euro info Instrument MSP w programie Horyzont 2020 Gruzja, kaukaskie eldorado nabiera kształtów dla małych i średnich przedsiębiorstw

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "euro info Instrument MSP w programie Horyzont 2020 Gruzja, kaukaskie eldorado nabiera kształtów dla małych i średnich przedsiębiorstw"

Transkrypt

1 maj (151) 2014 ISSN X euro info Instrument MSP w programie Horyzont 2020 dla małych i średnich przedsiębiorstw Gruzja, kaukaskie eldorado nabiera kształtów Projekt Ekologia w biznesie

2 Zachodniopomorskie Stowarzyszenie Rozwoju Gospodarczego Szczecińskie Centrum Przedsiębiorczości ul. Kolumba Szczecin tel Stowarzyszenie Centrum Transferu Technologii CTT ul. Grunwaldzka Gdańsk tel Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Centrum Innowacji i Transferu Technologii ul. Prawocheńskiego Olsztyn tel Regionalne Centrum Innowacji Stowarzyszenie Warmińsko-Mazurska Agencja Podlaska Fundacja i Transferu Technologii, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny ul. Janosika Szczecin tel Wolna Przedsiębiorczość al. Niepodległości 797b Sopot tel Rozwoju Regionalnego SA w Olsztynie plac gen. Józefa Bema 3 pok Olsztyn tel Rozwoju Regionalnego ul. Starobojarska Białystok tel Toruńska Agencja Rozwoju Regionalnego SA ul. Włocławska Toruń tel do 53 Centrum Przedsiębiorczości i Transferu Technologii Uniwersytetu Zielonogórskiego ul. Syrkiewicza Nowy Kisielin tel Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechnika Wrocławska ul. Smoluchowskiego Wrocław tel Dolnośląska Agencja Rozwoju Regionalnego SA ul. Szczawieńska Szczawno-Zdrój tel Stowarzyszenie Promocja Przedsiębiorczości w Opolu ul. Damrota Opole tel Górnośląska Agencja Promocji Przedsiębiorczości SA ul. Astrów Katowice tel Górnośląska Agencja Rozwoju Regionalnego SA ul. Powstańców Katowice tel Enterprise Europe Network Agencja Rozwoju Regionalnego SA w Koninie ul. Zakładowa Konin tel Fundacja Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznański Park Naukowo-Technologiczny Biuro Enterprise Europe Network w Poznaniu ul. Rubież Poznań tel Fundacja Kaliski Inkubator Przedsiębiorczości ul. Częstochowska Kalisz tel Politechnika Krakowska Centrum Transferu Technologii ul. Warszawska Kraków tel , Izba Przemysłowo-Handlowa w Krakowie ul. Floriańska Kraków tel Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości ul. Piotrkowska Łódź tel Staropolska Izba Przemysłowo-Handlowa ul. Sienkiewicza Kielce tel Świętokrzyskie Centrum Innowacji i Transferu Technologii al. Solidarności Kielce tel Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości ul. Pańska 81/ Warszawa tel Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego ul. Racjonalizacji 6/ Warszawa tel Uniwersytet Warszawski, Uniwersytecki Ośrodek Transferu Technologii ul. Żwirki i Wigury Warszawa tel Lubelska Fundacja Rozwoju ul. Rynek Lublin tel Politechnika Lubelska Lubelskie Centrum Transferu Technologii ul. Nadbystrzycka 36 pok Lublin tel Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania ul. Sucharskiego Rzeszów tel Rzeszowska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. ul. Szopena Rzeszów tel Stowarzyszenie Grupy Przedsiębiorców Przemysłu Lotniczego Dolina Lotnicza ul. Szopena Rzeszów tel

3 Spis treści 4 COSME cz. II Nowy program KE dla małych i średnich przedsiębiorstw 8 Instrument MSP w programie Horyzont 2020 Dotacje dla pomysłowych Od redakcji W nowej unijnej perspektywie finansowej na lata dla Polski przeznaczono 82,5 mld euro. Głównymi beneficjentami tych środków będą, podobnie jak w poprzednim okresie , przedsiębiorcy z sektora MSP, którzy stanowią zdecydowaną większość firm w naszym państwie. W tym kontekście szczególnie ważne będą środki przeznaczone na inwestycje w badania, rozwój i innowacje oraz na podniesienie konkurencyjności mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw. Zdaniem Komisji Europejskiej do tej pory nakłady firm z sektora MSP na powyższe cele były zbyt skromne. Dzięki regulacjom zawartym w nowej perspektywie finansowej ten stan rzeczy ma ulec zmianie przedsiębiorstwa przeznaczą większe środki na badania i rozwój. Aby zwiększyć zaangażowanie MSP w działania badawczorozwojowe, w ramach programu Horyzont 2020 został stworzony dedykowany instrument dotacyjny dostępny tylko i wyłącznie dla firm z tego sektora Instrument MSP (SME Instrument). Na pytania w jaki sposób przedsiębiorcy będą mogli skorzystać z tego narzędzia, odpowiada artykuł pt. Instrument MSP w programie Horyzont Ponadto zachęcamy do lektury kolejnego tekstu na temat możliwości prowadzenia działalności gospodarczej w państwach kaukaskich. Tym razem przybliżamy kwestie dotyczące uwarunkowań biznesowych w Gruzji. Przedsiębiorcom zainteresowanym znalezieniem zagranicznych partnerów prezentujemy nowe oferty współpracy międzynarodowej. Z wyrazami szacunku Zespół Redakcyjny Biuletynu Euro Info Komisja Europejska lub osoby występujące w jej imieniu nie są odpowiedzialne za informacje przedstawione w Biuletynie Euro Info. Poglądy wyrażone w tym czasopiśmie są poglądami autorów i nie muszą się pokrywać z działaniami Komisji Europejskiej. Redaktor naczelny: Paweł Sikorski Zespół: dr Michał Polański, Ewa Forowicz Korekta: Agnieszka Malinowska Adres redakcji: Enterprise Europe Network przy PARP ul. Pańska 81/83, Warszawa tel.: , faks: Polska w europejskich programach badawczych Analiza dokonana w ramach projektu MIRRIS 12 Priorytety innowacyjnego rozwoju województwa świętokrzyskiego Nowa perspektywa finansowa UE do 2020 r. 13 Projekt Ekologia w biznesie Przygotowanie do działań proekologicznych 15 Postępowania przyspieszone w procesie cywilnym cz. II Szybkie i skuteczne dochodzenie należności 17 Ochrona danych osobowych Na czym tak naprawdę polega? 20 Gruzja Kaukaskie eldorado nabiera kształtów 23 Europejski rynek kabli i przewodów Kontynuacja wzrostu sprzedaży 27 Aktualności 29 Oferty współpracy gospodarczej Biuletyn Euro Info, który jest wydawany przez ośrodek Enterprise Europe Network działający przy Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, jest finansowany ze środków Komisji Europejskiej oraz ze środków budżetu państwa przekazywanych przez Ministerstwo Gospodarki. Skład, druk i dystrybucja: Agencja Reklamowo-Wydawnicza Arkadiusz Grzegorczyk nakład: 1400 egz. Redakcja nie zwraca materiałów niezamówionych oraz zastrzega sobie prawo do ich zmiany i redagowania. Uwagi i komentarze prosimy kierować na adres: Wszystkie teksty zawarte w Biuletynie Euro Info mogą być przedrukowane wyłącznie po uzyskaniu zgody redakcji. Zainteresowanych prenumeratą prosimy o kontakt z najbliższym punktem Enterprise Europe Network. Publikacja została wydana na papierze przyjaznym dla środowiska naturalnego (wyprodukowany w 100% z makulatury, wybielony w procesie PCF Processed Chlorine Free). Okładka: Bartosz Bartosiński

4 Program COSME COSME cz. II NOWY PROGRAM KE DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW Paweł Sikorski Konkurencyjność i trwałość przedsiębiorstw Trzecim celem szczegółowym programu COSME jest poprawa warunków konkurencyjności i trwałości unijnych przedsiębiorstw, w szczególności MSP, w tym w sektorze turystyki. W ramach realizacji tego celu w 2014 r. będzie finansowanych 17 działań. Oto niektóre z nich. 1. E-umiejętności na rzecz konkurencyjności i innowacji Konkurencyjność europejskich przedsiębiorstw, a także ich potencjał rozwojowy na początku XXI wieku coraz bardziej zależy od innowacyjnego i efektywnego wykorzystywania technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT). Dlatego też Unia Europejska musi stwarzać coraz lepsze warunki ramowe dla innowacji oraz wzrostu ICT, a także zagwarantować, że wiedza, umiejętności, kompetencje i innowacyjność pracowników tego sektora odpowiadają światowym standardom i że zatrudnieni stale podnoszą swoje kwalifikacje w tym zakresie. Zapotrzebowanie na specjalistów w dziedzinie ICT wciąż rośnie, a jednocześnie maleje podaż. Dzieje się tak pomimo tego, że bardzo wielu młodych ludzi nie ma stałego zatrudnienia lub wręcz pozostaje trwale bezrobotnymi. Dostosowanie umiejętności pracowników do zapotrzebowania rynko- Zapotrzebowanie na specjalistów w dziedzinie ICT wciąż rośnie, a jednocześnie maleje podaż. wego jest jednym z większych wyzwań, przed którymi stoi dzisiaj Unia Europejska. Wdrażanie powyższego działania jest zatem z jednej strony elementem realizacji długoterminowej strategii Unii Europejskiej w zakresie promowania szeroko pojętych e-umiejętności wśród właścicieli i pracowników firm z sektora MSP oraz kreowania e-liderów wśród doświadczonych przedsiębiorców, menedżerów i użytkowników na polu e-biznesu, z drugiej zaś formą aktywnego zwalczania bezrobocia, zwłaszcza wśród osób wchodzących na rynek pracy. Aby UE uzyskała przewagę konkurencyjną nad innymi graczami światowej gospodarki, Komisja Europejska w ramach perspektywy finansowej planuje: zacieśnienie współpracy z większą liczbą podmiotów uczestniczących w e-biznesie w celu dalszego promowania i rozwijania koncepcji i wizji e-przywództwa w społecznościach biznesowych, podjęcie działań w celu wzmocnienia profesjonalizmu pracowników sektora ICT i dalszego promowania zatrudnienia w sektorze ICT w Europie zgodnie z celami wielkiej koalicji na rzecz miejsc pracy w sektorze cyfrowym, które zostały określone w marcu 2013 r. przez przewodniczącego Komisji Europejskiej J. M. Barroso, opracowanie i wdrożenie zasad monitoringu, benchmarkingu i prognozowania podaży, popytu i kierunków rozwoju na rynku ICT, wzmocnienie współpracy ze szkołami wyższymi i innymi jednostkami naukowymi w zakresie rozwoju e-umiejętności i e-przywództwa, wspieranie e-przywództwa w kontekście rozwoju przedsiębiorczości, w tym także podczas tworzenia nowych przedsiębiorstw, organizowanie ogólnoeuropejskich kampanii informacyjnych pozwalających na wymianę doświadczeń i dobrych praktyk w zakresie rozwoju e-przywództwa i e-umiejętności. 2. Internacjonalizacja MSP dzięki klastrom Wdrożenie tego działania ma za zadanie promowanie i wspieranie starań ukierunkowanych na rozwój klastrów na rynkach zagranicznych. Dzięki realizacji programu poszczególne klastry (konsorcja) będą miały możliwość rozwinięcia wspólnej strategii zaistnienia na rynkach międzynarodowych oraz nawiązania współpracy z innymi tego typu podmiotami na Starym Kontynencie w ramach Europejskiej Platformy Współpracy Klastrów, ale także poza krajami Europy. Cele, którym ma służyć wdrażanie tego narzędzia, Komisja Europejska określiła jako: wzmocnienie współpracy pomiędzy klastrami z różnych państw i z odmiennych sektorów gospodarczych, opracowanie przez klastry nowych strategii rozwoju i partnerstwa pozwalających na zaistnienie im na nowych obszarach globalnej gospodarki (Europejskie Strategiczne Partnerstwa Klastrów), wzmocnienie pozycji ekonomicznej MSP należących do klastrów. Działania, które będą służyły realizacji tych celów, to: 1) Cluster Go International Komisja podkreśla konieczność rozwijania współpracy pomiędzy klastrami i innymi organizacjami biznesowymi z różnych państw w ramach Europejskiego Strategicznego Partnerstwa Klastrów. Ma ono pomóc stworzyć klastrom i ich kooperantom zbieżną europejską wizję i wytyczyć 4 Biuletyn euro info (04)

