PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ I ZARZĄDZANIE TOM XIV, ZESZYT 6 Część III. Firmy Rodzinne wyzwania globalne i lokalne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ I ZARZĄDZANIE http://piz.san.edu.pl. TOM XIV, ZESZYT 6 Część III. Firmy Rodzinne wyzwania globalne i lokalne"

Transkrypt

1 PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ I ZARZĄDZANIE TOM XIV, ZESZYT 6 Część III Firmy Rodzinne wyzwania globalne i lokalne Redakcja Andrzej Marjański Łukasz Sułkowski Łódź 2013

2 Całkowity koszt wydania Zeszytu 6, części III sfinansowany ze środków Społecznej Akademii Nauk Zeszyt recenzowany Redaktorzy tematyczni: Andrzej Marjański, Łukasz Sułkowski Korekta językowa: Dominika Świech Skład i łamanie: Agnieszka Zytka Projekt okładki: Marcin Szadkowski Copyright by Społeczna Akademia Nauk ISSN: Wydawnictwo Społecznej Akademii Nauk ul. Kilińskiego 109, Łódź , w. 339, Wersja drukowana wydania jest wersją podstawową Druk i oprawa: Mazowieckie Centrum Poligrafii, ul. Duża 1, Marki,

3 Spis treści Wstęp VIII. Problemy kultury organizacyjnej firm rodzinnych Łukasz Sułkowski, Elementy kultur organizacyjnych przedsiębiorstw rodzinnych w Polsce Aída Alvarado Borrego, Cultura organizacional de las cooperativas familiares: El caso del norte de Sinaloa, México Katarzyna Łukasik, Kultura organizacyjna i jej wpływ na jakość funkcjonowania firm rodzinnych Agnieszka Wróblewska-Kazakin, Kultura organizacyjna zorientowana na pracownika jako wyznacznik przewagi konkurencyjnej firm rodzinnych IX. Zarządzanie zasobami ludzkimi w przedsiębiorstwach rodzinnych Magdalena Rybicka, Katarzyna Magdalena Orzechowska, Family businesses in Poland and staffing problems Izabela Kołodziejczyk-Olczak, Zarządzanie wiekiem w sektorze MSP jako wyzwanie Maria Pawlak, Przywództwo a firmy rodzinne w Polsce Joanna Sadkowska, Justyna Kosecka, Osobowość a budowanie zespołów projektowych Halina Sobocka-Szczapa, Wykluczenie cyfrowe a problemy kadrowe firm

4 Artur Ściana, System zarządzania personelem QUARC X. Przedsiębiorczość w zarządzaniu biznesem rodzinnym Ewa Szulc-Dąbrowiecka, Agritourism in Poland: family farms in search for additional income María Estela Torres Jaquez, Marcela Rebeca Contreras Loera, Cooperative organization, a form of entrepreneurship José G. Vargas-Hernández, Strategies for creating new businesses, a sociocultural and institutional approach Beata Bieńkowska, Satysfakcja z pracy w grupie właścicieli firm rodzinnych sektora MMSP w powiecie bielskim Sandra Misiak, Przedsiębiorcza kobieta w firmie rodzinnej Alina Szepelska, Determinanty samozatrudnienia kobiet jako formy przedsiębiorczości XI. Innowacje i zarządzanie zmianą w biznesie rodzinnym Jan D. Antoszkiewicz, Ustawienie organizacji i zarządzania firmą rodzinną Małgorzata Sosińska-Wit, Ocena działań innowacyjnych firm rodzinnych na terenie województwa lubelskiego Małgorzata Niklewicz-Pijaczyńska, Patenty w działalności innowacyjnych firm rodzinnych Jesús Alfonso López Maytorena y Marcela Rebeca Contreras Loera, La innovación en la cooperativa pesquera Grzegorz Ignatowski, Rodzina w reklamie firmy rodzinnej XII. Rola biznesu rodzinnego w gospodarce Beata Bieńkowska, Family owned businesses and SMEs sector facts, figures and the challenge Yevhen Krykavskyy, Zoreslava Lyulchak, Condition and prospects of alternative energetics in Ukraine as form of family business

5 Lidia Pilichowska, Istota zarządzania przedsiębiorstwem rodzinnym Marcela Contreras Rebecca Loera, The fishing cooperative, its organization and family involvement

6

7 Wstęp Globalizacja oraz postępująca zmienność warunków prowadzenia działalności gospodarczej wyraźnie kształtują, wśród badaczy i praktyków życia gospodarczego oraz władz Unii Europejskiej i Polski, zrozumienie roli i znaczenia przedsiębiorstw rodzinnych we współczesnej gospodarce. To właśnie te podmioty charakteryzują się specyficznymi cechami, takimi jak: długookresowa strategia prowadzenia biznesu, znaczenie wartości godnościowych w zarządzaniu firmą, silne związki z lokalną wspólnotą oraz lojalność wobec pracowników i interesariuszy. Badaczy przedsiębiorstw rodzinnych zawsze intryguje zakres specyfiki i uwarunkowania, w oparciu o które przedsiębiorstwa rodzinne funkcjonują według własnych reguł, a w których posiadają cechy zbliżone do innych podmiotów o nierodzinnym charakterze. Wśród cech o szczególnym znaczeniu można wskazać na wyraźną tożsamość firm rodzinnych, związaną z jednoznacznym kojarzeniem podmiotu z rodziną właścicielską. Relacje w biznesach rodzinnych są przesycone emocjami i dylematami, obejmującymi wybory pomiędzy priorytetami rodzony i przedsiębiorstwa. Doświadczenia światowe oraz coraz szersze badania polskie, potwierdzają tezę, że przedsiębiorczość rodzinna ma coraz szersze znaczenie, zarówno teoretyczne, jak i praktyczne. Cieszy także coraz pełniejsze dostrzeganie problematyki funkcjonowania i rozwoju przedsiębiorstw rodzinnych w polityce gospodarczej i otwarcie się na głos środowiska praktyków i badaczy firm rodzinnych, o czym może świadczyć liczna obecność przedstawicieli polskich firm rodzinnych w Krajowej Radzie Przedsiębiorczości, powołanej przez Ministra Gospodarki w kwietniu 2013 roku. Prezentowany tom został poświęcony aspektom problemów związanych z kulturą organizacyjną przedsiębiorstw rodzinnych, specyfiką zarządzania zasobami ludzkimi i przejawami przedsiębiorczości w zarządzaniu biznesem rodzinnym. Podejmuje także zagadnienia innowacji i procesów zarządzania zmianą oraz ukazania roli biznesu rodzinnego w gospodarce. W pierwszej części ukazano szeroki aspekt czynników związanych z kulturą organizacyjną. W pierwszym artykule wykorzystano analityczne podejście do analizy elementów kultur organizacyjnych przedsiębiorstw rodzinnych w Polsce. Zaprezentowano także doświadczenia z badań kultury organizacyjnej

8 8 Wstęp przedsiębiorstw rodzinnych w Meksyku oraz analizę wpływu kultury organizacyjnej na jakość funkcjonowania przedsiębiorstw rodzinnych. Odniesiono się również do znaczenia kultury organizacyjnej z punktu widzenia zarządzania zasobami ludzkimi w firmach rodzinnych. Druga część prezentowanego tomu obejmuje zagadnienia związane z zarządzaniem zasobami ludzkimi. W pierwszym z artykułów podjęto tematykę problemów występujących w zarządzaniu kadrami w firmie rodzinnej. Ukazano także wpływ transformacji gospodarki na kreowanie modelu biznesu wykorzystującego kompetencje i doświadczenie starszych pracowników. Problematykę ewolucji stylów zarządzania w przedsiębiorstwie rodzinnym oraz znaczenie przywództwa w zarządzaniu podjęto w kolejnym z artykułów. Kolejna praca koncentruje się na zagadnieniu optymalnego doboru członków do zespołu projektowego i rozdziału zadań pomiędzy nimi. Autorka kolejnego opracowania prezentuje wyniki badań, umożliwiających ocenę wpływu zjawiska wykluczenia cyfrowego na działania firm rodzinnych, jak również dokonuje próby zweryfikowania trudności, z jakimi mogą mieć one do czynienia w prowadzonej polityce kadrowej. Ostatni artykuł w tej części tomu prezentuje autorski system zarządzania kadrami w małej firmie rodzinnej, którego wdrożenie pozwala na szybką weryfikację zatrudnionego personelu pod kątem efektywności pracy, jak również jest pomocne przy końcowej ocenie każdego pracownika. W trzeciej części opracowania zebrano artykuły związane z rożnymi aspektami przedsiębiorczości w zarządzaniu biznesem rodzinnym. Autorka pierwszego artykułu prezentuje zagadnienia rozwoju gospodarstw agroturystycznych w Polsce jako formy przedsiębiorczości rodzinnej. W kolejnych artykułach ukazano aspekty kreowania postaw przedsiębiorczych oraz wpływ globalizacji na wdrażanie innowacji w meksykańskich firmach rybackich z sektora MSP. Autorka kolejnego opracowania przedstawia czynniki kształtujące satysfakcję z pracy oraz wstępne wyniki badań nad sektorem MMSP w powiecie bielskim. W zakończeniu tej części zaprezentowano dwa artykuły poświęcone problematyce kobiet w firmach rodzinnych, obejmujące zagadnienia roli przedsiębiorczych kobiet w firmie rodzinnej oraz postaw kobiet w podejmowaniu działalności gospodarczej. W czwartej części, obejmującej zagadnienia wdrażania innowacji i zarządzania zmianą, Autorzy prezentują zagadnienia właściwej organizacji przedsiębiorstwa w warunkach postępującej globalizacji oraz ocenę działań innowacyjnych firm rodzinnych z województwa lubelskiego. W kolejnym artykule Autorka wskazuje na pomijanie w procesach innowacyjnych działań, mających na celu ochronę własności intelektualnej. Natomiast Autorzy z Meksyku wskazują, w oparciu na wynikach przeprowadzonych badań jakościowych, trudności we wprowadzaniu innowacji w przedsiębiorstwach rybackich. Autor artykułu

