NIE MÓW OJCZYZNA - MYŚLĄC O KARIERZE. MÓW KARIERA - MYŚLĄC O OJCZYŹNIE.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "NIE MÓW OJCZYZNA - MYŚLĄC O KARIERZE. MÓW KARIERA - MYŚLĄC O OJCZYŹNIE."

Transkrypt

1 NIE MÓW OJCZYZNA - MYŚLĄC O KARIERZE. MÓW KARIERA - MYŚLĄC O OJCZYŹNIE.

2 COPYRIGHT BY POLSKI KLUB BIZNESU 2010 FOTOGRAFIE: IRENEUSZ SOBIESZCZUK, JAN BOGACZ REDAKCJA I OPRACOWANIE GRAFICZNE: PIOTR KRÓL DRUK: INVEST-DRUK, OPRAWA: DRUKARNIA PERFECT S.A. WYDAWCA: STOWARZYSZENIE POLSKI KLUB BIZNESU Warszawa, ul. Kompasowa 3/23;

3 XX LAT POLSKIEGO KLUBU BIZNESU

4 Spis treści Wstęp PRZYSPIESZYĆ BIEG WYDARZEŃ Z Lechem Wałęsą, b. przywódcą Solidarności, b. prezydentem RP, rozmawia Janina Paradowska. CZUŁEM, ŻE MUSI SIĘ NAM UDAĆ Z Tadeuszem Mazowieckim, pierwszym premierem niepodległej Rzeczypospolitej, rozmawia Janina Paradowska. NIE MA CUDOWNEJ RECEPTY Z profesorem Leszkiem Balcerowiczem, wicepremierem w rządzie Tadeusza Mazowieckiego, rozmawia Witold Gadomski. ZMAGANIA PRZEDSIĘBIORCÓW Witold Gadomski TROCHĘ SZCZĘŚCIA, CZYLI JAK TO BYŁO NAPRAWDĘ Z Ryszardem Konwerskim, prezesem Polskiego Klubu Biznesu, rozmawia Krystyna Gucewicz. ZŁOTE KARIERY DWUDZIESTOLECIA ZŁOTA KSIĘGA XX LAT POLSKIEGO KLUBU BIZNESU Nagrody, tytuły i wyróżnienia przyznane przez Polski Klub Biznesu w dwudziestoleciu

5 XX LAT POLSKIEGO KLUBU BIZNESU PRZYSPIESZYĆ BIEG WYDARZEŃ

6

7 Szanowni Państwo! niego już młodzieńca. Z wielką satysfakcją pragnę poinformować Państwa, że Polski Klub Biznesu w roku 2010 przerodził się z niemowlęcia w dorodnego, 20. letniego, pełnolet- To nasze wchodzenie w dorosłość ma burzliwą, ale jakże ważną dla dokonujących się w Polsce przemian historię. W roku 1990 postanowiliśmy powołać do życia Polski Klub Biznesu w czasie, w którym wiele zmieniało się w naszym kraju. Ogłoszono wolność dla gospodarczych poczynań, prawa rynku przestały ustępować ideologii i polityce, wielopłaszczyznowa transformacja ustrojowa stała się siłą napędzającą naszą gospodarkę. To wszystko uwolniło inicjatywę ludzi i przedsiębiorstw, ale jednocześnie dla wielu było źródłem stresów i obaw, dla innych okazją do traktowania państwa jako łupu, zawłaszczania majątku narodowego i kontynuowania najgorszych wzorów arogancji władzy. Samoorganizowanie się środowiska przedsiębiorców, w większości reprezentujących małe i średnie firmy rodzinne, było dla nas szansą na przetrwanie w gronie ludzi działających w biznesie, bez naruszania podstawowych zasad etyki, moralności i uczciwości, z dala od politycznych rozgrywek. Mówimy udało się nam! Nie przyciemniają obrazu naszej działalności ani wielkie gospodarcze afery, ani etykiety lewa, prawa, czerwona, czarna, zielona itp. Z dala od politycznego zgiełku szukaliśmy drogi do sukcesów w biznesie ludzi i przedsiębiorstw, kreując pozytywne wzory działalności biznesowej, ułatwiając wielu firmom kontakty w biznesie w Polsce i zagranicą. A jednocześnie dochowując wierności znaczeniu takich słów jak: przyjaźń, lojalność, uczciwość. Raz w roku przyznajemy klubowe nagrody tym, którzy mogą pochwalić się sukcesem w biznesie, ale także wyróżniają się czymś szczególnym w swojej działalności, jak na przykład firmy, które otrzymały nagrodę Społeczne Oblicze Biznesu, za działalność na rzecz najsłabszych i potrzebujących pomocy. Z dumą możemy powiedzieć, że pośród laureatów naszych nagród, są ludzie, którzy swoją osobistą, ciężką pracą budowali fundamenty swoich firm i przedsiębiorstw. Tacy jak: Marek Mikuśkiewicz laureat pierwszej nagrody Businessman Roku za 1990 rok, dzisiaj właściciel zbudowanej z pomocą wyłącznie polskiego kapitału sieci sklepów MarcPol, Jolanta Zwolińska właścicielka firmy Dermika produkującej wspaniałe kosmetyki, Zbigniew Jakubas od zera tworzący swoje wybitne pozycje w biznesie, Józef Wojciechowski od podstaw i w trudzie tworzący holding budowlany J.W. Construction, Andrzej Wodzyński prezes Ceramiki Tubądzin rozszerzający działalność w Czechach i Niemczech, Teresa Mokrysz prezes Mokate S.A., Irena Eris właścicielka firmy kosmetycznej dr Eris i wielu, wielu innych. Dumni jesteśmy także z zaufania i przyjaźni, jaką obdarzyli nas laureaci Honorowej Nagrody Oskar Polskiego Biznesu przyznawanej wybitnym osobistościom życia gospodarczego i politycznego za sprzyjanie interesom Polski na arenie międzynarodowej. Nagrodę tę na Zamku Królewskim w Warszawie przyjęli m.in.: wieloletni doradca prezydentów Stanów Zjednoczonych prof. Zbigniew Brzeziński, były Sekretarz Generalny NATO Javier Solana, 7

8 były Wicekanclerz Niemiec Hans-Dietrich Genscher, wybitny Polak, redaktor Jerzy Giedroyc, Papież Jan Paweł II, były Prezydent Litwy Valdas Adamkus, były Przewodniczący Parlamentu Europejskiego Pat Cox, były Prezydent Węgier Arpad Goncz, były Prymas Polski Kardynał Józef Glemp, były Prezydent RP Lech Wałęsa, były Wicepremier prof. Leszek Balcerowicz, były Minister prof. Władysław Bartoszewski, Prezydent Estonii Tomas Hendrik Ilves. Ustanowiony w roku 1997 tytuł Honorowy Ambasador Polskiego Biznesu, dla wielu osób jest i będzie wyróżnieniem dającym satysfakcję i pobudzającym do dalszych działań, pro publico bono. Polska zyskała międzynarodowy szacunek dokonaniami w okresie transformacji. Są one szczególnie widoczne w porównaniu z innymi krajami wychodzącymi z epoki komunizmu. Na ich tle Polska jest krajem sukcesu, co więcej, sukcesu dostrzeganego przez wszystkich zagranicznych obserwatorów. To prawda, że mamy jeszcze dużo do zrobienia i wiele problemów do rozwiązania, że demokracja i wolność dają nam niekiedy bolesne lekcje, nie chroniąc przed aferami czy ludźmi żądnymi władzy. Ale Polska jest krajem sukcesu, bo na jej sukces składają się wspaniałe osiągnięcia wielu polskich przedsiębiorstw i firm, znanych i szanowanych w Polsce, w Europie i w świecie. Możemy z satysfakcją powiedzieć, że czas heroicznego wysiłku naszej Ojczyzny i Polaków wydobywających się z zaścianka Europy jest już za nami. Europa jest otwarta dla każdego polskiego obywatela, Polska jest liczącym się partnerem w światowej gospodarce i polityce. Jesteśmy z tego dumni i szczególnie mocno podkreślamy, że mają w tym sukcesie wielki udział także małe rodzinne firmy, niewielkie przedsiębiorstwa i utalentowani przedsiębiorcy. Chcielibyśmy, aby nowe dziesięciolecie przyniosło dla wszystkich poprawę samopoczucia, poprawę oceny naszych wspólnych dokonań, dało wszystkim siłę i zdrowie do dalszej pracy. Aby było to dziesięciolecie społecznego i politycznego spokoju. To wystarczy, żeby Polska mogła jeszcze nie raz zadziwić Europę. Dziękuję serdecznie wszystkim, którzy wyróżnili się poprzez swoją pracę, tym, którzy wspierali naszą działalność życzliwą radą i pomocą, a także tym, którzy nie przeszkadzali. Warszawa, maj 2010 r. Ryszard Konwerski Prezes Polskiego Klubu Biznesu 8

9

10 2

11 PRZYSPIESZYĆ BIEG WYDARZEŃ Rozmowa z Lechem Wałęsą, b. przywódcą Solidarności, b. prezydentem RP. 11

12 Teraz trzeba częściej oddawać ludziom głos, nie bać się własnych obywateli. Jednak w czasie globalizacji trzeba typować konkretne tematy, w których obywatele muszą głos zabierać. I trzeba poprawiać demokrację. Dotychczas w demokracji człowiek miał prawo do wielu rzeczy, teraz trzeba mu dopisać także obowiązki i to na różnych poziomach... Lech Wałęsa w rozmowie z Janiną Paradowską. 12

