eksploatacja urządzeń elektroenergetycznych 1.1. Klasyfikacja, ogólne zasady budowy i warunki pracy urządzeń elektroenergetycznych 11 1.1.1. Klasyfikacja urządzeń elektroenergetycznych

Bardziej szczegółowo

Lekcja 50. Ochrona przez zastosowanie urządzeń II klasy ochronności

Lekcja 50. Ochrona przez zastosowanie urządzeń II klasy ochronności Lekcja 50. Ochrona przez zastosowanie urządzeń II klasy ochronności Ochrona przed dotykiem pośrednim w urządzeniach elektrycznych niskiego napięcia może być osiągnięta przez zastosowanie urządzeń II klasy

Bardziej szczegółowo

Podręcznik doboru Ochrona przeciwprzepięciowa i odgromowa Ograniczniki przepięć typu OVR

Podręcznik doboru Ochrona przeciwprzepięciowa i odgromowa Ograniczniki przepięć typu OVR Podręcznik doboru Ochrona przeciwprzepięciowa i odgromowa Ograniczniki przepięć typu OVR 2 2CDC432009B0103 Spis treści 1. Wprowadzenie... 4 2. Przykładowe zastosowanie: Ochrona przepięciowa w budynku przemysłowym

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA ST-09 Instalacje elektryczne i AKPiA

SPECYFIKACJA TECHNICZNA ST-09 Instalacje elektryczne i AKPiA SPECYFIKACJA TECHNICZNA ST-09 Instalacje elektryczne i AKPiA ST-09.2 - OCHRONA ODGROMOWA I UZIEMIENIOWA Klasyfikacja robót wg. Wspólnego Słownika Zamówień 45312311-0 Montaż instalacji piorunochronnej 1

Bardziej szczegółowo

TECHNIKA NADAWCZO-ODBIORCZA

TECHNIKA NADAWCZO-ODBIORCZA TEHIKA ADAWZO-ODBIORZA 85 Technika nadawczo-odbiorcza Ochrona sieci wysokich częstotliwości Urządzenia do wysyłania i odbioru sygnałów, czyli różnego typu maszty i anteny, są z reguły szczególnie narażone

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BUDOWLANY. OBIEKT : Budynek Zakładu Usług Komunalnych i Archiwum Urzędu Gminy Sieroszewice ul. Ostrowska dz. 316/2.

PROJEKT BUDOWLANY. OBIEKT : Budynek Zakładu Usług Komunalnych i Archiwum Urzędu Gminy Sieroszewice ul. Ostrowska dz. 316/2. Usługi Elektroenergetyczne mgr inż.ryszard Walczak 63-400 Ostrów Wlkp. ul. Wolności 40/3 NIP 622-131-96-31 projektowanie : tel: 062/737-82-43 do 15-tej 062/735-31-22 po 15-tej kom : 0608-054-677 - sieci

Bardziej szczegółowo

P R O J E K T T E C H N I C Z N Y

P R O J E K T T E C H N I C Z N Y P R O J E K T T E C H N I C Z N Y ZAKRES PROJEKTU: Instalacja elektryczna. NAZWA OBIEKTU, ADRES BUDOWY: KOTŁOWNIA W BUDYNKU DOM NAUCZYCIELA 06-500 Mława, ul Wyspiańskiego 6 INWESTOR: STAROSTA POWIATU MŁAWSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Prototypowy system ochrony sieci trakcyjnej przed przepięciami. Seminarium IK- Warszawa 12.11.2013r.

Prototypowy system ochrony sieci trakcyjnej przed przepięciami. Seminarium IK- Warszawa 12.11.2013r. Prototypowy system ochrony sieci trakcyjnej przed przepięciami mgr inż.. Adamski Dominik, dr inż.. Białoń Andrzej, mgr inż.. Furman Juliusz, inż.. Kazimierczak Andrzej, dr inż.. Laskowski Mieczysław, mgr

Bardziej szczegółowo

I. CZĘŚĆ OPISOWA. 1./ Spis zawartości. 2./ Opis techniczny. II. RYSUNKI TECHNICZNE E1 - Projekt instalacji oświetleniowej - Rzut parteru i piwnicy.