9 Wstęp 9 zamykającego tę część zagadnień poszukuje odpowiedzi na pytanie, dlaczego w reklamach firm rodzinnych odnajdujemy tak mało elementów rodzinnych? W ostatniej części publikacji Autorzy prezentowanych prac analizują rolę biznesu rodzinnego w gospodarce. Pierwszy artykuł zawiera analizę danych, dotyczących europejskich i amerykańskich małych przedsiębiorstw rodzinnych wraz ze stojącym przed nimi wyzwaniami. Kolejna praca ukazuje specyfikę gospodarki Ukrainy w aspekcie stymulowania rozwoju firm rodzinnych w segmencie energetyki odnawialnej. Natomiast kolejna Autorka przedstawia studium przypadku rodzinnego przedsiębiorstwa hotelarskiego. Na zakończenie Autorka prezentuje wyniki badań roli, jaką odgrywają lokalne przedsiębiorstwa rybackie w rozwoju gospodarczym Meksyku. Różnorodność i wieloaspektowość podejmowanej problematyki w prezentowanym tomie pozwala mieć nadzieję, że będzie on stanowić inspirację do uważnej lektury, przemyśleń i wyników badań oraz będzie zachętą do podejmowania nowych wyzwań o obszarze badawczym przedsiębiorstw rodzinnych. Andrzej Marjański, Łukasz Sułkowski

10

11 VIII. Problemy kultury organizacyjnej firm rodzinnych

12

13 Przedsiębiorczość i Zarządzanie Wydawnictwo SAN ISSN tom XIV, zeszyt 6, część III, ss Łukasz Sułkowski Społeczna Akademia Nauk Uniwersytet Jagielloński Elementy kultur organizacyjnych przedsiębiorstw rodzinnych w Polsce Elements of organizational culture of family businesses in Poland Abstract: This article aims to analyze the elements of organizational culture of family businesses in Poland. Analytical approach to organizational culture implies the possibility of their description by describing its components. The pilot study conducted for the purpose of this article suggests that organizational culture of family firms differ from non-family firms. Several specific cultural elements such as values, underlying assumptions, communication systems, narratives, stories, myths, stereotypes, rituals, taboos, heroes and subculture were found. Specific features of these cultural elements origin from the family nature of the organization. However, they have a crucial impact on the management of such organizations. It is worth stressing that studies are of preliminary character and there is a need for further research, based on qualitative and quantitative methodology. Key-words: family business, organizational culture, elements of culture. Wstęp Celem artykułu jest analiza elementów kultur organizacyjnych przedsiębiorstw rodzinnych w Polsce. Analityczne podejście do kultur organizacyjnych zakłada możliwość ich opisu poprzez opisanie jej składników. W przypadku kultur organizacyjnych przedsiębiorstw rodzinnych, poszukiwana była charakterystyka elementów kulturowych, odróżniająca family business od podmiotów nierodzinnych. Metodyka badań opierała się na przeprowadzeniu analizy porównawczej czterech studiów przypadku. Wśród badanych czterech przypadków, dwie organizacje reprezentowały firmy rodzinne (prywatny szpital oraz niepubliczną szkołę wyższą), a dwie organizacje nierodzinne (szpital publiczny oraz publiczną szkołę wyższą). Metodami badań, pozwalającymi na znalezienie specyfiki elementów kultur organizacyjnych badanych organizacji, były:

14 14 Łukasz Sułkowski wywiady swobodne, obserwacja uczestnicząca i nieuczestnicząca oraz analiza materiałów wtórnych. Przeprowadzone badanie miało charakter pilotażowy i stanowi zaledwie początek badań empirycznych nad specyfiką kulturową organizacji rodzinnych. Elementy kultur organizacyjnych Zgodnie z definicją A. Kłosowskiej, za elementarne składniki kultury można uznać wartości, normy i wzory kulturowe, wykształcone i rozpowszechniane w danej zbiorowości społecznej [Kłoskowska 2007]. W odniesieniu do kultury organizacyjnej, tą zbiorowością, która opiera się na wspólnocie wartości, norm i wzorów kulturowych, jest właśnie organizacja. Składniki kultury organizacyjnej zaczęły być wyróżniane przez E. Scheina, P. Bate, A. Pettigrewa i innych autorów jeszcze w latach 70. XX wieku. Elementy kultury są kluczowe dla paradygmatu neopozytywistyczno-funkcjonalistyczno-systemowego, ze względu na jego założenia systemowości i analityczności. Nie oznacza to oczywiście, że składniki kultury nie są wykorzystywane w innych paradygmatach. Wybiórczo w interpretatywnych, krytycznych, a nawet postmodernistycznych studiach kulturowych organizacji, pojawiają się również składniki kultury. W związku z utrwaleniem się pewnych podziałów w literaturze przedmiotu oraz z adaptacją analizy kulturowej do praktyki biznesu, warto wskazać na swoisty kanon elementów kultur organizacyjnych, obejmujący: wartości kulturowe, podstawowe założenia, normy społeczne i organizacyjne, sposoby komunikowania, opowieści, narracje, mity oraz metafory, stereotypy organizacyjne, rytuały, symbole, zwyczaje, obyczaje, bohaterów organizacyjnych, tabu, wzorce kulturowe, artefakty kulturowe, subkultury. Istota elementów kultur organizacyjnych Rdzeniem kultury pozostają w większości koncepcji wartości lub podstawowe założenia, które obejmują fundamentalne pytania, dotyczące: stosunku do samej organizacji (tożsamości), człowieka w organizacji, natury otoczenia i innych egzystencjalnych pytań. Z wartości wypływają z kolei normy społeczne, rozumiane jako reguły kształtujące zachowania członków organizacji,

15 Elementy kultur organizacyjnych przedsiębiorstw rodzinnych w Polsce 15 które przybierają formy nakazów lub zakazów. Ważnym składnikiem kultury organizacyjnej są sposoby komunikowania, które można opisać przy pomocy: opowieści, narracji, mitów oraz metafor. Opowieści, narracje i mity przekazywane nieformalnie, ustnie przez pracowników, stanowią opisy rzeczywistych lub (w przypadku mitów) fantastycznych opisów rzeczywistości organizacyjnej z przeszłości, oddających jej ducha (espirit du corp). Jak wskazują dobrze udokumentowane badania, aparat kognitywny człowieka jest dobrze przygotowany do przyswajania, pamiętania, a nawet intuicyjnego oceniania narracji, a w szczególności takich, które są nacechowane emocjonalnie [Norenzayan, Atran, Faulkner, Schaller 2006, ss ]. Prawdopodobnie dlatego opowieści na temat: nietypowych działań liderów organizacji, szczególnych wydarzeń lub dramatycznych sytuacji, są tak dobrze zakorzenione w świadomości zbiorowej organizacji. Konstrukcja retoryczna tych opowieści jest zazwyczaj prosta, chociaż bardzo często wykorzystane są w niej elementy paradoksów, antynomii i metafor. Bardzo ważny okazuje się również humor, często przejawiający się suspensem i oryginalnymi puentami. Innym, istotnym elementem kultury organizacyjnej są metafory, które również odzwierciedlają istotę organizacji. Głęboko zakorzenione w głowach menedżerów i innych pracowników, rzutują na sposób widzenia całej organizacji, stosunków społecznych oraz relacji z otoczeniem. Przykładowo, wykorzystywanie mechanicystycznych lub organicznych metafor przez zarządzających powinno wpływać na wiele przejawów życia organizacyjnego [Morgan 1999]. Podobnie będzie na przykład z wykorzystywaniem metafory wojennej wolnego rynku i konkurencji [Sułkowski 2003]. Wprost z antropologii kulturowej i socjologii zaczerpnięte zostały analizy kolejnego składnika kultury organizacyjnej, to jest rytuałów. Stanowią one zrutynizowane, skostniałe sposoby działania, utrwalone w danej organizacji. Rytuał jest nośnikiem przekazu kulturowego, który ujawnia się przez symboliczne, powtarzalne zachowania ludzi [Pettigrew 1979]. Do najważniejszych zaliczyć można między innymi rytuały: inicjacji (sposoby traktowania nowych pracowników), przejścia (działania w sytuacji zmian ról), integracji (działania wzmacniające identyfikację pracowników z organizacją), degradacji (sposoby eksponowania utraty prestiżu). Rytuały pełnią ważne funkcje społeczne, ponieważ stanowią z jednej strony komunikaty, zaś z drugiej strony ustanawiają normy zachowań. Regulacja staje się bardzo ważnym aspektem, ponieważ wskazuje pracownikom sposoby prawidłowego działania, bez potrzeby refleksji i każdorazowego podejmowania decyzji. Zachowania organizacyjne niezgodne z rytuałem są źródłem konfuzji kulturowej i prowadzą do rozbicia rutyny organizacyjnej. Stereotypy to funkcjonujący w świadomości społecznej uproszczony i zabarwiony wartościująco obraz rzeczywistości [Słownik Języka Polskie-

