Przygotowane przez PBS Spółka z o.o. dla Ministerstwa Środowiska

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przygotowane przez PBS Spółka z o.o. dla Ministerstwa Środowiska"

Transkrypt

1 EDUKACJA DLA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU W OPINIACH NAUCZYCIELI (BADANIE JAKOŚCIOWE) DIAGNOZA SYTUACJI W ZAKRESIE REALIZACJI EDUKACJI DLA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU PRZEZ NAUCZYCIELI WYBRANYCH SZKÓŁ Przygotowane przez PBS Spółka z o.o. dla Ministerstwa Środowiska 1

2 Spis treści 1. Tło badania Cele badania Metodologia Wnioski i rekomendacje Wiedza nauczycieli na temat edukacji dla zrównoważonego rozwoju Rozumienie pojęcia zrównoważony rozwój Rozumienie edukacji dla zrównoważonego rozwoju Wiedza o EZR w Nowej Podstawie Programowej Źródła wiedzy o EZR Stosunek nauczycieli do EZR Realizacja edukacji dla zrównoważonego rozwoju EZR jako priorytetowy element misji/koncepcji pracy szkoły EZR element polityki oświatowej w doświadczeniach nauczycieli Potrzeby nauczycieli w zakresie EZR Utrudnienia w realizacji EZR Oczekiwane rodzaje wsparcia Informacja nt. skutecznych sposobów dotarcia do nauczycieli Poszukiwanie materiałów dydaktycznych Poszukiwanie informacji o możliwościach doskonalenia zawodowego Realizacja EZR a ogólne założenia pracy z uczniem ANEKS Scenariusz wywiadu grupowego Scenariusz wywiadu grupowego (dla nauczycieli realizujących specjalne projekty edukacyjne) Conclusions and recommendations

3 1. Tło badania Ministerstwo Środowiska jest jedną z kluczowych instytucji, dbających o edukację ekologiczną społeczeostwa. Ważny komponent działao w tym zakresie stanowi promocja koncepcji edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju (EZR). Ideą edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju jest dążenie do osiągnięcia równowagi pomiędzy społecznym i ekonomicznym dobrem oraz kulturą, tradycją i ochroną zasobów naturalnych Ziemi. EZR podkreśla potrzebę respektowania godności ludzkiej, poszanowania różnorodności, ochrony środowiska naturalnego i zasobów naszej planety. EZR nie skupia się wyłącznie na dostarczaniu wiedzy ale kładzie również nacisk na analizę problemów i poszukiwane możliwych rozwiązao. EZR jest procesem trwającym całe życie, od wczesnego dzieciostwa do kształcenia wyższego oraz osób dorosłych i wychodzi poza edukację formalną (szkolną). Cele nauczania EZR obejmują wiedzę, umiejętności oraz wartości. Jednym z najważniejszych partnerów Ministerstwa Środowiska w podnoszeniu świadomości społecznej w zakresie zrównoważonego rozwoju są nauczyciele. Ministerstwo Środowiska planuje przygotowanie odpowiedniej oferty wsparcia dla nauczycieli w podejmowaniu skutecznych działao w obszarze EZR. Do jej konstrukcji niezbędne jest poznanie opinii nauczycieli nt. edukacji dla zrównoważonego rozwoju (w tym rozumienie koncepcji i stosowanie jej w codziennej pracy) oraz zdiagnozowanie skutecznych ścieżek dotarcia do grupy docelowej. W celu zebrania informacji pozwalających zaplanowad skuteczne działania informacyjnoedukacyjne skierowane do nauczycieli oraz ustalid kierunek rozwoju EZR w Polsce, Ministerstwo Środowiska zleciło przeprowadzenie przedmiotowego badania jakościowego. 3

4 2. Cele badania Głównym celem badania było zdiagnozowanie sytuacji w zakresie realizacji edukacji dla zrównoważonego rozwoju przez nauczycieli wybranych szkół. Cele szczegółowe koncentrowały się na następujących obszarach: określenie sposobu rozumienia EZR przez nauczycieli pozyskanie opinii nauczycieli nt. EZR poznanie sposobów realizacji EZR poznanie potrzeb nauczycieli w zakresie EZR uzyskanie informacji nt. pożądanych form wsparcia w obszarze EZR uzyskanie informacji nt. skutecznych kanałów komunikacji z nauczycielami poznanie motywacji, którymi kierują się nauczyciele przy wyborze ofert edukacyjnych EZR jako priorytetowy element misji/koncepcji pracy szkoły EZR jako element polityki oświatowej w doświadczeniach nauczycieli 4

5 3. Metodologia Przeprowadzone badanie było badaniem jakościowym, co oznacza, że uzyskane wyniki nie są reprezentatywne dla całej populacji nauczycieli i nie podlegają ilościowym generalizacjom. Badania jakościowe opisują rzeczywistośd przez pryzmat różnorodności zjawisk, a nie częstotliwości ich występowania. W związku z tym pozwalają na eksplorację badanego zagadnienia za pomocą pogłębionych pytao typu: co, jak, dlaczego, dostarczając bogatych wniosków, wychodzących poza deklaracje respondentów. Interpretacja wyników odbywa się na podstawie systematycznej analizy nagrao i transkrypcji z wywiadów, prowadząc do wglądu, dzięki któremu zebrany materiał może byd osadzony w szerszym kontekście wiedzy psychologicznej i społecznej, nadając bezpośrednim wypowiedziom respondentów nowe znaczenia. Badanie zostało przeprowadzone metodą zogniskowanych wywiadów grupowych (FGI). Jest to jedna z najczęściej wykorzystywanych metod badao jakościowych, polegająca na prowadzonej przez moderatora dyskusji, w której uczestniczy jednocześnie kilka osób (6-8). Dyskusja prowadzona jest w oparciu o specjalnie opracowany scenariusz wywiadu, który kierunkuje sposób zadawania oraz kolejnośd pytao. Scenariusze wykorzystane do opisywanego badania prezentowane są w załącznikach: w załączniku nr 1 scenariusz wywiadu dla nauczycieli niezaangażowanych w specjalne projekty edukacyjne, poszerzony o dwa dodatkowe zagadnienia badawcze (EZR jako priorytetowy element misji/koncepcji pracy szkoły/ezr jako element polityki oświatowej w doświadczeniach nauczycieli) realizowane na czterech wybranych grupach (w dwóch szkołach publicznych oraz w dwóch szkołach prywatnych) w załączniku nr 2 scenariusz wywiadu dla nauczycieli zaangażowanych w specjalne projekty edukacyjne dotyczące tematyki EZR 5

6 Ogólny przebieg dyskusji kształtował się według poniższego schematu: 6

7 Metoda FGI wykorzystuje wewnętrzną dynamikę grupy, która polega na pozytywnym wpływie uczestników na siebie, a zwłaszcza na wzajemnym stymulowaniu się do wypowiedzi, pozwalając uzyskad pogłębiony wgląd w świat wartości, opinii i doświadczeo badanych. Jest to metoda adekwatna do badania nauczycieli, gdyż pozwala zarówno na wykorzystanie pozytywnych cech tej grupy społecznej (otwartości, komunikatywności, umiejętności dyskutowania), jak i zniwelowania jej cech specyficznych (np. przyjmowania postawy autorytarnej) poprzez zastosowanie odpowiednich technik projekcyjnych. W badaniu wykorzystano następujące techniki projekcyjne: test niedokooczonych zdao - polega na uzupełnianiu przez badanych niedokooczonych zdao opisujących jakiś przedmiot, osobę, zjawisko lub inny obiekt; bull-eye - moderator prezentuje badanym narysowaną na tablicy/arkuszu białego papieru tarczę i prosi uczestników spotkania o symboliczne umieszczenie siebie samych na tarczy, przy założeniu, że środek tarczy oznacza bycie mocno związanym z omawianą ideą/tematem, a jej kolejne okręgi oznaczają coraz chłodniejszy stosunek do przedmiotu badania; collage (kolaż) - badani wykonują samodzielnie lub w grupie, używając wycinków gazet, zdjęd, ilustracji oraz rysunków autorski kolaż, za pomocą którego wizualizują własne wyobrażenia dotyczące omawianych tematów; idealna sytuacja - badani proszeni są o wyobrażenie sobie i opisanie idealnej sytuacji oraz związanych z nią odczud; Posłużyły one zarówno do wydobycia pierwszych spontanicznych skojarzeo poszczególnych respondentów z poruszanym tematem (test niedokooczonych zdao), jak i do określenia ich stosunku emocjonalnego do omawianych zagadnieo (bull-eye). Pozwoliły również pogłębid wyrażone opinie, dotrzed do osobistych poglądów i doświadczeo trudnych do zwerbalizowania (collage), jak również do nieuświadomionych potrzeb, barier i motywacji (idealna sytuacja). Techniki projekcyjne oparte są na interdyscyplinarnej wiedzy o uwarunkowaniach zachowania człowieka i pozwalają na dotarcie do wiedzy niedeklaratywnej, intuicyjnej, odsłaniając dodatkowe czynniki wpływające na decyzje i sposób działania respondenta. Jest to szczególnie ważne w przypadku nauczycieli, u których duża częśd aktywności zawodowej ma charakter rutynowy, przez co jej poszczególne elementy są trudne do dokładnego opisania i dotarcie do nich wymaga dodatkowych, niestandardowych (innych niż pytania) bodźców. Ponadto nauczyciele są nietypowymi i wymagającymi respondentami, ponieważ z racji wykonywanego zawodu często przyjmują rolę przewodników i osób, które narzucają tok dyskusji i niechętnie przyznają się do swojej niewiedzy czy wątpliwości w obawie przed utratą dominującej pozycji. Dodatkowo nauczyciele często okazują sobie 7

