facebook.com/pierwszastolicapolski

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "facebook.com/pierwszastolicapolski"

Transkrypt

1 Spacerem po Gnieźnie

2 Miasto Królów zaprasza Turysto - jak zapewne wiesz, jednym z największych bogactw naszego kraju jest jego wielowiekowa historia i kultura. Aby jak najobficiej zaczerpnąć z tych wspaniałych darów przeszłości, najlepiej udać się do miejsc, w których bezpośrednio zetknąć się można z dziedzictwem naszych pradziadów. Doskonałą do tego okazją jest wizyta w Gnieźnie mieście, w którym tradycja tysiącleci przeplata się z teraźniejszością. Tutaj historia czeka na wyciągnięcie ręki, można ją więc poczuć wszystkimi zmysłami. Pierwsza Stolica Polski jest miejscem szczególnym, gdyż właśnie stąd wywodzi się idea polskiej państwowości. Według zapisów średniowiecznych, już w X wieku Gniezno było najistotniejszym ośrodkiem władzy związanym z rodem Piastów. To także miejsce koronacji pięciu królów Polski: Bolesława Chrobrego, Mieszka II, Bolesława Śmiałego, Przemysława II i Wacława II. Wzgórze Lecha jako miejsce tych niezwykłych wydarzeń znalazło się na Liście Dziedzictwa Europejskiego. Nie samą przeszłością żyje jednak Gniezno. Jest to miasto otwarte także na dzień jutrzejszy. Przekonasz się o tym chociażby odwiedzając działające tu uczelnie czy biorąc udział w organizowanych cyklicznie różnorakich festiwalach i imprezach dostar- czających turystom niezapomnianych wrażeń. Oprócz tego Pierwsza Stolica Polski kusi pięknem jezior i parków, stwarzając przyjezdnym możliwość wypoczynku na łonie natury, a odbywające się cyklicznie różnorakie festyny i imprezy - jak choćby Plenerowe Widowisko Historyczne Koronacja Królewska - dostarczają turystom niezapomnianych wrażeń. Zapraszamy więc serdecznie do historycznego serca Polski. Pobyt w Gnieźnie łączy w sobie pożyteczną naukę o dziedzictwie wieków z przyjemnym w formie wypoczynkiem na łonie natury czy w licznych, kameralnych kawiarenkach i restauracjach. Wydawca: Zdjęcia: Tekst: LIBRO ul. Ciechocińska Poznań tel LIBRO, Urząd Miejski w Gnieźnie, J. Andrzejewski, M. Gruca Urząd Miejski w Gnieźnie, Miejskie Centrum Innowacji i Promocji Opracowanie graficzne, skład, projekt: LIBRO ISBN:

3 - 3 - STĄD NASZ RÓD Początki Gniezna sięgają przełomu VI i VII wieku. Osadnictwu na tym terenie sprzyjały nie tylko ukształtowanie terenu i obfitość wód, ale również położenie u zbiegu głównych traktów handlowych Zachodniej Europy wiodących z Rusi, Moraw i Pomorza. Tutaj, prawdopodobnie pod koniec X wieku powstał gród z siedzibą książęcą i podgrodzie. Mieszko I - pierwszy historycznie poświadczony władca Polski, powołał do życia państwo o znacznym zasięgu terytorialnym i umocnił je politycznie poprzez chrystianizację. Akt chrztu odbył się na Ostrowie Lednickim, w Wielką Sobotę w 966 roku. Gród, pełniąc funkcję stolicy państwa, stał się jednocześnie ośrodkiem nowej wiary. Mieszko I po 966 roku zburzył niewielką pogańską gontynę znajdującą się w obrębie podgrodzia i ok. 970 roku zbudował większy kościół, obok którego pochowano jego żonę Dąbrówkę, zaś na terenie grodu w miejscu obecnego kościoła św. Jerzego wzniósł kamienny zamek z kaplicą, określany jako ecclesia in castre. Miasto Królów. Doniosłe wydarzenia miały miejsce w Gnieźnie za panowania Bolesława Chrobrego: utworzenie arcybiskupstwa w 1000 roku i pierwsza królewska koronacja w 1025 roku (2). Gdy cesarz Otton III przybył do grobu św. Wojciecha, którego ciało Chrobry złożył w Bazylice, odbył się z tej okazji w 1000 roku doniosły w skutkach zjazd polityczny. Uroczyście ogłoszono decyzję o utworzeniu w Gnieźnie metropolii kościelnej oraz podległych jej biskupstw: w Krakowie, Wrocławiu i Kołobrzegu. 1. LEGENDA O początkach historii Gniezna mówi legenda o trzech braciach. Byli to Lech, Czech i Rus. Przedzierali się oni przez puszcze w poszukiwaniu ziemi, na której mogliby się osiedlić. Pewnego dnia podczas ich wędrówki nieprzebyte bory przerzedziły się, aż nagle urwały jak ucięte toporem. Wtedy oczom idących ukazał się uroczy krajobraz: rozległa dolina okolna pagórkami i oblana wieńcem niewielkich jezior. Na najwyższym wzgórzu, na starym samotnym dębie orzeł miał swoje gniazdo. Urzeczony tym widokiem Lech rzekł: Tego orła białego przyjmuję za godło ludu swego, a wokół dębu zbuduję gród swój i od orlego gniazda Gniezdnem go nazwę. I Lech osiadł wraz ze swym ludem, zaś Czech podążył na południe, a Rus na wschód od siedziby Lecha... (1)

4 STĄD NASZ RÓD Gród gnieźnieński był także świadkiem koronacji Mieszka II w 1025 roku, Bolesława Śmiałego (Szczodrego) w 1076 roku, Przemysła II w 1295 roku i Wacława II Czeskiego w1300 roku. W 1038 roku wtargnął do grodu czeski książę Brzetysław, pozostawiając po sobie spalone podgrodzia i zniszczoną, ograbioną katedrę. Tego roku Kazimierz Odnowiciel przeniósł stolicę do Krakowa, zamykając tym samym doniosły rozdział w dziejach miasta. Lokacyjne miasto w XIII i XIV wieku otaczały mury, a od wschodu fosa. Do miasta wiodły trzy miejskie bramy: Poznańska (Tumska), Toruńska i Pyzdrska. W 1331 roku miasto zniszczyli Krzyżacy. Spaleniu uległa wówczas duża część podgrodzia. Rozwój gospodarczy miasta, jak i jego odbudowa nastąpiły za panowania Kazimierza Wielkiego. W kolejnych latach Gniezno rozwijało się dzięki handlowi krajowemu i międzynarodowemu. Każdego roku odbywały się w Gnieźnie jarmarki. Przybywali na nie kupcy ze Śląska, Moraw, Włoch, Flandrii i Anglii, a także kupcy z Hamburga, Norymbergii i Frankfurtu. Handel wpływał na rozwój miejscowego rzemiosła. Na początku XVI wieku w Gnieźnie istniało ponad 300 warsztatów rzemieślniczych. Mimo wielu pożarów w latach: 1503,1512, 1537 i 1548, które nawiedzały miasto, Gniezno utrzymało swą silną pozycję jeszcze w wieku XVII. Gniezno od 2013 roku może posługiwać się nazwą Stołeczne Królewskie Miasto Gniezno. 3. MURY MIEJSKIE Pozostałości południowego odcinka pierwotnych, średniowiecznych obwarowań miejskich. Obecnie wchodzą one w skład muru wydzielającego od południa i wschodu parcelę kościelną (3). W Muzeum Początków Państwa Polskiego można obejrzeć makietę przedstawiającą gród obronny (4). 4. Pomnik Mieszka I i Bolesława Chrobrego - Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie (5)

5 - 5 - Klęski nawiedzały Gniezno jeszcze wielokrotnie: zaraza w 1608 roku, dwa pożary w 1613 i 1670 roku, wyniszczające kraj najazdy Szwedów, kontrybucje, ciągłe rekwizycje, kwaterunki i przemarsze wojsk niszczyły miasto i handel. W połowie XVIII wieku zaczęła się powolna odbudowa miasta, które w 1768 roku stało się stolicą województwa. W 1793 roku w wyniku II rozbioru Polski Gniezno zajęli Prusacy. Kolejny pożar w 1819 roku zadecydował o nowym wizerunku miasta. Wytyczono rynek oraz kilka ulic wzdłuż dawnych miejskich obwarowań, na osi ul. Bolesława Chrobrego wyeksponowano katedrę. Gniezno bywa także nazywane Miastem Trzech Kultur, w którym mieszkali razem Niemcy, Żydzi i Polacy. Przez wieki współtworzyli krajobraz kulturowy miasta pozostawiając po sobie wspaniałe dziedzictwo. Ważnym wydarzeniem dla rozwoju Gniezna była budowa w 1872 roku kolei żelaznej. Połączyła ona miasto z Poznaniem, Toruniem i Bydgoszczą. Po odzyskaniu niepodległości w 1919 roku miasto stało się siedzibą władz powiatowych, a burmistrz otrzymał tytuł prezydenta. Przywrócono dawny herb miasta z ukoronowanym orłem. Gniezno było prężnym ośrodkiem oświatowym. Przed 1939 roku miasto zamieszkiwało ponad 33 tys. ludzi. Wyzwolenie spod okupacji przyszło 21 stycznia 1945 roku. Przed katedrą w 1985 roku stanął, zniszczony podczas II wojny światowej, pomnik Bolesława Chrobrego. Powstanie Wielkoposlkie na Ziemi Gnieźnieńskiej (27 XII 1918 do 16 II 1919r.) Atakiem na koszary 49. Pułku Piechoty rozpoczęły się działania w Gnieźnie. Dowódcą powstania i komendantem miasta był Zygmunt Kittel. Kpt. Paweł Cyms - gnieźnianin, podczas Powst. Wlkp. był jednym z dowódców wyzwalających Gniezno. 27 XII 2013 r, staraniem Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego oraz wnuka Kapitana, sprowadzono jego szczątki z Bystrzycy do Gniezna. Obecnie spoczywają na cmentarzu św. Piotra i Pawła na Akropolu Bohaterów. GNIEZNO DZIŚ Współczesne Gniezno znacznie się rozrosło. Po przemianach społeczno-gospodarczych lat dziewięćdziesiątych sytuacja gospodarcza w Gnieźnie zaczęła się stabilizować. Dzięki promocyjnym działaniom odrodzonego samorządu w mieście zainwestowały znane zachodnie firmy, nastąpił rozwój branży odzieżowej i spożywczej. Powstały nowe osiedla mieszkaniowe, odrestaurowano gnieźnieńską starówkę (6).