16 16 Łukasz Sułkowski go 2012]. Działania społeczne są w dużej mierze realizowane właśnie dzięki stereotypom, ponieważ odpowiadają one elementarnej zasadzie ekonomiczności procesu podejmowania decyzji. Większa część percepcji i interpretacji człowieka dokonuje się poprzez zasymilowane stereotypy, których medium to właśnie kultura. Kultura jest nośnikiem stereotypów organizacyjnych, istnieją w niej proste, normatywne regulacje, odnoszące się do wszystkich elementów rzeczywistości społecznej. Są to właśnie stereotypowe odpowiedzi na pytania dotyczące tożsamości, relacji pracowniczych, współpracy z otoczeniem, które znajdują odzwierciedlenie w innych składnikach kultury organizacyjnej (opowieści, rytuały, język itd.) oraz całej organizacji (misja, wizja, cele strategiczne, struktura organizacyjna). Odchodząc od funkcjonalizmu, stereotypy w kulturze organizacyjnej można przyrównać do schematów zaproponowanych przez S.G. Harrisa. Definiuje on schematy jako struktury wiedzy, zaczerpnięte z doświadczenia i służące do działania w analogicznych sytuacjach. Harris opisuje kilka typów takich schematów zakorzenionych w kulturze organizacyjnej. Przykładowo ja w organizacji ustanawia relacje pomiędzy tożsamością jednostkową a zbiorową, zaś osobowość w organizacji integruje osobiste wyobrażenia i wspomnienia z oczekiwaniami wobec innych członków organizacji [Harris 1994, ss ]. Symbol to rzecz, osoba, przedmiot itd. lub ich wizerunek, będące znakiem czegoś, kojarzące się z jakimś pojęciem i wywołujące w myśli pewne zwłaszcza głębokie treści [Słownik Języka Polskiego 2012]. W odniesieniu do kultury organizacyjnej symbol jest znakiem stanowiącym odzwierciedlenie wartości kulturowych. W funkcjonalizmie dominuje zawężone rozumienie symbolu jako logo, znaku towarowego, kolorystyki. W interpretatywizmie zaś jest ono bardzo poszerzone, ponieważ właściwie wszystko w organizacji może mieć znaczenie symboliczne (słowa, wydarzenia, sytuacje, postacie itd.). Zwyczaj, podobnie jak obyczaj, to postępowanie, zachowywanie się, sposób robienia czegoś, utrwalony w danej społeczności, często tradycji. W kulturze organizacyjnej zwyczaj i obyczaje są rodzajem powtarzalnych i spetryfikowanych praktyk społecznych, które są podobne do rytuałów, jednak różni je podtrzymywanie w świadomości zbiorowej, celowości danego działania społecznego. Przykładowo zwyczajem organizacyjnym może być wspólna poranna kawa pracowników. Ma ona aspekty rytualne, gdyż jest spetryfikowana, z drugiej jednak strony pracownicy mają prawidłowe rozpoznanie sensowności i celu tego działania. W przeciwieństwie do rytuału, zwyczaj przeważnie nie okazuje się tak skostniały i ma charakter bardziej zorientowany na jednostkę, co dobrze oddaje polski zwrot mam taki zwyczaj. Bohaterowie, herosi organizacyjni to ważne postaci, które wywarły znaczące piętno na organizację. Zawsze do bohaterów organizacyjnych zalicza się założycieli, których osobowość, idee i pomysły są przeważnie pierwotnym

17 Elementy kultur organizacyjnych przedsiębiorstw rodzinnych w Polsce 17 źródłem kultury. Innymi bohaterami mogą być: zarządzający, menedżerowie, charyzmatyczni pracownicy. Narracje na temat bohaterów oraz stworzone przez nich zwyczaje i symbole mogą znacząco wpływać na kierunki rozwoju kultury organizacyjnej. W literaturze przedmiotu istnieje sporo publikacji na temat osobowości organizacji oraz problemu sprzężenia pomiędzy kulturą organizacyjną a ludźmi ją tworzącymi [Chatman, Barsade 1995, ss , Manfred, Kets de Vries, Miller 1986, ss ]. Tabu to termin zaczerpnięty z psychologii głębi, a wcześniej z psychoanalizy Freuda oraz z antropologii kulturowej i oznaczający temat lub działanie społeczne, które jest z jednej strony skrywane i nieporuszane, zaś z drugiej ważne dla organizacji, a nawet uświęcone tradycją [Freud 1999]. Tabu leżą w kręgu zainteresowań zarówno funkcjonalistów [van Vianen, Fischer 2002], jak i przedstawicieli paradygmatów alternatywnych [Martin 1990, ss ]. Często są na przykład wykorzystywane w związku z problemami dyskryminacji i stygmatyzacji grup defaworyzowanych w organizacjach [Wilson 2000, ss ]. Wzorce kulturowe są najczęściej interpretowane przez pryzmat jednej z najpopularniejszych książek antropologicznych, tzn. Wzory kultury R. Benedict 1. W kulturze organizacyjnej będą to względnie utrwalone sposoby działania, wspólne członkom organizacji, stanowiące manifestację jej konfiguracji wartości. Wzorce kulturowe mogą dotyczyć wszelkich działań, a więc zarówno sposobów właściwego zachowania w organizacji, jak i odpowiednich sposobów komunikowania. Artefakty to określenia zaczerpnięte z antropologii i archeologii, które w odniesieniu do kultury organizacyjnej oznaczają widoczne przejawy funkcjonowania kultury organizacyjnej w postaci: fizycznej (np. przestrzeń, budynki, architektura), behawioralnej (np. gesty powitania, komunikacja niewerbalna), językowej (np. konwencje językowe, tytułowanie w wypowiedziach) [Burszta 2008]. Określenie artefakt zostało spopularyzowane w odniesieniu do kultury organizacyjnej przez E. Scheina, ale niestety niesie ono dużą dozę wieloznaczności. Z jednej strony, tak jak w archeologii, jego rozumienie wydaje się zawężone do widocznych, w dużej mierze materialnych, przejawów kultury, z drugiej jednak, idąc za przykładem antropologii kulturowej, artefakt jest rozumiany jako wszelkiego rodzaju manifestacje podstawowych założeń i wartości kultury organizacyjnej. Subkultury to znajdujące się wewnątrz kultury organizacyjnej grupy społeczne, które mogą budować swoją integrację na przeciwstawianiu się dominującej kulturze organizacyjnej (kontrkulturze) lub też na poszukiwaniu autonomii. Krystalizacja subkultur dokonuje się zazwyczaj wokół wartości, które nie 1 Chodzi o książkę Wzory kultury, wstęp F. Boas, wyd I: przedmowa do wyd. pol. A. Kłoskowska, Warszawa 1966, PWN, wyd II IV: Wyd. Muza 1999, 2002, 2008, s. 386.