13 JANINA PARADOWSKA: Cofnijmy się w czasie, ledwie dwadzieścia lat i kilka miesięcy, do 4 czerwca 1989 roku, kiedy pojawiła się szansa na odzyskanie niepodległości i budowę systemu demokratycznego. Ten dzień był dla Pana wielką niespodzianką? LECH WAŁĘSA: Trochę tak, mimo że w mojej naturze przeważała zawsze chęć przewidywania, co będzie, jakie są możliwe scenariusze. Kiedy zobaczyłem to zwycięstwo i jednocześnie wiedziałem, że nasze solidarnościowe elity nie mają żadnych przygotowanych rozwiązań na przejęcie władzy, byłem przestraszony. Myślałem, że jeżeli włączymy się we władzę, łatwo będzie nas wchłonąć. Nawet nie byliśmy zgraną drużyną, bo zgrana drużyna była przygotowana na walkę, nie na zwycięstwo, na pracę. Wcześniej apelowałem, ale może też bez wielkiego przekonania i raczej tak między wierszami niezbyt wyraźnie, bo wielu rzeczy nie można było głośno powiedzieć, o przygotowaniu rozwiązań programowych. Okazało się jednak, że nie było nic, przed nami była tak naprawdę improwizacja. Gdybyśmy przegrali sprawa byłaby prostsza robimy dalej to, co umiemy, czyli walczymy. I okazało się, że ta improwizacja nieźle wyszła. Rząd Tadeusza Mazowieckiego się znakomicie sprawdził. To był najlepszy rząd, jaki mieliśmy po 1989 roku, bo to byli ludzie z pierwszej linii Solidarności, grupa Mazowieckiego i cała ta grupa warszawska była lepiej zgrana, znali się, mieli do siebie zaufanie, mieli kontakty. Trzeba jednak pamiętać, że druga strona była wtedy mocno przestraszona i nie przeszkadzała. Oni w ogóle byli przyzwyczajeni do słuchania. To nam pomagało, przynajmniej do czasu, bo oni nas popierali. Siła rządu Mazowieckiego wynikała między innymi ze społecznego poparcia, Pan mówi, że byli zgrani, mieli do siebie zaufanie, ale czy powiedziałby Pan, że byli silni także dzięki pewnej filozofii rządzenia, tej tak często wyśmiewanej siły spokoju? W tej akurat sprawie mam nieco inne zdanie. Ja w dalszym ciągu uważałem, że sprawa nie jest zakończona, że włącza się nas do władzy, abyśmy wykonali brudną robotę, bo gospodarka się waliła, a potem zostaniemy odstawieni. Oddaliśmy przecież komunistom prezydenta, najważniejsze resorty siłowe i trzeba było wykonać drugi skok. Nie ukrywam, miałem pewien problem moralny, bo przecież jakoś żeśmy się z nimi umówili, porozumienie było, ale trzeba je było naruszyć. Tak więc znalazłem się trochę w sytuacji bez wyjścia, z jednej strony nie musiałem, a nawet nie chciałem być prezydentem z drugiej wiedziałem, że jeśli dotrwamy do końca kadencji to naród nas już więcej nie wybierze. To miał być ten pański skok na prezydenturę. Zdawałem sobie sprawę, że Mazowiecki jest człowiekiem stabilnym i będzie chciał porozumień dotrzymać. Tymczasem, czy my z prezydentem Wojciechem Jaruzelskim mieliśmy szansę wyjścia z Układu Warszawskiego? Jemu takiego ruchu nawet nie wypadało zrobić, nie ze złośliwości wobec nas, ale po prostu był z tamtego systemu. Mazowiecki działałby powoli, uważałby, że trzeba najpierw zmienić konstytucję, przemyśleć, a tu czasu nie było. Dlatego uznałem, że trzeba przyspieszyć bieg wydarzeń i strącić generała. Niestety spotkałem się w odmową, przede wszystkim warszawskich elit, które stanęły za Mazowieckim. Przyznam, że początkowo nawet podejrzewałem, bo jestem z natury podejrzliwy, że oni się dogadali z komunistami, żeby zmieniać powoli, czyli właściwie nie zmieniać, a czas nam uciekał. Dziś już wiem, że nic takiego nie miało miejsca, ale w rezultacie wszyscy po trosze straciliśmy kontrolę na biegiem wydarzeń. Nie ma Pan sobie nic do zarzucenia? Być może sporo było w tym wszystkim nieporozumień, gdyż wszystkiego nie można było głośno powiedzieć. Ja zakładałem, że oni wiedzą, że walka trwa i scenariusz przejęcia władzy trzeba zrealizować do końca, czyli musiałem zostać prezydentem. Zmiana była potrzebna nie tylko dlatego, by wyprowadzić z Polski wojska sowieckie, także dlatego, że naród już odczuwał skutki zmian, coraz boleśniej je odczuwał. Obawiałem się społecznego buntu. Przecież Mazowiecki przegrał z Tymińskim z tego właśnie powodu. To był właśnie rodzaj buntu. Ja też w tej walce przegrałem, nie ukrywam. 13

14 Właśnie dlatego, że nie mogłem wszystkiego otwarcie wyjaśnić, że ludzie nie musieli do końca rozumieć moich intencji, mogli uważać, że ja chcę tylko władzy dla władzy. A Pan chciał narodowi dać po 100 milionów. To też była populistyczna kampania. Obietnice nie do spełnienia. Ja tę propozycję traktowałem nie jako wyborczą demagogię, ale bardzo poważnie. Ja jestem z ludu i wiem jak lud myśli. Uważałem, że kiedy sprywatyzujemy bez powszechnego udziału ludzi, to zaczną się podejrzenia, że afery, że ktoś się wzbogacił, bo był bliżej władzy, miał układy, czyli że będziemy podejrzewani o nieuczciwość. Po drugie chciałem uruchomić inicjatywę obywateli, a nie tylko tych, którzy chcą być bliżej władzy. My mieliśmy w ogóle nie uregulowane stosunki własnościowe i bałem się, że rządzący miastami, gruntami, nieruchomościami zaczną sprzedawać samowolnie. Powszechne udostępnienie własności wymagało w pierwszym rzędzie uporządkowania tych wszystkich spraw. Ponadto oczywiście uważałem, że jeśli ludzie to wykupią to będą się lepiej o to wszystko troszczyć. Ponadto ta Polska była państwowa, wszyscy na to było pracowaliśmy i chciałem żeby wyznaczono, co ma zostać w rękach państwa polskiego, na przykład to, co dotyczy obronności, koleje, wyznaczona część infrastruktury. Nawet gdybyśmy to później sprzedawali, to jednak tylko w polskie ręce. Dlaczego się nie udało? Nie rozumiano Pana, nie było specjalistów, którzy by ten pomysł opracowali? Te sto milionów stało się potem przysłowiowe i jakoś nie brano tego poważnie. Nie mam prostej odpowiedzi. Niezrozumienie było, ale wielu też uważało, że Polska jest nic nie warta, że ten majątek narodowy jest stary, pozbawiony wartości. Ja odpowiadałem, że Polska jest tyle warta ile za nią zapłacą. Oczywiście nigdy nie wierzyłem, że wszyscy rzucą się na tę własność, przewidywałem, że połowa rodaków w ogóle nie będzie zainteresowana, ale wówczas mogłem powiedzieć dostaliście szansę, nie skorzystaliście wasza sprawa. Liczyłem, że część z tej połowy, która jednak wykaże zainteresowanie i tak sobie nie poradzi. Miałem nawet taki pomysł wpisania punktu, że jeśli ktoś przynosi straty to można mu tę własność odebrać. Chciałem też, aby spłacanie zależało od ogólnego stanu gospodarki, im lepszy jej stan tym większą część owego długu czy umownego kredytu umarzałoby się. Tak więc nadal uważam, że pomysł był dobry ale skomplikowany. Zresztą nie zamierzałem tego robić tego od razu, liczyłem, że przeforsuję to w drugiej prezydenckiej kadencji. I nie udało się. Jednak te 100 milionów i całą kampanię prezydencką, a potem wiele innych Pana działań odbierano jako obietnicę, że szybko będzie lepiej. Nie bał się Pan tych nadmiernie obudzonych oczekiwań? Proszę sobie przypomnieć ostatnią scenę ze strajku, tę powszechną euforię, że wygraliśmy; mówiłem wy się cieszycie, a ja wcale aż tak bardzo się nie cieszę, bo teraz dopiero zacznie się. Ci, którzy wtedy nosili mnie na ramionach mogą rzucać we mnie kamieniami, ale to ja uważając, że prawdziwe trudności dopiero się zaczynają miałem rację. Ja nie składałem łatwych obietnic, ja zawsze raczej obiecywałem, że będzie trudno, ale jak jest robota do zrobienia, to trzeba ją robić. Skąd u Pana, człowieka jak sam Pan mówi pochodzącego z ludu, czasem Pan mówi z wielkiego proletariatu, takie przywiązanie do własności prywatnej, taka wiara w nią? Może właśnie dlatego, że pochodzę z biednej wioski, gdzie nikt nikomu nic nie dał, na wszystko trzeba było zarobić, ale jeżeli już ktoś coś miał, to o swoje dbał. Moi dziadowie i rodzice coś tam własnego mieli i widziałem jak się o to troszczą. Widziałem jednocześnie jako robotnik jak dbano o państwowe. Nie ma żadnego porównania. Dlatego wierzę we własność, wierzę, że ona daje ludziom poczucie takiej stabilności życiowej. Ona też daje człowiekowi szacunek, godność. Czy chciał pan kiedykolwiek usunąć Leszka Balcerowicza? Absolutnie nie. Chciałem tylko, żeby mnie trochę posłuchał, że trzeba ludziom pomóc, bo się zbuntują przeciwko reformom. Mówiłem, że jest mu potrzebny brat-bliźniak, czyli idzie ostro Balcerowicz i rozwiązuje główne problemy ekonomiczne, a za nim podąża ktoś inny lub zespół ludzi, który patrzy na te skutki uboczne, pomaga, łagodzi nastroje, trochę prywatyzuje, nawet rozdaje, tak żeby ludzie poczuli, że coś zyskują. Oni w tych zachodnich szkołach nauczyli się, że człowiek ma się sam ratować, kto umie pływać, ten przepłynie, albo się nauczy. Tymczasem niektórych trzeba było po prostu ratować, popychać do działania. I nie chodziło tylko, by rozdawać zupy, co świetnie robił Jacek Kuroń, ale o przygotowanie bardziej systemowych rozwiązań. Tych nam zabrakło. Gdy Pan patrzy wstecz, na prawie 20 lat, jakie minęły od czerwca 1989 roku, co się nam najbardziej udało? Na dobrą sprawę udało się nam prawie wszystko. Zmieniliśmy całkowicie kierunek, jesteśmy niepodlegli, rozwijamy się gospodarczo bez poszukiwania jakichś trzecich 14