5 Program COSME 4. Europejska Strategia na rzecz Kluczowych Technologii Wspomagających (KET) Szybki rozwój technologiczny wielu nowoczesnych branż przemysłu oraz potrzeba zapewnienia europejskiej gospodarce konkurencyjnej pozycji wobec krajów Dalekiego Wschodu, Indii czy USA, są powodem nadania zaawansowanym technologiom wysokiego priorytetu w rozwoju unijnej gospodarki. Uznając za konieczne przyjęcie nowego podejścia w Unii Europejskiej do kwestii dynamicznego i trwałego wzrostu gospodarczego przy wykorzystaniu najnowszych osiągnieć nauki i niespotykanego dowspólne cele do realizacji w stosunku do rynku wewnętrznego oraz rynków trzecich. Będą to np. identyfikacja i nawiązanie współpracy z organizacjami partnerskimi, rozwój świadomości klastrowej i zaplecza prawnego, przygotowanie wspólnej strategii marketingowej i wzmacniania marki na rynkach, etc. 2) Wsparcie poprzez rozwój Europejskiej Platformy Współpracy Klastrów Od początku swojego funkcjonowania Europejska Platforma Współpracy Klastrów miała za zadanie dostarczanie wyspecjalizowanych informacji oraz organizowanie sieci wsparcia dla klastrów i ich członków. Jej celem jest stymulacja ponadnarodowej współpracy klastrów poprzez wzrost ich konkurencyjności. Do tej pory w ramach platformy odbywały się konferencje, seminaria, spotkania informacyjne; powstawały także sieci współpracy pomiędzy klastrami. W nowej perspektywie działania wspierające rozwój Platformy skorzystają z dotychczasowego dorobku, ale będą także podlegały modyfikacji w zależności od potrzeb powstałych w wyniku wdrażania programu COSME. 3. Cluster Excellence Programme W ramach COSME realizowany będzie Cluster Excellence Programme (CEP), który wesprze benchmarking mający na celu zwiększenie liczby klastrów, które posiadają certyfikaty doskonałości w zakresie zarządzania. Program będzie także wspierał szkolenia, dzięki którym zwiększy się liczba profesjonalnych menedżerów klastrów. Konkursy organizowane w ramach CEP będą adresowane do organizacji zarządzających klastrami, zaangażowanych we wspólne projekty przemysłowe oraz zainteresowanych usprawnieniem procedur zarządzania i podniesieniem swoich umiejętności w tym zakresie. Oczekuje się, że realizacja przez KE działań w ramach strategii wspierania klastrów w nowej perspektywie , zarówno w programach krajowych, jak i regionalnych, pozwoli z jednej strony już istniejącym klastrom w pełni rozwinąć ich potencjał, z drugiej zaś przyczyni się do powstania w Europie większej liczby Celem kolejnego działania jest implementacja Europejskiej Strategii na rzecz Kluczowych Technologii Wspomagających, zgodnie z wytycznymi zawartymi w komunikacie Komisji Euklastrów mogących konkurować na światowych rynkach. tąd postępu technologicznego, Komisja Europejska zidentyfikowała sześć obszarów technologicznych, określonych mianem technologii grupy KET (Key Enabling Technologies). Należą do nich: fotonika, biotechnologia przemysłowa, nanotechnologia, mikro- i nanoelektronika, technologie produkcji zaawansowanych materiałów, zaawansowane systemy produkcyjne. Fot. Bartosz Bartosiński Biuletyn euro info (04) 5

6 Program COSME Fot. Bartosz Bartosiński ropejskiej z 26 czerwca 2012 r. Ma to z jednej strony pomóc odwrócić trend deindustrializacji Europy, z drugiej zaś przyspieszyć wzrost gospodarczy, dzięki rozwojowi nowych technologii i transferowi innowacji pomiędzy przedsiębiorcami i środowiskiem naukowym. Realizacja tego działania ma przyczynić się do: tworzenia na poziomie państwowym i europejskim warunków sprzyjających rozwojowi KET; służyć temu mają np. analizy dotyczące instrumentów finansowych wspomagających rozwój technologii, w tym ocena skuteczności tych instrumentów oraz opracowanie i wdrożenie rekomendacji co do ich dalszego stosowania, wzmocnienia współpracy pomiędzy poszczególnymi centrami doskonalenia technologicznego, rozwoju inteligentnych specjalizacji w obszarze KET, lepszego wykorzystania osiągnięć KET przez przedsiębiorstwa z sektora MSP. 5. Społeczna odpowiedzialność biznesu (Corporate Social Responsibility CSR) W kwietniu 2014 r. Parlament Europejski przyjął dyrektywę nakładającą na spółki zatrudniające co najmniej 500 osób, szczególnie tzw. spółki zainteresowania publicznego, obowiązek ujawniania danych pozafinansowych oraz informacji związanych z polityką różnorodności organów zarządzających i nadzorczych. Komisja Europejska szacuje, że powyższy obowiązek obejmie ok spółek oraz grup kapitałowych w Unii Europejskiej. Do niedawna mogło wydawać się, że znajomość koncepcji społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR) jest domeną głównie korporacji i dużych firm. W powszechnym odczuciu mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa rzadziej wprowadzały strategię CSR lub stosowały tzw. nieuświadomiony CSR. Tymczasem dla coraz większej liczby MSP koncepcje CSR okazują się istotnym strategicznym narzędziem podnoszenia konkurencyjności. Pomagają budować przewagę konkurencyjną na rynku, pogłębiać relacje Dla coraz większej liczby MSP koncepcje CSR okazują się istotnym strategicznym narzędziem podnoszenia konkurencyjności. z partnerami oraz są impulsem do wzmacniania innowacyjności firm. Wdrażanie rozwiązań CSR, zwłaszcza dla MSP, nie jest jednak zadaniem łatwym. W odróżnieniu od międzynarodowych korporacji, w mniejszych firmach na ogół nie ma pracowników czy działów zajmujących się tematyką CSR. Brakuje także instrumentów, które pomagają w implementacji takiej strategii. Dla wielu małych i średnich przedsiębiorców problemem są także rzeczywiste lub domniemane koszty, które wiążą się z wdrażaniem CSR. Komisja Europejska zwraca jednak uwagę, że wcale nie trzeba być właścicielem dużej firmy, aby stać się liderem odpowiedzialnego biznesu w swoim otoczeniu. Nie zawsze potrzebny jest globalny program CSR; przeciwnie czasem większe korzyści odnoszą działania skierowane do lokalnej społeczności. W ramach realizacji programu COSME zostanie zorganizowane spotkanie plenarne Forum Europejskich Interesariuszy (Multi-Stakeholder Forum MSF) na temat społecznej odpowiedzialności biznesu. MSF działa od 2002 r. Jest to organizacja afiliowana przy Komisji Europejskiej. Celem MSF jest wypracowanie wspólnych wytycznych odnośnie działań odpowiedzialnych społecznie na terenie całej Unii 6 Biuletyn euro info (04)

7 Program COSME Europejskiej. Jest miejscem dialogu pomiędzy przedstawicielami biznesu, związków zawodowych, organizacji pozarządowych i innych interesariuszy. Stanowi jedno z najważniejszych narzędzi popularyzowania zasad CSR w krajach Wspólnoty Europejskiej. 6. Plan działania Budownictwo 2020 (Construction 2020) Realizacja planu działania Budownictwo 2020 ma na celu rozpoznawanie i wprowadzanie w życie tych przedsięwzięć, które będą sprzyjać zrównoważonej konkurencyjności sektora budowlanego. Działanie ma zdefiniować optymalne warunki służące: rozwojowi inwestycji, pracom badawczym, innowacji, przedsiębiorczości, wydajniejszemu wykorzystaniu surowców, stworzeniu bardziej atrakcyjnego środowiska pracy w sektorze budowlanym. Ponadto Budownictwo 2020 ma za zadanie udzielanie wsparcia wszelkim inicjatywom mającym na celu polepszenie funkcjonowania europejskiego rynku budowlanego. W planie tym na szczególną uwagę zasługują kluczowe zalecenia w następujących obszarach: rozwój inwestycji renowacji budynków, infrastruktury i innowacji, działania w zakresie rozwoju umiejętności i podnoszenia kwalifikacji, zrównoważone wykorzystanie surowców naturalnych, działania w obszarze rynku wewnętrznego, działania w zakresie konkurencyjności międzynarodowej. Podkreślona została także waga efektywniejszego wykorzystania już istniejących instrumentów UE, które służą renowacji istniejących budynków i utrzymaniu infrastruktury. Za istotne zostało uznane wsparcie sektora wyceny nieruchomości. W ramach realizacji programu COSME Komisja Europejska będzie wspierać wszystkie inicjatywy, regionalne lub państwowe, których polityka jest zgodna z założeniami planu działania Budownictwo Będzie to np.: opracowanie analiz rynkowych, promowanie i wymiana dobrych praktyk pomiędzy różnymi uczestnikami rynków budowlanych, inwestycje w rozwój kompetencji pracowniczych i kadry zarządzającej. Inicjatywy te powinny przyciągnąć uwagę kluczowych przedstawicieli sektora budowlanego (np. kontrahentów, specjalistów, pracowników, dostawców, klientów itd.) i zaowocować opracowaniem nowych kierunków rozwoju zrównoważonego budownictwa. 7. Zasady dobrych praktyk w łańcuchu żywnościowym Zdaniem Komisji Europejskiej polepszenie wewnątrzunijnych stosunków handlowych pomiędzy podmiotami uczestniczącymi w handlu produktami rolnymi powinno stać się znaczącym krokiem w kierunku usprawnienia łańcucha dostaw żywności. Ma to być korzystne zarówno dla wszystkich podmiotów uczestniczących w obrocie, jak i dla konsumentów (obniżenie cen detalicznych żywności w ramach UE). Łańcuch dostaw żywności obejmuje ważne sektory gospodarki: rolnictwo, przetwórstwo rolno-spożywcze i dystrybucję. Tworzą one ponad 7% miejsc pracy w Unii Europejskiej i mają bezpośredni wpływ na wszystkich obywateli, gdyż wydatki na żywność stanowią średnio 16% ogółu wydatków w przeciętnym gospodarstwie domowym. W lipcu 2010 r. Komisja Europejska ustanowiła Forum Wysokiego Szczebla do spraw Poprawy Funkcjonowania Łańcucha Dostaw Żywności. W jego skład wchodzą przedsiębiorcy, zrzeszenia i federacje oraz organizacje pozarządowe związane z szeroko rozumianym rynkiem rolnym. Zadaniem Forum jest wspomaganie KE w tworzeniu polityki przemysłowej w sektorze rolno-spożywczym oraz zapewnienie realizacji zasad odpowiedzialnej konkurencyjności całego łańcucha dostaw żywności. 8. Podniesienie konkurencyjności i zrównoważonego rozwoju turystyki europejskiej W Unii Europejskiej sektor turystyki, czyli biura podróży i dostawcy usług turystycznych, obejmuje około 1,8 mln przedsiębiorstw. W znaczącej mierze są to małe i średnie firmy. Sektor turystyki wypracowuje ok. 5% unijnego PKB i daje zatrudnienie 5,2% osób aktywnych zawodowo (ok. 9,7 mln osób). Jeżeli jednak uwzględni się bliskie powiązania z innymi sektorami gospodarki, to liczby te są jeszcze wyższe (10% PKB i 12% łącznej liczby zatrudnionych). Traktat z Lizbony rozszerzył kompetencje Unii Europejskiej w zakresie promowania turystyki. Komisja Europejska została wyposażona w kompetencje do wspierania państw członkowskich w tym zakresie, w szczególności przez działania na rzecz poprawy konkurencyjności przedsiębiorstw turystycznych oraz tworzenie szczególnych środków uzupełniających przeznaczonych na realizację powyższego celu. Działania prowadzone w obszarze turystyki mają służyć realizacji celów gospodarczych UE i zwiększyć konkurencyjność turystyki europejskiej. Szczegółowe propozycje działań zostały przedstawione w 2010 r. w Komunikacie: Europa najpopularniejszy kierunek turystyczny na świecie nowe ramy polityczne dla europejskiego sektora turystycznego. Działania te skupiają się wokół czterech filarów: stymulowanie konkurencyjności sektora turystycznego w Europie, wspieranie rozwoju zrównoważonej i odpowiedzialnej turystyki wysokiej jakości, konsolidacja wizerunku i widoczności Europy jako zbioru kierunków turystycznych wysokiej jakości i opartych na zasadach zrównoważonego rozwoju, pełne wykorzystanie potencjału różnych obszarów polityki i instrumentów finansowych UE na rzecz rozwoju turystyki. Paweł Sikorski ośrodek Enterprise Europe Network przy Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Biuletyn euro info (04) 7

