EKOHUMANIZM w przezwyciężaniu globalnego kryzysu

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "EKOHUMANIZM w przezwyciężaniu globalnego kryzysu"

Transkrypt

1 EKOHUMANIZM w przezwyciężaniu globalnego kryzysu

2 Istnieje pilna potrzeba prawdziwej politycznej władzy światowej (...) dla zarządzania ekonomią światową ( ) zasady pomocniczości i solidarności ( ) dobra wspólnego ( ). Benedykt XVI, Caritas in veritate, p. 67.

3 EPISTEME 103 Lesław Michnowski EKOHUMANIZM w przezwyciężaniu globalnego kryzysu Redaktor tomu Ks. Jarosław Sokołowski Wydział Filozofii Chrześcijańskiej Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie Warszawa-Łomża 2011

4

5 EPISTEME Założyciel i Pierwszy Redaktor Episteme Ks. Józef M. DOŁĘGA Redaktor Naczelny Episteme UKSW Ks. Jarosław SOKOŁOWSKI Redaktor Naukowy Episteme UKSW Ks. Mieczysław OZOROWSKI Sekretarz Redakcji Episteme UKSW Ks. Antoni SKOWROŃSKI

6 EPISTEME 103: Ekohumanizm w przezwyciężaniu globalnego kryzysu Tom recenzowali: prof. dr hab. Lucjan Pawłowski (Politechnika Lubelska) i prof. zw. dr hab. Jan Jachymek (UMCS Lublin) Honorowi Członkowie Rady Naukowej prof. zw. dr hab. Zdzisław Ciećko (UWM Olsztyn), prof. zw. dr hab. Józef Marceli Dołęga (UKSW Warszawa), prof. zw. dr hab. Jerzy Niemiec (UwB Białystok), prof. zw. dr hab. Edmund Trempała (UKW Bydgoszcz), prof. zw. dr hab. Andrzej de Tchorzewski (WSPB Kraków), prof. dr Andrzej M. Woźnicki (USF-USA San Francisco) Rada Naukowa Wojciech Bołoz (UKSW), Mariusz Ciszek (UPH), Stanisław Dziekoński (UKSW) przewodniczący, Jerzy Fidura (WSDE), Edward Grott (UKSW), Andrzej Jaśko (WSDE), Tadeusz Klimski (UKSW), Jan Krokos (UKSW), Anna Latawiec (UKSW), Anna Lemańska (UKSW), Paweł Mazanka (UKSW), Ryszard Moń (UKSW), Mieczysław Ozorowski (UKSW), Ewa Podrez (UKSW), Janusz Popko (UMwB), Antoni Skowroń ski (UKSW) sekretarz rady, Adam Skreczko (UKSW, MWSDB), Jarosław Sokołowski (UKSW), Tadeusz Syczewski (KUL, WSDD), Dariusz Śleszyński (SHU), Andrzej Świderski (UPH), Stanisław Urbański (UKSW), Michał Warciński (UW), Józef Wroceński (UKSW). Współpracujący z Radą Naukową Janusz Aptacy (UKSW), Robert Bączek (WSDŁ), Stanisław Biały (UKSW), Mirosław Brzeziński (KUL), Wojciech Guzewicz (WSDE, UWM), Jarosław Kotowski (UKSW WSDŁ), Jan Krupka (WSDŁ), Cezary Naumowicz (UKSW), Wojciech Nowacki (WSDŁ), Henryk Podolski (UKSW), Jerzy Sikora (UKSW, KUL), Stanisław Strękowski (WSDE, UKSW), Sławomir Śledziewski (WSDŁ, UKSW), Paweł Tarasiewicz (WSDE, KUL), Wojciech Turowski (WSDŁ), Kęstutis Żemaitis (Kowno Litwa). Redakcja Adam Filipowicz (UKSW) przewodniczący, Jacek W. Czartoszewski (UKSW), Grzegorz Embros (UKSW), Włodzimierz Gałązka (UKSW), Edward Grott (UKSW) sekretarz redakcji. Skład komputerowy Marek Jadczak Okładka Fot. ks. Jarosław Sokołowski Copyright by Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Warszawa, ul. Dewajtis 5, tel./fax , Wydział Filozofii Chrześcijańskiej UKSW w Warszawie ISBN ISSN Adres Redakcji EPISTEME Instytut Ekologii i Bioetyki, ul. Dewajtis 5, Warszawa, Polska; tel. kom ; fax (0-22) , Druk: Drukarnia Libra-Print, al. Legionów 114B, Łomża, tel. (086)

7 Spis treści WPROWADZENIE: Doinformowywana globalna współpraca albo globalna katastrofa I. O potrzebie ekohumanizmu i ewolucji ultraintelektualnej Wstęp Wezwania o Wielką Przemianę Dla przeżycia konieczność trwałego rozwoju Koncepcja trwałego rozwoju w ujęciu Organizacji Narodów Zjednoczonych Rodzina ludzka i jej dobro wspólne jako podstawowy postulat Kościoła Katolickiego wobec wyzwań współczesności W Unii Europejskiej Odnowiona Strategia Trwałego Rozwoju i zapowiedź negacji zerowego wzrostu Zerowy wzrost koncepcja wciąż aktualna? Ekohumanizm i ewolucja ultraintelektualna niezbędne dla uniknięcia globalnej katastrofy Model konceptualny System Życia jako podstawa rozpoznawania istoty i przyczyn globalnego kryzysu Kryzys globalny jako skutek niedostosowania do Stanu Zmian i Ryzyka Jak zapewniać ultrastabilność światowej społeczności? Socjal-darwinizm przejściowy etap stymulowanie rozwoju Moralna degradacja socjal-darwinizmu jako skutek rozwoju nauki i techniki Stan Zmian i Ryzyka nowa jakość uwarunkowań życia Człowieka W Stanie Zmian i Ryzyka konieczność ekohumanizmu i ewolucji ultraintelektualnej Zakończenie Załącznik: List do Premiera Donalda Tuska dotyczący Odnowionej Strategii Trwałego Rozwoju Unii Europejskiej

8 Spis treści II. Informacyjne i aksjologiczne uwarunkowania przezwyciężenia kryzysu globalnego III. Ekonomika ery zmian klimatycznych Wstęp Wciąż aktualna ostrzegawcza prognoza Raportu Granice wzrostu? Dwie radykalnie odmienne strategie obronne wobec zagrożenia globalną katastrofą Strategia socjal-darwinistyczna zerowego wzrostu Strategia ekohumanistyczna Sustainable development czy sustainablity? Wizja ekonomiki trwałego rozwoju ery zmian klimatycznych Informacyjne uwarunkowania ekonomiki ery zmian nie tylko klimatycznych Zakończenie IV. Relacja sacrum profanum w ujęciu cybernetycznym Wstęp System naturalny jako pomoc w diagnozowaniu kryzysu globalnego Społeczeństwo zdolne do życia w Stanie Zmian i Ryzyka Nauczanie Jana Pawła II w świetle cybernetycznej teorii rozwoju Kościół Katolicki jako element homeostatu światowej społeczności Jana Pawła II wkład w doskonalenie systemu sterowania procesem życia Cywilizacja Życia i Miłości jako warunek życia w Stanie Zmian i Ryzyka Kontynuowanie przez Benedykta XVI działań na rzecz rozwoju Kościół do kruchty, czy do podtrzymującej rozwój aktywności publicznej? Dobro wspólne postulat strategiczny Zakończenie