6 KATEDRA Na Wzgórzu Lecha, które znajduje się na Liście Dziedzictwa Europejskiego wznosi się jeden z najwspanialszych i najcenniejszych zabytków Polski - Katedra Gnieźnieńska zwana Matką Polskich Katedr (9). Obecna gotycka budowla pochodzi z przełomu XIV i XV wieku i jest kolejnym kościołem wzniesionym na Wzgórzu. Pierwsza świątynia powstała wlatach Po zniszczeniach, będących następstwem walk wewnętrznych oraz najazdem Brzetysława, ukończono odbudowę katedry w stylu romańskim. Była ona miejscem synodu z udziałem legata papieskiego w latach , świadkiem uroczystości związanych z odnalezieniem i umieszczeniem w katedrze relikwii św. Wojciecha. Ostatniej znaczącej przebudowy dokonano w XV-XVIII wieku otaczając katedrę wieńcem kaplic, dobudowano wieże południową i północną. Koncepcja przestrzenna katedry oraz rozwiązania w części nawowej nawiązują do wielkiej klasycznej architektury katedr francuskich. Po pożarze w 1613 roku wnętrze przebudowano w stylu barokowym, a prace regotyzacyjne w latach powojennych przywróciły bazylice wygląd nadany jej przez twórców średniowiecznych. Niemal od tysiąca lat z katedrą w Gnieźnie związany jest kult św. Wojciecha. Do jego grobu pielgrzymowali wielcy tego świata: Otton III, Bolesław Chrobry, Władysław Jagiełło, Jan Olbracht, Zygmunt III Waza. PODZIEMIA W podziemiach zobaczyć można m.in. uważany za najstarszy w Polsce napis nagrobny z ok roku, odkryty podczas badań archeologicznych ołtarz ze złotymi płytami ufundowany przez cesarza Ottona III, fragmenty murów bazyliki Mieszka I, fragmenty ceramicznej posadzki i stipes, na którym znajdował się ołtarz ze złotym relikwiarzem św. Wojciecha. Tuż obok spoczywają doczesne szczątki księcia poetów polskich Ignacego Krasickiego. W Katedrze Gnieźnieńskiej, w kaplicy Dzierzgowskiego pochowany jest abp Andrzej Krzycki - pisarz, poeta, jeden z najbliższych doradców króla Zygmunta Starego i sekretarz królowej Bony. 7. DZWONNICA Dzwonnica katedralna została wzniesiona w 1975 roku w nawiązaniu do barokowej formy dzwonnicy z 1620 roku. Mieszczą się w niej cztery dzwony przeniesione z wież katedry, w tym czwarty pod względem wielkości w Polsce - Św. Wojciech z XVIII wieku (7). 8.

7 Wspaniały jest wystrój architektoniczny katedry (10). Na szczególną uwagę zasługują brązowe Drzwi Gnieźnieńskie, dzieło sztuki romańskiej z czwartej ćwierci XII wieku, ilustrujące żywot św. Wojciecha. Wzrok przyciąga srebrna trumna z relikwiami świętego Wojciecha (dzieło Piotra van der Rennena z Gdańska) (8), płyty nagrobne św. Wojciecha (Hansa Brandta z Gdańska) i biskupa Zbigniewa Oleśnickiego (autorstwa Wita Stwosza). Niezwykłą kolekcję tworzą zamykające wejścia do kaplic kraty ażurowe (gotyckie, renesansowe i barokowe). Warto też zauważyć malowidła ścienne, fragmenty polichromii gotyckiej, osiem zespołów malarstwa barokowego oraz piętnastowieczny krucyfiks umieszczony w łuku tęczowym. Archiwum Archidiecezjalne gromadzi najstarsze zabytki rękopiśmienne w Polsce: Ewangeliarz zawierający cztery Ewangelie pisane minuskułą karolińską i zapiski w języku irlandzkim, na marginesie, datowany na rok 800, bulla protekcyjna Innocentego II, Ewangeliarz z XI wieku, zwany Złotym Kodeksem, pisany złotem i srebrem malarskim na podkładzie miniowym, z bogatymi iluminacjami, 1000 rękopisów pergaminowych, 1600 inkunabułów i starodruków. Kaplice katedry kryją wiele tajemnic, legend i historii, jak choćby ta opisująca legendę św. Walentego, dziś znanego głównie z celebrowania Walentynek. MIASTO ŚW. WOJCIECHA Kongregacja do Spraw Kultu Bożego i Sakramentów nadała 25 marca 1994 roku Gnieznu oficjalny tytuł Miasta Świętego Wojciecha. W czerwcu 1997 roku uroczyście obchodzono milenium śmierci św. Wojciecha. Do grobu Świętego pielgrzymował papież Jan Paweł II oraz prezydenci siedmiu państw Europy Środkowowschodniej. W uroczystościach uczestniczyło około 280 tysięcy pielgrzymów z Polski i Świata. Była to druga pielgrzymka papieska do Pierwszej Stolicy Polski. Po raz pierwszy Gniezno gościło Ojca Świętego w 1979 roku. 10.

8 DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE Ozdobą katedry gnieźnieńskiej są znajdujące się przy wieży południowej, eksponowane w dawnym głównym wejściu, słynne Drzwi Gnieźnieńskie (13), jeden z najcenniejszych zabytków sztuki romańskiej w Europie. Wykonane są one z brązu, a pochodzą z II połowy XII wieku. Dwuskrzydłowe, wymiary skrzydła lewego 328x84, skrzydła prawego 323x83. Grubość obu skrzydeł od 1,5 do 2,5 cm. Odlane zostały techniką na wosk tracony. Stop składa się z miedzi, cyny oraz niewielkich ilości ołowiu. Lewe skrzydło odlano w całości, prawe zestawiono metodą lutowania z 24 osobno odlanych części. Kołatki zostały przylutowane. Przednia strona każdego skrzydła podzielona została na dziewięć prostokątnych kwater, oddzielonych od siebie wąską, płaską listwą. Ciąg ułożonych pionowo kwater każdego skrzydła ujęty jest w szeroką bordiurę. Obrzeża skrzydeł zamykają profilowane listwy. W 18 kwaterach Drzwi ukazane są płaskorzeźbione sceny z życia św. Wojciecha. Zleceniodawcy upatruje się zarówno w osobie ówczesnego księcia seniora Mieszka Starego, jak i arcybiskupa gnieźnieńskiego. Mógł to być arcybiskup Zdzisław lub jego następca Bogumił. Wzgórze Lecha (wpisane na Listę Dziedzictwa Europejskiego), zwane także Górą Królewską, to najstarsza część Gniezna. Na pagórku otoczonym od wschodu i południa doliną strumienia, od zachodu jeziorami Jelonek i Świętym, zbudowana została pierwsza osada. Prace wykopaliskowe odkryły wiele tajemnic zespołu grodowego, istniejącego tu prawdopodobnie od około 940 roku. Gród był siedzibą księcia, a w czasach pogańskich - według Długosza - także miejscem kultu boga Nya. 11. Pomnik św. Wojciecha (11). 12.

9 - 9 - IX VIII VII VI V IV III II I X XI XII XIII XIV XV XVI XVII XVIII 13. Scena I narodziny Wojciecha. Scena II złożenie chorego dziecka na ołtarzu. Scena III oddanie Wojciecha na naukę. Scena IV modlący się Wojciech. Scena V wyniesienie Wojciecha na tron biskupi. Scena VI uzdrowienie opętanego. Scena VII ukazanie się Chrystusa we śnie Wojciechowi. Scena VIII Wojciech upomina księcia czeskiego Bolesława II, za którego zgodą dokonywał się handel niewolnikami. Scena IX Wojciech w klasztorze na Awentynie cud z dzbankiem. Scena X przeprawa łodzią do kraju Prusów. Scena XI chrzest Prusa. Scena XII Wojciech głosi kazanie. Scena XIII Wojciech odprawia ostatnią mszę świętą. Scena XIV męczeńska śmierć Wojciecha (12). Scena XV wystawienie zwłok świętego. Scena XVI wykupienie zwłok Wojciecha przez Bolesława Chrobrego. Scena XVII przeniesienie ciała św. Wojciecha z Prus do Gniezna. Cykl zamyka scena XVIII pokazująca złożenie do grobu ciała Świętego. ŻYWOT ŚW. WOJCIECHA Święty Wojciech urodził się ok. 956 roku w siedzibie rodu Sławnikowiców w czeskich Libicach. Dzieciństwo spędził na dworze rodziców, następnie przez 10 lat pobierał nauki w Magdeburgu. Tutaj otrzymał sakrament bierzmowania i przyjął drugie imię - na cześć swojego Patrona arcybiskupa Magdeburga Adalbert. W 982 został wybrany na biskupa Pragi. Konflikt z księciem Bolesławem II spowodował, że św. Wojciech wraz z bratem Radzimem opuścił Pragę i udał się do Rzymu. W 992 roku powrócił do Pragi. Początkowo współpraca z możnowładcami czeskimi układała się pomyślnie. Później jednak doszło do spięć i intryg, wynikiem czego św. Wojciech opuścił już na zawsze Pragę i z powrotem udał się do wspomnianego już klasztoru w Rzymie. Następny okres życia Świętego to czas pielgrzymki i działalności misyjnej. Po spotkaniu się z Cesarzem Ottonem III udał się do Polski. W 997 roku rozpoczął misję nawracania Prusów. Spotkanie z Prusami okazało się niepomyślne. Misjonarze zostali zmuszeni do opuszczenia ich terenów, a św. Wojciech został zamordowany 23 kwietnia 997 roku, prawdopodobnie we wsi Święty Gaj, niedaleko Pasłęka. Po śmierci, zwłoki Świętego zostały sprowadzone przez Bolesława Chrobrego do Polski i złożone w katedrze gnieźnieńskiej, która staje się miejscem szybko rozprzestrzeniającego się na całą Europę kultu św. Wojciecha.

