AURORA TO ZA MAŁO... W Centrach Genetycznych pracujemy nad udoskonalaniem zwierząt czystoliniowych wykorzystując wiele autorskich

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "AURORA TO ZA MAŁO... W Centrach Genetycznych pracujemy nad udoskonalaniem zwierząt czystoliniowych wykorzystując wiele autorskich"

Transkrypt

1 INFORMATOR PIC Polska Sp. z o.o. ul. Wazów 8a, Warszawa Tel: 022/ Fax: 022/ PIC SZANOWNI KLIENCI PIC POLSKA Zbliżają się Święta Bożego Narodzenia i Nowy Rok, każdy z nas będzie miał chwilę, aby odpocząć od codziennych zmartwień i bieganiny. Zachęcam dalej Państwa do wyciagnięcia długopisów, kalkulatorów i określenia gdzie jestem ze swoją hodowlą, co dalej z jej opłacalnością. Chciałbym także jeszcze raz podziękować wszystkim uczestnikom i prelegentom VI FORUM PIC w Strykowie. Mam nadzieję, że tematy które poruszaliśmy znajdą zastosowanie w codziennej działalności Państwa gospodarstw. Pragnę jeszcze raz przeprosić Wszystkich Uczestników za utrudnienia, które powstały podczas naszego spotkania. W piątym wydaniu Informatora PIC chcemy zaprezentować artykuły dotyczące tak głośnego ostatnio tematu plenności, jak i cech jakościowych tuczników, które systematycznie przyjeżdżają za naszej zachodniej granicy. Oczywiście także temat dotyczący Statusu Zdrowia na fermie oraz podpowiemy Czy warto eliminować choroby ze stada. Tym razem pozostawiam Państwa bez mojego przykładowego wyliczenia wartości współczynnika produkcji, jednakże odsyłam na przedostatnią stronę do komentarza : Opinie KLIENTÓW, gdzie jeden z naszych kolegów przedstawia swoją opinię na temat kalkulacji kosztów dotyczącą skuteczności krycia i upadków w tuczu. Składam Państwu w imieniu pracowników PIC serdeczne życzenia wszelkiej pomyślności w Nowym Roku, a czas Bożego Narodzenia niech przyniesie nam pokój i szczęście. Życzę Państwu planowania, systematyczności i konsekwencji. Andrzej Łukijańczuk W NUMERZE: Czy życie zaczyna się po 30-tce? str 2 AURORA TO ZA MAŁO... Już od dłuższego czasu dzięki systematycznemu powiększaniu grona klientów i ich produkcji, dostawy czystoliniowych zwierząt ze szczytu piramidy hodowlanej nabierały coraz większego znaczenia. W związku z tym pojawiła się także presja na skrócenie opóźnienia hodowlanego, a tym samym możliwość szybszego korzystania z postępu hodowlanego generowanego przez PIC. PIC posiada na świecie 7 centrów genetycznych. Dwa w Ameryce Północnej i Kandzie (obecnie trzy) pozostałe znajdują się w Azji i Austrii. Centrum Europejskie umieszczone we Francji z powodu niezadowalających wyników hodowlanych zostało zlikwidowane. W Centrach Genetycznych pracujemy nad udoskonalaniem zwierząt czystoliniowych wykorzystując wiele autorskich programów i patentów. Obecnie rozwijanych jest 17 różnych czystych i syntetycznych linii i dzięki temu posiadamy największy zasób genetyczny spośród wszystkich firm hodowlanych na świecie. Tak wypracowany postęp hodowlany w postaci żywych knurków, loszek lub nasienia dostarczany jest do klientów PIC na całym świecie, w tym także do Polski. Istniejące Centra Genetyczne spełniały swoje zadanie doskonale, jednakże chcąc dostosować się do szybkiego tempa rozwoju sprzedaży, a tym samym zapotrzebowania na czystoliniowe zwierzęta PIC, podjęta została decyzja o budowie kolejnego centrum badawczo hodowlanego PIC - GN APEX w stanie Południowa Dakota (USA). Budowę GN APEX rozpoczęto pod koniec kwietnia 2008 r. We wrześniu tego samego roku zakończono budowę izolatki, a w grudniu 2008 gotowe było centrum transportu. Na początku 2009 r. ukończono budowę budynków dla loch oraz stacji knurów. Pozostałe budynki zostały ukończone w połowie marca Świnie PIC kontra materiał z Niemiec i Danii str 7 Eliminacja chorób ze stada świń str 9 Zasiedlanie GN APEX rozpoczęto w październiku 2008 r. i zakończono w maju 2009 r. Zrealizowano 34 dostawy szczegółowo wyselekcjonowanych zwierząt z GN Bluegrass i 29 z GN Aurora. Całkowita liczba dostarczonych zwierząt wynosiła sztuk. W trakcie okresu kwarantanny wskaźnik śmiertelności wynosił 1,12%, a na odchowalni 0,51%, 85,7% z dostarczonych loszek zostało zakwalifikowanych do wprowadzenia do stada. Rozród został rozpoczęty w maju 2009 r. Pierwsze zwierzęta przeszły testy w październiku 2009 r., a początkowe testy potomstwa zaplanowano na luty marzec 2010 r. Wysyłkę gotowego do sprzedaży materiału hodowlanego przewidziano na marzec 2010 r. Obecnie wielkość stada loch w GN APEX wynosi sztuk, zaś GN Aurora sztuk co daje łączną liczbę loch, na których tylko w Ameryce Północnej PIC prowadzi prace hodowlane. WARTOŚĆ POSTĘPU GENETYCZNEGO Kluczowe cele zostały osiągnięte, Centrum GN APEX pracuje już w pełni swoich możliwości. Dzięki niemu PIC będzie w stanie realizować postęp hodowlany w jeszcze szybszym tempie, a dostęp do niego dzięki czystoliniowym zwierzętom został podwojony. Dzięki powiększeniu możliwości produkcyjnych i zastosowaniu nowych technologii w Centrach Genetycznych, PIC będzie określać wartość hodowlaną zużycia paszy dla każdego oferowanego knura PIC. Iwona Jońska-Stępień Aktualności/ Opinie klientów str Styczeń - 07 Kwiecień - 07 Sierpień - 07 Październik - 08 Styczeń - 08 Kwiecień - 08 Sierpień - 08 Październik - 08 Styczeń - 09 Kwiecień - 09 Sierpień - 09

2 TECHNOLOGIE CZY ŻYCIE ZACZYNA SIĘ PO TRZYDZIESTCE? rem. Jak widać będąc średniakiem hodowlanym jeżeli chodzi o EU musimy nadrobić ok. 2,5 euro/100kg WBC, tak by lewa kolumna kosztów zrównoważyła prawą przychodów a gdzie zarobek? Patrząc w czystą kartkę papieru zastanawiamy się od czego zacząć. Ja proponowałbym by po prostu zacząć od początku czyli od swoich prawdziwych kosztów. Analiza taka pozwoli Państwu poznać ewentualny potencjał drzemiący w gospodarstwie, a także jego słabe punkty, których poprawa przyniesie szybki zysk lub/i oszczędność. Dwoma podstawowymi parametrami, które większość hodowców wymienia jako te najbardziej pożądane to mięsność oraz liczbę prosiąt żywo urodzonych/lochę/rok. Czy są to jednak te najważniejsze z ekonomicznego punktu widzenia? Polecam sprawdzić na Waszej fermie poprawę współczynnika wykorzystania paszy wraz z tempem przyrostów! Podobno życie zaczyna się po trzydziestce sprawdźmy więc jak osiągnąć tą magiczną wartość, od czego zależy i czy możemy cieszyć się nią już dziś!? Od czego zależy liczba i wartość prosiąt odsadzonych od lochy/rok? Ekonomiki produkcji, Liczby prosiąt żywo urodzonych w miocie i minimalizacji martwo urodzonych, Współczynnika wyproszeń, Śmiertelności przedodsadzeniowej. Klienci PIC Niemcy Westfalia 640 loch prosiąt/lochę/rok Dolna Saksonia 200 loch prosiąt/lochę/rok Odpowiedzi na pytanie gdzie jesteśmy? Czyli jakie wyniki produkcyjne osiąga ferma w dniu dzisiejszym. Oczywiście powyższa analiza musi opierać się na prawdziwych parametrach, a najlepiej w oparciu o sumiennie prowadzony program komputerowy (nie porównuj ze sobą wyników z różnych programów!!!). Badane dane powinny pochodzić z ostatniego, pełnego roku produkcyjnego. Patrząc na te kolumny cyfr raportu pamiętaj, że wpisując nieprawdziwe, naciągane cyfry oszukujesz sam siebie! Najbardziej wiarygodna jest analiza biorąca pod uwagę dojrzałe stado w którym występują lochy w różnych cyklach i będąca odzwierciedleniem polityki remontu stada prowadzonego na fermie. Jeżeli już wiemy gdzie aktualnie jesteśmy czas przyjrzeć się kosztom i zyskom fermy. Nie ma dwóch identycznych ferm! Na każdej poszczególne wartości poczynając od tych reprodukcyjnych, a kończąc na tych tuczowych mają inną wartość ekonomiczną dla hodowcy. W przypadku podjęcia decyzji o rewolucji na fermie, czas określić czym jest dla nas poprawienie wartości składowych naszego zysku i ile to będzie nas kosztowało! Hodowcy pozostawiam decyzję, czy warto inwestować 5 zł do tucznika, by zysk z jego sprzedaży poprawić o 5 zł? W 98% przypadków moja odpowiedź brzmiałaby- nie (chyba, że inwestycja ta poprawi równocześnie inne parametry)! Jeszcze w połowie lat 60-tych wynik 14 szt. prosiąt odchowanych przez lochę/rok wydawał się wystarczający, a wartość 20 szt. parametrem nieosiągalnym. Od tego czasu zmieniło się tak wiele, średnia mięsność wzrosła o 8%, a locha odsadza ponad 10 prosiąt więcej niż w połowie ubiegłego wieku. Brzmi to niesamowicie choć tak naprawdę minęło tylko 40 lat. Ostatni okres to nie tylko poprawa wskaźników produkcyjnych ( zł/lochę/rok i oszczędność paszy nie zjedzonej przez jej potomstwo równa 2800 zł/rok), lecz także poprawa świadomości ekonomicznej związanej z zarządzaniem i nowoczesną hodowlą trzody chlewnej. Świadomość ta jednak nie pojawiła się znikąd, bo czynnikiem organizującym i popychającym trzeźwe spojrzenie był globalny rynek zmuszający hodowców do zaostrzenia ołówków i wzięcia czystej kartki papieru. Na wstępie złe wiadomości, czyli trzęsienie ziemi, tak by atmosfera później mogła narastać Prognoza dla Unii Europejskiej do 2018 roku szacuje stabilizację kosztów produkcji stukilogramowej tuszy na poziomie ok. 143 euro dla ceny rzeźnej na poziomie 141 euro 100kg WBC. Jak widać sytuacja nie wygląda optymistycznie przy dzisiejszej efektywności produkcji i rosnącej konkurencyjności krajów spoza EU, a także spadku zapotrzebowania na naszą wieprzowinę w krajach naturalnych importerach. Pierwsze tendencje możemy już zaobserwować na naszym podwórku kiedy z tradycyjnego eksportera stajemy się znaczącym jej importe- Ekonomika produkcji Każda decyzja podejmowana na fermie musi wynikać z wnikliwej analizy ekonomicznej, która powinna przebiegać w następujących etapach: Znając nasze koszty i punkt wyjściowy czas zadać sobie pytanie dokąd idziemy? Ferma jest jak beczka i tak jak ona jest ekonomicznie dobra, jak najsłabsza jej klepka. Patrząc całościowo na naszą operację proponuję wybrać taką formę porównywania ekonomicznie ważnych dla nas cech, by były one porównywalne. Gospodarstwa w zależności od systemu produkcyjnego mogą przeliczać je na tucznika, lochę, sprzedanego warchlaka. Coraz częściej jednak wartością referencyjną staje się 100kg WBC sprzedane do zakładów mięsnych lub/i przeliczone na kojec porodowy znajdujący się na fermie. Mając już świadomość naszego celu należy znaleźć na fermie najsłabszą klepkę czyli tą wartość, której poprawa da fermie największy przychód przy najniższych poniesionych kosztach.

