Projekt jest realizowany przez zespół Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Białymstoku w składzie:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Projekt jest realizowany przez zespół Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Białymstoku w składzie:"

Transkrypt

1

2

3 Projekt jest realizowany przez zespół Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Białymstoku w składzie: dr Aleksander Busłowski (rozdziały 5, 6, 7) dr Grażyna Klamecka Roszkowska (rozdział 4) dr Cecylia Sadowska Snarska (rozdział 8, zakończenie, redakcja naukowa raportu) mgr Maciej Muczyński (rozdział 3) oraz Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Zamościu w składzie: dr Mieczysław Kowerski (metodologia badania) mgr Dawid Długosz (metodologia badania) Redaktor wydawnictwa: Beata Kalinowska Korekta: zespół ISSN COPYRIGHT BY WYŻSZA SZKOŁA EKONOMICZNA W BIAŁYMSTOKU BIAŁYSTOK 2010 Badanie zostało przeprowadzone w ramach projektu PO Kapitał Ludzki PODLASKI BAROMETR NASTROJÓW GOSPODARCZYCH, finansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego WYDAWNICTWO WYŻSZEJ SZKOŁY EKONOMICZNEJ W BIAŁYMSTOKU Białystok, ul. Choroszczańska 31 e mail: DRUK PODLASKA SPÓŁDZIELNIA PRODUKCYJNO HANDLOWO USŁUGOWA Białystok, ul. 27 Lipca 40/3

4 Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku 3 SPIS TREŚCI WSTĘP METODOLOGIA BADANIA... 7 WPROWADZENIE HISTORIA BADAŃ NASTROJÓW GOSPODARCZYCH PODSTAWOWE PROBLEMY BADAŃ NASTROJÓW GOSPODARCZYCH Formularz ankiety Problem braku wiedzy respondenta PROCEDURY PRZETWARZANIA ZEBRANYCH PODCZAS ANKIETYZACJI INFORMACJI ANALIZA CZYNNIKÓW DETERMINUJĄCYCH NASTROJE GOSPODARCZE PRZEDSIĘBIORCÓW I KONSUMENTÓW WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO DESEZONALIZACJA DANYCH WAŻENIE DANYCH PROCEDURY LICZENIA SALD NA PODSTAWIE DANYCH POCHODZĄCYCH Z ANKIET Szeregi sald odpowiedzi przedsiębiorców i konsumentów Diagnostyczne i prognostyczne branżowe barometry nastrojów gospodarczych Ogólny diagnostyczny i prognostyczny barometr nastrojów gospodarczych BIBLIOGRAFIA CHARAKTERYSTYKA BADANEJ ZBIOROWOŚCI BAROMETR NASTROJÓW GOSPODARCZYCH W II KWARTALE 2010 ROKU ORAZ PROGNOZA NA III KWARTAŁ 2010 ROKU INDEKS NASTROJÓW GOSPODARCZYCH W PRZEMYŚLE INDEKS NASTROJÓW GOSPODARCZYCH W BUDOWNICTWIE INDEKS NASTROJÓW GOSPODARCZYCH W HANDLU INDEKS NASTROJÓW GOSPODARCZYCH W USŁUGACH INDEKS NASTROJÓW GOSPODARCZYCH W SEKTORZE GOSPODARSTW DOMOWYCH BAROMETR NASTROJÓW GOSPODARCZYCH W PRZEMYŚLE SYTUACJA FINANSOWA PRZEDSIĘBIORSTW WIELKOŚĆ PRODUKCJI SPRZEDANEJ WIELKOŚĆ ZAMÓWIEŃ POZIOM ZAPASÓW WYROBÓW GOTOWYCH ZATRUDNIENIE BAROMETR NASTROJÓW GOSPODARCZYCH W BUDOWNICTWIE SYTUACJA FINANSOWA PRZEDSIĘBIORSTW WIELKOŚĆ PRODUKCJI BUDOWLANO MONTAŻOWEJ WIELKOŚĆ ZAMÓWIEŃ NA USŁUGI BUDOWLANO MONTAŻOWE WIELKOŚĆ ZATRUDNIENIA BAROMETR NASTROJÓW GOSPODARCZYCH W HANDLU SYTUACJA FINANSOWA PRZEDSIĘBIORSTW WIELKOŚĆ OBROTÓW STAN ZAPASÓW ZMIANY ZATRUDNIENIA... 73

5 4 Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku 7. BAROMETR NASTROJÓW GOSPODARCZYCH W USŁUGACH SYTUACJA FINANSOWA PRZEDSIĘBIORSTW POPYT NA USŁUGI ZATRUDNIENIE BAROMETR NASTROJÓW GOSPODARCZYCH W SEKTORZE GOSPODARSTW DOMOWYCH SYTUACJA FINANSOWA GOSPODARSTW DOMOWYCH WYDATKI NA DOBRA KONSUMPCYJNE POZIOM OSZCZĘDNOŚCI OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM OCENA SYTUACJI NA RYNKU PRACY W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM ZAKOŃCZENIE... 93

6 Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku 5 WSTĘP Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku w partnerstwie z Wyższą Szkołą Zarządzania i Administracji w Zamościu w lutym 2009 roku rozpoczęła realizację projektu Podlaski barometr nastrojów gospodarczych, który ma zakończyć się do stycznia 2011 roku. Celem ogólnym projektu jest systematyczne dostarczanie odpowiednio przetworzonej i opracowanej informacji o zmianach gospodarczych w regionie, w tym w zakresie rynku pracy. Badania podejmowane w ramach projektu mają na celu poznanie prawidłowości i mechanizmów cyklicznego rozwoju gospodarki województwa podlaskiego oraz opracowanie metod i narzędzi pomocnych w ocenie aktualnego stanu gospodarki, a także prognoz na najbliższą przyszłość. Cele te będą realizowane w trakcie prowadzonych w trybie kwartalnym badań nastrojów gospodarczych w regionie oraz comiesięcznej analizy zmian popytu na pracę w województwie podlaskim. Źródłem informacji o nastrojach gospodarczych podlaskich przedsiębiorców (w sektorach: przemysł, budownictwo, handel i usługi) oraz członków gospodarstw domowych będą dane uzyskane w kwartalnych badaniach ankietowych. Bieżące monitorowanie sytuacji gospodarczej regionu oraz formułowanie na tej podstawie diagnoz i prognoz umożliwia prowadzenie działań zapobiegawczych, a także tworzenie mechanizmów zaradczych w przypadku występowania niekorzystnych zmian gospodarczych. W dłuższym okresie badania umożliwią śledzenie średniookresowych wahań tendencji rozwojowych, jak również stworzą jakościowe podstawy rekomendacji dla polityki makroekonomicznej, regionalnej, zorientowanej między innymi na wsparcie podlaskich firm. Zaplanowane w projekcie badania i analizy merytorycznie zasilą Podlaskie Obserwatorium Rynku Pracy i Prognoz Gospodarczych, prowadzone przez Wojewódzki Urząd Pracy w Białymstoku. dr Zbigniew Ejsmont, prof. WSE Rektor Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Białymstoku