8 wzajemne poparcie i nie ośmielają się kwestionowad wyrażanych przez innych opinii i przekonao, co również jest konsekwencją wykonywanego zawodu. Z tego powodu realizacja scenariusza wywiadu nie zawsze przebiegała w zamierzony sposób. Badanie przeprowadzono w 8 lokalizacjach: Gdaosk Warszawa Kraków Gorzów Wielkopolski Miasta powyżej 50 tysięcy mieszkańców Sopot Limanowa Ciechanów Nowa Sól Miasta poniżej 50 tysięcy mieszkańców Kryteria rekrutacyjne obejmowały: wielkośd miejscowości, w której uczy nauczyciel celem uwzględnienia różnic pomiędzy szkołami w dużych i małych ośrodkach, w tym na obszarach wiejskich (w dyskusji w Sopocie brali udział nauczyciele z pobliskiej szkoły wiejskiej w Karczemkach); poziom nauczania celem uwzględnienia różnic pomiędzy nauczycielami odpowiedzialnymi za różne etapy edukacji (wczesnoszkolnej (klasy I - III), podstawowej (klasy IV VI), gimnazjalnej i ponadgimnazjalnej); przedmiot nauczania celem uwzględnienia różnic pomiędzy nauczycielami przedmiotów humanistycznych i matematyczno-przyrodniczych na poziomie edukacji gimnazjalnej i ponadgimnazjalnej; podziału na przedmioty nie uwzględniono w przypadku edukacji wczesnoszkolnej, ze względu na obowiązujący w tej fazie kształcenia zintegrowany (interdyscyplinarny) charakter nauki oraz w przypadku edukacji gimnazjalnej, ze względu na ponadprzedmiotowy system oceniania finalnych umiejętności uczniów; publiczny lub niepubliczny charakter szkoły ze względu na znaczne zróżnicowanie sposobów działania obu szkół oraz wyników egzaminu gimnazjalnego i maturalnego osiąganych przez ich uczniów; 8

9 zaangażowanie w specjalne projekty edukacyjne związane z ideą EZR celem zróżnicowania doświadczeo nauczycieli i uzyskania pogłębionego wglądu nt. EZR w środowisku szkolnym; za specjalne projekty edukacyjne uznano projekty realizowane we współpracy z podmiotami spoza otoczenia szkoły, np. Polską Akcją Humanitarną i wpisujące się w cele edukacji dla zrównoważonego rozwoju (np. projekty: Szkoła Humanitarna, Szkoła Globalna działa Lokalnie ); podstawowy poziom wiedzy na temat zrównoważonego rozwoju celem pozyskania do badania nauczycieli posiadających opinię w sprawie przedmiotu badania; staż pracy nauczycieli celem pozyskania do badania nauczycieli posiadających co najmniej dwuletnie doświadczenie w pracy z uczniami; Łącznie przeprowadzono 20 FGI. W sumie w grupach dyskusyjnych uczestniczyło 118 respondentów. Dyskusje trwały od 80 do 120 minut. Badanie zrealizowano w terminie od 8 do 17 października 2012 roku. 9

10 Struktura próby: SZKOŁY PUBLICZNE 16 FGI SZKOŁY NIEPUBLICZNE 2 FGI PROJEKTY EDUKACYJNE - 2 FGI Wielkośd miejscowości Poziom nauczania miejscowośd poniżej 50 tys. mieszkaoców miejscowośd powyżej 50 tys. mieszkaoców miejscowośd powyżej 50 tys. mieszkaoców nie stanowi kryterium Nauczanie 2 FGI 2 FGI wczesnoszkolne Sopot, Limanowa Gdaosk, Kraków Szkoła podstawowa 2 FGI 2 FGI (klasy IV-VI) Gimnazjum Szkoły Sopot, Limanowa 1 FGI blok H Ciechanów 1 FGI blok MP Ciechanów 1 FGI blok H Nowa Sól Gdaosk, Kraków 1 FGI blok H Gorzów Wielkopolski 1 FGI blok MP Gorzów Wielkopolski 1 FGI blok H Warszawa 1 FGI blok H Gdaosk 1 FGI blok MP* 2 FGI z nauczycielami zaangażowanymi odpowiednio w 2 projekty edukacyjne Gdaosk, Warszawa ponadgimnazjalne 1 FGI blok MP Nowa Sól 1 FGI blok MP Warszawa Warszawa Nauczanie wczesnoszkolne szkoła podstawowa: klasy I-III Projekty edukacyjne projekty związane z ideą EZR, realizowane we współpracy z Polską Akcją Humanitarną lub inną organizacja pozarządową Blok H blok humanistyczny (język polski, historia i społeczeostwo/historia, wiedza o społeczeostwie, etyka) Blok MP blok matematyczno-przyrodniczy (przyroda/biologia, chemia, fizyka, geografia, matematyka) 10

11 4. Wnioski i rekomendacje Celem przeprowadzonego badania jakościowego była diagnoza sytuacji w zakresie realizacji edukacji dla zrównoważonego rozwoju przez nauczycieli wybranych szkół. Badanie przeprowadzono metodą zogniskowanych wywiadów grupowych. Wielkośd próby wynosiła 20 FGI (118 respondentów). Generalnie koncepcja edukacji dla zrównoważonego rozwoju jest dla nauczycieli wszystkich poziomów edukacji i rodzajów szkół niezrozumiała i wieloznaczna. Większą wiedzę formalną na jej temat mają nauczyciele szkół ponadgimnazjalnych (prywatnych i publicznych) oraz projektowych, ale nie przekłada się ona na umiejętnośd jej aplikacji. Rozumienie EZR, bez względu na poziom edukacji i rodzaj szkoły, w pierwszej kolejności odbywa się poprzez skojarzenia z ochroną środowiska. Kwestie społeczne są drugoplanowe, kwestie gospodarki, ekonomii trzecioplanowe. Jedną z najczęściej stosowanych strategii interpretacyjnych jest również definiowanie EZR poprzez szukanie skojarzeo ze słowem zrównoważony. EZR jako wyraz wartości i postaw budzi pozytywne odczucia i utożsamiana jest z częścią etosu nauczyciela. EZR jako koncepcja jest postrzegana zwłaszcza przez nauczycieli szkół ponadgimnazjalnych jako nowa ideologia Unii Europejskiej, a przez nauczycieli szkół podstawowych i gimnazjalnych jako nowomowa nie niosąca ze sobą treści jakościowo odmiennych od tego, co do tej pory było postrzegane jako promocja wartości ogólnoludzkich (dobra, szacunku, tolerancji). W nowej podstawie programowej EZR utożsamiana jest ze ścieżkami międzyprzedmiotowymi (zwłaszcza proekologiczną i zdrowotną) obecnymi w poprzedniej wersji podstawy programowej. Nauczyciele szkół podstawowych i gimnazjalnych zwracali uwagę, że pojęcie rozwoju zrównoważonego nie pojawia się w NPP dla ich poziomu edukacji. Definicje EZR konstruowane przez badanych nie uwzględniają związków przyczynowoskutkowych pomiędzy elementami wymienianymi jako jej składowe (człowiek, społeczeostwo, gospodarka, kształtowanie postaw, przekazywanie wartości), ani w wymiarze globalnym ani lokalnym. W sferze operacyjnej najczęściej sprowadzają ją do podejmowania prostych działao proekologicznych (np. zbieranie śmieci), opatrzonym faktograficznym komentarzem (np. danymi o zanieczyszczeniu powietrza). Dodatkowo przebadani nauczyciele (poza nauczycielami prywatnych szkół gimnazjalnych) nie uwzględniają w koncepcji EZR kwestii kształtowania umiejętności (stawiania i rozwiązywania problemów, podejmowania decyzji, oceny i rozumienia otaczającej rzeczywistości). 11