15 dróg, generalnie rozsądek zwycięża. Czasem zdarzają się zakręty, ale potem przychodzi korekta. Trzeba jednak postawić inaczej pytanie: jakie były szanse i czy można było wykorzystać je lepiej? Otóż moim zdaniem można było. Jestem więc tradycyjnie za, a nawet przeciw, zadowolony i niezadowolony. Co się przede wszystkim nie udało? Jakich szans nie wykorzystaliśmy? Różnych w różnym czasie. Nawet dziś, gdy mamy takie szanse dzięki integracji z Unią Europejską, trzeba bardziej pomagać ludziom w poszukiwaniu dobrych pomysłów na wykorzystanie pieniędzy. I nie szukajmy jakichś własnych, oryginalnych rozwiązań, ale ściągajmy od tych, którzy robili i robią to dobrze. Niech się stworzą takie miasta czy gminy bliźniacze w Polsce i innych krajach, które podpatrują, co inni dobrze zrobili i niech przejmują pomysły. Tego mamy za mało tymczasem przykładów dobrych jest dużo, a my mamy ciągle ochotę na odkrywanie Ameryki od nowa. Panuje opinia, że udała się nam bardziej gospodarka, o wiele mniej polityka. Pan się z tym zgadza? To normalne. Ludzie chcą żyć, urządzać się, tu kierują cały wysiłek i gospodarka zaczyna się kręcić. Do polityki zaś idą ekonomiczni nieudacznicy i zaczyna się problem, bo wszystko robi się ideologiczne, a mało praktyczne. Oni inaczej nie potrafią i dlatego jest tyle demagogii, a nawet głupoty. Robi się wszystko, byle zwyciężyć, ale co potem? I tak to idzie, ekonomia jednak wszystko zweryfikuje i za jakiś czas sytuacja się unormuje, najwięksi demagodzy odpadną. Ja wyznaję dość prostą i czytelną zasadę politycznych podziałów: lewica to brak wiary w Boga i własność państwowa, prawica wierzę w Boga, a własność ma być prywatna. Są też oczywiście po obu stronach siły skrajne, populistyczne, ale one nigdy nie odgrywają zasadniczej roli. W takim podziale ludzie łatwo się odnajdują. Takiego układu jeszcze nam się nie udało zbudować i dlatego wyborcom trudno wybrać swoją partie, wskutek czego te partie zmieniają. Na razie mamy partyjne formy zastępcze, które będą się dopiero kształtować. To pokolenie, które z Panem walczyło właściwie już zeszło ze sceny. Odegrało już swoją rolę. Pan też mówi już o pakowaniu się. Co to właściwie znaczy? Skończyłem 65 lat, to wiek emerytalny a więc nic dziwnego, że czasem zastanawiam się, czy jestem już spakowany, jakich spraw jeszcze nie załatwiłem w kwestiach rodzinnych i publicznych. Ze mną zawsze było tak, że miałem duże braki w wykształceniu, o czym wszyscy wiedzieli, bo byłem zwykłym robotnikiem. Z kim miałem rozmawiać? Z maszyną? Zawsze jednak pracowałem samodzielnie i wszystko u mnie polegało na koncentracji. Tak bardzo koncentrowałem się na jednym wątku, który miał posuwać jakieś sprawy do przodu, że wszystko inne było drugorzędne. Nie widzę więc dziś sensu w rozpatrywaniu, czy mogłem coś powiedzieć inaczej, grzeczniej, jaśniej. Wydaje mi się zresztą, że problem w tym, że w ogóle my wszyscy nieczytelnie mówiliśmy o tym, w czym uczestniczymy. Nie przedstawiliśmy nigdy społeczeństwu jasno kolejnych etapów. Będę się upierał, że miałem rację, gdy mówiłem na pierwszym etapie budujemy monopol, aby wygrać, a potem się dzielimy, ale czytelnie, by społeczeństwo wiedziało, kto ma jaki program. Żeby zburzyć ten monopol musiała być kłótnia, nie mogłem na ucho powiedzieć Michnikowi: Adaś, teraz się dzielimy, ty bierzesz jedną flankę, a ja drugą. To musiała być kłótnia, aby ludzie zobaczyli różnice. Z jednej strony partyjne, bo musi być pluralizm, bo ważna jest demokracja. Z drugiej związkowe, bo wchodzimy w kapitalizm i liczy się ekonomia. Nie może być tak, że im większy zakład tym Solidarność politycznie silniejsza, a w rezultacie zakład pada. Moim zdaniem dwa pierwsze etapy wykonałem najpierw był monopol, potem podział, a teraz dopiero zbieramy się, ale już według interesów. Nie najlepiej to wszystko idzie, ale idzie. Gdybym miał powtórzyć to, co robiłem powtórzyłbym w zasadzie wszystko, może w szczegółach inaczej, może za wiele było niepotrzebnych słów, ale kierunek był słuszny. Niektóre pomysły mi zresztą spaprano. Co Panu spaprano? Z Pawlakiem w 1992 roku było tak, że ja chciałem, aby on był rzeczywiście premierem, aby musiał uzgadniać ministrów, ale już sekretarzy stanu to powinien móc sobie mianować. Tymczasem Geremek, Mazowiecki i inni chcieli go zupełnie ubezwłasnowolnić. Nic mu nie wolno, ma tylko słuchać, a oni będą patrzeć, czy słoma mu z butów wychodzi. On wtedy zaczął się wkurzać, żądać coraz więcej i wszystko się posypało. Zniszczono na lata Pawlaka, zniszczono mój pomysł, a przecież należało rolników przyciągnąć i Pawlak mógł to zrobić. Gdyby go nie potraktowano tak instrumentalnie nie byłoby potem koalicji SLD-PSL, byłby inny układ i o jego stworzenie mi chodziło. Wierzył Pan w trwałość pierwszego rządu Pawlaka? Nie tyle w trwałość rządu, ale w konieczność dołączenia do zmian chłopów. W tej dziedzinie byliśmy słabi, poparcie wsi było nam potrzebne. 15