7 6 Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku

8 Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku 7 1. METODOLOGIA BADANIA 1 WPROWADZENIE Badanie nastrojów gospodarczych (business tendency surveys), nazywane również badaniem opinii gospodarczej (biznesowej) lub badaniem klimatu gospodarczego (biznesowego), polega na wnioskowaniu o aktywności gospodarczej na podstawie wyników ankietyzacji kierowników przedsiębiorstw na temat bieżącej sytuacji ich firm oraz planów i oczekiwań na najbliższą przyszłość. W porównaniu z tradycyjnym podejściem, które zazwyczaj dotyczy tylko jednego rodzaju zmiennych albo jednego aspektu działalności gospodarczej przedsiębiorstwa lub gospodarstwa domowego, badanie nastrojów umożliwia zebranie szerokiego spektrum informacji zapewniających kompleksową analizę całej gospodarki lub jej wybranego sektora. Doświadczenia krajów OECD pokazują, że badania tego typu zapewniają informacje, które mogą być bardzo przydatne zarówno samym respondentom, jak i decydentom oraz analitykom gospodarczym. Chociaż nie dostarczają one precyzyjnej informacji dotyczącej wielkości produkcji, sprzedaży, inwestycji oraz zatrudnienia, mogą być narzędziem prognozowania zmian tych agregatów, dlatego też są szczególnie użyteczne do analizy cykli koniunkturalnych. Badania nastrojów gospodarczych prowadzone są w celu uzyskania jakościowych informacji wykorzystywanych do monitorowania bieżącej sytuacji gospodarczej i prognozowania krótkookresowego. Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że informacje pochodzące z tych badań są bardzo ważnym uzupełnieniem tak zwanych twardych danych statystycznych i są szczególnie użyteczne do prognozowania punktów zwrotnych cykli koniunkturalnych. Informacje zbierane podczas badań nastrojów gospodarczych nazywane są jakościowymi, ponieważ respondenci proszeni są o podanie raczej oceny jakościowej niż wartości danej zmiennej. Respondentowi jest zazwyczaj łatwiej podać informację jakościową niż ilościową, ponieważ ta pierwsza nie wymaga od niego (kierownik jednostki) dokładnego sprawdzenia sprawozdań i bilansów firmy. W konsekwencji ankiety mogą być bardzo sprawnie przeprowadzone, a ich wyniki publikowane znacznie szybciej niż wyniki tradycyjnych badań statystycznych; to jest jedną z głównych zalet badań jakościowych. Głównym odbiorcą badań nastrojów gospodarczych są sami respondenci. Zagregowane i pogrupowane dane dają im informacje o kondycji własnego sektora, widzianej przez konkurentów, jak również informacje o bieżącej i przewidywanej sytu 1 Metodologia badania została przygotowana przez dr. M. Kowerskiego i mgr. D. Długosza z Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Zamościu.

9 8 Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku acji dostawców i odbiorców. Analitycy ekonomiczni także chętnie korzystają z wyników badań, ponieważ informacje są uzyskiwane bardzo szybko i mogą stanowić zmienne wyprzedzające (ostrzegawcze) zmiany zagregowanych wskaźników aktywności gospodarczej. Wydaje się, że dane o nastrojach gospodarczych mogą być też przydatne w zarządzaniu regionem 2. Otrzymane barometry, oprócz informowania o obecnej i prognozowanej koniunkturze gospodarczej w województwie, służyć mogą jako zmienne objaśniające modeli prognozowania podstawowych kategorii makroekonomicznych, w tym zwłaszcza sytuacji na rynku pracy HISTORIA BADAŃ NASTROJÓW GOSPODARCZYCH Badania nastrojów gospodarczych mają stosunkowo długą tradycję. Już w drugiej połowie XIX wieku w oficjalnych statystykach niemieckich można było znaleźć wyniki analiz gospodarczych prowadzonych w oparciu o ankiety. Regularne badania ankietowe producentów rozpoczęto w USA w latach dwudziestych XX wieku, natomiast w Republice Federalnej Niemiec, we Francji i Włoszech jako początek prowadzenia systematycznych analiz tego rodzaju przyjmuje się koniec lat czterdziestych i początek pięćdziesiątych 3. W latach czterdziestych XX wieku George Katona, urodzony na Węgrzech psycholog i ekonomista z Ośrodka Badań Ankietowych Uniwersytetu Michigan, zaczął pytać konsumentów o ich plany. Od 1946 roku Uniwersytet Michigan prowadzi regularne (początkowo roczne, później kwartalne i w końcu miesięczne) badania ankietowe konsumentów, które pozwalają obliczyć jedną z najbardziej znanych oraz najwyżej cenionych na świecie subiektywnych miar oceny sytuacji gospodarczej Indeks Nastrojów Konsumentów Uniwersytetu Michigan (The University of Michigan s Index of Consumer Sentiment) 4. Do rozpowszechnienia metody oceny koniunktury gospodarczej w wyniku bezpośrednich badań ankietowych przyczyniły się w Europie Zachodniej instytuty badawcze, wśród których najważniejszą rolę odegrały: IFO Institut fűr Wirtschuftsforschung w Monachium, Institut National de la Statistique et des Etudes Economiques (INSEE) w Paryżu oraz Instituto Nationale per lo Studio della Congiuntara (ISCO) w Rzymie. 2 M. Kowerski, Barometr nastrojów gospodarczych jako narzędzie diagnozowania i prognozowania sytuacji gospodarczej w regionie. Przykład województwa lubelskiego, [w:] Międzynarodowe uwarunkowania rozwoju regionalnego, B. Jóźwik, H. Ponikowski (red.), Wyd. KUL, Lublin 2008, s R. Barczyk, Z. Kowalczyk, Metody badania koniunktury gospodarczej, PWN, Warszawa Poznań 1993, s R. Yamarone, Wskaźniki ekonomiczne. Przewodnik inwestora, HELION, Gliwice 2006, s. 190.

10 Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku 9 W 1952 roku instytuty te utworzyły międzynarodową organizację do prowadzenia i pogłębiania badań ankietowych nad koniunkturą o nazwie Comité International pour l Etude des methodes Conjoncturelles (CIMCO). W roku 1960 CIMCO przemianowano na Centre for International Research on Economic Tendency Surveys (CIRET), którego sekretariat znajduje się w Swiss Institute for Business Cycle Research w Zurychu. Ważne miejsce w upowszechnianiu badań nastrojów gospodarczych zajmuje także Dyrekcja Generalna Gospodarki i Finansów Komisji Europejskiej (Directorate General for Economic and Financial Affairs), propagująca wdrażanie zharmonizowanego systemu badań 5. Wprowadzenie zharmonizowanego systemu badań umożliwiło porównywanie wyników badań w różnych krajach. Kolejnym etapem było przejście od badania wszystkich przedsiębiorstw do badań branżowych, w których pytania uwzględniają specyfikę branży. Rozpoczęto również badania regionalne. Obecnie badania nastrojów gospodarczych prowadzone są systematycznie w ponad pięćdziesięciu krajach świata, w tym we wszystkich krajach członkowskich OECD oraz Unii Europejskiej. Ponadto, coraz większego znaczenia nabierają badania regionalne 6. W Polsce pierwsze badania koniunktury gospodarczej z wykorzystaniem ankiet w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych XX wieku prowadziła grupa pracowników Instytutu Ekonomii Politycznej Akademii Ekonomicznej w Poznaniu. 7 Jednak dość szybko zaprzestano tych badań. Natomiast zainicjowane w Instytucie Rozwoju Gospodarczego Szkoły Głównej Statystyki i Planowania (obecnie Szkoła Główna Handlowa) w Warszawie w 1986 roku przez dr. Alfreda Biecia badania wskaźników wczesnego ostrzegania w przemyśle przetwórczym sektora publicznego zapoczątkowały prowadzone do dnia dzisiejszego badania koniunktury gospodarczej 8. Od III kwartału 1998 roku obliczany jest syntetyczny barometr koniunktury Instytutu Rozwoju Gospodarczego BARIRG 9. Od II kwartału 1992 roku kwartalne badania polskiego rynku finansowego rozpoczęła Katedra Badań Marketingowych (wcześniej pod nazwą: Katedra Badań Rynku i Usług) Uniwersytetu Ekonomicznego (wcześniej Akademii Ekonomicznej) 5 [Data dostępu: ]. 6 Specjalnym tematem 28. Kongresu CIRET organizacji zajmującej się badaniami koniunktury gospodarczej który odbył się września 2006 roku w Rzymie były właśnie badania regionalne i lokalne. 7 R. Barczyk, Z. Kowalczyk, Metody, op. cit., s A. Bieć, Badania koniunktury z perspektywy 20 lat, Prace i Materiały Instytutu Rozwoju Gospodarczego Szkoły Głównej Handlowej nr 80, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2008, s E. Adamowicz, Dorobek naukowy Instytutu Rozwoju Gospodarczego SGH w latach , Prace i Materiały Instytutu Rozwoju Gospodarczego SGH nr 81, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2008, s