10 KOŚCIOŁY Gniezno ze względu na swoją przeszłość związaną z początkami chrześcijaństwa to miasto kościołów. Najciekawsze z nich to: Kościół św. Jerzego Zbudowany został najprawdopodobniej jeszcze w X wieku, na miejscu dawnego kultu pogańskiego. Na uwagę zasługuje rzeźba znajdująca się na fasadzie budynku, wykonana przez M. Rożka w 1936r., która przedstawia patrona świątyni podczas walki ze smokiem (14). Kościół św. Trójcy 16. KANONIE Zespół budynków mieszkalnych kanoników wraz z lamusami usytuowanych przy ulicach Tumskiej, Kanclerza Łaskiego i Kolegiaty nosi nazwę kanonii. Zabudowania pochodzą w większości z XVIII wieku, niektóre są jednak wcześniejsze. Reprezentują cechy baroku, a sporadycznie także późnego renesansu (16, 17, 18). Oprócz zegara słonecznego i cennych witraży świątynia może poszczycić się piękną, późnobarokową amboną w kształcie łodzi, pochodzącą z drugiej połowy XVIII wieku. Ciekawostką jest także ruchoma figura św. Wojciecha, błogosławiąca w każde południe z wieży kościoła mieszkańców miasta i turystów oraz 9-dzwonkowy carillon wygrywający Bogurodzicę (15). 17.

11 Kościół św. Michała Archanioła Wybudowany został w XIII wieku na dawnym grodzisku stożkowatym. U wejścia do prezbiterium znajduje się piękna, gotycka chrzcielnica, w kruchcie bocznej natomiast wisi krzyż z XVI wieku (19). 18. Kościół św. Jana Chrzciciela Określany trzema literami N - Najstarszy, Najmniejszy i Najpiękniejszy. Budowla wzniesiona w połowie XIV wieku, równolegle z Katedrą gotycką, jednonawowy. W prezbiterium zachowana oryginalna polichromia wykonana metodą al secco w czasie budowy świątyni, przedstawiająca sceny z życia Jezusa Chrystusa, Matki Boskiej, postacie św. Jana Ewangelisty i Jana Chrzciciela i świętych. Na sklepieniu prezbiterium 17 głów proroków, apostołów i 1 głowa kobieca (20). Opisy pozostałych kościołów znajdujących się w Gnieźnie można znaleźć na stronie internetowej miasta: PAŁAC ARCYBISKUPI Został zbudowany w latach , a następnie przebudowany w 1928 roku. Bryła pałacu w duchu neoklasycystycznym. Gościł w nim dwukrotnie Jan Paweł II oraz wiele ważnych osobistości kościelnych (21). 21.

12 MIEJSKIE SZLAKI TURYSTYCZNE Szlak Wolnomularski (23) Wędrówkę tym szlakiem rozpoczynamy w okolicach Parku Kościuszki przy budynku loży Jan w Zgodzie, następnie udajemy się ulicą Kościuszki do skrzyżowania z ulicą Warszawską. Tuż przy skrzyżowaniu stoi okazała kamienica z symbolami cechowymi zdradzającymi wyraźne sympatie wolnomularskie. Podążając w kierunku Rynku docieramy do ulicy Moniuszki i udajemy się w kierunku północno-wschodnim. Docieramy do Miejskiego Ośrodka Kultury(22), którego budynek to siedziba dawnej loży Sześcianu Zwieńczonego. Wewnątrz starej części budynku zachował się dawny, ceremonialny układ pomieszczeń. 23. Któż nie kocha zagadek i tajemnic? Przez wieki wzbudzająca wiele emocji organizacja wolnomularska w sposób znaczący wpływała na życie mieszkańców Gniezna. Masoni pozostawili po sobie wiele pamiątek zawierających w swej symbolice kult mądrości, pracy i braterstwa o czym możesz przekonać się wędrując szlakiem wolnomularskim. 22. Skręcamy w kierunku zachodnim. Tuż przed rynkiem stoi kamienica z masońską symboliką (przedostatnia po północnej stronie, z wysokim szczytem). Wchodzimy na rynek, potem w ulicę Dąbrówki, gdzie znajduje się dom z charakterystycznym lwem. Kamienica ta należała niegdyś do Wielkiego Mistrza jednej z gnieźnieńskich lóż. Z ulicy Dąbrówki skręcamy w ulicę Grzybowo, a z niej na rondzie w ulicę Kilińskiego. Pierwsza kamienica po północnej stronie posiada na frontonie, bogatą symbolikę masońską, prawdopodobnie stopnia czeladnika. Warto zauważyć, że podobnej symboliki znajdowało się w Gnieźnie więcej (24). Czas jednak zatarł ślady po wolnomularzach a brak dokumentacji nie pozwala na ich odtworzenie

13 Szlak Wielokulturowy Odkryj wielokulturowy i wielonarodowościowy wymiar Gniezna. Przez wieki obywatele różnych wyznań i narodowości współtworzyli krajobraz kulturowy miasta, pozostawiając po sobie wspaniałe dziedzictwo. Wędrówkę szlakiem wielokulturowym rozpoczynamy na ulicy Roosevelta, w Parku Trzech Kultur przy obelisku upamiętniającym istnienie w tym miejscu cmentarza ewangelickiego. Dalej poruszamy się w kierunku centrum, mijając po północnej stronie ogrodzenie dawnego cmentarza żydowskiego. Z ulicy Roosevelta skręcamy w ulicę Sobieskiego. Docieramy do przedszkola położonego na terenie kolejnego dawnego cmentarza ewangelickiego. Skręcamy do Parku Miejskiego im. gen. Władysława Andersa. Alejami Parku docieramy do ulicy Pocztowej. Idąc dalej w kierunku dworca trafiamy do okazałego budynku Straży Pożarnej. Na fasadzie budynku znajduje się płyta upamiętniająca istnienie w tym miejscu cmentarza żydowskiego. Dalej udajemy się w kierunku zachodnim, mijając park Kościuszki docieramy do kolejnego, nieistniejącego od lat kirkutu. Skręcamy w ulicę Mieszka I i udając się w kierunku północnym docieramy do dawnej dzielnicy żydowskiej. Tuż przed skrzyżowaniem z ulicą Chrobrego po wschodniej stronie stoi budynek dawnej szkoły żydowskiej, a po zachodniej dawny dom kantora. Nowoczesny architektonicznie budynek mieszkalny stoi w miejscu, gdzie niegdyś wznosiła się synagoga. Skręcamy na wschód w ulicę Chrobrego i docieramy do Kościoła Garnizonowego, który jest dawnym kościołem ewangelickim. Szlak Piastowski Poznając Gniezno zwiedzasz największą atrakcję jednego z najważniejszych szlaków turystycznych w Polsce. Szlak Piastowski, bo o nim tu mowa, przebiega przez dwa województwa: wielkopolskie oraz kujawsko pomorskie, a na jego trasie znajduje się wiele punktów istotnych dla historii i kultury naszego kraju. Są to przede wszystkim miejsca związane z początkami naszej państwowości, tworzonej przez Dynastię Piastów, od której trasa wzięła swoją nazwę. To także grupy rekonstrukcyjne, odtwarzające dawne życie w średniowiecznej Polsce (25). 25.

14 Szlak Świętych i Błogosławionych Kult świętych i błogosławionych jest nieodłączną częścią wiary chrześcijańskiej. To do nich zwracamy się, gdy potrzebujemy pomocy podczas różnych życiowych zakrętów. Nic więc dziwnego, że mają w Gnieźnie tak liczną reprezentację. Wędrówkę tym szlakiem rozpoczynamy od Placu św. Wojciecha, gdzie znajduje się pomnik upamiętniający św. Wojciecha i Jana Pawła II. Droga św. Jakuba Oznaczona muszlą św. Jakuba, przebiegająca przez Gniezno droga jest jedną z wielu tras prowadzących przez całą Europę, aż do katedry w Santiago de Compostela w północno - zachodniej Hiszpanii. Tam właśnie znajduje się ciało św. Jakuba Większego Apostoła. Przez setki lat Santiago było obok Jerozolimy i Rzymu najczęstszym celem pielgrzymek religijnych wiernych z całej Europy. 26. Z placu schodami przechodzimy do Katedry Gnieźnieńskiej pw. Wniebowzięcia NMP i św. Wojciecha, w której znajdują się relikwie patrona. Z Katedry wyjściem północnym przechodzimy do kościoła św. Jerzego, stojącego na terenie dawnego grodu gnieźnieńskiego. Z kościoła św. Jerzego przez dolinę Pojednania dochodzimy do kościoła św. Jana. Z kościoła św. Jana, ulicami Kilińskiego i Chociszewskiego, przechodzimy do kościoła św. Michała. Z kościoła św. Michała, ul. Wyszyńskiego i Łubieńskiego, przechodzimy w pobliże kościoła Garnizonowego (26). Na zewnętrznym murze prezbiterium w kościele farnym, pw. Św. Jakuba Większego Apostoła w Mogilnie można odnaleźć postać św. Jakuba z laską pątniczą (27). 27.

