Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa Uniwersytet Warszawski Warszawa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Włodzimierz Gogołek wg@id.uw.edu.pl Instytut Dziennikarstwa Uniwersytet Warszawski Warszawa"

Transkrypt

1 Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa Uniwersytet Warszawski Warszawa Dominacja komunikacyjna maszyn? Wstęp Do niedawna każda działalność ludzka wiązała się wyłącznie z realnym otoczeniem stworzonym przez naturę. Stanowiła hybrydę mocy intelektu i ludzkich mięśni, z czasem wspomaganych siłą mięśni zwierząt, narzędzi i bardziej złożonych urządzeń mechanicznych. Przestrzeń funkcjonowania ludzi tworzyły wymiary świata realnego czas i przestrzeń. Gwarantowało to niezakłóconą symbiozę myśli z dziełem ludzkich rąk. Społeczny wymiar owej symbiozy zawsze gwarantuje wymiana informacji komunikacja. Początkowo przebiegała w swojej podstawowej formie komunikacji bezpośredniej synchronicznej. Jej dystans i szybkość wynikały z naturalnych właściwości bezpośredniej rozmowy. Wraz z pojawieniem się pośredników informacji, głównie pisma, komunikacja przekroczyła bariery odległości i czasu. Jej asynchroniczny charakter umożliwił wierną wymianę informacji bez względu na odległość i czas, w jakim owa informacja została stworzona w przeszłości. Aktywność komunikacyjna maszyn Okres, w którym nastąpiło wspomaganie ludzkiej aktywności intelektualnej, można określić jako początek nowego etapu komunikacji komunikacji aktywnej, w której maszyny wpływają na treść przekazu. Etap ten poprzedził obecnie powstającą, dotychczas najwyższą formę komunikacji sieciowej komunikacji autonomicznych maszyn [Gogołek, 2009]. Ów etap wypełnia każda działalność ludzka wspomagana siłą maszyn, która wcześniej była zarezerwowana wyłącznie dla ludzkiego umysłu. Chodzi tu o systemy początkowo wspomagające proste obliczenia rachunkowe, potem przetwarzające multimedia i symulujące świat realny, umożliwiając manipulowanie czasem i przestrzenią w świecie, który jest tylko tworem wyobraźni, np. serwisy społecznościowe (Second Life) czy onlinowe gry komputerowe, a także systemy wspomagające zdalną naukę. Obserwuje się początek ograniczania czynnika ludzkiego w procesie gromadzenia, tworzenia i wymiany informacji z udziałem maszyn. Wynika to z przewagi komputerów nad człowiekiem ilości dostępnej im informacji i trwałości ich przechowywania, a nade wszystko z szybkości przetwarzania i wymiany informacji przez maszyny. W coraz większej liczbie sytuacji człowiek okazuje się zbyt wolny w swoich działaniach wobec współczesnych oczekiwań szybkości przetwarzania informacji. Maszyny samodzielnie tworzą komunikaty, które przekazują między sobą, a dopiero po odpowiedniej obróbce przekazują ludziom. Coraz częściej bywa, iż w tworzeniu 11

2 informacji źródłowej człowiek nie bierze udziału. Te formy komunikowania przyjęto określać terminem diginetmedia [Gogołek, 2006, s. 75]. Przykłady Powszechność wymiany informacji za pośrednictwem Internetu, także pomiędzy urządzeniami (bez udziału człowieka), stwarza nowe wyzwania będące pochodną pozornie oczywistego założenia, iż w świecie realnym co najmniej jedną stroną wymiany informacji jest człowiek. Tymczasem wymiana informacji pomiędzy maszynami, znacznie intensywniejsza od przebiegającej między ludźmi, przybiera formę bardzo zbliżoną do tego, co jest traktowane jako komunikacja. W rzeczywistości przesyłane pomiędzy urządzeniami informacje, podobnie jak ma to miejsce w świecie realnym między ludźmi, podlegają automatycznej ocenie, klasyfikacji, wartościowaniu, a także wpływają na pełnione funkcje uczestniczących w tym procesie maszyn. Przykładami takich procesów są: epidemie wirusów komputerowych, które poza ludzką kontrolą uruchamiają funkcje autonomicznej, celowej wymiany informacji (np. umożliwiające uodpornianie się na programy antywirusowe) i kształtują niektóre zachowania komputerów; przestępcze przejmowanie zdalnej kontroli nad milionami komputerów (zombi, boty); automatyczne rozsyłanie aktualizacji oprogramowania instalowanego na firmowych i domowych komputerach; samodzielne uczenie się przez routery obsługi dynamicznie zmieniających się sieci (m.in. omijanie niesprawnych lub przeciążonych pośredników ruchu informacyjnego) do poziomu złożoności, który pozostaje poza ludzką kontrolą; rosnąca liczba funkcji powierzanych cloud computingowi czy komputerowe wspomaganie nauczania, w którym maszyna, nie nauczyciel, dobiera kolejne porcje i formę przekazywanej uczniowi wiedzy. Przejmowanie inicjatywy przez maszyny następuje niezauważalnie, pozostawiając jednak znaczące ślady jednym z nich jest podszywanie się robotów (specjalnych programów komputerowych) pod człowieka. Chodzi tu np. o masowe zakładanie przez roboty kont pocztowych, blogów i innych postaci aktywności informacyjnej w Sieci, które zarezerwowane były i są wyłącznie dla ludzi. Celem takiej działalności robotów jest różnie pojmowana komercja najczęściej reklama 1. Aby uniknąć takich zagrożeń, świat ludzi, prawdopodobnie po raz pierwszy, zmuszony jest bronić się przed automatami, stawiając im coraz bardziej wyrafinowane przeszkody. Na przykład podszywający się pod człowieka robot, który chce samodzielnie założyć konto pocztowe, musi udowodnić, że jest człowiekiem. Służy temu m.in. procedura captcha odpowiada za tego rodzaju identyfikację 2. Szczególnie znacząca rola autonomii maszyn jawi się w funkcjonowaniu wyszukiwarek, w których funkcje indeksowania i wartościowania informacji oraz jej 1 Na przykład roboty tworząc mechanicznie tysiące blogów, wpisują w nich teksty zawierające słowa kluczowe w sąsiedztwie promowanej nazwy firmy. Słowa te, ze względu na częste ich powtarzanie, sprawiają, iż wyszukiwarki (w wyniku automatycznego indeksowania zasobów blogów) po ich wpisaniu podają linki do promowanej firmy. Inny sposób wykorzystania tych robotów to zakładanie kont pocztowych w celu rozsyłania spamu. 2 Polega ona na wymuszaniu odczytania zamazanego tekstu (zazwyczaj kilka znaków) i wpisania go w określone pole na ekranie monitora. 12