11 10 Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku w Poznaniu pod kierunkiem prof. dr. hab. Józefa Garczarczyka. W oparciu o wyniki ankiet co kwartał obliczane są dwa indeksy: Poznański Indeks Koniunktury Bankowej (PIKBANK) oraz Poznański Indeks Koniunktury Ubezpieczeniowej (PIKU) 10. Od czerwca 1992 roku ankietowe badania aktywności gospodarczej z wykorzystaniem testu koniunktury prowadzi Główny Urząd Statystyczny 11. Jednak bardzo długo nie diagnozowano koniunktury gospodarczej w układzie regionalnym. Pierwsze systematyczne badania regionalne w końcu lat dziewięćdziesiątych XX wieku wdrożył dla województwa pomorskiego Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową w Gdańsku. Od pierwszego kwartału 2001 roku, korzystając z metodologii IBnGR, podobne badania rozpoczął Instytut Gospodarki Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie dla województwa podkarpackiego. Natomiast w drugim kwartale 2001 roku Instytut Gospodarki wraz z Wyższą Szkołą Zarządzania i Administracji w Zamościu wdrożył i dotychczas realizuje projekt Barometr koniunktury gospodarczej województwa lubelskiego PODSTAWOWE PROBLEMY BADAŃ NASTROJÓW GOSPODARCZYCH Formularz ankiety Podstawowym narzędziem badania nastrojów gospodarczych jest ankieta. Ankiety są wypełniane przez kierowników firm, którzy nie mają czasu na zgadywanie, co autor miał na myśli, czyli odpowiedzi na pytania niejasne lub zbyt ambitne, dlatego też: liczba pytań powinna być sprowadzona do minimum, aby zredukować związane z tym uciążliwości; należy skoncentrować się na kilku kluczowych zmiennych; badanie można rozszerzyć o pytania systematyczne oraz ważne w danym momencie (na przykład ceny energii, dewaluacja waluty, klęska żywiołowa, ważne decyzje polityczno gospodarcze) poprzez dodanie ich do istniejącej ankiety; można też stworzyć oddzielną ankietę. 10 J. Garczarczyk, M. Mocek, I. Olejnik, R. Skikiewicz, Wskaźniki koniunktury finansowej w diagnozowaniu i prognozowaniu rozwoju gospodarki, Akademia Ekonomiczna, Poznań 2006, s Wyniki badań GUS u publikowane są w kwartalnych zeszytach zatytułowanych Badania koniunktury. 12 Ostatnio wskaźniki koniunktury gospodarczej w układzie regionalnym zaczął obliczać Instytut Rozwoju Gospodarczego. 13 Opracowano na podstawie: Business Tendency Surveys: A Handbook, Source OECD, Transition Economies 2003, No. 8; The Joint Harmonised EU Programme of Business and Consumer Surveys. User Guide, European Commission, Directorate General Economic and Financial Affairs, Brussels 2007.

12 Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku 11 Prostota jest jednym z podstawowych założeń kwestionariusza, który musi być krótki i tak zaprojektowany, aby zachęcać respondenta do odpowiedzi. Najlepiej, by zajmował jedną stronę formatu A4; dwustronicowy należy uznać za maksymalny. W większości kwestionariuszy używa się pytań z trzema możliwymi odpowiedziami. Pytania dotyczące obecnej sytuacji mogą mieć następujące trzy formy odpowiedzi: (i) ( ) ponad normę ( ) norma ( ) poniżej normy (ii) ( ) za duży ( ) normalny ( ) niski (iii) ( ) bardziej niż odpowiedni ( ) odpowiedni ( ) mniej niż odpowiedni Natomiast odpowiedzi na pytania dotyczące przeszłych lub przyszłych zmian mogą wystąpić w następującej formie: (i) ( ) powyżej ( ) bez zmian ( ) poniżej (ii) ( ) poprawa ( ) bez zmian ( ) pogorszenie (iii) ( ) wzrost ( ) bez zmian ( ) spadek Ankiety powinny mieć informację o poufności zbieranych danych i być wypełniane przez kierowników badanych przedsiębiorstw. Duże znaczenie dla sukcesu badań ma pozostawanie w ciągłym kontakcie badawczym z badanymi (kontakt osobisty, telefoniczny, e mailowy). Wysoki odsetek odpowiedzi na ankiety zależy w dużej mierze od ich prostoty i nieuciążliwości, dlatego zaleca się dobre przygotowanie kwestionariusza oraz rotowanie respondentów Problem braku wiedzy respondenta Najczęściej oczekuje się od respondenta jednej z trzech odpowiedzi. Może jednak zdarzyć się, że respondent nie zna odpowiedzi na dane pytanie, co może być częste w przypadku pytań o przyszłość. Proponując trzy możliwości, nie dajemy respondentowi pełnego wyboru. Czy zrezygnować z takiego respondenta? A może brak odpowiedzi na dane pytanie to informacja o niepewności? A przecież niepewność, zwłaszcza co do przyszłości, to również ważna informacja ekonomiczna. Jeżeli respondent nie będzie miał wyboru, to najprawdopodobniej odpowie bez zmian. Zresztą niekiedy zaleca się interpretowanie tej odpowiedzi, chociaż jako miara niepewności może ona również oznaczać, że nie nastąpiła żadna zmiana. Problem braku wiedzy respondenta może wystąpić przede wszystkim w przypadku badania gospodarstw domowych, dlatego w tym przypadku proponuje się dodać jeszcze jedną odpowiedź ( nie wiem lub trudno powiedzieć ) Przeprowadzone w 2008 roku przez Instytut Badań i Analiz Olsztyńskiej Szkoły Biznesu badania ankietowe w województwie lubelskim pokazały, że na niektóre pytania prognostyczne aż

13 12 Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku Wprowadzenie odpowiedzi trudno powiedzieć może być przydatne zarówno w analizie niepewności konsumentów, jak i w analizie ich percepcji procesów społeczno gospodarczych w regionie. Można oczekiwać zmian niepewności wraz z fazami cyklu koniunkturalnego PROCEDURY PRZETWARZANIA ZEBRANYCH PODCZAS ANKIETYZACJI INFORMACJI Podczas badań ankietowych zazwyczaj otrzymuje się na każde pytanie trzy możliwe odpowiedzi (x, y, z) 15. Jednakże jednoczesna analiza zmian wszystkich trzech (a jeszcze bardziej czterech) odpowiedzi jest niewygodna, dlatego trudność tę omija się poprzez transformację trzech (lub czterech) odpowiedzi w jedną liczbę. Dwie najbardziej znane metody transformacji to metoda sald (sald netto) lub metoda indeksów dyfuzji. W przypadku metody sald, jeżeli respondenci mają do wyboru cztery odpowiedzi na każde pytanie (na przykład poprawa, bez zmian, pogorszenie, trudno powiedzieć ), pierwszy krok polega na przekształceniu liczby wskazań poszczególnych opcji na procenty. Saldo netto jest obliczane jako różnica procentów odpowiedzi pozytywnych i negatywnych. Salda są kalkulowane według formuły: S = 100(P N) gdzie: S saldo netto; P frakcja odpowiedzi pozytywnych; N frakcja odpowiedzi negatywnych. Oznacza to, że nie bierze się pod uwagę odpowiedzi bez zmian oraz trudno powiedzieć. Salda mogą przyjmować wartości z przedziału od 100 do 100. Tak obliczone salda netto są podstawą do budowy szeregów czasowych oraz barometrów syntetycznych. W metodzie indeksów dyfuzji indeksy są kalkulowane według formuły: DI = 100(P + E/2) jedna trzecia respondentów odpowiada trudno odpowiedzieć. W przypadku pytań diagnostycznych odsetek ten zazwyczaj oscyluje w przedziale od 5 do 10%. D. Śledź, D. Waldziński (red.), Analiza aktualnej sytuacji, trendów rozwojowych i prognoza zmian społeczno gospodarczych w województwie lubelskim, Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego, Lublin Poniższego wywodu nie zmienia zasadniczo fakt dodania czwartej możliwej odpowiedzi.