I. CZĘŚĆ OPISOWA. 1./ Spis zawartości. 2./ Opis techniczny. II. RYSUNKI TECHNICZNE E1 - Projekt instalacji oświetleniowej - Rzut parteru i piwnicy. I. CZĘŚĆ OPISOWA 1./ Spis zawartości 2./ Opis techniczny II. RYSUNKI TECHNICZNE E1 - Projekt instalacji oświetleniowej - Rzut parteru i piwnicy. E2 - Projekt instalacji oświetleniowej - Rzut I piętra.

Bardziej szczegółowo

BADANIA KOMPATYBILNOŚCI ELEKTROMAGNETYCZNEJ

BADANIA KOMPATYBILNOŚCI ELEKTROMAGNETYCZNEJ Zakup aparatury współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Jerzy PIETRUSZEWSKI BADANIA KOMPATYBILNOŚCI ELEKTROMAGNETYCZNEJ 1. Wprowadzenie Współczesne

Bardziej szczegółowo

Przebudowa i rozbudowa budynku ZAZ na potrzeby pralni. 11-500 Giżycko, ul. 1-go Maja 30. Projekt techniczny

Przebudowa i rozbudowa budynku ZAZ na potrzeby pralni. 11-500 Giżycko, ul. 1-go Maja 30. Projekt techniczny Przebudowa i rozbudowa budynku ZAZ na potrzeby pralni. 11-500 Giżycko, ul. 1-go Maja 30 Projekt techniczny Zakład Aktywizacji Zawodowej 11-500 Giżycko ul. 1-go Maja 30 BIURO PROJEKTOWE mgr inż. Andrzej

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. I. Warunki techniczne przyłączenia, dokumenty, uzgodnienia

SPIS TREŚCI. I. Warunki techniczne przyłączenia, dokumenty, uzgodnienia SPIS TREŚCI I. Warunki techniczne przyłączenia, dokumenty, uzgodnienia II. Opis techniczny. III. Obliczenia techniczne Rysunki: Plan sytuacyjny nr 1 Schemat strukturalny zasilania nr 2 1 II. OPIS TECHNICZNY

Bardziej szczegółowo

1. Dokumenty formalno prawne. 1.1 Uprawnienia budowlane projektanta. 1.4 Zaświadczenie Kujawsko Pomorskiej Izby InŜynierów Budownictwa

1. Dokumenty formalno prawne. 1.1 Uprawnienia budowlane projektanta. 1.4 Zaświadczenie Kujawsko Pomorskiej Izby InŜynierów Budownictwa 1. Dokumenty formalno prawne 1.1 Uprawnienia budowlane projektanta 1.2 Zaświadczenie Kujawsko Pomorskiej Izby InŜynierów Budownictwa projektanta. 1.3 Uprawnienia budowlane sprawdzającego 1.4 Zaświadczenie

Bardziej szczegółowo

Problemy wymiarowania i koordynacji zabezpieczeń w instalacjach elektrycznych

Problemy wymiarowania i koordynacji zabezpieczeń w instalacjach elektrycznych mgr inż. Andrzej Boczkowski Stowarzyszenie Elektryków Polskich Sekcja Instalacji i Urządzeń Elektrycznych Warszawa, 02.03.2005 r Problemy wymiarowania i koordynacji zabezpieczeń w instalacjach elektrycznych

Bardziej szczegółowo

Kompatybilność elektromagnetyczna urządzeń górniczych w świetle doświadczeń

Kompatybilność elektromagnetyczna urządzeń górniczych w świetle doświadczeń mgr inż. ROMAN PIETRZAK Instytut Technik Innowacyjnych EMAG Kompatybilność elektromagnetyczna urządzeń górniczych w świetle doświadczeń Omówiono problemy wynikłe w pracy urządzeń podczas oceny ich funkcjonowania

Bardziej szczegółowo