3 dystrybucji niemal w pełni wykonują komputery. Powstaje nowy wymiar komunikowania się maszyn bez udziału ludzi świat diginetmediów. Potencjał autonomii maszyn w zakresie operowania informacjami wykorzystują systemy komputerowe samodzielnie monitorujące media publikowane w postaci cyfrowej. Przykładem tego jest system wykrywający negatywne opinie o USA i liderach tego kraju oraz komputerowy monitoring informacyjny wspomagający wykrywanie potencjalnych zagrożeń bezpieczeństwa państwa [Lipton, 2006]. Podobną autonomię uzyskały maszyny na giełdach papierów wartościowych. Ostatecznie decyzje o kupnie i sprzedaży podejmują nie ludzie, ale programy komputerowe. Doświadczenia wskazują, iż komputerowi maklerzy uzyskują lepsze rezultaty od ludzi [The March, 2005; Sikorski, 2008]. Obecnie (maj 2009 r.) w centrach finansowych City i Wall Street przeprowadza się automatycznie aż do 80% wszystkich transakcji. Nie są one w żadnym momencie objęte ludzką kontrolą [Czapelski, 2009]. Zapewne ma to niemały związek z głośną aferą finansową B. Madoffa. Autonomia maszyn to także narzędzia samodzielnie klasyfikujące pocztę elektroniczną (m.in. uczące się filtry antyspamowe), programy antywirusowe, które bez wiedzy użytkownika aktualizują procedury wykonywanych przez siebie czynności polegających na samodzielnym nadzorowaniu bezpieczeństwa komputerów. Zakres wykorzystania zasobów sieciowych zwraca uwagę na krytyczny, dotychczas nierozstrzygnięty problem kryteriów gromadzenia i doboru/selekcji informacji dostarczanych ludziom przez maszyny. Dobór tych informacji jest obciążony m.in. specyficznymi miarami ich wagi (tagowanie, PageRank), zastosowaniami komercyjnymi, propagandowymi i kulturowymi (np. dominacja językowa). Inne kryteria zazwyczaj kształtują dalekie od doskonałości i odmienne w różnych krajach prawo dotyczące Sieci oraz w niektórych państwach religie. Przykładami darzenia maszyn wielkim zaufaniem są również komputery, którym powierzane jest życie pacjentów na OIOM-ach w szpitalach, autopiloty samolotów, statków kosmicznych czy urządzenia komputerowe wspomagające kierowanie samochodem 3. Wykorzystywanie autonomicznego potencjału maszyn przybiera skrajne formy. Ilustracją tego jest efektywna procedura tworzenia książek będących kompilacją fragmentów tysięcy różnych dzieł zgromadzonych w pamięciach komputerów podłączonych do Sieci 4. Korzystając z tej procedury, Philip M. Parker napisał 200 tys. książek. Miarami ich wartości rynkowej są cena i imponująca liczba sprzedanych egzemplarzy 5. Przykład ten 3 Przewiduje się, iż do 2015 roku co trzeci wojskowy pojazd w USA będzie kierowany przez maszynę. [Za:] J. Markoff: No Drivers, but a Lot of Drive. The New York Times 2007, Nov. 11. W 2006 roku powstała inicjatywa Komisji Unii Europejskiej o inteligentnym pojeździe, który np. uprzedza inne samochody o śliskiej jezdni na określonym odcinku. [Za:] Komputery w samochodach, PCWorld 2008, grudzień 4 Polega ona na odpowiednim wyborze tytułu, stosownego ISBN-u, okładki i specyficznego tworzenia treści książki. Oryginalny algorytm odczytuje odpowiednie fragmenty książek zgromadzonych w pamięciach komputerów Amazona, a następnie łączy je, by w efekcie uzyskać nową pozycję. 5 N. Cohen: He Wrote 200,000 Books (but Computers Did Some of the Work). The New York Times 2008, Apr. 14. Przykłady książek: The Official Patient s Sourcebook on Acne Rosacea (24,95 USD, 168 stron); Stickler Syndrome: A Bibliography and Dictionary for Physicians, Patients and Genome 13

4 ilustruje zjawisko kopiuj wklej, gdzie rolę podmiotu wykorzystującego zasoby Sieci przejmują maszyny. Odbiorcami najczęściej nieświadomymi autorstwa czytanej kompilacji są ludzie. Ekstremalnym współcześnie przykładem autonomii maszyn jest próba komputerowej twórczości prozy. Ilustracją tego jest program Brutus.1. Za jego pomocą stworzono m.in. opowiadanie zaczynające się od słów: Dave Striver lubił uniwersytet jego porośniętą bluszczem wieżę zegarową z mocnej starej cegły, jego zalaną promieniami słonecznymi zieleń i pełną entuzjazmu młodzież... [Akst, 2004]. Konsekwencje Zasygnalizowane funkcje maszyn ilustrują szybko rosnący zakres zadań związanych z szeroko rozumianą komunikacją, które są powierzane autonomicznej pracy komputerów. Odnosząc tak interpretowaną aktywność maszyn do funkcji ich komunikowania się z ludźmi, łatwo dostrzec szybko powiększający się obszar samodzielności maszyn w tworzeniu informacji i ich przekazywaniu między sobą i między nimi a ludźmi, poza kontrolą tych ostatnich. Podane wcześniej przykłady autonomii komputerów pokazują, jak ogromny potencjał tkwi w branży technologii informacyjnych. Te niewątpliwie imponujące osiągnięcie budzą jednak również obawy. Oto komputery szybko wkraczają w sferę, która do tej pory wydawała się zarezerwowana wyłącznie dla człowieka i zupełnie nieosiągalna dla pozbawionych inteligencji oraz uczuć maszyn. W sposób nieuzasadniony upowszechniane informacje, jakoby maszyny mogły robić tylko to, co przewidział programista, od dawna są nieprawdziwe. Ich potencjał obliczeniowy, dysponowanie potężnymi zasobami informacyjnymi sprawia, że są one bardziej autonomiczne niż wyobrażają to sobie przeciętni użytkownicy komputerów. Chodzi tu przede wszystkim o systemy samouczące się, które zmieniają swoje funkcje wraz z samodzielnym wzbogacaniem informacji o otoczeniu (np. problem personalizacji, inteligentnych antywirusów). Zauważalne jest upodobnianie funkcji maszyn do uczącego się dziecka. Stan ten stanowi o nowych wyzwaniach, nadziejach, ale także jest swoistym ostrzeżeniem przed zbyt pochopnym oddawaniem inicjatywy intelektu ludzkiego maszynom. Na widoczną autonomię maszyn zwrócił uwagę Tadeusz Miczka, nazywając ją cyberciałem, które stanowi doskonalące uzupełnienie człowieka. Stwierdził, iż poważna dyskusja dotycząca kształtowania tożsamości człowieka w cyberprzestrzeni dopiero się zaczyna. Wagi nabiera już nie tylko połączenie ludzkiej świadomości z cyberprzestrzenią, ale stworzenie post-człowieka, autonomicznie funkcjonujących mądrych maszyn, które przewyższą ludzi inteligencją i będą obdarzone wyłącznie dotąd ludzkimi przymiotami, emocjami i walorami duchowymi [Miczka, 2004, s. 25]. Już dzisiaj maszyny z powodzeniem odbierają i poprawnie interpretują bodźce wzrokowe i dźwiękowe, odpowiadają na zadawane pytania, uczą się, wyciągają wnioski, a nawet rozwiązują niektóre problemy. Przewiduje się, iż komputery osiągną poziom inteligencji dającej im samoświadomość oraz umiejętność samodzielnego konstruowania Researchers (28,95 USD, 126 stron); The Outlook for Tufted Washable Scatter Rugs, Bathmats and Sets That Measure 6-Feet by 9-Feet or Smaller in India (495 USD, 144 strony). 14