14 Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku 13 gdzie: DI indeks dyfuzji; P frakcja odpowiedzi pozytywnych; E suma frakcji odpowiedzi bez zmian oraz trudno powiedzieć. Salda przyjmują wartość od 100 do 100, natomiast indeksy dyfuzji od 0 do 100: jeżeli wszystkie odpowiedzi byłyby negatywne, to indeks dyfuzji przyjąłby wartość 0; jeżeli wszystkie odpowiedzi byłyby bez zmian, to indeks dyfuzji przyjąłby wartość 50; jeżeli 50% odpowiedzi byłoby pozytywnych i 50% bez zmian, to indeks dyfuzji przyjąłby wartość 75; jeżeli wszystkie odpowiedzi byłyby pozytywne, to indeks dyfuzji przyjąłby wartość 100. Oba indeksy zmieniają się w tym samym kierunku, ale ze względu na rozstęp indeksy dyfuzji są większe niż salda. Indeksy dyfuzji na wykresach są natomiast bardziej spłaszczone niż salda. Warto również prześledzić poniższe przekształcenia: Ponieważ E = 1 P N, a więc P = 1 N E, to: E 2 2N 2E E DI N E N 2E E N E N E 1 N 100 P N P N 100 B oraz jeśli: S 100 DI, to 2 2DI = S S = 2DI 100 S = 2(DI 50) Tak więc pomiędzy S a DI jest zależność funkcyjna. I dlatego nie ma potrzeby analizowania odpowiedzi bez zmian oraz trudno powiedzieć, gdyż są one również w saldach. Z wzorów tych wynika, że zarówno salda, jak i indeksy dyfuzji podają tę samą informację. Indeks dyfuzji jest tylko innym sposobem prezentowania tej samej informacji, którą niosą salda i tylko skala jest inna (rozstęp).

15 14 Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku W praktyce salda są o wiele częściej stosowane do prezentacji badań nastrojów gospodarczych, ale należy pamiętać, że salda bardzo łatwo przekształcić w indeksy dyfuzji ANALIZA CZYNNIKÓW DETERMINUJĄCYCH NASTROJE GOSPODARCZE PRZEDSIĘBIORCÓW I KONSUMENTÓW WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO Otrzymane w wyniku ankietyzacji dane mogą posłużyć do analizy zależności pomiędzy odpowiedziami na poszczególne pytania. Można tutaj sformułować bardzo wiele ciekawych problemów badawczych. W zależności od problemu inne pytanie będzie zmienną objaśnianą. Niewątpliwie podczas realizacji projektu nasunie się wiele dylematów, które będą wynikać z bieżących potrzeb związanych z zarządzaniem regionem, na przykład Czynniki determinujące ocenę podlaskiego rynku pracy. Mając wyniki odpowiedzi na to pytanie, można badać czynniki determinujące odpowiedź trudno powiedzieć lub czynniki determinujące cztery różne odpowiedzi. W pierwszym przypadku można wykorzystać metody modelowania logitowego 16, a w drugim modele uporządkowanej zmiennej objaśnianej DESEZONALIZACJA DANYCH Czynniki sezonowe mogą mieć wpływ na sposób odpowiadania respondentów. Można rozważać rozbudowanie pytań tak, aby respondenci w swoich odpowiedziach niejako desezonowali zjawisko, o które są pytani. Dla przykładu, zamiast pytania: Czy sytuacja finansowa przedsiębiorstwa w obecnym kwartale w porównaniu z poprzednim kwartałem uległa: A poprawie B nie zmieniła się C pogorszeniu można zadać pytanie: Uwzględniając czynniki sezonowe, proszę odpowiedzieć na pytanie, czy sytuacja finansowa przedsiębiorstwa w obecnym kwartale w porównaniu z poprzednim kwartałem uległa: A poprawie B nie zmieniła się C pogorszeniu 16 M. Kowerski, Influence of Idiosyncratic and Macroeconomic Factors on Consumer Economic Sentiment of Lubelskie Region (Poland), Prace i Materiały Instytutu Rozwoju Gospodarczego Szkoły Głównej Handlowej nr 79, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2008, s J. Bielak, M. Kowerski, Próba określenia czynników determinujących oceny regionalnego rynku pracy przez mieszkańców województwa lubelskiego, Prace i Materiały Instytutu Rozwoju Gospodarczego Szkoły Głównej Handlowej nr 80, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2008, s

16 Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku 15 Istnieje jednak duża obawa, że wielu respondentów będzie miało problem z udzieleniem odpowiedzi i wybierze opcję trudno powiedzieć lub zignoruje problem sezonowości. Dlatego też desezonalizację sald należy przeprowadzać już po zebraniu odpowiedzi. W przypadku odpowiedniej długości szeregów czasowych (minimum trzy lata) można zastosować jedną ze standardowych procedur. Co prawda, OECD rekomenduje przeprowadzenie desezonalizacji procedury X 12 ARIMA lub Tramo/Seats (w programie DEMETRA), ale trzeba pamiętać, że mogą one być stosowane tylko wówczas, gdy szeregi mają co najmniej 10 lat. Stąd też trzeba skorzystać z mniej zaawansowanych matematycznie procedur desezonalizacji, jak chociażby z dość efektywnej metody Cenzus. Jednak na początku badania nie można zastosować żadnego z powyższych algorytmów, dlatego też proponuje się inne przybliżone, ale w tej sytuacji jedyne rozwiązanie, które będzie można sprawdzić po przeprowadzeniu pierwszych dwóch ankietyzacji. Otóż wskaźniki sezonowości należy wyliczyć z innych szeregów opisujących gospodarkę województwa, na przykład kwartalnych informacji o kształtowaniu się podstawowych kategorii makroekonomicznych w województwie podlaskim, począwszy od 1999 roku (zatrudnienie, bezrobocie, produkcja sprzedana sektora przedsiębiorstw, i inne). Do obliczenia wskaźników sezonowości należy zastosować na przykład metodę Cenzus, a następnie dokonać analizy zmienności tych wskaźników i podjąć decyzję, które odpowiedzi na pytania wybrać (lub utworzyć miary syntetyczne) do desezonalizacji sald WAŻENIE DANYCH W procesie opracowywania danych jakościowych stosowane są dwa rodzaje wag: próby oraz rozmiaru. Badane jednostki dobierane są metodami reprezentacyjnymi, stąd też prawdopodobieństwo wyboru jest takie samo dla wszystkich jednostek. Wagi próby zostały ustalone w ten sposób, że są one udziałami zatrudnienia danej grupy zatrudnieniowej w ogólnym zatrudnieniu w branży. Wyodrębniono trzy grupy zatrudnieniowe: do 9 osób, od 10 do 49 osób oraz powyżej 50 osób. Ważenie odbywa się na etapie wyliczania sald odpowiedzi na każde pytanie. Wagi rozmiaru są wykorzystywane przy opracowywaniu jakościowych odpowiedzi, jeżeli zakłada się, że odpowiedzi te zależą od wielkości firmy respondenta. Odpowiedzi uzyskane z dużych firm mają większą wagę niż odpowiedzi uzyskane z firm małych. Dokładniej, zmienne użyte jako wagi rozmiaru powinny zależeć od rodzaju zmiennej poddawanej badaniu. Na przykład, odpowiedzi dotyczące produkcji powinny być ważone odpowiednim udziałem produkcji badanej jednostki w produkcji branej jako całość. Pytania dotyczące zatrudnienia powinny być ważone udziałem zatrudnienia danej jednostki w zatrudnieniu całej branży. Jednak uzyska