8 Horyzont 2020 Instrument MSP w programie Horyzont 2020 DOTACJE DLA POMYSŁOWYCH Tomasz J. Hoffmann Unia Europejska, jeśli chce wieść prym na gospodarczej mapie świata, musi w najbliższym czasie zainwestować niemałe środki w badania nad innowacjami i komercjalizację wyników tych badań. Powód tego jest oczywisty konkurencyjność gospodarki Starego Kontynentu jest ograniczona stosunkowo niewielkimi zasobami bogactw naturalnych i wysokimi kosztami pracy. Europejskie wydatki na badania i rozwój (B+R) na poziomie 1,9% dochodu narodowego są powodem do niepokoju, zwłaszcza jeśli porówna się je ze środkami przeznaczanymi na ten cel przez Izrael (ponad 4%), Koreę Południową i Japonię (prawie 4%) czy USA (prawie 4%). Nawet Chiny, które do niedawna były uważane za państwo o gospodarce odtwórczej, mogą wykazać się wskaźnikiem wydatków na B+R na poziomie równym Europie, ale za to z dynamiką wzrostu tego wskaźnika rok do roku bliską 40%. Jednym z narzędzi wspierających przemysł Unii Europejskiej w podejmowaniu czasem ryzykownych decyzji o zainwestowaniu środków finansowych w badania nad innowacjami jest Program Ramowy na rzecz Badań i Innowacji Horyzont Jego budżet na lata to blisko 80 mld EUR. Ze względu na stosunkowo niewielki udział firm z sektora MSP w rozwijaniu innowacji w porównaniu do ich znaczącego udziału w tworzeniu PKB i miejsc pracy, Komisja Europejska zdecydowała o ograniczeniu barier wejścia do programu Horyzont 2020 dla małych i średnich przedsiębiorstw. Aby zwiększyć zaangażowanie MSP w działania badawczo-rozwojowe, został stworzony dedykowany instrument dotacyjny dostępny tylko i wyłącznie dla firm z tego sektora Instrument MSP (SME s Instrument). Instrument MSP Jest to system finansowania dla firm, które są zainteresowane rozwojem swojego biznesu poprzez przekucie pomysłów na konkurencyjne na międzynarodowych rynkach produkty, procesy czy usługi. Instrument MSP obejmie wszystkie dziedziny nauki, technologii i innowacji w podejściu oddolnym w ramach danego wyzwania społecznego lub technicznego, zwłaszcza projekty przekrojowe i interdyscyplinarne. Podejście oddolne oznacza pozostawienie bardzo szerokiej przestrzeni na pomysłowość aplikantów. Celem instrumentu MSP jest przede wszystkim: wypełnienie luk w finansowaniu badań na ich wczesnym etapie, a przez to stymulowanie przełomowych innowacji, wspieranie innowacyjnych, ambitnych oraz dążących do rozwoju i umiędzynarodowienia swojej działalności MSP, wspieranie wszystkich rodzajów innowacji, w tym także tych nie-technologicznych, społecznych i w zakresie usług. Jak działa Instrument MSP? Instrument MSP zapewni łatwy dostęp do finansowania rozwoju i wdrożenia innowacji poprzez proste zasady i procedury. W ramach Instrumentu beneficjenci będą mieli dostęp do dodatkowego wsparcia w całym cyklu procesu tworzenia innowacji. Proces ten, również dla ułatwienia aplikowania, podzielono na trzy fazy: analizę wykonalności, realizację badań aż do przedstawienia prototypu, komercjalizację innowacji. Faza 1 Studium wykonalności Celem tej fazy jest ocena potencjału technicznego i komercyjnego projektu. Ma ona za zadanie potwierdzić wykonalność koncepcji, dokonać oceny potencjalnego ryzyka, zagadnień własności intelektualnej, wyszukać partnerów do realizacji projektu, zrealizować badania projektowe, przeprowadzić działania pilotażowe i sformułować wstępny biznesplan. W 2014 r. przewidziano trzy nabory wniosków do fazy pierwszej: do 18 czerwca, 24 września i 17 grudnia. W 2015 r. są planowane dalsze cztery nabory, po jednym w każdym kwartale. Pozytywnie ocenione projekty pierwszej fazy otrzymają dofinansowanie, które będzie udzielane w formie bezzwrotnej dotacji w zryczałtowanej kwocie 50 tys. EUR. Oczekuje się, że działania realizowane w ramach tego etapu powinny trwać około 6 miesięcy. Faza 2 Realizacja Przedmiotem tej fazy jest przeprowadzenie badania planowanej innowacji aż do momentu doprowadzenia pomysłu do etapu demonstracji i gotowości jego komercjalizacji. Szansę na uzyskanie dofinansowania mają projekty, które wykazują wysoki potencjał w zakresie konkurencyjności, odpowiadają na wyzwania, z którymi mierzy się Europa i mają podstawy do szerokiego oddziaływania. W tej fazie od realizatorów projektów oczekuje się w szczególności podjęcia działań związanych z: przygotowaniem badań, przeprowadzeniem badań, prototypowaniem i/lub testowaniem innowacyjnych procesów, produktów czy usług, 8 Biuletyn euro info (04)

9 Horyzont 2020 przygotowaniem zasadniczego biznesplanu dotyczącego komercjalizacji innowacji. Realizacja projektów objętych dofinansowaniem w ramach tej fazy powinna trwać od 12 do 24 miesięcy. Komisja Europejska spodziewa się aplikacji wnioskujących o dotację pomiędzy 0,5 a 2,5 mln EUR. Poziom dofinansowania wyniesie 70% wartości kosztów kwalifikowanych, a w uzasadnionych przypadkach regulamin dopuszcza dofinansowanie do 100% wartości kosztów kwalifikowanych. Warto też podkreślić, że nie została wykluczona możliwość przyjęcia i pozytywnej oceny wniosków aplikujących o inne kwoty. Aktualnie trwa nabór wniosków do omawianej fazy. Zakończy się on 9 października. Kolejny będzie trwał do 17 grudnia. W 2015 r. planowane są dalsze cztery nabory, po jednym w każdym kwartale. Faza 3 Komercjalizacja Projekty zakwalifikowane do tej fazy będą objęte pośrednim (niedotacyjnym) wsparciem polegającym na uproszczonym dostępie MSP do dłużnych i kapitałowych instrumentów finansowych, jak również pośrednich środków, na przykład w zakresie ochrony praw własności intelektualnej. Kwalifikacja projektów do objęcia wsparciem w ramach tej fazy odbywa się w sposób ciągły. Wybranym beneficjentom zostanie zaoferowane wsparcie w zakresie coachingu i mentoringu podczas realizacji fazy 1 i fazy 2. Usługa ta będzie dostępna za pośrednictwem ośrodków Enterprise Europe Network. Za jej realizację będą odpowiadać dedykowani wyselekcjonowani przez Komisję Europejską konsultanci. Dodatkowo we wszystkich trzech fazach Instrumentu MSP, Enterprise Europe Network będzie udzielać wsparcia konsultacyjnego w zakresie innowacji i internacjonalizacji oferty. W zależności od potrzeby przedsiębiorstwa może ono obejmować: pomoc w identyfikacji potencjału wzrostu, opracowanie planu rozwoju czy też maksymalizacji wzrostu poprzez internacjonalizację, wzmocnienie umiejętności zarządzania u kadry zarządzającej i rozwijania wewnętrznych umiejętności coachingu, opracowanie strategii marketingowej, konsulting w zakresie pozyskania zewnętrznego finansowania. Każde MSP z Unii Europejskiej może, samodzielnie lub w konsorcjum z inną firmą bądź z instytucją naukową, występować o dofinansowanie w ramach dowolnej fazy. Oznacza to, że nie ma obowiązku uczestniczenia kolejno we wszystkich fazach. Tym niemniej Komisja Europejska wskazuje, że sekwencyjna realizacja kolejnych faz może najefektywniej przyczynić się do wypracowania strategii międzynarodowego rozwoju firmy poprzez innowacyjne rozwiązanie. Jak wspomniałem, Instrument MSP obejmie wszystkie dziedziny nauki, technologii i innowacji, pozostawiając bardzo szerokie pole na realizację pomysłów potencjalnych beneficjentów. Zdefiniowano jednak dziedziny, które zostały wskazane przez Komisję Europejską jako szczególnie interesujące. Są to: innowacyjne koncepcje produktów i usług teleinformatycznych, uwzględniające przełomowe podejście, wartości i modele, przyspieszenie wdrożenia nanotechnologii, zaawansowanych materiałów i ich wysoko zaawansowanych technologii produkcji i przetwarzania, pobudzanie konkurencyjnych i zrównoważonych procesów przemysłowych opartych na biotechnologii, zwiększenie zaangażowania małych i średnich przedsiębiorstw w dzie- dzinie badań i rozwoju technologii kosmicznych, ekoinnowacyjne i zasobooszczędne metody produkcji i przetwarzania żywności, wdrażanie i upowszechnianie innowacyjnych rozwiązań dla niebieskiego rozwoju, czyli wykorzystanie potencjału europejskich mórz, oceanów i wybrzeży dla rozwoju ekonomicznego i w tworzeniu miejsc pracy, w dziedzinie biotechnologii morskiej oraz w technologii i usługach akwakultury morskiej, niskoemisyjne i wysokosprawne systemy energetyczne, innowacje small-businessu w dziedzinie rozwiązań transportowych, zwiększenie potencjału małych przedsiębiorstw w dziedzinie ekoinnowacji i zrównoważonych dostaw surowców, mobilne aplikacje dla realizacji e-administracji (zakładane objęcie dofinansowaniem w naborach wniosków w 2015 r., tworzenie nowych modeli biznesowych dopasowanych do potrzeb MSP (zakładane objęcie dofinansowaniem w naborach wniosków w 2015 r.), zapewnienie bezpieczeństwa miejsc dużego skupienia ludzi w miastach i bezpieczeństwa krytycznej infrastruktury (między innymi: instalacji i sieci energetycznych, wodno-kanalizacyjnych, teleinformatycznych, finansowych, ale też zabytków o znaczeniu ponadnarodowym), kliniczna walidacja biomarkerów i/ lub medycznych urządzeń diagnostycznych. Tomasz J. Hoffmann PNO Consultants Sp. z o.o. (www.pnocee.pl) Fot. Bartosz Bartosiński Biuletyn euro info (04) 9

10 Programy badawcze Polska w europejskich programach badawczych ANALIZA DOKONANA W RAMACH PROJEKTU MIRRIS Melania Nieć Nowe państwa Unii Europejskiej (13) 1 w znacznie mniejszym stopniu korzystają z dostępnych środków w ramach Programów Ramowych w porównaniu z tzw. starymi krajami UE (15) 2. Odpowiedzią, a zarazem narzędziem zaradczym na tę sytuację, jest międzynarodowy projekt MIRRIS, współfinansowany przez Komisję Europejską i cieszący się jej silnym poparciem. Jego celem jest zachęcenie nowych krajów UE do lepszego wykorzystania europejskich programów badawczych i innowacyjnych głównie 7. Programu Ramowego (7 PR) oraz Horyzontu 2020, a w efekcie usprawnienie istniejących systemów badań, rozwoju i innowacji w tych państwach. W projekcie, razem z Polską, uczestniczy 13 nowych państw UE: Bułgaria, Chorwacja, Cypr, Czechy, Estonia, Węgry, Łotwa, Litwa, Malta, Rumunia, Słowacja i Słowenia. W artykule przedstawiono oraz omówiono wyniki analizy dla Polski na tle krajów UE w zakresie: udziału Polski w ramach 7. Programu Ramowego, barier i czynników sprzyjających uczestniczeniu w 7 PR, czynników sprzyjających rozwijaniu współpracy w ramach Europejskiej Przestrzeni Badawczej (European Research Area, ERA). Nacisk położono w szczególności na porównania Polski do nowych, jak i starych krajów UE. Przedstawiono również obszary problemowe zdiagnozowane podczas pierwszej debaty polskich interesariuszy w ramach projektu MIRRIS. Udział Polski w badaniach i innowacyjność w ramach 7 PR Analiza dotycząca udziału krajów UE w 7. Programie Ramowym pokazała, że stare kraje UE istotnie zdeklasowa- ły nowych członków UE zarówno pod względem absolutnej liczby uczestników 7 PR, uczestników przypadających na 1 mieszkańca, jak również pod kątem wskaźnika sukcesu (liczba złożonych wniosków/liczba zawartych umów). W krajach takich jak Belgia, Niemcy, Dania, Francja, Holandia, Szwecja i Wielka Brytania, wskaźnik sukcesu jest powyżej 23%. Natomiast w nowych krajach członkowskich średni wskaźnik sukcesu jest na poziomie 18%, dla Polski wynosi on 18,5%. Pod względem liczby uczestników w 7 PR wszystkie stare kraje UE, z wyjątkiem Irlandii, Luksemburga i Portugalii, miały wyższe wskaźniki niż Polska. Te różnice w efektywności ubiegania się o środki z 7. Programu Ramowego skłaniają do postawienia dwóch ważnych i wzajemnie powiązanych pytań. Pierwsze z nich brzmi: jak można zwiększyć liczbę wniosków składanych przez nowe państwa członkowskie do programów badawczych i rozwojowych? Drugie natomiast to: jak można poprawić wskaźnik sukcesu tych krajów? Odpowiedzią na powyższe pytania jest w znaczącym stopniu rozwój krajowego systemu innowacji 3. Mając na uwadze wyniki osiągane przez kraje UE (15), dokonano szacowania, jak zmieniłyby się wyniki dla Polski, gdyby efektywność wykorzystania zasobów takich, jak: populacja, zatrudnienie w sektorze badań i rozwoju, liczba publikacji naukowych o charakterze międzynarodowym, wskaźnik sukcesu były na poziomie krajów UE (27). W pierwszym scenariuszu, w którym punktem wyjścia jest populacja, wynik estymacji pokazuje, jak nieefektywnie są wykorzystywane zasoby ludzkie. Gdyby Polska wykorzystywała je optymalnie, wówczas liczba uczestników w 7 PR byłaby na poziomie Holandii (6128) czy Belgii (4553). Tabela 1. Wyniki estymacji liczby uczestników w 7 PR dla Polski przy założeniu optymalnego wykorzystania zasobów [tj. na poziomie UE (27)] FAKTYCZNA LICZBA 1,834 UCZESTNIKÓW w 7 PR: ESTYMACJA 1: Jeśli populacja 6942 zostanie wykorzystana w sposób optymalny, wówczas liczba uczestników w 7 PR będzie: Różnica ESTYMACJA 2: Jeśli poziom 2953 efektywności zasobów pracy w sektorze badań i rozwoju będą na optymalnym poziomie, wówczas liczba uczestników w 7 PR będzie: Różnica ESTYMACJA 3: Jeśli zostanie 3321 w Polsce osiągnięty poziom optymalny w zakresie naukowych publikacji, wówczas liczba uczestników w 7 PR będzie: Różnica ESTYMACJA 4: Jeśli wskaźnik 2151 sukcesu będzie na poziomie 21,7%, wówczas liczba uczestników w 7 PR będzie: Różnica -317 Źródło: Report Policy dialogue input paper: Poland, W drugim scenariuszu, gdzie optymalnie zostałyby wykorzystane zasoby pracy w sektorze badań i rozwoju, liczba uczestników dla Polski w 7 PR byłaby na poziomie 2953, czyli na poziomie wyniku dla Grecji (2910) czy Austrii (2673). W trzecim scenariuszu, zakładając, że liczba uczestników w 7 PR byłaby 10 Biuletyn euro info (04)