18 18 Łukasz Sułkowski są do końca spójne z kulturą całej organizacji [Hofstede 1998, ss. 1 12]. Przykładem mogą być subkultury profesjonalne w szpitalach; lekarzy, pielęgniarek, menedżerów i inne. Elementy kultur organizacyjnych organizacji rodzinnych Przeprowadzona analiza porównawcza 4 przypadków organizacji pozwala na identyfikację pewnych specyficznych cech kulturowych organizacji rodzinnych, które powinny być zgłębiane w badaniach prowadzonych na szerszą skalę: Wartości kulturowe przedsiębiorstw rodzinnych różni od nierodzinnych nacisk na zaspokajanie potrzeb rodziny założycielskiej. To wartość, która ma charakter nieoficjalny i nie znajduje odzwierciedlenia w misji ani w strategii, niemniej jednak jest kluczowa. Jednym z fundamentalnych założeń kulturowych, występujących implicite w organizacjach rodzinnych, jest równoważenie w przedsiębiorstwie interesów rodziny z interesami rozwoju biznesu. Normy społeczne badanych organizacji rodzinnych bazują na elementarnym rozróżnieniu przynależność versus brak przynależności do rodziny. Tylko kategoria przynależność przekłada się na normy całkowitej stabilności i pewności zatrudnienia oraz znacznych wpływów na decyzje, które zresztą w dużej mierze są poza formalizacją. Sposoby komunikowania, opowieści, narracje, mity oraz metafory są odbiciem rodzinnej struktury władzy i ważności struktury rodzinnej wewnątrz przedsiębiorstwa. Przykładowo opowieści, narracje i mity koncentrują się wokół wpływu więzi rodzinnej na zarządzanie. Metafory opisujące życie organizacji często stanowią transfer emocji rodzinnych na grunt logiki przedsiębiorstwa. Stereotypy organizacyjne badanych firm rodzinnych sankcjonują większe zaangażowanie, lojalność i pracowitość członków rodziny w porównaniu z pozostałymi pracownikami. Ma to uzasadnić, że pracownicy będący członkami rodziny mają większą wartość z punktu widzenia organizacji rodzinnej. Zwyczaje, obyczaje i rytuały rodzinne są związane z rozmywaniem granic oficjalnych organizacji z życiem rodziny założycielskiej. Przykłady obejmują na przykład uroczyste obchodzenie prywatnych rocznic tj. urodzin czy imienin przez założycieli biznesu. W symbolice badanych organizacji rodzinnych, obejmującej logo i nazewnictwo, nie znajduję cech rodzinności i w tym sensie nie różnią się one od organizacji nierodzinnych. Jednym z tabu w obu badanych firmach rodzinnych jest uprzywilejowanie rodziny oraz eksploatowanie organizacji ze strony członków rodziny. W obu badanych organizacjach rodzinnych kluczowymi bohaterami są założyciele biznesu, będący obecnymi zarządzającymi, którzy należą do ro-

19 Elementy kultur organizacyjnych przedsiębiorstw rodzinnych w Polsce 19 dziny założycielskiej. W porównywanych organizacjach nierodzinnych bohaterów organizacyjnych jest więcej i nie są nimi wyłącznie zarządzający. Wzorce oraz artefakty kulturowe badanych firm rodzinnych odzwierciedlają w niewielkim stopniu cechy rodzinności. Przykładowe artefakty związane z rodzinnością to fotografie członków rodziny, eksponowane w jednej z badanych organizacji. W badanych organizacjach rodzinnych ujawnia się fundamentalny podział pomiędzy subkulturą rodzinną a subkulturą pozarodzinną, pomiędzy którymi występują znaczne różnice. Subkultura rodzinna jest silniej zintegrowana i całkowicie niesformalizowana. Podsumowanie Pilotażowe badania, przeprowadzone dla celów tego artykułu, wskazują, że kultury organizacyjne firm rodzinnych różnią się od nierodzinnych. Znaleziono specyfikę takich elementów kulturowych jak: wartości, podstawowe założenia, systemy komunikacji, narracje, opowieści, mity, stereotypy, rytuały, tabu, bohaterowie oraz subkultury. Swoiste cechy tych elementów kulturowych biorą się właśnie z rodzinnego charakteru organizacji. Mają one jednak kluczowy wpływ na zarządzanie tego typu organizacjami. Oczywiście przeprowadzone badania mają charakter wstępny i dla ich potwierdzenia potrzebne są dalsze projekty badawcze, opierające się zarówno na metodyce jakościowej, jak i ilościowej. Bibliografia Benedict R. (1966, 1999, 2002, 2008), Wzory kultury, wstęp F. Boas, PWN oraz Muza, Warszawa. Burszta W. J. (2008), Antropologia kultury, Zysk i ska., Warszawa. Chatman A.J., Barsade S.G. (1995), Personality, Organizational Culture and Cooperation: Evidence from a Business Simulation, Administrative Science Quarterly, Vol. 40, No. 3 (Sep.). Freud S. (1999), Totem And Taboo, Some Points of Agreement between the Mental Lives of Savages and Neurotics, Published: Routledge, 23rd June. Harris S.G. (1994), Organizational Culture and Individual Sensemaking: A Schema-Based Perspective, Organization Science, Vol. 5(3). Hofstede G. (1998), Identifying Organizational Subcultures: An Empirical Approach, Journal of Management Studies, 35. Kłoskowska A. (2007), Socjologia kultury, PWN, Warszawa. Manfred F., Kets de Vries R., Miller D. (1986), Personality, Culture and Organization, The Academy of Management Review, Vol. 11, No. 2 (Apr.). Martin J. (1990), Deconstructing Organizational Taboos: The Suppression of Gender Conflict in Organizations, Organization Science, November, vol. 1 no. 4.

20 20 Łukasz Sułkowski Morgan G., Obrazy organizacji, PWN, Warszawa Norenzayan A., Atran S., Faulkner J., Schaller M. (2006), Memory and Mystery: The Cultural Selection of Minimally Counterintuitive Narratives, Cognitive Science, 30. Pettigrew A.M. (1979), On Studying Organizational Culture, Administrative Science Quarterly, No. 12. Słownik Języka Polskiego (2012), PWN, Warszawa. Sułkowski Ł. (2003), Czy rynek można postrzegać jako pole bitwy, Przegląd Organizacji, nr 10. Van Vianen A.E.M., Fischer A.H. (2002), Illuminating the glass ceiling: The role of organizational culture preferences, Journal of Occupational and Organizational Psychology. Wilson E. (2000), Inclusion, exclusion and ambiguity The role of organisational culture, Personnel Review, Vol. 29, Issue 3.

21 Przedsiębiorczość i Zarządzanie Wydawnictwo SAN ISSN tom XIV, zeszyt 6, część III, ss Aída Alvarado Borrego 1 Universidad de Occidente, Sinaloa, México Cultura organizacional de las cooperativas familiares: El caso del norte de Sinaloa, México The organizational culture in family businesses: case study in northern Mexico Abstract: The dimension of organizational culture plays an important role in social organizations, specifically in family cooperatives, which is the case study presented, so it is a broad discussion. Cooperatives contribute to local development and the common welfare of families. Therefore, the aim of this article is to identify the cultural characteristics of fishing cooperatives and tourism services that are shaped by family ties in a community. The reflections are based on the literature review and empirical findings of the investigation. The empirical results section of this paper presents the local perspective, ie. the opinions and experiences of families cooperative partners operating in northern Mexico. Key-words: organizations, organizational culture, family busines. Introducción La cultura organizacional coadyuva al posicionamiento social, económico, político y cultural de una organización, pero también de una comunidad, enfatizando en los elementos y/o rasgos únicos que la hacen ser diferente de otra. La cultura organizacional es un cumulo de políticas, normas, sentimientos y valores, que ejercen las personas de una organización, y que hacen de esta su forma de comportamiento. Este término es aplicado en muchas organizaciones empresariales actualmente, restaurantes, hospitales, escuelas o cualquier organización, es un término que debe tenerse en consideración. 1 Posdoctorado en Ciencias Sociales, Doctora en Estudios Organizacionales, Profesora Investigadora en la Universidad de Occidente-México, Miembro del Sistema Nacional de Investigadores, integrante del Cuerpo Académico Consolidado Análisis y Desarrollo Regional.

Uzasadnienie wyboru tematu

Uzasadnienie wyboru tematu KSZTAŁTOWANIE TOWANIE INNOWACYJNEJ KULTURY ORGANIZACYJNEJ W PUBLICZNYCH SZPITALACH Koncepcja rozprawy habilitacyjnej dr Joanna Jończyk Uzasadnienie wyboru tematu 1. Aktualność i znaczenie problematyki

Bardziej szczegółowo

III Konferencja Naukowa Firmy Rodzinne

III Konferencja Naukowa Firmy Rodzinne III Konferencja Naukowa Firmy Rodzinne Przedsiębiorczość rodzinna - wyzwania globalne i lokalne Społeczna Akademia Nauk - Instytut Badań nad Przedsiębiorczością i Rozwojem Ekonomicznym EEDRI Universidad

Bardziej szczegółowo

PISTA 3. - Cześć. Jestem Paula. - Jak masz na imię? - Jestem Beatriz. - Skąd jesteś?