5 lepszych i szybszych maszyn i robotów od tych, które są budowane obecnie przez ludzi. Etap ten zapewne będzie ostatnim wynalazkiem, jakiego dokona człowiek [Vinge, 1993]. Uzależnienie od maszyn przekroczyło umowny próg samodzielnego funkcjonowania instytucji, grup społecznych i całych organizmów państwowych, które uległy dominacji szeroko rozumianej technologii. Nieco później podobny kierunek zmian następuje w odniesieniu do bardziej złożonych bytów indywidualnych jednostek. Człowiek coraz bardziej jest zależny od technologii wspomagających jego funkcjonowanie, a nawet życie (np. urządzenia wspomagające pracę serca i innych organów). Technologie stają się niezbędnym wzmocnieniem ludzkich zmysłów, uzupełniają naszą pamięć i tymczasem tylko niektóre funkcje związane ze zdolnościami intelektualnymi 6. Komunikacyjne funkcje Sieci umożliwiają powszechne korzystanie z zasobów wirtualnego świata. Jego bogactwo (mimo, iż ograniczane) dzięki ułatwionemu dostępowi często jest traktowane jako autorytet twór, który sprawnie i spolegliwie informując, decyduje o zachowaniach wielu osób. Część z nich w sposób naturalny ograniczając wysiłek niezbędny do samodzielnego korzystania z innych źródeł informacji, uznaje Sieć za podstawowe, wystarczające, wiarygodne źródło informacji uniwersum wiedzy. Jest to zapowiedzią przekraczania progu uzależnienia od technologii w odniesieniu do ludzi. Proces rosnącego zakresu technologicznego wspomagania funkcjonowania grup społecznych i pojedynczych osób trwa i przebiega na wzór przewracających się kostek domina. Szybkość jego jest pochodną postępu naukowego oraz miarą tempa postdarwinowskich zmian cywilizacji początku XXI wieku. Następuje intensywne, krótkowzroczne dostosowywanie otoczenia, przyrody do ludzi, a nie hołdowanie w pełni uzasadnionej harmonijnej koegzystencji człowieka z naturą. Fundamentalną odpowiedzią na wynikające z intelektualnego i fizycznego potencjału maszyn wyzwania jest stosowna edukacja. Chodzi tu o przygotowanie do umiejętnego wykorzystania potencjału inteligentnych maszyn w celu uniknięcia wynikających z tego potencjału zagrożeń [http://singularityu.org/overview, 2009]. Dotyczy to przede wszystkim kompetencji komunikacyjnych, które są dotychczas zaniedbywanym obszarem nauczania na wszystkich etapach edukacji. Zakończenie Symbioza technologii z człowiekiem zwraca uwagę na problem zagrożeń wynikających już nie tylko z manipulacyjnej roli Sieci, ale z utraty samodzielności, niebezpiecznego uzależnienia intelektualnych i fizycznych funkcji człowieka od maszyn. Tymczasem owo zagrożenie nie tkwi w wirtualnym świecie, a w technologiach, które służebnie pośredniczą w łatwym sięganiu do zasobów Sieci. Pokusa korzystania z bogactwa tych zasobów, stwarzana przez spolegliwe pomostowe technologie komunikację sieciową często okazuje się wystarczająca, by zrezygnować 6 Służą także wielokrotnemu wzmacnianiu ludzkich mięśni. Przenoszenie kilkusetkilogramowego ciężaru przez osobę korzystającą ze specjalnego kombinezonu, wyposażonego w silniczki elektryczne (HAL-5), nie wymaga szczególnego wysiłku, a chorzy z ograniczeniami ruchowymi dzięki kombinezonowi mogą się swobodnie poruszać. Kontrolowanie sztucznych mięśni obywa się intuicyjnie tak, jak prawdziwych. 15

6 z samodzielności w wykonywaniu niektórych czynności związanych z wysiłkiem intelektualnym, a nawet z samodzielnej pracy koncepcyjnej prowadzącej do osiągnięcia istotnego celu. Już dzisiaj w wielu rozwiązaniach wykluczono możliwości awaryjnego działania polegającego na zastępowaniu automatów przez świadome, merytorycznie uzasadnione manualne sterowanie. Wskazuje to nie na potrzebę rezygnacji z potencjału wirtualnego świata (na wzór luddystów niszczących 200 lat temu parowe maszyny), ale na zrównanie szans wykorzystywania ludzkiej kreatywności z dostępnością do jej cyfrowych substytutów oferowanych przez Sieć i tworzące ją komputery. Chodzi o świadome postawienie intelektualnej bariery pomiędzy tym, co należy zarezerwować dla naturalnej potęgi ludzkiego umysłu, a potencjałem wirtualnego świata. Bywa, iż jeden własny pomysł jest więcej wart od efektów ciężkiej pracy całego ludzkiego życia według sprawdzonych (także dostępnych w Sieci) wzorów. Tymczasem obserwujemy objawy totalitaryzmu nowych technologii. Konformizm i zachowania algorytmiczne sprzyjają tworzeniu ludzi-automatów w sferze mentalnej i biologicznej. Cechy te jest łatwo przyswoić. Będąca w opozycji konstruktywność, którą charakteryzują nonkonformizm i zachowania heurystyczne, po pierwsze występuje rzadziej, a po drugie jest znacznie trudniejsza do kształtowania. Między innymi z tych powodów zagrożenie jest duże. Bibliografia Akst D.: An Essay, Literary Luddites Unite! Computers as Authors? The New York Times 2004, Nov. 22 Czapelski M.: Szybszych procesorów nie będzie? PCWorld 2009, czerwiec Gogołek W.: Kategorie komunikacji sieciowej. [W:] Informatyka w dobie XXI wieku. Technologie informatyczne w nauce, technice i edukacji. Pod red. A. Jastriebowa. Wydaw. Politechnika Radomska, Radom 2009 Gogołek W.: Technologie informacyjne mediów. Wyd. II. Oficyna Wydaw. Aspra J-R, Warszawa [dostęp, maj 2009] Lipton E.: Software Being Developed to Monitor Opinions of U.S. The New York Times 2006, Oct. 4 Miczka T.: Globalizacja Internet Kultura Tożsamość. [W:] Oblicza Internetu. Pod red. M. Sokołowskiego. Wydaw. PWSZ, Elbląg 2004 The March of the Robo-Traders. The Economist 2005, Sept. 17; Sikorski M.: Od internauty do milionera. Chip 2008, wrzesień Vinge V.: Technological Singularity Whole Earth Review 1993, Winter 16

Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach. Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek.

Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach. Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek. Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek.pl Zmiany liczby odbieranych umownych słów http://hmi.ucsd.edu/pdf/hmi_2009_consumerreport_dec9_2009.pdf

Bardziej szczegółowo

SI w procesach przepływu i porządkowania informacji. Paweł Buchwald Wyższa Szkoła Biznesu

SI w procesach przepływu i porządkowania informacji. Paweł Buchwald Wyższa Szkoła Biznesu SI w procesach przepływu i porządkowania informacji Paweł Buchwald Wyższa Szkoła Biznesu Początki SI John MC Carthy prekursor SI Alan Thuring pomysłodawca testu na określenie inteligencji maszyn Powolny

Bardziej szczegółowo

DLA SEKTORA INFORMATYCZNEGO W POLSCE

DLA SEKTORA INFORMATYCZNEGO W POLSCE DLA SEKTORA INFORMATYCZNEGO W POLSCE SRK IT obejmuje kompetencje najważniejsze i specyficzne dla samego IT są: programowanie i zarządzanie systemami informatycznymi. Z rozwiązań IT korzysta się w każdej

Bardziej szczegółowo

dr inż. Michał Grobelny

dr inż. Michał Grobelny dr inż. Michał Grobelny Internet przedmiotów Internet of Things (IoT) Internet of Everything (IoE) Cisco Globalna sieć urządzeń wzajemnie się komunikujących bez ingerencji człowieka, wykorzystująca różne

Bardziej szczegółowo

kształcenie umiejętności w zakresie poszukiwania, kształcenie umiejętności twórczych; otwartość na nowe kontakty,

kształcenie umiejętności w zakresie poszukiwania, kształcenie umiejętności twórczych; otwartość na nowe kontakty, MULTIMEDIA W EDUKACJI HUMANISTYCZNEJ opracowała Elżbieta Anioła Szkoła w społeczeństwie informacyjnym. kształcenie umiejętności w zakresie poszukiwania, przetwarzania i tworzenia informacji; kształcenie

Bardziej szczegółowo

Niektóre zasady pisania prac dyplomowych

Niektóre zasady pisania prac dyplomowych Niektóre zasady pisania prac dyplomowych Praca dyplomowa licencjacka/inżynierska Wymaga samodzielnego rozwiązania problemu zawodowego, technicznego lub badawczego w zakresie wiedzy zdobytej podczas studiów.

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 7. 3. Technologie informacyjne wpływające na doskonalenie przedsiębiorstwa

Wstęp... 7. 3. Technologie informacyjne wpływające na doskonalenie przedsiębiorstwa Spis treści Wstęp.............................................................. 7 1. Przedsiębiorstwo w dobie globalizacji.............................. 11 1.1. Wyzwania globalnego rynku....................................