11 Programy badawcze proporcjonalna do liczby międzynarodowych publikacji naukowych, wówczas szacuje się, że liczba uczestników w 7 PR byłaby większa o prawie 1,5 tys. Czwarty scenariusz zawiera proste obliczenia dodatkowej liczby uczestników pod warunkiem poprawy wskaźnika sukcesu do poziomu 21,7%, czyli poziomu, jaki osiągają kraje UE (27). Wówczas liczba uczestników 7 PR wzrosłaby o ponad 300. Jest jednak czymś oczywistym, że na poziom uczestnictwa w 7 PR wpływają także inne czynniki, np. jakość i doświadczenie potencjalnych aplikantów, które nie zostały zmierzone w ramach projektu MIRRIS. Nie mniej jednak można wnioskować, że kluczowa poprawa efektywności Polski w zakresie uczestnictwa w 7 PR może nastąpić, jeśli uruchomione zostaną mechanizmy, które poprawiają możliwości i jakość badań oraz rozwoju pracowników. Interesującą kwestią jest tzw. Juste retour ( należyty zwrot, sprawiedliwy zwrot ), tj. zwrot, jaki otrzymują kraje w stosunku do ich wkładu do budżetu UE. Juste retour dla 7 PR waha się maksymalnie od 80% w Holandii do mniej niż 3% w wielu krajach. Polska jest wśród najniższej stawki juste retour 2%. Bariery i czynniki sprzyjające w 7 PR Identyfikację barier i czynników sprzyjających uczestnictwu w 7 PR rozpoczyna analiza względnego znaczenia 7 PR w porównaniu z Europejskim Funduszem Rozwoju Regionalnego (EFRR), które może być istotne podczas dokonywania wyboru, m.in. z jakich środków finansować projekt. Kraje UE są silnie zróżnicowane jeśli chodzi o doświadczenie w ubieganiu się o środki na działalność B+R z EFRR i z 7 PR w perspektywie Relacja środków pozyskanych w ramach 7PR/EFRR jest w Polsce na poziomie 0,03. Dla porównania w Danii relacja ta wynosi 3,8, w Belgii 3,5, a w Słowenii 0,1. Warto zwrócić uwagę, że w starych krajach UE dostępność EFRR jest znacznie bardziej ograniczona niż w nowych państwach UE, przy czym jak widać na przykładzie Słowenii relacja środków z 7 PR do EFRR może być bardziej korzystna, niż ma to miejsce w Polsce. Instytucje wspierające, w tym uczelnie wyższe, odgrywają ważną rolę jeśli chodzi o wykorzystanie środków z 7 PR. Oddziaływanie poszczególnych uczelni jest bardzo zróżnicowane. Na przykład dwa najlepsze uniwersytety Wielkiej Brytanii Oxford i Cambridge mogą się poszczycić sumaryczną liczbą uczestników 7 PR podobną do Polski. Światowy Ranking Akademicki, znany również jako Shanghai Top 500, pokazuje, że wśród 500 najlepszych uniwersytetów na świecie 182 jest z Unii Europejskiej. Z tych 182 uczelni tylko pięć jest z krajów UE (13), a pozostałe skoncentrowane są w krajach UE (15). Inne rankingi opracowane przez Times Higher Education (2013) 4 lub najlepsze uczelnie wg Europe s top research universities in FP6 5 pokazują podobne wyniki. Na liście Shanghai 500 znajdują się tylko dwie polskie uczelnie: Uniwersytet Jagielloński (miejsce w trzeciej setce) i Uniwersytet Warszawski (miejsce w czwartej setce). Prawdopodobnie niska ocena uczelni krajów UE (13) jest powiązana ze słabymi wynikami w zakresie uczestnictwa w 7 PR. Niemniej jednak na tle krajów UE (13) Uniwersytet Warszawski jest na 6. miejscu pod względem liczby uczestników w 7 PR. Istotne różnice w działalności uniwersytetów widać również w danych dotyczących liczby publikacji. Dane wskazują, że uczelnie z krajów UE (15) mają znacznie więcej publikacji międzynarodowych (51 200) w porównaniu z krajami UE (13) (7600). Takie porównanie również może wskazywać na bezpośredni związek z ubieganiem się o finansowanie projektów badawczych z funduszy UE. W Polsce od 1999 roku działa Krajowy Punkt Kontaktowy, który realizuje działania informacyjno-szkoleniowe w związku z przystąpieniem Polski do kolejnych Programów Ramowych Badań i Rozwoju Technologicznego. W ramach programu Horyzont 2020 działalność KPK będzie wspierana i uzupełniana przez 11 regionalnych punktów kontaktowych zlokalizowanych w głównych ośrodkach akademickich i kilka punktów kontaktowych prowadzonych przez podmioty znajdujące się w polskich platformach technologicznych. Podsumowanie Analiza danych dotycząca zarówno aplikowania, jak i wykorzystania środków w ramach 7 PR przez nowe kraje UE (13) w porównaniu z krajami UE (15) w ramach projektu MIRRIS, dostarczyła informacji, jak jeszcze wiele nowe kraje muszą zrobić, aby osiągnąć poziom starych krajów UE. W ramach projektu MIRRIS oprócz zdiagnozowania sytuacji w zakresie wykorzystania środków w ramach 7 PR, jak również zidentyfikowania kluczowych obszarów problemowych w każdym kraju UE (13), zostaną opracowane rekomendacje do wdrożenia w celu polepszenia obecnej sytuacji. Już dziś wiadomo, że jednym z najważniejszych przesłań dla Polski w kontekście większego i efektywniejszego wykorzystania środków pochodzących zarówno z funduszy strukturalnych, jak i programów ramowych, jest stworzenie synergii miedzy nimi. Jest to istotne dla stabilności systemu innowacji w Polsce. Dzięki funduszom strukturalnym w Polsce powstała nowoczesna infrastruktura badawcza, można więc przyjąć, że fundusze strukturalne to taka linia bazowa, by stworzyć potencjał, kupić sprzęt, postawić na udoskonalenie, z kolei program ramowy miałby na celu wykorzystanie tej doskonałości. Więcej informacji na stronach: index/2596 default.aspx Melania Nieć, Ośrodek Badań nad Przedsiębiorczością Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości 1 Chodzi o państwa, które wstąpiły do Unii Europejskiej 1 maja 2014 r. i w późniejszym okresie. 2 Chodzi o państwa, które wstąpiły do Unii Europejskiej (Wspólnot Europejskich) przed 1 stycznia 1995 r. 3 K. Schuch, WP2 Situation Analysis Presentation to the MIRRIS Partner Group meeting (2013) 4 Times Higher Education World University Rankings (2013) co.uk/world-university-rankings/ / world-ranking/region/europe/range/ / order/country asc 5 Henriques, L., Schoen, A., & Pontikakis, D. (2009). Europe s top research universities in FP6: scope and drivers of participation. JRC Technical Notes, Biuletyn euro info (04) 11

12 Innowacje Priorytety innowacyjnego rozwoju województwa świętokrzyskiego NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA UE DO 2020 R. Anna Grzela 24 lutego 2014 r. Sejmik Województwa Świętokrzyskiego uchwalił Strategię Badań i Innowacyjności (RIS3). Od absorpcji do rezultatów jak pobudzić potencjał województwa świętokrzyskiego Dokument jest efektem wieloletniej pracy środowisk i instytucji skupionych wokół Świętokrzyskiego Systemu Innowacji, jak również współpracy nawiązanej przez Samorząd Województwa z ekspertami Banku Światowego. Co prawda pierwszy draft regionalnej strategii innowacji przedstawiony został do konsultacji społecznych na początku 2012 r., jednak silna potrzeba ewolucji w kierunku smart specialisation strategy spowodowała konieczność dogłębnej rewizji kierunków rozwoju i specjalizacji wyznaczonych przez Zarząd Województwa jeszcze w lutym Cel Aktualnie postawiony główny cel RIS3 zakłada, że do 2020 r. w województwie świętokrzyskim zapanuje kultura sprzyjająca innowacjom, przedsiębiorczości i konkurencyjności, która pomoże stworzyć nowe i trwałe miejsca pracy dla wysoko wykwalifikowanych pracowników oraz wesprze wzrost gospodarczy, który będzie szybszy niż średnia krajowa. Strategia Badań i Innowacyjności dla województwa świętokrzyskiego jest dokumentem wskazującym koncentrację wysiłków administracji, zasobów ludzkich i finansowych w nowej perspektywie finansowej UE na obszarach gospodarczych o najwyższym wskaźniku efektywności, czyli tzw. inteligentnych specjalizacjach regionu: budow- Wiąże się to ze ścisłym monitoringiem i ewaluacją realizacji projektów wyninictwie, sektorze metalowo-odlewniczym, rolnictwie i przetwórstwie spożywczym oraz turystyce zdrowotnej i prozdrowotnej, oraz wspierających je specjalizacjach o znaczeniu horyzontalnym: ICT, zrównoważony rozwój energetyczny i branża targowo-kongresowa. Pierwszym wyzwaniem dla administracji będzie badanie i ocena potrzeb przedsiębiorstw w kontekście ich rozwoju oraz możliwości zaspokojenia tych potrzeb z dostępnych źródeł finansowania. U podstaw tego procesu leży regularna i otwarta komunikacja między interesariuszami systemu innowacji, która bazuje na wzajemnym zaufaniu i zrozumieniu potrzeb biznesu. Towarzyszy temu dodatkowo ciągłe budowanie zdolności do realizacji przyjętych założeń, jak również stały monitoring i ewaluacja. Koncentracja środków strukturalnych na kilku branżach jest zgodna z podejściem do inwestowania, a nie absorpcji funduszy strukturalnych w latach i umożliwi egzekwowanie konkretnych rezultatów, poprzez np. zaplanowane porozumienia sektorowe z przedstawicielami tych branż. Na oczekiwane efekty inwestowania środków z UE składają się natomiast bezpośrednio trzy (z czterech) opomiarowanych z góry celów operacyjnych RIS3: 1. Obszary gospodarki województwa wybrane w procesie inteligentnej specjalizacji osiągają roczny wzrost przychodów na poziomie co najmniej 20% wyższym niż średnia w danym obszarze w Polsce. 2. Masa krytyczna jednostek B+R jest nastawiona na transfer wiedzy: minimum 25% przychodów tych jednostek będzie pochodzić z komercjalizacji działalności badawczo- -naukowej. 3. Publiczne i prywatne organizacje otoczenia biznesu są zdolne do udzielania wysokiej klasy wsparcia związanego z rzeczywistymi potrzebami przedsiębiorstw zaangażowanych w realizację strategii na rzecz inteligentnej specjalizacji. Efekty działalności tych organizacji są mierzone za pomocą kluczowych wskaźników realizacji (KPIs), a co najmniej połowa ich budżetów pochodzi z działalności rynkowej. Wytypowane specjalizacje to tzw. lokomotywy wzrostu sektory bogato wyposażone w grupy różnorodnych dostawców i poddostawców oraz odbiorców, których siła oddziaływania jest w stanie przyciągać do siebie inne branże i systematycznie wzmacniać je na rynku. Konsekwentnie, jednostki badawczo-rozwojowe i uczelnie też będą musiały być zgodne z nurtem i odpowiadać na potrzeby rynku, oferując potencjalnym rodzimym firmom usługi potrzebne na rynku. Fazy Wdrażanie RIS3 zostało podzielone na trzy fazy: przygotowanie w 2014 r., testowanie w latach , ulepszanie i przyspieszanie w latach Biuletyn euro info (04)