PISTA 3. - Cześć. Jestem Paula. - Jak masz na imię? - Jestem Beatriz. - Skąd jesteś? MINI LEKCJA Kurs hiszpańskiego mini lekcja 1 Conocer a las personas. Escucha los diálogos y responde a las preguntas. PISTA Posłuchaj dialogów i odpowiedz na pytania pełnymi zdaniami. - Hola! Me llamo

Bardziej szczegółowo

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13 Spis treści Słowo wstępne (Marek Matejun).................................................. 11 Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami.................................

Bardziej szczegółowo

Rekrutacja List Motywacyjny

Rekrutacja List Motywacyjny - Początek Distinguido Señor: Distinguido Señor: Formalny, odbiorcą jest mężczyzna, którego nazwiska nie znamy. Zamiennie możemy użyć jednego z dwóch zwrotów formalnych Distinguida Señora: Distinguida

Bardziej szczegółowo

III Konferencja Naukowa

III Konferencja Naukowa III Konferencja Naukowa Firmy Rodzinne Przedsiębiorczość rodzinna- wyzwania globalne i lokalne Zakład Przedsiębiorczości i Firm Rodzinnych Katedry Zarządzania Społecznej Akademii Nauk Instytut Badań nad

Bardziej szczegółowo

Mojemu synowi Rafałowi

Mojemu synowi Rafałowi Mojemu synowi Rafałowi Recenzenci: dr hab. Wiesław Gumuła, prof. UJ dr hab. Tomasz Grzegorz Grosse, prof. UW Redakcja i korekta: Magdalena Pluta Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce: lblechman

Bardziej szczegółowo

V Konferencja Naukowa

V Konferencja Naukowa V Konferencja Naukowa Firmy Rodzinne Doświadczenia i perspektywy zarządzania Instytut Badań nad Przedsiębiorczością i Rozwojem Ekonomicznym EEDRI Universidad De Occidente, Meksyk Łódź, 19-21 maja 2015

Bardziej szczegółowo

Komitet Główny Olimpiady Języka Hiszpańskiego Polskie Towarzystwo Neofilologiczne www.ojh.edu.pl NUESTRAS MASCOTAS. Por IRENE GREEN QUINTANA

Komitet Główny Olimpiady Języka Hiszpańskiego Polskie Towarzystwo Neofilologiczne www.ojh.edu.pl NUESTRAS MASCOTAS. Por IRENE GREEN QUINTANA Strona1 NUESTRAS MASCOTAS Por IRENE GREEN QUINTANA ETIQUETAS: Vocabulario A2, B1 NIVEL: A2 y B1 del Marco Común Europeo de Referencia TIPO DE ESCUELA: Gimnazjum o Liceum OBJETIVOS LINGÜÍSTICOS: LEXICALES:

Bardziej szczegółowo

Kurs hiszpańskiego. 4 mini lekcja. dependiente/a sprzedawca. economista, contable ekonomista, księgowy/a. camarero/a kelner

Kurs hiszpańskiego. 4 mini lekcja. dependiente/a sprzedawca. economista, contable ekonomista, księgowy/a. camarero/a kelner MINI LEKCJA 4 1 Relaciona los dibujos de los diferentes lugares de trabajo con la profesión: Połącz obrazki z miejscem pracy z odpowiednim zawodem. Lugar de trabajo Dónde trabaja? Qué hace? A qué se dedica?

Bardziej szczegółowo

b) 2. Autoridad central requirente 2. Wzywający organ centralny 2.1. Nombre: 2.1. Nazwa:

b) 2. Autoridad central requirente 2. Wzywający organ centralny 2.1. Nombre: 2.1. Nazwa: ANEXO VI FORMULARIO DE SOLICITUD DE RECONOCIMIENTO, DE DECLARACIÓN DE EXEQUÁTUR O DE EJECUCIÓN DE UNA RESOLUCIÓN EN MATERIA DE OBLIGACIONES DE ALIMENTOS [artículos 56 y 57 del Reglamento (CE) no 4/2009

Bardziej szczegółowo

bab.la Frases: Personal Buenos deseos Polaco-Español

bab.la Frases: Personal Buenos deseos Polaco-Español Buenos deseos : Matrimonio Gratulujemy! Życzymy Wam wszystkiego, co najlepsze! Felicitaciones. Les deseamos a ambos toda la felicidad del mundo. Se usa al felicitar a una pareja de recién casados Gratulacje

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

CZĘŚĆ I. UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Nowoczesne podejście do zarządzania organizacjami. redakcja naukowa Anna Wasiluk Książka podejmuje aktualną problematykę zarządzania organizacjami w dynamicznie zmieniającym się otoczeniu. Przedstawiono

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH DAG MARA LEWICKA ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Metody, narzędzia, mierniki WYDAWNICTWA PROFESJONALNE PWN WARSZAWA 2010 Wstęp 11 ROZDZIAŁ 1. Zmiany w zakresie funkcji personalnej

Bardziej szczegółowo

1. Transgraniczne współdziałanie gospodarcze jako źródło różnorodności kulturowej - perspektywy badawcze - Agnieszka Połomska-Jasienowska 15

1. Transgraniczne współdziałanie gospodarcze jako źródło różnorodności kulturowej - perspektywy badawcze - Agnieszka Połomska-Jasienowska 15 Wprowadzenie 9 Część I. Wielokulturowość w zarządzaniu 1. Transgraniczne współdziałanie gospodarcze jako źródło różnorodności kulturowej - perspektywy badawcze - Agnieszka Połomska-Jasienowska 15 1.1.

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Fashion for your profession. polski español. Koszulki Camisetas

Fashion for your profession. polski español. Koszulki Camisetas Fashion for your profession polski español Koszulki Camisetas Świeżość modna i wygodna Kiedy w pracy robi się gorąco, niezastąpiona jest przewiewna odzież. Nowa kolekcja koszulek PLANAM, obejmująca koszulki

Bardziej szczegółowo

Książka została wydana dzięki dotacji Instytutu Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk w Warszawie

Książka została wydana dzięki dotacji Instytutu Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk w Warszawie Recenzja: prof. dr hab. Janina Godłów-Legiędź Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce: Fotolia anyaberkut Redaktor prowadzący: Łukasz Żebrowski Redakcja i korekta: Claudia Snochowska-Gonzalez

Bardziej szczegółowo

Możesz mi pomóc? [form.:] Może Pan(i) mi pomóc? Czy mówisz po angielsku? [form.:] Czy mówi Pan(i) po angielsku?

Możesz mi pomóc? [form.:] Może Pan(i) mi pomóc? Czy mówisz po angielsku? [form.:] Czy mówi Pan(i) po angielsku? - Básicos Podría ayudarme? Se usa para pedir ayuda Habla inglés? Para preguntar si una persona habla inglés Możesz mi pomóc? [form.:] Może Pan(i) mi pomóc? Czy mówisz po angielsku? [form.:] Czy mówi Pan(i)

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA HISZPAŃSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2014 CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA HISZPAŃSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2014 CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem dysleksja EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA HISZPAŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE Efekty kształcenia dla kierunku MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE - studia drugiego stopnia - profil ogólnoakademicki Forma Studiów: stacjonarne i niestacjonarne Wydział Gospodarki Międzynarodowej Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Szkoła języka hiszpańskiego

Szkoła języka hiszpańskiego DYREKTORZY SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH I PONADGIMNAZJALNYCH ORAZ NAUCZYCIELE JĘZYKA HISZPAŃSKIEGO IX Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Lublinie pragnie zaprosić gimnazjalistów oraz licealistów do

Bardziej szczegółowo

NOMINATIVO DATIVO. (Co to jest? To jest słownik.) (Kto to jest? To jest pan profesor.)

NOMINATIVO DATIVO. (Co to jest? To jest słownik.) (Kto to jest? To jest pan profesor.) NOMINATIVO Mianownik: Kto?, Co? quién?, qué? El nominativo es como un pequeño estudioso de la lengua. Pasa todo el día observando lo que le rodea. Tiene mucha curiosidad por cómo se llaman los objetos

Bardziej szczegółowo

Marek Angowski. Kultura organizacyjna

Marek Angowski. Kultura organizacyjna Marek Angowski Kultura organizacyjna Definicja Kultura organizacyjna jest to system niepisanych norm, wartości i wynikających z nich sposobów postępowania członków organizacji. Kultura organizacyjna jest

Bardziej szczegółowo

Personal Buenos deseos

Personal Buenos deseos - Matrimonio Gratulujemy! Życzymy Wam wszystkiego, co najlepsze! Se usa al felicitar a una pareja de recién casados Gratulacje i najlepsze życzenia w dniu ślubu! Se usa al felicitar a una pareja de recién

Bardziej szczegółowo

Fashion for your profession. polski español. Bielizna funkcjonalna Ropa interior funcional

Fashion for your profession. polski español. Bielizna funkcjonalna Ropa interior funcional Fashion for your profession polski español Bielizna funkcjonalna Ropa interior funcional Optymalna jakość bielizny: nie wpija się, świetnie leży, ma powietrze Abyście Państwo czuli się całkowicie komfortowo,