16 Po śmierci prof. Geremka dał Pan wyraz swemu autentycznemu żalowi, że odszedł najlepszy, a jednak ma Pan pretensje. Może nie zawsze dobrze go rozumiałem, ale to był człowiek fenomen. Nawet swoje niezadowolenie potrafił wyrazić tak, że nie można się było na niego obrazić. Był wyjątkowym człowiekiem w rozwiązywaniu problemów, co nie zmienia faktu, że w różnych okresach nie zgadzaliśmy się. Podstawowa różnica między nami polegała na tym, że on uważał, że skoro jest grupa, która tak dobrze się ze sobą zgrała i rozumiała się, to powinni być razem i już na zawsze, a ja pytałem: kto zrobi pluralizm, jeżeli najważniejsza grupa nie będzie chciała się poszerzyć. Przecież już widziałem jak do ataku przystępują różni prawdziwi patrioci, olszewicy. Jeżeli nie poszerzymy się, to zostaniemy małą grupą, taką sektą, którą łatwo będzie marginalizować wypchnąć. Proszę zobaczyć, co teraz robią, ich natura się nie zmieniła, cele też nie. Podobnie Michnik, który jest znakomity, nie mógł zrozumieć, że w demokracji nie możemy być zawsze razem i zawsze mieć całości. Nie żałuje Pan, że nigdy na serio nie podjął Pan się zbudowania własnej partii? Takie twory jak BBWR były bez znaczenia. BBWR nie miał być moją partią. Ja mogłem coś inicjować, ale uważałem, że muszę być ponadpartyjny, że muszę wszystkich denerwować, pobudzać. Ponadto czułem się coraz bardziej zmęczony. Może po prostu nie umie Pan grać w zespole? To prawda, mam charakter trochę skomplikowany i naturę wodzowską, ale przez lata Solidarności jednak grałem w zespole. W parlamencie tylu godzin oczywiście bym nie wytrzymał, nie znoszę gadulstwa, podejmowania decyzji po wielogodzinnych dyskusjach. Do tego się nie nadaję. Demokracja to jednak także gadulstwo. Wiem i dlatego nie zakładałem żadnej partii. Ja lubię coś zainicjować, a potem odskoczyć. Lubię wymieniać zderzaki. Taki już jestem, ale nie robiłem tego nigdy dla siebie, uważałem, że trzeba budować system. I zostaje Pan coraz bardziej sam, nawet zderzaków już nie ma. Zawsze byłem trochę samotny, bo ja jestem robotnikiem, który aby przeżyć musiał robić coś konkretnego. Na politykę patrzę więc praktycznie, a nie ideologicznie. I proszę zobaczyć, gdy chciałem robić coś bardzo konkretnego wygrywałem, a drugą prezydencką kadencję przegrałem, bo już wtedy chciałem być prezydentem. A właściwie dlaczego wyrzucił Pan Kaczyńskich ze swojej kancelarii? Ponieważ bez przerwy wywoływali konflikty, ze wszystkim walczyli. A to z Wachowskiego chcieli zrobić agenta, co było nieprawdą, to znów z Janajewem szyli mi buty. Co to znaczy szyli buty? Że niby telegram gratulacyjny do Janajewa chciałem wysyłać. Tymczasem prawda wyglądała tak, że miałem meldunki, wiedziałem, co się dzieje i miałem swoją politykę, bo czas był trudny, a Jarosław co chwilę przychodził albo telefonował i pytał, a co z tym Janajewem? Wreszcie się zdenerwowałem i na kolejne pytanie odpowiadam już wysyłam gratulacje. On to potraktował serio i ciągle rozpowiada, że chciałem gratulować Janajewowi. To samo było z Janem Parysem, któremu pomogłem zostać ministrem obrony, bo wcześniej czytałem różne tajne dokumenty i Parys wypadał w nich dobrze. Gdy Olszewski miał kłopoty ze stworzeniem rządu zgodziłem się więc na Parysa. Codziennie telefonowano, że chce się spotkać, wreszcie po trzech miesiącach zgodziłem się, siedział w poczekalni upozowany na Piłsudskiego, a potem zaczął mi opowiadać jakieś niestworzone rzeczy, jak postępować z Rosją, chyba chciał wojnę wywołać. Wreszcie nie wytrzymałem i mówię, panie, wystarczą dwie rakiety i problem załatwiony. On do dziś chodzi i opowiada, że kazałem mu załatwić dwie bomby atomowe. To było już dawno, ale scena jest symboliczna, mimo że nie ma już wśród nas byłego prezydetna. Gdyby znalazł się Pan był na miejscu prezydenta Kaczyńskiego, na tym placu w Tbilisi, co by Pan powiedział? Po pierwsze, w tym momencie bym nie pojechał. Jesteśmy w Unii Europejskiej i takiej partyzantki się nie robi. Gdybym już pojechał nie powiedziałbym, że przyjechałem walczyć. Powiedziałbym bądźcie roztropni, widzicie, że nawet Unia ma kłopoty, by poradzić sobie z Rosją, a Stany Zjednoczone też wam nie pomogą. Weźcie przykład z Polski, najpierw zbudujcie solidarność Europy z waszymi ambicjami i celami, jeśli to nie wystarczy to także ze Stanami i może wtedy się uda sprawić, aby Rosja zrozumiała, że w XXI wieku trzeba zmieniać dawną politykę. Bo jest solidarność europejska, jest solidarność światowej opinii publicznej, jest globalizacja i do tych standardów trzeba się dostosowywać. Tą drogą poszedł rząd Tuska i pierwsze efekty są. 16

17 Czy związek zawodowy powinien nadal nosić nazwę Solidarność? Ja od dawna mówiłem, żeby zwinąć tamte sztandary, pod którymi wykonaliśmy wielką robotę. Dziś zajmujemy się głównie brudzeniem ich. Przecież Solidarność była wielkim, 10. milionowym społecznym ruchem, a dziś jest to niewielki związek zawodowy, który przywłaszcza sobie wszystko, o co tak wielu walczyło. To nieporozumienie. Oczywiście on jest dziś bardziej doświadczony, gdy idzie o walkę w sprawach robotniczych, ale jest to tylko związek zawodowy, który zresztą przez to, że zachował sztandary i nazwę stał się więźniem przeszłości, a często na niej żeruje. Dziś potrzeba nam w Polsce i w świecie solidarności, to oczywiste. To słowo znaczy jednak o wiele więcej niż walka o kwestie pracownicze. Czy Pan w ogóle kiedyś czuł się tak naprawdę związkowcem? Oczywiście był taki czas, ale walka o wolne związki była głównie walką polityczną. Dlatego, gdy dziś słyszę, że Wałęsa jako związkowiec był w porządku, ale potem już nigdzie, zwłaszcza jako prezydent, się nie sprawdził, śmiech mnie ogrania. Współpracowałem z niejednym rządem i niech ktoś wskaże, której sprawy zleconej mi nie załatwiłem? Nawet ów traktat polsko-rosyjski, którego podpisanie tak bardzo utrudnił mi premier Olszewski wysyłając do Moskwy otwarty telegram, nie budzi żadnych wątpliwości. A przecież nie ja negocjowałem, ale rząd, musiałem jednak poprawiać to, czego rząd nie dopilnował. I w rozmowach z Jelcynem poprawiłem. Jest Pan więc zadowolony ze swojej prezydentury? Uważam, że wypełniłem to, co było do zrobienia. Wszystkie traktaty podpisane, wszystko, co zlecał mi rząd załatwiałem. Nie udało się z Bagsikiem i Gąsiorowskim, nie sprowadziłem ich. Niech więc nie mówią, że moja prezydentura była nieudana. Może tak dla oka bywała dziwna, komuś mogła wydawać się śmieszna, bo ja jestem z innej politycznej półki, jestem robotnikiem, wykształcenia mi brakowało. Ale miałem polityczną siłę, by zwłaszcza za granicą wiele zdziałać dla Polski. Także dlatego, że rozmawiałem bez kompleksów, jak równy z równymi i miałem argumenty, to przecież Zachód po wojnie zostawił nas komunistom. Ubiegły rok był dla Pana rokiem rocznic. Także minęła rocznica przyznania Panu Nagrody Nobla. To nie było dla Pana zaskoczenie? Byłem prawie pewny, że ją dostaniemy, jeśli nie ja to Solidarność. Jako podziękowanie za skuteczną pokojową walkę i zachętę do działania na przyszłość. To było logiczne. Tak też ją przyjęliśmy wszyscy. Mnie osobiście Nobel dał swego rodzaju nieśmiertelność, ale przede wszystkim był wiatrem w żagle. I powiem więcej, właściwie dobrze się stało, że nie dostałem jej rok wcześniej. Mogło wówczas tego wiatru być jeszcze za wiele, mogło dojść do jakieś zwarcia. Tymczasem nagroda przyszła w momencie, gdy komunizm bardziej osłabł, a nam bardzo potrzebny był już ten nowy podmuch do dalszej walki, która mocno siadała. Opatrzność dobrze to wszystko wyreżyserowała. W 1998 roku, gdy zaczynały się rozmowy o Okrągłym Stole na ile osób można było liczyć. Gdy siadałem do tego stołu miałem chyba 150 ludzi. Byliśmy słabi. Pamiętam strajk w 1988 roku i jaki był wtedy nastrój. Kiedy zmęczeni kładliśmy się spać na styropianach i nagle głośno zachrapał Krzysztof Pusz, wszyscy się obudzili i rzucili się do drzwi, aby uciekać. Tak byliśmy zestresowani, zmęczeni, otoczeni przez chyba 400 wozów bojowych. To dziś tak bardzo urosły szeregi bohaterów, którzy mówią, że miałem Kiszczaka aresztować i dekomunizować. Tymczasem wygraliśmy resztką sił i dlatego pewnie komuniści liczyli, że nawet jeśli dopuszczą nas do władzy, to łatwo spacyfikują. Ja zaś myślałem, niech tylko uda się ten robotniczy but wsunąć w drzwi to już tę szparę poszerzymy. Czy przy okrągłym Stole czegoś ważnego nie udało się załatwić, czy mogło pójść lepiej? Proszę mi wierzyć, że wtedy najważniejsza była jedna sprawa rejestracja Solidarności, reszta miała znaczenie drugorzędne, choć oczywiście zniesienie cenzury, czy uzyskanie dostępu do mediów były sprawami nie do przecenienia. Trzeba było złapać przyczółki i to udało się to zrobić. Po 4 czerwca władza też liczyła, że możemy popełnić jakiś większy błąd i ona przejdzie do ataku, była do tego przygotowana, miała wojsko, wszystkie służby. My jednak żadnego wielkiego błędu na popełniliśmy, byliśmy roztropni i udało się. Mieliśmy też cholerne szczęście. Dlaczego tak walczy Pan z tym szarganiem pańskiej przeszłości. Te niezliczone procesy, te odpowiedzi na każdą zaczepkę. Po co to Panu? Przecież ma Pan swoje miejsce, którego nikt nie odbierze. Czy nie lepiej być ponad to, nie zwracać uwagi, nie komentować każdego głupstwa? Ma Pan sporą grupę obrońców, to ich zadanie. Czy to tak boli? Czasem sam nie wiem, dlaczego robię pewne rzeczy. Oczywiście to boli, oczywiście czasem reaguję zbyt impulsywnie, nerwowo, ale proszę zauważyć, że często wychodzi 17