Bardziej szczegółowo

Samodzielność online

Samodzielność online Zakończenie Samodzielność online Technologie informacyjne stwarzają możliwość korzystania z potencjału Sieci, coraz większej samodzielności (Tofflerowskie Obsłuż się sam ) nie tylko w globalnym wyborze

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja administracji publicznej w Polsce w świetle polityki społeczeństwa informacyjnego UE

Informatyzacja administracji publicznej w Polsce w świetle polityki społeczeństwa informacyjnego UE EDYTA BARACZ Informatyzacja administracji publicznej w Polsce w świetle polityki społeczeństwa informacyjnego UE Społeczeństwo informacyjne to typ społeczeństwa, którego kształtowanie się ściśle związane

Bardziej szczegółowo

Program nauczania przedmiotu uzupełniającego Praktyczne zastosowania informatyki

Program nauczania przedmiotu uzupełniającego Praktyczne zastosowania informatyki II Liceum ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej Curie w Piotrkowie Trybunalskim Praktyczne zastosowanie informatyki program nauczania Agnieszka Pluczak, Paweł Bąkiewicz 205/206 Program nauczania przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Por. P. Kotler, H. Kartajaya, I. Setiawan, Marketing 3.0, MT Biznes, Warszawa 2010, s. 20. 2

Por. P. Kotler, H. Kartajaya, I. Setiawan, Marketing 3.0, MT Biznes, Warszawa 2010, s. 20. 2 Inicjatywy społeczne młodzieży poprzez nowe media Tomasz Zacłona W połowie drugiej dekady XXI w. jesteśmy świadkami przemian społecznych zapowiadanych od końca ostatniego stulecia. W turbulentnym otoczeniu

Bardziej szczegółowo

Internet a rozwój społeczny i zawodowy osób z niepełnosprawnością

Internet a rozwój społeczny i zawodowy osób z niepełnosprawnością Konferencja einclusion przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu od pomysłu do realizacji Warszawa 06.07.2009 Internet a rozwój społeczny i zawodowy osób z niepełnosprawnością Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji

Bardziej szczegółowo

Laboratorium przez Internet w modelu studiów inżynierskich

Laboratorium przez Internet w modelu studiów inżynierskich Laboratorium przez Internet w modelu studiów inżynierskich Remigiusz Rak Marcin Godziemba-Maliszewski Andrzej Majkowski Adam Jóśko POLITECHNIKA WARSZAWSKA Ośrodek Kształcenia na Odległość Laboratorium

Bardziej szczegółowo

Proporcje podziału godzin na poszczególne bloki. Tematyka lekcji. Rok I. Liczba godzin. Blok

Proporcje podziału godzin na poszczególne bloki. Tematyka lekcji. Rok I. Liczba godzin. Blok Proporcje podziału godzin na poszczególne bloki Blok Liczba godzin I rok II rok Na dobry początek 7 Internet i gromadzenie danych 6 2 Multimedia 5 3 Edytory tekstu i grafiki 6 4 Arkusz kalkulacyjny 7 4

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA DLA I I II KLASY GIMNAZJUM

PROGRAM NAUCZANIA DLA I I II KLASY GIMNAZJUM PROGRAM NAUCZANIA DLA I I II KLASY GIMNAZJUM Proporcje podziału godzin na poszczególne bloki Blok Liczba godzin I rok II rok Na dobry początek 7 Internet i gromadzenie danych 6 2 Multimedia 5 3 Edytory

Bardziej szczegółowo

SmartBox. Nowy wymiar promocji

SmartBox. Nowy wymiar promocji Nowy wymiar promocji Rozszerzona komunikacja Czym jest SmartBox? SmartBox to pakiet trzech uzupełniających się kanałów promocji. To nasz oryginalny, autorski pomysł na połączenie: aplikacji mobilnych na

Bardziej szczegółowo

Umysł Komputer Świat TEX output: :17 strona: 1

Umysł Komputer Świat TEX output: :17 strona: 1 Umysł Komputer Świat INFORMATYKA I FILOZOFIA Witold Marciszewski Paweł Stacewicz Umysł Komputer Świat O zagadce umysłu z informatycznego punktu widzenia E Warszawa Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT 2011

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Dokumenty List od Premiera Czasy, w których żyjemy, to czasy komputerów, telefonów komórkowych, SMSów, czatów, Internetu i serwisów społecznościowych.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kompetencjami pracowników

Zarządzanie kompetencjami pracowników Zarządzanie kompetencjami pracowników Kompetencje IT w dobie cyfryzacji i informatyzacji życia gospodarczego Baza wymaganych kompetencji i jej zmiana w czasie Kompetencje a stanowisko pracy Indywidualizacja

Bardziej szczegółowo

instytucji edukacyjnych

instytucji edukacyjnych Turnieje z wykorzystaniem elektronicznych symulatorów dla WINDOWS i ANDROID jako marketingowe narzędzia instytucji edukacyjnych Michel Muszynski Management Business Applied Francja Wprowadzenie Reklamowanie

Bardziej szczegółowo

Monika Pskit. doradca metodyczny Radomskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli. monika.pskit@rodon.radom.pl

Monika Pskit. doradca metodyczny Radomskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli. monika.pskit@rodon.radom.pl Monika Pskit doradca metodyczny Radomskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli monika.pskit@rodon.radom.pl Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 sierpnia 2010 r. zmieniające rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Obszary wiedzy i umiejętności wg sylabusów poszczególnych modułów ECDL, przypisane do ramy kompetencji cyfrowych DIGCOMP v.1.0

Obszary wiedzy i umiejętności wg sylabusów poszczególnych modułów ECDL, przypisane do ramy kompetencji cyfrowych DIGCOMP v.1.0 y wiedzy i umiejętności wg sylabusów poszczególnych modułów, przypisane do ramy kompetencji cyfrowych DIGCOMP v.1.0 Obszar jej INFORMACJA 1.1 Przeglądanie, szukanie i filtrowanie informacji Identyfikacja,

Bardziej szczegółowo

PRACA DYPLOMOWA INŻYNIERSKA. Mobilny system wspomagający pracę. terminala kontenerowego

PRACA DYPLOMOWA INŻYNIERSKA. Mobilny system wspomagający pracę. terminala kontenerowego PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W ELBLĄGU INSTYTUT INFORMATYKI STOSOWANEJ PRACA DYPLOMOWA INŻYNIERSKA Mobilny system wspomagający pracę terminala kontenerowego autor: Bartłomiej Urbanowicz opiekun pracy:

Bardziej szczegółowo

Załącznik 2. Przedmioty wskazujące drogę zdjęcia.

Załącznik 2. Przedmioty wskazujące drogę zdjęcia. Załącznik 2. Przedmioty wskazujące drogę zdjęcia. Źródło zdjęć: 1. Drogowskazy. [online], [dostęp: 16 maja 2013], Dostępny w Internecie: . 2.