13 Innowacje kających ze strategii, przy jednoczesnym zagwarantowaniu sobie możliwości wprowadzenia w odpowiednim czasie planów naprawczych. Wyłonionym w Strategii Badań i Innowacyjności inteligentnym specjalizacjom dedykowano koperty finansowe w osiach priorytetowych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego : 1. Innowacje i nauka, 2. Konkurencyjna gospodarka oraz 10. Otwarty rynek pracy. Najwięcej, bo 100% 2 środków skierowanych na smart specialisation, znalazło się w priorytecie inwestycyjnym 1.1 Udoskonalenie infrastruktury badań i innowacji i zwiększenie zdolności do osiągnięcia doskonałości w zakresie badań i innowacji oraz wspieranie ośrodków kompetencji, w szczególności tych, które leżą w interesie Europy, skierowanym do jednostek B+R, uczelni wyższych oraz podmiotów leczniczych. Ponadto z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na wzrost konkurencyjności i innowacyjności regio- nalnych przedsiębiorstw działających w obszarze inteligentnych specjalizacji skierowanych zostanie ok. 20 mln EUR, zaś na wsparcie tworzenia i poszerzania zaawansowanych zdolności firm w zakresie wprowadzania na rynek nowych produktów i usług 40% alokacji z części dotacyjnej 3. Budżet ten powiększa dodatkowo 30% alokacja 68 mln EUR skierowanych na promowanie przedsiębiorczości, poprzez ułatwianie gospodarczego wykorzystania nowych pomysłów oraz sprzyjanie tworzeniu nowych firm, w tym również inkubatory przedsiębiorczości. Mając na uwadze niekorzystną sytuację społeczno-gospodarczą województwa oraz ambitnie postawione cele innowacyjnego rozwoju, region korzysta z zewnętrznego wsparcia doradczego. Przykładem tego jest podpisane 8 kwietnia 2014 r. porozumienie o współpracy z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju w perspektywie finansowej UE Na jego mocy strony zobowiązały się do wsparcia merytorycznego i finansowego dla osiągania wspólnych celów poprzez udoskonalanie zarządzania i realizację programów regionalnych i krajowych oraz wspólnych inicjatyw, które bezpośrednio przekładają się na podniesienie innowacyjności gospodarki województwa świętokrzyskiego i całego kraju. Anna Grzela Biuro Innowacji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Świętokrzyskiego przy współpracy ośrodka Enterprise Europe Network przy Staropolskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej w Kielcach 1 Uchwałą nr 135/11 z 16 lutego 2011 roku Zarząd Województwa Świętokrzyskiego zatwierdził wybór specjalizacji innowacyjnego rozwoju gospodarki województwa świętokrzyskiego. Do wyróżnionych specjalizacji należały: efektywne wykorzystanie energii, turystyka zdrowotna/ medyczna, branża około-targowa/kongresowa oraz dwie specjalizacje o charakterze horyzontalnym, tj: transfer wiedzy i wzornictwo ,85 EURO z EFRR 3 Wobec braku procentowego udziału instrumentów zwrotnych w priorytecie inwestycyjnym 3.3 nie ma możliwości podania dokładnej kwoty wsparcia na rozwój inteligentnych specjalizacji. Ochrona środowiska Projekt Ekologia w biznesie PRZYGOTOWANIE DO DZIAŁAŃ PROEKOLOGICZNYCH Iwona Gawęda, Daniel Owczarek Troska Komisji Europejskiej o środowisko naturalne, nacisk ze strony opinii publicznej i konsumentów oczekujących produktów przyjaznych dla środowiska oraz usług świadczonych przez społecznie odpowiedzialne podmioty, a także nowe akty prawne dotyczące ochrony środowiska sprawiają, że zmienia się sposób prowadzenia działalności gospodarczej. Dlatego tym ważniejsze jest, aby w odpowiedzi na zmieniające się przepisy prawa oraz wymagania rynku, przedsiębiorstwa prezentowały nie tylko misję czy wizję, lecz także, a może przede wszystkim, strategie inwestycyjne uwzględniające zasadę zrównoważonego rozwoju. W odpowiedzi na ciągle zmieniające się przepisy ochrony środowiska, nowe obowiązki wynikające z członkostwa w Unii Europejskiej oraz wymagania konsumentów Zachodniopomorska Grupa Doradcza Sp. z o.o. przystąpiła do realizacji projektu pn. Ekologia w biznesie, czyli przedsiębiorstwo przyszłości, który jest w 100% finansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (Poddziałanie Rozwój kapitału ludzkiego w przedsiębiorstwach). Udział przedsiębiorstwa w projekcie jest bezpłatny został on bowiem objęty pomocą de minimis. Biuletyn euro info (04) 13

14 Ochrona środowiska Fot. Bartosz Bartosiński Założenia projektu Celem przedsięwzięcia jest przygotowanie 160 firm z sektora MSP z terenu całego kraju do wdrożenia programu działań ekologicznych. Ambicją projektu jest podniesienie poziomu aktywności ekologicznej firm objętych wsparciem oraz zwiększenie świadomości ekologicznej ich 200 pracowników. W doradztwie i szkoleniach mogą uczestniczyć zarówno właściciele/ wspólnicy, jak i kadra zarządzająca, kierownicza oraz specjalistyczna firmy. Priorytety projektu Do projektu są zaproszone wszystkie firmy, jednak priorytetowo traktowany jest udział przedsiębiorstw z sektora przetwórstwa przemysłowego, który najsilniej oddziałuje na środowisko. Wsparcie jest zatem szczególnie ukierunkowane na następujące branże: przemysłu opartego na drewnie, wyrobów chemicznych, materiałów budowlanych, wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych, rolno-spożywczą, motoryzacyjną, szklarską, elektryczną i elektroniczną. W pierwszej kolejności do uczestnictwa w projekcie są przyjmowane także firmy, które nie mają opracowanej strategii ochrony środowiska i które będą tworzyć dokumentację dotyczącą działań proekologicznych przy współudziale doradców ekologicznych. Trzy etapy wsparcia Zaprojektowane wsparcie obejmuje trzy etapy, dzięki którym przedsiębiorstwo uzyska wielowymiarowe korzyści. ETAP 1 Doradztwo I Ten etap będzie realizowany przez doradcę wybranego ze względu na profil działalności firmy. Zadaniem tej formy wsparcia jest: identyfikacja obszarów, w których należy przeprowadzić działania proekologiczne, określenie luk kompetencyjnych kadry w tym zakresie i ścieżki niezbędnych szkoleń. Doradca dokona analizy działalności firmy pod kątem spełniania warunków dotyczących ochrony środowiska oraz ewentualnych kosztów ponoszonych w związku z nieefektywnym gospodarowaniem zasobami. Analizie zostaną poddane takie obszary, jak: wymagania prawne związane z ochroną środowiska, gospodarowanie odpadami, emisja pyłów do powietrza, gospodarka wodno-ściekowa, recykling, inne, związane ze specyfiką działalności firmy. Wyniki przeprowadzonej analizy zostaną zawarte w raporcie określającym stopień spełniania wymogów prawnych dotyczących ochrony środowiska. Raport wskaże także czas i ewentualne koszty ponoszone przez przedsiębiorstwo w związku z nieefektywną gospodarką zasobami. Zostaną opisane wstępne działania, które należy podjąć, aby spełnić wymagania prawa dotyczące ochrony środowiska. Doradca, w porozumieniu z firmą, określi także ścieżkę niezbędnych szkoleń mających na celu poprawę stanu obecnego. Zakres godzinowy doradztwa uzależniony jest od wielkości firmy: mikroprzedsiębiorstwo skorzysta z 10 godzin doradztwa, małe przedsiębiorstwo z 20 godzin, średnie przedsiębiorstwo z 25 godzin. ETAP 2 Cykl szkoleń Z katalogu 20 dwudniowych szkoleń wybrane zostaną te, które odpowiadają na zdiagnozowane potrzeby firmy. Tematyka szkoleń została określona następująco: 1) Prawne aspekty działalności przedsiębiorstwa wynikające z przepisów dot. ochrony środowiska oraz odpowiedzialność za szkody w środowisku i ich naprawa, 2) Procedury środowiskowe oraz kwalifikacje przedsiębiorstw mogących oddziaływać na środowisko, 3) Audyt ekologiczny, 4) Ekoinnowacje w przedsiębiorstwie, 5) Zielone zamówienia w przedsiębiorstwie, 6) Marketing ekologiczny, 7) Ekologiczna marka, 8) Ekoznakowanie, 9) Odnawialne źródła energii technologie przyjazne środowisku, 10) Efektywne finansowanie inwestycji ekologicznych, 11) Źródła finansowania inwestycji ekologicznych, 12) Pozyskiwanie środków finansowych na inwestycje ekologiczne warsztaty, 13) Gospodarowanie odpadami, 14) System zarządzania środowiskiem wg ISO 14001:2004, 15) System zarządzania środowiskiem wg EMAS, 16) System zarządzania energią, 17) Czysta produkcja, 18) Technologia ograniczania emisji zanieczyszczenia do poszczególnych komponentów środowiska (powietrze, woda, gleba), 19) Technologie obniżające poziom hałasu, drgań, wibracji i promieniowania, 20) Zrównoważony transport Eco driving. 14 Biuletyn euro info (04)

15 Ochrona środowiska ETAP 3 Doradztwo II Będzie to doradztwo, w efekcie którego powstanie program działań wdrażających rozwiązania środowiskowe. Program wskaże obszary działalności firmy, w których można zastosować proekologiczne rozwiązania. Zostaną także określone wymierne korzyści finansowe wynikające z proponowanych wdrożeń (np. redukcja kosztów) oraz wskaźniki ekonomiczne świadczące o ich opłacalności (np. wskaźniki efektywności procesów). W programie znajdą się także możliwe źródła finansowania zaproponowanych rozwiązań technologicznych. Zakres godzinowy doradztwa uzależniony jest od wielkości firmy: mikroprzedsiębiorstwo skorzysta z 15 godzin doradztwa, małe przedsiębiorstwo 25 godzin, średnie przedsiębiorstwo 35 godzin. Korzyści dla przedsiębiorstwa Dzięki udziałowi w projekcie przedsiębiorstwo uzyska następujące korzyści: 1. diagnoza spełniania wymagań prawnych dotyczących ochrony środowiska, jakie odnoszą się do konkretnej organizacji oraz wskazanie nieefektywnych ekonomicznie procesów związanych z działalnością firmy, 2. zaprojektowanie ścieżki szkoleń proekologicznych w oparciu o ich przydatność w firmie, 3. przygotowanie programu możliwych do wdrożenia rozwiązań technologicznych i organizacyjnych o charakterze proekologicznym, z naciskiem na rozwiązania ograniczające koszty (zwiększające efektywność kosztową), 4. określenie możliwych źródeł sfinansowania proponowanych działań. Jak przystąpić? Rekrutacja polega na złożeniu kompletu dokumentów zgłoszeniowych, na podstawie których zostanie zweryfikowana możliwość przystąpienia do projektu, tj. przede wszystkim: przynależność przedsiębiorstwa do sektora MSP, posiadanie siedziby na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, możliwość otrzymania pomocy de minimis. Udział w projekcie rozpoczyna się wraz z podpisaniem umowy doradczo-szkoleniowej, która określa zakres wsparcia oraz prawa i obowiązki przedsiębiorstwa oraz projektodawcy. Szczegółowe informacje i dokumenty zgłoszeniowe na stronie: Iwona Gawęda, Daniel Owczarek Zachodniopomorska Grupa Doradcza Sp. z o.o. Słowniczek pojęć prawnych Postępowania przyspieszone w procesie cywilnym cz. II SZYBKIE I SKUTECZNE DOCHODZENIE NALEŻNOŚCI Natalia Ogrodniczak Dochodzenie należności na drodze postępowania sądowego często bywa czasochłonne i wymagające dużego nakładu pracy, związanej z dopełnieniem wszelkich procedur. Dążąc do odzyskania należności przedstawiającej dużą wartość, wierzyciel jest skłonny poświęcić czas i ponieść koszty na wstępnym etapie postępowania, licząc na korzystny wyrok i odzyskanie dochodzonej kwoty. Inaczej przedstawia się sytuacja w przypadku drobnych roszczeń. Wierzyciel w takim wypadku często rezygnuje z wszczynania postępowania sądowego, nie chcąc uczestniczyć w skomplikowanym procesie i generować dodatkowych kosztów związanych z dochodzeniem swoich praw. Istotnym udogodnieniem dla podmiotów dochodzących w procesie cywilnym drobnych roszczeń jest wprowadzone ustawą z dnia 24 maja 2000 r. postępowanie uproszczone. Postępowanie uproszczone Postępowanie uproszczone należy do postępowań odrębnych procesu cywilnego. Zaliczane jest do postępowań przyspieszonych, z uwagi na zastosowane w ramach tego postępowania instrumenty prawne służące uproszczeniu i skróceniu czasu rozpoznawania sprawy cywilnej. W postępowaniu uproszczonym rozpoznawane są sprawy mniejszej wagi, należące do właściwości sądów rejonowych. Biuletyn euro info (04) 15