15 Ulicą B. Chrobrego i A. Mickiewicza, mijając targowisko miejskie, dochodzimy do kościoła św. Wawrzyńca. Z kościoła św. Wawrzyńca przez Bednarski Rynek, Zielony Rynek dochodzimy do XVwiecznego kościoła św. Trójcy (Farny) Wychodząc z kościoła ulicą Farną dochodzimy do Rynku, po przecięciu którego dochodzimy do kościoła oo. Franciszkanów Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Antoniego. Po powrocie na Rynek, idziemy ulicą Tumską, Łaskiego, mijając Pałac Arcybiskupi, gdzie dwukrotnie gościł papież Jan Paweł II, na powrót zmierzamy w kierunku placu św. Wojciecha, gdzie kończymy naszą wędrówkę. Trakt Piastowski Niezapomniane, malownicze widoki można podziwiać podążając Traktem Piastowskim prowadzącym od Gnieźnieńskiej Katedry, aż do Muzeum Początków Państwa Polskiego. Widoczna stamtąd panorama miasta zdradza tysiącletnie, historyczne i religijne dziedzictwo Grodu Lecha (28). Szlak Romański Skarby architektury znajdziesz również na Szlaku Romańskim, który ma zasięg ogólnoeuropejski. Jego trasy przebiegają przez wiele państw Starego Kontynentu. Jak sama nazwa wskazuje, szlak ten obejmuje miejsca, gdzie obejrzeć można wspaniałe zabytki sztuki romańskiej. Na terenie Gniezna znajdują się dwa takie monumenty: kościół św. Jerzego oraz Katedra Gnieźnieńska. 28.

16 MUZEA Muzeum Początków Państwa Polskiego (29) MPPP jest instytucją zajmującą się ekspozycją dziedzictwa polskiego średniowiecza oraz historią Gniezna i regionu. Na jego terenie obejrzeć można wystawy stałe, w formie spektaklu audiowizualnego prezentujące historię i kulturę pierwszych wieków istnienia państwa polskiego. Prezentowana jest tam także historia Gniezna od początku do schyłku średniowiecza oraz kolekcja dekorowanych gotyckich kafli piecowych. Na jego terenie można zapoznać się także z tematyką kultury materialnej mieszkańców Gniezna od XVI do początków XIX wieku oraz kolekcją malarstwa olejnego XIX wieku dotyczącą dynastii piastowskiej. W muzeum znajdują się także repliki romańskich drzwi: tzw. gnieźnieńskich i płockich; portrety świeckich i kościelnych dostojników ziemi gnieźnieńskiej, zbiór odlanych z brązu historycznych godeł Polski i kompozycja przestrzenna - monumentalna tkana rzeźba wykonana w 1977 roku specjalnie do wnętrza muzeum przez światowej sławy artystkę Magdalenę Abakanowicz. 30. WYSTAWY CZASOWE Obok ekspozycji stałych instytucja prezentuje dużą ilość niezwykłych wystaw czasowych. W ostatnich latach można tam było obejrzeć miedzy innymi takie wystawy, jak: Naród Sobie 90. rocznica Powstania Wielkopolskiego, Chińska Armia Terakotowa (30), Ars scribendi O sztuce pisania w średniowiecznej Polsce czy Archeologia podwodna. Wiejcej informacji na temat muzeum można znaleźć na stronie internetowej pod adresem: 29.

17 Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej (31) Od 1991 roku muzeum to, znajdujące się na historycznym Wzgórzu Lecha prezentuje zwiedzającym niezwykłe eksponaty pochodzące ze Skarbca Katedralnego. Zbiory tej jednostki podzielić można na kilka działów, wśród których wyróżnić możemy: rzeźbę w drewnie, malarstwo trumienne, stolarstwo portretowe i sakralne, tkaniny liturgiczne, dział medalierski. W muzeum znajduje zbiór różnego rodzaju pamiątek prymasowskich, w szczególności wiele eksponatów przekazanych przez kardynała prymasa Józefa Glempa, które otrzymał w formie darów z całego świata. Muzeum sprawuje również opiekę nad Skarbcem Katedralnym, który obok Wawelskiego należy do posiadających najcenniejsze i najbardziej unikatowe zabytki sakralnej sztuki romańskiej i gotyckiej oraz nad zabytkami samej Katedry, do których należą między innymi Drzwi Gnieźnieńskie. UNIKALNE EKSPONATY Do najcenniejszych eksponatów Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej należą między innymi Kielich zw. św. Wojciecha - czara z agatu w szczerozłotej oprawie, Kielich zw. Królewskim (32) i bezcenne relikwiarze: św. Urszuli, św. Barbary, św. Gereona, św. Jakuba z Sienna, oraz św. Wojciecha z 8-centymetrową kością, ufundowany przez kardynała Stefana Wyszyńskiego, a także ponad 70 innych obiektów z okresu od X do XVIII wieku (33) W znajdującym się nieopodal - Archiwum Archidiecezjalnym przechowywana jest najcenniejsza księga w Polsce (polski rękopis liturgiczny) Złoty Kodeks Gnieźnieński, 31.

18 STARÓWKA Obecny charakter zabudowie centrum miasta nadali pruscy zaborcy w 1819 roku, kiedy to miasto odbudowywano po wielkim pożarze. Na Rynku ocalały wtedy tylko dwa budynki, które zostały od podstaw odrestaurowane w 1980 roku. Zabudowę Rynku cechuje duże zróżnicowanie architektoniczne, stojące tam bowiem domy wzniesiono w różnych okresach i prezentują często odmienne style. Niektóre ozdobiono gzymsami, balkonami i fryzami (34). Sam Rynek w średniowieczu otoczony był murami. Ich pozostałości można oglądać przy ul. Farnej. Przy ul. Tumskiej na początku XIX wieku wzniesiono piękne, piętrowe budynki mieszkalne z niezwykłymi fryzami ozdobnymi, przedstawiającymi motywy floralne czy antyczne. Dziś na parterach znajdują się tam liczne restauracje i kawiarnie, które zachęcają turystów do spędzenia w nich chwili odpoczynku. W obrębie starówki znajdują się także dwa kościoły: św. Trójcy oraz oo. Franciszkanów. Wychodząca z Rynku ul. Bolesława Chrobrego, będąca główną arterią miasta rozpoczyna się deptakiem (35), wzdłuż którego ciągną się kamienice z początku XX wieku. Sukcesywnie zastępowały one wcześniejszą, parterową zabudowę miasta. 34. RYNEK Pierwotnie osada targowa, istnieje zapewne od IX wieku. Po otrzymaniu praw miejskich około 1238 roku centrum miasta lokacyjnego. W nawierzchni Rynku czerwoną kostką oznaczono jego historyczne zagospodarowanie sprzed pożaru w 1819 roku. Na płycie Rynku znajduje się również tzw. Krąg Darczyńców -78 płyt z nazwami miast i firm, które przyczyniły się do odrestaurowania starówki w ostatnich latach (36)

19

20 URZĄD MIEJSKI Miejskie Centrum Innowacji i Promocji ul. Lecha 6, Gniezno facebook.com/pierwszastolicapolski

Spacerem po Gnieźnie

Spacerem po Gnieźnie Spacerem po Gnieźnie RY Chcesz wiedzieć więcej? Dodatkowe informacje znajdziesz w innych wydawnictwach z tej serii w Urzędzie Miejskim w Gnieźnie w Miejskim Centrum Innowacji i Promocji. www.gniezno.eu

Bardziej szczegółowo

Gniezno to miejscowość dobrze znana każdemu Polakowi. To właśnie z tym miastem związane są początki chrześcijaństwa w Polsce. W tutejszym kościele

Gniezno to miejscowość dobrze znana każdemu Polakowi. To właśnie z tym miastem związane są początki chrześcijaństwa w Polsce. W tutejszym kościele Gniezno to miejscowość dobrze znana każdemu Polakowi. To właśnie z tym miastem związane są początki chrześcijaństwa w Polsce. W tutejszym kościele znalazła spoczynek Dąbrówka, żona Mieszka I. Tutaj także

Bardziej szczegółowo

ŚWIĘTY WOJCIECH. Patron duchowej jedności Europy

ŚWIĘTY WOJCIECH. Patron duchowej jedności Europy ŚWIĘTY WOJCIECH Patron duchowej jedności Europy Cz. 3. Opracował Hubert Jerzy Kaczmarski 4. Drzwi Gnieźnieńskie - Klejnot Państwa Duchowość Wojciechowa, której zręby w wielkiej syntezie wyryte są na Drzwiach

Bardziej szczegółowo

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Kraków Kraków położony jest w województwie małopolskim. Był siedzibą królów Polski. To król Kazimierz Odnowiciel przeniósł swoja siedzibę z

Bardziej szczegółowo

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie Chojnata jest starą wsią. Powstała nie później niż w XIII w. Niegdyś posiadała duże znaczenie dzięki zakonowi benedyktynów, którzy posiadali tutaj

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Zabytki sakralne Łomży. czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Zabytki sakralne Łomży. czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: Zabytki sakralne Łomży czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki to duże miasto w województwie podlaskim nad rzeką Narwią. Historia

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Synagogi Krakowa. czas trwania: 2 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Synagogi Krakowa. czas trwania: 2 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: Synagogi Krakowa czas trwania: 2 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki Kazimierz, obecna dzielnica Krakowa, a niegdyś osobne miasto, został