Bardziej szczegółowo

Szukanie wspólnej wartości (korzyści) w klastrze

Szukanie wspólnej wartości (korzyści) w klastrze Szukanie wspólnej wartości (korzyści) w klastrze Struktura klastrowa M. Porter - klastry to geograficzne koncentracje wzajemnie powiązanych przedsiębiorstw, wyspecjalizowanych dostawców (w tym dostawców

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Informatyki. Klasyfikacja oprogramowania

Wstęp do Informatyki. Klasyfikacja oprogramowania Wstęp do Informatyki Klasyfikacja oprogramowania Oprogramowanie komputerowe Funkcjonalność komputera jest wynikiem zarówno jego budowy, jak i zainstalowanego oprogramowania Komputer danej klasy znajduje

Bardziej szczegółowo

ATAKI NA SYSTEMY KOMPUTEROWE POZNAJ SWOJEGO WROGA. opracował: Krzysztof Dzierbicki

ATAKI NA SYSTEMY KOMPUTEROWE POZNAJ SWOJEGO WROGA. opracował: Krzysztof Dzierbicki ATAKI NA SYSTEMY KOMPUTEROWE POZNAJ SWOJEGO WROGA. opracował: Krzysztof Dzierbicki I. Wstęp Przez Internet przepływa coraz więcej pieniędzy. A, tam gdzie są miliardy, nie brakuje też przestępców. Drogą

Bardziej szczegółowo

Program modułu multimedialnego mgr Urszula Galant. PROGRAM MODUŁU MULTIMEDIALNEGO DLA UCZNIÓW KLAS IV VI SP im. Szarych Szeregów w Płochocinie

Program modułu multimedialnego mgr Urszula Galant. PROGRAM MODUŁU MULTIMEDIALNEGO DLA UCZNIÓW KLAS IV VI SP im. Szarych Szeregów w Płochocinie PROGRAM MODUŁU MULTIMEDIALNEGO DLA UCZNIÓW KLAS IV VI SP im. Szarych Szeregów w Płochocinie 1 I. WSTĘP Wraz z powszechną komputeryzacją większości dziedzin życia codziennego oraz szybkim rozwojem sprzętu

Bardziej szczegółowo

Przełom w koncepcjach rejestrów państwowych MSWiA

Przełom w koncepcjach rejestrów państwowych MSWiA Przełom w koncepcjach rejestrów państwowych MSWiA Michał MŁOTEK Wydział Bezpieczeństwa Infrastruktury Teleinformatycznej MSWiA BEZPIECZEŃSTWO Czym jest bezpieczeństwo, a czym nie jest? BEZPIECZEŃSTWO Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Autorka prezentacji: Magdalena Buzor

Autorka prezentacji: Magdalena Buzor Autorka prezentacji: Magdalena Buzor Pojęcie wychowania Wychowanie w szerokim znaczeniu wszelkie zjawiska związane z oddziaływaniem środowiska społ. i przyr. na człowieka, kształtujące jego tożsamość,

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI. Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie:

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI. Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: I. Postanowienia ogólne PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dn. 30 kwietnia 2007 r.

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Nowoczesna edukacja Małgorzata Dębowska Miasto Bełchatów 26 maja 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Dorośli uczący się od dzieci i

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Multimedialne Systemy Uczące

Inteligentne Multimedialne Systemy Uczące Działanie realizowane w ramach projektu Absolwent informatyki lub matematyki specjalistą na rynku pracy Matematyka i informatyka może i trudne, ale nie nudne Inteligentne Multimedialne Systemy Uczące dr

Bardziej szczegółowo

Rola rodziców i nauczycieli w procesie adaptacji dziecka w szkole

Rola rodziców i nauczycieli w procesie adaptacji dziecka w szkole Organizator: Kuratorium Oświaty w Gdańsku 8 i 9 grudnia 2015 roku Konferencje dla Nauczycieli pt.: Szkolne progi: jak pomóc uczniom przejść do klasy czwartej? PSYCHOLOGIA na UAM od 1919 roku Rola rodziców

Bardziej szczegółowo

Pozycjonowanie. Co to takiego?

Pozycjonowanie. Co to takiego? Pozycjonowanie Co to takiego? WSTĘP SEO to akronim angielskiej nazwy Search Engine Optimization, czyli optymalizacja witryn internetowych pod kątem wyszukiwarek. Pozycjonowanie w uproszczeniu skupia się

Bardziej szczegółowo

Założenia programu InfoTrick

Założenia programu InfoTrick Założenia programu Rozwój społeczny i gospodarczy w społeczeństwie informacyjnym pozostaje w ścisłym związku z dostępnością zasobów informacyjnych oraz możliwościami twórczego ich wykorzystywania przez

Bardziej szczegółowo

Nowy wymiar zasobów informacyjnych WWW. Włodzimierz Gogołek Wlodzimierz@Gogolek.pl Instytut Dziennikarstwa Uniwersytet Warszawski

Nowy wymiar zasobów informacyjnych WWW. Włodzimierz Gogołek Wlodzimierz@Gogolek.pl Instytut Dziennikarstwa Uniwersytet Warszawski Nowy wymiar zasobów informacyjnych WWW Włodzimierz Gogołek Wlodzimierz@Gogolek.pl Instytut Dziennikarstwa Uniwersytet Warszawski Suma cyfrowych informacji Po raz pierwszy suma cyfrowych informacji wyprodukowanych

Bardziej szczegółowo

Systemy z bazą wiedzy (spojrzenie bardziej korporacyjne) Baza wiedzy. Baza wiedzy. Baza wiedzy. Baza wiedzy

Systemy z bazą wiedzy (spojrzenie bardziej korporacyjne) Baza wiedzy. Baza wiedzy. Baza wiedzy. Baza wiedzy Zarządzanie wiedzą z bazą wiedzy (spojrzenie bardziej korporacyjne) Wybrane aspekty technologiczne związane z wiedzą i zarządzaniem wiedzą Google: baza wiedzy 1,180,000 znalezionych systemy zarządzania

Bardziej szczegółowo

Chmura nad Smart City. dr hab. Prof. US Aleksandra Monarcha - Matlak

Chmura nad Smart City. dr hab. Prof. US Aleksandra Monarcha - Matlak Chmura nad Smart City dr hab. Prof. US Aleksandra Monarcha - Matlak Miasta generują ogromne zbiory danych cyfrowych. Ten trend jest napędzany przez zbiór powiązanych ze sobą wydarzeń. Po pierwsze, w czasie

Bardziej szczegółowo

Izabela Zimoch Zenon Szlęk Biuro Badań i Rozwoju Technologicznego. Katowice, dnia 13.08.2013 r.

Izabela Zimoch Zenon Szlęk Biuro Badań i Rozwoju Technologicznego. Katowice, dnia 13.08.2013 r. System informatyczny wspomagający optymalizację i administrowanie produkcją i dystrybucją wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi subregionu centralnego i zachodniego województwa śląskiego Izabela Zimoch

Bardziej szczegółowo

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WYDZIAŁ INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA Kierunek studiów: INFORMATYKA Stopień studiów: STUDIA II STOPNIA Obszar Wiedzy/Kształcenia: OBSZAR NAUK TECHNICZNYCH Obszar nauki: DZIEDZINA NAUK TECHNICZNYCH Dyscyplina

Bardziej szczegółowo

omnia.pl, ul. Kraszewskiego 62A, 37-500 Jarosław, tel. +48 16 621 58 10 www.omnia.pl kontakt@omnia.pl

omnia.pl, ul. Kraszewskiego 62A, 37-500 Jarosław, tel. +48 16 621 58 10 www.omnia.pl kontakt@omnia.pl .firma Dostarczamy profesjonalne usługi oparte o nowoczesne technologie internetowe Na wstępie Wszystko dla naszych Klientów Jesteśmy świadomi, że strona internetowa to niezastąpione źródło informacji,

Bardziej szczegółowo

Paweł Pindera Wspomaganie komputerowe nauczania w zintegrowanej edukacji wczesnoszkolnej. Nauczyciel i Szkoła 3-4 (44-45), 91-95

Paweł Pindera Wspomaganie komputerowe nauczania w zintegrowanej edukacji wczesnoszkolnej. Nauczyciel i Szkoła 3-4 (44-45), 91-95 Paweł Pindera Wspomaganie komputerowe nauczania w zintegrowanej edukacji wczesnoszkolnej Nauczyciel i Szkoła 3-4 (44-45), 91-95 2009 Paweł PINDERA Wspomaganie komputerowe nauczania w zintegrowanej edukacji

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Regulaminu w ramach projektu bez barier-profesjonalne kursy komputerowe w Wielkopolsce

Załącznik nr 1 do Regulaminu w ramach projektu bez barier-profesjonalne kursy komputerowe w Wielkopolsce Załącznik nr 1 do Regulaminu w ramach projektu Klik@j bez barier-profesjonalne kursy komputerowe w Wielkopolsce Standard wymagań (Tabela nr 2) został przygotowany na podstawie analizy dotychczasowych ram