16 Słowniczek pojęć prawnych W postępowaniu uproszczonym rozpoznawane są sprawy mniejszej wagi, należące do właściwości sądów rejonowych. Chodzi przede wszystkim o sprawy, w których powód dochodzi roszczeń wynikających z umów, jeśli wartość przedmiotu sporu nie przekracza dziesięciu tysięcy PLN. W omawianym postępowaniu mogą być ponadto rozpoznawane, bez względu na wartość przedmiotu sporu, sprawy o zapłatę czynszu najmu lokali mieszkalnych i opłat obciążających najemcę oraz opłat z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej. Pisma procesowe wnoszone przez strony w tym postępowaniu wymagają zachowania kwalifikowanej formy pisemnej. Jeżeli dana sprawa cywilna nadaje się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym, przewodniczący wydaje odpowiednie zarządzenie i proces przebiega według reguł postępowania uproszczonego. Pisma procesowe wnoszone przez strony w tym postępowaniu wymagają zachowania kwalifikowanej formy pisemnej. Pozew, odpowiedź na pozew, sprzeciw od wyroku zaocznego i pisma zawierające wnioski dowodowe muszą być wniesione na właściwym formularzu urzędowym, który można pobrać ze strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości formularze-pism-procesowych-w-postepowaniu-cywilnym/ lub otrzymać w formie papierowej w sekretariacie sądu. Wymóg wnoszenia pism procesowych na formularzach urzędowych, zawierających właściwe pouczenia i wyjaśnienia, upraszcza z pewnością proces sporządzania właściwego pisma przez stronę, zwłaszcza gdy działa ona bez profesjonalnego pełnomocnika. Ustawa zakazuje ponadto kumulacji roszczeń w procesie. Jednym pozwem można dochodzić tylko jednego roszczenia, chyba że roszczenia wynikają z tej samej umowy lub umów tego samego rodzaju. Niedopuszczalna jest również zmiana powództwa w toku postępowania, a także ograniczona została możliwość wytaczania powództwa wzajemnego oraz zgłaszania zarzutu potrącenia. Uproszczone zostało ponadto postępowanie dowodowe. Niedopuszczalne jest przeprowadzanie w postępowaniu uproszonym dowodu z opinii biegłego, z uwagi na nieskomplikowany stan faktyczny sprawy i niewspółmierność kosztów związanych ze sporządzeniem opinii przez biegłego w stosunku do wartości przedmiotu sporu. Co więcej, w postępowaniu uproszczonym sąd uznając, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub nadmiernie utrudnione, może bez przeprowadzania dowodów w tym zakresie zasądzić w wyroku odpowiednią sumę według swojej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. Także postępowanie odwoławcze przebiega według uproszczonej i przyspieszonej procedury. Nie tylko postępowanie przed sądem pierwszej instancji, ale także postępowanie odwoławcze przebiega według uproszczonej i przyspieszonej procedury. Strona postępowania może zrzec się doręczenia jej uzasadnienia wyroku, jak również zrzec się prawa do wniesienia apelacji, co znacznie przyspiesza uprawomocnienie się wyroku. Jeżeli jednak dojdzie do wniesienia apelacji, musi ona zostać oparta na ściśle określonych zarzutach, a więc wskazywać naruszenie przepisów prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. Ponadto dopuszczalne jest wniesienie apelacji opartej na później odkrytych faktach lub dowodach, jeśli strona nie mogła z nich skorzystać wcześniej w toku postępowania. Sąd drugiej instancji rozpoznaje apelacje w składzie jednoosobowym i co do zasady na posiedzeniu niejawnym, bez udziału stron. Nie przeprowadza ponadto postępowania dowodowego, poza dowodem z dokumentów, Istotnym udogodnieniem dla stron postępowania jest również odrębne uregulowanie kwestii opłaty sądowej od pozwu oraz apelacji. co powoduje znaczne przyspieszenie i uproszczenie postępowania. Istotnym udogodnieniem dla stron postępowania jest również odrębne uregulowanie kwestii opłaty sądowej od pozwu oraz apelacji. W postępowaniu uproszczonym opłata sądowa ma charakter opłaty stałej, która wynosi, w zależności od wartości przedmiotu sporu, wartości przedmiotu umowy lub wartości przedmiotu zaskarżenie, 30,00 PLN, 100,00 PLN, 250,00 PLN albo 300,00 PLN. Taka regulacja powoduje zmniejszenie kosztów procesu oraz upraszcza procedurę wyliczania właściwej opłaty sądowej. W świetle powyższego omówienia należy stwierdzić, iż postępowanie uproszczone, dzięki zastosowaniu szeregu instrumentów prawnych, umożliwia stosunkowo szybkie i proste rozpoznanie sprawy cywilnej oraz uzyskanie sądowego rozstrzygnięcia. Jest rozwiązaniem ułatwiającym dochodzenie drobnych roszczeń i dzięki uproszczonej oraz sformalizowanej procedurze umożliwia podmiotom realizowanie swoich praw nawet bez konieczności korzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika. Jednocześnie może stanowić pułapkę i w sytuacji niewłaściwego sformułowania żądania pozwu lub wskazania nieprzekonujących faktów i dowodów (w związku z niedopuszczalnością późniejszej zmiany powództwa) powodować wydanie niekorzystnego dla powoda wyroku. Natalia Ogrodniczak studentka V r. Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego, wolontariuszka ośrodka Enterprise Europe Network przy Fundacji Rozwoju Przedsiębiorczości w Łodzi 16 Biuletyn euro info (04)

17 Prawo Ochrona danych osobowych NA CZYM TAK NAPRAWDĘ POLEGA? Przemysław Zegarek Na czym tak naprawdę polega ochrona danych osobowych w Polsce?. Co muszę zrobić w mojej firmie, aby w przypadku kontroli GIODO wyjść obronną ręką?. Czy to w ogóle ma sens? Według mnie to kolejny przejaw unijnej biurokracji. Właśnie robimy w firmie audyt, ale norm i wytycznych Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych jest tak dużo, że zupełnie nie wiemy od czego zacząć. Czy naprawdę musimy spełnić je wszystkie?. Podczas konferencji i prowadzonych przeze mnie szkoleń to najczęściej słyszane zestawy pytań. Towarzyszy im często zniecierpliwienie pytających, którzy bardzo chcieliby w końcu uzyskać prostą i jednoznaczną odpowiedź, żeby móc spełnić wszystkie wymogi ustawy i spać spokojnie. Bardzo dobrze rozumiem te pytania i wątpliwości. Sam miałem podobne, kiedy zaczynałem moją przygodę z obszarem ochrony danych osobowych. Kilka lat temu podczas lektury ustawy o ochronie danych osobowych (dalej: Ustawa), zadawałem dokładnie te same pytania mojemu wspólnikowi, który wprowadzał mnie w nowy dla mnie obszar prawa. Najprościej wytłumaczyć zasady, którymi rządzą się przepisy ochrony danych osobowych, za pomocą koncepcji 5 filarów. I filar legalność Po pierwsze, zbierając dane osobowe, musimy się opierać na tzw. przesłankach legalności (art. 23 oraz art. 27 ). Jedną z przesłanek legalności jest np. zgoda dysponenta. Innymi słowy, jeśli nasz hipotetyczny klient powie nam zgadzam się, to z całą pewnością będziemy przetwarzali jego dane osobowe legalnie. Ale nie zawsze musimy opierać się na przesłance zgody. Istnieje bardzo wiele przypadków, kiedy możemy oprzeć legalność procesu przetwarzania danych osobowych na innej przesłance (np. na przepisie innej ustawy, który nam na to zezwala). Dzięki temu, zbierając dane osobowe od naszych pracowników, w zakresie przewidzianym przez przepisy kodeksu pracy, nie potrzebujemy ich zgody! Zbieranie takiej zgody mogłoby zresztą prowadzić do dosyć kuriozalnej sytuacji. Wyobraźmy sobie, że pracownik odmówi wyrażenia zgody na przetwarzanie swoich danych osobowych. Jak więc zgłosimy go np. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na jaki numer konta przelejemy jego wynagrodzenie? Zbieranie zgód to dobry pomysł, ale nie można zbierać ich tam, gdzie nie jest to potrzebne. Inna, samodzielna przesłanka legalności to nasz prawnie usprawiedliwiony cel (art. 23 ust. 1 pkt 5). Jeśli na Żródło: opracowanie własne. przykład dyrektor uczelni postanowi zrealizować ankietę, badającą poziom zadowolenia absolwentów po zakończeniu edukacji, to z całą pewnością będzie to jego prawnie usprawiedliwiony cel. Nielegalne przetwarzanie danych osobowych zostało przez ustawodawcę uznane za przestępstwo (art. 49). II filar zgłoszenie zbiorów danych osobowych do GIODO Wiele osób swoją przygodę z ochroną danych osobowych rozpoczyna od dowiedzenia się, że trzeba zgłosić bazę danych do GIODO. Jednakże żeby móc to zrobić, najpierw powinniśmy ją w ogóle wyodrębnić. Zbiór danych osobowych w znaczeniu ustawy nie jest tym samym co baza danych używana w języku informatyków. Klienci, kontrahenci, newsletter, pracownicy, marketing, konkursy, księga korespon- Biuletyn euro info (04) 17

18 Prawo Fot. Bartosz Bartosiński dencji to najczęściej wyodrębniane zbiory danych osobowych. Nie wszystkie zbiory musimy zgłaszać do GIODO art. 43. Ustawy przewiduje tu szereg wyjątków. Jeśli jednak nasz zbiór nie znalazł się na liście zwolnionej z rejestracji wypełniamy stosowny formularz i wysyłamy pocztą, zgłaszamy osobiście w biurze GIODO bądź korzystamy z rejestracji elektronicznej (musimy dysponować e-podpisem). Trzeba pamiętać, że niezgłoszenie bazy danej do GIODO zostało potraktowane jako przestępstwo (art. 53). Na szczęście GIODO w tej materii jest dosyć wyrozumiały i w praktyce przeważnie kończy się na wezwaniu do usunięcia uchybień i wezwaniu do zarejestrowania zbioru. III filar świadomość Tak zwany czynnik ludzki to powód największej liczby wycieków danych osobowych i informacji w ogóle. Nawet jeśli zainwestujemy w najnowocześniejsze i najbardziej skompliko- wane systemy zabezpieczeń, to bez odpowiedniego podejścia naszych pracowników na niewiele się to zda. Dlatego warto inwestować czas w odpowiednie przeszkolenie pracowników przetwarzających dane osobowe. Ukończenie szkolenia jest idealnym momentem na nadanie upoważnienia do przetwarzania danych osobowych (wymóg ustawowy). Wysoki poziom świadomości i odpowiedzialności naszych pracowników to zdecydowanie najtańszy i najskuteczniejszy sposób zabezpieczenia cennych informacji znajdujących się w posiadaniu firmy! IV filar zabezpieczenia techniczne i organizacyjne Każda firma przetwarzająca dane osobowe to żywy organizm. Sytuacja jest dynamiczna, przychodzą nowi pracownicy, pojawiają się kolejne pomysły na przetwarzanie danych osobowych. Co zrobić, aby cały czas być na bieżąco i kontrolować procesy przetwarzania danych osobowych? Ustawodawca daje nam tu jasne wytyczne. Po pierwsze art. 36 ust. 3 Ustawy nakazuje nam wyznaczyć Administratora Bezpieczeństwa Informacji (ABI). ABI to pracownik firmy bądź podmiotu zewnętrznego (outsourcing), który odpowiada między innymi za: 1) przygotowanie i aktualizację dokumentacji ochrony danych osobowych, 2) szkolenia pracowników przetwarzających dane osobowe, 3) nadawanie upoważnień pracownikom, 4) zabezpieczenie fizyczne przetwarzanych danych osobowych. ABI to po prostu menedżer odpowiedzialny za bezpieczeństwo danych osobowych. Poza wyznaczeniem ABI, Ustawa nakazuje prowadzenie specjalnej dokumentacji ochrony danych osobowych. Jej precyzyjny kształt określa rozporządzenie z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie dokumentacji przetwarzania danych osobowych oraz warunków technicznych i organizacyjnych, jakim powinny odpowiadać urządzenia i systemy informatyczne służące do przetwarzania danych osobowych (dalej: Rozporządzenie). Na przedmiotową dokumentację składa się: 1) Polityka Bezpieczeństwa, 2) Instrukcja zarządzania systemem informatycznym, 3) Ewidencja upoważnień do przetwarzania danych osobowych, 4) upoważnienia do przetwarzania danych osobowych. Cała wyżej wskazana dokumentacja to nic innego jak dokładne opisanie procesów przetwarzania danych osobowych oraz wskazanie, kto i za co odpowiada przy ich przetwarzaniu. W praktyce kluczowe elementy to nadawanie upoważnień oraz szkolenie nowych pracowników, którzy uzyskają dostęp do naszych zbiorów danych osobowych. A także szczegółowy opis przetwarzanych przez nas zbiorów danych osobowych. Nie możemy też zapominać o środkach zabezpieczeń fizycznych i informatycznych. Jeśli chodzi o te pierwsze przepisy są bardzo lakoniczne. Art. 18 Biuletyn euro info (04)