3 Aby uzyskać zakładaną poprawę musimy ustalić realne i możliwe do osiągnięcia cele, tak by krok po kroku cieszyć się sukcesami, a nie zniechęcać! Jak widać samo pojawienie się dodatkowych prosiąt na porodówce nie jest równoznaczne ze znaczną poprawą liczby prosiąt odsadzonych/lochę/rok, a nakład pracy może być niewspółmierny do poniesionych kosztów. Zapytacie jednak Należy wziąć pod uwagę wydłużenie laktacji u loch po pierwszym wyproszeniu do dni. Monitorować czynnik ludzki, stres na Czy wiecie jak policzyć wartość podstawowych cech na fermie i co na nie wpływa? Bardzo często hodowcy wstydzą się nieznajomości tych wartości, więc dla tych, którzy boją się zapytać - parę parametrów, które weźmiemy pod uwagę w tym opracowaniu. Postaram się równocześnie zwrócić uwagę na elementy składowe, by pomóc rozpoznać cechy najbardziej dla Państwa istotne. Liczba prosiąt żywo urodzonych Jak widać współczynnik wyproszeń jest bardzo silnym parametrem określaśmiertelność 5% Tabela 1 wsp. wypr. Parametr ten dla wszystkich pytanych ma oczywisty wpływ na liczbę prosiąt odsadzonych od lochy, jednak matematycznie i w realnym życiu nie zawsze! Należy zawsze pamiętać, że % prosiąt martwo urodzonych najczęściej rośnie wraz z wzrostem ilości prosiąt żywo urodzonych jak również z wiekiem lochy. Reasumując, maksymalizując liczbę prosiąt żywo urodzonych musimy wziąć pod uwagę utrzymanie parametru martwo urodzone (lub jego obniżenie) i śmiertelności przedodsadzeniowej na niskim poziomie, równocześnie pamiętając o strukturze swojego stada. 1 prosię extra/miot = 1 prosię x 2,2 (wsp. wypr.) x 0,85 (śmiertelność) = 1,87 1,87 x 150 zł (wartość prosięcia) = 280,5 zł 280,5 zł / 24 = 11,7 zł / tucznika jak zwiększyć liczbę prosiąt żywo urodzonych/lochę/rok? Odpowiedź jest złożona rozpoczyna się i kończy na najważniejszym czynniku profesjonalnie przygotowanej i oddanej fermie obsłudze! Na co jednak szczególnie warto zwrócić uwagę? prosiąt urodzonych/lochę/miot prosiąt odsadzonych/lochę/rok 1,9 14,4 16,2 18,1 19,9 21,7 23,5 25,3 27,1 2,0 15,2 17,1 19,0 20,9 22,8 24,7 26,6 28,5 2,1 16,0 18,0 20,0 21,9 23,9 25,9 27,9 29,9 2,2 16,7 18,8 20,9 23,0 25,1 27,2 29,3 31,4 2,3 17,5 19,7 21,9 24,0 26,2 28,4 30,6 32,8 2,4 18,2 20,5 22,8 25,1 27,4 29,6 31,9 34,2 2,5 19,0 21,4 23,8 26,1 28,5 30,9 33,3 35,6 2,6 19,8 22,2 24,7 27,2 29,6 32,1 34,6 37,1 Klient PIC Japonia Nakagima 480 loch - 34,13 prosiąt/lochę/rok wszystkich etapach produkcyjnych. Szczepienia zgodne z zaleceniami weterynaryjnymi. Pamiętaj o właściwym remoncie stada, a co za tym idzie prawidłowej strukturze stada (udział loch w cyklach 3-6 = 53%). Powyższe punkty dla większości z Państwa wydają się oczywiste, jednak na większości z ferm ich realizacja daleka jest od zalecanej. Co chcemy osiągnąć przestrzegając powyższe punkty? Przede wszystkim wprowadzamy do stada w pełni dojrzałą loszkę zdolną do rozrodu i maksymalizujemy jej owulację. Potem nie dopuszczamy do utraty przez nią kondycji w toku produkcji. Współczynnik wyproszeń To szacunkowa liczba wyproszeń dla lochy/stada na rok. Obecnie, gdy prosięta pozostają przy matce 28 dni osiągnięcie lepszego współczynnika niż 2,4 jest bardzo trudne i związane jest najczęściej ze skróceniem okresu odchowu. Większość hodowców osiąga wartość od 2,0 do 2,3. Współczynnik wyproszeń to także dni puste o których nie możemy zapominać, to przedłużające się okresy międzywyproszeniowe, powtórki, a także zapomniane lochy w stadzie. Nie zapominajmy też o loszkach, każda z nich po kryciu powinna stać się lochą! Rejestracja w programie dopiero loszek wyproszonych poważnie zafałszowuje całą ekonomikę produkcji fermy, a wyniki osiągane przez takiego hodowcę są nieporównywalne z innymi. Zmiana współczynnika wyproszeń. Zakładając, że będzie się rodzić tyle samo prosiąt (12 sztuk) przed i po poprawieniu współczynnika otrzymujemy: 2,1 (współczynnik przed) 2,2 (współczynnik po) = 0,1 (poprawa współczynnika wyproszeń) Proszę zwrócić uwagę, że dodatkowe prosię żywo urodzone/miot nie zawsze będzie miało tą samą wartość ekonomiczną/tucznika! Załóżmy, że współczynnik wyproszeń na fermie to 2,0, a śmiertelność na porodówce to 15% + 5% odchowalnia i tucz wartość dodatkowa prosięcia będzie wynosić ok. 10 zł/ tucznika. Wartość ta także zmaleje, jeżeli odsadzacie więcej niż 24 szt. tucznika. Klient PIC Francja De Rossivin 820 loch prosiąt/lochę/rok Aklimatyzacja i przygotowanie loszek do krycia. W przypadku własnego namnażania należy pamiętać o ich prawidłowej selekcji i odchowie (patrz materiały PIC). Krycie w wieku powyżej 210 dni, min. 140 kg (16-18 mm tł. grzb.) i nieszybciej, niż drugiej rejestrowanej rui. Pamiętaj większe loszki mogą wymagać więcej miejsca na odchowalni loszek. Właściwa kondycja loch odsadzonych (te nie spełniające minimalnych parametrów usuwamy lub przepuszczamy ruję w celu poprawy kondycji). Prawidłowa stymulacja w okresie przedrujowym (knur, pasza), właściwa detekcja rui i fachowo przeprowadzone krycie. Jakość knura/nasienia! Właściwe adekwatne do kondycji żywienie loszek /loch prośnych w okresie prośności i w okresie przedporodowym. Uważne i właściwe żywienie loszek / loch karmiących, by zmaksymalizować wagę odsadzeniową prosiąt i zminimalizować pogorszenie kondycji lochy w dniu odsadzenia. 1,2 (tyle prosiąt extra/lochę/rok) x 150 zł (wartość prosięcia) x 0,85 (śmiertelność) = 153 zł 153 zł / 24 = 6,4 zł / tucznika

4 jącym ekonomikę produkcji na fermie prawie równym zwiększeniu liczby prosiąt odsadzonych od lochy o jedną sztukę/rok! Zapytacie Państwo jak poprawić współczynnik wyproszeń na fermie? Nadrzędnym wydaje się prawidłowe wprowadzenie do stada loszki i kondycja produkcyjna lochy (patrz punkty dotyczące liczby żywo urodzonych). Minimalizacja okresu, gdy locha nie jest prośna. Prawidłowa selekcja loch nie nadających się do rozrodu i szybkie usuwanie ich ze stada (pobierają paszę!) Maksymalizacja liczby loch krytych w pierwszym tygodniu po odsadzeniu (to samo dotyczy loszek wprowadzanych do stada skuteczność krycia loszek wcale nie musi być gorsza od skuteczności krycia loch!). Prawidłowa i konsekwentnie przeprowadzana detekcja prośności (USG) i szybkie podejmowanie decyzji usunąć czy kryć ponownie!? Lochy mające większe mioty zwykle rodzą mniejsze prosięta i bardziej zróżnicowane Podobny problem będziemy mieć z lochami w wysokich cyklach (pamiętaj o prawidłowej strukturze stada!). Dlatego szczególną uwagę poświęć tym grupom produkcyjnym w których loszki lub starsze lochy stanowią znaczący procent. Na masę urodzeniową prosiąt ma wpływ prawidłowe żywienie lochy w okresie prośności, a zwłaszcza w ostatnim trymestrze. Efektywny system żywienia loch po porodzie w celu maksymalizacji masy odsadzeniowej prosiąt. Ścisły program monitoringu prosiąt w celu uniknięcia przygnieceń. W przypadku dużej liczby prosiąt (także tych słabych) wdrożyć system intensywnej opieki poporodowej: temperatura, odpicie siary, sortowanie prosiąt, etapowe dosadzenia by dać szansę tym najśmiertelność 10% Tabela 2 wsp. wypr. Lochy nieprośne wchodzące do porodówek to najostrzejszy obraz zaniedbań w sektorze loch prośnych! Aborcje, a zwłaszcza te niezauważone są czynnikiem bardzo niekorzystnie wpływającym na liczbę dni pustych stada. W przypadku większych ferm monitoring loch zagubionych w stadzie tak, tak to częsty przypadek gdy znajdujemy na fermie zapomniane zwierzęta np. w kojcach szpitalnych. W przypadku programów komputerowych bardzo pomaga codzienny raport ostrzeżeń. Bardzo ważna jest wreszcie prawidłowa organizacja pracy na sektorze krycia i loch prośnych uwzględniająca prawidłowo działający system: ustawienia, przepędu i sortowania loch do kojców zbiorowych, tak by zminimalizować stres, a zmaksymalizować efektywność prac. Oczywiście oprócz powyższego zbioru punktów jest masa innych wpływających na produkcyjność stada takich jak status zdrowotny, a także upadki loch będące pośrednim lub bezpośrednim jego następstwem. Nad ostatnim czynnikiem warto przez chwilę się zatrzymać, bo intensywna selekcja loch na liczbę prosiąt urodzonych wiąże się często ze wzrostem ich podatności na nagły upadek lub konieczność wcześniejszego usunięcia ze stada. Strata ta wiąże się nie tylko z częstą utratą miotu i pogorszeniem współczynnika wyproszeń lecz również ze znaczną stratą finansową ok zł/ prosiąt urodzonych/lochę/miot prosiąt odsadzonych/lochę/rok 1,9 13,7 15,4 17,1 18,8 20,5 22,2 23,9 25,7 2,0 14,4 16,2 18,0 19,8 21,6 23,4 25,2 27,0 2,1 15,1 17,0 18,9 20,8 22,7 24,6 26,5 28,4 2,2 15,8 17,8 19,8 21,8 23,8 25,7 27,7 29,7 2,3 16,6 18,6 20,7 22,8 24,8 26,9 29,0 31,1 2,4 17,3 19,4 21,6 23,8 25,9 28,1 30,2 32,4 2,5 18,0 20,3 22,5 24,8 27,0 29,3 31,5 33,8 2,6 18,7 21,1 23,4 25,7 28,1 30,4 32,8 35,1 padłą lochę. Śmiertelność przedodsadzeniowa Znamy już wpływ współczynnika wyproszeń jak również liczby prosiąt żywo urodzonych na liczbę prosiąt odsadzonych/ lochę/rok. Pozostaje nam jednak warunek konieczny spinający klamrą nasze dotychczasowe wysiłki śmiertelność, a w szczególności śmiertelność przedodsadzeniowa. Czynnik ten limituje nasze osiągnięcia bo cóż jeżeli często rodzi nam się wiele prosiąt, jeżeli nie potrafimy ich odchować i odsadzić w dobrej Inter-Agri Ferma Zawory, Wielkopolska Stado: 860 loch PIC Średnia ze stada 30, 61 żywo urodz./lochę/rok Top 33% stada 31,81 żywo urodz./lochę/rok kondycji!? Na bardzo dużych fermach o akceptowalnej śmiertelności mówimy gdy jest niższa od 10%, jednak całkiem często spotykamy się ze śmiertelnościami zbliżającymi się do 15%. Na małych Klienci PIC USA Idaho 1500 loch prosiąt/lochę/rok Nebraska 2800 loch prosiąt/lochę/rok fermach gdzie opieka okołoporodowa i przedodsadzeniowa jest na wysokim poziomie oscyluje ona wokół 6%. Tyle procentów czas odpowiedzieć jaką ma wartość! Obniżenie śmiertelności przedodsadzeniowej o 1% Zakładamy liczbę prosiąt żywo urodzonych równą 12 sztuk. 1% (poprawa śmiert.) x 12 (żywo urodz.) x 2,2 (wsp. wypr.)= 0,26 (extra szt./lochę/ rok) 0,26 (tyle prosiąt extra/lochę/rok) x 150 zł (wartość prosięcia = 39,6 zł 39,6 zł / 24 = ok. 1,7 zł / tucznika Powyższa kalkulacja zakłada obniżenie śmiertelności o 1% - na fermach gdzie sektor porodowy jest zaniedbany zwykle mówimy o możliwości obniżenia śmiertelności przedodsadzeniowej o 3-4% czyli o zysku na poziomie ok. 5-7 zł/tucznika. Śmiertelność przedodsadzeniowa to parametr ściśle związany z szacunkiem pracowników do nowo narodzonych prosiąt i czasem im poświęcanym lecz nie tylko Musimy pamiętać, że śmiertelność ściśle skorelowana jest z wiekiem i masą prosiąt prawie 50% prosiąt tracimy w 1-3 dni po porodzie (w pierwszym tygodniu prawie 60%), a liczba prosiąt wymagających opieki wzrasta o 250% pomiędzy miotem 12,5, a 17 żywo urodzonych. Pełną analizę opieki nad prosiętami od urodzenia do odsadzenia przedstawiliśmy Państwu na III Forum PIC, jednak ze względu na jej istotność poniżej pozwolę sobie zebrać najważniejsze aspekty.