Bardziej szczegółowo

INFORMACIONES PROCEDENTES DE LOS ESTADOS MIEMBROS

INFORMACIONES PROCEDENTES DE LOS ESTADOS MIEMBROS 19.11.2008 C 296/3 INFORMACION PROCEDENT DE LOS TADOS MIEMBROS Información comunicada por los Estados miembros con relación a la ayuda concedida en virtud del Reglamento (CE) n o 70/2001 de la Comisión

Bardziej szczegółowo

bab.la Zwroty: Korespondencja osobista Życzenia polski-hiszpański

bab.la Zwroty: Korespondencja osobista Życzenia polski-hiszpański Życzenia : Ślub Gratulujemy! Życzymy Wam wszystkiego, co najlepsze! Felicitaciones. Les deseamos a ambos toda la felicidad del mundo. młodej parze Gratulacje i najlepsze życzenia w dniu ślubu! Felicitaciones

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 15 zaliczenie z oceną

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 15 zaliczenie z oceną Wydział: Zarządzanie i Finanse Nazwa kierunku kształcenia: Finanse i Rachunkowość Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: dr Sławomir Jarka Poziom studiów (I lub II stopnia): II stopnia Tryb studiów: Stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Rekrutacja List Motywacyjny

Rekrutacja List Motywacyjny - Początek Distinguido Señor: Szanowny Panie, Formalny, odbiorcą jest mężczyzna, którego nazwiska nie znamy. Zamiennie możemy użyć jednego z dwóch zwrotów formalnych Distinguida Señora: Formalny, odbiorcą

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ I ZARZĄDZANIE TOM XI, ZESZYT 11. Debiuty doktorantów. Redakcja naukowa: Robert Seliga

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ I ZARZĄDZANIE TOM XI, ZESZYT 11. Debiuty doktorantów. Redakcja naukowa: Robert Seliga PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ I ZARZĄDZANIE TOM XI, ZESZYT 11 Debiuty doktorantów Redakcja naukowa: Robert Seliga Łódź 2010 Redakcja naukowa: Robert Seliga Skład i łamanie tekstu: Ilona Marczak Projekt okładki: Marcin

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ PIĘTNASTY UNIDAD DECIMOQUINTA

ROZDZIAŁ PIĘTNASTY UNIDAD DECIMOQUINTA ROZDZIAŁ PIĘTNASTY UNIDAD DECIMOQUINTA Z której firmy pan jest? Z której gazety? Preguntas acerca de la universidad, facultad, departamento, empresa etc. y sus respuestas. Las preguntas Skąd jesteś?, Skąd

Bardziej szczegółowo

EDITA SECRETARÍA GENERAL TÉCNICA Subdirección General de Documentación y Publicaciones

EDITA SECRETARÍA GENERAL TÉCNICA Subdirección General de Documentación y Publicaciones MINISTERIO DE EDUCACIÓN Dirección General de Relaciones Internacionales Subdirección General de Cooperación Internacional Consejería de Educación, Embajada de España en Polonia EDITA SECRETARÍA GENERAL

Bardziej szczegółowo

Kurs hiszpańskiego. 1 Mira los dibujos de la miniclase n o 9 con atención y responde a las preguntas con frases completas.

Kurs hiszpańskiego. 1 Mira los dibujos de la miniclase n o 9 con atención y responde a las preguntas con frases completas. MINI LEKCJA 10 Przypatrz się obrazkom z mini lekcji 9 i odpowiedz na pytania. 1 Mira los dibujos de la miniclase n o 9 con atención y responde a las preguntas con frases completas. 1. De qué color es el

Bardziej szczegółowo

a. Desde mi propio escritorio (Diccionario científico ) b. Dudas, observaciones y preguntas respecto a la lectura recomendada.

a. Desde mi propio escritorio (Diccionario científico ) b. Dudas, observaciones y preguntas respecto a la lectura recomendada. Tłumaczenia techniczne i naukowe: Programa detallado: 1. 8.10: 2. 15.10. 3. 22.10. 4. 29.10. a. Presentación de la asignatura, reglas de juego etc. b. Ejercicio con tres textos científicos (Nobel de medicina,

Bardziej szczegółowo

El primer concierto de la Filarmónica para nosotros [Fotos] 06/09/ :31:43 pm

El primer concierto de la Filarmónica para nosotros [Fotos] 06/09/ :31:43 pm Szczecin El primer concierto de la Filarmónica para nosotros [Fotos] 6/9/214 3:31:43 pm El viernes por la noche, la primera vez que jugó en la nueva sede de la Filarmónica de Szczecin. Más sobre servo

Bardziej szczegółowo

Czym są retenciones? Kto powinien zarejestrować się w urzędzie podatkowym?

Czym są retenciones? Kto powinien zarejestrować się w urzędzie podatkowym? Opodatkowanie dochodów osób fizycznych w Hiszpanii Podatek dochodowy od osób fizycznych I.R.P.F.1 (Impuesto sobre la Renta de las Personas Físicas) w Polsce znany jako PIT - jest podatkiem bezpośrednim,

Bardziej szczegółowo

NIVEL A1-A2 ANA LUCÍA CAMBIA LA VIDA. Agnieszka Wiśniewska. Zakres gramatyki:

NIVEL A1-A2 ANA LUCÍA CAMBIA LA VIDA. Agnieszka Wiśniewska. Zakres gramatyki: NIVEL A1-A2 ANA LUCÍA CAMBIA LA VIDA Agnieszka Wiśniewska Zakres gramatyki: - Rodzaje rzeczowników - Stopniowanie przymiotników - Przyimki - Czas teraźniejszy (w tym czasowniki nieregularne) - Gustar -

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu Układ graficzny CKE 2013 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem dysleksja EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA HISZPAŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Rozdział Funkcjonowanie systemu emerytalnego w Polsce a poziom zaufania społeczeństwa - Monika Narojek

Rozdział Funkcjonowanie systemu emerytalnego w Polsce a poziom zaufania społeczeństwa - Monika Narojek Wstęp CZĘŚĆ I PROBLEMY EKONOMICZNO-ZARZĄDCZE W PERSPEKTYWIE SPOŁECZNEJ Rozdział 1 Ekonomiczne konsekwencje rytuałów przejścia - Monika Maria Majewska 1.1. Rytuały przejścia 1.1.2. Rytuał, obrzęd, zwyczaj

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY UMIEJSCOWIENIE KIERUNKU W OBSZARZE Kierunek studiów zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Sieć społeczna przedsiębiorcy w teorii i praktyce zarządzania małą firmą

Sieć społeczna przedsiębiorcy w teorii i praktyce zarządzania małą firmą 1 2 Politechnika Częstochowska Piotr Tomski Sieć społeczna przedsiębiorcy w teorii i praktyce zarządzania małą firmą Monografia Częstochowa 2016 3 Recenzenci: Prof. dr hab. inż. Stanisław Nowosielski Prof.

Bardziej szczegółowo

bab.la Zwroty: Korespondencja osobista Życzenia hiszpański-polski

bab.la Zwroty: Korespondencja osobista Życzenia hiszpański-polski Życzenia : Ślub Felicitaciones. Les deseamos a ambos toda la felicidad del mundo. Gratulujemy! Życzymy Wam wszystkiego, co najlepsze! młodej parze Felicitaciones y los mejores deseos para ambos en el día

Bardziej szczegółowo

znam fakty historyczne dotyczące Dnia Języka Hiszpańskiego znam podstawowe słownictwo dotyczące podróży i odkrycia Ameryki przez Krzysztofa Kolumba

znam fakty historyczne dotyczące Dnia Języka Hiszpańskiego znam podstawowe słownictwo dotyczące podróży i odkrycia Ameryki przez Krzysztofa Kolumba NaCoBeZU Koło języka hiszpańskiego Klasy 4-6 1. Los saludos y las despedidas. Powtórzenie wiadomości o sposobach przywitania się i pożegnania. utrwalam wyrażenia stosowane na powitanie i pożegnanie wymieniam

Bardziej szczegółowo

Część 1. Podstawy kształtowania przewagi konkurencyjnej i konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw... 13

Część 1. Podstawy kształtowania przewagi konkurencyjnej i konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw... 13 Wstęp (Anna Adamik)... 11 Część 1. Podstawy kształtowania przewagi konkurencyjnej i konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw... 13 Rozdział 1. Konkurencyjność i przewaga konkurencyjna MSP w teorii

Bardziej szczegółowo

Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 2. Współczesny świat w erze turbulencji (Alojzy Z. Nowak) 3. Przedsiębiorczość (Beata Glinka)

Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 2. Współczesny świat w erze turbulencji (Alojzy Z. Nowak) 3. Przedsiębiorczość (Beata Glinka) Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 1.1. Ewolucja podejść do zarządzania (Włodzimierz Piotrowski) 1.1.1. Kierunek klasyczny 1.1.2. Kierunek human relations (szkoła stosunków międzyludzkich) 1.1.3. Podejście

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów bezpieczeństwo wewnętrzne należy do

Bardziej szczegółowo

6 Metody badania i modele rozwoju organizacji

6 Metody badania i modele rozwoju organizacji Spis treści Przedmowa 11 1. Kreowanie systemu zarządzania wiedzą w organizacji 13 1.1. Istota systemu zarządzania wiedzą 13 1.2. Cechy dobrego systemu zarządzania wiedzą 16 1.3. Czynniki determinujące

Bardziej szczegółowo

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH Społeczna Odpowiedzialność Biznesu Społeczna Odpowiedzialność Biznesu SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU TO koncepcja, wedle której

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA HISZPAŃSKIEGO MAJ 2012 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA HISZPAŃSKIEGO MAJ 2012 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2010 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem dysleksja EGZAMIN

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE Specjalności

ZARZĄDZANIE Specjalności KIERUNEK ZARZĄDZANIE Specjalności - MenedŜerska, - Zarządzanie marketingowe w usługach profesjonalnych, turystyce i mediach, - Zarządzanie projektami międzynarodowymi, - Zarządzania zasobami ludzkimi,

Bardziej szczegółowo

Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu.

Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu. Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu. Uk ad graficzny CKE 2011 UZUPE NIA ZESPÓ NADZORUJ CY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejk z kodem

Bardziej szczegółowo

Materiały dydaktyczne do kursu to:

Materiały dydaktyczne do kursu to: Materiały dydaktyczne do kursu to: 1. Materiały opracowywane przez wykładowców do każdego modułu i zamieszczane na stronie SPH do pobrania przez Słuchaczy po zalogowaniu. Materiały mają autorski charakter,

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach. Część I

Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach. Część I Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach Część I Szczecin 2013 Tytuł monografii naukowej: Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

1. Orientacja rynkowa - aspekty i potrzeba rozwoju w środowisku internetowym - Milleniusz W. Nowak 15

1. Orientacja rynkowa - aspekty i potrzeba rozwoju w środowisku internetowym - Milleniusz W. Nowak 15 Wprowadzenie 9 Część I. Zarządzanie marketingowe 1. Orientacja rynkowa - aspekty i potrzeba rozwoju w środowisku internetowym - Milleniusz W. Nowak 15 1.1. Różne koncepcje roli marketingu w zarządzaniu

Bardziej szczegółowo

OÂWIADCZENIE RZÑDOWE. z dnia 12 sierpnia 2003 r.

OÂWIADCZENIE RZÑDOWE. z dnia 12 sierpnia 2003 r. Dziennik Ustaw Nr 28 1565 Poz. 245 i 246 245 OÂWIADCZENIE RZÑDOWE z dnia 12 sierpnia 2003 r. w sprawie mocy obowiàzujàcej Konwencji o zabezpieczeniu spo ecznym mi dzy Rzeczàpospolità Polskà a Królestwem

Bardziej szczegółowo

POTĘGUJEMY BIZNES. strategie marketingowe. www.rubikom.pl

POTĘGUJEMY BIZNES. strategie marketingowe. www.rubikom.pl POTĘGUJEMY BIZNES ) ) strategie marketingowe warsztaty i treningi konsultacje stategiczne Właśnie upływa 10 rok naszej działalności, choć Zarządzający Rubikom Strategy Consultants mają za sobą ponad 15

Bardziej szczegółowo

Problemy zarządzania współczesną uczelnią - ujęcie wieloaspektowe

Problemy zarządzania współczesną uczelnią - ujęcie wieloaspektowe 1 POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA Problemy zarządzania współczesną uczelnią - ujęcie wieloaspektowe Monografia Redakcja naukowa Joanna Gajda Seweryn Cichoń Częstochowa 2015 2 Recenzenci:

Bardziej szczegółowo

Zarys prawa hiszpańskiego i prawa polskiego Esbozo del derecho español y del derecho polaco

Zarys prawa hiszpańskiego i prawa polskiego Esbozo del derecho español y del derecho polaco Maria Supera-Markowska Zarys prawa hiszpańskiego i prawa polskiego Esbozo del derecho español y del derecho polaco 2. wydanie Wydawnictwo C. H. Beck Zarys prawa hiszpańskiego i prawa polskiego Esbozo del

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą.

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. OKLADKA Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. PLACET słowo niegdyś używane w naszym języku a zapożyczone z łaciny oznaczało: przyzwolenie, zgodę, a też,,podobać się. To

Bardziej szczegółowo

(1) Nazwa przedmiotu Seminarium magisterskie (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot

(1) Nazwa przedmiotu Seminarium magisterskie (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot (1) Nazwa przedmiotu magisterskie (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu - (4) Studia Kierunek

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK HISZPAŃSKI

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK HISZPAŃSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK HISZPAŃSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2013 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

Komunikowanie i zarządzanie w społeczeństwie informacyjnym : wybrane zagadnienia / red. Lesław H. Haber. Kraków, Spis treści

Komunikowanie i zarządzanie w społeczeństwie informacyjnym : wybrane zagadnienia / red. Lesław H. Haber. Kraków, Spis treści Komunikowanie i zarządzanie w społeczeństwie informacyjnym : wybrane zagadnienia / red.. Kraków, 2011 Spis treści Wprowadzenie 11 Część I KOMUNIKOWANIE W SPOŁECZEŃSTWIE INFORMACYJNYM Rozdział 1. Społeczeństwo

Bardziej szczegółowo

Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem

Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem pod redakcją Adama Stabryły Kraków 2011 Książka jest rezultatem

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji. I. Przedsiębiorczość - istota, ewolucja pojęcia

Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji. I. Przedsiębiorczość - istota, ewolucja pojęcia Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji I. Przedsiębiorczość - istota, ewolucja pojęcia Poziom innowacyjności Duże korporacje Ewolucja poglądów na temat istoty i roli przedsiębiorczości I. Wizja Schumpetera

Bardziej szczegółowo

Kultura organizacyjna i styl zarządzania w szpitalu W poszukiwaniu kultury przywództwa

Kultura organizacyjna i styl zarządzania w szpitalu W poszukiwaniu kultury przywództwa Kultura organizacyjna i styl zarządzania w szpitalu W poszukiwaniu kultury przywództwa Dr Małgorzata Gałązka-Sobotka Dyrektor Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia Kultura organizacji tak ważna a tak

Bardziej szczegółowo

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO SAMOTNE OJCOSTWO Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2006 Copyright by Anna Dudak Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Recenzent: prof. zw. dr hab. Józef Styk Redakcja

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

ZAKRESY ZAGADNIEŃ NA EGZAMIN LICENCJACKI OBOWIĄZUJĄCE W INSTYTUCIE DZIENNIKARSTWA I KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ

ZAKRESY ZAGADNIEŃ NA EGZAMIN LICENCJACKI OBOWIĄZUJĄCE W INSTYTUCIE DZIENNIKARSTWA I KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ ZAKRESY ZAGADNIEŃ NA EGZAMIN LICENCJACKI OBOWIĄZUJĄCE W INSTYTUCIE DZIENNIKARSTWA I KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ A. DLA KIERUNKU DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA I. Wiedza o mediach 1. Funkcje mediów.

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK HISZPAŃSKI

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK HISZPAŃSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK HISZPAŃSKI dla absolwentów klas dwujęzycznych Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2013 Zadanie 1. 1.1. C 1.2. A 1.3. B 1.4. C Zadanie

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek pok. 1018 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Szkoła języka hiszpańskiego

Szkoła języka hiszpańskiego DYREKTORZY SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH I PONADGIMNAZJALNYCH ORAZ NAUCZYCIELE JĘZYKA HISZPAŃSKIEGO IX Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Lublinie pragnie zaprosić gimnazjalistów oraz licealistów do

Bardziej szczegółowo

Jak świadomie kreować kulturę organizacyjną placówki medycznej. CORPORATE IDENTITY w praktyce

Jak świadomie kreować kulturę organizacyjną placówki medycznej. CORPORATE IDENTITY w praktyce IV Forum Marketingu, Komunikacji i Public Relations w Ochronie Zdrowia Warszawa, 19-20 września 2013 r. Jak świadomie kreować kulturę organizacyjną placówki medycznej. CORPORATE IDENTITY w praktyce dr

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK HISZPAŃSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK HISZPAŃSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK HISZPAŃSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

Benchmarking jako instrument klasyfikacji regionów europejskich. Dr inż. Adam Świda

Benchmarking jako instrument klasyfikacji regionów europejskich. Dr inż. Adam Świda Benchmarking jako instrument klasyfikacji regionów europejskich. Dr inż. Adam Świda WROCŁAW 6.09.007 Definicje benchmarkingu AUTOR LUB INSTYTUCJA R. C. Camp [Camp, 995] TREŚĆ DEFINICJI Benchmarking jest