Bardziej szczegółowo

Pieczęć Olsztyna IV WIEK

Pieczęć Olsztyna IV WIEK Pieczęć Olsztyna IV WIEK Pierwowzorem herbu Olsztyna była sekretna pieczęć, którą jeszcze w 1526 roku pieczętowano dokumenty. W drugiej połowie XVI w. na pieczęci pojawiła się postać wędrowca trzymającego

Bardziej szczegółowo

Pełen refleksji DOLNY ŚLĄSK Pielgrzymki 2013

Pełen refleksji DOLNY ŚLĄSK Pielgrzymki 2013 Pełen refleksji DOLNY ŚLĄSK Pielgrzymki 2013 Pielgrzymka dla grup wyjeżdżających z Poznania Książ - Krzeszów - Wambierzyce Kłodzko - Bardo Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej w Krzeszowie Krzeszów to unikatowy

Bardziej szczegółowo

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IKz6g123. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IKz6g123. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW IKz6g123 ZDS WIL PW mgr inż. Stanisław Żurawski Zagadka IKz6g123 ULICA LICZY SOBIE OKOŁO 240 LAT A JEJ NAZWA O POŁOWĘ MNIEJ. JEST ULICĄ W MIARĘ DŁUGĄ. ZABUDOWA KIEDYŚ I OBECNIE BARDZO RÓŻNORODNA, OD ZWARTYCH

Bardziej szczegółowo

PRZECZYTAJ także o IX Pielgrzymce Archidiecezjalnej do Grecji w kwietniu 2012 roku - zostało jeszcze kilka miejsc wolnych.

PRZECZYTAJ także o IX Pielgrzymce Archidiecezjalnej do Grecji w kwietniu 2012 roku - zostało jeszcze kilka miejsc wolnych. Archidiecezja Poznańska z okazji Roku Wiary organizuje kolejną, X Archidiecezjalną Pielgrzymkę, tym razem do Fatimy, w dniach od 18 do 27 października 2012 roku. Zapraszamy do udziału w pielgrzymce zarówno

Bardziej szczegółowo

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki Zbigniew Kręcicki Pomniki i tablice Toruń Po lewej. Plac Rapackiego. Uroczyste odsłonięcie pomnika Marszałka nastąpiło 15 sierpnia 2000 r. w 80. rocznicę bitwy warszawskiej. Po prawej. Pierwszy, tymczasowy

Bardziej szczegółowo

via sacra PODRÓŻOWANIE BEZ GRANIC.PRZEZ WIEKI. W ZADUMIE.

via sacra PODRÓŻOWANIE BEZ GRANIC.PRZEZ WIEKI. W ZADUMIE. via sacra PODRÓŻOWANIE BEZ GRANIC.PRZEZ WIEKI. W ZADUMIE. W dniach od 23.08.2014 roku do 28.09.2014 roku, w Bazylice Mniejszej Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Strzegomiu trwać będzie wystawa, pt. Spotkania,

Bardziej szczegółowo

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!!

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! 1 1. Podaj imię i nazwisko burmistrza Gostynia i starosty Powiatu Gostyńskiego.

Bardziej szczegółowo

Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016. Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016

Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016. Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016 Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016 Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016 Środa, 27 lipca 16.00 przylot na Lotnisko Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Nazwa i opis przedmiotu

Nazwa i opis przedmiotu Przedwojenna fotografia przedstawiające płytę żorskiego rynku. 1. przedwojenna przedstawiająca portret zbiorowy komendantów żorskiej policji. 2. z ok XIX/XX wieku. Portret, sepia. 3. z ok XIX/XX wieku.

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji w kl. V B

Scenariusz lekcji w kl. V B Scenariusz lekcji w kl. V B Temat: Bolesław Chrobry pierwszy król Polski Treści programowe: 1. Zjazd w Gnieźnie 2. Wzrost znaczenia Polski w czasach Bolesława Chrobrego 3. Pierwsza koronacja i jej znaczenie

Bardziej szczegółowo

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy mini przewodnik free ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy 2 Na mapie: A Swoboda: Przydrożny krzyż We wsi Swoboda niedaleko Zgierza, na skraju lasu stoi stalowy krzyż. Z opowiadań

Bardziej szczegółowo

PARAFIA PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W PEŁCZYCACH

PARAFIA PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W PEŁCZYCACH PARAFIA PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W PEŁCZYCACH ul. Kościelna 4 PEŁCZYCE 73-260 tel. 95 7685315 wik. 957685015 Kościół parafialny: Pw. Narodzenia NMP w Pełczycach - poświęcony: 8 IX 1946 r.

Bardziej szczegółowo

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE 4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE W skład gminy wchodzą miasto Kolonowskie osiedle Fosowskie i 3 sołectwa: Spórok, Staniszcze Małe, Staniszcze Wielkie 4.1. OGÓLNA

Bardziej szczegółowo

Przeczytaj uważnie i uzupełnij:

Przeczytaj uważnie i uzupełnij: Przeczytaj uważnie i uzupełnij: 1. Lublin położony jest w krainie, która nazywa się.. 2. Lublin uzyskał prawa miejskie w...r., nadał mu je.... 3. Herb miasta przedstawia..., skaczącego na krzew..., który

Bardziej szczegółowo

Muzeum w Łęczycy OFERTA WSPÓŁPRACY DLA FIRM I AGENCJI EVENTOWYCH. www.zamek.leczyca.pl

Muzeum w Łęczycy OFERTA WSPÓŁPRACY DLA FIRM I AGENCJI EVENTOWYCH. www.zamek.leczyca.pl Muzeum w Łęczycy OFERTA WSPÓŁPRACY DLA FIRM I AGENCJI EVENTOWYCH www.zamek.leczyca.pl MUZEUM W ŁĘCZYCY Zamek - siedziba łęczyckiego muzeum - został zbudowany przez króla Polski Kazimierza Wielkiego najprawdopodobniej

Bardziej szczegółowo

Turystyka historyczna 2015-06-01 14:06:34

Turystyka historyczna 2015-06-01 14:06:34 Turystyka historyczna 2015-06-01 14:06:34 2 Przez stulecia ludzie mieszkający na terenach należących do obecnego województwa świętokrzyskiego pozostawili wiele pamiątek, które dziś stanowią atrakcyjną

Bardziej szczegółowo

Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013

Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013 Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013 W drugim tygodniu października 2013 roku razem z klasą IV TE wziąłem udział w wycieczce klasowej do Wrocławia - Stolicy Kultury 2016 roku. Pierwszego dnia naszego

Bardziej szczegółowo

Twój pomysł, europejskie pieniądze. RPO dla Kultury

Twój pomysł, europejskie pieniądze. RPO dla Kultury Twój pomysł, europejskie pieniądze RPO dla Kultury 02» rpo dla kultury rpo dla kultury» 03 Lubelskie to jeden z ciekawszych przyrodniczo i kulturowo regionów Polski. Tereny Lubelszczyzny od wieków były

Bardziej szczegółowo

Śladami Benedykta XVI w Austrii i Bawarii

Śladami Benedykta XVI w Austrii i Bawarii Śladami Benedykta XVI w Austrii i Bawarii Österreich Werbung/ Popp & Hackner Pielgrzymki 2013 Pielgrzymka dla grup wyjeżdżających z Poznania Wiedeń Mariazell Marktl - Altötting Austrian National Tourist

Bardziej szczegółowo

Instrukcja przygotowania puzzli

Instrukcja przygotowania puzzli Instrukcja przygotowania puzzli 2 1 1. Wytnij puzzle. 2. Z wyciętych elementów ułóż mapę Polski zgodnie z zamieszczonym wzorem. Zdjęcia pochodzą ze zbiorów Archiwum Wydawnictwa (s. 1, 2) oraz agencji fotograficznych:

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Po lekcjach do szkoły. Innowacyjne formy zajęć pozalekcyjnych Gmina Miasto Płock/ Gimnazjum nr 5 im. Zygmunta

Bardziej szczegółowo

Szkoła rodziny-czas dla rodziny w Biskupinie

Szkoła rodziny-czas dla rodziny w Biskupinie Szkoła rodziny-czas dla rodziny w Biskupinie W dniach 5-9.08.2013 r. w ramach projektu systemowego Aktywność popłaca zorganizowano wyjazdowe warsztaty psychologiczno-pedagogiczne dla uczestniczek Programu

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże. Kopalnia Soli Wieliczka - trasy turystyczne związane z turystyką religijną

Szczęść Boże. Kopalnia Soli Wieliczka - trasy turystyczne związane z turystyką religijną Szczęść Boże Kopalnia Soli Wieliczka - trasy turystyczne związane z turystyką religijną Kajetan d Obyrn Prezes Zarządu Kopalni Soli Wieliczka SA Kraków, 14.06.2012 Geneza turystki pielgrzymkowej w wielickiej

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian nr 1. Rozdział I. Początek wieków średnich. 1. Na taśmie chronologicznej zaznacz i zapisz datę, która rozpoczyna średniowiecze.

Sprawdzian nr 1. Rozdział I. Początek wieków średnich. 1. Na taśmie chronologicznej zaznacz i zapisz datę, która rozpoczyna średniowiecze. Rozdział I. Początek wieków średnich GRUPA A 0 1. Na taśmie chronologicznej zaznacz i zapisz datę, która rozpoczyna średniowiecze. 400 500 600 700 800 2. Uzupełnij poniższe zdania. a) Słowianie zasiedlili

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. (0-1 pkt) Zaznacz szereg, w którym została zachowana właściwa kolejność:

Zadanie 1. (0-1 pkt) Zaznacz szereg, w którym została zachowana właściwa kolejność: Zadanie 1. (0-1 pkt) Zaznacz szereg, w którym została zachowana właściwa kolejność: A) chrzest Polski, wstąpienie na tron Mieszka I, bitwa pod Cedynią B) bitwa pod Cedynią, chrzest Polski, wstąpienie na

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Europejski Viadrina Magdalena Pietrzak Historia Dróg Jakubowych w Europie, ich znaczenie i rozwój 26.02.2013 Wronki Podziałprezentacji 1. Św. Jakub Apostoł 2. Dlaczego Santiago de Compostela?

Bardziej szczegółowo

SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA

SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Monety kolekcjonerskie SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Bolesław Chrobry SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Wyjątkowa seria złotych i srebrnych monet kolekcjonerskich o nominałach 500 zł i 50 zł SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA

Bardziej szczegółowo

Święty Jakub Apostoł. Syn Zebedeusza i Salome. z bratem Janem nosili przydomek synowie gromu jeden z najbliższych apostołów Jezusa

Święty Jakub Apostoł. Syn Zebedeusza i Salome. z bratem Janem nosili przydomek synowie gromu jeden z najbliższych apostołów Jezusa Święty Jakub Apostoł Syn Zebedeusza i Salome z bratem Janem nosili przydomek synowie gromu jeden z najbliższych apostołów Jezusa poniósł męczeńską śmierć w 44 r. w Palestynie według tradycji wprowadzał

Bardziej szczegółowo

Kazimierz żydowska dzielnica Krakowa

Kazimierz żydowska dzielnica Krakowa Kazimierz żydowska dzielnica Krakowa Krakowski Kazimierz, dziś kojarzony głównie jako dawna dzielnica żydowska, założony został jako samodzielne miasto przez króla Kazimierza Wielkiego w roku 1335 na obszarze

Bardziej szczegółowo

Wykaz pocztówek i fotografii.

Wykaz pocztówek i fotografii. 1. MŻo/118 Widokówka z widokiem na zachodnią pierzeję rynku w Żorach, fotografia podbarwiana. Wysokość - 14cm Szerokość - 9.2cm 2. MŻo/119 Widokówka przedstawiająca fragment żorskiego rynku - pierzeja

Bardziej szczegółowo

Jaworzniacy.pl. JAWORZNO. Obelisk na terenie byłego Więzienia Progresywnego dla młodocianych, r

Jaworzniacy.pl. JAWORZNO. Obelisk na terenie byłego Więzienia Progresywnego dla młodocianych, r Miejsca Pamięci MIEJSCA PAMIĘCI DATY ODSŁONIĘCIA FORDON. Tablica Pamiątkowa na centralnym Więzieniu dla Kobiet 10.05.1992r. JAWORZNO. Obelisk na terenie byłego Więzienia Progresywnego dla młodocianych,

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-12/16:51:26. Zabytki

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-12/16:51:26. Zabytki Zabytki Grodzisko w Starym Bielsku -pochodzące z XII wieku, pozostałość obronnej osady rolniczo-produkcyjnej. Wielka platforma - łąka (ok.3,2 ha) o kształcie zbliżonym do koła, otoczona podwójnym wałem

Bardziej szczegółowo

MUZEUM NARODOWE W KRAKOWIE- GMACH GŁÓWNY. Fot: http://culture.pl/pl/miejsce/muzeum-narodowe-w-krakowie

MUZEUM NARODOWE W KRAKOWIE- GMACH GŁÓWNY. Fot: http://culture.pl/pl/miejsce/muzeum-narodowe-w-krakowie MUZEUM NARODOWE W KRAKOWIE- GMACH GŁÓWNY Fot: http://culture.pl/pl/miejsce/muzeum-narodowe-w-krakowie Kilka słów na temat Muzeum Narodowego w Krakowie Muzeum jest największą instytucją muzealną w Polsce

Bardziej szczegółowo

Nabożeństwo Czterdziestogodzinne

Nabożeństwo Czterdziestogodzinne Nabożeństwo Czterdziestogodzinne Współcześnie czterdziestogodzinne nabożeństwo jest stopniowo zapominane. Najczęściej służy jedynie jako wstęp do Wielkiego Postu. Ma ono jednak bardzo bogatą i długą tradycję.

Bardziej szczegółowo

WSTÊP POMORZE WARMIA I MAZURY WIELKOPOLSKA MAZOWSZE MA OPOLSKA ŒL SK STR. 5-7 STR. 8-23 STR. 24-27 STR. 28-33 STR. 34-49 STR. 50-83 STR.

WSTÊP POMORZE WARMIA I MAZURY WIELKOPOLSKA MAZOWSZE MA OPOLSKA ŒL SK STR. 5-7 STR. 8-23 STR. 24-27 STR. 28-33 STR. 34-49 STR. 50-83 STR. POLSKA WSTÊP STR. 5-7 POMORZE STR. 8-23 WARMIA I MAZURY STR. 24-27 WIELKOPOLSKA STR. 28-33 MAZOWSZE STR. 34-49 MA OPOLSKA STR. 50-83 ŒL SK STR. 84-96 POLSKA Kraj w œrodkowej Europie pomiêdzy Morzem Ba³tyckim

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

Tu powstała Polska upowszechnianie wiedzy i poprawa świadomości Polaków na temat rodowodu historycznego państwa polskiego

Tu powstała Polska upowszechnianie wiedzy i poprawa świadomości Polaków na temat rodowodu historycznego państwa polskiego Tu powstała Polska upowszechnianie wiedzy i poprawa świadomości Polaków na temat rodowodu historycznego państwa polskiego Kandydat do nagrody i tytułu Strażnik Dziedzictwa Rzeczypospolitej Custos Monumentorum

Bardziej szczegółowo

Lubisz historię? Znasz Włochy i Rzym? Tak? To spróbuj rozwiązać quiz. Możesz korzystać z pomocy całej rodziny, oraz wujka Google i ciotki Wikipedii,

Lubisz historię? Znasz Włochy i Rzym? Tak? To spróbuj rozwiązać quiz. Możesz korzystać z pomocy całej rodziny, oraz wujka Google i ciotki Wikipedii, QUIZ ROMA AETERNA Lubisz historię? Znasz Włochy i Rzym? Tak? To spróbuj rozwiązać quiz. Możesz korzystać z pomocy całej rodziny, oraz wujka Google i ciotki Wikipedii, jeśli sądzisz, że Ci pomogą :-) Obejrzyj

Bardziej szczegółowo

Obiekty wpisane do GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW

Obiekty wpisane do GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW Obiekty wpisane do GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW LP. MIEJSCOWOŚĆ OBIEKT/ ZESPÓŁ OBIEKTÓW ADRES 1 Bogucice budynek mieszkalny Bogucice nr 41 2 Bogucice kapliczka Bogucice przy nr 8, Dz. nr 306/3 3 Bogucice

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ TURNIEJU WIEDZY DLA UCZNIÓW KLAS V SZKOŁY PODSTAWOWEJ " ZABYTKI SAKRALNE CHEŁMA"

SCENARIUSZ TURNIEJU WIEDZY DLA UCZNIÓW KLAS V SZKOŁY PODSTAWOWEJ  ZABYTKI SAKRALNE CHEŁMA Źródło: http://chelm.lscdn.pl/oc/publikacje-nauczycieli/scenariusze-uroczystos/1203,scenariusz-turnieju-wiedzy-dla-uczniow-klas-v-szk OLY-PODSTAWOWEJ-quot-ZABYTKI-SA.html Wygenerowano: Wtorek, 9 lutego

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r.

Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r. Krasnystaw, dnia 05.10.2012 r. Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r. W okresie 27-30.09.2012 r. w ramach realizacji projektu systemowego Aktywność

Bardziej szczegółowo

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Data Miejsce obchodów Forma obchodów 4 kwietnia Szkoła Policji Posadzenie Dębów Pamięci i odsłonięcie

Bardziej szczegółowo

Trzebnica. Zarys rozwoju miasta na przestrzeni wieków. pod redakcją Leszka Wiatrowskiego. Wrocław Trzebnica 1995 Wydawnictwo DTSK Silesia

Trzebnica. Zarys rozwoju miasta na przestrzeni wieków. pod redakcją Leszka Wiatrowskiego. Wrocław Trzebnica 1995 Wydawnictwo DTSK Silesia Trzebnica Zarys rozwoju miasta na przestrzeni wieków pod redakcją Leszka Wiatrowskiego Wrocław Trzebnica 1995 Wydawnictwo DTSK Silesia Spis treści Przedmowa (Henryk Jacukowicz) 5 Wstęp (Jerzy Kos, Leszek

Bardziej szczegółowo

2015 CENNIK USŁUG I BILETÓW WSTĘPU

2015 CENNIK USŁUG I BILETÓW WSTĘPU 2015 CENNIK USŁUG I BILETÓW WSTĘPU CENNIK USŁUG PRZEWODNICKICH W JĘZYKU POLSKIM: - dzienny ryczałt za zwiedzanie trwające do 4 godzin - 2200 CZK - każda kolejna godzina powyżej 4 godzin - 5 CZK - dzienny

Bardziej szczegółowo

Podróżnik zaprasza. Świdnica stolica księstwa świdnickiego

Podróżnik zaprasza. Świdnica stolica księstwa świdnickiego Podróżnik zaprasza Świdnica stolica księstwa świdnickiego TERMIN: 27 lutego 2016, sobota WYJAZD: godz.08:30, pl. Solidarności (duży parking przy placu Solidarności okolice pl. Jana Pawła II) Miasto, które

Bardziej szczegółowo

I FESTIWAL HISTORYCZNY,,WYPRAWA MARCINA ZE SŁAWSKA POD GRUNWALD

I FESTIWAL HISTORYCZNY,,WYPRAWA MARCINA ZE SŁAWSKA POD GRUNWALD Historia GMINY RZGÓW Gmina Rzgów istnieje od 1837 r. Najstarsze znaleziska archeologiczne świadczące o pobycie człowieka w tym rejonie sięgają schyłku starszej epoki kamienia paleolitu. Znalezione na wydmach

Bardziej szczegółowo

Dzień czwarty - 2 lipca 2015r. - Historia Portugalii - dynastie portugalskie, kontakty z Europą i światem

Dzień czwarty - 2 lipca 2015r. - Historia Portugalii - dynastie portugalskie, kontakty z Europą i światem Dzień czwarty - 2 lipca 2015r. - Historia Portugalii - dynastie portugalskie, kontakty z Europą i światem Kolejnego dnia powitało nas gorące, portugalskie słońce. W tym dniu poznać mamy związki z Europą

Bardziej szczegółowo

Renesans i Barok - style architektoniczne

Renesans i Barok - style architektoniczne Renesans i Barok - style architektoniczne Wykonali uczniowie: Jakub Smal, Jakub Bielecki, Bartosz Wieczorek, Kacper Niziołek. Opiekun: Jadwiga Sochacka Renesans w architekturze stanowił odzwierciedlenie

Bardziej szczegółowo

Dzisiejsza Praga powstała w 1784 r. z połączenia pięciu wcześniej samodzielnych, lecz powiązanych ze sobą organizmów, których początki sięgają

Dzisiejsza Praga powstała w 1784 r. z połączenia pięciu wcześniej samodzielnych, lecz powiązanych ze sobą organizmów, których początki sięgają Projekt edukacyjny Dzisiejsza Praga powstała w 1784 r. z połączenia pięciu wcześniej samodzielnych, lecz powiązanych ze sobą organizmów, których początki sięgają średniowiecza: Starego Miasta, Nowego Miasta,

Bardziej szczegółowo

Szlakiem chrześcijańskich objawień - Lourdes Pielgrzymki 2013

Szlakiem chrześcijańskich objawień - Lourdes Pielgrzymki 2013 Szlakiem chrześcijańskich objawień - Lourdes Pielgrzymki 2013 Pielgrzymka dla grup wyjeżdżających z Poznania La Salette Le Puy-en-Velay Rocamadour Lourdes La Salette Miejscowość we francuskich Alpach związana

Bardziej szczegółowo

W okresie programowym 2009-2013 zrealizowany został przez miasto Zduńska Wola największy w dotychczasowej historii samorządu terytorialnego projekt z

W okresie programowym 2009-2013 zrealizowany został przez miasto Zduńska Wola największy w dotychczasowej historii samorządu terytorialnego projekt z W okresie programowym 2009-2013 zrealizowany został przez miasto Zduńska Wola największy w dotychczasowej historii samorządu terytorialnego projekt z dofinansowaniem z funduszy unijnych. Dzięki umiejętnemu

Bardziej szczegółowo

KALENDARZ DAT I OKRESÓW LITURGICZNYCH

KALENDARZ DAT I OKRESÓW LITURGICZNYCH KALENDARZ DAT I OKRESÓW LITURGICZNYCH 1. KALENDARZ OKRESÓW LITURGICZNYCH W KOŚCIELE KATOLICKIM 2012-2111 2. KALENDARZ DIECEZJI POLSKICH - 2013-02-28 3. WPROWADZENIA TEOLOGICZNO PASTORALNE DO KSIĄG LITURGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Pytania z egzaminu ustnego dla kandydatów na przewodników terenowych po obszarze woj. mazowieckiego.

Pytania z egzaminu ustnego dla kandydatów na przewodników terenowych po obszarze woj. mazowieckiego. Pytania z egzaminu ustnego dla kandydatów na przewodników terenowych po obszarze woj. 1. Ważniejsze bitwy wojny obronnej 1939 roku. 2. Wymień formy ochrony przyrody w Polsce. 3. Literaci związani z Mazowszem.

Bardziej szczegółowo

GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW GMINY PAWŁÓW

GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW GMINY PAWŁÓW GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW GMINY PAWŁÓW 1 ZABYTKI WPISANE DO WOJEWÓDZKIEGO REJESTRU ZABYTKÓW 2 GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW GMINY PAWŁÓW KARTY ADRESOWE Park Podworski w Chybicach 4 Park Podworski w Pokrzywnicy

Bardziej szczegółowo

Fara Końskowolska www.konskowola.eu

Fara Końskowolska www.konskowola.eu Dwór Tęczyńskich w Końskowoli Informacja o tym, że występujący w źródłach zamek w Końskowoli (pierwsze wzmianki o nim pochodzą z końca XV wieku) przetrwał do naszych czasów w postaci pochodzącej z XVI

Bardziej szczegółowo

ZWIEDZAMY SUWALSZCZYZNĘ

ZWIEDZAMY SUWALSZCZYZNĘ ZWIEDZAMY SUWALSZCZYZNĘ Programy wycieczek jednodniowych (7-8 godzinnych) 5:52 wyjazd z Białegostoku pociągiem REGIO 8:11 przyjazd do Suwałk wycieczka 17:28 wyjazd z Suwałk pociągiem REGIO 19:37 przyjazd

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wycieczki integracyjno - poznawczej odbytej w dniu 4 października 2015 r. do Biecza pod hasłem GEODEZYJNE PO

Sprawozdanie z wycieczki integracyjno - poznawczej odbytej w dniu 4 października 2015 r. do Biecza pod hasłem GEODEZYJNE PO Sprawozdanie z wycieczki integracyjno - poznawczej odbytej w dniu 4 października 2015 r. do Biecza pod hasłem GEODEZYJNE POŻEGNANIE LATA zorganizowanej przez Tarnowskie Koło Stowarzyszenia Geodetów Polskich

Bardziej szczegółowo

Maciej Tokarz, kl. VIa Zabytkowy kościół p.w. św. Mikołaja w Tabaszowej

Maciej Tokarz, kl. VIa Zabytkowy kościół p.w. św. Mikołaja w Tabaszowej Maciej Tokarz, kl. VIa Zabytkowy kościół p.w. św. Mikołaja w Tabaszowej Piękno rzeczy śmiertelnych mija, lecz nie piękno sztuki. Leonardo da Vinci 1 Tabaszowa - miejscowość w powiecie nowosądeckim (województwo

Bardziej szczegółowo

Sprawiła to średniowieczna architektura Mdiny: wewnątrz jej murów zachowały się piękne kościoły, pałace i domy maltańskiej arystokracji.

Sprawiła to średniowieczna architektura Mdiny: wewnątrz jej murów zachowały się piękne kościoły, pałace i domy maltańskiej arystokracji. Środa, 08 lipca 2015 r. Nasza grupa pomału oswajała się z Maltą. Ten na pozór typowy śródziemnomorski kraj każdego dnia fascynował nas coraz bardziej, odkrywając przed nami swoje tajemnice. Po wczorajszej

Bardziej szczegółowo

ZAŁOGA Nr. MUZEUM POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH w LUSOWIE

ZAŁOGA Nr. MUZEUM POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH w LUSOWIE Zestaw pytań nr 1 ZAŁOGA Nr MUZEUM POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH w LUSOWIE 1. Jaki napis znajduje się na rzeźbie przy wejściu do Muzeum? (10 pkt)...... 2. W zbiorach Muzeum mamy wiele cennych pamiątek, w tym

Bardziej szczegółowo

Produkty Lokalne na Szlaku Piastowskim

Produkty Lokalne na Szlaku Piastowskim na Szlaku Piastowskim Bartosz Styszyński 21.10.2014 Turyści Indywidualni: Adresaci. - Rodziny z dziećmi - Wielbiciele militariów - Turyści zainteresowani historią i archeologią - Pielgrzymi Grupy Zorganizowane:

Bardziej szczegółowo

GALERIA >>> 026 / 2011 / Turystyczne wojaże

GALERIA >>> 026 / 2011 / Turystyczne wojaże Sponsor głównej nagrody dla Moto-Turysty Roku w postaci bonu na zakupy towarów z oferty Sw-Motech o wartości 300 zł. Tomek (MT 154) AUTOR 23.06.2011 * DATA WYPRAWY * Data nadesłania relacji: 15.07.2011

Bardziej szczegółowo

Etap szkolny POWODZENIA!

Etap szkolny POWODZENIA! ...SP...w... Krakowska Matematyka 2011/2012 Nie od razu Kraków zbudowano Etap szkolny POWODZENIA! Wzgórze Wawelskie Katedra Wawelska Na Wzgórzu Wawelskim znajdują się dwa zabytkowe zespoły budowlane: Zamek

Bardziej szczegółowo

Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd

Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd Strona 1 / 5 Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd Opis autor: Admin Pierwszym ważniejszym obiektem na śląskim odcinku rowerowego szlaku Szlaku Orlich Gniazd jest miejscowość Smoleń,

Bardziej szczegółowo

Zestaw pytań o Janie Pawle II

Zestaw pytań o Janie Pawle II Zestaw pytań o Janie Pawle II 1. Jakie wydarzenie miało miejsce 18.02.1941r? 2. Dokąd Karol Wojtyła przeprowadził się wraz z ojcem w sierpniu 1938 r? 3. Jak miała na imię matka Ojca Św.? 4. Kiedy został

Bardziej szczegółowo

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie?