9 Spis treści V. Ecohumanism as a developmental crossing (with supplement) Introduction Sustainable Development and Limits to Growth Crossing (i) Backcasting in Cognizing Sustainable Development Conditions (ii) Primitive Growth of Advanced Society (iii) The Inertial Limit to Growth (iv) The Defensive-Environmental Limit to Growth (v) The Catastrophic Limit to Growth Global Crisis and the Dangers of Its Pathological Overcoming (i) Global Crisis an Effect of Life Beyond the Limits (ii) Orwellian information society and the pathological reduction of the world s population Ecohumanistic Information Society Utopia or Precondition of Sustainable Development? (i) Visionary Projecting the Essence of Sustainable Development Strategy (ii) Sustainable Development Economy (iii) Access to Knowledge for Sustainable Development (iv) Informationally Efficient Infrastructure (v) Shaping Universal Wisdom (vi) Global Governance a Crucial Sustainable Development Factor (vii) The Gordian Knot of Sustainable Development Closing remarks SUPLEMENT: GLOBAL CRISIS FROM TODAY S PERSPECTIVE Summary: What is the essence of the current crisis? Proposed Strategy To Overcome The Current Crisis VI. Modelowanie konceptualne w kształtowaniu trwałego rozwoju (sustainable development) System Życia model konceptualny dla polityki rozwoju Informacja pojęcie podstawowe Systemu Życia Aksjomaty Systemu Życia

10 Spis treści 4. Podstawowe właściwości systemów życia Rozwój jako proces tworzenia informacji Fazy i etapy rozwoju systemów życia Kryzys systemu życia jako skutek jego niedostosowania do nowych uwarunkowań życia Stan Zmian i Ryzyka nowa jakość uwarunkowań życia Trwały rozwój jako rozwojowe przekraczanie granic wzrostu Integracyjny rozwój albo regres Monitoring dynamiczny jako istotny czynnik trwałego rozwoju POSŁOWIE BIBLIOGRAFIA SUMMARY Contents Katalog wydanych tomów Episteme

11 WPROWADZENIE Doinformowywana globalna współpraca albo globalna katastrofa Zaledwie ogłoszone zostało zakończenie narastania światowego kryzysu finansowo-gospodarczego (G20 Pittsburgh, 2009), a już pojawiła się jego nowa odmiana, w postaci kryzysu zadłużenia, tym razem, państw Unii Europejskiej (Wielgosz 2010). Ponadto, w ślad za kryzysem sfery finansów, nadal postępuje kryzys społeczny: głodu, bezrobocia, zdrowia (FT 2009, Schwab 2009). Jako środek zaradczy proponuje się nam silne zaciskanie pasa (Hudson, 2010). Alternatywnie zaleca się dalsze pompowanie społecznych pieniędzy do kieszeni właścicieli i menedżerów wielkich banków bezpośrednich sprawców ujawnionego w latach światowego kryzysu społeczno-gospodarczego (Obama, 2010). Wraz z tym lansuje się socjal-darwinistyczną tezę o przeludnieniu Ziemi, jako głównej przyczynie degradacji środowiska przyrodniczego oraz wyczerpywania zasobów naturalnych (O nowy styl rozwoju. 1979, Martin, 1999, Meadows, Euronatur, 2009). Czy są to jednak i które z nich poprawne strategie obronne? Czy ich realizacja przyczyni się do przywrócenia naszym społecznościom zdolności rozwoju, a ponadto nadania mu trwałego charakteru (sustainable development). Propagowaniu w Unii Europejskiej radykalnego zaciskania pasa. towarzyszy negowanie potrzeby wzrostu gospodarczego (Fey, 2001, Jackson, 2009, nef, 2010). A przecież zmniejszanie, wraz z zaciskaniem pasa, poziomu konsumpcji, to zwiększanie bezrobocia, a zarazem zmniejszanie podatkowych wpływów, warunkujących m.in. spłatę zadłużenia oraz wypłacanie zasiłków dla bezrobotnych. To także pomniejszanie szans, społeczności opóźnionych w rozwoju, osiągnięcia warunków życia godnych człowieka. Degradowanie, wraz z tym, mocy naukowo-wytwórczych, to również pomniejszanie możliwości wraz z wyprzedzającą zagrożenia budową rezerw eliminowania negatywnych skutków potencjalnych 11

12 Wprowadzenie różnorodnych katastrof, na przykład kosmicznych, wulkanicznych, sejsmicznych, meteorologicznych, radiacyjnych, epidemiologicznych, genetycznych, i in. Natomiast dalsze finansowe wspomaganie banków, jednak bez radykalnej zmiany ich funkcji, w tym zakazu ich spekulacyjnej aktywności, to stwarzanie im możliwości dalszego za pomocą pustego, elektronicznego pieniądza realnego kryzysogennego zadłużania światowej społeczności. A także, dalsze pogłębianie społecznego i międzynarodowego rozwarstwienia przyczyniające się w istocie do pomniejszania liczebności światowej społeczności. Czy można zatem, spowolniając wzrost gospodarczy, a zarazem utrzymując spekulacyjny kapitalizm (DW, 2008, London Summit, 2009), trwale przezwyciężyć ten kryzys? Aby odpowiedzieć na to pytanie, trzeba poznać istotę obecnego kryzysu oraz uwarunkowania przywrócenia światowej społeczności zdolności rozwoju. Od szeregu lat prowadzę systemowe badania istoty kryzysu globalnego oraz metod jego trwałego przezwyciężenia. 1 1 W świetle tych badań przeżywany obecnie kryzys społeczno-gospodarczy: finansowy, zadłużenia, społeczny i in. to jawna faza kryzysu globalnego, rozpoznanego Raportem Granice wzrostu i dotąd nie przezwyciężonego (Meadows, 1972, 1973). Zgodnie z zawartym w tym Raporcie ostrzeżeniem, pozostawienie ówczesnych (ok r.) wielce eko-, i zasobo-chłonnych oraz krótkowzrocznych egoistycznych form gospodarowania, spowoduje wyczer- 1 W badaniach tych stosuję, opracowany przeze mnie, w ramach cybernetyki rozwoju, model konceptualny (Sage 1977) systemów typu: człowiek technika środowisko, traktowanych jako systemy życia, o nazwie System Życia. W jego ujęciu rozwój społeczno-gospodarczo to proces tworzenia informacji, gromadzonych w osiągnięciach tego rozwoju, powodujący wzrost trwałości społeczeństwa i jakości życia tworzących je osób. Ukazuje on m.in. uwarunkowania rozwojowego przekraczania granic wzrostu takich systemów. Metodę i wnioski z tych badań przestawiam m.in. w: (Michnowski 1990a, 1994a, 1995, 1996, 1999b, 2004, 2006b, 2007, 2008c, 2009d). Cybernetyka: ogólna teoria sterowania i teoria informacji w szerszym znaczeniu (Wiener, 1961, 1971}, a także sztuka królewska (Trentowski, 1843) 12

13 Wprowadzenie panie źródeł aktualnie dostępnych zasobów naturalnych oraz bezwzględne zdegradowania środowiska przyrodniczego. Towarzyszyć temu będzie eksplozja demograficzna przyspieszająca wyczerpywanie tych źródeł i degradację przyrody. Autorzy tego Raportu, jak i dwu jego uzupełnień (Meadows, 1993, 2004) sformułowali antykryzysowy postulat radykalnej przemiany cywilizacyjnej, m.in, poprzez zmianę dominującej aksjologii od egoizmu do dobra wspólnego (loving) 2, dalekowzroczność polityki (visioning) oraz radykalną przebudowę informacyjnej infrastruktury systemu światowego (Truth-Telling). Spójną z tym cywilizacyjno-aksjologicznym postulatem antykryzysową koncepcję wypracowała ONZ, stawiając za cel sustainable development, czyli przezwyciężenie globalnego kryzysu poprzez ukształtowanie zdolności trwałego i trójfilarowego rozwoju światowej społeczności (Brundtland 1987, United Nations 2002, Michnowski, 2006b). Ewidentnie te zalecenia Meadowsów nie są wdrażane. Podobny los spotyka realizację powyższego ujętego pojęciem sustainable development wielkiego ONZ-wskiego zamierzenia. Co więcej, także Dennis Meadows (współautor tych Raportów) oficjalnie uznał niedawno za niezbędne zasadniczo sprzeczne z powyższą trójfilarową ideą sustainable development radykalne do 1-2 mld. osób, zmniejszenia zaludnienia Ziemi. 3 W dobie globalizacji błędna diagnoza kryzysu to zagrożenie globalną katastrofą. Tom niniejszy zawiera moje wybrane publikacje zawierające antykryzysowe wnioski wypracowane z pomocą cybernetyki rozwoju. Główny wniosek dotyczy spowodowanej rozwojem nauki i techniki konieczności odejścia w formach ludzkiego współżycia i gospodarowania od moralnie już degradowanego socjal-darwinizmu na rzecz ekohumanizmu. 2 Por.: (Brundtland, 1987, Michnowski, 2005, Benedykt, 2009, Hu Jintao, 2009) 3 Dennis Meadows: (1) We desperately need for population, energy use, material use, and pollution streams to be reduced. (Meadows Euronatur), (2) If you want everyone to have the full potential of mobility, adequate food and self-development, then it is 1 or 2 billion. (Meadows 2009). 13