19 Prawo 36 ust. 1 Ustawy mówi, że dane powinny być zabezpieczone przed dostępem osób nieupoważnionych. Tutaj warto podać kilka praktycznych przykładów. Jeśli zbieramy dane osobowe (szczególnie dane wrażliwe) od klientów czy interesantów powinno być to zorganizowane w taki sposób, aby nie słyszeli się oni wzajemnie. Wciąż jeszcze zdarza się, że w rejestracji przychodni medycznej jesteśmy proszeni o podanie szczegółowych danych kontaktowych oraz rodzaju schorzenia, z którym przychodzimy do lekarza. A wszystko to przy czekających na swoją kolejkę pacjentach. Również sytuacja, w której nasi klienci czy interesanci zostają sami w pomieszczeniu przeznaczonym na przechowywanie akt osobowych pracowników bądź danych innych klientów, nie powinna mieć miejsca. Ekrany komputerów naszych pracowników powinny być ustawione tak, aby przypadkowy klient nie mógł podejrzeć danych osobowych należących do osób trzecich. Jeśli chodzi o zabezpieczenia informatyczne, to przepisy Rozporządzenia mają już 10 lat! Taki okres dla technologii informatycznych to cała wieczność. Dlatego też większość nowoczesnych systemów informatycznych będzie spełniało ministerialne wytyczne. Gorzej może być ze składnią haseł. Co do zasady hasła do systemów informatycznych powinniśmy zabezpieczyć je 8-znakowym hasłem o skomplikowanej składni. Szczegóły znajdziemy w Rozporządzeniu. V filar prawo do informacji Ostatnim filarem bezpiecznego przetwarzania danych osobowych jest prawo do informacji (tzw. obowiązek informacyjny). Klient wiedząc, co będzie działo się z udostępnianymi przez niego danymi, może podjąć świadomą decyzję. Dlatego musimy pamiętać o tym, aby w momencie zebrania danych nasz klient lub pracownik wiedział, co się z nimi później stanie, w jakim celu są przetwarzane i kto jest ich administratorem (art. 24). Może się też zdarzyć tak, że zgłosi się do nas osoba, której dane już znajdują się w naszej bazie i zapyta np. o podstawy legalności ich przetwarzania (tu wracamy do filaru I). Po naszej stronie powstanie wtedy obowiązek udzielenia odpowiedzi na takie pytanie. Niedopełnienie obowiązku informacyjnego jest przestępstwem (art. 54). Podsumowanie Budując w naszej firmie kolejne filary, nie powinniśmy robić tego dla GIODO czy tylko i wyłącznie z chęci uniknięcia kary. A przynajmniej nie powinien być to jedyny czynnik motywujący nas do działania. Doświadczenie pokazuje, że zadbanie o prawo do prywatności naszych pracowników i klientów przekłada się pozytywnie na jakość pracy oraz na wizerunek firmy. Pracownicy i klienci zyskują świadomość, że współpracując z nimi, respektujemy ich prawa i traktujemy po partnersku. Unikamy wielu niepotrzebnych stresów i sporów wewnątrz firmy na linii: pracownik pracownik, pracownik zarząd. A także na zewnątrz: firma klient. To ogromna oszczędność czasu, a jak powszechnie wiadomo, jest on jedynym zasobem, którego nie da się uzupełnić pieniądzem. Jeśli zbudujemy system ochrony danych osobowych w oparciu o wyżej wymienione filary, to z całą pewnością nie będziemy musieli obawiać się odpowiedzialności karnej bądź kontroli inspektorów GIODO. Co równie istotne przygotujemy przejrzyste procedury, dzięki którym zyskamy pełną kontrolę nad przetwarzaniem danych osobowych w naszej organizacji. Po drodze rozwiążemy problemy, z którymi stykali się nasi pracownicy lub klienci. Będziemy mogli pochwalić się np. na naszej stronie internetowej posiadaniem sprawnie działających procedur dotyczących danych osobowych. Do dzisiaj pamiętam pewną sytuację, która przydarzyła mi się osobiście. W urzędzie dzielnicy, w którym zarejestrowana była moja działalność gospodarcza, czekałem w kolejce po zmianę wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Kiedy podawałem swoje dane osobowe, reszta oczekują- cych osób znalazła się tak blisko mnie, że słyszała wszystkie moje słowa. Urzędniczka wstała i powołując się na ochronę danych osobowych, poprosiła kolejkę o cofnięcie się. Jako interesant poczułem, że w tym miejscu ktoś zadbał o stworzenie przyjaznego klimatu do załatwiania moich spraw. Ja rewanżuję się tym, że często opowiadam o tej sytuacji w trakcie prowadzonych przeze mnie szkoleń. Zbudowanie skutecznie działającego systemu to długi proces. Niektórzy poddają się, próbując zbudować system idealny. Inni w ogóle nie zaczynają, obawiając się, że skoro ustawa weszła w życie w 1997 r., to teraz już za późno na jakiekolwiek działania. Tym pierwszym przypomnę, że GIODO w trakcie kontroli przykłada ogromną wagę do tego, czy w ogóle dokumentacja powstała i czy wyznaczyliśmy ABI-ego i przynajmniej próbowaliśmy stworzyć filary bezpieczeństwa. Jeśli dokumentacja nie jest idealna i nie spełnia wszystkich wymogów Rozporządzenia, to prawdopodobnie spotkamy się jedynie z wezwaniem do usunięcia uchybień. Jeśli dokumentacja nie jest idealna i nie spełnia wszystkich wymogów Rozporządzenia, to prawdopodobnie spotkamy się jedynie z wezwaniem do usunięcia uchybień. Znacznie gorzej będzie, jeśli nie będzie jej w ogóle. Z kolei osoby, które uważają, że na zmiany jest za późno, powinien przekonać fakt, że inspektorzy GIODO badają stan faktyczny na dzień kontroli. Nie będą nas pytali, dlaczego procedury nie powstały kilka lat temu. Przemyślana inwestycja w dane osobowe z całą pewnością szybko się zwróci. Przemysław Zegarek Kancelaria Prawnicza Lex Artist Biuletyn euro info (04) 19

20 Nowe rynki Gruzja KAUKASKIE ELDORADO NABIERA KSZTAŁTÓW Przemysław Zegarek Ten mały kaukaski kraj ma długie tradycje w wymianie handlowej. Jeszcze w starożytności i średniowieczu Gruzja (wtedy znana jako Kolchida i Iberia) prowadziła zakrojony na szeroką skalę handel winem. W czasach Związku Radzieckiego ta republika uważana była za enklawę rozwiniętej jak na tamte czasy działalności gospodarczej głównie w zakresie drobnego handlu. Po rozpadzie ZSRR borykał się z licznymi problemami zewnętrznymi i wewnętrznymi: wojna domowa, walki o Abchazję i Osetię Południową, etc. Przełożyło się to na znaczące pogorszenie się sytuacji ekonomicznej Gruzji. W raporcie Banku Światowego Doing Business z 2005 r. Gruzja zajęła 112. miejsce na świecie pod względem możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Po tzw. rewolucji róż w 2003 r. kraj wszedł na drogę szybkiej transformacji ustrojowej i gospodarczej. Dzięki konsekwentnym reformom udało się osiągnąć znaczący wzrost produktu narodowego brutto (w latach na poziomie 9 12%) i zwalczyć inflację. W 2006 r. Bank Światowy określił Gruzję jako najlepiej reformowany kraj na świecie. W 2014 r. w raporcie Banku Światowego kraj zajął 8. miejsce na świecie pod względem możliwości prowadzenia działalności gospodarczej! Bardzo wysoko zostały ocenione także inne aspekty ekonomiczne: w zakresie handlu nieruchomościami Gruzja zajmuje pierwsze miejsce na świecie; w zakresie uzyskiwania pozwoleń na budowę drugie; kredytowanie działalności inwestycyjnej trzecie. Rząd zachęca zagranicznych przedsiębiorców do inwestowania, zwłaszcza w takich sektorach, jak: turystyka, energetyka, rolnictwo, transport. Turystyka W 2013 r. branża turystyczna przyczyniła się do wzrostu PKB o 6,6% w stosunku do roku poprzedniego. Liczba odwiedzających ten kraj w 2011 r. wyniosła 2,8 mln osób, co stanowiło wzrost o 38% w porównaniu do 2010 r. W roku 2012 zanotowano kolejny wzrost o 56%, osiągając 4,4 mln. Wzrastający potencjał organizacyjny w zakresie turystyki potwierdza przywilej organizacji Olimpiady Młodzieżowej (Youth Olympic Game) w 2015 r. Z punktu widzenia branży turystycznej niewątpliwymi atutami Gruzji jest 9 parków narodowych (np. Borjomi-Kharagauli National Park, Kolkheti National Park, Tbilisi National Park, Vashlovani National Park) oraz aż 2400 źródeł wód mineralnych, w tym słynne jeszcze w czasach dynastii Romanowów Borżomi. Zagraniczni przedsiębiorcy związani z branżą turystyczną mogą zainwestować w rozwój kompleksu kasyn (działalność hazardowa w przeciwieństwie do większości ościennych państw jest w Gruzji całkowicie legalna), hoteli i centrów rozrywki rodzinnej. Przeznaczenie środków na te cele może liczyć na wsparcie państwa np. poprzez dostępne zachęty fiskalne (np. ulgi podatkowe), darmowe udostępnienie nieruchomości pod inwestycje, bezpłatne licencje na hazard w kasynach powyżej 80 pokoi. Ważne! Polacy mogą tam dolecieć tanimi liniami lotniczymi na dowód osobisty, czyli żeby odwiedzić Gruzję, nie potrzebujemy nawet paszportu. Energetyka Z analiz rządowych wynika, że w Gruzji stale wzrasta popyt na energię elektryczną; coraz częściej przewyższa on podaż. Strategia władz zakłada, że w najbliższych latach uzupełnianie niedoborów będzie wiązało się z zaangażowaniem coraz większych środków publicznych w rozwój sektora odnawialnych źródeł energii, zwłaszcza energii wodnej. Do 2020 r. pozyskiwanie z tego źródła ma wzrosnąć o 65% w porównaniu do stanu obecnego. Warto zauważyć, że deficyt energii elektrycznej jest odczuwalny także w wielu państwach sąsiednich, m.in. w Turcji oraz w południowej części Rosji. Trzeba pamiętać, że w tych ostatnich krajach wytwarzanie energii jest droższe niż w Gruzji. W związku z tym rząd w Tbilisi przewiduje, że w ślad za bardziej efektywnym wykorzystaniem naturalnych źródeł energii zwiększy się także eksport gruzińskiej energii do państw sąsiednich. Oczekiwany w najbliższym czasie wzrost zapotrzebowania np. na turbiny elektryczne, jak również szeroko pojętą infrastrukturę związaną z wdrażaniem projektów z zakresu odnawialnych źródeł energii, jest szansą dla polskich producentów i usługodawców na zaistnienie na rynku gruzińskim. Rolnictwo Gruzja leży w strefie klimatu podzwrotnikowego. Jednak ze względu na zróżnicowane ukształtowanie jej terenu w wielu regionach występuje mikroklimat, dlatego możliwa jest szeroka dywersyfikacja rolnictwa, tzn. można uprawiać tam różne zboża, warzywa, twarde i miękkie owoce, jak również hodować wiele gatunków zwierząt. Obecnie rolnictwo wytwarza 8,4% PKB i daje zatrudnienie ponad 50% obywateli. Tradycja gruzińska to produkcja wina, zbiory orzechów oraz owoców, co razem stanowi ponad 60% eksportu rolnego. Wśród towarów, które mogą być eksportowane, wymienia się mięso, produkty mleczne, warzywa, wspomniane owoce, etc. 20 Biuletyn euro info (04)

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Program wieloletni dotyczący udziału Polski w programie CIP przedłuŝony do końca 2014 roku

Program wieloletni dotyczący udziału Polski w programie CIP przedłuŝony do końca 2014 roku Program wieloletni dotyczący udziału Polski w programie CIP przedłuŝony do końca 2014 roku Rada Ministrów w dniu 7 stycznia na wniosek Ministra Gospodarki przyjęła uchwałę zmieniającą uchwałę w sprawie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla biznesu oferta Enterprise Europe Network. Magdalena Mikołajczyk 07.06.2016r.

Wsparcie dla biznesu oferta Enterprise Europe Network. Magdalena Mikołajczyk 07.06.2016r. Wsparcie dla biznesu oferta Enterprise Europe Network Magdalena Mikołajczyk 07.06.2016r. Największa na świecie sieć non profit wspierająca MŚP w internacjonalizacji 60 krajów: Europa, Azja, Ameryka Płd.

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości W imieniu Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii Sp. z o.o. oraz Targów Kielce pragnę Państwa serdecznie zaprosić do bezpłatnego udziału w IX Świętokrzyskiej Giełdzie Kooperacyjnej

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje Katowice, 02.09.2015r Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje RPO WSL Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego (RPO WSL) przewiduje

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w nowym okresie finansowania 2014 2020. Szczecin, 26.10. 2011r.

Wsparcie dla MŚP w nowym okresie finansowania 2014 2020. Szczecin, 26.10. 2011r. Wsparcie dla MŚP w nowym okresie finansowania 2014 2020 Szczecin, 26.10. 2011r. Wsparcie dla MŚP w ramach RPO WZ 2007-2013 Inicjatywa JEREMIE System dotacyjny Alokacja na konkursy - dotacje: poddziałanie

Bardziej szczegółowo

enterprise europe ZACHODNIA POLSKA

enterprise europe ZACHODNIA POLSKA enterprise europe ZACHODNIA POLSKA Rynek. Technologie. Innowacje. www.westpoland.pl www.enterprise-europe-network.ec.europa.eu Czym jest Enterprise Europe Network? Tworzymy międzynarodową sieć organizacji

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA

Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA Europejska Współpraca Terytorialna Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA Gliwice, 23 października 2014 roku 1 Europejska Współpraca Terytorialna 2007-2013 Programy transnarodowe

Bardziej szczegółowo

Wsparcie działalności MŚP ze środków UE. Listopad 2014 r. KPMG Tax M.Michna sp. k.

Wsparcie działalności MŚP ze środków UE. Listopad 2014 r. KPMG Tax M.Michna sp. k. Wsparcie działalności MŚP ze środków UE Listopad 2014 r. KPMG Tax M.Michna sp. k. Spis treści I. Horyzont 2020 II. COSME III. JEREMIE 1 Horyzont 2020 obszary wsparcia FILAR: Wiodąca pozycja w przemyśle:

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r.