17 Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku 16 nie takich informacji dla każdej badanej jednostki jest bardzo kosztowne i trudne od strony organizacyjnej, a także prawnej (ochrona danych handlowych). Dodatkowo praktyczne badania pokazały, że salda nie są zbyt czułe na wybór zmiennych ważących. W praktyce wygodne jest użycie pojedynczej zmiennej odzwierciedlającej znaczenie ekonomiczne przedsiębiorstwa w ważeniu wszystkich pytań będących podmiotem badania. Bardzo często w praktyce jako takie wagi stosuje się zatrudnienie. Udowadnia się, że liczba zatrudnionych jest skorelowana z wartością dodaną. Dodatkową zaletą zatrudnienia jako wagi jest fakt, że informacje o nim są zazwyczaj pozyskiwane w ramach ankiet. TABELA 1.1 LICZBY ZATRUDNIONYCH W POSZCZEGÓLNYCH GRUPACH ZATRUDNIENIA W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM Wyszczególnienie Ogółem Podmioty o liczbie pracujących Do 9 osób osób 50 osób i więcej Ogółem Przemysł Przetwórstwo przemysłowe Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, wodę Budownictwo Handel i naprawy Usługi Hotele i restauracje Transport, gospodarka magazynowa i łączność Pośrednictwo finansowe Obsługa nieruchomości i firm Edukacja Ochrona zdrowia i pomoc społeczna Działalność usługowa komunalna, społeczna i indywidualna, pozostała Uwaga: W przypadku sekcji: Edukacja, Ochrona zdrowia i pomoc społeczna oraz Działalność usługowa komunalna przyjęto mniejsze liczby zatrudnienia, niż występują w tych sekcjach ze względu na dominację sektora usług niekomercyjnych. Z tego też względu nie uwzględniono sekcji Administracja. Dopuszcza się nieważenie odpowiedzi w przypadku obliczania wskaźników (sald) na poziomie branży, ale bezwzględnie należy stosować wagi w przypadku wyższych poziomów agregacji.

18 Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku 17 TABELA 1.2 WAGI PRÓBY DLA WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO (%) Wyszczególnienie Ogółem Podmioty o liczbie pracujących Do 9 osób osób 50 osób i więcej Ogółem 100,0 45,2 20,2 34,6 Przemysł 100,0 20,3 18,1 61,6 Budownictwo 100,0 61,4 17,6 21,0 Handel i naprawy 100,0 61,2 17,8 21,0 Usługi 100,0 47,0 25,1 27,9 Przykładowo, Komisja Europejska zaleca w badaniach nastrojów gospodarczych (Economic Sentiment Indicator) następujący system wag: przemysł 40%; usługi 30%; konsumpcja (gospodarstwa domowe) 20%; budownictwo 5%; handel 5% PROCEDURY LICZENIA SALD NA PODSTAWIE DANYCH POCHODZĄCYCH Z ANKIET Szeregi sald odpowiedzi przedsiębiorców i konsumentów Korzystając z danych zamieszczonych w ankietach dla każdego okresu badawczego, liczone są salda odpowiedzi na pytania diagnostyczne i prognostyczne dla każdej grupy zatrudnieniowej w każdej branży: SDPijt saldo odpowiedzi na i te pytanie diagnostyczne w j tej grupie zatrudnieniowej w przemyśle w kwartale t; SPPijt saldo odpowiedzi na i te pytanie prognostyczne w j tej grupie zatrudnieniowej w przemyśle w kwartale t; SDBijt saldo odpowiedzi na i te pytanie diagnostyczne w j tej grupie zatrudnieniowej w budownictwie w kwartale t; SPBijt saldo odpowiedzi na i te pytanie prognostyczne w j tej grupie zatrudnieniowej w budownictwie w kwartale t; SDH ijt saldo odpowiedzi na i te pytanie diagnostyczne w j tej grupie zatrudnieniowej w handlu w kwartale t;

19 18 Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku SPH ijt saldo odpowiedzi na i te pytanie prognostyczne w j tej grupie zatrudnieniowej w handlu w kwartale t; SDU ijt saldo odpowiedzi na i te pytanie diagnostyczne w j tej grupie zatrudnieniowej w usługach w kwartale t; SPU ijt saldo odpowiedzi na i te pytanie prognostyczne w j tej grupie zatrudnieniowej w usługach w kwartale t. Salda odpowiedzi na pytanie w branży to średnie ważone wagami próby salda odpowiedzi w każdej grupie zatrudnieniowej: SDP it 3 j 1 w Pj SDP ijt saldo odpowiedzi na i-te pytanie diagnostyczne w przemyśle w kwartale t; SPP it 3 j 1 w Pj SPP ijt saldo odpowiedzi na i-te pytanie prognostyczne w przemyśle w kwartale t; SDB it 3 j 1 w Bj SDB ijt saldo odpowiedzi na i-te pytanie diagnostyczne w budownictwie w kwartale t; SPB it 3 j 1 w Bj SPB ijt saldo odpowiedzi na i-te pytanie prognostyczne w budownictwie w kwartale t; SDH it 3 j 1 w Hj SDH ijt saldo odpowiedzi na i-te pytanie diagnostyczne w handlu w kwartale t; SPH w it 3 j 1 Hj SPH ijt saldo odpowiedzi na i-te pytanie prognostyczne w handlu w kwartale t; SDU it 3 j 1 w Uj SDU ijt saldo odpowiedzi na i-te pytanie diagnostyczne w usługach w kwartale t; SPU it 3 j 1 w Uj SPU ijt saldo odpowiedzi na i-te pytanie prognostyczne w usługach w kwartale t;

20 Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku 19 SDK saldo odpowiedzi na i-te pytanie diagnostyczne konsumenta w kwartale t; it SPK saldo odpowiedzi na i-te pytanie prognostyczne konsumenta w kwartale t. it W ten sposób z czasem zbudowane zostaną szeregi czasowe sald odpowiedzi na wszystkie pytania dla czterech branż. W wyniku zastosowania procedury desezonalizacji otrzymujemy wartości szeregów wyczyszczonych z czynników sezonowych. Otrzymane wartości zawierają więc tylko trend oraz czynniki przypadkowe: ZSDPit zdesezonalizowane saldo odpowiedzi na i te pytanie diagnostyczne w przemyśle w kwartale t; ZSPP it zdesezonalizowane saldo odpowiedzi na i te pytanie prognostyczne w przemyśle w kwartale t; ZSDBit zdesezonalizowane saldo odpowiedzi na i te pytanie diagnostyczne w budownictwie w kwartale t; ZSPBit zdesezonalizowane saldo odpowiedzi na i te pytanie prognostyczne w budownictwie w kwartale t; ZSDH it zdesezonalizowane saldo odpowiedzi na i te pytanie diagnostyczne w handlu w kwartale t; ZSPH it zdesezonalizowane saldo odpowiedzi na i te pytanie prognostyczne w handlu w kwartale t; ZSDU it zdesezonalizowane saldo odpowiedzi na i te pytanie diagnostyczne w usługach w kwartale t; ZSPU it zdesezonalizowane saldo odpowiedzi na i te pytanie prognostyczne w usługach w kwartale t; ZSDKit zdesezonalizowane saldo odpowiedzi na i te pytanie diagnostyczne konsumenta w kwartale t; ZSPK it zdesezonalizowane saldo odpowiedzi na i te pytanie prognostyczne konsumenta w kwartale t Diagnostyczne i prognostyczne branżowe barometry nastrojów gospodarczych W celu otrzymania barometrów nastrojów gospodarczych w czterech wyróżnionych branżach (przemysł, budownictwo, handel, usługi) oraz dla gospodarstw domowych oblicza się dla każdej branży (j) średnie arytmetyczne wybranych zdesezonalizowanych sald.