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie? Pytania konkursowe 1. Podaj imię i nazwisko Jana Pawła II. 2. Podaj imię brata Karola Wojtyły. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo

Bardziej szczegółowo

Toskania. Słońce i włoska kuchnia

Toskania. Słońce i włoska kuchnia Toskania Słońce i włoska kuchnia Plan wyjazdu Miejsce: Włochy Region: Toskania Dzień 1: Polska Wiedeń okolice Bolonii Dzień 2: Bolonia Siena San Gimignano Montecatini Dzień 3: Montecatini Piza Chianti

Bardziej szczegółowo

Materiały z zajęć artystycznych dla klas II Klasowy quiz wiedzy o sztuce etap I test wyboru

Materiały z zajęć artystycznych dla klas II Klasowy quiz wiedzy o sztuce etap I test wyboru Materiały z zajęć artystycznych dla klas II Klasowy quiz wiedzy o sztuce etap I test wyboru 1.Jakiego koloru szatę miał na sobie Stefan Batory w obrazie Marcina Kobera pt.,,portret Stefana Batorego? a)

Bardziej szczegółowo

To wieczne miasto. Powstało około 800-750 przed naszą erą. Mimo iż zmieniali się władcy, ustroje i granice, miasto przetrwało.

To wieczne miasto. Powstało około 800-750 przed naszą erą. Mimo iż zmieniali się władcy, ustroje i granice, miasto przetrwało. To wieczne miasto. Powstało około 800-750 przed naszą erą. Mimo iż zmieniali się władcy, ustroje i granice, miasto przetrwało. Pozostało znakiem czasu. Panteon w Rzymie to budowla poświęcona wszystkim

Bardziej szczegółowo

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne historie. Tą osobą jest Maryja, mama Pana Jezusa. Maryja opowiada

Bardziej szczegółowo

STUDIUM WYKONALNOŚCI. Trasy Rowerowe w Polsce Wschodniej

STUDIUM WYKONALNOŚCI. Trasy Rowerowe w Polsce Wschodniej STUDIUM STUDIUM WYKONALNOŚCI Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej 2007-2013 Załącznik 9: Atrakcje turystyczne województwa świętokrzyskiego w bezpośrednim otoczeniu rowerowej Rowerowe w Polsce Wschodniej

Bardziej szczegółowo

Transylwania - Śladami Vlada Drakuli

Transylwania - Śladami Vlada Drakuli Transylwania - Śladami Vlada Drakuli Na wyprawę do Rumunii wystarczy nam tylko dowód osobisty Nie trzeba chyba nikogo zapewniać o atrakcyjności i wyjątkowości tego kraju. Rumunię wybierają osoby, które

Bardziej szczegółowo

JARMARKI ŚWIĄTECZNE W BERLINIE 2015

JARMARKI ŚWIĄTECZNE W BERLINIE 2015 Przeżyjcie niezapomnianą przygodę w blasku bożonarodzeniowych świateł odwiedźcie Berlińskie Jarmarki. JARMARKI ŚWIĄTECZNE W BERLINIE 2015 Rozkoszujcie się zimową magią Berlina i dajcie się zaczarować nostalgicznym

Bardziej szczegółowo

W szlaku handlowym Via Regia. Konrad Fiebrich Daniel Litwin

W szlaku handlowym Via Regia. Konrad Fiebrich Daniel Litwin Nysa W szlaku handlowym Via Regia Konrad Fiebrich Daniel Litwin NYSA Nysa - miasto w woj. opolskim, w powiecie nyskim, siedziba gminy miejskowiejskiej Nysa. Historycznie leży na Śląsku. Od 1950 miasto

Bardziej szczegółowo

2. Wykonanie zarządzenia powierza się Sekretarzowi Miasta. 3. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podpisania.

2. Wykonanie zarządzenia powierza się Sekretarzowi Miasta. 3. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podpisania. ZARZĄDZENIE Nr 328/2016 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA z dnia 11.02.2016 r. w sprawie przyjęcia i przekazania pod obrady Rady Miasta Krakowa projektu uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie udzielenia dotacji

Bardziej szczegółowo

Antoni Jackowski Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ. Turystyka pielgrzymkowa w Małopolsce - stan obecny i szanse rozwoju.

Antoni Jackowski Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ. Turystyka pielgrzymkowa w Małopolsce - stan obecny i szanse rozwoju. Antoni Jackowski Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ Turystyka pielgrzymkowa w Małopolsce - stan obecny i szanse rozwoju. Ruch pielgrzymkowy w ważniejszych ośrodkach kultu religijnego na świecie

Bardziej szczegółowo

PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH

PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH PARAFIA DZIEŃ I GODZINA DYŻYRU ŚRÓDMIEŚCIE TELEFON, E-MAIL Archikatedra św. Jana Chrzciciela, ul. Świętojańska 8 poniedziałek, 18-21 22/831 02 89, (pon.-pt. 10-12,

Bardziej szczegółowo

Trasa pałacowa 39,1 km 0,0 km Boguszyce 1,1 km 2,9 km Miodary. 3,3 km - 4,5 km 5,3 km 5,7 km

Trasa pałacowa 39,1 km 0,0 km Boguszyce 1,1 km 2,9 km Miodary. 3,3 km - 4,5 km 5,3 km 5,7 km Trasa pałacowa Oleśnica Spalice Boguszyce Rzędów Miodary Brzezinka Małe Brzezie Sokołowice Cieśle Wyszogród Nowoszyce Świerzna Oleśnica. Długość trasy - 39,1 km. *Trasa wskazana dla rowerów trekingowych

Bardziej szczegółowo

Pielgrzymka maturzystów

Pielgrzymka maturzystów Pielgrzymka maturzystów Pielgrzymka maturzystów na stałe wpisała się w kalendarz imprez szkolnych. W tym roku uczniowie klas trzecich połączyli ją z wycieczką do Krakowa i Oświęcimia. By mieć więcej czasu

Bardziej szczegółowo

JARMARKI ŚWIĄTECZNE W BERLINIE 2015

JARMARKI ŚWIĄTECZNE W BERLINIE 2015 Przeżyjcie niezapomnianą przygodę w blasku bożonarodzeniowych świateł odwiedźcie Berlińskie Jarmarki. JARMARKI ŚWIĄTECZNE W BERLINIE 2015 Rozkoszujcie się zimową magią Berlina i dajcie się zaczarować nostalgicznym

Bardziej szczegółowo

25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek

25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek 25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek Bazylika Najświętszego Serca Jezusowego w Warszawie kościół parafialny na Pradze

Bardziej szczegółowo

Autor: Konrad Czarny. Nazwa szkoły: Zespół Szkól nr. 3 w Kwaczale

Autor: Konrad Czarny. Nazwa szkoły: Zespół Szkól nr. 3 w Kwaczale Autor: Konrad Czarny Nazwa szkoły: Zespół Szkól nr. 3 w Kwaczale Małopolskie Muzeum Pożarnictwa Położenie Opis Historia powstania muzeum Krótka biografia założyciela Zbiory muzealne Promocja muzeum Małopolskie

Bardziej szczegółowo

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY.

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. CZĘŚĆ I b OPRACOWAŁ I WYKONAŁ LECH PROKOP, UL. ZAMKOWA 2/1,

Bardziej szczegółowo

11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego

11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego 11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego MARIA REGINA POLONIAE NR 6 / 18 / 2015 Na naszą modlitwę w Bazylice górnej musieliśmy poczekać z powodu koncertu,

Bardziej szczegółowo

10.00 Szopka krakowska. Warsztaty plastyczne dla dzieci w wieku 5 9 lat Pałac Krzysztofory

10.00 Szopka krakowska. Warsztaty plastyczne dla dzieci w wieku 5 9 lat Pałac Krzysztofory 16 lutego (poniedziałek) 10.00 Szopka krakowska. Warsztaty plastyczne dla dzieci w wieku 5 9 lat 10.30 i 12.30 Pogromcy legend, czyli między wymysłem a prawdą. Weryfikacja elementów historycznych w krakowskich

Bardziej szczegółowo

Ochrona zabytków 2007 2014

Ochrona zabytków 2007 2014 Ochrona zabytków 2007 2014 Prace ratownicze zabytkowego zespołu poklasztornego Opactwa cystersów w Lubiążu Koszt prac w latach 2007-2013: 3 016 424,53 zł Dofinansowanie MKiDN: 2 699 453,89 zł Kompleksowa

Bardziej szczegółowo

Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gm. Głubczyce. Lp. Miejscowość Obiekt Adres Uwagi

Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gm. Głubczyce. Lp. Miejscowość Obiekt Adres Uwagi Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gm. Głubczyce. Lp. Miejscowość Obiekt Adres Uwagi 1. Bernacice kościół filialny pw. św. Trójcy 2. Bernacice

Bardziej szczegółowo

Wyjątkowość krakowskich zabytków scenariusz lekcji

Wyjątkowość krakowskich zabytków scenariusz lekcji Wyjątkowość krakowskich zabytków scenariusz lekcji GRUPA DOCELOWA: uczniowie szkół ponadpodstawowych METODA: a) mini-wykład połączony z prezentacją multimedialną Wyjątkowość krakowskich zabytków ; b) rozmowa

Bardziej szczegółowo

Szlakiem architektury zabytkowej

Szlakiem architektury zabytkowej Wienerberger Ceramika Budowlana Sp. z o.o. ul. Ostrobramska 79 04-175 Warszawa tel.: (22) 514 20 20 www.wienerberger.pl Szlakiem architektury zabytkowej Renowacja zabytków architektury to dziedzina wymagająca

Bardziej szczegółowo

PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA

PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA Papież Franciszek wydał rozporządzenia dotyczące odpustów i sakramentu spowiedzi w Roku Miłosierdzia. Uczynił to w liście do przewodniczącego Papieskiej

Bardziej szczegółowo

Amsterdam - Wenecja Północy

Amsterdam - Wenecja Północy Amsterdam - Wenecja Północy Opis Cena od: 2000 PLN Liczba dni: 4 dni Kraj: Holandia Tulipany, chodaki, wiatraki i ser to najczęściej podawane symbole Holandii. Holandia mimo, że to niewielki kraj, wciśnięty

Bardziej szczegółowo