12 Według badanych EZR nie jest elementem formalnej i nieformalnej edukacji nauczycieli. Wszyscy respondenci podkreślają brak oferty szkoleo, które w całości byłyby poświęcone omawianemu zagadnieniu. Jednocześnie, bez względu na poziom nauczania i typ szkoły, nauczyciele nie deklarowali intencjonalnego poszukiwania tego typu kursów. Większośd badanych, zwłaszcza szkół podstawowych i gimnazjalnych, czuje się dobrze przygotowana do realizacji EZR. Jedynie nauczyciele szkół ponadgimnazjalnych nie są pewni swojej wiedzy i umiejętności. W badaniu nie ujawniły się znaczące różnice w zakresie rozumienia i realizacji EZR w zależności od wielkości miejscowości, w której znajduje się szkoła i poza opisanymi wyżej subtelnymi różnicami w poziomie nauczania, czy publicznym i prywatnym charakterem szkoły, jedynym czynnikiem, który różnicował stosunek do omawianego zagadnienia był przedmiot nauczania. EZR była koncepcją bliższą biologom (przyrodnikom), chemikom czy geografom niż matematykom i nauczycielom przedmiotów humanistycznych, głównie przez wzgląd na skojarzenia z edukacją prośrodowiskową. W nawiązaniu do przeprowadzonego badania, w planowanych działaniach edukacyjnoinformacyjnych skierowanych do nauczycieli, rekomendujemy: wyjaśnianie znaczenia słowa zrównoważony, tak aby jego konotacje nie były w subiektywnych definicjach nauczycieli sprowadzane jedynie do dosłownie rozumianej równowagi (proporcjonalności); eksponowanie w koncepcji edukacji dla zrównoważonego rozwoju kwestii zależności przyczynowo skutkowych pomiędzy różnymi obszarami zjawisk społecznych, gospodarczych, przyrodniczych z naciskiem na powiązania pomiędzy poziomem globalnym i lokalnym; eksponowanie w koncepcji edukacji dla zrównoważonego rozwoju kwestii kształtowania umiejętności, które pozwolą na samodzielną ocenę procesów zachodzących w świecie, kraju i regionie; eksponowanie w koncepcji edukacji dla zrównoważonego rozwoju kwestii wartości jako punktu wyjścia do porównywania różnych perspektyw na rozwój człowieka i społeczeostwa (co jest przeciwstawieniem obecnie dominującego w szkołach paradygmatu wpajania wartości); Komunikacja skierowana do nauczycieli powinna się charakteryzowad prostym językiem, odwołującym się do konkretnych lokalnych przykładów. Zalecamy odnoszenie komunikacji dotyczącej wyżej wymienionych obszarów do przykładów najbliższych nauczycielom i szkolnej rzeczywistości, np. 12

13 do powszechnie realizowanych akcji sprzątania świata, zbierania pieniędzy w celach charytatywnych czy promowania zdrowej żywności. Są to akcje, których obecny sposób realizacji nie komponuje się z założeniami EZR, ale pokazanie konkretnych sposobów jego modyfikacji, mogłoby pozytywnie wpłynąd na stopieo zrozumienia praktycznych implikacji EZR. Efektywnośd planowanych działao informacyjno-komunikacyjnych mogłyby podnieśd szkolenia w całości poświęcone edukacji dla zrównoważonego rozwoju. Rekomendujemy, aby były organizowane w taki sposób by nauczyciele, bezpośrednio, w działaniu, dwiczyli swoje umiejętności pracy metodą projektu, ze szczególnym naciskiem na zapoznanie ich z problematyką procesów grupowych, sposobów motywacji ucznia, kompetencji miękkich oraz stawiania celów edukacyjnych, ich osiągania oraz ewaluacji. Szkolenia powinny również obejmowad kwestię interpretacji zapisów odnoszących się do EZR w Nowej Podstawie Programowej. Nadrzędnym celem szkoleo powinno byd usamodzielnianie nauczycieli, tak aby potrafili w refleksyjny i twórczy sposób korzystad z gotowych materiałów edukacyjnych oraz samodzielnie inicjowad czy kontynuowad różnorodne akcje i projekty. Dodatkowo proponujemy zachęcad nauczycieli do zapoznawania się z ideą EZR poprzez organizację tematycznych konkursów, łączących we wspólnych działaniach uczniów różnych klas oraz zespoły nauczycieli. Konkursy powinny byd nastawione na realizację i prezentację różnorodnych działao praktycznych i pozostawiad jak największy margines kreatywności i swobody (np. na wzór inicjatywy Odyseja Umysłu), tylko ogólnie wyznaczając zasady uczestnictwa. W tym kontekście rekomendujemy rozważanie konkursów grantowych dla szkół, w ramach których pod kierunkiem określonych zespołów nauczycieli możliwe byłoby ubieganie się o środki finansowe na realizację określonych działao (wycieczki edukacyjne, zielone szkoły, projekty tematyczne). Rekomendujemy podejmowanie działao edukacyjno-informacyjnych przy współpracy z: wydawnictwami jako instytucjami, które mają bezpośredni dostęp do nauczycieli oraz duży wpływ na stosowane w szkołach metody dydaktyczne i sposób operacjonalizawania treści zawartych w podstawie programowej poprzez udostępnianie nauczycielom, powszechnie wykorzystywanych, gotowych scenariuszy zajęd; kuratoriami oświaty i dyrektorami, którzy mogą wesprzed planowe i systematyczne wprowadzanie edukacji dla zrównoważonego rozwoju poprzez wydawanie odpowiednich zaleceo i rozporządzeo; odgórne formy nacisku w obecnym kształcie polskiej rzeczywistości oświatowej, wydają się jedną z najskuteczniejszych strategii upowszechniania nowych idei edukacyjnych oraz zachęcania do ich realizacji; 13

14 organizacjami pozarządowymi (np. Polską Akcją Humanitarną), które mają bogate doświadczenia we współpracy z nauczycielami oraz wypracowany know-how w zakresie wdrażania problematyki zrównoważonego rozwoju w działania edukacyjne na różnych szczeblach edukacji; we współpracy z organizacjami pozarządowymi można podjąd działania na rzecz stworzenia przyjazny podręcznik dla nauczycieli nt. wdrażania EZR do praktyki życia szkolnego w różnych kontekstach i różnymi metodami, dostępny w wersji online; bibliotekarzami, którzy mogą znacznie przyczynid się do rozpropagowania koncepcji EZR i stanowid zarówno wsparcie dla nauczycieli, jak i koordynowad współpracę pomiędzy szkołą a organizacjami pozarządowymi. Wydaje się, że obecnie nauczyciele nie postrzegają bibliotekarzy jako części instytucjonalnego rozwiązania problemu z wdrażaniem EZR. Analiza deklarowanych podczas badania barier, oczekiwao i sposobów działania nauczycieli sugeruje poszerzenie wszelkich podejmowanych działao na rzecz EZR o bibliotekarzy, którym ich aktualna rola w szkole (edukatorów medialnych) stwarza dobre warunki formalne do włączania się w działania na rzecz EZR. 14

15 5. Wiedza nauczycieli na temat edukacji dla zrównoważonego rozwoju Ogólna wiedza nauczycieli na temat EZR była diagnozowana przy użyciu testu niedokooczonych zdao, na podstawie którego uzyskano indywidualne skojarzenia badanych ze zrównoważonym rozwojem (ZR) oraz EZR, rozwijane następnie w ramach wspólnej dyskusji Rozumienie pojęcia zrównoważony rozwój Poznanie rozumienia pojęcia zrównoważony rozwój uznano za podstawowy krok we właściwej rekonstrukcji racjonalnego i emocjonalnego odbioru edukacji dla zrównoważonego rozwoju. W spontanicznych, subiektywnych skojarzeniach zrównoważony rozwój, bez względu na poziom edukacyjny nauczycieli oraz wielkośd miejscowości, w której znajduje się szkoła, najczęściej łączono z troską o środowisko naturalne. Na bazie indywidualnych skojarzeo do cech konstytutywnych zrównoważonego rozwoju zaliczano przede wszystkim: działanie w zgodzie z dobrem środowiska 1 ; rozwój wszystkiego, co zgodne z naturą; rozwój cywilizacji przemysłu zgodny z naturą; równowagę w przyrodzie; jednośd z przyrodą; kierowanie się regułami zgodnymi z ekologią; dbałośd o segregację śmieci i używanie energii odnawialnej; rozwój gospodarki bez degradowania środowiska; Większośd konotacji słowa zrównoważony rozwój odnosiła się zatem do zagadnieo sozologii, mylnie utożsamianej przez nauczycieli z ekologią. Bardzo częste było również definiowanie zrównoważonego rozwoju poprzez wąsko i lakonicznie rozumianą zasadę sprawiedliwości pokoleniowej, interpretowaną jako takie korzystanie z zasobów naturalnych, aby nie zabrakło ich następnym pokoleniom (zamykaną również w takich 1 Wszystkie zdania/słowa zaznaczane kursywą są zapisem wypowiedzi respondentów 15