18 tak, że w tej walce miałem rację. Teraz nagle zaczęto mówić, że trzeba poprawić ustawę o IPN, nawet ją wreszcie poprawiono, a jeszcze niedawno nikt o tym nie wspominał, uznawano, że sprawa jest zamknięta. Gdy mojego nazwiska brakuje w jakimś katalogu robi się afera, ale jeżeli nie będzie tam iluś biedaków, którym się to należy nikt się o nich nie upomni. Może więc ja ponoszę duże koszty, ale w sumie mogą być zmiany na lepsze i w końcu zapanuje jakiś porządek. Bo na razie sytuacja jest chora, krzyczą, że Wałęsa to Bolek, a przecież nawet nie zrobiono jednego przesłuchania tych, którzy dokumenty fałszowali, żebym nie dostał Nobla, mówią, że nie przeskoczyłem przez płot, że mnie przywieziono i też nic, żadnych badań jak było, nikt nie wy Ale przecież tyle wygraliśmy i właściwie ciągle wygrywamy. Ja jestem człowiekiem zawierzenia, oczywiście grzesznym, ale zawierzenia i to mi daje pewien spokój, gdy patrzę w przyszłość. Premier Donald Tusk zapowiadał, że będzie Pana wykorzystywał, zwłaszcza w sprawach zagranicznych. Robi to? Lech WAŁĘSA otrzymał Honorową Nagrodę Oskar Polskiego Biznesu za rok 2005 w uznaniu szczególnych zasług w budowaniu politycznej i gospodarczej wspólnoty państw Europy środkowej i wschodniej. jaśnił jak to z tą nocą teczek było, kiedy chcieli mnie internować. Co to za badanie przeszłości? Oni kpią sobie z historii, ale do czasu. Może więc tak już jest, że los wyznaczył mnie do takich niewdzięcznych, powiem nawet, cholernych robót. Wiem, że mi się to nie opłaca, że to mi szkodzi, a jednak to wykonuję. Wierzy Pan, że w 1992, gdy upadał rząd Jana Olszewskiego chciano Pana internować? Jestem o tym przekonany, wszystko było przygotowane, nawet zmierzyli czy na dziedzińcu Belwederu śmigłowiec wyląduje, ale oni byli tak nieudolni, że nie potrafili tego zrobić i dlatego tę groźbę lekceważyłem. Potem też nie było warunków, by tę sprawę do końca wyjaśniać, bo przecież to był początek zmian, co by sobie o Polsce w Europie czy świecie pomyślano, że to jakiś niedemokratyczny kraj, zepsulibyśmy sobie opinię. Teraz już wyjaśniać można, ale jakoś nikt nie chce. Co dzisiaj w naszej rzeczywistości Panu najbardziej doskwiera, pomijając już ataki na Pana? Rzadko, ale rozumiem go, bo ciągle rzucają mu kłody pod nogi. Jeżeli krzyczą, że jestem agentem, jego sytuacja jest trudna i ja to rozumiem. Ma przecież ten dodatkowy ciężar, że zarzucają mu sympatie proniemieckie i też nie może robić pewnych rzeczy, które chciałby robić. Jednak Donald Tusk jako premier jest naprawdę dobry. Przyznaję, nie miałem o nim dobrego zdania, ale teraz coraz bardziej mi się podoba i nawet przeprosiłem go za wcześniejsze opinie i powiedziałem, jeżeli będzie pan tak dobry w wykonawstwie, jak dobry jest pan w teorii, to wreszcie mamy bardzo dobrego premiera. Co jeszcze chciałby Pan osiągnąć w życiu? Chciałbym, żebyśmy zrozumieli, że ludzie i społeczeństwa rozwijają się skokowo i płynnie. Skoki to na przykład rewolucje, jak Październikowa czy Solidarność. Na czas skoku potrzeba innych struktur i programów, na czas płynnych zmian, jakie mamy teraz, innych. Kiedyś na przykład uciekaliśmy od referendum, bo ono do czasu skoku nie pasuje, teraz trzeba częściej oddawać ludziom głos, nie bać się własnych obywateli. Jednak w czasie globalizacji trzeba typować konkretne tematy, w których obywatele muszą głos zabierać. I trzeba poprawiać demokrację. Dotychczas w demokracji człowiek miał prawo do wielu rzeczy, teraz trzeba mu dopisać także obowiązki i to na różnych poziomach. Patrzę na wszystko coraz bardziej spokojnie, choć przyznaję czasem w moich słowach tego spokoju nie słychać. 18

19

20 2

POLITYKA SŁUCHANIE I PISANIE (A2) Oto opinie kilku osób na temat polityki i obecnej sytuacji politycznej:

POLITYKA SŁUCHANIE I PISANIE (A2) Oto opinie kilku osób na temat polityki i obecnej sytuacji politycznej: POLITYKA SŁUCHANIE I PISANIE (A2) Oto opinie kilku osób na temat polityki i obecnej sytuacji politycznej: Ania (23 l.) Gdybym tylko mogła, nie słuchałabym wiadomości o polityce. Nie interesuje mnie to

Bardziej szczegółowo

Ocena porozumień Okrągłego Stołu i zmian po 1989 roku

Ocena porozumień Okrągłego Stołu i zmian po 1989 roku Ocena porozumień Okrągłego Stołu i zmian po 1989 roku Wybrane wyniki sondażu Solidarność doświadczenie i pamięć przeprowadzonego przez CBOS w dniach od 12 marca do 12 kwietnia 2010 roku Krzysztof Pankowski,

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

NIE MÓW OJCZYZNA - MYŚLĄC O KARIERZE. MÓW KARIERA - MYŚLĄC O OJCZYŹNIE.

NIE MÓW OJCZYZNA - MYŚLĄC O KARIERZE. MÓW KARIERA - MYŚLĄC O OJCZYŹNIE. NIE MÓW OJCZYZNA - MYŚLĄC O KARIERZE. MÓW KARIERA - MYŚLĄC O OJCZYŹNIE. COPYRIGHT BY POLSKI KLUB BIZNESU 2010 FOTOGRAFIE: IRENEUSZ SOBIESZCZUK, JAN BOGACZ REDAKCJA I OPRACOWANIE GRAFICZNE: PIOTR KRÓL DRUK:

Bardziej szczegółowo

Narodziny wolnej Polski

Narodziny wolnej Polski Narodziny wolnej Polski 1. Zniesienie stanu wojennego 22 lipca 1983 Zdelegalizowanie Solidarności ; w jej miejsce powołano Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych (OPZZ); na czele Alfred Miodowicz

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Mocno wierzę w szczęście i stwierdzam, że im bardziej nad nim pracuję, tym więcej go mam. Thomas Jefferson Czy zadaliście już sobie pytanie, jaki jest pierwszy warunek

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze sklepem przez telefon

Rozmowa ze sklepem przez telefon Rozmowa ze sklepem przez telefon - Proszę Pana, chciałam Panu zaproponować opłacalny interes. - Tak, słucham, o co chodzi? - Dzwonię w imieniu portalu internetowego AmigoBONUS. Pan ma sklep, prawda? Chciałam

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

TEST OSOBOWOŚCI. Przekonaj się, jak jest z Tobą

TEST OSOBOWOŚCI. Przekonaj się, jak jest z Tobą TEST OSOBOWOŚCI Przekonaj się, jak jest z Tobą Ustosunkuj się do poniższych stwierdzeń, dokonując w każdym przypadku tylko jednego wyboru, najlepiej Cię charakteryzującego. Podlicz punkty i przeczytaj

Bardziej szczegółowo

Szkoły imienia Jacka Kuronia

Szkoły imienia Jacka Kuronia Jacek Jan Kuroń (ur. 3 marca 1934 we Lwowie, zm. 17 czerwca 2004 w Warszawie) polski polityk, jeden z przywódców opozycji w okresie PRL, historyk, działacz tzw. Czerwonego Harcerstwa, współzałożyciel KOR,

Bardziej szczegółowo

Zestawienie ocen minionego roku w latach 1963-2013

Zestawienie ocen minionego roku w latach 1963-2013 1963-2013 ocena netto mijającego roku Niemal od początków swojej działalności badawczej OBOP teraz TNS Polska zwykle pod koniec roku zwracał się do Polaków z prośbą o podsumowanie starego roku. Pytaliśmy,

Bardziej szczegółowo

Powrót do Europy Opinia społeczna po 20 latach demokracji

Powrót do Europy Opinia społeczna po 20 latach demokracji Konferencja prasowa Powrót do Europy Opinia społeczna po 20 latach demokracji Projekt realizowany we współpracy z: Projekt finansowany przez: Partnerem strategicznym Instytutu Spraw Publicznych jest Telekomunikacja

Bardziej szczegółowo

Czy było warto ogólna ocena przemian. Mirosława Grabowska

Czy było warto ogólna ocena przemian. Mirosława Grabowska Czy było warto ogólna ocena przemian Mirosława Grabowska 1 To już powoli staje się historią Co się wydarzyło w życiu badanych: W 1989 roku mieli lat W roku 2004 przystąpienia do UE Obecnie mają lat Urodzili

Bardziej szczegółowo

Współpraca ze wschodnimi partnerami Polski jak działać pomimo trudnej sytuacji politycznej

Współpraca ze wschodnimi partnerami Polski jak działać pomimo trudnej sytuacji politycznej Współpraca ze wschodnimi partnerami Polski jak działać pomimo trudnej sytuacji politycznej Pierwsza dyskusja na II Wschodnim Kongresie Gospodarczym dotyczyła sprawy dla gospodarki Podlaskiego, ale i pozostałych