14 Wprowadzenie EKOHUMANIZM, to partnerskie WSPÓŁDZIAŁANIE dla DOBRA wspólnego WSZYSTKICH ludzi (bogatych i biednych, społeczności wysoko rozwiniętych i w rozwoju opóźnionych), ich następców oraz środowiska przyrodniczego POWSZECHNIE WSPOMAGANE NAUKĄ I WYSOKĄ TECHNIKĄ ORAZ KULTURĄ INFORMACYJNĄ (Michnowski 1994b, 1995, 1999b, 2008c, 2009a,d) Zastąpienie wspomaganą sztuczną inteligencją selekcją ekohumanistyczną, socjal-darwnistycznej rozwojowej selekcji (do niedawna skutecznie realizowanej przez śmierć słabszych: osób, rodzin, narodów, cywilizacji) wymaga szczególnie stworzenia naukowo-technicznych, w tym informacyjnych, podstaw takiej jakościowo nowej, ponownie stymulującej rozwój, formy ludzkiego współżycia i gospodarowania. To zaś wymaga uzupełnienia niezbędnych globalizacyjnych mechanizmów o wielopoziomowy układ dalekowzrocznego sterowania procesem życia społeczno-gospodarczo-przyrodniczego, funkcjonujący na zasadzie pomocniczości i kierujący się aksjologią globalnego dobra wspólnego/ wspólnego interesu. Powyższe podstawowe antykryzysowe wnioski wyprowadziłem poprzez dokonanie ponownej analizy wyników monitoringu dynamicznego 4 ówczesnej (ok r.) kondycji światowej społeczności, zwartej w prognozie ostrzegawczej tzw Pierwszego Raportu dla Klubu Rzymskiego pt: Granice wzrostu. Zgodnie z tym Raportem, kontynuowanie przez światową społeczność ówczesnej (lecz nadal dominującej) formy stosunków społecznych doprowadzi w początkach XXI wieku do kryzysu społeczno-gospodarczego. Będzie się on, przejawiał raptownym spadkiem produkcji przemysłowej i żywności, a następnie wielką katastrofą humanitarną. Katastrofa ta nastąpi także przy założeniu braku ograniczeń w dostępności do zasobów naturalnych. A więc kontynuowanie ówczesnych wzorców produkcji i konsumpcji doprowadzi do katastrofy globalnej w wyniku wyczerpania źródeł zasobów naturalnych lub zniszczenia środowiska przyrodniczego. 4 Monitoring dynamiczny: przetwarzanie metodą symulacji komputerowej danych statystycznych odwzorowujących proces życia danej społeczności w prognozę dalszego przebiegu tego procesu, w tym potencjalnych zagrożeń pod warunkiem, iż nie będzie interwencji w ten przebieg. 14

15 Wprowadzenie Prymitywny wniosek z tych ostrzeżeń to uznanie przeludnienia Ziemi czyli w istocie nadmiaru potencjału intelektualnego za główną przyczynę globalnego kryzysu. Radykalnie odmienny wniosek, dotyczący przyczyn tego kryzysu można wyprowadzić z poniższych, ewidentnie zlekceważonych stwierdzeń J.W. Forrestera twórcy metod symulacji komputerowej, za pomocą których opracowywany był ww Raport. Według Forrestera nie można współcześnie prowadzić poprawnej polityki rozwoju bez wspomagania jej metodami symulacji komputerowej (Forrester 1971/95). A metody te jego zdaniem są na takim poziomie, na jakim była medycyna sto lat temu (Forrester 2007). Ponadto, politycy nie mają wiedzy o istotnych właściwościach i współzależnościach dotyczących polityką zmienianych społeczności i ich środowiska (Forrester 1971/95). Natomiast w świetle moich badań głównym czynnikiem tego kryzysu jest moralna degradacja form życia do niedawna poprawnych, lecz już niezgodnych z nowymi nadomiar coraz szybciej ulegającymi zmianom środowiskowymi uwarunkowaniami życia. Nadomiar tempo tej moralnej degradacji coraz szybciej wzrasta wraz ze wzrostem aktywności społeczno-gospodarczej oraz rozwojem nauki i techniki. Czym wyższy poziom rozwoju nauki i techniki, w tym organizacji, tym większe tempo zmian w środowisku (a zarazem większa bezwładność struktur organizacyjnych), a zatem i większe natężenie negatywnych następstw moralnej degradacji. Zatem też wraz z rozwojem społeczno-gospodarczym potrzeba coraz to więcej twórczej poznawczo-innowacyjne, etycznie motywowanej pracy, aby eliminować te negatywne następstwa, powodując zarazem dalszy wzrost natężenia moralnej degradacji. Duża bezwładność współczesnych struktur organizacyjnych powoduje konieczność przewidywania zmian w społeczno-przyrodniczym środowisku i ewentualnych zagrożeń, oraz podejmowania z odpowiednim wyprzedzeniem działań adaptacyjnych, w tym obronnych. Zaś wielka zmienność uwarunkowań życia i brak możliwości w pełni skutecznego prognozowania, stwarza ponadto konieczność gromadzenie rezerw zasobów materialnych i intelektualnych, niezbędnych dla eliminowania zagrożeń w porę nie przewidzianych. 15

16 Wprowadzenie Dalszego wzrostu matężenia moralnej degradacji nie można już powstrzymać. Przezwyciężenie kryzysu globalnego wymaga zatem opanowania umiejętności wysoce sprawnego eliminowania negatywnych jej następstw. Jednym z istotnych tego warunków jest zrealizowanie powyższego strategicznego postulatu J.W Forrestera dotyczącego stworzenia możliwości wspomagania polityki wiedzą pozyskiwaną metodami symulacji komputerowej kompleksowych skutków jej zamierzeń i następstw. Tymczasem obecne egoistyczne stosunki społeczne radykalnie utrudniają zarówno niezbędny rozwój tych komputerowych metod, jak dostęp do informacji potrzebnej dla prognozowania powyższymi metodami zagrożeń. Ta prognostyczna wiedza ta jest niezbędna, aby można było z odpowiednim wyprzedzeniem eliminować negatywne następstwa tej moralnej degradacji. Te egoistyczne stosunki uniemożliwiają także tworzenie rezerw zasobów materialnych i intelektualnych, niezbędnych dla eliminowania w porę nieprzewidzianych zagrożeń, będących skutkiem rozwoju i środowiskowych zmian. Zwłaszcza obecny system ekonomiczny powoduje, iż pomimo wielkiego rozwoju nauki i techniki światowa społeczność nadal odznacza się: (1) zbyt małą elastycznością; (2) krótkowzrocznością, niską sprawnością i pojemnością informacyjną; (3) zbyt małą podatnością innowacyjną (Michnowski, 1978); (4) brakiem (stymulującej poprawną aktywność) ekospołecznej sprawiedliwości. Sprawia to, iż nie jesteśmy w stanie skutecznie: (1) spowolnić wyczerpywanie oraz zapewnić dostęp do alternatywnych źródeł zasobów naturalnych (w tym energii); (2) chronić i kształtować środowisko przyrodnicze w sposób zgodny z potrzebami życia człowieka; (3) racjonalnie powstrzymywać nadmierny przyrost zaludnienia Ziemi. Stąd konieczność pilnego przeprowadzenia ekohumanistycznej przemiany cywilizacyjnej, która umożliwi: (1) zmianę modelu konsumpcji w sposób ograniczający zbędne zużywanie deficytowych zasobów naturalnych oraz degradowanie środowiska przyrodniczego, a zarazem powiększający aktywny potencjał intelektualny Ludzkości; 16