Projekt jest realizowany przez zespół Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Białymstoku w składzie:

Projekt jest realizowany przez zespół Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Białymstoku w składzie: Projekt jest realizowany przez zespół Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Białymstoku w składzie: dr Aleksander Busłowski (rozdziały 5, 6, 7) dr Grażyna Klamecka Roszkowska (rozdział 4) dr Cecylia Sadowska Snarska

Bardziej szczegółowo

PBS DGA Spółka z o.o.

PBS DGA Spółka z o.o. Raport powstał w ramach projektu Małopolskie Obserwatorium Gospodarki. Publikację przygotował: PBS DGA Spółka z o.o. Małopolskie Obserwatorium Gospodarki Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament

Bardziej szczegółowo

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów.

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. Elżbieta Adamowicz Instytut Rozwoju Gospodarczego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. W badaniach koniunktury przedmiotem analizy są zmiany

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia MONITORING RYNKU PRACY POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU Uwagi ogólne Od 2007 roku badanie popytu na pracę ma charakter reprezentacyjny

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Lepsze nastroje w firmach, ale skłonność do inwestycji niewielka

Lepsze nastroje w firmach, ale skłonność do inwestycji niewielka Badanie Keralla Research II kw. 2015 Nastroje i koniunktura w przedsiębiorstwach - Informacja prasowa Lepsze nastroje w firmach, ale skłonność do inwestycji niewielka W tym kwartale poprawiły się nastroje

Bardziej szczegółowo

Inauguracja publikacji Indeksu Optymizmu Przedsiębiorców (IOP) dr Iwona Sroka Wiceprezydent Pracodawców RP Przewodnicząca Platformy Finansowej

Inauguracja publikacji Indeksu Optymizmu Przedsiębiorców (IOP) dr Iwona Sroka Wiceprezydent Pracodawców RP Przewodnicząca Platformy Finansowej Inauguracja publikacji Indeksu Optymizmu Przedsiębiorców (IOP) dr Iwona Sroka Wiceprezydent Pracodawców RP Przewodnicząca Platformy Finansowej Marzec 2014. PLATFORMA FINANSOWA Pracodawców RP Indeks Optymizmu

Bardziej szczegółowo

Plany Pracodawców. Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r.

Plany Pracodawców. Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r. Plany Pracodawców Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r. Plan raportu Metodologia badania Plany Pracodawców Wyniki 28. edycji badania ocena bieżącej sytuacji gospodarczej kraju a sytuacja finansowa

Bardziej szczegółowo

Barometr koniunktury Dolnego Śląska

Barometr koniunktury Dolnego Śląska Projekt pn. System zarządzania zmianą z wykorzystaniem barometru koniunktury jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Nr umowy UDA.POKL.08.01.02-02-003/11

Bardziej szczegółowo

MRB TO KOMPENDIUM WIEDZY O AKTUALNEJ SYTUACJI GOSPODARCZEJ POLSKI I BRANŻY BUDOWLANEJ. A PONADTO NAJBARDZIEJ AKTUALNE, WIARYGODNE I RZETELNE PROGNOZY.

MRB TO KOMPENDIUM WIEDZY O AKTUALNEJ SYTUACJI GOSPODARCZEJ POLSKI I BRANŻY BUDOWLANEJ. A PONADTO NAJBARDZIEJ AKTUALNE, WIARYGODNE I RZETELNE PROGNOZY. MRB TO KOMPENDIUM WIEDZY O AKTUALNEJ SYTUACJI GOSPODARCZEJ POLSKI I BRANŻY BUDOWLANEJ. A PONADTO NAJBARDZIEJ AKTUALNE, WIARYGODNE I RZETELNE PROGNOZY. CHCESZ WIEDZIEĆ: JAK KSZTAŁTUJĄ SIĘ PROGNOZY NAJWAŻNIEJSZYCH

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 15 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

Komunikat z badań. Kryzys w Grecji silnie wpływa na oceny przyszłej sytuacji gospodarczej Europy

Komunikat z badań. Kryzys w Grecji silnie wpływa na oceny przyszłej sytuacji gospodarczej Europy Komunikat z badań 15 lipca 2015 r. Maciej Siejewicz Manager Marketing and Communications T: +48 22 43 41 239 M: +48 500 100 500 F: +48 22 43 41 010 maciej.siejewicz@gfk.com Kryzys w Grecji silnie wpływa

Bardziej szczegółowo

K O N I U N K T U R A G O S P O D A R C Z A Koniunktura w przemyśle, budownictwie, handlu i usługach w lipcu 2013 r.

K O N I U N K T U R A G O S P O D A R C Z A Koniunktura w przemyśle, budownictwie, handlu i usługach w lipcu 2013 r. Warszawa, 213 7 22 K O N I U N K T U R A G O S P O D A R C Z A Koniunktura w przemyśle, budownictwie, handlu i usługach w lipcu 213 r. Ogólny klimat koniunktury w przetwórstwie przemysłowym w lipcu oceniany

Bardziej szczegółowo

Prognoza nastrojów i działań przedsiębiorców w perspektywie najbliższego półrocza. Data badania: II kwartał 2015

Prognoza nastrojów i działań przedsiębiorców w perspektywie najbliższego półrocza. Data badania: II kwartał 2015 Prognoza nastrojów i działań przedsiębiorców w perspektywie najbliższego półrocza. Data badania: II kwartał 2015 Informacje o badaniu 1/2 METODOLOGIA Badanie zostało przeprowadzone metodą CAWI (Computer

Bardziej szczegółowo

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper A.Światkowski Wroclaw University of Economics Working paper 1 Planowanie sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży deweloperskiej Cel pracy: Zaplanowanie sprzedaży spółki na rok 2012 Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY Materiały na konferencję prasową w dniu 21 grudnia 2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY POPYT NA PRACĘ W III KWARTALE 2012 ROKU PODSTAWOWE WYNIKI BADANIA III kwartał

Bardziej szczegółowo

Przestrzenne zróżnicowanie klimatów rynku pracy w woj. lubelskim

Przestrzenne zróżnicowanie klimatów rynku pracy w woj. lubelskim 73 Barometr Regionalny Nr (4) Przestrzenne zróżnicowanie klimatów rynku pracy w woj. lubelskim Dawid Długosz Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu Streszczenie: W artykule omówiono problem

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2015 Kontakt: e mail: SekretariatUSPOZ@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

UWAGI METODYCZNE Popyt na pracę Wolne miejsca pracy Nowo utworzone miejsca pracy

UWAGI METODYCZNE Popyt na pracę Wolne miejsca pracy Nowo utworzone miejsca pracy 1 UWAGI METODYCZNE Badanie popytu na pracę, realizowane na formularzu Z 05, prowadzone jest w ramach programu badań statystycznych statystyki publicznej. Obejmuje ono podmioty gospodarki narodowej o liczbie

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym. wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2014 r.