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2: Standard wymagań dla kompetencji cyfrowych realizowanych w ramach projektów w PI 10(iii)

Załącznik nr 2: Standard wymagań dla kompetencji cyfrowych realizowanych w ramach projektów w PI 10(iii) Załącznik nr 2: Standard wymagań dla kompetencji cyfrowych realizowanych w ramach projektów w PI 10(iii) Standard wymagań (tabela nr 2) został przygotowany na podstawie analizy dotychczasowych ram kompetencji

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA CZYTELNICZA I MEDIALNA W GIMNAZJUM (III etap nauczania)

EDUKACJA CZYTELNICZA I MEDIALNA W GIMNAZJUM (III etap nauczania) Edukacja czytelnicza i medialna gimnazjum Str. 1 EDUKACJA CZYTELNICZA I MEDIALNA W GIMNAZJUM (III etap nauczania) Cele edukacyjne 1. Przygotowanie do korzystania z różnych źródeł informacji. 2. Umiejętność

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola marketingu we współczesnym świecie. Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola marketingu we współczesnym świecie. Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Rola marketingu we współczesnym świecie Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 7. maja 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych.

Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych. Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych. W szerszym znaczeniu termin "demokracja elektroniczna" obejmuje również elektroniczny

Bardziej szczegółowo

Własny program profilaktyczny, którego celem jest ochrona uczniów przed negatywnymi

Własny program profilaktyczny, którego celem jest ochrona uczniów przed negatywnymi PROGRAM PROFILAKTYKI BEZPIECZEŃSTWA UCZNIÓW W INTERNECIE BEZPIECZNY INTERNET Własny program profilaktyczny, którego celem jest ochrona uczniów przed negatywnymi społecznymi, etycznymi i prawnymi konsekwencjami

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej

Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej mgr Sylwia Polcyn-Matuszewska Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Informacja o autorce: mgr Sylwia Polcyn-Matuszewska

Bardziej szczegółowo

KONKURS LITERACKI NA BAJKĘ TERAPEUTYCZNĄ DOTYCZĄCĄ BEZPIECZEŃSTWA

KONKURS LITERACKI NA BAJKĘ TERAPEUTYCZNĄ DOTYCZĄCĄ BEZPIECZEŃSTWA KONKURS LITERACKI NA BAJKĘ TERAPEUTYCZNĄ DOTYCZĄCĄ BEZPIECZEŃSTWA Dyrekcja i nauczyciele Szkoły Podstawowej nr 19 im. Mieszka I w Białymstoku zapraszają do udziału w konkursie literackim na napisanie bajki

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11 SPIS TREŚCI WSTĘP (Wiesław Stawiński)........................ 9 ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)..................11 1.1. Problemy globalizacji........................

Bardziej szczegółowo

Kompetencje cyfrowe Polaków. dr Justyna Jasiewicz Uniwersytet Warszawski

Kompetencje cyfrowe Polaków. dr Justyna Jasiewicz Uniwersytet Warszawski Kompetencje cyfrowe Polaków dr Justyna Jasiewicz Uniwersytet Warszawski Plan wystąpienia kompetencje cyfrowe dostęp do nowych technologii w Polsce ICT w gospodarstwach domowych Bariery korzystanie z nowych

Bardziej szczegółowo

Tomorrow Sp. z o.o. SCENARIUSZ WIDEOWYKŁADU. Na początku wideowykładu pojawia się na ekranie informacja z tytułem: Zagrożenia w Internecie.

Tomorrow Sp. z o.o. SCENARIUSZ WIDEOWYKŁADU. Na początku wideowykładu pojawia się na ekranie informacja z tytułem: Zagrożenia w Internecie. SCENARIUSZ WIDEOWYKŁADU Na początku wideowykładu pojawia się na ekranie informacja z tytułem: Zagrożenia w Internecie. Opis ekranu: Na środku napis wykładu: : Zagrożenia w Internecie. Treść ekranu: Osobą

Bardziej szczegółowo

w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Kucharach Innowacja pedagogiczna Programistyczny start SPIS TRE Opis programu e) Cele programu b) Treści nauczania

w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Kucharach Innowacja pedagogiczna Programistyczny start SPIS TRE Opis programu e) Cele programu b) Treści nauczania Program zajęć komputerowych w klasach IV-VI w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Kucharach Innowacja pedagogiczna Programistyczny start autorzy programu mgr Mateusz Ledzianowski SPIS TREŚCI 1. Opis programu

Bardziej szczegółowo

Stanusch Technologies S.A. lider w rozwiązaniach opartych o sztuczną inteligencję

Stanusch Technologies S.A. lider w rozwiązaniach opartych o sztuczną inteligencję Stanusch Technologies S.A. lider w rozwiązaniach opartych o sztuczną inteligencję Maciej Stanusch Prezes Zarządu Stanusch is getting a real runner-up in the world wide list of chatbot developers! Erwin

Bardziej szczegółowo

5/19/2015 PODSTAWOWE DEFINICJE TEORIE MEDIÓW ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU

5/19/2015 PODSTAWOWE DEFINICJE TEORIE MEDIÓW ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU dr Agnieszka Kacprzak PODSTAWOWE DEFINICJE ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU formy komunikacji, które mają za zadanie dotrzeć do masowego odbiorcy (np. telewizja, gazety, czasopisma, radio,

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z Technologii Informacyjnej

Kryteria oceniania z Technologii Informacyjnej IV Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Sosnowcu Kryteria oceniania z Technologii Informacyjnej Kryteria na ocenę dopuszczającą 1. Uczeń potrafi wymienić niektóre z elementów budowy komputera.

Bardziej szczegółowo

Wykład wygłoszony w ramach projektu. Nowa jakość doskonalenia wsparcie rozwoju szkół w powiecie mieleckim

Wykład wygłoszony w ramach projektu. Nowa jakość doskonalenia wsparcie rozwoju szkół w powiecie mieleckim Wykład wygłoszony w ramach projektu Nowa jakość doskonalenia wsparcie rozwoju szkół w powiecie mieleckim Priorytet III. Wysoka jakość systemu oświaty Działanie 3.5. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół

Bardziej szczegółowo

E-logistyka Redakcja naukowa Waldemar Wieczerzycki

E-logistyka Redakcja naukowa Waldemar Wieczerzycki E-logistyka Redakcja naukowa Waldemar Wieczerzycki E-logistyka to szerokie zastosowanie najnowszych technologii informacyjnych do wspomagania zarządzania logistycznego przedsiębiorstwem (np. produkcją,

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W)

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W) EFEKTY KSZTAŁCENIA NA KIERUNKU "MECHATRONIKA" nazwa kierunku studiów: Mechatronika poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia profil kształcenia: ogólnoakademicki symbol kierunkowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Zrzut ekranu z wykorzystanej podczas zajęć prezentacji

Zrzut ekranu z wykorzystanej podczas zajęć prezentacji Zrzut ekranu z wykorzystanej podczas zajęć prezentacji Ludzie mają nawyk zdobywania szeroko pojętej wiedzy, opanowują sztukę czytania, pisania. W podobnym zakresie powinni również zdobywać wiedzę na temat

Bardziej szczegółowo

INFORMATYKA GIMNAZJUM. Przedmiotowy System Oceniania. Jarosław Olejnik. Przygotował:

INFORMATYKA GIMNAZJUM. Przedmiotowy System Oceniania. Jarosław Olejnik. Przygotował: INFORMATYKA GIMNAZJUM Przedmiotowy System Oceniania Przygotował: Jarosław Olejnik Przedmiotem oceny są: wiedza i umiejętności oraz wykorzystywanie własnych możliwości; wiadomości i umiejętności ucznia

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

Komunikacja w kursie e-learningowym konieczność czy luksus? Agnieszka Wierzbicka Uniwersytet Łódzki