16 skrótach myślowych, jak: myślenie o konsekwencjach, życie nie dla siebie/nie tu i teraz, musimy pozostawid coś przyszłym pokoleniom). W dalszej kolejności słowo zrównoważony, zwłaszcza w szkołach podstawowych i gimnazjalnych odnoszono do życia człowieka/ucznia. W tym kontekście oznacza ono harmonijny rozwój psychiczny i fizyczny, emocjonalny i społeczny, równowagę pomiędzy różnymi sferami rozwoju ucznia, połączenie wiedzy humanistycznej i matematyczno-przyrodniczej lub połączenie zasobów wewnętrznych człowieka ze światem zewnętrznym. Większośd interpretacji tego typu pokazuje, że nauczyciele dysponują powierzchowną wiedzą na temat zrównoważonego rozwoju, a ich próby zrozumienia tej koncepcji ograniczają się do prostych zabiegów redukcjonizmu, które w pewnym zakresie wypaczają sens omawianej idei. W trakcie dyskusji nad jednolitą definicją, wśród nauczycieli publicznych szkół podstawowych i gimnazjalnych pojawiały się również skojarzenia z rozwojem społecznym i gospodarczym, ale rozmowy o tych kwestiach charakteryzowała zdawkowośd i hasłowe ujęcia, np. zrównoważony rozwój to środowisko, człowiek, gospodarka; to połączenie kliku aspektów, np. społecznego i ekologicznego; harmonijny rozwój kultury, sztuki, cywilizacji. Zazwyczaj nauczyciele wiedzieli, że kwestie społeczno-ekonomiczne są integralną częścią definicji, ale nie potrafili uzasadnid swoich opinii i na ogół uważali, że włączenie tych kwestii w dyskusję nad zrównoważonym rozwojem bezpośrednio odnosi się do ochrony środowiska naturalnego (taki rozwój przemysłu, który nie dewastuje przyrody, odpowiedzialnośd ludzi za stan natury). Jedynie nauczyciele szkół ponadgimnazjalnych (prywatnych i publicznych), szkół projektowych 2 oraz prywatnych szkół gimnazjalnych, częściej niż inni i bardziej spontanicznie charakteryzowali zrównoważony rozwój przez pryzmat zagadnieo społecznych i gospodarczych (np. wielokulturowości, globalnego podziału na kraje Południa i Północy, ubóstwa czy rozwoju praw człowieka i obywatela). Łączyli zrównoważony rozwój z takimi zjawiskami, jak: rozwój ponadkulturowy, niebazujący na uprzedzeniach; likwidacja ubóstwa, równomierny rozwój ludzkości; wyrównywanie szans; dbanie o to, żeby paostwa mniej rozwinięte nie były wypierane z rynku przez paostwa rozwinięte, które mogą sobie na to pozwolid; wyrównywanie szans społeczeostwa, żeby nie powstała jakaś sfera ludzi uprzywilejowanych, bogatych, z dostępem do różnych zdobyczy cywilizacyjnych, i z drugiej strony rejony, gdzie 2 Nauczyciele ze szkół projektowych to nauczyciele zaangażowani w specjalne projekty edukacyjne związane z EZR, np. realizowane we współpracy z PAH 16

17 będzie społeczeostwo tylko z zazdrością patrzyło, jak inni się rozwijają, sami nie mając możliwości korzystania z rozwoju; Spontaniczne włączenie tych kwestii do zakresu znaczeniowego zrównoważonego rozwoju świadczy o większej świadomości tego, jakich zagadnieo dotyka omawiana koncepcja, ale stopieo jej całościowego zrozumienia pozostawał stosunkowo niski. Świadczy o tym - opisany w dalszej części raportu - sposób jej realizacji. Formalna znajomośd koncepcji, niekiedy potwierdzona studiowaniem nawiązujących do niej międzynarodowych dokumentów (sygnowanych przez ONZ, UE), odwoływaniem się do zapisu w Konstytucji RP czy odbytymi szkoleniami (np. z ramienia PAH) nie wiązała się z większymi (niż u nauczycieli publicznych szkół podstawowych i gimnazjalnych) umiejętnościami jej interpretacji czy wdrażania do praktyki życia szkolnego. Jednocześnie nauczyciele szkół ponadgimnazjalnych, projektowych byli jedyną grupą, która uważała, że ich wiedza nt. ZR wymaga dodatkowego pogłębienia. Relatywnie większa znajomośd zagadnieo ZR wśród nauczycieli szkół ponadgimnazjalnych może się wiązad z tym, że treści związane ze zrównoważonym rozwojem są na tym etapie edukacyjnym wyrażane w podstawie programowej wprost i przy użyciu tego pojęcia. Wśród nauczycieli szkół projektowych, zapoznanie się z ZR było najprawdopodobniej wynikiem współpracy z Polską Akcją Humanitarną. Warto bowiem zaznaczyd, że nauczyciele realizujący projekty inne niż kierowane przez PAH, wykazywali się mniejszą wiedzą z zakresu RZ. Generalnie nauczyciele, próbując włączyd w obręb zrównoważonego rozwoju, kwestie inne niż ochrona środowiska naturalnego, pisali, że jest to rozwój wszechstronny, wielokierunkowy, obejmujący różne dziedziny życia lub interdyscyplinarny, nieokreślając jednocześnie jakich sfer dotyczyły wymieniane przymiotniki. Zazwyczaj efektem dynamiki grupy było dojście do wniosku, że przekrojowośd pojęcia dotyczy interferencji wcześniej luźno wymienianych aspektów (środowisko, człowiek/społeczeostwo, gospodarka), a ponieważ definiowanie zrównoważonego rozwoju, zarówno indywidualnie, jak i grupowo, bardzo często odbywało się także poprzez wyszukiwanie synonimów słowa zrównoważony i próbę dookreślenia jego zakresu znaczeniowego poprzez konotacje z harmonią, równomiernością, proporcjonalnością, balansem, zachowywaniem równowagi pomiędzy czymś a czymś i równym traktowaniem, to często dochodzono do wniosku, że zrównoważony rozwój to taki, który uwzględnia wszystkie trzy wcześniej wspomniane elementy, nie prowadząc do przewagi jednego z nich kosztem innego. Powiązanie ze sobą hasłowo ujmowanych kwestii: społeczeostwo, przyroda, gospodarka nie wiązało się jednak z głęboką świadomością zachodzących pomiędzy nimi zależności przyczynowo-skutkowych. Jedynie na etapie szkół ponadgimnazjalnych badani próbowali formułowad 17

18 bardziej pogłębione definicje, zwracając uwagę na wzajemny wpływ analizowanych części składowych omawianej koncepcji, ale nawet wówczas ich propozycje nie wychodziły poza pewne sloganowe ujęcia, np. mała wioska w globalnej wiosce, tzn. to co się dzieje u nas ma wpływ na ogół, dlatego rozwój musi byd racjonalny, których nauczyciele nie potrafili wypełnid treścią konkretnych przykładów. Generalnie większośd badanych na wszystkich szczeblach edukacji do opisu zrównoważonego rozwoju używała wielkich kwantyfikatorów (zrównoważony rozwój jest po to żeby ludzkośd żyła bardziej w spokoju, uświadamianie społeczeostwa, że można rozwijad cywilizację bez degradacji, wyrównywanie szans i dobrobytu ludzkości,), nie potrafiąc doprecyzowad swoich myśli przykładami z życia lokalnego lub sprowadzając je do poziomu konkretnych nakazów/zakazów (np. trzeba zbierad śmieci, należy dbad o oszczędnośd wody, nie wolno niszczyd gatunków chronionych, należy rozwijad swoje talenty). Według badanych zrównoważony rozwój to pojęcie (idea), na które składają się trzy odrębne elementy: ochrona przyrody, społeczeostwo/kultura, gospodarka. Badani nie dostrzegają pomiędzy nimi wyraźnych powiązao przyczyno-skutkowych Badani nie potrafią zoperacjonalizowad pojęcia i używają go na takim poziomie ogólności, że obejmuje wszelkie możliwe procesy i zjawiska z zakresu trzech wydzielonych obszarów lub sprowadzają do wyizolowanych z szerszego kontekstu reguł postępowania Spontaniczne skojarzenia badanych łączą zrównoważony rozwój z ochroną środowiska naturalnego Sposób definiowania pojęcia dowodzi, że jego rozumienie nie jest zakorzenione w wiedzy merytorycznej i oparte jest o: o intuicyjne, zdroworozsądkowe skojarzenia ze słowem zrównoważony o lub o funkcjonujące obecnie w formach sloganów skrawki wiedzy (np. zasadę sprawiedliwości pokoleniowej) Koncepcja zrównoważonego rozwoju jest dla badanych nauczycieli trudna, zbyt ogólna, niezrozumiała 18

19 Definicje zrównoważonego rozwoju wypracowane przez nauczycieli w trakcie dyskusji w Krakowie (nauczanie wczesnoszkolne) oraz Sopocie (klasy IV-VI) Właśnie w głowach się zakodowało, że zrównoważony rozwój to ekologia (Kraków, IV-VI); Tak, tak. Czytałem nawet dokument, który został podpisany w 2005 roku w Wilnie. To był cały układ, który miał wdrożyd ten program. Dlatego lata zostały nazwane Dekalog zrównoważonego rozwoju ( ) więc czytałem dokumenty, natomiast one są bardzo trudno sformułowane ( ) i to było na takim stopniu ogólności wyrażone, że ja nie miałem problemu, żeby powiedzied, że to pewnie się na biologii robi, to na chemii (Warszawa, ponadgimnazjalna, blok humanistyczny); 19