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4 Katowice, 28 marca 2014 r. Alokacja na działania skierowane dla Przedsiębiorców w okresie 2007-2013 Alokacja na poddziałania skierowane

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy:

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy: ŚRODA Z FUNDUSZAMI FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW Rzeszów, 02.09.2015 r. PO IR PODZIAŁ ALOKACJI PO IR STRUKTURA DLA PRZEDSIĘBIORCÓW EFRR 8,6 mld euro Nr i nazwa osi priorytetowej

Bardziej szczegółowo

Programy Narodowego Centrum Badań i Rozwoju w 2015 r. Programy Operacyjne, finansowanie prac B+R

Programy Narodowego Centrum Badań i Rozwoju w 2015 r. Programy Operacyjne, finansowanie prac B+R Programy Narodowego Centrum Badań i Rozwoju w 2015 r. Programy Operacyjne, finansowanie prac B+R J a c e k S my ł a Płock, 10 marca 2015 POIR Podstawowe informacje I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Założeniem POIR jest wsparcie realizacji całego procesu powstawania

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej

Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej Prof. zw. dr hab. inż. Jan Koch Wrocław, 14 grudnia 2011 r. Akt powołania i statut WCTT Centrum powołano 23 marca 1995 r. WCTT jest pierwszym

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 oraz wsparcie dla Turystyki z programu COSME. 25 czerwca 2015 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 oraz wsparcie dla Turystyki z programu COSME. 25 czerwca 2015 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 oraz wsparcie dla Turystyki z programu COSME 25 czerwca 2015 r. Wsparcie pozafinansowe i instrumenty finansowe 2014-2020 1. Poziom krajowy: programy

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa podczas XIV Forum Edukacyjnego dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Konferencja prasowa podczas XIV Forum Edukacyjnego dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2014 Bożena Lublińska Kasprzak Prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Konferencja prasowa podczas XIV Forum Edukacyjnego dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw Warszawa, 24 czerwca 2014 r.,

Bardziej szczegółowo

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Oferta programu COSME

Oferta programu COSME EUROPEJSKIE INSTRUMENTY FINANSOWE NA RZECZ INNOWACYJNOŚCI I KONKURENCYJNOŚCI. DZIEŃ INFORMACYJNY DLA PRZEDSTAWICIELI MŚP Lublin, 21.11.2014 Oferta programu COSME Magdalena Szukała Lubelskie Centrum Transferu

Bardziej szczegółowo

VIII Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości

VIII Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości VIII Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości 3-4 marca 2010r. Targi Kielce, ul. Zakładowa 1, Kielce OFERTA DLA WYSTAWCY VIII Świętokrzyska Giełda

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE DZIAŁALNOŚCI BADAWCZO ROZWOJOWEJ PRZEZ FUNDUSZE UNIJNE. Józefów, 17 marca 2015

WSPARCIE DZIAŁALNOŚCI BADAWCZO ROZWOJOWEJ PRZEZ FUNDUSZE UNIJNE. Józefów, 17 marca 2015 WSPARCIE DZIAŁALNOŚCI BADAWCZO ROZWOJOWEJ PRZEZ FUNDUSZE UNIJNE Józefów, 17 marca 2015 Fundusze dla Polski Z budżetu polityki spójności na lata 2014-2020 Polska otrzyma 82,5 mld euro, w tym: ok. 76,9 mld

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata 2011-2020 Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

DOBRE KADRY SZANSĄ NA INNOWACJE

DOBRE KADRY SZANSĄ NA INNOWACJE KONFERENCJA: ADAPTACYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW. NAUKA DLA BIZNESU PERSPEKTYWY WSPÓŁPRACY W RAMACH PROJEKTU: DOBRE KADRY SZANSĄ NA INNOWACJE LUBLIN, 04.04.2014 R. AUTOR: AGNIESZKA PIETRZAK Człowiek najlepsza

Bardziej szczegółowo

Obszar tematyczny Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy: Rozwój sektora prywatnego i promocja eksportu MŚP

Obszar tematyczny Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy: Rozwój sektora prywatnego i promocja eksportu MŚP Obszar tematyczny Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy: Rozwój sektora prywatnego i promocja eksportu MŚP Całkowita alokacja: do 10 milionów franków szwajcarskich W danym obszarze ma zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r.

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 23 stycznia 2014 r. Założenia PO IR Najważniejsze założenia Programu: realizacja projektów B+R w konsorcjach biznesu i nauki,

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Tomasz Sokół Zastępca Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 1 na lata 2014-2020 2 Środki na wsparcie przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r.

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Innowacje i Inteligentny Rozwój Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Wsparcie innowacyjności w latach 2014-2020 W perspektywie 2014-2020 wsparcie

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Cel główny WRPO 2014+ POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI I SPÓJNOŚCI WOJEWÓDZTWA Alokacja

Bardziej szczegółowo

Możliwości wsparcia przedsiębiorców w zakresie działalności B+R oraz innowacyjnej z Programu Inteligentny Rozwój 2014-2020

Możliwości wsparcia przedsiębiorców w zakresie działalności B+R oraz innowacyjnej z Programu Inteligentny Rozwój 2014-2020 Możliwości wsparcia przedsiębiorców w zakresie działalności B+R oraz innowacyjnej z Programu Inteligentny Rozwój 2014-2020 Iwona Wendel Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju 23 września

Bardziej szczegółowo

Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim

Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim Katowice, 22.11.2013 r. Główne obszary działalności DOTACJE

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Lublin, 22 czerwca 2015 r. Wyzwanie na najbliższe lata zwiększenie poziomu zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW Marita Koszarek BSR Expertise, Politechnika Gdańska INTERIZON NAJWAŻNIEJSZE FAKTY Branża ICT: informatyka, elektronika, telekomunikacja Interizon dawniej Pomorski

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014 r. Cele PO IR Wspieranie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty aplikowania o finansowanie z Programu Inteligentny Rozwój, 2014-2020

Praktyczne aspekty aplikowania o finansowanie z Programu Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Praktyczne aspekty aplikowania o finansowanie z Programu Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata - Dyrektor Departamentu Konkurencyjności i Innowacyjności, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Lublin,

Bardziej szczegółowo

Wsparcie PARP dla Małych i Średnich przedsiębiorstw

Wsparcie PARP dla Małych i Średnich przedsiębiorstw 2015 Bożena Lublińska-Kasprzak Prezes Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Konferencja Wykorzystaj unijną szansę, czyli finansowanie UE dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw Wsparcie PARP dla Małych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ Celem Programu jest promowanie inwestycji przedsiębiorstw w badania i innowacje oraz rozwijanie powiązań i synergii między przedsiębiorstwami, ośrodkami badawczo-rozwojowymi

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP Iwona Szendel Dyrektor Zespołu Instrumentów Inwestycyjnych Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia)

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji województwa lubuskiego. Dokument przedstawia

Bardziej szczegółowo

Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego. Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020

Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego. Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020 Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020 Kraków, 08 października 2015 r. Rafał Solecki - Dyrektor Małopolskie

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacyjnych projektów badawczo-rozwojowych ze środków publicznych. Katarzyna Ślusarczyk, Project Manager EXEQ

Finansowanie innowacyjnych projektów badawczo-rozwojowych ze środków publicznych. Katarzyna Ślusarczyk, Project Manager EXEQ Finansowanie innowacyjnych projektów badawczo-rozwojowych ze środków publicznych Katarzyna Ślusarczyk, Project Manager EXEQ O nas 7 lat doświadczenia w programach europejskich i krajowych specjalizacja

Bardziej szczegółowo

Program COSME Program na rzecz Konkurencyjności Przedsiębiorstw oraz MŚP 2014-2020

Program COSME Program na rzecz Konkurencyjności Przedsiębiorstw oraz MŚP 2014-2020 2015 Monika Łuczak Departamentu Promocji Gospodarczej Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Program COSME Program na rzecz Konkurencyjności Przedsiębiorstw oraz MŚP 2014-2020 Warszawa, 21 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r.

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Cele Obserwatoriów Specjalistycznych 1. Wsparcie i usprawnienie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020

Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Warszawa, 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 MOśLIWO LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 2013 Działalno alność PARP na rzecz wspierania rozwoju i innowacyjności ci polskich przedsiębiorstw Izabela WójtowiczW Dyrektor Zespołu

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Regionalny Program Operacyjny Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 Marcin Twardokus Departament Programów Regionalnych Główny Punkt

Bardziej szczegółowo

2. OŚ PRIORYTETOWA I: WSPARCIE PROWADZENIA PRAC B+R PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA ORAZ KONSORCJA NAUKOWO-PRZEMYSŁOWE...4

2. OŚ PRIORYTETOWA I: WSPARCIE PROWADZENIA PRAC B+R PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA ORAZ KONSORCJA NAUKOWO-PRZEMYSŁOWE...4 Spis treści 1. Wstęp...3 2. OŚ PRIORYTETOWA I: WSPARCIE PROWADZENIA PRAC B+R PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA ORAZ KONSORCJA NAUKOWO-PRZEMYSŁOWE...4 3. OŚ PRIORYTETOWA II: WSPARCIE INNOWACJI W PRZEDSIĘBIORSTWACH...4

Bardziej szczegółowo

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Katowice, 24.03.2015 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje przedsiębiorczośd

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania tworzenia sieci powiązań kooperacyjnych z uwzględnieniem nowej perspektywy finansowej UE oraz źródeł krajowych

Źródła finansowania tworzenia sieci powiązań kooperacyjnych z uwzględnieniem nowej perspektywy finansowej UE oraz źródeł krajowych Źródła finansowania tworzenia sieci powiązań kooperacyjnych z uwzględnieniem nowej perspektywy finansowej UE oraz źródeł krajowych Perspektywa finansowa 2014-2020 - inteligentne specjalizacje Strategie

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Zarys wybranych programów form wsparcia MSP w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw Paweł Czyż, PARP, 2004 1. Sektorowy

Bardziej szczegółowo

Uczestnictwo europejskich MŚP w programach B+R

Uczestnictwo europejskich MŚP w programach B+R Uczestnictwo europejskich MŚP w programach B+R Oczekiwania i bariery Paweł Kaczmarek Poznański Park Naukowo-Technologiczny Fundacji UAM w Poznaniu Projekt MAPEER SME MŚP a Programy wsparcia B+R Analiza

Bardziej szczegółowo

GreenEvo Akcelerator Zielonych Technologii - rezultaty konkursu (2010-2011)

GreenEvo Akcelerator Zielonych Technologii - rezultaty konkursu (2010-2011) GreenEvo Akcelerator Zielonych Technologii - rezultaty konkursu (2010-2011) Agnieszka Kozłowska Korbicz koordynator projektu GreenEvo Forum Energia - Efekt Środowisko 25.05.2012 GreenEvo Akceleratora Zielonych

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A.

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. powstała w 1997 r. w ramach Kontraktu Regionalnego dla województwa śląskiego. W 2000 r. Agencja została włączona w Krajowy System Usług dla małych i średnich przedsiębiorstw.

Bardziej szczegółowo

Vouchery dla Przedsiębiorstw i Inicjatyw Klastrowych rozwój współpracy pomiędzy biznesem a nauką w Wielkopolsce

Vouchery dla Przedsiębiorstw i Inicjatyw Klastrowych rozwój współpracy pomiędzy biznesem a nauką w Wielkopolsce Vouchery dla Przedsiębiorstw i Inicjatyw Klastrowych rozwój współpracy pomiędzy biznesem a nauką w Wielkopolsce Grzegorz Cieśla Konferencja Efektywne zarządzanie własnością intelektualną w innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

WORTAL TRANSFERU WIEDZY

WORTAL TRANSFERU WIEDZY WORTAL TRANSFERU WIEDZY Biuro Projektu WORTAL TRANSFERU WIEDZY Wrocławska Rada Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT ul. Marsz. Józefa Piłsudskiego 74, pokój 320 tel./fax 71 347 14 18 tel. 71

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa województwa mazowieckiego 2014-2020

Polityka klastrowa województwa mazowieckiego 2014-2020 Polityka klastrowa województwa mazowieckiego 2014-2020 Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Warszawa, 1 Klastry/ inicjatywy

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Podkarpackie inteligentne specjalizacje

Podkarpackie inteligentne specjalizacje Podkarpackie inteligentne specjalizacje jako istotny czynnik wzmacniania konkurencyjności regionu. Leszek Woźniak EUROPA 2020 rozwój inteligentny, a więc rozwój gospodarki bazującej na wiedzy i innowacjach

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego 2011 Małgorzata Jelińska CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego Szczecin, 23.11.2011 r. Definicja CSR zgodnie z ISO 26000 Społeczna

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w Programie Operacyjnym Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014 2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014 2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014 2020 Założenia i oferowane możliwości wsparcia Łukasz Małecki Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Płock, 10 marca

Bardziej szczegółowo

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 1 w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 2 Fundusze zewnętrzne 2014 2020, (projekty programów operacyjnych) 1. REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Invest Expo, Katowice, 08.12.2014 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje

Bardziej szczegółowo

Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego

Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego (BSR) Katowice, 24 listopada 2014 r. Obszar programu Dania Niemcy (częściowo) Polska Litwa Łotwa Estonia Finlandia Szwecja Norwegia Rosja (częściowo,

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 1 Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 2 Stan prac wdrożeniowych System informatyczny Wytyczne i wzory dokumentów Szczegółowe opisy priorytetów Negocjacje programów operacyjnych z KE

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego. Dokument przedstawia w formie tabelarycznej szacunkową

Bardziej szczegółowo

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Rafał Rowiński, Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce Inwestycje w badania i rozwój są jednym ze sposobów wyjścia z kryzysu gospodarczego. Średni

Bardziej szczegółowo

Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP

Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP 2014 Joanna Podgórska Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP Wsparcie klastrów na poziomie krajowym i regionalnym Konferencja

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy dr inż. Zofia Pawłowska kierownik Zakładu Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy CIOP-PIB Informacja przygotowana na posiedzenie Rady Ochrony Pracy

Bardziej szczegółowo

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej (INTERREG) w latach 2014-2020

Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej (INTERREG) w latach 2014-2020 Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej (INTERREG) w latach 2014-2020 PARTNERSKIE PROJEKTY TURYSTYCZNE WNIOSKI DLA PASA NADMORSKIEGO Jak realizować projekty partnerskie z zakresu turystyki w latach

Bardziej szczegółowo