Bardziej szczegółowo

Wywiady. Pani Halina Glińska. Tancerka, właścicielka sklepu Just Dance z akcesoriami tanecznymi

Wywiady. Pani Halina Glińska. Tancerka, właścicielka sklepu Just Dance z akcesoriami tanecznymi Wywiady Pani Aleksandra Machnikowska Przedsiębiorca od 2009 roku, najpierw w spółce cywilnej prowadziła sklep Just Dance. Od 2012 roku prowadzi restaurację EL KAKTUS. W styczniu 2014 restauracja EL KAKTUS

Bardziej szczegółowo

GRUPA A. a) zniesienie stanu wojennego w PRL-u b) obrady Okrągłego Stołu / 2

GRUPA A. a) zniesienie stanu wojennego w PRL-u b) obrady Okrągłego Stołu / 2 Rozdział VII. W powojennej Polsce GRUPA A 8 1. Podaj rok, w którym miały miejsce poniższe wydarzenia. a) zniesienie stanu wojennego w PRL-u b) obrady Okrągłego Stołu 2. Zdecyduj, czy poniższe zdania są

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 To jest moje ukochane narzędzie, którym posługuję się na co dzień w Fabryce Opowieści, kiedy pomagam swoim klientom - przede wszystkim przedsiębiorcom, właścicielom firm, ekspertom i trenerom - w taki

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2009 BS/80/2009 WYBORY Z 4 CZERWCA 1989 Z PERSPEKTYWY DWUDZIESTU LAT

Warszawa, maj 2009 BS/80/2009 WYBORY Z 4 CZERWCA 1989 Z PERSPEKTYWY DWUDZIESTU LAT Warszawa, maj 2009 BS/80/2009 WYBORY Z 4 CZERWCA 1989 Z PERSPEKTYWY DWUDZIESTU LAT Dwie dekady po wyborach 4 czerwca 1989 roku coraz mniej osób co oczywiste jest w stanie przywołać atmosferę tamtych dni

Bardziej szczegółowo

Lekcja 2: Co może Prezydent?

Lekcja 2: Co może Prezydent? Lekcja 2: Co może Prezydent? Cele lekcji w języku ucznia/uczennicy i kryteria sukcesu CEL 1. Określę, czym jest system parlamentarnogabinetowy. 2. Wyjaśnię, jaką rolę sprawuje w polskim systemie politycznym

Bardziej szczegółowo

Kazanie na uroczystość ustanowienia nowych animatorów. i przyjęcia kandydatów do tej posługi.

Kazanie na uroczystość ustanowienia nowych animatorów. i przyjęcia kandydatów do tej posługi. SŁUŻYĆ JEDNEMU PANU. Kazanie na uroczystość ustanowienia nowych animatorów i przyjęcia kandydatów do tej posługi. Katowice, krypta katedry Chrystusa Króla, 18 czerwca 2016 r. "Swojemu słudze Bóg łaskę

Bardziej szczegółowo

Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum

Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum Krakowska kademia im. ndrzeja Frycza Modrzewskiego Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum utor: gnieszka Guzik, Patrycja Huget Instrukcja: Poniżej przedstawione zostały do wyboru po dwa stwierdzenia

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 62/2014

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 62/2014 Warszawa, maj 2014 ISSN 2353-5822 NR 62/2014 OCENY ZMIAN W RÓŻNYCH WYMIARACH ŻYCIA SPOŁECZNEGO I POLITYCZNEGO W POLSCE PO ROKU 1989 Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku

Bardziej szczegółowo

Andrzej Dobber - jestem spełniony i szczęśliwy

Andrzej Dobber - jestem spełniony i szczęśliwy Andrzej Dobber - jestem spełniony i szczęśliwy 1 Jak się pan czuje jako najbardziej pożądany baryton, artysta o którego zabiegają prestiżowe teatry operowe na świecie? Czuję się normalnie, a że jestem

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Zdaję się na to Was. I zawsze się udaje. Specjalista w dziedzinie konstrukcji metalowych, Harry Schmidt, w rozmowie o terminach i planowaniu. Liczą się

Bardziej szczegółowo

Na skraju nocy & Jarosław Bloch Rok udostępnienia: 1994

Na skraju nocy & Jarosław Bloch Rok udostępnienia: 1994 Na skraju nocy & Jarosław Bloch Rok udostępnienia: 1994 NA SKRAJU NOCY Moje obrazy Na skraju nocy widziane oczyma dziecka Na skraju nocy życie wygląda inaczej Na moich obrazach...w nocy Życie w oczach

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

70. rocznica zakończenia II Wojny Światowej

70. rocznica zakończenia II Wojny Światowej 70. rocznica zakończenia II Wojny Światowej, 11/05/2015 13:45, autor: Redakcja Bielawa Podobnie jak w całym kraju, tak i w Bielawie, 8 maja odbyły się obchody upamiętniające 70. rocznicę zakończenia II

Bardziej szczegółowo

Igor Siódmiak. Moim wychowawcą był Pan Łukasz Kwiatkowski. Lekcji w-f uczył mnie Pan Jacek Lesiuk, więc chętnie uczęszczałem na te lekcje.

Igor Siódmiak. Moim wychowawcą był Pan Łukasz Kwiatkowski. Lekcji w-f uczył mnie Pan Jacek Lesiuk, więc chętnie uczęszczałem na te lekcje. Igor Siódmiak Jak wspominasz szkołę? Szkołę wspominam bardzo dobrze, miałem bardzo zgraną klasę. Panowała w niej bardzo miłą atmosfera. Z nauczycielami zawsze można było porozmawiać. Kto był Twoim wychowawcą?

Bardziej szczegółowo

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of Przemówienie Ambasadora Stephena D. Mulla Ceremonia wręczenia dyplomów WIEMBA Uniwersytet Warszawski 29 czerwca 2013r. Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i wielu poświęceniom otrzymujecie

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ POLITYK ROKU 2003 W POLSCE I NA ŚWIECIE BS/12/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, STYCZEŃ 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ POLITYK ROKU 2003 W POLSCE I NA ŚWIECIE BS/12/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, STYCZEŃ 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Obrady Okrągłego Stołu 6 L U T Y 5 K W I E C I E Ń

Obrady Okrągłego Stołu 6 L U T Y 5 K W I E C I E Ń Obrady Okrągłego Stołu 6 L U T Y 5 K W I E C I E Ń 1 9 8 9 Okrągły Stół negocjacje prowadzone od 6 lutego do 5 kwietnia 1989 przez przedstawicieli władz PRL, opozycji solidarnościowej oraz kościelnej (status

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie

Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie Wiele osób marzy o własnym biznesie... Ale często brak im odwagi na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

Czyli jak budować poczucie własnej wartości u dziecka?

Czyli jak budować poczucie własnej wartości u dziecka? Czyli jak budować poczucie własnej wartości u dziecka? Co o sobie myślę? Budować poczucie własnej wartości Co to znaczy? Budować wizję samego siebie. Na podstawie tego, co mówią i jak mówią Rodzice oraz

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA Tekst biblijny: Dz. Ap. 16,19 36 Tekst pamięciowy: Dz. Ap. 16,31 ( ) Uwierz w Pana Jezusa, a będziesz zbawiony, ty i twój dom. Bóg chce, abyś uwierzył w Jego Syna, Jezusa

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2010 BS/92/2010 NSZZ SOLIDARNOŚĆ A PRZEMIANY USTROJOWE W POLSCE I INNYCH KRAJACH BLOKU WSCHODNIEGO

Warszawa, czerwiec 2010 BS/92/2010 NSZZ SOLIDARNOŚĆ A PRZEMIANY USTROJOWE W POLSCE I INNYCH KRAJACH BLOKU WSCHODNIEGO Warszawa, czerwiec 2010 BS/92/2010 NSZZ SOLIDARNOŚĆ A PRZEMIANY USTROJOWE W POLSCE I INNYCH KRAJACH BLOKU WSCHODNIEGO Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego

Bardziej szczegółowo

Zachowania organizacyjne. Ćwiczenia V

Zachowania organizacyjne. Ćwiczenia V Zachowania organizacyjne Ćwiczenia V Skuteczna komunikacja Język prosty, zrozumiały, pozbawiony wieloznaczności Zsynchronizowanie mowy werbalnej i niewerbalnej Pozytywny wydźwięk wypowiedzi: Gorzej: Nie

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

Dlaczego powinieneś wstąpić do związków zawodowych?

Dlaczego powinieneś wstąpić do związków zawodowych? Dlaczego powinieneś wstąpić do związków zawodowych? Polska www.gåmedifacket.nu 020-56 00 56 Chciałbyś negocjować sam? Twój pracodawca tego nie robi. Oczywiście sam możesz pertraktować na temat twojego

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE. Dziecko jest mądrzejsze niż myślisz. Ewa Danuta Białek

WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE. Dziecko jest mądrzejsze niż myślisz. Ewa Danuta Białek 1 WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO SZTUKA ŻYCIA W ŚWIECIE PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE Dziecko jest mądrzejsze niż myślisz Ewa Danuta Białek 1 2 Ewa Danuta Białek PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE

Bardziej szczegółowo

Przygotuj się do użytkowania protezy zębowej

Przygotuj się do użytkowania protezy zębowej Przygotuj się do użytkowania Jak rozpocząć życie z protezą zębową? Rozpoczynam życie z protezą zębową Czy zdecydować się na protezę zębową? Dla wielu osób proteza zębowa to integralna część ich funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

Ankieta. Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży.