20 5.2. Rozumienie edukacji dla zrównoważonego rozwoju Sposób rozumienia zrównoważonego rozwoju silnie wpływa na rozumienie edukacji dla zrównoważonego rozwoju. Przede wszystkim szatkowanie pierwszej z wymienionych koncepcji na trzy odrębne zagadnienia prowadzi do skrajnego rozdrobnienia idei EZR. Nauczyciele rozumieją EZR przede wszystkim jako: 1. Edukację prośrodowiskową naukę, jak korzystad z osiągnięd cywilizacji dbając o środowisko; naukę, jak wspólnie dbad o dobro środowiska naturalnego; modelowanie postawy szacunku do środowiska; promowanie postawy dbania o środowisko; taki sposób nauczania i propagowania wiedzy, który pobudzi ludzi do kształtowania postaw prozdrowotnych, proekologicznych; nakłanianie do rozsądnego czerpania z zasobów ziemi; pochwałę różnorodności w przyrodzie; mozolną, szeroko zakrojoną krucjatę, mająca na celu zwrócenie uwagi ludzi na kruchośd równowagi środowiska naturalnego; nauczanie młodzieży, przedszkolaków szacunku do przyrody; 2. Edukację mającą na celu rozwój osobisty ucznia promowanie i wpajanie nawyków wszechstronnego rozwoju jednostki jako całości; kształcenie potrzeby zdrowego funkcjonowania (wiedza jak dążyd do wewnętrznej równowagi); koncentracja, umiejętnośd skupienia się; wyrównywanie szans uczniów; 3. Naukę samodzielności budowanie krytycznego myślenia, twórczego myślenia; pobudzanie do samodzielnego i kreatywnego poznawania świata; nabywanie kompetencji, które są potrzebne do dalszej nauki; uczenie odnajdywania się w środowisku globalnym, lokalnym; 4. Edukację opartą na działaniach wdrażanie uczniów w akcje charytatywne, humanitarne; 20

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 1 I. Informacja o szkole: a. Nazwa szkoły: Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego w Słupsku. b. Adres szkoły: ul. Profesora Lotha 3, 76

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE w Łodzi

Program Wychowawczy Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE w Łodzi Program Wychowawczy Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE w Łodzi Nadrzędnym celem wychowawczym Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE jest wspomaganie

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO WARSZAWA, 11 MAJA 2012 USTAWA z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw Art. 1. W ustawie z dnia 7 września 1991

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: Ustawę o systemie oświaty z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność 1 RAPORT Z BADANIA Badanie potrzeb w zakresie rozwoju kompetencji wychowawczych wśród studentów kierunków nauczycielskich Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność http://fundacja-rea.org/ Fundacja REA

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY GIMNAZJUM NR 2 IM. J. KOCHANOWSKIEGO W ZGIERZU z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI Rok szkolny 2011/2012

PROGRAM WYCHOWAWCZY GIMNAZJUM NR 2 IM. J. KOCHANOWSKIEGO W ZGIERZU z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI Rok szkolny 2011/2012 PROGRAM WYCHOWAWCZY GIMNAZJUM NR 2 IM. J. KOCHANOWSKIEGO W ZGIERZU z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI Rok szkolny 2011/2012 WSTĘP Gimnazjum realizuje cele zawarte w Podstawie Programowej kształcenia ogólnego oraz

Bardziej szczegółowo

Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły

Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły W obecnej dobie podejmowane są szeroko zakrojone działania, których najważniejszym celem jest zmodernizowanie polskiego systemu oświaty. Reforma programowa,

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Nasza szkoła realizuje potrzeby i oczekiwania całej społeczności szkolnej i środowiska lokalnego. Kształci i

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY ZESPOŁU SZKÓŁ AGROTECHNICZNYCH I OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH IM. ST. STASZICA W SWAROŻYNIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY ZESPOŁU SZKÓŁ AGROTECHNICZNYCH I OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH IM. ST. STASZICA W SWAROŻYNIE PROGRAM WYCHOWAWCZY ZESPOŁU SZKÓŁ AGROTECHNICZNYCH I OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH IM. ST. STASZICA W SWAROŻYNIE WSTĘP Założeniem programu wychowawczego naszej szkoły jest rozwój osobowości ucznia. Osobowości pojmowanej

Bardziej szczegółowo

KLUB MŁODEGO EKOLOGA

KLUB MŁODEGO EKOLOGA Przyroda cierpi z powodu człowieka Dar panowania nad przyrodą powinniśmy wykorzystywać w poczuciu odpowiedzialności, świadomości, że jest to wspólne dobro ludzkości. Jan Paweł II Papież KLUB MŁODEGO EKOLOGA

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 20 W KATOWICACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 20 W KATOWICACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 20 W KATOWICACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016 WIZJA I MISJA SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 20 W KATOWICACH WIZJA I MISJA SZKOŁY Tworzymy szkołę, która: Troszczy się o wszechstronny

Bardziej szczegółowo

Koncepcji pracy Zespołu Szkół nr 1. Dukla 01 grudnia 2010

Koncepcji pracy Zespołu Szkół nr 1. Dukla 01 grudnia 2010 Koncepcji pracy Zespołu Szkół nr 1 Dukla 01 grudnia 2010 Definicja koncepcji pracy szkoły Pojęcie Koncepcja pracy szkoły w sposób formalny, jako jeden z wymogów funkcjonowania placówek oświatowych, zapisane

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 27 W BIELSKU-BIAŁEJ

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 27 W BIELSKU-BIAŁEJ PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 27 W BIELSKU-BIAŁEJ Człowiek jest wielki nie przez to, co ma, nie przez to, kim jest, lecz przez to, czym dzieli się z innymi. Jan Paweł II SPIS TREŚCI 1. Podstawa

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Zespole Szkół w Ozimku

Raport z ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Zespole Szkół w Ozimku Raport z ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Zespole Szkół w Ozimku Ozimek 2012 1 Spis treści: 1. Projekt ewaluacji wewnętrznej 2. Wyniki projektu 3. Zalecenia 4. Załączniki 2 1. PROJEKT EWALUACJI

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Gimnazjum nr l im. Powstańców Styczniowych w Pińczowie na rok szkolny 2014/2015

Program wychowawczy Gimnazjum nr l im. Powstańców Styczniowych w Pińczowie na rok szkolny 2014/2015 Program wychowawczy Gimnazjum nr l im. Powstańców Styczniowych w Pińczowie na rok szkolny 2014/2015 Wstęp Program wychowawczy szkoły jest opracowany zgodnie z: Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej z dnia

Bardziej szczegółowo

I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO?

I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO? I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO? Projekt edukacyjny jest to metoda nauczania, która kształtuje wiele umiejętności oraz integruje wiedzę z różnych przedmiotów. Istotą projektu jest samodzielna praca

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie ewaluacji zewnętrznych przeprowadzonych w przedszkolach na terenie województwa wielkopolskiego

Podsumowanie ewaluacji zewnętrznych przeprowadzonych w przedszkolach na terenie województwa wielkopolskiego Podsumowanie ewaluacji zewnętrznych przeprowadzonych w przedszkolach na terenie województwa wielkopolskiego miasta pomiędzy 50-100 tys. mieszkaoców 3 ewaluacje miasta pomiędzy 20 50 tys. mieszkaoców 2

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY

WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY (ustalone w oparciu o obszary i wymagania opisane w załączniku do rozporządzenia MEN w sprawie nadzoru pedagogicznego z 2009r. ) SZKOŁA PODSTAWOWA im. JANA PAWŁA

Bardziej szczegółowo

Edukacyjna Wartość Dodana w ewaluacji...

Edukacyjna Wartość Dodana w ewaluacji... Edukacyjna Wartość Dodana w ewaluacji... W polskim systemie edukacyjnym funkcjonują dwa podstawowe systemy związane ze zbieraniem informacji o jakości pracy szkół: system egzaminów zewnętrznych; system

Bardziej szczegółowo

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1 Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 71/2014 Senatu UKSW z dnia 29 maja 2014 r. Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 26/2012 Senatu UKSW z dnia 22 marca 2012 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie wdrażania podstawy programowej kształcenia ogólnego w województwie wielkopolskim. WKWiO Kuratorium Oświaty w Poznaniu

Monitorowanie wdrażania podstawy programowej kształcenia ogólnego w województwie wielkopolskim. WKWiO Kuratorium Oświaty w Poznaniu Monitorowanie wdrażania podstawy programowej kształcenia ogólnego Celem monitorowania wdrażania podstawy programowej kształcenia ogólnego było pozyskanie informacji o stosowanych rozwiązaniach organizacyjnych

Bardziej szczegółowo

I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1)

I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) Wymaganie Charakterystyka wymagania na poziomie D Charakterystyka wymagania na poziomie B 1. Przedszkole realizuje koncepcję pracy ukierunkowaną na rozwój dzieci Przedszkole

Bardziej szczegółowo

O STOWARZYSZENIU. Ośrodek Działań Ekologicznych Źródła ul. Zielona 27, 90-602 Łódź tel. 042 632 03 11, kom. 507 575 535 www.zrodla.