17 Wprowadzenie (2) przeprowadzenie nowej rewolucji naukowo-technicznej, stwarzającej możliwość ochrony środowiska społeczno-przyrodniczego oraz dostępu do alternatywnych źródeł zasobów, w miejsce bezpowrotnie wyczerpywanych; (3) stworzenie światowego zintegrowanego, terytorialnie rozproszonego (GRID) informatycznego systemu powszechnego dostępu do wiedzy o kompleksowych (rozległych w czasie i przestrzeni, społecznych i przyrodniczych) skutkach zamierzeń i dokonań działalności społeczno-gospodarczej i innych zmian w uwarunkowaniach życia ludzi i przyrody (Polska Inicjatywa 1997, Memoriał 2003, Michnowski 2002, 2006a, 2009f); (4) opanowanie umiejętności kształtowania środowiska przyrodniczego zgodnie z wymogami trwałego rozwoju światowej społeczności; (5) zwiększanie stopnia wykorzystywania posiadanych już czynników rozwoju: potencjału intelektualnego, wiedzy, umiejętności, oraz innych mocy wytwórczych; (6) zracjonalizowanie, drogą awansu kulturowego, wzrostu liczebności światowej społeczności. Wszystko to wymaga zasadniczego usprawnienia globalnego i lokalnych mechanizmów sterowania procesem życia społeczno-gospodarczoprzyrodniczego. W kategoriach cybernetyki rozwoju oznacza to konieczność radykalnego usprawnienia globalnego homeostatu. Jest to współcześnie niezbędne do utrzymywania, wysoką nauką i techniką wspomaganego. układu: światowa społeczności środowisko przyrodnicze w warunkującym życie homo sapiens stanie ultrastabilności. Zawarte w tym tomie publikacje zawierają próbę odpowiedzi na podstawowe pytania: jaka jest istota obecnego kryzysu i co czynić aby go trwale przezwyciężyć? Teksty te pisane i odrębnie sukcesywnie publikowane zawierają siłą rzeczy liczne powtórzenia. W każdym z nich podstawę wnioskowania stanowi Raport Granice wzrostu. W tekście pierwszym pt: O potrzebie ekohumanizmu i ewolucji ultraintelektualnej, szczególnie uzasadniam współczesną konieczność odrzucenia socjal-darwinistycznych form ludzkiego współżycia i śmierciono- 17

18 Wprowadzenie śnego konkurowania w walce o dostęp zasobów życia i siły roboczej, na rzecz jakościowo nowej, ekohumanistycznej formy selekcji rozwojowej z pomocą powszechnej kooperacji etycznie wysoką nauką i techniką, w tym sztuczną inteligencją, wspomaganej. W tekście drugim pt: Informacyjne i aksjologiczne uwarunkowania przezwyciężenia kryzysu globalnego, wykazuję konieczność pilnego stworzenia poprzez ekohumanistyczną współpracę informacyjnych podstaw życia powszechnie wspomaganego rozwiniętą i nadal niezbędnie rozwijaną nauką i techniką. Uzasadniam, iż przezwyciężenie kryzysu globalnego szczególnie wymaga sprawnego dostępu do wiedzy zarówno już istniejącej lecz głównie partykularnie, egoistycznie wykorzystywanej jak i do wiedzy nowej, w tym o kompleksowych skutkach zamierzeń i działań oraz innych zmian w uwarunkowaniach życia ludzi i przyrody. Proponuję pilne podjęcie międzynarodowego programu budowy informacyjnych podstaw polityki i gospodarki trwałego rozwoju. W tekście trzecim pt: Ekonomika ery zmian klimatycznych, szkicuję zarys przebudowy systemu ekonomicznego w sposób umożliwiający skuteczne eliminowanie negatywnych następstw omawianej moralnej degradacji oraz tworzenie niezbędnych rezerw zasobów materialnych i intelektualnych na wszelki wypadek. Nowy system ekonomiczny oparty na kompleksowym rachunku korzyści i kosztów gospodarowania, ujmującym społecznej i przyrodnicze jego skłądnki, powinien intensyfikować ekospołecznie użyteczną poznawczo-innowacyjną aktywność wytwórczą. Proponuję w tym celu stworzenie, zwłaszcza informacyjnych, możliwości stymulowania aktywności społeczno-gospodarczej na zasadzie ekospołecznej sprawiedliwości, czyli ten ma prawo z dobra wspólnego więcej brać, kto więcej od innych w to dobro wnosi, pomnażając je swą ekospołecznie użyteczną pracą. A więc w miejsce bogacenia spekulacyjnego, bogacenie się ekospołecznie użyteczne. W tekście czwartym pt: Relacja sacrum profanum w ujęciu cybernetycznym, omawiam pewne aspekty sprawnego funkcjonowania mechanizmów sterowania procesem życia społeczno-gospodarczo-przyrodniczego, istotne szczególnie w obecnej sytuacji wielkiej zmienności uwarunkowań życia. Skuteczne przezwyciężania negatywnych następstw 18

19 Wprowadzenie moralnej degradacji wymaga doprowadzenia do wzajemnie ubogacającej ekohumanistycznej współpracy różnorodnych organizacji społecznych, celem wzmocnienia posiadanych przez nie zdolności sterowniczych. W ujęciu cybernetyki rozwoju wielkie organizacje religijne, w tym szczególnie Kościół Katolicki, pełnią ważną regulacyjną wymagającą jednak informacyjnego wzmocnienia ekospołecznie użyteczną, stabilizującą funkcję. A zatem błędne są usiłowania eliminowania tych organizacji z życia społeczno-gospodarczego lub politycznego. Ich współdziałania ułatwić powinno m. in. opanowanie współcześnie strategicznej umiejętności przekształcania zła w dobro, czyli tworzenia takich nowych form ludzkiego współżycia, które bez niszczenia istniejącej socjoróżnorodności będą umożliwiały wykorzystywanie istniejącego już potencjału intelektualnego oraz zasobów mocy sprawczej i wiedzy w działaniach na rzecz trwałego rozwoju światowej społeczności. W tekście tym wykazuję ponadto spójność zalecenia Społecznej Nauki Kościoła, syntetycznie ujętego nakazem budowy Cywilizacja Życia i Miłości, z omawianymi ekohumanistycznymi wnioskami antykryzysowymi. W tekście piątym pt: Ecohumanism as a Developmental Crossing (with Supplement), omawiam szczególnie kolejności pojawianie się wraz z rozwojem, zwłaszcza nauki i techniki, granic wzrostu społeczności oraz uwarunkowań ich rozwojowego przekraczania. Wykazuję konieczność odchodzenia przez wysoko już rozwinięte społeczności od życia na zasadzie wzrostu kosztem środowiska (społeczno-przyrodniczego do rozwoju razem ze środowiskiem. Towarzyszyć temu będzie zmiana ich obronnych funkcji: przechodzenie od egoistycznej postawy zdobywcy, do dalekowzrocznego opiekuna spolegliwego 5 społeczności słabszych, w rozwoju opóźnionych. Tekst szósty, ostatni w tym zbiorze wybranych moich publikacji, pt: Modelowanie konceptualne w kształtowaniu trwałego rozwoju (sustainable development), zawiera opis fragmentów modelu konceptualnego rzeczywistości o nazwie System Życia. Model ten określa wspólne statyczne 5 Patrz: (Kotarbiński, 1982). 19