Sytuacja na rynku kredytowym. wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2014 r. Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2014 r. Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. Warszawa, 2009.10.16 DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. W Polsce w 2008 r. prowadziło działalność 1780 tys. przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób

Bardziej szczegółowo

MSP INDEKS Monitoring małych i średnich przedsiębiorstw w IV kwartale 2008 roku

MSP INDEKS Monitoring małych i średnich przedsiębiorstw w IV kwartale 2008 roku MSP INDEKS Monitoring małych i średnich przedsiębiorstw w IV kwartale 00 roku Agencja Badań Rynku OPINIA, styczeń 009 Spis treści Informacje o badaniu... Problematyka badania... Informacje o konstrukcji

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R. Źródłem publikowanych danych jest krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej, zwany dalej

Bardziej szczegółowo

Ankieta dla przedsiębiorstw

Ankieta dla przedsiębiorstw Ankieta dla przedsiębiorstw Złota Setka najlepsze firmy województwa opolskiego Redaktorzy Prof. Dr hab. inż. Joachim Foltys, Dziekan Wydziału Ekonomii i Zarządzania, Politechnika Opolska Dr inż. Grażyna

Bardziej szczegółowo

Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013

Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013 Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013 Pomiar koniunktury wg metodyki ZZK Ogólny pomiar koniunktury w województwie zachodniopomorskim (ZZK Syntetyczny, ZZK Usługi, ZZK

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA PRASOWA Warszawa, 27 marca 2014 r.

INFORMACJA PRASOWA Warszawa, 27 marca 2014 r. INFORMACJA PRASOWA Warszawa, 27 marca 2014 r. Przedsiębiorcy oczekują ożywienia gospodarczego pierwsze wskazania Indeksu Optymizmu Przedsiębiorców Pracodawców RP Przedsiębiorcy coraz optymistyczniej oceniają

Bardziej szczegółowo

Koniunktura konsumencka * Luty 2013 r.

Koniunktura konsumencka * Luty 2013 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Warszawa, 22. 02. 2013 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Koniunktura konsumencka * Luty 2013 r. W lutym 2013 r. odnotowano

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADANIA WŚRÓD

RAPORT Z BADANIA WŚRÓD Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz budżetu Państwa w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego. RAPORT Z BADANIA WŚRÓD

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU Opracowania sygnalne Białystok, luty 2012 r. Tel. 85 749 77 00, fax 85 749 77 79 E-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl/urzedy/bialystok Krajowy

Bardziej szczegółowo

Koniunktura na kredyty

Koniunktura na kredyty Marzec PENGAB =. Wskaźnik Ocen. +. Wskaźnik Prognoz. -. -. Koniunktura na kredyty Index Pengab / / / Pengab wartość trendu cyklu / / / / / Ocena kredyty osób indywidualnych / / / / / / / / / / / / Listopadowy

Bardziej szczegółowo

POPYT NA PRACĘ W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

POPYT NA PRACĘ W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: kwiecień 2014 Kontakt: e mail: sekretariatuspoz@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98

Bardziej szczegółowo

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA Pole C Gospodarstwo, kapitał, kreatywność, technologie LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA przygotowana przez Warszawa, 25 lipca 2005 r. Wstęp Niniejszy dokument prezentuje listę wskaźników ogólnych

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, listopad 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Główne wnioski Wartość nakładów wewnętrznych 1 ogółem na działalność badawczo-rozwojową

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

październik 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

październik 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna październik 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski

Bardziej szczegółowo

PRACUJĄCY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2006 R.

PRACUJĄCY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2006 R. Opracowania sygnalne PRACUJĄCY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2006 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 032 779

Bardziej szczegółowo

Optymizm powraca. Index Pengab. Ocena depozyty osób indywidualnych. Prognoza depozyty osób indywidualnych

Optymizm powraca. Index Pengab. Ocena depozyty osób indywidualnych. Prognoza depozyty osób indywidualnych PENGAB =. +1. +1. Optymizm powraca Index Pengab kwiecień 1 5/ 7/ / 11/ 1/ / 5/ 7/ / 11/ 1/5 /5 5/5 7/5 /5 11/5 1/ / 5/ 7/ / 11/ 1/7 /7 5/7 7/7 /7 11/7 1/8 /8 5/8 7/8 /8 11/8 1/ / 5/ 7/ / 11/ 1/1 /1 5/1

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,2% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. Według stanu z końca grudnia 2007 r. w rejestrze REGON województwa świętokrzyskiego zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2007 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2007 R. Opracowania sygnalne PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym

Sytuacja na rynku kredytowym Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczàcych komitetów kredytowych IV kwarta 2011 Warszawa, listopad 2011 r. Podsumowanie wyników ankiety Kredyty dla przedsiębiorstw Polityka kredytowa:

Bardziej szczegółowo

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Rok 2012 czas stopniowego i umiarkowanego pogorszenia sytuacji na rynku pracy Warunki na

Bardziej szczegółowo

Pogorszyły się nastroje w firmach

Pogorszyły się nastroje w firmach Badanie Keralla Research III kw. 2015 Nastroje i koniunktura w przedsiębiorstwach - Informacja prasowa Pogorszyły się nastroje w firmach W tym kwartale pogorszyły się nastroje przedsiębiorców, a wskaźnik

Bardziej szczegółowo

CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2013

CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2013 CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2013 WYRAŹNY POCZĄTEK POZYTYWNEGO TRENDU! Wśród Polaków widać wyraźną poprawę nastrojów. W trzecim kwartale 2013 roku wskaźnik zadowolenia

Bardziej szczegółowo

Test koniunktury jako podstawa krótkookresowych prognoz gospodarczych

Test koniunktury jako podstawa krótkookresowych prognoz gospodarczych Tytuł oferty Test koniunktury jako podstawa krótkookresowych prognoz gospodarczych Sygnatura 237560-0949 3 pkt. ECTS Prowadzący dr Sławomir Dudek oraz zespół: dr hab., prof. SGH Elżbieta Adamowicz, dr

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony wzrost koniunktury

Zrównoważony wzrost koniunktury marzec PENGAB =. +. Zrównoważony wzrost koniunktury Wskaźnik Ocen. +. Wskaźnik Prognoz. -. Index Pengab Pengab wartość trendu cyklu / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku. Warszawa, 14 listopada 2013 r.

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku. Warszawa, 14 listopada 2013 r. Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku Warszawa, 14 listopada 2013 r. 2 Spis treści Rynek budowlany w Polsce w III kw. 2013 3 Wyniki finansowe w III kwartale 2013 r. 11

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Sopot, 13 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia siedemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2013 2014

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / I kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / I kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / I kwartał 2011 roku W I kwartale 2011 roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 145 polskich przedsiębiorstw. W porównaniu do analogicznego okresu w roku ubiegłego,

Bardziej szczegółowo

Załącznik Z1 Uzupełnienie do metodologii z części 1.2 Raportu Do przygotowania analiz mikrosymulacyjnych wartości podatku VAT płaconego przez gospodarstwa domowe wykorzystano dane dotyczące wydatków konsumpcyjnych

Bardziej szczegółowo

Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30

Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30 Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30 2 Liczba wyprodukowanych samochodów w 2015 r. przekroczy 600 tys. wobec ok. 580 tys. w 2014 roku - ocenił dla PAP Jakub Faryś, prezes Polskiego Związku

Bardziej szczegółowo

Przemysł chemiczny wychodzi z kryzysu

Przemysł chemiczny wychodzi z kryzysu Przemysł chemiczny wychodzi z kryzysu Po trudnym roku 2009 przemysł chemiczny stopniowo wychodzi z kryzysu Sytuacja gospodarki na świecie Z punktu widzenia efektów kryzysu w 2009 r. w globalnym przemyśle

Bardziej szczegółowo

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Wstęp Publikacja Głównego Urzędu Statystycznego Produkt krajowy brutto Rachunki regionalne w 2013 r., zawiera informacje statystyczne dotyczące podstawowych

Bardziej szczegółowo

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Rozdział 8 Marzena Talar, Maja Wasilewska, Dorota Węcławska Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw W rozdziale przedstawiona została charakterystyka stanu sektora małych i średnich przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

W prognozach mniej optymizmu

W prognozach mniej optymizmu Wrzesień PENGAB =. Wskaźnik Ocen. -. Wskaźnik Prognoz. -. -. W prognozach mniej optymizmu Index Pengab Pengab wartość trendu cyklu / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Bardziej szczegółowo

1 Efektywność podstawowych form aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków

1 Efektywność podstawowych form aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków Analiza efektywności podstawowych form promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej bezrobotnych i poszukujących pracy finansowanych z Funduszu Pracy w woj. podlaskim w latach 2009-2012 Niniejsze opracowanie

Bardziej szczegółowo

POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW INFORMACJA SYGNALNA PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna 1 PORTFEL NALEŻNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym. wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2015 r.

Sytuacja na rynku kredytowym. wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2015 r. Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2015 r. Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał

Bardziej szczegółowo

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r.

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych III kwartał 213 r. Mieszkań III kwartał 212 r. str. 2 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: utrzymanie stabilnego poziomu cen, możliwe wzrosty dla szczególnie

Bardziej szczegółowo

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski lipiec

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym

Sytuacja na rynku kredytowym Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2013 Warszawa, styczeń 2013 r. Podsumowanie wyników ankiety Kredyty dla przedsiębiorstw Polityka kredytowa:

Bardziej szczegółowo

Zasady badania opinii pracodawców w Rankingu 2015. metodologia badania

Zasady badania opinii pracodawców w Rankingu 2015. metodologia badania Zasady badania opinii pracodawców w Rankingu 2015 metodologia badania Warszawa, lipiec 2015 Historia badania Ranking Szkół Wyższych przygotowywany jest corocznie od trzynastu lat przez miesięcznik Perspektywy

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. -

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Miejski Urząd Pracy w Lublinie ul. Niecała 14, 20-080 Lublin www.mup.lublin.pl Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Lublin, wrzesień 2011 Spis treści 1.

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, styczeń 2010 r. DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW W LATACH 2006-2008 W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM Wyniki badania działalności innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW WYBORU FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH NA OBCIĄŻENIA FISKALNE W MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW WYBORU FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH NA OBCIĄŻENIA FISKALNE W MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH Arkadiusz Żabiński ROZDZIAŁ 10 WPŁYW WYBORU FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH NA OBCIĄŻENIA FISKALNE W MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH 1. Wstęp Osoby fizyczne prowadzące działalność

Bardziej szczegółowo

Plany Pracodawców. Wyniki 26. edycji badania 8 czerwca 2015 r.

Plany Pracodawców. Wyniki 26. edycji badania 8 czerwca 2015 r. Plany Pracodawców Wyniki 26. edycji badania 8 czerwca 2015 r. Plan raportu Metodologia badania Plany Pracodawców Wyniki 26. edycji badania - ocena bieżącej sytuacji gospodarczej kraju a sytuacja finansowa

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na śląskim rynku pracy. Analiza dotychczasowych tendencji oraz prognoza.

Sytuacja na śląskim rynku pracy. Analiza dotychczasowych tendencji oraz prognoza. Wojewódzki Urząd Pracy w Katowicach Sytuacja na śląskim rynku pracy. Analiza dotychczasowych tendencji oraz prognoza. Materiały konferencyjne Katowice 2010 Wydawca Wojewódzki Urząd Pracy w Katowicach ul.

Bardziej szczegółowo

Piąty z rzędu wzrost cen mieszkań

Piąty z rzędu wzrost cen mieszkań KOMENTARZ Open Finance, 08.06.2010 r. Piąty z rzędu wzrost cen mieszkań Indeks cen mieszkań stworzony przez Open Finance wzrósł w maju po raz piąty z rzędu tym razem o 0,7 proc. Towarzyszył temu wzrost

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Warszawa, 2011 Spis treści Województwo dolnośląskie...3 Województwo kujawsko-pomorskie...6

Bardziej szczegółowo

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE.

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE. Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE Marcin Kautsch Opracowanie dla Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego Kraków,

Bardziej szczegółowo

Kondycja ekonomiczna drzewnych spółek giełdowych na tle innych branż

Kondycja ekonomiczna drzewnych spółek giełdowych na tle innych branż Annals of Warsaw Agricultural University SGGW Forestry and Wood Technology No 56, 25: Kondycja ekonomiczna drzewnych spółek giełdowych na tle innych branż SEBASTIAN SZYMAŃSKI Abstract: Kondycja ekonomiczna

Bardziej szczegółowo

Czy polskie dane makro wpływają na notowania akcji?

Czy polskie dane makro wpływają na notowania akcji? Czy polskie dane makro wpływają na notowania akcji? Problem makroekonomicznych uwarunkowań koniunktury na rynku kapitałowym, czyli odpowiedź na pytanie w jakim stopniu dane makro wpływają na indeksy giełdowe,

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym. wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał 2015 r.

Sytuacja na rynku kredytowym. wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał 2015 r. Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał 2015 r. Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI 2014

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI 2014 SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI 2014 Łódź Kwiecień 2015 SPIS TREŚCI Ludność Ruch naturalny Wynagrodzenia Rynek pracy - zatrudnienie Rynek pracy - bezrobocie Przemysł Budownictwo Budownictwo mieszkaniowe

Bardziej szczegółowo

60% MŚP w Polsce korzysta z usług IT

60% MŚP w Polsce korzysta z usług IT 60% MŚP w Polsce korzysta z usług IT Około 60% firm z sektora MŚP w Polsce korzysta z usług IT. 30% zatrudnia własnych pracowników odpowiedzialnych za informatykę. Rośnie liczba wykorzystywanych komputerów

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

K A T E D R A B A D A Ń R Y N K U I U S Ł U G U N I W E R S Y T E T E K O N O M I C Z N Y W POZNANIU INFORMACJA O SYTUACJI NA RYNKU USŁUG BANKOWYCH

K A T E D R A B A D A Ń R Y N K U I U S Ł U G U N I W E R S Y T E T E K O N O M I C Z N Y W POZNANIU INFORMACJA O SYTUACJI NA RYNKU USŁUG BANKOWYCH K A T E D R A B A D A Ń R Y N K U I U S Ł U G U N I W E R S Y T E T E K O N O M I C Z N Y W POZNANIU INFORMACJA O SYTUACJI NA RYNKU USŁUG BANKOWYCH KONIUNKTURA I PRZEWIDYWANIA ( IV kwartał 2012 r. i I

Bardziej szczegółowo

Wzrósł popyt na kredyty

Wzrósł popyt na kredyty Październik PENGAB =. Wskaźnik Ocen. +. Wskaźnik Prognoz. -. -. Wzrósł popyt na kredyty Index Pengab Pengab wartość trendu cyklu Ocena kredyty osób indywidualnych Listopadowy Październikowy sondaż sondaż

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2009 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2009 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2009 R. Źródłem publikowanych danych jest krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej REGON

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI I POŁOWA 2015 R. Łódź grudzień 2015 SPIS TREŚCI Ludność Wynagrodzenia Rynek pracy - zatrudnienie Rynek pracy - bezrobocie Przemysł Budownictwo Budownictwo mieszkaniowe

Bardziej szczegółowo

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r.

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r. Raport miesięczny Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku Warszawa, 14.06.2013 r. Spis treści: 1. INFORMACJE NA TEMAT WYSTĄPIENIA TENDENCJI I ZDARZEŃ W OTOCZENIU RYNKOWYM SPÓŁKI, KTÓRE W JEJ

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW Przygotowana dla Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych Kontakt: Dział Analiz i Raportów Płacowych info@raportplacowy.pl www.raportplacowy.pl +48 12 350 56 00

Bardziej szczegółowo

Prognoza wielkości wydatków na IT w polskich przedsiębiorstwach

Prognoza wielkości wydatków na IT w polskich przedsiębiorstwach RAPORT Prognoza wielkości wydatków na IT w polskich przedsiębiorstwach PRZYGOTOWANY PRZEZ: Spis treści PORZĄDEK I... 6 Zakupy it: SME i CMA ZAKUPY IT: SME I CMA... 7 Charakterystyka firm i budżetowania

Bardziej szczegółowo