O STOWARZYSZENIU. Ośrodek Działań Ekologicznych Źródła ul. Zielona 27, 90-602 Łódź tel. 042 632 03 11, kom. 507 575 535 www.zrodla. O STOWARZYSZENIU Ośrodek Działań Ekologicznych Źródła ul. Zielona 27, 90-602 Łódź tel. 042 632 03 11, kom. 507 575 535 www.zrodla.org Stowarzyszenie ODE Źródła od 20 lat zajmuje się szeroko rozumianą edukacją

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM.J. DĄBROWSKIEGO W KOŃCZYCACH MAŁYCH

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM.J. DĄBROWSKIEGO W KOŃCZYCACH MAŁYCH KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM.J. DĄBROWSKIEGO W KOŃCZYCACH MAŁYCH Na lata 2011 2016 Motto: SZKOŁA PRZYJAZNA I BEZPIECZNA DLA KAŻDEGO UCZNIA Misja szkoły Wspomaganie, w miarę posiadanych zasobów,

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie,,( ) Wychowywać to nie znaczy kształcić tylko rozum, lecz kształtować harmonijnie całego człowieka, a więc także jego serce i charakter.

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta: licencjat Przyporządkowanie

Bardziej szczegółowo

Ochrona Środowiska I stopień

Ochrona Środowiska I stopień Załącznik nr 4 do Uchwały nr 49/2015 Senatu UKSW z dnia 23 kwietnia 2015 r. Ochrona Środowiska I stopień Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia dla kierunku Ochrona Środowiska

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 3 6. LICZBA GODZIN: 30 WY/30 CA 7.

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Gdańsku

Kuratorium Oświaty w Gdańsku Kuratorium Oświaty w Gdańsku Konferencja dla dyrektorów szkół i placówek wrzesień 2015 Podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2015/16 1.Wzmocnienie bezpieczeństwa dzieci

Bardziej szczegółowo

PROGRAM EKOLOGICZNEJ ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ W KLASACH I-III GIMNAZJUM PUBLICZNEGO W GŁUSZYCY

PROGRAM EKOLOGICZNEJ ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ W KLASACH I-III GIMNAZJUM PUBLICZNEGO W GŁUSZYCY Danuta Rozmarynowska Gimnazjum Publiczne w Głuszycy PROGRAM EKOLOGICZNEJ ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ W KLASACH I-III GIMNAZJUM PUBLICZNEGO W GŁUSZYCY I. Wyjątki z rozporządzeń MENiS w sprawie programów nauczania.

Bardziej szczegółowo

Kto ma czas na ekologię? Raport z badania edukacji ekologicznej w edukacji formalnej

Kto ma czas na ekologię? Raport z badania edukacji ekologicznej w edukacji formalnej Kto ma czas na ekologię? Raport z badania edukacji ekologicznej w edukacji formalnej Kto ma czas na ekologię? Raport z badania edukacji ekologicznej w edukacji formalnej Krzysztof Wychowałek, Gosia Świderek

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE Beata Biedrzycka Przedmiotowe zasady oceniania z przedmiotu został opracowany zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 30.IV.2007

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PUBLICZNEGO GIMNAZJUM NR 32 IM. KAROLA WOJTYŁY W ŁODZI

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PUBLICZNEGO GIMNAZJUM NR 32 IM. KAROLA WOJTYŁY W ŁODZI KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PUBLICZNEGO GIMNAZJUM NR 32 IM. KAROLA WOJTYŁY W ŁODZI CEL OGÓLNY Wszechstronny rozwój intelektualny i osobowościowy oraz ukształtowanie właściwych postaw w celu zapewnienia sukcesu

Bardziej szczegółowo

1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW 2. SYLWETKA ABSOLWENTA

1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW 2. SYLWETKA ABSOLWENTA Dwuletnie studia indywidualne II stopnia na kierunku fizyka, specjalność Nauczanie i popularyzacja fizyki, specjalizacje: Nauczycielska; Dydaktyka i popularyzacja fizyki 1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW Celem

Bardziej szczegółowo

Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola

Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola sporządzony w ramach projektu Od diagnozy do strategii model planowania rozwoju usług publicznych dofinansowanego ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia:

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia: Kierunek Stosunki Międzynarodowe Studia I stopnia Profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia: Kierunek: Stosunki Międzynarodowe Poziom kształcenia: studia I stopnia Uczelnia: Uczelnia Łazarskiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu

Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu Opracowała Janina Nowak WOM Gorzów Wlkp. 2006 Co to jest projekt edukacyjny

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe dla nauczycieli Przyroda

Studia Podyplomowe dla nauczycieli Przyroda Uniwersytet Łódzki Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Program kształcenia Studia Podyplomowe dla nauczycieli Przyroda Łódź, 2012 1. Nazwa: Studia Podyplomowe dla Nauczycieli Przyroda 2. Opis: Studium

Bardziej szczegółowo

Koło matematyczne 2abc

Koło matematyczne 2abc Koło matematyczne 2abc Autor: W. Kamińska 17.09.2015. Zmieniony 08.12.2015. "TO CO MUSIAŁEŚ ODKRYĆ SAMODZIELNIE, ZOSTANIE W TWYM UMYŚLE ŚCIEŻKĄ, KTÓRĄ W RAZIE POTRZEBY MOŻESZ PÓJŚĆ RAZ JESZCZE" G. CH.

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH NAUCZANIE PRZYRODY W SZKOLE PODSTAWOWEJ

EFEKTY KSZTAŁCENIA NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH NAUCZANIE PRZYRODY W SZKOLE PODSTAWOWEJ EFEKTY KSZTAŁCENIA NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH NAUCZANIE PRZYRODY W SZKOLE PODSTAWOWEJ 1. Umiejscowienie studiów w obszarze nauki Studia podyplomowe, realizowane są jako kierunek kształcenia obejmujący wybrane

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE - HISTORIA, HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO, HISTORIA PAŃSTWA I PRAWA

WYMAGANIA EDUKACYJNE - HISTORIA, HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO, HISTORIA PAŃSTWA I PRAWA WYMAGANIA EDUKACYJNE - HISTORIA, HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO, HISTORIA PAŃSTWA I PRAWA Cele kształcenia wymagania ogólne I. Chronologia historyczna Uczeń porządkuje i synchronizuje wydarzenia z historii powszechnej

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK

WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK 3 Załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia.. r. (poz..) WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) Wymaganie Charakterystyka wymagania na poziomie podstawowym

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH Wszystkiego, co naprawdę trzeba wiedzieć, nauczyłem się w przedszkolu- o tym jak żyć co robić, jak postępować, współżyć z innymi patrzeć, odczuwać,

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11 SPIS TREŚCI WSTĘP (Wiesław Stawiński)........................ 9 ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)..................11 1.1. Problemy globalizacji........................

Bardziej szczegółowo

Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy. 1. Wstęp. 2. Dane ilościowe

Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy. 1. Wstęp. 2. Dane ilościowe Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy 1. Wstęp Niniejszy raport został opracowany celem przedstawienia potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy w całej Polsce

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Program zajęć pozalekcyjnych dla dzieci z kl. I III wykazujących zainteresowanie tematyką przyrodniczą i geograficzną (praca z uczniem zdolnym)

Program zajęć pozalekcyjnych dla dzieci z kl. I III wykazujących zainteresowanie tematyką przyrodniczą i geograficzną (praca z uczniem zdolnym) Program zajęć pozalekcyjnych dla dzieci z kl. I III wykazujących zainteresowanie tematyką przyrodniczą i geograficzną (praca z uczniem zdolnym) Program przeznaczony do realizacji w roku szkolnym 2003/04

Bardziej szczegółowo

METODY I NARZĘDZIA W EWALUACJI ZEWNĘTRZNEJ

METODY I NARZĘDZIA W EWALUACJI ZEWNĘTRZNEJ METODY I NARZĘDZIA W EWALUACJI ZEWNĘTRZNEJ Nadzór pedagogiczny ewaluacja zewnętrzna Jak to zbadad? zarządzanie szkołą lub placówką efekty działalności szkoły lub placówki funkcjonowanie szkoły/ placówki

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA,,LEŚNY ZAKĄTEK W ZĄBKACH HASŁO PRZEWODNIE : KREATYWNY, OTWARTY PRZEDSZKOLAK MŁODYM EKOLOGIEM.