20 Wprowadzenie i dynamiczne właściwości oraz cechy strukturalne różnorodnej postaci systemów życia typu człowiek technika środowisko. Wiedza o tych właściwościach powinna zwiększyć skuteczność rozwojowej polityki. Wszystkie wyżej wymienione antykryzysowe wnioski oraz wskazania działań na rzecz ukształtowania zdolności trwałego rozwoju światowej społeczności wyprowadzam z pomocą tego modelu. A zatem, aby te wnioski zanegować wystarczy albo zanegować przyjęte w budowie tego modelu aksjomaty, jako nieadekwatne do rzeczywiostośącu, bądź wykazać brak logicznego związku pomiędzy takim przesłankami a przedkładanymi powyżej i w omawianych tekstach społeczno-gospodarczymi antykryzysowymi i rozwojowymi wnioskami. Ważnym wnioskiem z omawianej analizy jest konieczność odrzucenia zarówno koncepcji zaciskania pasa, jak i kontynuowania kosztem zadłużania przyszłych pokoleń finansowego wspomagania banków, na rzecz pilnego podjęcia globalnej ekohumanistycznej współpracy, celem eliminowania deficytu zasobów, ochrony środowiska oraz kulturowego awansowania społeczności w rozwoju opóźnionych. A więc nie jest nam potrzebna schładzająca gospodarkę green economy. Natomiast jest nam obecnie pilnie potrzebna, intensyfikująca ekospołecznie użyteczną wytwórczość, poinformowana i trójfilarowa sustainable economy. Dla podjęcia skutecznych antykryzysowych działań jest szczególnie niezbędne uznanie wreszcie konieczności zrealizowania wciąż aktualnego,,z 1987 roku, wezwania Jana Pawła II, aby: budować razem, jeśli chce się uniknąć zagłady wszystkich. 6 6 Patrz: (SRS, p. 26). 20

21 O potrzebie ekohumanizmu i ewolucji ultraintelektualnej 1. Wstęp Od końca lat sześćdziesiątych XXI wieku toczy się w Świecie niejawna walka pomiędzy dwiema radykalnie odmiennymi koncepcjami przezwyciężania kryzysu globalnego: 1 socjal-darwinistyczną, wzrostu (silnych) kosztem (ich słabszego) środowiska społecznego współcześnie zerowego wzrostu, oraz 2 ekohumanistyczną, dobra wspólnego/wspólnego interesu, opartą na zasadzie rozwoju razem ze środowiskiem społecznym i przyrodniczym. W ujęciu tej pierwszej ewidentnie nieuchronnie nadal realizowanej koncepcji kryzys globalny to skutek przekroczenia granic wzrostu na skutek nadmiaru ludzi oraz ich nadmiernej aktywności gospodarczej. Zmniejszenie wojną tajną (cybernetyczną 1, bez wyjmowania miecza ) lub jawną zaludnienia Ziemi oraz radykalne schłodzenie światowej gospodarki, to podstawa działań dla patologicznego zapewniania społecznościom najbogatszym dostępu do deficytowych zasobów naturalnych i przyrodniczych, a wraz z tym powrotu tak pomniejszonej ludzkości na poprawną stronę jej granic wzrostu. Aksjologiczną podstawą tej pierwszej antykryzysowej koncepcji jest egoizm posiadaczy wiedzy i kapitału, dopuszczający nie tylko wykluczanie, lecz wręcz fizyczne eliminowanie społeczności słabszych niedostosowanych. Neo-liberalizm. powodujący silne narastanie różnic społecznych, umożliwiający spekulacyjne (bez twórczego wkładu) bogacenie się, uniezależniający dostęp do dorobku społecznego procesu pracy od ekospołecznej użyteczności podmiotów życia społeczno-gospodarczego jawi się w świetle omawianej analizy jako sprawny współcześnie sposób realizacji 1 Cybernetyka: ogólna teoria sterowania i teoria informacji w szerszym znaczeniu (Wiener, 1961, 1971}, a także sztuka królewska (Trentowski, 1843) 21

Lesław Michnowski EKOHUMANIZM. w przezwyciężaniu globalnego kryzysu. Redaktor tomu Ks. Jarosław Sokołowski

Lesław Michnowski EKOHUMANIZM. w przezwyciężaniu globalnego kryzysu. Redaktor tomu Ks. Jarosław Sokołowski EPISTEME 103 Lesław Michnowski EKOHUMANIZM w przezwyciężaniu globalnego kryzysu Redaktor tomu Ks. Jarosław Sokołowski Wydział Filozofii Chrześcijańskiej Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

EKOHUMANIZM w przezwyciężaniu globalnego kryzysu

EKOHUMANIZM w przezwyciężaniu globalnego kryzysu EKOHUMANIZM w przezwyciężaniu globalnego kryzysu Istnieje pilna potrzeba prawdziwej politycznej władzy światowej (...) dla zarządzania ekonomią światową ( ) zasady pomocniczości i solidarności ( ) dobra

Bardziej szczegółowo

KULTURA INFORMACYJNA W PRZEZWYCIĘŻANIU KRYZYSU GLOBALNEGO 1

KULTURA INFORMACYJNA W PRZEZWYCIĘŻANIU KRYZYSU GLOBALNEGO 1 Lesław Michnowski KULTURA INFORMACYJNA W PRZEZWYCIĘŻANIU KRYZYSU GLOBALNEGO 1 1. Wstęp Nie potwierdzają się optymistyczne zapowiedzi zakończenia ujawnionego w latach 2008-2009 światowego kryzysu społeczno-gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

Pan Lesław Michnowski

Pan Lesław Michnowski Pan Lesław Michnowski Proszę państwa, chciałbym mówić o potrzebie myśli strategicznej, jako warunku bezpieczeństwa, zarówno w szerokim, jak i wąskim znaczeniu. W tym celu potrzebne nam jest przyswojenie

Bardziej szczegółowo

EUROPA W PERSPEKTYWIE ROKU 2050

EUROPA W PERSPEKTYWIE ROKU 2050 POLSKA AKADEMIA NAUK KANCELARIA PAN KOMITET PROGNOZ POLSKA 2000 PLUS' EUROPA W PERSPEKTYWIE ROKU 2050 EUROPĘ IN THE PERSPECTIVE TO 2050 Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Uwagi wstępne 10 EUROPA 2050 - WYZWANIA

Bardziej szczegółowo

DROGA POLSKI DO ROKU 2025

DROGA POLSKI DO ROKU 2025 POLSKA AKADEMIA NAUK KANCELARIA PAN KOMITET PROGNOZ POLSKA 2000 PLUS" DROGA POLSKI DO ROKU 2025 ZAŁOŻENIA DŁUGOOKRESOWEJ STRATEGII W ŚWIETLE STUDIÓW KOMITETU PROGNOZ POLSKIEJ AKADEMII NAUK POLAND'S ROAD

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania

1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania Spis treści Wprowadzenie... 9 1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania jego zasobami... 13 1.1. Rola środowiska w procesach społeczno-gospodarczych... 13 1.2. Uwarunkowania zasobowe.