Komunikacja w kursie e-learningowym konieczność czy luksus? Agnieszka Wierzbicka Uniwersytet Łódzki Komunikacja w kursie e-learningowym konieczność czy luksus? Agnieszka Wierzbicka Uniwersytet Łódzki Sytuacja komunikacyjna w e-learningu ale jaka? interakcja: człowiek komputer/internet/platforma versus

Bardziej szczegółowo

Cyfrowy system nagłośnieniowy i dźwiękowy system ostrzegawczy Praesideo Skuteczny przekaz komunikatów, niezależnie od sytuacji

Cyfrowy system nagłośnieniowy i dźwiękowy system ostrzegawczy Praesideo Skuteczny przekaz komunikatów, niezależnie od sytuacji Cyfrowy system nagłośnieniowy i dźwiękowy system ostrzegawczy Praesideo Skuteczny przekaz komunikatów, niezależnie od sytuacji 2 System nagłośnieniowy i dźwiękowy system ostrzegawczy Praesideo firmy Bosch

Bardziej szczegółowo

Regulamin przygotowania i prowadzenia zajęć dydaktycznych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość

Regulamin przygotowania i prowadzenia zajęć dydaktycznych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość Regulamin przygotowania i prowadzenia zajęć dydaktycznych Postanowienia ogólne 1 Zakres przedmiotowy niniejszego Regulaminu obejmuje zasady przygotowywania i prowadzenia zajęć. 2 Podstawę prawną niniejszego

Bardziej szczegółowo

uplook z modułem statlook program do audytu oprogramowania i kontroli czasu pracy

uplook z modułem statlook program do audytu oprogramowania i kontroli czasu pracy uplook z modułem statlook program do audytu oprogramowania i kontroli czasu pracy Jaka część oprogramowania w firmie jest legalna? Gdzie zostało zainstalowane zakupione oprogramowanie? Czy jest ono w ogóle

Bardziej szczegółowo

Z języka obcego nowożytnego od roku szkolnego 2011/2012. Opracowały: mgr Katarzyna Kłunduk mgr Monika Konieczna

Z języka obcego nowożytnego od roku szkolnego 2011/2012. Opracowały: mgr Katarzyna Kłunduk mgr Monika Konieczna Z języka obcego nowożytnego od roku szkolnego 2011/2012 Opracowały: mgr Katarzyna Kłunduk mgr Monika Konieczna Część pisemna poziom podstawowy Część ustna bez określania poziomu egzaminu Część pisemna

Bardziej szczegółowo

maciaszczyk interaktywny wzbudzamy e-mocje

maciaszczyk interaktywny wzbudzamy e-mocje maciaszczyk interaktywny wzbudzamy e-mocje Nie chcemy, żeby ludzie Cię zobaczyli. Chcemy, żeby Cię zapamiętali. Jak zbudujemy Twój wizerunek w Internecie? Kompleksowa oferta działań interactive obejmuje

Bardziej szczegółowo

O badaniach nad SZTUCZNĄ INTELIGENCJĄ

O badaniach nad SZTUCZNĄ INTELIGENCJĄ O badaniach nad SZTUCZNĄ INTELIGENCJĄ Jak określa się inteligencję naturalną? Jak określa się inteligencję naturalną? Inteligencja wg psychologów to: Przyrodzona, choć rozwijana w toku dojrzewania i uczenia

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie potencjału internetu

Wykorzystanie potencjału internetu Wykorzystanie potencjału internetu Blok 11 Internet a przedsiębiorczość podejście holistyczne Internet właściwie ICT information and telecommunication technologies połączenie technologii informacyjnych

Bardziej szczegółowo

INFORMATYKA W GIMNAZJUM Niezbędne wymagania edukacyjne na poszczególne oceny

INFORMATYKA W GIMNAZJUM Niezbędne wymagania edukacyjne na poszczególne oceny INFORMATYKA W GIMNAZJUM Niezbędne wymagania edukacyjne na poszczególne oceny (III etap edukacyjny wg podstawy programowej przedmiotu) CELE KSZTAŁCENIA WYMAGANIA OGÓLNE I. Bezpieczne posługiwanie się komputerem

Bardziej szczegółowo

Firma Informatyczna ASDER. Prezentacja. Serwer danych lokalnych. Przemysław Kroczak ASDER 2012-08-06

Firma Informatyczna ASDER. Prezentacja. Serwer danych lokalnych. Przemysław Kroczak ASDER 2012-08-06 2012 Firma Informatyczna ASDER Prezentacja Serwer danych lokalnych Przemysław Kroczak ASDER 2012-08-06 Szanowni Państwo, W dzisiejszej coraz częściej trzeba współdzielić pliki między pracownikami/działami

Bardziej szczegółowo

Zintegrowane Systemy Zarządzania Biblioteką SOWA1 i SOWA2 ZAMAWIANIE I REZERWOWANIE

Zintegrowane Systemy Zarządzania Biblioteką SOWA1 i SOWA2 ZAMAWIANIE I REZERWOWANIE Zintegrowane Systemy Zarządzania Biblioteką SOWA1 i SOWA2 ZAMAWIANIE I REZERWOWANIE Poznań 2011 Spis treści 1. Zamawianie i rezerwowanie definicja pojęć...3 2. Zasada działania systemu...4 3. Zamawianie

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2012/2013 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2012/2013 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 01/013 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Informatyka Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr /3 Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

Infobroker vs badacz. O e-determinantach (nie)efektywności transferu wiedzy fizycznej. Małgorzata Klisowska Uniwersytet Rzeszowski, Instytut Fizyki

Infobroker vs badacz. O e-determinantach (nie)efektywności transferu wiedzy fizycznej. Małgorzata Klisowska Uniwersytet Rzeszowski, Instytut Fizyki Infobroker vs badacz O e-determinantach (nie)efektywności transferu wiedzy fizycznej Małgorzata Klisowska Uniwersytet Rzeszowski, Instytut Fizyki Antycypacja problemu 1 Dostęp do otwartych zasobów informacji

Bardziej szczegółowo

www.awans.net Publikacje nauczycieli Ewa Goszczycka Gimnazjum w Polesiu

www.awans.net Publikacje nauczycieli Ewa Goszczycka Gimnazjum w Polesiu www.awans.net Publikacje nauczycieli Ewa Goszczycka Gimnazjum w Polesiu Zastosowanie technologii informacyjnej do rozwiązywania problemów z działu Statystyka w gimnazjum Plan pracy Praca opublikowana w

Bardziej szczegółowo

Scoring w oparciu o Big Data. 8 kwietnia 2014 roku

Scoring w oparciu o Big Data. 8 kwietnia 2014 roku Scoring w oparciu o Big Data 8 kwietnia 2014 roku Od początków ludzkości do roku 2003 wygenerowano 5 eksabajtów informacji tyle samo ludzkość generuje dziś co dwa dni. - Eric Schmidt, Google CEO 2 Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z informatyki

Przedmiotowy system oceniania z informatyki Przedmiotowy system oceniania z informatyki Przedmiotowy system oceniania został skonstruowany w oparciu o następujące dokumenty: Rozporządzenie MEN z dnia 7 września 2004 roku w sprawie zasad oceniania,

Bardziej szczegółowo

Plan nauczania informatyki Opracował: mgr Daniel Starego

Plan nauczania informatyki Opracował: mgr Daniel Starego Obowiązuje od roku szkolnego 000/00 Plan nauczania informatyki Opracował: mgr Daniel Starego Szkoła podstawowa klasy IV VI Dział, tematyka L. godz. I rok II rok. TECHNIKA KOMPUTEROWA W ŻYCIU CZŁOWIEKA

Bardziej szczegółowo

Informatyka w biznesie, czynniki zmian

Informatyka w biznesie, czynniki zmian Informatyka w biznesie, czynniki zmian Stara versus nowa ekonomia E-biznes Przykłady Krótka historia IT Następne 3 slajdy źródło: Turban E., Leidner D., McLean E., Wetherbe J.: Information Technology for