Ankieta. Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży. Ankieta Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży www.fundamentywiary.pl Pytania ankiety i instrukcje Informacje wstępne Wybierz datę przeprowadzenia ankiety w czasie typowego spotkania grupy młodzieżowej.

Bardziej szczegółowo

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI Motywacja to: CO TO JEST MOTYWACJA? stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania, w tym przypadku chęć dziecka do uczenia się, dążenie do rozwoju, do zaspokajania

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Szybciej poznaję ceny. To wszystko upraszcza. Mistrz konstrukcji metalowych, Martin Elsässer, w rozmowie o czasie. Liczą się proste rozwiązania wizyta w

Bardziej szczegółowo

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Rok 2005 został ogłoszony przez Radę Europy Europejskim Rokiem Edukacji Obywatelskiej. Ma to zwrócić uwagę na znaczenie edukacji dla wspierania

Bardziej szczegółowo

zdecydowanie tak do większości zajęć do wszystkich zajęć zdecydowanie tak do większości do wszystkich do wszystkich do większości zdecydowanie tak

zdecydowanie tak do większości zajęć do wszystkich zajęć zdecydowanie tak do większości do wszystkich do wszystkich do większości zdecydowanie tak Kwestioriusz ankiety dla uczniów "Moja szkoła" Dzień bry, Odpowiedz, proszę, pytania temat Twojej szkoły. Odpowiedzi udzielone przez Ciebie i Twoje koleżanki i kolegów pomogą rosłym zobaczyć szkołę Waszymi

Bardziej szczegółowo

Wrocląw 80/97/2010 SOLIDARNOŚĆ: REAKTYWACJA 3 listopada 2010, na terenie wystawy Solidarny Wrocław na temat dziedzictwa Solidarności rozmawiali prof. Adam Chmielewski, dr Dariusz Gawin, prof. Jan Waszkiewicz,

Bardziej szczegółowo

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska Nasza ziemia jest zdegenerowana, dzieci przestały być posłuszne rodzicom Tekst przypisywany egipskiemu kapłanowi

Bardziej szczegółowo

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband Centrum KLUCZ w ramach realizacji projektu PWP OWES INSPRO rozwiązania ponadnarodowe prezentuje wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband, przybliżający dobre praktyki z zakresu zachodniego

Bardziej szczegółowo

Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej

Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej 1. Wybory do sejmu ustawodawczego (1919r.) 26 stycznia 1919 r. przeprowadzono wybory w dawnym Królestwie i Galicji Zachodnie, w czerwcu 1919 dołączyli

Bardziej szczegółowo

Człowiek biznesu, nie sługa. (fragmenty rozmów na FB) Cz. I. że wszyscy, którzy pracowali dla kasy prędzej czy później odpadli.

Człowiek biznesu, nie sługa. (fragmenty rozmów na FB) Cz. I. że wszyscy, którzy pracowali dla kasy prędzej czy później odpadli. Człowiek biznesu, nie sługa. (fragmenty rozmów na FB) Cz. I Piotr: Ludzie nie rozumieją pewnych rzeczy, zwłaszcza tego, że wszyscy, którzy pracowali dla kasy prędzej czy później odpadli. Kasa nie może

Bardziej szczegółowo

Na Zachodzie lepiej niż u nas w Rosji - Rosjanie o Rosji, Polsce i Niemczech

Na Zachodzie lepiej niż u nas w Rosji - Rosjanie o Rosji, Polsce i Niemczech Na Zachodzie lepiej niż u nas w Rosji - Rosjanie o Rosji, Polsce i Niemczech Komunikat z badań Instytutu Spraw Publicznych Coraz więcej Rosjan wychodzi na ulice, aby wyrazić swoje niezadowolenie z sytuacji

Bardziej szczegółowo

Indywidualny Zawodowy Plan

Indywidualny Zawodowy Plan Indywidualny Zawodowy Plan Wstęp Witaj w Indywidualnym Zawodowym Planie! Zapraszamy Cię do podróży w przyszłość, do stworzenia swojego własnego planu działania, indywidualnego pomysłu na życie i pracę

Bardziej szczegółowo

AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr )

AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr ) AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr 4-5 2009) Ten popularny aktor nie lubi udzielać wywiadów. Dla nas jednak zrobił wyjątek. Beata Rayzacher:

Bardziej szczegółowo

W ramach projektu Kulinarna Francja - początkiem drogi zawodowej

W ramach projektu Kulinarna Francja - początkiem drogi zawodowej W ramach projektu Kulinarna Francja - początkiem drogi zawodowej Chcielibyśmy podzielić się z wami naszymi przeżyciami, zmartwieniami, oraz pokazać jak wyglądała nasza fantastyczna przygoda w obcym ale

Bardziej szczegółowo

Warszawa, marzec 2014 NR 31/2014 POLACY O GOSPODARCE WOLNORYNKOWEJ

Warszawa, marzec 2014 NR 31/2014 POLACY O GOSPODARCE WOLNORYNKOWEJ Warszawa, marzec 2014 NR 31/2014 POLACY O GOSPODARCE WOLNORYNKOWEJ Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Zapis stenograficzny (1937) 282. posiedzenie Komisji Gospodarki Narodowej w dniu 4 stycznia 2011 r.

Zapis stenograficzny (1937) 282. posiedzenie Komisji Gospodarki Narodowej w dniu 4 stycznia 2011 r. ISSN 1643-2851 SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zapis stenograficzny (1937) 282. posiedzenie Komisji Gospodarki Narodowej w dniu 4 stycznia 2011 r. VII kadencja Porządek obrad: 1. Rozpatrzenie ustawy o

Bardziej szczegółowo

Jak motywować dziecko by chciało się dobrze uczyć i zachowywać. Refleksje pedagoga

Jak motywować dziecko by chciało się dobrze uczyć i zachowywać. Refleksje pedagoga Jak motywować dziecko by chciało się dobrze uczyć i zachowywać. Refleksje pedagoga Nie da się sformułować gotowej recepty, jak pomagać dziecku. Do każdego należy podchodzić indywidualnie. Rodzice i nauczyciele

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY KOD UCZNIA: Drogi Uczestniku! WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY Dialog to budowanie wzajemności ks. prof. Józef Tischner Test zawiera pytania z kilku

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie za niezgodne z prawem wykonywanie władzy. Poradnik

Odszkodowanie za niezgodne z prawem wykonywanie władzy. Poradnik Odszkodowanie za niezgodne z prawem wykonywanie władzy Poradnik Odszkodowanie za niezgodne z prawem wykonywanie władzy Poradnik Michał Jabłoński Krzysztof Koźmiński Projekt realizowany w ramach programu

Bardziej szczegółowo

Dorota Sosulska pedagog szkolny

Dorota Sosulska pedagog szkolny Czasem zapominamy o prostych potrzebach, które dzieci komunikują nam na co dzień. Zapraszam więc wszystkich dorosłych do zatrzymania się w biegu, pochylenia się nad swoimi pociechami i usłyszenia, co mają

Bardziej szczegółowo

Kto to zrobi? Co jest do tego potrzebne?

Kto to zrobi? Co jest do tego potrzebne? USTALANIE ZASAD PRACY W ZESPOLE 1. Kto będzie naszym liderem/przewodniczącym zespołu?... 2. Jak podzielimy odpowiedzialność za realizację zadań?... 3. jak będziemy podejmować decyzje?... 4. W jaki sposób

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH PRZEWODNIK TRENERA. PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI

AKADEMIA DLA MŁODYCH PRZEWODNIK TRENERA.  PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI www.akademiadlamlodych.pl PODRĘCZNIK WPROWADZENIE Akademia dla Młodych to nowa inicjatywa mająca na celu wspieranie ludzi młodych w rozwijaniu umiejętności niezbędnych w ich miejscu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA Szkoła realizuje cele i zadania wychowawcze na podstawie Ustawy o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

Prezydent chce referendum ws konstytucji

Prezydent chce referendum ws konstytucji Prezydent chce referendum ws konstytucji Naród polski powinien się wypowiedzieć, co do przyszłości ustrojowej swojego państwa - powiedział prezydent Andrzej Duda podczas obchodów rocznicy Konstytucji 3

Bardziej szczegółowo

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ Łukasz Leśniak IVti W początkowej fazie drugiej wojny światowej rząd polski w skutek działań wojennych musiał ewakuować się poza granice kraju. Po agresji sowieckiej

Bardziej szczegółowo

100 POWODÓW, DLA KTÓRYCH DZIECKO POWINNO BYĆ ASERTYWNE

100 POWODÓW, DLA KTÓRYCH DZIECKO POWINNO BYĆ ASERTYWNE 100 POWODÓW, DLA KTÓRYCH DZIECKO POWINNO BYĆ ASERTYWNE 1. Żeby wiedziało, gdzie się kończy a gdzie zaczyna 2. Żeby wiedziało, co mu służy, a co szkodzi 3. Żeby potrafiło rozpoznać i nazwać swoje uczucia

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie pięcioletniej kadencji. Prezydenta Bronisława Komorowskiego. Podsumowanie pięcioletniej kadencji. TNS Lipiec 2015 r. K.