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO PRZYSZŁOŚCI A TRWAŁY ROZWÓJ

SPOŁECZEŃSTWO PRZYSZŁOŚCI A TRWAŁY ROZWÓJ SPOŁECZEŃSTWO PRZYSZŁOŚCI A TRWAŁY ROZWÓJ POLSKA AKADEMIA NAUK KOMITET PROGNOZ POLSKA 2000 PLUS Lesław Michnowski SPOŁECZEŃSTWO PRZYSZŁOŚCI A TRWAŁY ROZWÓJ Cybernetyczne spojrzenie na przyszłość świata

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Kryzys globalny (zagrożenie i szansa) Społeczny neo-darwinizm albo ekohumanizm/win-win

Kryzys globalny (zagrożenie i szansa) Społeczny neo-darwinizm albo ekohumanizm/win-win Kryzys globalny (zagrożenie i szansa) Społeczny neo-darwinizm albo ekohumanizm/win-win Lesław Michnowski B. (1993-2011) członek Komitetu Prognoz Polska 2000 Plus przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk http://www.kte.psl.pl

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

Nowe życie w Chrystusie

Nowe życie w Chrystusie Nowe życie w Chrystusie ISSN 0239-801X Imprimatur 883/15/A Kuria Metropolitalna Białostocka Spis 32 Roczników Studiów Teologicznych dostępny pod adresami: 1) www.studiateologiczne.pl; 2) www.archibial.pl

Bardziej szczegółowo

EPISTEME 25(2002) UNIA EUROPEJSKA Geneza - rozwój - perspektywy. pod redakcją Józefa Marcelego Dołęgi

EPISTEME 25(2002) UNIA EUROPEJSKA Geneza - rozwój - perspektywy. pod redakcją Józefa Marcelego Dołęgi EPISTEME 25(2002) UNIA EUROPEJSKA Geneza - rozwój - perspektywy pod redakcją Józefa Marcelego Dołęgi Wydawnictwo Wszechnicy Mazurskiej Acta Universitatis Masuriensis Olecko 2002 Spis treści Słowo Jana

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki. Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne

Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki. Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne Białystok Poznań 2009 3 copyright by: Fundacja Ekonomistów Środowiska i Zasobów

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11 SPIS TREŚCI WSTĘP (Wiesław Stawiński)........................ 9 ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)..................11 1.1. Problemy globalizacji........................

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN

ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN GLOBAL PLAN OF ACTION FOR ANIMAL GENETIC RESOURCES and the INTERLAKEN DECLARATION przyjęte przez Międzynarodową

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA. Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA. Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej I. Źródła informacji geograficznej i sposoby ich wykorzystania. II. Funkcjonowanie światowego

Bardziej szczegółowo

POTRZEBA REDEFINICJI ROZWOJU GOSPODARCZEGO W ŚWIETLE KONFERENCJI OECD

POTRZEBA REDEFINICJI ROZWOJU GOSPODARCZEGO W ŚWIETLE KONFERENCJI OECD Lesław Michnowski POTRZEBA REDEFINICJI ROZWOJU GOSPODARCZEGO W ŚWIETLE KONFERENCJI OECD Na konferencji OECD 1, która obradowała w czerwcu 2005 r., poświęconej gospodarce zasobami naturalnymi i odpadami

Bardziej szczegółowo

Edukacja na rzecz ZRÓWNOWA WNOWAŻONEGO ONEGO ROZWOJU. Szymon Szewrański

Edukacja na rzecz ZRÓWNOWA WNOWAŻONEGO ONEGO ROZWOJU. Szymon Szewrański Szymon Szewrański Edukacja na rzecz ZRÓWNOWA WNOWAŻONEGO ONEGO ROZWOJU 1968 Raporty Klubu Rzymskiego 1969 Człowiek i jego środowisko raport U Thanta brak relacji technika a ochrona środowiska wyniszczenie

Bardziej szczegółowo

Usługi środowiska w świetle bezpieczeństwa ekologicznego

Usługi środowiska w świetle bezpieczeństwa ekologicznego Artur Michałowski ZMN przy Komitecie Prognoz Polska 2000 Plus PAN Konferencja naukowa Zrównoważony rozwój w polityce spójności w latach 2014-2020. Istota, znaczenie oraz zakres monitorowania Augustów 3-4

Bardziej szczegółowo

Wiedza. P1P_W01 S1P_W05 K_W03 Zna podstawowe prawa fizyki i chemii pozwalające na wyjaśnianie zjawisk i procesów zachodzących w przestrzeni

Wiedza. P1P_W01 S1P_W05 K_W03 Zna podstawowe prawa fizyki i chemii pozwalające na wyjaśnianie zjawisk i procesów zachodzących w przestrzeni Załącznik nr 1 Efekty kształcenia dla kierunku studiów Gospodarka przestrzenna studia pierwszego stopnia - profil praktyczny studia inżynierskie Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzja: prof. dr hab. Stanisław Parzymies Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja i korekta Marek Szczepaniak Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka

Bardziej szczegółowo

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA Autor: red. Piotr Jeżowski, Wstęp Jedną z najważniejszych kwestii współczesności jest zagrożenie środowiska przyrodniczego i

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp Podręcznik oddawany do rąk Czytelników jest rezultatem wyników badań Zespołu Katedry Samorządu Terytorialnego i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Bożena M.

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Bożena M. SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr 1 / Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

Andrzej Karpmski V UNIA EUROPEJSKA - POLSKA DYLEMATY PRZYSZŁOŚCI. Warszawa 1998

Andrzej Karpmski V UNIA EUROPEJSKA - POLSKA DYLEMATY PRZYSZŁOŚCI. Warszawa 1998 A- Andrzej Karpmski V UNIA EUROPEJSKA - POLSKA DYLEMATY PRZYSZŁOŚCI Warszawa 1998 SPIS TREŚCI Przedmowa 12 Od autora 13 Rozdział I. Czy i jak można zdynamizować rozwój Europy 18 1. Główne przejawy słabości

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Ogólnoakademicki. Umiejscowienie kierunku w obszarze (obszarach) kształcenia (wraz z uzasadnieniem)

Ogólnoakademicki. Umiejscowienie kierunku w obszarze (obszarach) kształcenia (wraz z uzasadnieniem) Efekty kształcenia dla kierunku STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE STUDIA II STOPNIA Wydział prowadzący kierunek studiów: Wydział Politologii i Studiów Międzynarodowych Kierunek studiów: Stosunki międzynarodowe Poziom

Bardziej szczegółowo

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe Dorota Wyszkowska Anna Rogalewska Białowieża, 4 6 grudzień 2013 Zielona gospodarka na forum międzynarodowym

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji

Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji 1.Niepewność i zmienność jako podstawowe czynniki określające współczesne zarządzanie organizacjami - Damian

Bardziej szczegółowo

1.4. Podmioty wspierające przedsiębiorczość w regionie i źródła jej finansowania 22

1.4. Podmioty wspierające przedsiębiorczość w regionie i źródła jej finansowania 22 Wprowadzenie 9 Część I Rozwój regionalny i lokalny w warunkach kryzysu 1. Klimat przedsiębiorczości w rozwoju społeczno-gospodarczym regionu - wyniki badania ankietowego mieszkańców Litwy, Łotwy i Polski

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

III Kongres FZZ zakończony

III Kongres FZZ zakończony III Kongres FZZ zakończony Wręczenie medali dla zasłużonych działaczy Forum Związków Zawodowych i uroczyste wyprowadzenie sztandarów organizacji związkowych zakończyły obrady III Kongresu FZZ. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy OŜywienie i recesja w gospodarce Wahania koniunktury gospodarczej prof. ElŜbieta Adamowicz Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 9 października 2012 r. Program wykładu Co

Bardziej szczegółowo

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

dr hab. Iwona Foryś Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania, Uniwersytet Szczeciński WYZWANIA

dr hab. Iwona Foryś Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania, Uniwersytet Szczeciński WYZWANIA WYZWANIA DLA POLSKIEGO POŚREDNIKA I ZARZĄDCY NIERUCHOMOŚCI W DOBIE GLOBALIZACJI I PRZEMIAN GOSPODARCZYCH Warszawa, 19 marzec 2012 1 Przesłanki wyboru tematu: Rynek nieruchomości jest rynkiem lokalnym ale

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2012

EKONOMIA Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2012 Leszek Jasiński EKONOMIA etyka i Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2012 Spis treści WSTĘP.... 11 1. CZY CENY MOGĄ BYĆ SPRAWIEDLIWE?... 13 Problem ekonomiczny... 13 Problem etyczny.... 17 2. CZY JEST

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej

Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej Czesław Witkowski Magdalena Kachniewska Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej Warszawa 2005 Czesław Witkowski: wstęp, rozdział I pkt. 5, rozdział II, rozdział III, rozdział IV, rozdział