Bardziej szczegółowo

Przykładowy szkolny plan nauczania /przedmiotowe kształcenie zawodowe/

Przykładowy szkolny plan nauczania /przedmiotowe kształcenie zawodowe/ Przykładowy szkolny plan nauczania /przedmiotowe kształcenie zawodowe/ Typ szkoły: Szkoła policealna /szkoła dla młodzieży/ 2 - letni okres nauczania /1/ Zawód: Technik transportu drogowego; symbol 311927

Bardziej szczegółowo

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Uniwersytet Technologiczno Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy Wydział Mechaniczny Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Bogdan ŻÓŁTOWSKI W pracy przedstawiono proces

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów INFORMATYKA, Absolwent studiów I stopnia kierunku Informatyka WIEDZA

Efekty kształcenia dla kierunku studiów INFORMATYKA, Absolwent studiów I stopnia kierunku Informatyka WIEDZA Symbol Efekty kształcenia dla kierunku studiów INFORMATYKA, specjalność: 1) Sieciowe systemy informatyczne. 2) Bazy danych Absolwent studiów I stopnia kierunku Informatyka WIEDZA Ma wiedzę z matematyki

Bardziej szczegółowo

NIEKTÓRE KIERUNKI PRAC NAD ZMIANAMI W SYSTEMIE OŚWIATY

NIEKTÓRE KIERUNKI PRAC NAD ZMIANAMI W SYSTEMIE OŚWIATY Ruch Społeczny Obywatele dla Edukacji NIEKTÓRE KIERUNKI PRAC NAD ZMIANAMI W SYSTEMIE OŚWIATY REKOMENDACJE opracowane na podstawie dokumentu Porozumienie dla Edukacji www.obywateledlaedukacji.org CZERWIEC

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA ZAJĘCIA KOMPUTEROWE II ETAP EDUKACYJNY - KLASY IV - VI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA ZAJĘCIA KOMPUTEROWE II ETAP EDUKACYJNY - KLASY IV - VI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA ZAJĘCIA KOMPUTEROWE II ETAP EDUKACYJNY - KLASY IV - VI I. Podstawa programowa zajęcia komputerowe Cele kształcenia wymagania ogólne: I. Bezpieczne posługiwanie się komputerem

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI 1. Postanowienia ogólne Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków i sposobu

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie wiedzą jako element systemu zarządzania zasobami ludzkimi

Zarządzanie wiedzą jako element systemu zarządzania zasobami ludzkimi Zarządzanie wiedzą jako element systemu zarządzania zasobami ludzkimi Struktura prezentacji Czym jest wiedza? Zarządzanie wiedzą wybrane definicje Dlaczego warto zarządzać wiedzą? Zarządzanie wiedzą w

Bardziej szczegółowo

FOCUS TELECOM POLSKA SP. Z O.O. Materiał Informacyjny

FOCUS TELECOM POLSKA SP. Z O.O. Materiał Informacyjny FOCUS TELECOM POLSKA SP. Z O.O. Materiał Informacyjny I. INFORMACJE OGÓLNE Focus Telecom Polska Sp. z o.o. działa w branży ICT od 2008 roku. Firma specjalizuje się w tworzeniu i dostarczaniu innowacyjnych

Bardziej szczegółowo

I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem:

I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem: Załącznik nr 2 do uchwały nr 127/05/2013 Senatu UR z dnia 23 maja 2013 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW OCHRONA ŚRODOWISKA poziom profil tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Autor: Ewelina Brzyszcz Studentka II roku II stopnia Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Uniwersytet Jana Kochanowskiego Kielce

Autor: Ewelina Brzyszcz Studentka II roku II stopnia Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Uniwersytet Jana Kochanowskiego Kielce Autor: Ewelina Brzyszcz Studentka II roku II stopnia Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Uniwersytet Jana Kochanowskiego Kielce Wraz z upowszechnieniem Internetu narodziło się nowe pokolenie. Świat

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH dla uczniów klas IV oraz PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI dla uczniów klas V-VI Szkoły Podstawowej nr 6 im. Janusza Korczaka w Jastrzębiu-

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO w WARSZAWIE REKTOR

UNIWERSYTET KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO w WARSZAWIE REKTOR UNIWERSYTET KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO w WARSZAWIE REKTOR Zarządzenie Nr 36/2006 Rektora Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie z dnia 18 września 2006 r. w sprawie regulaminu organizacyjnego

Bardziej szczegółowo

Technik eksploatacji portów i terminali 333106

Technik eksploatacji portów i terminali 333106 Technik eksploatacji portów i terminali 333106 Celem kształcenia zawodowego jest przygotowanie uczących się do życia w warunkach współczesnego świata, wykonywania pracy zawodowej i aktywnego funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY KORPORACYJNEJ BANKOWOŚCI INTERNETOWEJ W POLSCE

SYSTEMY KORPORACYJNEJ BANKOWOŚCI INTERNETOWEJ W POLSCE ADAM GOLICKI SYSTEMY KORPORACYJNEJ BANKOWOŚCI INTERNETOWEJ W POLSCE Praca magisterska napisana w Katedrze Bankowości Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie pod kierunkiem naukowym dr. Emila Ślązaka Copyright

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe. Jerzy Skurczyński Instytut Matematyki Uniwersytetu Gdańskiego Gdańsk, 2002 r.

Sieci komputerowe. Jerzy Skurczyński Instytut Matematyki Uniwersytetu Gdańskiego Gdańsk, 2002 r. Sieci komputerowe Jerzy Skurczyński Instytut Matematyki Uniwersytetu Gdańskiego Gdańsk, 2002 r. 1 Literatura: 1. M.J. Bach, Budowa systemu operacyjnego UNIX, WNT, 1995. 2. Ch. Brenton, Projektowanie sieci

Bardziej szczegółowo

według programu Lekcje z komputerem autorstwa W. Jochemczyk, I. Krajewska-Kranas, A. Samulska, W. Kranas, M. Wyczółkowski

według programu Lekcje z komputerem autorstwa W. Jochemczyk, I. Krajewska-Kranas, A. Samulska, W. Kranas, M. Wyczółkowski WYMAGANIA PROGRAMOWE DLA KLASY VI SZKOŁY PODSTAWOWEJ Lekcje z komputerem według programu Lekcje z komputerem autorstwa W. Jochemczyk, I. Krajewska-Kranas, A. Samulska, W. Kranas, M. Wyczółkowski Nauczyciel:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAPRAWCZY MAJĄCY NA CELU POPRAWĘ WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO KLAS SZÓSTYCH PRZYJĘTY PRZEZ RADĘ PEDAGOGICZNĄ W DNIU 3 GRUDNIA 2012 R.

PROGRAM NAPRAWCZY MAJĄCY NA CELU POPRAWĘ WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO KLAS SZÓSTYCH PRZYJĘTY PRZEZ RADĘ PEDAGOGICZNĄ W DNIU 3 GRUDNIA 2012 R. PROGRAM NAPRAWCZY MAJĄCY NA CELU POPRAWĘ WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO KLAS SZÓSTYCH PRZYJĘTY PRZEZ RADĘ PEDAGOGICZNĄ W DNIU 3 GRUDNIA 2012 R. KONSULTOWANY Z RODZICAMI W DNIU 17 LISTOPADA 2012 R. Jakość

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z informatyki dla. Szkoły Podstawowej i Gimnazjum Specjalnego. Przy Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym w Lubsku

Przedmiotowy System Oceniania z informatyki dla. Szkoły Podstawowej i Gimnazjum Specjalnego. Przy Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym w Lubsku Przedmiotowy System Oceniania z informatyki dla Szkoły Podstawowej i Gimnazjum Specjalnego Przy Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym w Lubsku Na rok szkolny 2008/2009 (4-6 szkoły podstawowej, oraz

Bardziej szczegółowo