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA,,LEŚNY ZAKĄTEK W ZĄBKACH HASŁO PRZEWODNIE : KREATYWNY, OTWARTY PRZEDSZKOLAK MŁODYM EKOLOGIEM. Publiczne Przedszkole Nr 2 w Ząbkach Leśny Zakątek KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA,,LEŚNY ZAKĄTEK W ZĄBKACH HASŁO PRZEWODNIE : KREATYWNY, OTWARTY PRZEDSZKOLAK MŁODYM EKOLOGIEM. Wizja przedszkola Przedszkole

Bardziej szczegółowo

ROCZNY PLAN PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 21 WYCHOWAWCZO-DYDAKTYCZNEJ PODSTAWA PRAWNA. Program wychowawczy został opracowany w oparciu o:

ROCZNY PLAN PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 21 WYCHOWAWCZO-DYDAKTYCZNEJ PODSTAWA PRAWNA. Program wychowawczy został opracowany w oparciu o: ROCZNY PLAN PRACY WYCHOWAWCZO-DYDAKTYCZNEJ PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 21 PODSTAWA PRAWNA Program wychowawczy został opracowany w oparciu o: Konstytucje Rzeczypospolitej Polskiej, Powszechną Deklarację Praw

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu PROGRAM KSZTAŁCENIA Kierunek Obszar/obszary kształcenia, w których umiejscowiony jest kierunek studiów PEDAGOGIKA / Edukacja wczesnoszkolna z wychowaniem przedszkolnym NAUKI SPOŁECZNE Forma kształcenia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DZIAŁAŃ WYCHOWAWCZYCH NA LEKCJACH MATEMATYKI

PROGRAM DZIAŁAŃ WYCHOWAWCZYCH NA LEKCJACH MATEMATYKI PROGRAM DZIAŁAŃ WYCHOWAWCZYCH NA LEKCJACH MATEMATYKI Autor Wojciech Janeczek Celem nauczania każdego przedmiotu jest nie tylko kształcić, ale również wychowywać. Dotyczy to oczywiście także matematyki.

Bardziej szczegółowo

Szkoła gimnazjalna i ponadgimnazjalna GODZINA Z WYCHOWAWC Scenariusz zgodny z podstaw programow (Rozporz

Szkoła gimnazjalna i ponadgimnazjalna GODZINA Z WYCHOWAWC Scenariusz zgodny z podstaw programow (Rozporz Szkoła gimnazjalna i ponadgimnazjalna GODZINA Z WYCHOWAWCĄ Godzina z wychowawcą. Scenariusz lekcji z wykorzystaniem nowych mediów i metody debata* (90 min) Scenariusz zgodny z podstawą programową (Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Program Praktyk Pedagogicznych na Wydziale Wychowania Fizycznego Uniwersytetu Rzeszowskiego

Program Praktyk Pedagogicznych na Wydziale Wychowania Fizycznego Uniwersytetu Rzeszowskiego Program Praktyk Pedagogicznych na Wydziale Wychowania Fizycznego Uniwersytetu Rzeszowskiego Praktyka pedagogiczna jest integralną częścią trzyletnich studiów licencjackich i dwuletnich studiów magisterskich

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy. Zespołu Szkół Leśnych i Ekologicznych im. Stanisława Morawskiego w Brynku. na lata 2011-2016

Koncepcja pracy. Zespołu Szkół Leśnych i Ekologicznych im. Stanisława Morawskiego w Brynku. na lata 2011-2016 Koncepcja pracy Zespołu Szkół Leśnych i Ekologicznych im. Stanisława Morawskiego w Brynku na lata 2011-2016 Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz ankiety dla nauczycieli

Kwestionariusz ankiety dla nauczycieli Kwestioriusz ankiety dla uczycieli 1. Czy daje Pan/i uczniom wybór dotyczący: 2. tematyki lekcji raz lub raz lub razy w roku 3. metod pracy lekcji 4. sposobu oceniania raz lub raz lub raz lub razy w roku

Bardziej szczegółowo

PLAN ROZWOJU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA DYPLOMOWANEGO

PLAN ROZWOJU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA DYPLOMOWANEGO PLAN ROZWOJU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA DYPLOMOWANEGO Nauczyciel mianowany: Magdalena Anna Płatonow Zajmowane stanowisko: nauczyciel bibliotekarz Miejsce pracy: Wojewódzki Ośrodek Metodyczny Biblioteka

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁA MUZYCZNA I STOPNIA W CZERNIKOWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁA MUZYCZNA I STOPNIA W CZERNIKOWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁA MUZYCZNA I STOPNIA W CZERNIKOWIE 2015/2016 Podstawa prawna: 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483, późn. zm.)

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 27 W SOSNOWCU W LATACH 2012 2017

KONCEPCJA SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 27 W SOSNOWCU W LATACH 2012 2017 KONCEPCJA SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 27 W SOSNOWCU W LATACH 2012 2017 1 PREZENTACJĘ PRZYGOTOWAŁA MGR EWA GROBELNY Na podstawie koncepcji opracowanej przez mgr Iwonę Nowak 2 SPIS TREŚCI Charakterystyka szkoły

Bardziej szczegółowo

I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem:

I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem: Załącznik nr 2 do uchwały nr 127/05/2013 Senatu UR z dnia 23 maja 2013 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW OCHRONA ŚRODOWISKA poziom profil tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Pieczęć Uczelni: DZIENNIK PRAKTYK. Imię i nazwisko studenta / studentki:... Wydział i kierunek studiów:... Nr I N D E K S U :...

Pieczęć Uczelni: DZIENNIK PRAKTYK. Imię i nazwisko studenta / studentki:... Wydział i kierunek studiów:... Nr I N D E K S U :... Pieczęć Uczelni: DZIENNIK PRAKTYK Imię i nazwisko studenta / studentki:... Wydział i kierunek studiów:... Nr I N D E K S U :... 1 I Udokumentowanie realizacji praktyk przedmiotowo-metodycznych przez studenta

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski Program wychowawczy SPIS TREŚCI: 1. Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

Praca z uczniem młodszym. Oferta doskonalenia

Praca z uczniem młodszym. Oferta doskonalenia Praca z uczniem młodszym Oferta doskonalenia 1. Charakterystyka problemu Oferta jest kierowana szczególnie do szkół, w których w wyniku reformy w klasach pierwszych uczą się wspólnie dzieci w wieku sześciu

Bardziej szczegółowo

tel./fax (0-56) 686 34 29

tel./fax (0-56) 686 34 29 nawiązaniu do Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Chełmnie ul. Słowackiego 3 tel. (0-56) 686 00 52 tel./fax (0-56) 686 34 29 KONCEPCJA PRACY PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W CHEŁMNIE na lata 2014/2015

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE USTAWICZNE

KSZTAŁCENIE USTAWICZNE KSZTAŁCENIE USTAWICZNE Wykład do projektu: Doradztwo edukacyjne dorosłych szansą na rynku pracy w powiecie poznańskim Wielkopolski rynek pracy we wrześniu 2013r. 141 787 osób bezrobotnych w urzędach pracy,

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Lublin. Wydział Oświaty i Wychowania. Urzędu Miasta Lublin

Urząd Miasta Lublin. Wydział Oświaty i Wychowania. Urzędu Miasta Lublin Wydział Oświaty i Wychowania Urzędu Miasta Lublin Konferencja podsumowująca realizację projektu Już wiem. Będę inżynierem Projekt Już wiem. Będę inżynierem jest wdrażany w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

SYSTEM WSPIERANIA UZDOLNIEO ZDOLNOŚCI I TALENTÓW UCZNIÓW W ZESPOLE SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 2 W WĄGROWCU

SYSTEM WSPIERANIA UZDOLNIEO ZDOLNOŚCI I TALENTÓW UCZNIÓW W ZESPOLE SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 2 W WĄGROWCU 62-100 Wągrowiec, ul. T. Kościuszki 49 tel./fax 067 262-03-47, 067 262-09-79 e-mail: zsp2@wagrowiec.pl www.zsp2wagrowiec.pl SYSTEM WSPIERANIA UZDOLNIEO ZDOLNOŚCI I TALENTÓW UCZNIÓW W ZESPOLE SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH

Bardziej szczegółowo

Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968)

Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968) Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968) Minister Edukacji Narodowej ceni każdą inicjatywę, dzięki której uczniowie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej PROGRAM WYCHOWAWCZY Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej,,W wychowaniu chodzi właśnie o to, ażeby człowiek stawał się coraz bardziej człowiekiem Jan Paweł II PROGRAM

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr./2013 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 21 czerwca 2013 r.

UCHWAŁA Nr./2013 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 21 czerwca 2013 r. PSP.40- /13 (projekt) UCHWAŁA Nr./2013 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie utworzenia specjalności kształcenia Nauczyciel języka angielskiego w

Bardziej szczegółowo

Z plastyką na TY. z zakresu plastyki i historii sztuki

Z plastyką na TY. z zakresu plastyki i historii sztuki Gimnazjum nr 1 im. Polskich Noblistów w Śremie Z plastyką na TY innowacja pedagogiczna w gimnazjum z zakresu plastyki i historii sztuki Opracowanie: mgr Jacek Krawczyk Śrem 2014 Wstęp Podstawowym zadaniem

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja własnej pracy w opiniach nauczycieli

Ewaluacja własnej pracy w opiniach nauczycieli Polska edukacja w świetle diagnoz prowadzonych z różnych perspektyw badawczych dr Jakub Kołodziejczyk Instytut Spraw Publicznych, Uniwersytet Jagielloński Ewaluacja własnej pracy w opiniach nauczycieli

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Pedagogicznej Nr 6/2013 z dnia 10.09.2013r. PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE Wrzesień 2013 r. PODSTAWA PRAWNA Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: PODSTAWY PRAWA WSPÓLNOTOWEGO 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: PODSTAWY PRAWA WSPÓLNOTOWEGO 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: PODSTAWY PRAWA WSPÓLNOTOWEGO 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: III/5 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 5 6. LICZBA GODZIN: 30 WY/30

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej 1 Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej dla uczniów Gimnazjum nr 44 im. gen. Mariusza Zaruskiego w Poznaniu w roku szkolnym: 2015/2016. 1. Program obejmuje ogół działań podejmowanych przez

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLNEGO KLUBU EUROPEJSKIEGO EURO5. Joanna Wodowska Paweł Kamiński GIMNAZJUM NR 5 W PŁOCKU

PROGRAM SZKOLNEGO KLUBU EUROPEJSKIEGO EURO5. Joanna Wodowska Paweł Kamiński GIMNAZJUM NR 5 W PŁOCKU PROGRAM SZKOLNEGO KLUBU EUROPEJSKIEGO EURO5 Joanna Wodowska Paweł Kamiński GIMNAZJUM NR 5 W PŁOCKU INFORMACJE OGÓLNE Klub Europejski EURO5 istnieje od września 2001 roku. Spotkania odbywają się raz w tygodniu.