Bardziej szczegółowo

Wspomaganie zarządzania zbiornikami zaporowymi

Wspomaganie zarządzania zbiornikami zaporowymi Konferencja Wspomaganie zarządzania zbiornikami zaporowymi Uniwersytet Śląski w Katowicach 12 lutego 2014 Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia (magisterskie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac magisterskich

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia (magisterskie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac magisterskich Studia II stopnia (magisterskie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac magisterskich Promotorzy prac magisterskich Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Prof. dr hab. Bogusław

Bardziej szczegółowo

WOJCIECH WYRZYKOWSKI PODATKOWE UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W POLSCE

WOJCIECH WYRZYKOWSKI PODATKOWE UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W POLSCE WOJCIECH WYRZYKOWSKI PODATKOWE UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W POLSCE GDAŃSK 2013 PRZEWODNICZĄCY KOMITETU REDAKCYJNEGO WYDAWNICTWA POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Janusz T. Cieśliński REDAKTOR PUBLIKACJI

Bardziej szczegółowo

AKTYWNY ŚWIADOMY ODPOWIEDZIALNY

AKTYWNY ŚWIADOMY ODPOWIEDZIALNY YOUTH 4 EARTH MŁODZI DLA ŚWIATA Projekt współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej i Miasta Częstochowy WARSZTATY OPEN BOOK AKTYWNY ŚWIADOMY ODPOWIEDZIALNY MIESZKANIEC domu, miejscowości, kraju, kontynentu,

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Dokumenty List od Premiera Czasy, w których żyjemy, to czasy komputerów, telefonów komórkowych, SMSów, czatów, Internetu i serwisów społecznościowych.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a w perspektywie roku 2020 Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Wrocław 2010 Spis treści Wprowadzenie...7 1. Szanse i zagrożenia dla rozwoju Polski

Bardziej szczegółowo

Analiza ciągłości edukacji dla zrównoważonego rozwoju w aspekcie środowiskowym na różnych poziomach kształcenia ogólnego w Polsce

Analiza ciągłości edukacji dla zrównoważonego rozwoju w aspekcie środowiskowym na różnych poziomach kształcenia ogólnego w Polsce Analiza ciągłości edukacji dla zrównoważonego rozwoju w aspekcie środowiskowym na różnych poziomach kształcenia ogólnego w Polsce Cel analizy: Uzyskanie odpowiedzi na pytania 1. Czy ogólne kształcenie

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie i doktorzy habilitowani Prof. dr hab. Stanisław

Bardziej szczegółowo

Joanna Jasińska ZMIANY. w organizacjach. sprawne zarządzanie, sytuacje kryzysowe i warunki osiągania sukcesu

Joanna Jasińska ZMIANY. w organizacjach. sprawne zarządzanie, sytuacje kryzysowe i warunki osiągania sukcesu Joanna Jasińska ZMIANY w organizacjach sprawne zarządzanie, sytuacje kryzysowe i warunki osiągania sukcesu Recenzent prof. zw. dr hab. Janusz Soboń Opracowanie redakcyjne i korekta Jolanta Sierakowska

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczne i ekologiczne aspekty segregacji i recyklingu

Ekonomiczne i ekologiczne aspekty segregacji i recyklingu Ekonomiczne i ekologiczne aspekty segregacji i recyklingu Dr Wojciech Piontek X SPOTKANIE FORUM: Dobre praktyki w gospodarce odpadami WARSZAWA - 26 KWIETNIA 2012 Czemu służy polityka środowiskowa (klimatyczna,

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE październik 2008 Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, mając na uwadze dobro

Bardziej szczegółowo

Studenckie Prace Prawnicze, Ad mi n istratywistyczne. i Ekonomiczne

Studenckie Prace Prawnicze, Ad mi n istratywistyczne. i Ekonomiczne Studenckie Prace Prawnicze, Ad mi n istratywistyczne i Ekonomiczne 2 Acta Universitatis Wratislaviensis No 2712 Studenckie Prace Prawnicze, Administratywistyczne i Ekonomiczne 2 Pod redakcją Marcina Winiarskiego

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji

Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji Tytuł: Współczesne przedsiębiorstwo Zasobowe czynniki sukcesu w konkurencyjnym otoczeniu Autorzy: JOANNA FRYC, JACEK JAWORSKI Wydawnictwo: CeDeWu.pl Rok wydania: 2008 Opis: Postępująca dynamika zmian współczesnej

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 W 2000 roku społeczność międzynarodowa przyjęła Milenijne Cele Rozwoju na rzecz eliminowania ubóstwa oraz zapewnienia globalnej równowagi gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach. Część I

Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach. Część I Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach Część I Szczecin 2013 Tytuł monografii naukowej: Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych

Bardziej szczegółowo

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004 KSZTAŁTOWANIE I REALIZACJA POLITYKI ENERGETYCZNEJ NA POZIOMIE WOJEWÓDZTWA STAN OBECNY, PRIORYTETY NA PRZYSZŁOŚĆ W KONTEKŚCIE PROWADZONEJ AKTUALIZACJI STRATEGII ROZWOJU WOJEWÓDZTWA. Wydział Programowania

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie: Bariery informacyjne efektywnego planowania rozwoju i partycypacji społecznej

Wprowadzenie: Bariery informacyjne efektywnego planowania rozwoju i partycypacji społecznej Publiczny dostęp do informacji o zagospodarowaniu przestrzennym Wprowadzenie: Bariery informacyjne efektywnego planowania rozwoju i partycypacji społecznej dr Maciej Borsa Prezes Oddziału Katowickiego

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

tel./fax (0-56) 686 34 29

tel./fax (0-56) 686 34 29 nawiązaniu do Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Chełmnie ul. Słowackiego 3 tel. (0-56) 686 00 52 tel./fax (0-56) 686 34 29 KONCEPCJA PRACY PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W CHEŁMNIE na lata 2014/2015

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 1. Stary Kontynent Europa 2. Jedna Europa wiele narodów 3. Zgoda i waśnie w Europie 4. Gdzie można spotkać renifera? 5. Zimna wyspa na morzu

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie: rola informacji w planowaniu przestrzennym

Wprowadzenie: rola informacji w planowaniu przestrzennym kształtowaniu przestrzeni Wdrażanie dyrektywy INSPIRE Wprowadzenie: rola informacji w planowaniu przestrzennym dr Maciej Borsa Prezes Oddziału Katowickiego Towarzystwa Urbanistów Polskich Szkoła Główna

Bardziej szczegółowo

Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990

Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990 Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990 Charakter Małopolskiego Komitetu Obywatelskiego Siedzą w środkowym rzędzie: prof. Jerzy Mikułowski Pomorski późniejszy rektor AE, prof. Aleksander Koj ówczesny rektor

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zasobami ludzkimi Wprowadzenie

Zarządzanie zasobami ludzkimi Wprowadzenie Marek Angowski Zarządzanie zasobami ludzkimi Wprowadzenie Definicje ZZL Zarządzanie zasobami ludzkimi jest to skoordynowany zbiór działań związanych z ludźmi, prowadzący do osiągania założonych celów organizacji

Bardziej szczegółowo

OOŚ jako narzędzie zrównoważonego rozwoju

OOŚ jako narzędzie zrównoważonego rozwoju 23-24 maja 2013 r., Wrocław Wydział Prawa Uniwersytetu Wrocławskiego, ul. Uniwersytecka 7-9 (budynek D ) Dyrektywa OOŚ wyzwania i perspektywy w świetle dotychczasowych doświadczeń oraz opublikowanej ostatnio

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną w Nowym Targu na lata 2011 2015.