5 słabszym, Znakowanie loch agresywnych lub trudno proszących się (ew. eliminacja), znakowanie loch dobrych mamek. Troskliwa opieka i obserwacja prosiąt: stan zdrowia, przygniecenia (szybko uzupełnić jeżeli trzeba). Możliwe dodatkowe formy wyrównywania prosiąt odsadzonych: odsadzenie w przód, odsadzenie etapowe, mamki. Uwaga! Bardzo często pracownicy na sektorze porodowym wpisują wczesne upadki okołoporodowe jako prosięta martwo urodzone warto to sprawdzić! Tabelki 1,2,3 pokazują zależność liczby prosiąt żywo urodzonych od współczynnika wyproszeń przy założonej śmiertelności przedodsadzeniowej 5%, 10% oraz 15%. Jak widać mając na fermie współczynnik wyproszeń poniżej 2,2-2,3 praktycznie niemożliwe jest odsadzenie 30 prosiąt/lochę/rok! Podobnie śmiertelność na poziomie 15% poważnie utrudnia osiągnięcie tego celu. Patrząc na tabele postarajcie się Państwo odpowiedzieć na pytanie gdzie jesteście i który parametr możecie najszybciej i najtaniej poprawić Wpływ materiału hodowlanego maksymalną plenność rodziny loszek PIC biorąc także pod uwagę: liczbę sutków, śmiertelność przedodsadzeniową prosiąt, apetyt (tak ważny w sektorze porodowym), a także jakość nóg i obniżając śmiertelność produkcyjną loch. Podczas projektowania właściwego indeksu pamiętamy, by wykorzystywał on realne, lokalne (polskie) wartości produkcyjne, a także to, że locha to 50% tucznika! PIC już od ponad 45 lat jest firmą, której produkty są nieustannie doskonalone, a kierunek zmian nie jest wyznaczany przez nas lecz przez naszych klientów Wynikiem tej współpracy są nowe loszki już dostępne na polskim rynku (GP1080 oraz Camborough46), które łączą z plennością tempo przyrostu i mięsność, a także dużą liczbę sutków, czyli to o co najczęściej pytacie. Wielu z Państwa już wie, że aby osiągać na jego fermie. Następnym krokiem jest użycie dedykowanego nasienia knurów GP do namnażania własnych loszek. Dedykowany knur to taki, który oprócz wysokiego indeksu ma wysokie parametry hodowlane dla cech, które najbardziej interesują klienta i które wspólnie poprawiamy. Po kilku latach doświadczeń możemy już dziś powiedzieć, że to działa, a klienci z nami współpracujący osiągają wyniki wyróżniające ich spośród innych. Bo jak inaczej można określić poprawę ilości prosiąt żywo urodzonych z 10,9 na 13,4 szt. w okresie dwóch lat przy jednoczesnym spadku liczby prosiąt martwo urodzonych z 1,5 na 0,4 szt./miot? Gdy rozpoczynałem pracę w PIC (11 lat temu) spotykając się z hodowcami, dla których odsadzenie powyżej 10 sztuk z miotu i przekroczenie 20 prosiąt odsadzonych/lochę/miot było nie lada osiągnięciem o mięsności nikt nie mówił bo i po co, wtedy prawie nikt nie kupował tucznika na mięsność) Dzisiaj 24 sztuki prosiąt odsadzonych/lochę/rok jest czymś normalnym równocześnie Ferma Państwa Modzelewskich, Podlasie Stado: 200 loch PIC Średnia ze stada 29,86 żywo urodz./lochę/rok Top 33% stada 35,1 żywo urodz./lochę/rok śmiertelność 15% Tabela 3 wsp. wypr. bardzo dobre wyniki nie trzeba ponosić dodatkowych kosztów związanych z zakupem materiału hodowlanego równocześnie ryzykując jego prawidłowe wprowadzenie. Takim programem, już wprowadzonym przez nas w Polsce jest system wykorzystujący nasienie specjalnie wyselekcjonowanych knurów GP. W ten sposób klient uzyskuje dostęp do czterech różnych knurów prarodzicielskich, w oparciu o które wraz z przedstawicielem hodowlanym PIC może stworzyć produkt, loszkę dokładnie taką by spełniała jego cele i potrzeby. Rozpoczynamy zawsze naszą współpracę z hodowcą od przygotowania rankingu loch - ustalamy stado bazowe GP prosiąt urodzonych/lochę/miot prosiąt odsadzonych/lochę/rok 1,9 12,9 14,5 16,2 17,8 19,4 21,0 22,6 24,2 2,0 13,6 15,3 17,0 18,7 20,4 22,1 23,8 25,5 2,1 14,3 16,1 17,9 19,6 21,4 23,2 25,0 26,8 2,2 15,0 16,8 18,7 20,6 22,4 24,3 26,2 28,1 2,3 15,6 17,6 19,6 21,5 23,5 25,4 27,4 29,3 2,4 16,3 18,4 20,4 22,4 24,5 26,5 28,6 30,6 2,5 17,0 19,1 21,3 23,4 25,5 27,6 29,8 31,9 2,6 17,7 19,9 22,1 24,3 26,5 28,7 30,9 33,2 budzącym niedosyt. Dlatego od kilku lat proponujemy całą rodzinę nowych loszek Camborough, by sprostać uzasadnionym pragnieniom hodowców, by być coraz bliżej magicznej trzydziestki. Obserwujemy także już dziś miłe efekty słusznie podjętych decyzji gdy polscy klienci przekraczają liczbę prosiąt odsadzonych od lochy. Podsumowując - warto zadać pytania: Czy dużo jest ferm odsadzających 30 prosiąt/lochę/rok? Na razie nie, ale w wyniku współpracy hodowców z PIC na świecie i w Polsce ich grono systematycznie rośnie. 30 prosiąt/lochę/rok same zalety? Kluczowym wydaje się właściwy dobór i przygotowanie loszek, tak by można było go należycie wykorzystać w sektorze porodowym. Czy 30 prosiąt odsadzonych od lochy jest łatwe do osiągnięcie? Nie, wymaga synchronizacji wyników produkcyjnych i doświadczenia. Należy pamiętać, że odchów prosiąt przy maciorze wynosi min. 28 dni patrząc na współczynnik wyproszeń i wyniki, warto zerknąć czy jest on zachowany. Czy chcemy odsadzać 30 prosiąt od lochy na rok? Oczywiście tak, jednak zawsze należy wziąć pod uwagę dodatkowe koszty specjalistycznej opieki i pełną ekonomikę produkcji. Firmy hodowlane od lat wychodząc naprzeciw oczekiwaniom swoich klientów starają się dostarczać coraz plenniejszy materiał hodowlany. Najłatwiej osiągnąć ten cel prowadząc selekcję jednokierunkową, jednak tego typu podejście oprócz szybkiego postępu w selekcjonowanej cesze niestety niesie też za sobą negatywne skutki niekoniecznie pożądane na fermie. Przykładem może być: znaczny spadek masy urodzeniowej, zróżnicowanie miotu oraz tucznika, wzrost śmiertelności loch, a także wzrost prawdopodobieństwa pojawienia się także innych negatywnych cech nie branych po uwagę podczas selekcji. PIC od wielu lat konsekwentnie nie selekcjonuje zwierząt na jedną cechę, a dąży w kierunku zbalansowania ważnych cech produkcyjnych na fermie, tak by zarówno te reprodukcyjne jak i tuczowe przynosiły klientowi zdrowy zysk. Osiągamy Arkadiusz Wasiczek Kontroler Jakości Produktu PIC Polska

6 PRODUKCYJNOŚĆ, MIĘSNOŚĆ, PLENNOŚĆ RODZINA Camborough daje Ci wybór Camborough22 Produkcyjność i trwałość Camborough24 Mięsność i ekonomika produkcji. Camborough46 Tempo przyrostu i plenność. GP1080 Plenność, tempo przyrostu i wykorzystanie paszy.

7 TECHNOLOGIE CECHY SUROWCOWE ŚWIŃ PIC NA TLE MATERIAŁU POCHODZĄCEGO Z NIEMIEC I DANII W przeciągu ostatnich pięciu lat, pracownicy Katedry Oceny Produktów Zwierzęcych, przeprowadzili oceny jakości tusz i mięsa świń z różnych programów hodowlanych, tj. świń duńskich hodowanych i utrzymywanych na terenie Polski [yorkshire, landrace x yorkshire oraz duroc x yorkshire]; tuczników pochodzących z Niemiec, a poddawanych ubojowi na terenie naszego kraju [pietrain x (landrace x wielka biała niemiecka) lub (laicoma x wielka biała niemiecka)] oraz świń hybrydowych PIC [PIC337 x Camborough22]. Poniżej zaprezentowano wyniki uzyskane w trakcie realizacji naszych badań. I. Gen wrażliwości na stres (RYR1) Uzyskanie dobrej jakości mięsa przy wysokiej mięsności świń wymaga podejmowania działań w tym kierunku, począwszy od założeń hodowlanych, poprzez produkcję żywca, jego skup i transport, przygotowanie przedubojowe, ubój, właściwe wychłodzenie tusz, aż po przetwarzanie mięsa. Za szczególnie ważne uznane są czynniki genetyczne. Jednym z najistotniejszych problemów w polskiej hodowli świń jest bowiem fakt, iż ich wysoka mięsność uzyskiwana jest często poprzez wykorzystywanie w krzyżowaniu towarowym osobników obciążonych genem RYR1T, a zatem szczególnie wrażliwych na działanie czynników stresowych lecz jednocześnie wysoką, sięgającą nawet % przypadków częstością występowania wady mięsa typu PSE. Ponadto w Polsce największym problemem nie jest samo użycie knurów genetycznie wrażliwych na stres (TT) lub nosicieli tego genu (CT), lecz większym problemem jest to, że całkowicie nie znamy frekwencji tego genu w stadzie polskich loch, np. w wyniku poprawiania użytkowości rzeźnej rasy pbz znacząco podniesiono u niej frekwencję genu wrażliwości na stres. Spośród analizowanych grup tuczników Ubój tuczników PIC przy wyższej masie nie wpływa na obniżenie ich wysokiej mięsności, a wzrost grubości słoniny jest nieznaczny. PIC po knurach pietrain (Niemcy) najwyższy udział osobników obciążonych genem wrażliwości na stres (CT względem RYR1) stwierdzono u mieszańców po knurach pietrain (43,7%), co prezentuje rys. 1. Niższą frekwencję osobników obciążonych tym genem odnotowano w grupie tuczników rasy yorkshire i jej mieszańców z rasą landrace (odpowiednio 17 i 22%). Najkorzystniej w tym względzie wypadły tuczniki PIC i duroc x yorkshire, gdyż za wyjątkiem Rys. 2. Jakość tusz tuczników PIC na tle materiału pochodzącego z Niemiec i Danii 56,9 79 PIC 55,4 87,9 po knurach pietrain (Niemcy) 73,1 54,5 53 2,1 2,5 1,3 1,5 1,8 yorkshire (Dania) 99,2 yorkshire (Dania) Rys. 1. Frekwencja genotypów genu wrażliwości na stres (RYR1) u swiń PIC na tle materiału pochodzącego z Niemiec i Danii 0,8 landrace x yorkshire (Dania) duroc x yorkshire (Dania) CC - wolne od genu wrażliwości na stres, % CT - nosiciele genu wrażliwości na stres, % 73,9 landrace x yorkshire (Dania) mięsność, % m.k.t.c, kg tłuszcz śródmięśniowy, % jednego osobnika o genotypie heterozygotycznym (CT/RYR1), wszystkie wolne były od genu wrażliwości na stres warunkującego powstawanie mięsa PSE. Spośród analizowanych grup tuczników najwyższy udział osobników obciążonych genem wrażliwości na stres (CT względem RYR1) stwierdzono u mieszańców po knurach pietrain (43,7%), co prezentuje rys. 1. Niższą frekwencję osobników obciążonych tym genem odnotowano w grupie tuczników rasy yorkshire i jej mieszańców z rasą landrace (odpowiednio 17 i 22%). Najkorzystniej w tym względzie wypadły tuczniki PIC i duroc x yorkshire, gdyż za wyjątkiem jednego osobnika o genotypie heterozygotycznym (CT/RYR1), wszystkie wolne były od genu wrażliwości na stres, warunkującego powstawanie mięsa PSE. II. Jakość tusz Wymagania przetwórców wobec hodowców idą w kierunku większej masy ubojowej tucznika, przy zachowaniu wysokiej mięsności tusz, aby uzyskać maksymalny zysk z produkcji w postaci atrakcyjnego handlowo asortymentu. Najmniej korzystnie pod tym względem wypadły świnie yorkshire oraz ich mieszańce z rasą landrace i duroc, cechowały się one średnią mięsnością (zakres od 53 do 54,5%) ale uzyskaną przy niskiej masie tusz (73,1 do 80,8 kg). W praktyce zdarza się często, że ubijane są tuczniki o wyższej masie, co bezspornie obniża poubojową zawartość mięsa w tuszy, czego dobrym przykładem są wyniki uzyskane przez tuczniki pochodzące po knurach pietrain (rys. 2). Natomiast badania przeprowadzone na tucznikach hybrydowych PIC wykazały, że wysoka ich mięsność tusz jest możliwa gdy świnie te są ubijane przy optymalnej dla tucznika masie ciała 105 kg. We wcześniejszych 54 56,3 80,8 43,7 duroc x yorkshire (Dania)