Bardziej szczegółowo

Centrum Studiów Latynoamerykańskich Uniwersytetu Warszawskiego

Centrum Studiów Latynoamerykańskich Uniwersytetu Warszawskiego ORGANIZATOR Centrum Studiów Latynoamerykańskich Uniwersytetu Warszawskiego WSPÓŁORGANIZATORZY Miasto Węgrów NUCLEAS UERJ Rio de Janeiro PATRONAT NAUKOWY KONFERENCJA NAUKOWA: 7 LIPCA 2012 9.00-9:30 Rejestracja

Bardziej szczegółowo

Igualdad de Derechos y Discriminación en el Mundo Occidental Hoy debatimos sobre

Igualdad de Derechos y Discriminación en el Mundo Occidental Hoy debatimos sobre Komitet Główny Olimpiady Języka Hiszpańskiego Igualdad de Derechos y Discriminación en el Mundo Occidental Hoy debatimos sobre Por Alicia I. Olmo STRESZCZENIE: Dyskryminować (hiszp. discriminar) to znaczy

Bardziej szczegółowo

Program Konferencji Naukowej

Program Konferencji Naukowej Program Konferencji Naukowej Firmy Rodzinne Determinanty funkcjonowania i rozwoju Łódź, 10-11 maja 2011 Zakład Przedsiębiorczości i Firm Rodzinnych Katedry Zarządzania Instytut Badań nad Przedsiębiorczością

Bardziej szczegółowo

Aktywność szkół wyższych w Polsce na rzecz rozwoju społeczności lokalnych dyskusja wokół pojęcia trzeciej misji uczelni

Aktywność szkół wyższych w Polsce na rzecz rozwoju społeczności lokalnych dyskusja wokół pojęcia trzeciej misji uczelni Aktywność szkół wyższych w Polsce na rzecz rozwoju społeczności lokalnych dyskusja wokół pojęcia trzeciej misji uczelni Agnieszka Piotrowska-Piątek Urząd Statystyczny w Kielcach Rola szkół wyższych w rozwoju

Bardziej szczegółowo

Los instrumentos musicales

Los instrumentos musicales Los instrumentos musicales Actividades de ampliación y repaso de vocabulario por MAGDALENA AMTMANN STRESZCZENIE: Scenariusz lekcji ma na celu zapoznanie ucznia z wybranymi nazwami instrumentów muzycznych

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Revisión web de smsrandka.pl

Revisión web de smsrandka.pl Revisión web de smsrandka.pl Generado el 31 Augosto 2016 11:42 AM La puntuación es 28/100 Contenido SEO Título smsrandka.pl - oferta sprzedaży domeny Longitud : 38 Perfecto, tu título contiene entre 10

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

PRZEGLĄD PIŚMIENNICTWA PIELĘGNIARSKIEGO NA PRZYKŁADZIE CZASOPISMA PROBLEMY PIELĘGNIARSTWA

PRZEGLĄD PIŚMIENNICTWA PIELĘGNIARSKIEGO NA PRZYKŁADZIE CZASOPISMA PROBLEMY PIELĘGNIARSTWA Warszawa, 16.09.2016 PRZEGLĄD PIŚMIENNICTWA PIELĘGNIARSKIEGO NA PRZYKŁADZIE CZASOPISMA PROBLEMY PIELĘGNIARSTWA Jarosława Belowska, Aleksander Zarzeka, Łukasz Samoliński, Mariusz Panczyk, Joanna Gotlib

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK HISZPAŃSKI

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK HISZPAŃSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK HISZPAŃSKI POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z języka hiszpańskiego poziom podstawowy ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1.

Bardziej szczegółowo

Gimnazja z oddziałami dwujęzycznymi z językiem hiszpańskim w Polsce

Gimnazja z oddziałami dwujęzycznymi z językiem hiszpańskim w Polsce Gimnazja z oddziałami dwujęzycznymi z językiem hiszpańskim w Polsce Secciones Bilingües de español en los gimnazjum de Polonia Ministerio de Educación, Cultura y Deporte MINISTERIO DE EDUCACIÓN, CULTURA

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP... 13

Spis treści WSTĘP... 13 WSTĘP... 13 Rozdział I MODEL ZRÓWNOWAŻONEGO BIZNESU PRZEDSIĘBIORSTWA A KREACJA WARTOŚCI... 15 (Adam Jabłoński) Wstęp... 15 1. Konkurencyjność przedsiębiorstwa a model zrównoważonego biznesu... 16 2. Ciągłość

Bardziej szczegółowo

Lista najważniejszych przyimków

Lista najważniejszych przyimków W języku hiszpańskim istnieje wiele przyimków, które mają jasno określone zasady użycia. Lista najważniejszych przyimków Znaczenie przyimka A Do De Od,o Con Z Durante Podczas En W, na Entre Pomiędzy Hasta

Bardziej szczegółowo

rok akad. 2013/2014 Podstawowy Kierunkowy Ogólny 2 Makroekonomia* X Z/E 4 4 Prawo cywilne X E 4

rok akad. 2013/2014 Podstawowy Kierunkowy Ogólny 2 Makroekonomia* X Z/E 4 4 Prawo cywilne X E 4 Kierunek: Zarządzanie Studia: II stopnia, stacjonarne Specjalności: Marketing na rynkach krajowych i międzynarodowych Przedsiębiorczość Specjalność menedŝerska Zarządzanie finansowe Zarządzanie marketingowe

Bardziej szczegółowo

JAGIELOŃSKIE CENTRUM JĘZYKOWE UJ JĘZYK HISZPAŃSKI POZIOM KURSU: A1 OGÓLNODOSTĘPNY NAUCZYCIEL: Pedro Martín PODRECZNIK: Ele Actual 1

JAGIELOŃSKIE CENTRUM JĘZYKOWE UJ JĘZYK HISZPAŃSKI POZIOM KURSU: A1 OGÓLNODOSTĘPNY NAUCZYCIEL: Pedro Martín PODRECZNIK: Ele Actual 1 JAGIELOŃSKIE CENTRUM JĘZYKOWE UJ JĘZYK HISZPAŃSKI POZIOM KURSU: A1 OGÓLNODOSTĘPNY NAUCZYCIEL: Pedro Martín PODRECZNIK: Ele Actual 1 Założenia Kurs podstawowy przeznaczony jest dla słuchaczy, którzy nie

Bardziej szczegółowo

1.4. Podmioty wspierające przedsiębiorczość w regionie i źródła jej finansowania 22

1.4. Podmioty wspierające przedsiębiorczość w regionie i źródła jej finansowania 22 Wprowadzenie 9 Część I Rozwój regionalny i lokalny w warunkach kryzysu 1. Klimat przedsiębiorczości w rozwoju społeczno-gospodarczym regionu - wyniki badania ankietowego mieszkańców Litwy, Łotwy i Polski

Bardziej szczegółowo

NOWA GENERACJA STANDARDÓW KOMPETENCJI ZAWODOWYCH

NOWA GENERACJA STANDARDÓW KOMPETENCJI ZAWODOWYCH SESJA TEMATYCZNA I Innowacyjne rozwiązania wspomagające rozwój oraz uznawanie kompetencji zawodowych NOWA GENERACJA STANDARDÓW KOMPETENCJI ZAWODOWYCH dr Jolanta Religa Instytut Technologii Eksploatacji

Bardziej szczegółowo

La Transición española El puente hacia la democracia

La Transición española El puente hacia la democracia La Transición española El puente hacia la democracia Por Gregorio Jiménez Peñarroya STRESZCZENIE: Transformacja ustrojowa w Hiszpanii to okres charakteryzujący się odejściem od dawnych struktur dyktatury

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI KREATYWNEGO MYŒLENIA STOSOWANE W BIZNESIE

TECHNIKI KREATYWNEGO MYŒLENIA STOSOWANE W BIZNESIE ul. Narutowicza 16\18\22 20-804 Lublin tel. 081 536 26 07, fax 081 532 13 51, tel. 604 720 161 szkolenia@edisonteam. zaproszenie na szkolenie: TECHNIKI KRETYWNEGO MYŒLENI STOSOWNE W BIZNESIE twórczoœæ

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Bohdan Borowik, Regina Borowik... 17. Iwona Kłóska... 27

Spis treści. Bohdan Borowik, Regina Borowik... 17. Iwona Kłóska... 27 CZĘŚĆ I Spis treści Zarządzanie zasobami ludzkimi w dobie kryzysu Rozdział 1 STYMULOWANIE I ZARZĄDZANIE WITALNYM POTENCJAŁEM ZASOBÓW LUDZKICH W ORGANIZACJI Bohdan Borowik, Regina Borowik... 17 1. Kształtowanie

Bardziej szczegółowo