Podsumowanie pięcioletniej kadencji. Prezydenta Bronisława Komorowskiego. Podsumowanie pięcioletniej kadencji. TNS Lipiec 2015 r. K. Prezydenta Bronisława Komorowskiego Informacja o badaniu Mija pięć lat urzędowania Bronisława Komorowskiego na stanowisku Prezydenta RP. W maju tego roku w wyborach powszechnych Polacy zdecydowali, że

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

Joanna Charms. Domek Niespodzianka

Joanna Charms. Domek Niespodzianka Joanna Charms Domek Niespodzianka Pomysł na lato Była sobie panna Lilianna. Tak, w każdym razie, zwracała się do niej ciotka Małgorzata. - Dzień dobry, Panno Lilianno. Czy ma Panna ochotę na rogalika z

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 Graficzny obraz wyników badań

Załącznik nr 3 Graficzny obraz wyników badań Załącznik nr 3 Graficzny obraz wyników badań 1) Jak ocenia Pan/Pani swoją sytuację po 16 latach transformacji ustrojowej w Polsce? Proszę zaznaczyć właściwą odpowiedź: Wykres 1 11% 12% 34% 18% 25% niekorzystnie

Bardziej szczegółowo

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją?

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? test, BONUS SPECJALNY dla czytelniczek i klientek Inkubatora Kobiecych Pasji Autorka testu: Grażyna Białopiotrowicz Jaki jest poziom Twojej

Bardziej szczegółowo

LEKCJA 1. Diagram 1. Diagram 3

LEKCJA 1. Diagram 1. Diagram 3 Diagram 1 LEKCJA 1 - zaawansowanie czarnych zdecydowanie lepsze, - szansa dojścia czarnych do damki, - przynajmniej jeden kamień białych ginie, ale od czego jest ostatnia deska ratunku - KOMBINACJA! Ale

Bardziej szczegółowo

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ 1. Polityk roku 2003 w Polsce i na Świecie. Badanie CBOS 1. Wyjaśnij kim są poszczególne osoby wymienione w sondażu; 2. Jakie wydarzenia sprawiły,

Bardziej szczegółowo

WERSJA: A ANKIETER: JEŚLI RESPONDENT JEST MĘŻCZYZNĄ, ZADAĆ GF1. JEŚLI RESPONDENT JEST KOBIETĄ, ZADAĆ GF2.

WERSJA: A ANKIETER: JEŚLI RESPONDENT JEST MĘŻCZYZNĄ, ZADAĆ GF1. JEŚLI RESPONDENT JEST KOBIETĄ, ZADAĆ GF2. WERSJA: A ANKIETER: JEŚLI RESPONDENT JEST MĘŻCZYZNĄ, ZADAĆ GF1. JEŚLI RESPONDENT JEST KOBIETĄ, ZADAĆ GF2. MĘŻCZYŹNI GF1 Przeczytam teraz Panu krótkie opisy różnych ludzi. Proszę wysłuchać każdego opisu

Bardziej szczegółowo

Test Becka. do samodzielnego wykonania

Test Becka. do samodzielnego wykonania Test Becka do samodzielnego wykonania Skala Depresji Becka (BDI) (Wypełnia pacjent) Skala Depresji Becka składa się z 21 punktów ocenianych od 0 do 3. Na jej podstawie można samodzielnie ocenić obecność

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH?

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? Podstawowa zasada radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych:,,nie reaguj, tylko działaj Rodzice rzadko starają się dojść do tego, dlaczego ich

Bardziej szczegółowo

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady,

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, Laura Mastalerz, gr. IV Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, w których mieszkały wraz ze swoimi rodzinami:

Bardziej szczegółowo

BURSZTYNOWY SEN. ALEKSANDRA ADAMCZYK, 12 lat

BURSZTYNOWY SEN. ALEKSANDRA ADAMCZYK, 12 lat BURSZTYNOWY SEN ALEKSANDRA ADAMCZYK, 12 lat Jestem bursztynnikiem. Myślę, że dobrym bursztynnikiem. Mieszkam w Gdańsku, niestety, niewiele osób mnie docenia. Jednak jestem znany z moich dziwnych snów.

Bardziej szczegółowo

10 kroków do osiągnięcia SUKCESU w życiu i biznesie

10 kroków do osiągnięcia SUKCESU w życiu i biznesie 10 kroków do osiągnięcia SUKCESU w życiu i biznesie Wstęp Budowanie biznesu, który odnosi sukces oznacza dla mnie kilka rzeczy. Najważniejsze z nich to pomaganie innym, posiadanie celu większego niż ja

Bardziej szczegółowo

"Żył w świecie, który nie był gotowy na jego pomysły". T estament Kościuszki

Żył w świecie, który nie był gotowy na jego pomysły. T estament Kościuszki "Żył w świecie, który nie był gotowy na jego pomysły". T estament Kościuszki -Polacy niestety za często czują się ofiarami. Mieliśmy przecież takich bohaterów jak Kościuszko czy Sobieski. Nie możemy czekać,

Bardziej szczegółowo

Wywiad z Panem Krzysztofem Jeziorskim, właścicielem zakładu produkcyjno-usługowo-handlowego JUNIT

Wywiad z Panem Krzysztofem Jeziorskim, właścicielem zakładu produkcyjno-usługowo-handlowego JUNIT Wywiad z Panem Krzysztofem Jeziorskim, właścicielem zakładu produkcyjno-usługowo-handlowego JUNIT Bartosz Burzyński: Panie Krzysztofie proszę powiedzieć, kiedy rozpoczął pan swoją działalność? Krzysztof

Bardziej szczegółowo

CZYTANIE B1/B2 W małym europejskim domku (wersja dla studenta) Wywiad z Moniką Richardson ( Świat kobiety nr????, rozmawia Monika Gołąb)

CZYTANIE B1/B2 W małym europejskim domku (wersja dla studenta) Wywiad z Moniką Richardson ( Świat kobiety nr????, rozmawia Monika Gołąb) CZYTANIE B1/B2 W małym europejskim domku (wersja dla studenta) Wywiad z Moniką Richardson ( Świat kobiety nr????, rozmawia Monika Gołąb) Proszę przeczytać tekst, a następnie zrobić zadania: Dziennikarka.

Bardziej szczegółowo

Transformacja mały quiz historyczny

Transformacja mały quiz historyczny Informacja o badaniu W kwietniu blisko tysiąc Polaków wzięło udział w małym quizie z wiedzy na temat najnowszej historii Polski. Uczestnicy zmierzyli się z sześcioma pytaniami, które dotyczyły okresu transformacji.

Bardziej szczegółowo

Wady i zalety starego i nowego systemu

Wady i zalety starego i nowego systemu TNS 014 K.08/14 Informacja o badaniu Jedni twierdzą, że za komuny było lepiej", inni wręcz przeciwnie mówią, że nigdy nie było tak dobrze, jak teraz. Co denerwowało nas w poprzednim systemie, a co denerwuje

Bardziej szczegółowo

Sąsiedzi. Warszawa, październik 2004 r.

Sąsiedzi. Warszawa, październik 2004 r. 078/04 Sąsiedzi. Warszawa, październik 2004 r. Za dobrego sąsiada najczęściej uważane są Czechy i Słowacja, a za złego Rosja; opinie o Niemczech są podzielone, ale w sumie pozytywne. Krajom, które uważamy

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz stylu komunikacji

Kwestionariusz stylu komunikacji Kwestionariusz stylu komunikacji Z każdego stwierdzenia wybierz jedno, które uważasz, że lepiej pasuje do twojej osobowości i zaznacz jego numer. Stwierdzenia w parach nie są przeciwstawne, przy wyborze

Bardziej szczegółowo

NAGRODY I KARY CO ZROBIĆ, ABY WYCHOWANIE NIE STAŁO SIĘ TRESURĄ?

NAGRODY I KARY CO ZROBIĆ, ABY WYCHOWANIE NIE STAŁO SIĘ TRESURĄ? NAGRODY I KARY CO ZROBIĆ, ABY WYCHOWANIE NIE STAŁO SIĘ TRESURĄ? Kary i nagrody to powszechnie stosowane metody wychowawcze. Nie zawsze jednak wiemy, kiedy i jak nagradzać i karać nasze dzieci, aby nasze

Bardziej szczegółowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo Andrzej Graca BEZ SPINY CZYLI NIE MA CZEGO SIĘ BAĆ Andrzej Graca: Bez spiny czyli nie ma czego się bać 3 Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ DRUGA ZOSTAŁEŚ DYREKTOREM SZKOŁY

CZĘŚĆ DRUGA ZOSTAŁEŚ DYREKTOREM SZKOŁY CZĘŚĆ DRUGA ZOSTAŁEŚ DYREKTOREM SZKOŁY Przygotowując się do konkursu na stanowisko dyrektora, posiedliśmy już sporą wiedzę teoretyczną na temat funkcjonowania szkoły. Wiedzę tę przelaliśmy na papier w

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUSZ ANKIETY

KWESTIONARIUSZ ANKIETY KWESTIONARIUSZ ANKIETY Płeć: Kobieta Mężczyzna Wiek: 18-25 lat 26-30 lat 31-35 lat 36-40 lat 41-40 lat powyżej 50 lat Wykształcenie: Staż pracy: podstawowe gimnazjalne zawodowe średnie techniczne średnie

Bardziej szczegółowo

Upadłość w osobistym doświadczeniu przedsiębiorców

Upadłość w osobistym doświadczeniu przedsiębiorców 2011 Upadłość w osobistym doświadczeniu przedsiębiorców Tomasz Jagusztyn Krynicki Warszawa, 22.09.2011 Badanie realizowane na zlecenie PARP przez konsorcjum: Instytut Badawczy ProPublicum i TNS Pentor

Bardziej szczegółowo