8 Najszybszy... w mięsie wieprzowym, gwarantująca pożądaną jakość sensoryczną wynosi od 2 do 3%. W niniejszych badaniach kryteri tych nie spełniało mięso tuczników yorkshire i jej mieszańców z rasą landrace i duroc (zakres 1,3 do 1,8%). Natomiast optymalną zawartością tłuszczu w mięsie cechowały się tusze tuczników PIC i po knurach pietrain, jednak w przypadku tych drugich uzyskano ją przy wyższej masie tusz i nie daje gwarancji uzyskania tej zawartości tłuszczu śródmięśniowego przy niższej masie ubojowej. III. Jakość mięsa Wynagradzanie dostawców żywca wieprzowego uwzględniające i premiujące mięsność tusz znacząco wpłynęło na jakość produkowanych w Polsce świń. Te masie tusz 79 kg), za wyjątkiem jednego osobnika heterozygotycznego (CT), pozbawione były genu wrażliwości na stres (RYR1T) warunkującego powstawanie mięsa wodnistego typu PSE, a udział mięsa normalnego wynosił aż 99%. Ponadto zawartość tłuszczu śródmięśniowego była u nich optymalna gwarantująca pożądaną jakość sensoryczną mięsa. Również badania innych ośrodków naukowych w kraju potwierdzają wysoką jakość tusz i mięsa świń PIC (Instytut Przemysłu Mięsnego i Tłuszczowego i Instytut Technologii Mięsa w Poznaniu oraz Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie). W przypadku świń po knurach rasy pietrain choć cechowały się one dość wysoką mięsnością i masą tuszy przy optymalnej zawartości tłuszczu w Najkorzystniejszą jakością tuszy i mięsa spośród ocenianych grup tuczników charakteryzowały się tusze świń hybrydowych PIC. badaniach własnych na tucznikach PIC stwierdziliśmy, że tusze nie różniły się istotnie w mięsności oraz przydatności technologicznej mięsa w zależności od ich masy, co wskazuje, że ubój tuczników PIC przy wyższej masie nie wpływa na obniżenie ich wysokiej mięsności, a wzrost grubości słoniny jest nieznaczny. Jest to bardzo korzystna cecha dla hodowców w czasach niestabilnej sytuacji na rynku wieprzowym. Przy chwilowym spadku cen żywca wieprzowego hodowca może przez kilkanaście dni przedłużyć tucz tuczników bez ryzyka spadku ich mięsności i wzrostu otłuszczenia. Zawartość tłuszczu śródmięśniowego w mięsie ma wpływ na soczystość, smakowitość i kruchość mięsa oraz intensywność i pożądalność jego zapachu. Uważa się, że optymalna jego zawartość korzystne dla przemysłu tendencje konfrontowane są jednocześnie z opinią, iż poprawie mięsności tusz towarzyszy jednak pogarszanie jakości mięsa i zwiększanie częstości występowania mięsa wodnistego typu PSE. Te stwierdzenie nie znajduje potwierdzenia w przypadku tusz tuczników PIC, gdyż cechowały się one najwyższą mięsnością przy najniższym udziale mięsa wadliwego typu PSE w stosunku do pozostałych ocenianych grup tuczników (rys. 3). Stwierdzenie, że wyższej mięsności towarzyszy pogorszenie jakości mięsa znajduje potwierdzenie w przypadku innych analizowanych grup świń. U tuczników po knurach rasy pietrain przy mięsności 55,4% udział mięsa PSE wynosił 17%, u rasy yorkshire przy mięsności 54,5% PSE stanowiło 8%, u mieszańców landrace x yorkshire mięsność tusz wynosiła 53%, a udział mięsa PSE 6%. IV. Podsumowanie Najkorzystniejszą jakością tuszy i mięsa spośród ocenianych grup tuczników charakteryzowały się tusze świń hybrydowych PIC (pochodzące z krzyżowania knurów PIC337 z lochami Camborough22). Cechowały się one najwyższą mięsnością (blisko 57% przy średniej Rys. 3. Frekwencja klas mięsa u świń PIC na tle materiału z Niemiec i Danii 99 PIC po knurach pietrain (Niemcy) 92 yorkshire (Dania) landrace x yorkshire (Dania) normalne, % wodniste typu PSE, % duroc x yorkshire (Dania) mięsie to wysoka frekwencja osobników obciążonych genem wrażliwości na stres (43,7%) mogła wpłynąć na stwierdzony wysoki udział tusz z mięsem wadliwym typu PSE (17%). Natomiast u tuczników rasy yorkshire i jej mieszańcach z rasą landrace, za wyjątkiem mieszańców duroc x yorkshire, charakteryzowały się dosyć wysoką frekwencją osobników obciążonych genem wrażliwości na stres (17-22%) i udziałem mięsa wodnistego typu PSE w zakresie 6-8% przy mięsności 53-54,5% stwierdzonej jednak przy niskiej masie tusz. Uzyskane rezultaty wskazują na potrzebę prowadzenia dalszych prac selekcyjnych w kierunku całkowitej eliminacji genu wrażliwości na stres u ras pietrain, landrace i yorkshire w celu ograniczenia występowania mięsa PSE. Reasumując, parametry tuczników w Polsce zbliżają się do średnich europejskich, a wielu hodowców jest nawet lepszych. Mięsność dochodzi do pułapu poprawy jej opłacalności, a następnym ważnym krokiem dla polskich hodowców będzie poprawa ekonomiki produkcji i jakości mięsa. Hodowcy trzody chlewnej w Polsce mają do wyboru krajowy materiał genetyczny, który jest gorszy, a zarazem tańszy lub lepszy zagraniczny, ale droższy. Tylko hodowcy i producenci trzody chlewnej kupujący sprawdzony materiał hodowlany mają większą szansę obniżenia kosztów produkcji oraz poprawę jakości i wydajności. Obniżenie kosztów produkcji trzody chlewnej przy równoczesnej poprawie jakości uzyskiwanego mięsa pozwoli na obniżenie cen detalicznych. Dr inż. Artur Rybarczyk Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie

9 ZDROWIE CZY WARTO I CZY SĄ MOŻLIWOŚCI ELIMINACJI WYBRANYCH CHORÓB ZE STADA ŚWIŃ? Wiele krajowych stad świń, szczególnie o zamkniętym cyklu produkcji, tych prowadzących bardziej i tych mniej intensywny chów trzody chlewnej boryka się na co dzień z różnymi problemami zdrowotnymi. Oczywistym tego skutkiem są nie zadawalające efekty produkcyjne fermy, a co za tym idzie opłacalność produkcji świń w takich warunkach wyraźnie spada. Składają się na to m.in. takie czynniki jak: zwiększona zachorowalność i śmiertelność zwierząt w różnym wieku, zwiększone zużycie paszy, mniejsze przyrosty, a w konsekwencji większe zagęszczenie fermy, duże wydatki na usługi weterynaryjne oraz leki, w tym antybiotyki i/lub szczepionki. W tej sytuacji wielu hodowców/producentów jest zainteresowanych poprawą statusu zdrowotnego w swoich obiektach nie poprzez zwiększenie, i tak już niemałych nakładów na weterynarię, ale poprzez zmianę technologii produkcji lub zmianę jej organizacji, co w efekcie może przynieść poprawę, a nawet doprowadzić do całkowitego usunięcia choroby ze stada. Korzyści wynikające ze skutecznej eliminacji określonych chorób ze stada są oczywiste. Poniżej przedstawione są tylko niektóre z nich: - Stada świń wolne od wybranych/specyficznych chorób świń są bardziej wydajne przy jednocześnie niższych kosztach produkcji. - Zwierzęta o wysokim statusie zdrowia nie wymagają stosowania pasz leczniczych, co jest bardzo cennym warunkiem w produkcji zdrowej/ekologicznej żywności. - Niekorzystny status zdrowotny stada wpływa negatywnie na dobrostan świń. - Zła sytuacja zdrowotna w fermie wpływa demotywująco na pracowników. W stadach o wysokim statusie zdrowotnym personel ma więcej czasu na opiekę nad zwierzętami kosztem czasu spędzonego na ich leczenie. Uzyskanie świń całkowicie wolnych od pewnych zarazków nie jest możliwe. Jest cały szereg patogenów warunkowo chorobotwórczych, których na obecnym poziomie wiedzy nie da się całkowicie wyeliminować z populacji świń. Do nich należą m.in. Streptococcus suis, Haemophilus parasuis, cytomegalovirus, retrowirus, circovirus. Na przestrzeni ostatnich lat z wielu krajów europejskich i poza europejskich skutecznie wyeliminowano tzw. choroby egzotyczne w tym: pomór klasyczny świń, pryszczycę, chorobę Aujeszkyego. Ponadto wiele ferm udało się całkowicie uwolnić od chorób o negatywnym znaczeniu ekonomicznym dla produkcji świń. W grupie tej wymienić należy: - PRRS, - Mycoplasma hyopneumoniae, - Actinobacillus pleuropneumoniae, - dyzenterię świń, - ZZZN, - TGE. W tym celu stosowanych było wiele różnych metod i programów. Na początku lat sześćdziesiątych szeroko wykorzystywano metodę SPF w celu uwolnienia stad świń głównie od Mycoplasma hyopneumoniae i dyzenterii świń. Miało to szczególne znaczenie w fermach przedsiębiorstw hodowlanych. W fermach towarowych metoda ta nie znalazła jednak szerszego zastosowania ze względu na koszt oraz często nie satysfakcjonujące wyniki. Na początku lat dziewięćdziesiątych opracowano i wdrożono do praktyki z dużym powodzeniem inne metody uwalniania stad funkcjonujących od takich zakażeń/chorób jak Mycoplasma hyopneumoniae, ZZZN, dyzenteria świń, czy pleuropneumonia. Są to techniki wczesnego odsadzania wraz z segregacją, które w literaturze znane są pod nazwą MEW medicated early weaning; MMEW modified medicated early weaning, czy Isowean. Warto dodać, że metody te, opracowane w PIC, uzyskały patent i mają zastrzeżony znak. Powody, dla których dotychczasowe próby eliminacji wybranych chorób ze stad nie zawsze były satysfakcjonujące są następujące: - W procesie potwierdzania statusu zdrowia opierano się przede wszystkim na objawach klinicznych i zmianach anatomopatologicznych; nie koncentrowano się na identyfikacji zarazków, odpowiedzialnych za wystąpienie choroby. - Nie uwzględniano lokalizacji stada uwalnianego; bliskie sąsiedztwo ferm o niskim statusie zdrowotnym stanowiło ryzyko ponownej infekcji. - Stosowano programy eliminacji w stosunku do patogenów, których etiopatogeneza i epidemiologia nie były dobrze poznane. - Doświadczenia i wyniki badań uzyskane na małej liczbie świń wdrażano do ferm o dużej skali produkcji. W procesie eradykacji choroby należy uwzględnić nie tylko dany obiekt/fermę, ale ocenić dokładnie sytuację epizootyczną, w danym zakresie, w całym regionie, szczególnie w rejonie o dużej koncentracji świń. Najlepiej o tym świadczą doświadczenia wielu krajów europejskich w zakresie zwalczania choroby Aujeszkyego. Objęcie programem zwalczania całego regionu minimalizuje ryzyko zakażeń z sąsiednich ferm. Inne metody eliminacji chorób świń ze stada do zastosowania w praktyce: Korzyści wynikające ze skutecznej eliminacji określonych chorób ze stada są oczywiste. 1. Aklimatyzacja loszek Aklimatyzacja loszek nie jest sama w sobie metodą eliminacji choroby ze stada, ale okazała się być ważnym pierwszym krokiem w kierunku przygotowania stada loch do procesu eradykacji choroby. Jest narzędziem w celu podniesienia poziomu odporności stada, uniemożliwiając tym samym namnażanie zarazka w populacji loch. Ten sposób postępowania z dobrym skutkiem stosowano w eliminacji wirusa TGE oraz PRRS. 2. Częściowa depopulacja Podstawowym warunkiem tej metody jest odsadzanie prosiąt w wieku ok. 3 tyg. i umieszczanie ich w pomieszczeniach/ budynkach zlokalizowanych poza fermą pochodzenia. W międzyczasie pomieszczenia/budynki warchlakarni jak również sektora tuczu powinny być całkowicie zdepopulowane, najlepiej jednorazowo lub poszczególne sektory w sposób sekwencyjny, a następnie dokładnie umyte i wydezynfekowane. Nowo wprowadzane prosięta powinny być umieszczane w odpowiednich sektorach w taki sposób, aby nie doszło do ich bezpośredniego kontaktu ze zwierzętami, które pozostały na fermie. Obserwacje własne jak również szereg doświadczeń uzyskanych zarówno w Polsce jak i w innych krajach dowodzą, że metodę tę skutecznie stosowano w eliminacji wirusa PRRS z małych stabilnych stad. Dobre efekty uzyskiwano też w przypadku eliminacji Mycoplasma hyopneumoniae poprzez depopulację wszystkich świń młodszych niż 10 miesięcy. Pozostałym zaś podawano skuteczny antybiotyk.

10 3. Całkowita depopulacja Całkowitą depopulację zaczęto stosować pod koniec lat osiemdziesiątych w Stanach Zjednoczonych w celu eliminacji Actinobacillus pleuropneumoniae i choroby Aujeszkyego. Jest to niewątpliwie najbardziej skuteczna metoda, choć jednocześnie bardzo kosztowna. W praktyce niejednokrotnie jej szersze stosowanie ograniczone było z jednej strony ekonomicznie (brak produkcji przez pewien okres czasu, a więc i stałego dopływu pieniędzy), z drugiej zaś dostępnością świń o wysokim statusie zdrowia w celu ponownego zasiedlenia stada. Obecnie problem ten traci na znaczeniu z uwagi na dostępność świń o wysokim statusie zdrowotnym (np. PIC dysponuje zwierzętami wolnymi od PRRS, Mycoplasma hyopneumoniae i wielu innych ważnych ekonomicznie chorób). Zastosowanie odpowiednich innych rozwiązań (np. krycie poza fermą) wpływa wyraźnie na zmniejszenie negatywnych skutków ekonomicznych przedsięwzięcia. 4. Badania diagnostyczne wraz z usuwaniem świń zakażonych poza fermę Metodę tę z powodzeniem wykorzystywano w eliminacji pewnych chorób świń, w tym choroby Aujeszkyego. Z różnym skutkiem próbowano jej stosowania w eliminacji wirusa PRRS. Ograniczeniem tej metody jest czułość używanych testów diagnostycznych. Pomimo niewątpliwych zalet tego postępowania, w praktyce nie jest ono szeroko stosowne ze względu na duży koszt i możliwość wykorzystania innych, nie mniej efektywnych, a tańszych programów szczególnie w fermach towarowych. 5. Zamknięcie stada Jest to stosunkowo nowy sposób postępowania, polegający na zamknięciu Zdrowa genetyka przynosi korzyści. NIE WCHODZIĆ NO ENTRY W ciągu ostatnich 12 miesięcy PIC Polska w ramach kontroli zdrowia stad namnażających, dla zwiększenia bezpieczeństwa swoich klientów, sfinansowała badania laboratoryjne surowic, w kierunku wielu ważnych chorób świń. Jak Ty chronisz swoje stado? A jak Ciebie chroni Twój dostawca? W procesie eradykacji chorób należy uwzględnić także otoczenie fermy Ferma Objęta Programem Ochrony Zdrowia Health Control Program stada (na okres min. 4 miesięcy, czym dłużej tym lepiej) dla nowo wprowadzanych loszek remontowych. Metodę tę z powodzeniem stosuje się w eradykacji wirusa PRRS, nawet ze stad liczących kilka tysięcy loch. Postępowanie takie jest godne polecenia szczególnie w fermach o wysokim potencjale genetycznym oraz w obiektach, gdzie warunki bioasekuracji są na wysokim poziomie. 6. Wczesne odsadzanie prosiąt wraz z segregacją Wykazano wielokrotnie, że odsadzanie prosiąt w wieku 5 dni do dobrze izolowanych od świń dorosłych pomieszczeń pozwalało na ich uwolnienie od zakażenia nie tylko Mycoplasma hyopneumoniae, ale nawet Actinobacillus pleuropneumoniae. Metoda ta jest przydatna w tworzeniu nowych stad, szczególnie gdy istnieje potrzeba zachowania wartościowego materiału genetycznego. Nie ma natomiast większego zastosowania w eliminacji zarazka ze stad już funkcjonujących. Do praktycznego zastosowania tej metody wykorzystano fakt, że lochy w trakcie swojego pobytu na fermie nabywają silną odporność przeciwzakaźną przeciwko większości bytujących enzootycznie w danym obiekcie czynnikom infekcyjnym. Odporność ta przekazywana jest wraz z siarą i częściowo mlekiem nowo narodzonym prosiętom. Dodatkowo wysoki poziom odporności doprowadza do samoeliminacji z organizmów loch niektórych czynników zakaźnych, atakujących młode świnie. Do nich zaliczyć należy m.in. Mycoplasma hyopneumoniae. Powyższe fakty powodują, że: 1. lochy przestają być siewcami wielu czynników zakaźnych; 2. prosięta ssące przy lochach są silnie chronione przed zakażeniem. W konsekwencji powoduje to, że w większości przypadków prosięta ulegają zakażeniu dopiero po odsadzeniu, kiedy zaznacza się wyraźny spadek odporności biernej, nabytej z siarą i/lub mlekiem. Powracając do pytania: czy warto i czy są możliwości eliminacji ważnych patogenów/chorób ze stada? Bez wątpienia odpowiedź jest tylko jedna tak! Potrzeba jedynie więcej obserwacji i badań w celu lepszego zrozumienia pewnych zawiłości w tym zakresie, jednak podstawowe metody i programy postępowania są znane i czekają na wdrożenie do praktyki. Zdrowy zysk! Dr hab. Kazimierz Tarasiuk Główny Lekarz Weterynarii PIC Polska i Europa Centralna

11 AKTUALNOŚCI * W dniu 18 listopada 2009 r. odbyło się VI Forum PIC. Dyskutowano na temat obecnej sytuacji i prognoz dla rynku wieprzowiny na lata Omawiano także wiele praktycznych narzędzi usprawniających podejmowanie decyzji i wydajności na fermach trzody chlewnej. Poruszane tematy spotkały się z dużym zainteresowaniem. Wśród uczestników VI Forum PIC rozlosowaliśmy nagrody w postaci Nasienia GP knurów PIC. Zachęcamy Państwa do odwiedzenia strony gdzie znajdziecie Państwo komplet prezentacji - tematów omawianych na VI Forum. Mamy nadzieję, iż w przyszłości tematy, które będziemy poruszać, skłonią Państwa do uczestnictwa w spotkaniach organizowanych przez PIC Polska. Zwracamy się z prośbą o przekazanie nam sugestii dotyczących przyszłych zagadnień, abyśmy lepiej mogli wspierać Państwa działalność. * Pierwsze loszki z gospodarstwa Pana Krzysztofa Siepietowskiego dostarczono do klientów w woj. mazowieckim. * Klienci PIC, chcą loszki Camborough 46 - jest długa, fajna, a ile ma cycków - mówi jeden z klientów PIC. * Coraz więcej knurów PIC - w bieżącym półroczu dostarczyliśmy już naszym Klientom 200 knurów. Najbardziej popularny to knur PIC 410. OPINIE KLIENTÓW W większości ferm czynnikiem limitującym produkcję są kojce porodowe (jako najdroższy element systemu). Producent mający niższa skuteczność będzie w praktyce starał się kryć nieco więcej macior, żeby zapewnić sobie pełną obsadę kojców porodowych. Zrobiłem wyliczenia (żeby były bardziej czytelne) dla różnicy skuteczności 10%. Użyłem założenia 25 p/s/y. Taka produkcja wymaga (na przykład) skuteczności 86%, 12 żywo urodzonych/miot i śmiertelność przed urodzeniem na poziomie 10%. Dla stada 200 macior liczebność macior/loszek pokrytych tygodniowo wynosiłaby średnio 10,35. W przypadku spadku skuteczności o 10% (do 76%), przy założeniu, że pozostałe parametry pozostają bez zmian, hodowca musiałby, dla zapewnienia pełnej obsady kojców porodowych (w założeniu przyjąłem, że na fermie jest 45 kojców) zwiększyć liczbę krytych sztuk do średnio 11,7 tygodniowo. W konsekwencji musiałby zwiększyć liczebność stada o około 10 sztuk. Przyjmując, że roczny koszt utrzymania maciory to 1,200 złotych, to roczne koszty produkcji wzrastają o 12,000 PLN na 10% spadku skuteczności (czyli około 1,200 na każdy 1% spadku skuteczności). Ponieważ wielkość produkcji (a więc przychód ze sprzedaży) jest taka sama, to wzrost kosztów odpowiada dokładnie spadkowi dochodu producenta. Inaczej: spadek skuteczności o 10% (z 86% na 76%) powoduje wzrost kosztów produkcji prosięcia odsadzonego o około 2,40 PLN/sztukę. Patrząc na to z innej strony, jeżeli przyjmiemy założenie, że czynnikiem limitującym jest całkowita liczba macior w stadzie (bo na rozrodzie-ciąży nie zmieści się dodatkowa liczba macior), to będziemy mieli oczywiście do czynienia ze spadkiem produkcji (w więc i dochodu rolnika bo koszty będą ± takie same). Wg. moich szacunków spadek skuteczności o 10% spowodowałby zmniejszenie liczby wyprodukowanych prosiąt o około 250 sztuk (czyli o 25 na każdy 1% spadku skuteczności). Wówczas utracony dochód byłby faktycznie dużo większy 250 x 130,00 PLN to 32,500 PLN (na 10% - czyli 3,250 PLN na 1% spadku skuteczności). W przypadku wyliczenia kosztów 1% upadków na tuczu metoda uproszczona jest (prawie) w pełni dokładna. Brakowałoby mi w niej tylko jednego słowa że jest to maksymalny koszt 1% upadków. Podane wyliczenie w praktyce oddawałoby sytuację, kiedy ten 1% pada tuż przed sprzedażą do uboju. W rzeczywistości można przyjąć, że zwierzęta padają równomiernie w całym okresie tuczu. To również przybliżenie, ale wydaje się dość trafne (często są to dwie górki mniej więcej w ¼ i ¾ okresu tuczu na skutek stresu po wsadzie na tucz i spadku odporności poszczepiennej ok. 80kg). Należałoby więc od podanej kwoty odjąć mniej więcej 50% kosztów tuczu tego 1%. Ale tutaj, w stosunku do całości poniesionej straty, nie jest to wartość aż tak duża. Myślę, że wyliczenie strat w tuczu jest zawyżone o jakieś 10-15% (około złotych na każdą padłą sztukę). Czyli w tym przypadku metoda uproszczona ma sens. Pol-Lean Sp. z o.o. Jarosław Szurko Aby dokonać właściwego doboru produktów, skontaktuj się z Przedstawicielem PIC: Nasienie można zamówić w Stacjach: Polska północno-zachodnia: Bronisław Breninek tel.: Polska półonocna i centralna: Adam Bieliński tel Polska południowo-zachodnia: Lech Wieszczeczyński tel.: BB LW AB KF JB PIC Skotniki tel.: WetRol tel.: Polska południowo-wschodnia: Jakub Baltaziak tel.: Polska półonocno-wschodnia: Krzysztof Fil tel

12 Wesołych Świąt życzą pracownicy PIC Polska

Metody i rezultaty pracy w celu podnoszenia wydajności stad matecznych

Metody i rezultaty pracy w celu podnoszenia wydajności stad matecznych Metody i rezultaty pracy w celu podnoszenia wydajności stad matecznych Renata Grudzińska Poldanor S.A. Prowadzenie ewidencji przebiegu produkcji pozwala na dogłębną analizę wyników. Posiadanie informacji

Bardziej szczegółowo

PIC Polska rekomendacje weterynaryjne

PIC Polska rekomendacje weterynaryjne Choroby a Ekonomia Około 65% stad w Polsce jest zakażonych wirusem PRRS, a ponad 95% Mycoplasma hyopneumoniae (Mhp). Choroby układu oddechowego, zwłaszcza o charakterze przewlekłym, są dziś główną przyczyną

Bardziej szczegółowo

Rynek Francuski. Claude Grenier dyrektor PIC France 27.04. 7.04.2006

Rynek Francuski. Claude Grenier dyrektor PIC France 27.04. 7.04.2006 Rynek Francuski Jak dostosować genetykę PIC? Claude Grenier dyrektor PIC France 27.04. 7.04.2006 Program Prezentacji 1. Charakterystyka rynku francuskiego 2. Oferta francuskiej genetyki 3. Krajowe osiągnięcia,

Bardziej szczegółowo

JAK ŻYWIĆ LOCHY, ŻEBY MIEĆ WYRÓWNANE PROSIĘTA I WYSOKIE WAGI ODSADZENIOWE. Przemysław Sawoński Mateusz Mik Wipasz S.A.

JAK ŻYWIĆ LOCHY, ŻEBY MIEĆ WYRÓWNANE PROSIĘTA I WYSOKIE WAGI ODSADZENIOWE. Przemysław Sawoński Mateusz Mik Wipasz S.A. JAK ŻYWIĆ LOCHY, ŻEBY MIEĆ WYRÓWNANE PROSIĘTA I WYSOKIE WAGI ODSADZENIOWE Przemysław Sawoński Mateusz Mik Wipasz S.A. Trochę statystki lochy 1 MLN, tuczniki od lochy 15 szt. 220 tyś podmiotów produkujących

Bardziej szczegółowo

BYDŁO Rozdział 1 Znaczenie chowu bydła Rozdział 2 Pochodzenie, typy u ytkowe i rasy bydła Rozdział 3 Ocena typu i budowy bydła

BYDŁO Rozdział 1 Znaczenie chowu bydła Rozdział 2 Pochodzenie, typy u ytkowe i rasy bydła Rozdział 3 Ocena typu i budowy bydła Tytuł Produkcja zwierzęca cz. II Bydło ii trzoda chlewna Autor Red. T. Nałęcz-Tarwacka Wydawca Hortpress Rok wydania 2006 Liczba stron 332 Wymiary 145x210mm Okładka Miękka ISBN 83-89211-87-4 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Jakość tuszy oraz maksymalizacja przychodu. Mariusz Nackowski Szczyty Nowodwory i Parcewo. www.pic.com/poland

Jakość tuszy oraz maksymalizacja przychodu. Mariusz Nackowski Szczyty Nowodwory i Parcewo. www.pic.com/poland Jakość tuszy oraz maksymalizacja przychodu Mariusz Nackowski Szczyty Nowodwory i Parcewo Cel produkcji -osiągnięcie maksymalnego zysku ze swojej działalności Metoda wyprodukować dużo łatwo zbywalnego czyli

Bardziej szczegółowo

Nauczycielski Plan Dydaktyczny. Produkcja Zwierzęca klasa 3TR. Nr. Programu 321(05)/T-4,TU, SP/MENiS 2005.02.03. 2. Terminy przeprowadzania zabiegów,

Nauczycielski Plan Dydaktyczny. Produkcja Zwierzęca klasa 3TR. Nr. Programu 321(05)/T-4,TU, SP/MENiS 2005.02.03. 2. Terminy przeprowadzania zabiegów, Nauczycielski Plan Dydaktyczny Produkcja Zwierzęca klasa 3TR Nr. Programu 321(05)/T-4,TU, SP/MENiS 2005.02.03 Moduł, dział, temat Zakres treści BYDŁO c.d. 1.Zabiegi pielęgnacyjne u bydła 2.Przyczyny chorób

Bardziej szczegółowo

Przyszłość hodowli świń

Przyszłość hodowli świń Przyszłość hodowli świń Form & Farve DK. POL- Sept. 2013 Porc-Ex Breeding A/S Merkurvej 5, DK-6000 Kolding Phone +45 70 20 82 85 Fax +45 70 20 82 95 porc-ex@porc-ex.dk www.porc-ex.pl CO PAŃSTWU OFERUJE

Bardziej szczegółowo

Wybór loszki remontowej cechy za i przeciw oraz czy pierwszy miot musi być decydujący o przydatności danej sztuki do rozrodu.

Wybór loszki remontowej cechy za i przeciw oraz czy pierwszy miot musi być decydujący o przydatności danej sztuki do rozrodu. HODUJ Z GŁOWĄ ŚWINIE 5/2013 Marek Gasiński Wytwórnia Pasz LIRA w Krzywiniu Wybór loszki remontowej cechy za i przeciw oraz czy pierwszy miot musi być decydujący o przydatności danej sztuki do rozrodu.

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W GDAŃSKU

URZĄD STATYSTYCZNY W GDAŃSKU URZĄD STATYSTYCZNY W GDAŃSKU OPRACOWANIA SYGNALNE Gdańsk, marzec 2005 r. Pogłowie zwierząt gospodarskich w województwie pomorskim w grudniu 2004 r. Bydło W grudniu 2004 r. pogłowie bydła wyniosło 167,2

Bardziej szczegółowo

Warunki chowu ekologicznego FRILAND POLSKA

Warunki chowu ekologicznego FRILAND POLSKA Warunki chowu ekologicznego FRILAND POLSKA Na podstawie: Rozporządzenia Rady nr 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 roku w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych

Bardziej szczegółowo

Interpretacja wyników testów serologicznych

Interpretacja wyników testów serologicznych Interpretacja wyników testów serologicznych Dr hab. Kazimierz Tarasiuk Główny Lekarz Weterynarii PIC Polska i Europa Centralna VI FORUM PIC, Stryków, 18.11.09 Systematyczne monitorowanie statusu zdrowia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 20 grudnia 2012 r. Poz. 1440 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 6 grudnia 2012 r.

Warszawa, dnia 20 grudnia 2012 r. Poz. 1440 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 6 grudnia 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 20 grudnia 2012 r. Poz. 1440 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie wprowadzenia programu zwalczania i monitorowania choroby

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA WIEPRZOWEGO

RYNEK MIĘSA WIEPRZOWEGO MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI DEPARTAMENT RYNKÓW ROLNYCH ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ Podstawa prawna: Ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z 30 marca 2001 r. (Dz. U. z 2001

Bardziej szczegółowo

Przyczyny nieopłacalności produkcji świń w Polsce. dr Arkadiusz Dors prof. dr hab. Zygmunt Pejsak Zakład Chorób Świń PIWet-PIB

Przyczyny nieopłacalności produkcji świń w Polsce. dr Arkadiusz Dors prof. dr hab. Zygmunt Pejsak Zakład Chorób Świń PIWet-PIB Przyczyny nieopłacalności produkcji świń w Polsce dr Arkadiusz Dors prof. dr hab. Zygmunt Pejsak Zakład Chorób Świń PIWet-PIB Puławy, 20 kwietnia 2015 Produkcja mięsa na świecie w roku 2014 wyniosła 311,6

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. Cechy mięsa wieprzowego produkowanego w Systemie PQS a stereotypy dotyczące mięsa wieprzowego

Informacja prasowa. Cechy mięsa wieprzowego produkowanego w Systemie PQS a stereotypy dotyczące mięsa wieprzowego Warszawa, 25 sierpnia 2011 r. Informacja prasowa Cechy mięsa wieprzowego produkowanego w Systemie PQS a stereotypy dotyczące mięsa wieprzowego Wyjątkowa wieprzowina Głównym celem zainicjowanego przez Polski

Bardziej szczegółowo

PIC. INFORMATOR PIC Polska Sp. z o.o. ul. Wazów 8a, 01-986 Warszawa Tel: 022/ 569 57 40 Fax: 022/ 569 57 50 www.pic.com/poland, polskainfo@pic.

PIC. INFORMATOR PIC Polska Sp. z o.o. ul. Wazów 8a, 01-986 Warszawa Tel: 022/ 569 57 40 Fax: 022/ 569 57 50 www.pic.com/poland, polskainfo@pic. INFORMATOR PIC Polska Sp. z o.o. ul. Wazów 8a, 01-986 Warszawa Tel: 022/ 569 57 40 Fax: 022/ 569 57 50 www.pic.com/poland, polskainfo@pic.com PIC SZANOWNI KLIENCI PIC POLSKA Mijający rok, tak jak pewnie

Bardziej szczegółowo

POGŁOWIE ZWIERZĄT GOSPODARSKICH W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2011 R. 1

POGŁOWIE ZWIERZĄT GOSPODARSKICH W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2011 R. 1 URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU Opracowania sygnalne Data opracowania: październik 2011 Kontakt: e-mail: uspoz@stat.gov.pl tel.: 61 2798320; 61 2798325 http://www.stat.gov.pl/poznan POGŁOWIE ZWIERZĄT GOSPODARSKICH

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

PIC. INFORMATOR PIC Polska Sp. z o.o. ul. Wazów 8a, 01-986 Warszawa Tel: 022/ 569 57 40 Fax: 022/ 569 57 50 www.pic.com/poland, polskainfo@pic.

PIC. INFORMATOR PIC Polska Sp. z o.o. ul. Wazów 8a, 01-986 Warszawa Tel: 022/ 569 57 40 Fax: 022/ 569 57 50 www.pic.com/poland, polskainfo@pic. INFORMATOR PIC Polska Sp. z o.o. ul. Wazów 8a, 01-986 Warszawa Tel: 022/ 569 57 40 Fax: 022/ 569 57 50 www.pic.com/poland, polskainfo@pic.com PIC SZANOWNI KLIENCI PIC POLSKA Sytuacja rynkowa jest trudna.

Bardziej szczegółowo

Korzystna nowelizacja rozporządzenia dotyczącego programu zwalczania choroby Aujeszkyego

Korzystna nowelizacja rozporządzenia dotyczącego programu zwalczania choroby Aujeszkyego Korzystna nowelizacja rozporządzenia dotyczącego programu zwalczania choroby Aujeszkyego Zygmunt Pejsak 1, Janusz Związek 2, Andrzej Lipowski 1 z Zakładu Chorób Świń Państwowego Instytutu Weterynaryjnego

Bardziej szczegółowo

Przydatność rzeźna loszek po odchowaniu pierwszego miotu

Przydatność rzeźna loszek po odchowaniu pierwszego miotu Przydatność rzeźna loszek po odchowaniu pierwszego miotu Kierownik projektu: prof. dr hab. Wojciech Kapelański dr inż. Maria Bocian, dr inż. Jolanta Kapelańska, dr inż. Jan Dybała, dr inż. Hanna Jankowiak,

Bardziej szczegółowo

Do Starostwa Powiatowego w Wąbrzeźnie.

Do Starostwa Powiatowego w Wąbrzeźnie. PLW-9111/25/2012 Wąbrzeźno, dnia 02.05.2012 r. Do Starostwa Powiatowego w Wąbrzeźnie. Sprawozdanie o stanie bezpieczeństwa sanitarno weterynaryjnego na terenie powiatu wąbrzeskiego za rok 2011. Zadaniem

Bardziej szczegółowo

Żyto hybrydowe KWS LOCHOW w żywieniu trzody chlewnej

Żyto hybrydowe KWS LOCHOW w żywieniu trzody chlewnej Żyto hybrydowe KWS LOCHOW w żywieniu trzody chlewnej Przyczyny złej opinii o życie jako paszy dla zwierząt: 1. Wysoka zawartość alkilorezorcynoli 2. Wysoka zawartość i aktywność inhibitorów enzymów proteolitycznych

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z pracy zespołu ds. opracowania programu wsparcia sektora produkcji trzody chlewnej oraz propozycja kierunków wsparcia tego sektora

Sprawozdanie z pracy zespołu ds. opracowania programu wsparcia sektora produkcji trzody chlewnej oraz propozycja kierunków wsparcia tego sektora Sprawozdanie z pracy zespołu ds. opracowania programu wsparcia sektora produkcji trzody chlewnej oraz propozycja kierunków wsparcia tego sektora Zespół ds. opracowania programu wsparcia sektora produkcji

Bardziej szczegółowo

POGŁOWIE TRZODY CHLEWNEJ W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W LISTOPADZIE 2013 R. 1

POGŁOWIE TRZODY CHLEWNEJ W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W LISTOPADZIE 2013 R. 1 URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: kwiecień 2014 Kontakt: e mail: sekretariatuspoz@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98

Bardziej szczegółowo

Liderzy w produkcji prosiąt

Liderzy w produkcji prosiąt Liderzy w produkcji prosiąt To już finał konkursu w kategorii produkcja prosiąt. Spośród kilkudziesięciu zgłoszeń komisja konkursowa wytypowała trójkę najlepszych hodowców i producentów towarowych. Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Spojrzenie PIC na rynek producentów i przetwórców trzody chlewnej w Danii i Niemczech Czy ten sam typ tuszy / świni usatysfakcjonuje wszystkich?

Spojrzenie PIC na rynek producentów i przetwórców trzody chlewnej w Danii i Niemczech Czy ten sam typ tuszy / świni usatysfakcjonuje wszystkich? Spojrzenie PIC na rynek producentów i przetwórców trzody chlewnej w Danii i Niemczech Czy ten sam typ tuszy / świni usatysfakcjonuje wszystkich? Ronald Klont, European Pork Chain Director 7 grudnia 2006

Bardziej szczegółowo

Do Starosty Wąbrzeskiego

Do Starosty Wąbrzeskiego PLW-021/23/2014 Wąbrzeźno, dnia 11.04.2014 r. Do Starosty Wąbrzeskiego Sprawozdanie z działalności Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Wąbrzeźnie w roku 2013. Zadaniem Inspekcji Weterynaryjnej jest

Bardziej szczegółowo

PQS. Krajowy system jakości żywności

PQS. Krajowy system jakości żywności PQS Krajowy system jakości żywności Nowy sposób produkcji wieprzowiny o wysokiej jakości System Jakości Wieprzowiny PQS (Pork Quality System) jest nowoczesnym, kompleksowym i zintegrowanym sposobem produkcji

Bardziej szczegółowo

Depresja inbredowa i heterozja

Depresja inbredowa i heterozja Depresja inbredowa i heterozja Charles Darwin Dlaczego rośliny chronią się przed samozapyleniem? Doświadczenie na 57 gatunkach roślin! Samozapłodnienie obniża wigor i płodność większości z 57 gatunków

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA ORGANIZACJI PRAKTYK ZAWODOWYCH DLA STUDENTÓW I STOPNIA KIERUNKU ZOOTECHNIKA SPECJALNOŚCI HODOWLA I UŻYTKOWANIE KONI

INFORMACJA DOTYCZĄCA ORGANIZACJI PRAKTYK ZAWODOWYCH DLA STUDENTÓW I STOPNIA KIERUNKU ZOOTECHNIKA SPECJALNOŚCI HODOWLA I UŻYTKOWANIE KONI INFORMACJA DOTYCZĄCA ORGANIZACJI PRAKTYK ZAWODOWYCH DLA STUDENTÓW I STOPNIA KIERUNKU ZOOTECHNIKA SPECJALNOŚCI HODOWLA I UŻYTKOWANIE KONI 1. Praktyka zawodowa w wymiarze 8 tygodni została podzielona na

Bardziej szczegółowo

Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czerwono-białej

Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czerwono-białej 1 Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czerwono-białej Cel hodowlany Celem realizacji programu jest odtworzenie i zachowanie bydła mlecznego rasy polskiej czerwono-białej w typie dwustronnie użytkowym

Bardziej szczegółowo

Przemysłowa hodowla świń w świetle PROW 2014 2020

Przemysłowa hodowla świń w świetle PROW 2014 2020 Przemysłowa hodowla świń w świetle PROW 2014 2020 dr Jarosław Ptak PZHiPTCh POLSUS Wsparcie sektora trzody Od czasów reformacji nie było praktycznie żadnego wsparcia inwestycyjnego w modernizacje i powstawanie

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

I.1.1. Technik weterynarii 322[14]

I.1.1. Technik weterynarii 322[14] I.1.1. Technik weterynarii 322[14] Do egzaminu zostało zgłoszonych: 322 Przystąpiło łącznie: 368 przystąpiło: 354 przystąpiło: ETAP PISEMNY ETAP PRAKTYCZNY zdało: 334 (97,2%) zdało: 193 (52,6%) DYPLOM

Bardziej szczegółowo

PIC WSZYSCY CHCEMY WIĘCEJ I OD ZARAZ!

PIC WSZYSCY CHCEMY WIĘCEJ I OD ZARAZ! INFORMATOR PIC Polska Sp. z o.o. ul. Wazów 8a, 01-986 Warszawa Tel: 022/ 569 57 40 Fax: 022/ 569 57 50 www.pic.com/poland, polskainfo@pic.com PIC WSZYSCY CHCEMY WIĘCEJ I OD ZARAZ! W wielu wstępach do Informatora

Bardziej szczegółowo

Trzoda chlewna. CENTRUM HURTOWE PASZ www.chp-pasze.pl. naturalnie najlepsze. Rewolucja w żywieniu. Rewolucja w żywieniu. naturalnie najlepsze

Trzoda chlewna. CENTRUM HURTOWE PASZ www.chp-pasze.pl. naturalnie najlepsze. Rewolucja w żywieniu. Rewolucja w żywieniu. naturalnie najlepsze CENTRUM HURTOWE PASZ www.chppasze.pl Mogilno, ul. Kościuszki 38B tel. 52 3151252, 52 3548557 email: biuro@chppasze.pl sekretariat@chppasze.pl ODDZIAŁY Żnin, ul.dworcowa 10 tel 52 3020094 Gniewkowo, ul.piasta

Bardziej szczegółowo

Narzędzie do obliczania kosztów i korzyści w dziedzinie zdrowia zwierząt: koszty niepowodzenia i prewencji

Narzędzie do obliczania kosztów i korzyści w dziedzinie zdrowia zwierząt: koszty niepowodzenia i prewencji Narzędzie do obliczania kosztów i korzyści w dziedzinie zdrowia zwierząt: koszty niepowodzenia i prewencji Seminarium Zdrowie zwierząt w ekologicznym chowie bydła mlecznego w Polsce 15 marca 2016, Radom

Bardziej szczegółowo

Program nadzoru stanu zdrowia zwierząt akwakultury oparty na ocenie ryzyka

Program nadzoru stanu zdrowia zwierząt akwakultury oparty na ocenie ryzyka Załącznik do pisma GIWz.401/R-42/2010 Program nadzoru stanu zdrowia zwierząt akwakultury oparty na ocenie ryzyka - wzory i wytyczne dla hodowców zwierząt akwakultury Dla podmiotów prowadzących działalność

Bardziej szczegółowo

Transport zwierząt rzeźnych. dr inż. Krzysztof Tereszkiewicz

Transport zwierząt rzeźnych. dr inż. Krzysztof Tereszkiewicz Transport zwierząt rzeźnych dr inż. Krzysztof Tereszkiewicz Akty prawne Rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2005 z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i związanych z tym działań

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemu krok po kroku

Projektowanie systemu krok po kroku Rozdział jedenast y Projektowanie systemu krok po kroku Projektowanie systemu transakcyjnego jest ciągłym szeregiem wzajemnie powiązanych decyzji, z których każda oferuje pewien zysk i pewien koszt. Twórca

Bardziej szczegółowo

Poziomowany system ssący w systemie Plan-de-CAMpagne

Poziomowany system ssący w systemie Plan-de-CAMpagne Poziomowany system ssący w systemie Plan-de-CAMpagne Współczesne metody zarządzania produkcją jednomyślnie podkreślają zalety produkowania dokładnie tylu wyrobów, ile w danym czasie potrzebują nasi klienci.

Bardziej szczegółowo

Odchudzanie magazynu dzięki kontroli przepływów materiałów w systemie Plan de CAMpagne

Odchudzanie magazynu dzięki kontroli przepływów materiałów w systemie Plan de CAMpagne Odchudzanie magazynu dzięki kontroli przepływów materiałów w systemie Plan de CAMpagne Wstęp Jednym z powodów utraty płynności finansowej przedsiębiorstwa jest utrzymywanie zbyt wysokich poziomów zapasów,

Bardziej szczegółowo

Utrzymanie kurcząt brojlerów

Utrzymanie kurcząt brojlerów Utrzymanie kurcząt brojlerów Dobrostan jest jednym z kluczowych elementów w produkcji zwierzęcej. Zapewnienie właściwych warunków środowiskowych oraz żywieniowych jest niezbędne do osiągnięcia wysokich

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI. z dnia 31 marca 2014 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI. z dnia 31 marca 2014 r. Dz.U.2014.420 2014.10.14 zm. Dz.U.2014.1394 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 31 marca 2014 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem u dzików afrykańskiego pomoru

Bardziej szczegółowo

Akcjonariusze TIM S.A.

Akcjonariusze TIM S.A. Wrocław, 20.03.2015 r. Krzysztof Folta Prezes Zarządu TIM S.A. Akcjonariusze TIM S.A. Szanowni Państwo, Mam zaszczyt przekazać Państwu jednostkowy Raport Roczny TIM SA oraz skonsolidowany Raport Roczny

Bardziej szczegółowo

Zarząd Województwa. w Olsztynie

Zarząd Województwa. w Olsztynie Załącznik nr 1 do uchwały Zarządu ego nr 33/624/10/III z dnia 6 lipca 2010 r. Zarząd ego w Olsztynie Program upowszechniania znajomości przepisów ustawy o ochronie zwierząt wśród rolników województwa warmińskiego

Bardziej szczegółowo

OGŁASZA KONKURSY NA REALIZACJĘ OPERACJI SZKOLENIOWYCH DLA OSÓB ZATRUDNIONYCH W ROLNICTWIE

OGŁASZA KONKURSY NA REALIZACJĘ OPERACJI SZKOLENIOWYCH DLA OSÓB ZATRUDNIONYCH W ROLNICTWIE Znak sprawy: ZFS-6900-06-13 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa FAPA ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa OGŁOSZENIE O KONKURSACH VI

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZWALCZANIA GĄBCZASTEJ ENCEFALOPATII BYDŁA (BOVINE SPONGIFORM ENCEPHALOPATHY BSE)

PROGRAM ZWALCZANIA GĄBCZASTEJ ENCEFALOPATII BYDŁA (BOVINE SPONGIFORM ENCEPHALOPATHY BSE) Dziennik Ustaw Nr 71 6247 Poz. 459 Załącznik nr 2 1. Identyfikacja programu Państwo członkowskie: Rzeczpospolita Polska Choroba: Gąbczasta encefalopatia bydła (Bovine Spongiform Encephalopathy BSE) 2.

Bardziej szczegółowo

ZAKRES I METODYKA prowadzenia oceny wartości uŝytkowej drobiu, wartości hodowlanej drobiu oraz znakowania i identyfikacji ptaków

ZAKRES I METODYKA prowadzenia oceny wartości uŝytkowej drobiu, wartości hodowlanej drobiu oraz znakowania i identyfikacji ptaków Krajowa Rada Drobiarstwa Izba Gospodarcza w Warszawie ul. Czackiego 3/5, 00-043 Warszawa, tel. (0-22) 336 13 38 tel./fax (0-22) 828 23 89 e-mail: krd-ig@krd-ig.com.pl, www.krd-ig.com.pl CZŁONEK A.V.E.C.

Bardziej szczegółowo

Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Kraków, 18.05.2015 r. Renata Kucharska-Kawalec, Kazimierz Sedlak

Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Kraków, 18.05.2015 r. Renata Kucharska-Kawalec, Kazimierz Sedlak Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Kraków, 18.05.2015 r. Renata Kucharska-Kawalec, Kazimierz Sedlak Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Bo nakłady na wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 31 marca 2014 r. Poz. 420 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 31 marca 2014 r.

Warszawa, dnia 31 marca 2014 r. Poz. 420 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 31 marca 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 31 marca 2014 r. Poz. 420 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 31 marca 2014 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z

Bardziej szczegółowo

KOMISJA. L 267/54 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 14.8.2004

KOMISJA. L 267/54 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 14.8.2004 L 267/54 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 14.8.2004 KOMISJA DECYZJA KOMISJI z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie wkładu finansowego Wspólnoty w wytępienie klasycznego pomoru świń w Luksemburgu w 2003

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Inspektorat Weterynarii w Olsztynie 18 marca 2014 r.

Wojewódzki Inspektorat Weterynarii w Olsztynie 18 marca 2014 r. Wojewódzki Inspektorat Weterynarii w Olsztynie 18 marca 2014 r. Cel programów Ograniczenie rozprzestrzeniania chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych. Serotypy Salmonella objęte

Bardziej szczegółowo

Pan. Krzysztof Maćkiewicz Starosta wąbrzeski

Pan. Krzysztof Maćkiewicz Starosta wąbrzeski PLW-9111/33/2013 Wąbrzeźno, dnia 07.05.2013 r. Pan. Krzysztof Maćkiewicz Starosta wąbrzeski Sprawozdanie o stanie bezpieczeństwa sanitarno weterynaryjnego na terenie powiatu wąbrzeskiego za rok 2012. Zadaniem

Bardziej szczegółowo

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych.

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. Norma PN-EN ISO 9001:2009 System Zarządzania Jakością w usługach medycznych Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. www.isomed.pl Grzegorz Dobrakowski Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Pokrewieństwo, rodowód, chów wsobny

Pokrewieństwo, rodowód, chów wsobny Pokrewieństwo, rodowód, chów wsobny Pokrewieństwo Pokrewieństwo, z punktu widzenia genetyki, jest podobieństwem genetycznym. Im osobniki są bliżej spokrewnione, tym bardziej są podobne pod względem genetycznym.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZWALCZANIA CHOROBY AUJESZKYEGO U ŚWIŃ NA TERENIE POWIATU KŁOBUCKIEGO W ROKU 2009

PROGRAM ZWALCZANIA CHOROBY AUJESZKYEGO U ŚWIŃ NA TERENIE POWIATU KŁOBUCKIEGO W ROKU 2009 PROGRAM ZWALCZANIA CHOROBY AUJESZKYEGO U ŚWIŃ NA TERENIE POWIATU KŁOBUCKIEGO W ROKU 2009 1. Identyfikacja Programu Państwo członkowskie: Rzeczpospolita Polska Choroba: Choroba Aujeszkyego u świń Okres

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

SYLABUS PRZEDMIOTU. Założenia i cele przedmiotu

SYLABUS PRZEDMIOTU. Założenia i cele przedmiotu SYLABUS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu: TOWAROZNAWSTWO SUROWCÓW I PRODUKTÓW ZWIERZĘCYCH Katedra/Wydział: Katedra Hodowli Małych Ssaków i Surowców Zwierzęcych Wydział Hodowli i Biologii Zwierząt Kierownik

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

NOWOCZESNE, SKUTECZNE, OPŁACALNE NARZĘDZIE do zarządzania rozrodem u świń ŚWIATOWY PATENT NOWOŚĆ!

NOWOCZESNE, SKUTECZNE, OPŁACALNE NARZĘDZIE do zarządzania rozrodem u świń ŚWIATOWY PATENT NOWOŚĆ! NOWOCZESNE, SKUTECZNE, OPŁACALNE NARZĘDZIE do zarządzania rozrodem u świń ŚWIATOWY PATENT NOWOŚĆ! NOWOCZESNE, SKUTECZNE, OPŁACALNE NARZĘDZIE do zarządzania rozrodem u świń indukcja rui pierwszy na świecie

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO

ZESPÓŁ ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO POWIATOWY ZESPÓŁ ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO we Włocławku dotycząca zwalczania epizootii afrykańskiego pomoru świń (ASF) (na posiedzenie PZZK w dn. 19 lipca 2013 roku ) Opracował; Janusz Piasecki Z-ca Przewodniczącego

Bardziej szczegółowo

M. Różycki i K. Dziadek

M. Różycki i K. Dziadek Utworzenie i wykorzystanie linii świń 990 do produkcji tuczników Wiadomości Zootechniczne, R. L (2012), 3: 27 36 Utworzenie i wykorzystanie linii świń 990 do produkcji tuczników Marian Różycki, Krystian

Bardziej szczegółowo

HODUJ Z GŁOWĄ ŚWINIE 6/2013 (66) Pierwsze oproszenie

HODUJ Z GŁOWĄ ŚWINIE 6/2013 (66) Pierwsze oproszenie HODUJ Z GŁOWĄ ŚWINIE 6/2013 (66) Marek Gasiński Wytwórnia Pasz LIRA w Krzywiniu Pierwsze oproszenie W poprzednim materiale przedstawiono pokrótce wybrane zasady przygotowania młodych loszek do rozrodu.

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Pytania/pola zaznaczone (*) są obowiązkowe. Prosimy wpisać N/A w przypadku gdy pole nie dotyczy twojego przedsiębiorstwa.

ANKIETA. Pytania/pola zaznaczone (*) są obowiązkowe. Prosimy wpisać N/A w przypadku gdy pole nie dotyczy twojego przedsiębiorstwa. ANKIETA Informacje podane w niniejszej ankiecie mają charakter poufny i zostaną wykorzystane wyłącznie na potrzeby realizacji projektu TRAFOON. Analiza zawartych treści będzie pomocna w określeniu najistotniejszych

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

UMOWA TRÓJSTRONNA Nr Z/2012 kupna sprzedaży tuczników z udziałem genotypu rasy puławskiej

UMOWA TRÓJSTRONNA Nr Z/2012 kupna sprzedaży tuczników z udziałem genotypu rasy puławskiej UMOWA TRÓJSTRONNA Nr Z/2012 kupna sprzedaży tuczników z udziałem genotypu rasy puławskiej zawarta w dniu r. w. pomiędzy: 1) PRODUCENTEM Adres:., tel.:. PESEL:, seria i numer dowodu: NIP:.., podatek ryczałt/vat,

Bardziej szczegółowo

Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30

Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30 Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30 2 Liczba wyprodukowanych samochodów w 2015 r. przekroczy 600 tys. wobec ok. 580 tys. w 2014 roku - ocenił dla PAP Jakub Faryś, prezes Polskiego Związku

Bardziej szczegółowo

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE.

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE. Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE Marcin Kautsch Opracowanie dla Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego Kraków,

Bardziej szczegółowo

* NASI KLIENCI * TECHNOLOGIE * ZDROWIE* AKTUALNOŚCI *

* NASI KLIENCI * TECHNOLOGIE * ZDROWIE* AKTUALNOŚCI * INFORMATOR PIC Polska Sp. z o.o. ul. Wazów 8a, 01-986 Warszawa Tel: 022/ 569 57 40 Fax: 022/ 569 57 50 www.pic.com/poland, polskainfo@pic.com PIC * NASI KLIENCI * TECHNOLOGIE * ZDROWIE* AKTUALNOŚCI * SZANOWNI

Bardziej szczegółowo

Przemysłowa hodowla świo w świetle PROW 2014 2020. dr Jarosław Ptak PZHiPTCh POLSUS

Przemysłowa hodowla świo w świetle PROW 2014 2020. dr Jarosław Ptak PZHiPTCh POLSUS Przemysłowa hodowla świo w świetle PROW 2014 2020 dr Jarosław Ptak PZHiPTCh POLSUS Wsparcie sektora trzody Od czasów reformacji nie było praktycznie żadnego wsparcia inwestycyjnego w modernizacje i powstawanie

Bardziej szczegółowo

Rumex. Rumex SC Oferta dla wymagających

Rumex. Rumex SC Oferta dla wymagających Rumex Rumex SC Oferta dla wymagających Rumex SC Skład Olejki eteryczne Żywe kultury drożdży (Saccharomyces cerevisiae) Saponiny Rumex SC Olejki eteryczne stymulują sekrecję soków trawiennych i zwiększają

Bardziej szczegółowo

IPC. Zarządzanie ogólnie pojęte. Monitoring warunków utrzymania. Monitoring grupy zwierząt. Monitoring poszczególnych zwierząt

IPC. Zarządzanie ogólnie pojęte. Monitoring warunków utrzymania. Monitoring grupy zwierząt. Monitoring poszczególnych zwierząt IPC PROGRAM usprawniający zarządzanie stadem świń, ułatwiający optymalizację produkcji z uwzględnieniem dobrostanu zwierząt i prowadzący do rozważnego stosowania leków. IPC Zarządzanie ogólnie pojęte Monitoring

Bardziej szczegółowo

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE 1. Rozwiązywanie problemów decyzji krótkoterminowych Relacje między rozmiarami produkcji, kosztami i zyskiem wykorzystuje się w procesie badania opłacalności różnych wariantów

Bardziej szczegółowo

Jak zwiększyćzdrowotność, wydajność i dochodowość ekonomiczną stada.

Jak zwiększyćzdrowotność, wydajność i dochodowość ekonomiczną stada. Jak zwiększyćzdrowotność, wydajność i dochodowość ekonomiczną stada. Olga Piekarska - Doradca ds. produkcji 16 września, Pałac w Pakosławiu Jak zwiększyć zdrowotność, wydajność i dochodowość ekonomiczną

Bardziej szczegółowo

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r.

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych IIMieszkań kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. str. 02 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: możliwe wzrosty cen w największych polskich miastach, szczególnie

Bardziej szczegółowo

POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW INFORMACJA SYGNALNA PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna 1 PORTFEL NALEŻNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia.

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia. Opcje na GPW (II) Wbrew ogólnej opinii, inwestowanie w opcje nie musi być trudne. Na rynku tym można tworzyć strategie dla doświadczonych inwestorów, ale również dla początkujących. Najprostszym sposobem

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Wrocław, 9 kwietnia 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

PIC Polska Sp. z o.o. ul. Wazów 8a, 01-986 Warszawa Tel: 022/ 569 57 40, 0 800 337 410 Fax: 022/ 569 57 50 www.pic.com/poland, polskainfo@pic.

PIC Polska Sp. z o.o. ul. Wazów 8a, 01-986 Warszawa Tel: 022/ 569 57 40, 0 800 337 410 Fax: 022/ 569 57 50 www.pic.com/poland, polskainfo@pic. PIC PIC Polska Sp. z o.o. ul. Wazów 8a, 01-986 Warszawa Tel: 022/ 569 57 40, 0 800 337 410 Fax: 022/ 569 57 50 www.pic.com/poland, polskainfo@pic.com INFORMATOR WESOŁYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH ŻYCZĄ PRACOWNICY

Bardziej szczegółowo

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH Opracowanie: mgr inż. Dorota Bargieł-Kurowska I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji Producent, podejmując decyzję:

Bardziej szczegółowo

Region warmińsko - mazurski liderem w kształceniu polskich rolników i hodowców.

Region warmińsko - mazurski liderem w kształceniu polskich rolników i hodowców. Region warmińsko - mazurski liderem w kształceniu polskich rolników i hodowców. Polska ma szansę podbić rynki europejskie i światowe. Czym? Tym co od lat ma najlepsze rolnictwem. Instytut Badań i Innowacji

Bardziej szczegółowo

Warunki udzielania pomocy finansowej w ramach nadzwyczajnych środków wspierania rynku wieprzowiny

Warunki udzielania pomocy finansowej w ramach nadzwyczajnych środków wspierania rynku wieprzowiny Załącznik do Zarządzenia Nr 35/2014/Z Prezesa ARR z dnia 9 kwietnia 2014 r. Warunki udzielania pomocy finansowej w ramach nadzwyczajnych środków wspierania rynku wieprzowiny Agencja Rynku Rolnego Ul. Nowy

Bardziej szczegółowo

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek Z przyjemnością odpowiemy na wszystkie pytania. Prosimy o kontakt: e-mail: kontakt@mr-db.pl tel. +48 606 356 999 www.mr-db.pl MRDB Szkolenie otwarte: Launch przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów

Bardziej szczegółowo

Metodyka zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa informacji

Metodyka zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa informacji 2012 Metodyka zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa informacji Niniejszy przewodnik dostarcza praktycznych informacji związanych z wdrożeniem metodyki zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 23/2015

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 23/2015 RYNEK MIĘSA TENDENCJE CENOWE Ceny zakupu żywca W dniach 8 14.06.2015 r. zakłady mięsne w Polsce objęte monitoringiem Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej MRiRW kupowały żywiec wieprzowy

Bardziej szczegółowo

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha.

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha. UWAGI ANALITYCZNE UDZIAŁ DOCHODÓW Z DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ W DOCHODACH OGÓŁEM GOSPODARSTW DOMOWYCH W Powszechnym Spisie Rolnym w woj. dolnośląskim spisano 140,7 tys. gospodarstw domowych z użytkownikiem

Bardziej szczegółowo

Biznesplan. Budowa biznesplanu

Biznesplan. Budowa biznesplanu BIZNESPLAN Biznesplan dokument zawierający ocenę opłacalności przedsięwzięcia gospodarczego [. Sporządzany na potrzeby wewnętrzne przedsiębiorstwa, jest także narzędziem komunikacji zewnętrznej m.in. w

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,2% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Produkcja Zwierzęca klasa 4TR Nr. Programu 321(05)/T-4,TU, SP/MENiS 2005.02.03

Produkcja Zwierzęca klasa 4TR Nr. Programu 321(05)/T-4,TU, SP/MENiS 2005.02.03 Produkcja Zwierzęca klasa 4TR Nr. Programu 321(05)/T-4,TU, SP/MENiS 2005.02.03 Moduł, dział, temat Zakres treści Drób 1. Znaczenie gospodarcze chowu drobiu 1. Pochodzenie drobiu 2. Pojęcie drobiu, 3. Rodzaje

Bardziej szczegółowo

styczeń 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

styczeń 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna styczeń 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski styczeń

Bardziej szczegółowo

Etykiety energetyczne. Informacje dla sprzedawców

Etykiety energetyczne. Informacje dla sprzedawców Etykiety energetyczne. Informacje dla sprzedawców Autorzy: Anna Bogusz, Michał Pyka Fundacja na rzecz Efektywnego Wykorzystania Energii Koordynator projektu: Energy Saving Trust, United Kingdom 2015 Dlaczego

Bardziej szczegółowo