Bardziej szczegółowo

"Stąd do przyszłości"

Stąd do przyszłości Strona1 Publikacja podsumowująca na zakończenie projektu "Stąd do przyszłości" Nr POKL.09.01.02-06-090/11 zajęcia: Zajęcia wyrównawcze z przyrody z elementami ekologii SP Trzeszczany Opracowała: Marzena

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO nr 35 W SOSNOWCU NA ROK SZKOLNY 2010/2011

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO nr 35 W SOSNOWCU NA ROK SZKOLNY 2010/2011 KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO nr 35 W SOSNOWCU NA ROK SZKOLNY 2010/2011 Podstawa prawna Koncepcja pracy przedszkola oparta jest na celach i zadaniach zawartych w aktach prawnych 1. Ustawa o systemie

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli w powiecie gryfińskim UDA-POKL.03.05.00-00-219/12-00 SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRAKTYK PEDAGOGICZNYCH DLA STUDIÓW PODYPLOMOWYCH

REGULAMIN PRAKTYK PEDAGOGICZNYCH DLA STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 8/IX/11-12 Rektora Pedagogium z dn. 27.09.2012 r. REGULAMIN PRAKTYK PEDAGOGICZNYCH DLA STUDIÓW PODYPLOMOWYCH 1 Postanowienia ogólne Praktyki na studiach podyplomowych (kwalifikacyjnych)

Bardziej szczegółowo

Edukacja przyrodnicza na różnych etapach kształcenia. Anna Kimak-Cysewska 2012

Edukacja przyrodnicza na różnych etapach kształcenia. Anna Kimak-Cysewska 2012 Edukacja przyrodnicza na różnych etapach kształcenia Anna Kimak-Cysewska 2012 Przebieg zajęć: 1. Analiza starej i nowej podstawy programowej 2. Omówienie przebiegu edukacji przyrodniczej na poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Podkowiańskiego Liceum Ogólnokształcącego nr 60

Program Wychowawczy Podkowiańskiego Liceum Ogólnokształcącego nr 60 Program Wychowawczy Podkowiańskiego Liceum Ogólnokształcącego nr 60 Motto: Takie będą Rzeczypospolite jakie ich młodzieży chowanie. Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego Stanisława Staszica Pogram wychowawczy

Bardziej szczegółowo

Arkusz diagnozy potrzeb edukacyjnych nauczycieli województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2011/2012

Arkusz diagnozy potrzeb edukacyjnych nauczycieli województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2011/2012 Arkusz diagnozy potrzeb edukacyjnych nauczycieli województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2011/2012 Szanowni Państwo Nauczyciele, Dyrektorzy szkół i placówek oraz Przedstawiciele Organów Prowadzących

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Chemia z przyrodą

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Chemia z przyrodą KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Chemia z przyrodą.. (nazwa specjalności) Nazwa Dydaktyka przyrody 1, 2 Nazwa w j. ang. Didactic of natural science Kod Punktacja ECTS* 6 Koordynator Dr

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji wewnętrznej

Raport z ewaluacji wewnętrznej Zespół Szkół Publicznych Grodziszcze 4 7- Ząbkowice Śląskie e-mail: szkolgrodziszcze@o2.pl Raport z ewaluacji wewnętrznej Obszar - Efekty działalności dydaktycznej Wymaganie 1.1 Analizuje się wyniki sprawdzianu

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA I EFEKTYWNOŚĆ POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ

ORGANIZACJA I EFEKTYWNOŚĆ POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ PUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA NR 3 IM. JANA PAWŁA II W PACZKOWIE RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ ORGANIZACJA I EFEKTYWNOŚĆ POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ ROK SZKOLNY 2013 / 2014 1 PROBLEM BADAWCZY: Organizacja

Bardziej szczegółowo

ZWIERZĘTA. z różnych stron ŚWIATA

ZWIERZĘTA. z różnych stron ŚWIATA ZWIERZĘTA z różnych stron ŚWIATA PROJEKT Projekt Nie znikaj poświęcony jest zagadnieniu bioróżnorodności. Choć słowo bioróżnorodność jest stosunkowo młode, to robi obecnie prawdziwą karierę. Niestety przyczyna

Bardziej szczegółowo

SZKOLNE KOŁO PRZYRODNICZE

SZKOLNE KOŁO PRZYRODNICZE SZKOLNE KOŁO PRZYRODNICZE PROGRAM ZAJĘĆ Kamila Wyleżek ROK SZKOLNY 2015/2016 CHARAKTERYSTYKA PROGRAMU Program zajęć szkolnego koła przyrodniczego przeznaczony jest dla uczniów klas gimnazjum oraz I przysposabiającej

Bardziej szczegółowo

ROCZNY PLAN PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 21 WYCHOWAWCZO-DYDAKTYCZNEJ PODSTAWA PRAWNA. Program wychowawczy został opracowany w oparciu o:

ROCZNY PLAN PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 21 WYCHOWAWCZO-DYDAKTYCZNEJ PODSTAWA PRAWNA. Program wychowawczy został opracowany w oparciu o: ROCZNY PLAN PRACY WYCHOWAWCZO-DYDAKTYCZNEJ PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 21 PODSTAWA PRAWNA Program wychowawczy został opracowany w oparciu o: Konstytucje Rzeczypospolitej Polskiej, Powszechną Deklarację Praw

Bardziej szczegółowo

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW Kamila Ordowska Dlaczego powinniśmy kształcić postawy społeczne i obywatelskie? Dynamicznie zmieniające się realia współczesnego świata rozwój cywilizacyjno

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW

SZKOLNY PROGRAM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW SZKOLNY PROGRAM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW WSTĘP Bardzo ważnym zadaniem współczesnej szkoły jest odkrywanie i rozwijanie zdolności i talentów uczniów, wyposażenie ich we wszechstronną wiedzę i przygotowanie

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W UGOSZCZU NA LATA 2013 2017

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W UGOSZCZU NA LATA 2013 2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W UGOSZCZU NA LATA 2013 2017 1 Przy opracowaniu koncepcji pracy szkoły na lata 2013 2017 uwzględniono: analizę podstawy programowej kształcenia ogólnego, poziom wykształcenia

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH I ZAWODOWYCH W MOŃKACH RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ OBSZAR I

ZESPÓŁ SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH I ZAWODOWYCH W MOŃKACH RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ OBSZAR I ZESPÓŁ SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH I ZAWODOWYCH W MOŃKACH RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ OBSZAR I EFEKTY DZIAŁALNOŚCI DYDAKTYCZNEJ, WYCHOWAWCZEJ I OPIEKUŃCZEJ ORAZ INNEJ DZIAŁALNOŚCI STATUTOWEJ SZKOŁY LUB

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PLASTYKI W KLASACH 4 6 W SP18 W ZIELONEJ GÓRZE Ocenianie osiągnięć jest w przypadku plastyki trudne ze względu na

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PLASTYKI W KLASACH 4 6 W SP18 W ZIELONEJ GÓRZE Ocenianie osiągnięć jest w przypadku plastyki trudne ze względu na PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PLASTYKI W KLASACH 4 6 W SP18 W ZIELONEJ GÓRZE Ocenianie osiągnięć jest w przypadku plastyki trudne ze względu na duże różnice w uzdolnieniach uczniów oraz subiektywizm

Bardziej szczegółowo

Obszarowe efekty kształcenia dla obszaru nauk ścisłych. Obszarowe efekty kształcenia dla obszaru nauk przyrodniczych

Obszarowe efekty kształcenia dla obszaru nauk ścisłych. Obszarowe efekty kształcenia dla obszaru nauk przyrodniczych Załącznik 2a Opis kierunkowych efektów kształcenia w obszarze nauk ścisłych i nauk przyrodniczych Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, studia stacjonarne pierwszego stopnia, profil ogólnoakademicki Obszarowe efekty

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 im. doktora Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim na lata 2011-2016

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 im. doktora Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim na lata 2011-2016 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 im. doktora Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim na lata 2011-2016 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę o systemie oświaty z dnia 7

Bardziej szczegółowo