Program Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną w Nowym Targu na lata 2011 2015. Załącznik do Uchwały Nr VI/29/2011 z dnia 31 marca 2011 roku Program Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną w Nowym Targu na lata 2011 2015. I Wstęp Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej do zadań

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015

Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015 Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015 Profil jednostki, specjalizacja, obszary badawcze Niepubliczna szkoła wyższa o szerokim profilu biznesowym, posiadającą pełne uprawnienia akademickie. Założona w 1993

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA Wariant C 6 godzin w cyklu kształcenia Dział Tematy Cele kształcenia I. Procesy demograficzne na świecie. 1. Rozwój ludnościowy świata eksplozja demograficzna. 2. Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Edukacja ekologiczna Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIS-1-111-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Górnictwa i Geoinżynierii Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność: - Poziom studiów: Studia I stopnia

Bardziej szczegółowo

Globalne zagrożenia środowiska i zrównoważony rozwój SYLABUS. A. Informacje ogólne Opis

Globalne zagrożenia środowiska i zrównoważony rozwój SYLABUS. A. Informacje ogólne Opis Globalne zagrożenia środowiska i zrównoważony rozwój SYLABUS Elementy składowe sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw

Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw Konferencja naukowa: Zrównoważony rozwój w polityce spójności w latach 2014-2020. Istota, znaczenie oraz zakres monitorowania prof. zw. dr hab. Henryk Wnorowski Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja w RPO WK-P 2014-2020

Rewitalizacja w RPO WK-P 2014-2020 Rewitalizacja w RPO WK-P 2014-2020 Definicja Rewitalizacja to kompleksowy proces wyprowadzania ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe (powiązane wzajemnie przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.3.2013 COM(2013) 144 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Inicjatywa na rzecz

Bardziej szczegółowo

Wyzwani; w warun OFICYNA WYDAWNICZA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE WARSZAWA 2009

Wyzwani; w warun OFICYNA WYDAWNICZA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE WARSZAWA 2009 Wyzwani; w warun o OFICYNA WYDAWNICZA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE WARSZAWA 2009 Spis treści Wstęp 11 Władysław Szymański 1. Niekompletny proces globalizacji i jego skutki 15 1.1. Wprowadzenie 15

Bardziej szczegółowo

Marek W. Kozak Ewaluacja i monitorowanie w systemie zarządzania polityką rozwoju w Polsce

Marek W. Kozak Ewaluacja i monitorowanie w systemie zarządzania polityką rozwoju w Polsce Marek W. Kozak Ewaluacja i monitorowanie w systemie zarządzania polityką rozwoju w Polsce referat na konferencję pt OPOLSKA KONFERENCJA MONITOROWANIA I EWALUACJI POLITYK PUBLICZNYCH doświadczenia przeszłości

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Oferta badawcza Politechniki Gdańskiej dla przedsiębiorstw. Wydział Zarządzania i Ekonomii

Oferta badawcza Politechniki Gdańskiej dla przedsiębiorstw. Wydział Zarządzania i Ekonomii KATEDRA NAUK EKONOMICZNYCH kierownik katedry: prof. dr hab. Franciszek Bławat, prof.zw.pg tel.: 058 347-18-85 e-mail: Franciszek.Blawat@zie.pg.gda.pl adres www: http://www2.zie.pg.gda.pl/kne/ Gospodarka

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA POLSKI 1990-2013 11-12 CZERWCA 2013 R. UNIWERSYTET EKONOMICZNY W KRAKOWIE NOWA AULA, PAWILON C OTWARCIE: WTOREK 11.06 GODZ. 10.

GOSPODARKA POLSKI 1990-2013 11-12 CZERWCA 2013 R. UNIWERSYTET EKONOMICZNY W KRAKOWIE NOWA AULA, PAWILON C OTWARCIE: WTOREK 11.06 GODZ. 10. GOSPODARKA POLSKI 1990-2013 NADZIEJE I OBAWY O PERSPEKTYWY ZINTEGROWANEGO ROZWOJU PROGRAM KONFERENCJI 11-12 CZERWCA 2013 R. UNIWERSYTET EKONOMICZNY W KRAKOWIE NOWA AULA, PAWILON C OTWARCIE: WTOREK 11.06

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Bohdan Borowik, Regina Borowik... 17. Iwona Kłóska... 27

Spis treści. Bohdan Borowik, Regina Borowik... 17. Iwona Kłóska... 27 CZĘŚĆ I Spis treści Zarządzanie zasobami ludzkimi w dobie kryzysu Rozdział 1 STYMULOWANIE I ZARZĄDZANIE WITALNYM POTENCJAŁEM ZASOBÓW LUDZKICH W ORGANIZACJI Bohdan Borowik, Regina Borowik... 17 1. Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

1 26671 ABC zdrowia dziecka 978-83-200-3869-9. 2 469 Analiza finansowa przedsiębiorstwa 978-83-01-14871-3

1 26671 ABC zdrowia dziecka 978-83-200-3869-9. 2 469 Analiza finansowa przedsiębiorstwa 978-83-01-14871-3 Lp. Ibuk ID Tytuł ISBN 1 26671 ABC zdrowia dziecka 978-83-200-3869-9 2 469 Analiza finansowa przedsiębiorstwa 978-83-01-14871-3 3 2307 Analiza finansowa w procesie decyzyjnym współczesnego przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Aktywność zawodowa jako element przygotowania do życia małżeńskorodzinnego osób niepełnosprawnych

Aktywność zawodowa jako element przygotowania do życia małżeńskorodzinnego osób niepełnosprawnych Aktywność zawodowa jako element przygotowania do życia małżeńskorodzinnego osób niepełnosprawnych Wojciech Otrębski Instytut Psychologii Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Plan wystąpienia: Skala

Bardziej szczegółowo

ALEKSANDER MAKSIMCZUK. Tom I Transformacja systemowa i ksztaltowanie siq nowej jakosci polskich granic panstwowych

ALEKSANDER MAKSIMCZUK. Tom I Transformacja systemowa i ksztaltowanie siq nowej jakosci polskich granic panstwowych ALEKSANDER MAKSIMCZUK GRANICE PANSTWOWE, RELACJE Z SASIEDZTWEM GOSPODARCZYM I WSCHODNIE POGRANICZE POLSKI W DOBIE TRANSFORMACJI, INTEGRACJI I GLOBALIZACJI Tom I Transformacja systemowa i ksztaltowanie

Bardziej szczegółowo

STUDIA II STOPNIA WYDZIAŁ NAUKI O ŻYWNOŚCI TOWAROZNAWSTWO NOWE SPECJALNOŚCI. menedżer usług gastronomiczno-hotelarskich

STUDIA II STOPNIA WYDZIAŁ NAUKI O ŻYWNOŚCI TOWAROZNAWSTWO NOWE SPECJALNOŚCI. menedżer usług gastronomiczno-hotelarskich WYDZIAŁ NAUKI O ŻYWNOŚCI TOWAROZNAWSTWO STUDIA II STOPNIA NOWE SPECJALNOŚCI zarządzanie procesami WIĘCEJ INFORMACJI : www.uwm.edu.pl/kandydaci www.uwm.edu.pl/wnz Przedmioty: Język obcy B2+ Szkolenie w

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Porównanie obecnego kryzysu z roku 2007 z Wielkim Kryzysem z lat 1929-1933 str. 33

Porównanie obecnego kryzysu z roku 2007 z Wielkim Kryzysem z lat 1929-1933 str. 33 Spis treści: Wstęp str. 9 1.Przyczyny wahań cyklicznych Gabriela Wronowska str. 15 Pojęcie i fazy cyklu koniunkturalnego str. 15 Teorie wahań cyklicznych str. 19 Historia wahań cyklicznych str. 29 Porównanie

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 TOMASZ KUJACZYŃSKI ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 Streszczenie: W artykule omówiono zmiany kosztów pracy zachodzące w gospodarce

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Projekt z dnia 11 czerwca 2015 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2009 Redakcja: Wojciech Śliwerski Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska Korekta: Beata Bednarz Sylwia Kajdana ISBN ISBN 978-83-7850-377-4 978-83-7587-147-0

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo