Historia miasta Rzymu w średniowieczu. Część I

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Historia miasta Rzymu w średniowieczu. Część I"

Transkrypt

1 ś

2 Historia miasta Rzymu w średniowieczu Część I 2

3 Ferdynand Adolf Gregorovius Historia miasta Rzymu w średniowieczu Część I 3

4 Tłumaczenie, komentarz i redakcja Henryk Pietruszczak Wydawca Henryk Pietruszczak Zgorzelec,

5 Tytuł oryginału niemieckiego Geschichte der Stadt Rom in Mittelalter Tłumaczenie, komentarz i redakcja Henryk Pietruszczak Korekta Lucyna Lasek Redakcja techniczna Agnieszka Dudzińska Sylwia Synowiec Laura Synowiec Skład komputerowy Agnieszka Dudzińska Na okładce Copyright by Henryk Pietruszczak 2009 Druk Drukarnia w Warszawie ISBN:

6 Spis treści: KSIĘGA PIERWSZA 47 Od początku V wieku do upadku Cesarstwa Zachodniego (476 n.e.). Rozdział pierwszy Zarys dzieła. - Rzym w starożytności i w średniowieczu Ogólne spojrzenie na miasto Rzym u schyłku epoki cesarskiej Czternaście rejonów miasta. Rozdział drugi Stan pomników w V wieku. - Przesada ojców Kościoła dotycząca ruiny pomników. - Klaudiana opis Rzymu. - Edykty cesarskie dotyczące opieki. - Próby Juliana reaktywowania starych kultów i tego konsekwencje Postawa cesarza Gracjana wobec pogaństwa. - Spór wokół Ołtarza Zwycięstwa. - Gorliwość cesarza Teodozjusza w prześladowaniu kultów pogańskich. - O pogańskim charakterze miasta. - Upadek starożytnej religii za czasów Honoriusza. - Świątynie i posągi. - Dane dotyczące ich liczby Rzym przekształcony przez chrześcijaństwo. - Siedem rejonów kościelnych. - Kościoły zbudowane przed Konstantynem. - Architektura religijna Kościoły epoki Konstantyna. - Bazylika Laterańska. - Najstarszy budynek Bazyliki Świętego Piotra Starożytna Bazylika Świętego Pawła. - Kult świętych. - Bazylika Świętego Wawrzyńca za Murami i Świętego Wawrzyńca w Lucina. - Kościół Świętej Agnieszki. - Bazylika Świętego Krzyża w Jerozolimie. - Kościół Świętego Piotra i Marcellina. - Kościół Świętego Marka. - Bazylika Santa Maria Maggiore. - Kościół Santa Maria na Zatybrzu. - Bazylika Świętego Klemensa. - Wygląd i kontrasty miejskie w V wieku. 6

7 Rozdział trzeci Wkroczenie do Rzymu cesarza Honoriusza pod koniec roku Jego rezydencja na Palatynie. - Ostatnie walki gladiatorów w amfiteatrze. - Wyjazdy Honoriusza do Rawenny. - Najazd i zagłada barbarzyńców Radagaisa. - Upadek Stylichona Alaryk wyrusza na Rzym w 408 roku. - Jego zły duch. - Przeczucie upadku Rzymu. - Pierwsze oblężenie. - Rzymscy wysłannicy. - Pogaństwo w Rzymie. - Wykup od oblężenia. - Honoriusz odrzuca pokój. - Alaryk po raz drugi na przedpolach Rzymu w 409 roku. - Antycesarz Attalus. - Alaryk wyrusza do Rawenny. - Alaryk rozbija po raz trzeci obóz niedaleko Rzymu Szlachta i lud rzymski w tej epoce według Ammiana Marcellina i Hieronima. - Społeczność pogańska i chrześcijańska. - Liczba mieszkańców. Rozdział czwarty Alaryk wkracza do Rzymu 24 sierpnia 410 roku. - Miasto wydane na łup. - Tryumf chrześcijaństwa. - Umiarkowanie i łaskawość Gotów. - Wymarsz Alaryka po trzech dniach Goci nie zburzyli miejskich pomników. - Opinie historyków o tym wydarzeniu Rozpacz po upadku Rzymu. - Hieronim. - Augustyn. - Skutki zdobycia Miasta. Rozdział piąty Śmierć Alaryka w 410 roku. - Ataulf królem Wizygotów. - Wymarsz z Italii. - Książę Heraklian wyrusza na Rzym.- Honoriusz udaje się do Rzymu w 417 roku. - Odbudowa miasta. - Pożegnanie Rutiliusza z Rzymem Wzrost Kościoła rzymskiego. - Spory dotyczące wyboru biskupa. - Papież Bonifacy. - Śmierć Honoriusza w 423 roku. - Walentynian III cesarzem pod kuratelą Placydii. - Wandalowie zdobywają Afrykę. - Sykstus III wybrany 7

8 papieżem w 432 roku. - Odnowienie Bazyliki Santa Maria Maggiore. - Jej mozaiki. - Ofiary wotywne. - Luksus kościelnych sprzętów Leon I papieżem od 440 roku. - Afrykańscy uchodźcy w Rzymie. Herezje. - Śmierć Placydii w 450 roku. - Koleje jej życia. - Jej córka Honoria wzywa Attylę. - Bitwa na polach katalaunijskich. - Attyla wkracza do północnej Italii. - Walentynian w Rzymie. - Posłowie rzymscy u króla Hunów. - Biskup Leon przed Attylą. - Słynna Legenda. - Wycofanie się i śmierć Attyli. - Posąg Jowisza na Kapitolu i posąg świętego Piotra w Watykanie. 8 Rozdział szósty Upadek Decjusza. - Historia kobiet. - Zabójstwo Walentyniana III w 455 roku. - Maksymus cesarzem. - Eudoksja wzywa Genseryka, króla Wandalów Lądowanie Wandalów. - Zabójstwo Maksimusa. - Leon przed Genzerykiem. - W czerwcu 455 roku Wandalowie wkraczają do Rzymu. - Dwa tygodnie pożogi. - Grabież Palatium i świątyni Jowisza. - Los starożytnych łupów ze Świątyni Jerozolimskiej. - Legendy średniowieczne o tych łupach Odjazd Wandalów. - Los cesarzowej Eudoksji i jej córek. - Bazylika Świętego Piotra w Kajdanach. - Legenda o Piotrowych Łańcuchach. - Nawet Wandalowie nie zburzyli miejskich pomników. - Skutki grabieży. Rozdział siódmy Awitus cesarzem w 455 roku. - Panegiryk Apollinarisa Sydoniusza i posąg na jego cześć. - Upadek Awitusa za sprawą Rycymera. - Majorian cesarzem w 457 roku. - Jego edykt dotyczący pomników. - Początkujący wandalizm Rzymian. - Upadek Majoriana w 461 roku Śmierć Leona I w 461 roku. - Święte budowle wzniesione przez niego. - Pierwszy klasztor Świętego Piotra. - Bazylika Świętego Szczepana przy via Latina, jej odnalezienie w 1857 roku. - Wybór papieża Hilarego i cesarza Sewera. - Antemiusz na tronie. - Jego wkroczenie do Rzymu. - Dary wotywne Hilarego Proces przeciwko Arwandowi. - Bezowocne wyprawy do Afryki. - Arogancja Rycymera i jego zerwanie z Artemiuszem. - Oblężenie Rzymu. - Trzecie zdobycie miasta w 472 roku. - Olibriusz cesarzem. - Śmierć Rycymera. - Jego pomnik w Rzymie. - Święta Agata w Suburra. -

9 Gliceriusz i Juliusz Nepos cesarzami. - Bunt najemników germańskich. - Orestes osadza na tronie syna Romulusa Augustulusa. - Odoaker władcą Italii w 476 roku. - Koniec Cesarstwa Zachodniego. KSIĘGA DRUGA 161 Od początku panowania Odoakera do powstania egzarchatu w Rawennie w 568 roku. Rozdział pierwszy Rządy Odoakera.- Pontyfikat Symplicjusza Powstanie nowych kościołów w Rzymie.- Santo Stefano Rotondo. - Santa Bibiana. Odoaker narzuca wybór Feliksa III. - Teodoryk wyrusza do Italii na czele Ostrogotów. - Upadek Odoakera. - Teodoryk królem Italii w 491 roku Konflikt w Rzymie wokół pogańskiego święta Luperkaliów. - Jego rozwój. - Rozłam spowodowany wyborem Symmacha czyli Laurencjusza. - Synod Symmacha w 499 roku Rzymskie Bazyliki tytularne w roku Lokalny charakter świętych rzymskich przypisanych kościołom tytularnym. - Zasięg terytorialny kościołów tytularnych. - Tytuły w czasach Grzegorza Wielkiego, około roku Koncepcja Kościoła tytularnego. - Kardynałowie. - Siedem Kościołów rzymskich. Rozdział drugi Zachowanie się Teodoryka wobec Rzymian. - Jego przybycie do Rzymu w roku 500. Przemówienie do zebranego ludu. - Opat Fulgencjusz. - Akcja przepisywania Kasjodora. - Stan zabytków. - Zarządzenia Teodoryka odnośnie konsekracji obiektów. - Kanalizacja. - Wodociągi. - Teatr Pompejusza. - Pałac Pincich. - Pałac Cezarów. - Forum Trajana. - Kapitol Amfiteatr Tytusa. - Igrzyska. - Jeszcze raz o manii igrzysk. -Walki dzikich zwierząt. - Cyrk: zabawa oraz różne stronnictwa Środki Teodoryka służące zaopatrzeniu. - Roma Felix. - Tolerancja w stosunku do katolików. - Żydzi w Rzymie. - Najstarsza synagoga. - Rozruchy ludu przeciwko Żydom Nowa schizma w Kościele. - Synodus Palmaris. - Walki stronnictw w Rzymie. - Symmach ozdabia Bazylikę Świętego Piotra. - Budowa Rotundy 9

10 Świętego Andrzeja, Bazyliki Świętego Marcina i kościoła Świętego Pankracego. - Hormizd wybrany papieżem w Pontyfikat Jana I. - Zerwanie Teodoryka z Kościołem Proces i wyrok na senatorów Boecjusza i Symmacha. - Papież Jan udaje się w poselstwie do Bizancjum. - Jego śmierć w Rawennie. - Teodoryk narzuca wybór Feliksa IV. - Śmierć króla w 526 roku. - Legendy z nim związane. Rozdział trzeci Panowanie Amalasunty. - Jej talent. - Faworyzowanie nauki i kultury w Rzymie. - Łagodność jej rządów. - Wzrastający autorytet biskupa Rzymu. - Feliks IV buduje kościół Świętych Kosmy i Damiana. - Mozaiki w tym kościele. - Powody kultu tych dwóch świętych Wybór Bonifacego II w 530 roku. - Rozłam pomiędzy Bonifacym a Dioskurem. - Jan II. - Konsylium Senatu przeciwko otrzymywaniu godności papieskiej poprzez symonię. - Wychowywanie Atalaryka i jego śmierć. - Teodat współregentem. - Smutny los królowej Amalasunty. - Zamiary i plany Justyniana. - Wymieranie urzędów konsularnych na Zachodzie (535) Rokowania Teodata z Bizancjum. - Listy Senatu do Justyniana - Rozruchy w Rzymie. - Rzymianie odmawiają przyjęcia wojsk gockich. - Papież Agapit udaje się do Bizancjum w charakterze ambasadora. - Jego śmierć. - Zerwanie rozmów pokojowych Przybycie Belizariusza do Italii. - Upadek Neapolu. - Goci wybierają Witigesa na swojego króla. - Koniec Teodata. - Wycofanie się Gotów do Rawenny. - 9 grudnia 536 roku: wkroczenie Belizariusza do Rzymu. Rozdział czwarty Belizariusz przygotowuje się do obrony Rzymu. - Witiges na czele wojsk gockich zmierza do Rzymu. - Pierwszy atak. - Przygotowania do oblężenia. - Gockie okopy. - Poczynania Belizariusza. - Witiges niszczy akwedukty. - Pływające młyny na Tybrze. - Rozpacz Rzymian. - Goci wzywają do poddania. - Przygotowania do ostatecznego oblężenia Główne uderzenie. - Atak na Porta Prenestina. - Murus Ruptus. - Zażarta walka przy Mauzoleum Hadriana. - Grecy niszczą posągi. - Całkowita klęska oblężenia. 10

11 Kontynuacja oblężenia. - Proroctwa dotyczące końca wojny. - Relacje pogańskie. - Świątynia Janusa. - Tria Fata. - Dwie łacińskie pieśni z tego okresu. - Sposoby obrony powzięte przez Belizariusza Wygnanie papieża Sylweriusza. - Niedostatek w Rzymie. - Humanizm Gotów. - Witiges zajmuje port. - Porto i Ostia. - Posiłki wkraczające do Rzymu. - Goci odpierają atak. - Rosnąca bieda w Rzymie. - Okopy Gotów i Hunów Goci w niebezpieczeństwie. - Ich wysłannicy u Belizariusza. - Rozmowy pokojowe. - Przybycie do Rzymu zaopatrzenia i wojska. - Zawieszenie broni i jego zerwanie. - Zniechęcenie Gotów. - Witiges odstępuje od Rzymu w marcu 538 roku. Rozdział piąty Belizariusz w Rawennie. - Jego przebiegłość wobec Gotów. - Totila zostaje królem w 541 roku. - Jego szybkie sukcesy. - Jego marsz na południe. - Zdobycie Neapolu. - Odezwa do Rzymian. - W drodze na Rzym. - Zdobycie Tivoli. - Drugie oblężenie Rzymu - lato 545 roku. - Powrót Belizariusza do Italii. - Porto. - Campo dei Goti Wezwanie papieża Wigiliusza do Bizancjum. - Goci zawładnęli flotą sycylijską pełną zboża. - Głód w Rzymie. - Diakon Pelagiusz idzie do Gotów w roli ambasadora. - Pełne rozpaczy apele rzymian do Bessy. - Przerażająca sytuacja w mieście. - Przybycie Belizariusza do Porto. - Nieudana próba przyjścia z pomocą Rzymowi grudnia 546 roku Totila wkracza do Rzymu. - Widok opuszczonego miasta. - Rusticiana. - Łagodność Totili Totila mówi do Gotów. - Zwołanie Senatu. - Groźby zburzenia Rzymu. - List Belizariusza. - Niedorzeczność twierdzenia o zamiarach zburzenia Rzymu przez Totilę. - Proroctwo świętego Benedykta. - Totila opuszcza miasto. - Spustoszenie Rzymu. Rozdział szósty Belizariusz powraca do Rzymu. - Odnowienie miejskich murów. - Druga obrona miasta w roku Totila wycofuje się do Tivoli. - Jan uwalnia uwięzionych w Capui senatorów rzymskich. - Gwałtowny marsz Totili na południe. - Jego pomniki w mieście Pielgrzymki Belizariusza po południowej Italii. - Powrót do Konstantynopola. - Totila rusza po raz trzeci na Rzym w 549 roku. - 11

12 Stan miasta. - Wkroczenie Gotów. - Grecy w mauzoleum Hadriana. - Rzym ponownie zaludniony. - Ostatnie igrzyska w cyrku. - Totila opuszcza miasto. - Goci na morzu. - Narses naczelnym wodzem. - Rzymska wróżba. - Uwagi współczesnych o stanie budowli. - Forum pacis. - Krowa Mirona. - Posąg Domicjana. - Okręt Eneasza. - Narses wyrusza do stóp Apeninów. - Upadek Totili pod Taginą w 552 roku Teja, ostatni król Gotów. - Narses zdobywa Rzym za pierwszym natarciem. - Kapitulacja mauzoleum Hadriana.- Rozkład Senatu. - Twierdze Gotów w okolicy pozbawione załogi.- Marsz Narsesa do Kampanii. - Teja umiera jak bohater wiosną 553 roku. - Klęska Gotów na polach bitwy w okolicy Wezuwiusza. - Wyjście tysiąca Gotów na rozkaz Hindolfa. - Ogólne sądy o panowaniu Gotów w Italii. - Niewiedza Rzymian na temat historii Gotów oraz ruiny ich miasta. Rozdział siódmy Wtargnięcie do Italii hord Bucelina i Leutariego. - Ich unicestwienie. - Tryumf Narsesa w Rzymie. - Poddanie się Gotów w Compsa. - Kondycja Rzymu i Italii pod koniec wojny. - Sankcja pragmatyczna Justyniana. - Wzrost znaczenia biskupa Rzymu. - Senat. - Instytucje publiczne. - Śmierć Wigiliusza. - Wybór Pelagiusza w 555 roku. - Przysięga pokuty nowego papieża Pelagiusz i Jan III budują kościół pod wezwaniem Świętych apostołów w rejonie via Lata. - Upadek miasta. - Dwie inskrypcje na cześć Narsesa Narses popada w niełaskę. - Ucieka do Neapolu, ale papież Jan przyprowadza go do Rzymu. - Śmierć Narsesa (567). - Różne opinie o najeździe Longobardów w 568 roku. - Greckie prowincje w Italii. - Administracja Rzymu. KSIĘGA TRZECIA 279 Od początków egzarchatu do początków VIII wieku. Rozdział pierwszy Upadek Rzymu. - Kościół wyrasta na ruinach imperium. - Święty Benedykt. - Subiaco i Monte Cassino. - Kasjodor zamyka się w klasztorze. - Początki i rozwój zakonów w Rzymie. 12

13 Longobardowie posuwają się w głąb Italii. - Dochodzą do Rzymu. - Benedykt zostaje papieżem w 574 roku. - Wybór Pelagiusza II w 578 roku. - Longobardowie oblegają Rzym. - Zburzenie Monte Cassino w 580 roku. - Założenie pierwszego zakonu benedyktyńskiego w Rzymie. - Pelagiusz II wzywa na pomoc Bizancjum. - Grzegorz zostaje nuncjuszem na dworze cesarza. - Potop i zaraza 590 roku. - Śmierć Pelagiusza II. - Budowa Bazyliki San Lorenzo Wybór Grzegorza I. - Jego życie przed wyborem. - Procesja przeciwko dżumie. - Legenda o ukazaniu się archanioła Michała na szczycie mauzoleum Hadriana. Rozdział drugi Wyświęcenie Grzegorza. - Pierwsze kazanie. - Rzym w kleszczach Longobardów. - Grzegorz wygłasza mowę pogrzebową Rzymu. - Papież przekonuje Longobardów do wycofania się w zamian za okup Cywilne rządy w Rzymie. - Cesarscy urzędnicy. - Brak wzmianek o Senacie Grzegorz i miasto Rzym. - Zarządzenia na korzyść ludu. - Administracja dobrami Kościoła Pokój zawarty z Agilulfem. - Fokas na tronie Bizancjum. - Głos Grzegorza za nowym cesarzem. - Kolumna Fokasa na Forum Romanum. Rozdział trzeci Charakterystyka VI wieku. - Mahomet i Grzegorz. - Kult relikwii. - Wiara w cuda. - Grzegorz konsekruje kościół Świętej Agaty Gockiej na Przedmieściu Dialogi Grzegorza. - Legenda Trajana. - Forum Trajana. - Stan kultury. - Oskarżenia Grzegorza. - Coraz niższy upadek Miasta. - Grzegorz próbuje uchronić akwedukty Dzieło Grzegorza dla kościoła. - Próby zjednoczenia z Rzymem germańskiego Zachodu. - Nawrócenie Brytanii. - Śmierć Grzegorza (604). - Jego pomnik w Rzymie. Rozdział czwarty 13

14 Pontyfikat i śmierć Sabiniana i Bonifacego III. - Bonifacy IV. - Pantenon poświęcony dziewicy Maryi Adeodat papieżem w 615 roku. - Rozruchy w Rawennie i Neapolu. - Trzęsienie ziemi i trąd w Rzymie. - Bunt egzarchy Eleuteriusza w Rawennie. - Bonifacy V papieżem. - Honoriusz I (625). - Prawo egzarchy do zatwierdzenia wyboru papieża. - Budowle Honoriusza. - Bazylika Świętego Piotra. - Grabież dachu ze świątyni Wenus i Romy. - Kaplica Świętego Apolinarego. - Kościół Świętego Hadriana na Forum San Teodoro na Palatynie. - Starożytne echa. - Święci czterej uwieńczeni na górze Celius. - Święta Łucja w Selce. - Święta Agnieszka za bramą Nomentana. - Święty Wincenty i Anastazy Ad aquas Salvias. - Święty Pankracy. 14 Rozdział piąty Śmierć Honoriusza w 638 roku. - Kartulariusz Maurycy i egzarcha Isachos plądrują kościelny skarbiec. - Seweryn papieżem. - Wybór Jana IV. - Chrzcielnica laterańska. - Teodor zostaje papieżem w 642 roku. - Bunt Maurycego w Rzymie. - Śmierć egzarchy Isachosa. - Bunt pałacowy w Bizancjum. - Konstans II cesarzem. - Patriarcha Pyrros w Rzymie. - Kościoły Świętego Walentyna i Świętego Euplusa Marcin papieżem (649). - Synody rzymskie przeciwko monotelitom. - Zamach egzarchy Olimpiosa na życie Marcina. - Teodor Calliopa usunął przemocą papieża w 653 roku. - Śmierć Marcina na wygnaniu. - Papież Eugeniusz (654) Papież Witalian (657). - Konstans II w Italii - Jego wejście do Rzymu i pobyt (663). - Lament nad Rzymem. - Miasto i jego pomniki. - Koloseum. - Konstans plądruje Rzym. - Śmierć cesarza w Syrakuzach. Rozdział szósty Adeodat papieżem (672). - Odnowienie klasztoru Świętego Erazma. - Donus papieżem (678). - Arcybiskup Rawenny uznaje prymat Rzymu. - Szósty sobór ekumeniczny. - Dżuma roku Święty Sebastian. - Święty Jerzy. - Bazylika in velo Aureo Leon II papieżem (682). - Benedykt II. - Elekcja papieża. - Jan V. - Elekcja schizmatyczna przy jego śmierci. - Konon. - Kler, wojsko, lud. - Sergiusz I. - Egzarcha Platina w Rzymie w 687 roku.

15 Sergiusz potępia artykuły Synodu Trullańskiego. - Spatariusz Zachariasz w Rzymie na pogrzebie papieża. - Wkroczenie Raweńczyków do Rzymu. - Stosunki Rawenny z Rzymem i Bizancjum. - Jowannicjusz z Rawenny. Rozdział siódmy Bazylika Świętego Piotra. - Pielgrzymki do Rzymu. - Chrzest króla Kadualli. - Król Konrad i król Offa w klasztorze. - Dary wotywne Sergiusza dla kościołów. - Pogrzeb Leona I w Bazylice Świętego Piotra Jan VI papieżem (701). - Egzarcha Teofilaktos zwraca się do Rzymu. - Milicje Italii bronią miasta. - Odnowienie opactwa w Farfa. - Gisulf II z Benewentu wdziera się do Kampanii. - Jan VII papieżem (705). - Justynian II powraca na tron Bizancjum. - Oratorium Jana VII w Bazylice Świętego Piotra. - Całun Weroniki. - Odnowienie Subiaco Syzyniusz papieżem (707). - Konstantyn I papieżem (708). - Ukaranie Rawenny. - Podróż papieża na Wschód. - Kara śmierci w Rzymie. - Powstanie w Rawennie pod przywództwem Jerzego. - Pierwsza konfederacja miast Italii. - Filippikos Baroanis na tronie Bizancjum (711). - Rzymianie nie uznają jego władzy. - Dux i ducatus romanus. - Wojna domowa w Rzymie. - Pałac palatyński. - Anastazy II cesarzem (713). - Śmierć Konstantyna. KSIĘGA CZWARTA 373 Od pontyfikatu Grzegorza II (715) do koronacji Karola Wielkiego (800). Rozdział pierwszy Pontyfikat Grzegorza II (715). - Jego dokonania. - Bonifacy nawraca Germanię. - Leon Izauryjczyk. - Kult świętych obrazów. - Brązowy posąg Świętego Piotra w Watykanie Edykt Leona przeciwko kultowi obrazów. - Opór Rzymu i Italii. - Rzymianie i Longobardowie chwytają za broń. - Powstanie przeciw Bizancjum. - Listy Grzegorza do cesarza Postępowanie Liutpranda. - Zdobycie Rawenny. - Oddanie Sutri papieżowi. - Koalicja papieża, Wenecji i Greków przeciwko Liutprandowi. - Król maszeruje na Rzym, potem wycofuje się. - Uzurpator w Toskanii. - Śmierć Grzegorza II (731). - Grzegorz III papieżem (731). - Synod rzymski 15

16 przeciwko ikonoklastom. - Sztuka na Zachodzie. - Budowle Grzegorza III. - Odnowienie miejskich murów Leon Izauryjczyk wysyła flotę do Italii i przywłaszcza dobra kościelne. - Papież uzyskuje zamek Gallese, zawiera przymierze za Spoleto i z Benewentem. - Liutprand napada na księstwo. - Grzegorz III prosi o pomoc Karola Wielkiego. - Śmierć Grzegorza III, Karola Młota i Leona Izauryjczyka w roku 741. Rozdział drugi Zachariasz papieżem (741). - Rozmowy z Liutprandem. - Podróż papieża na dwór królewski. - Nowe darowizny Longobardów dla kościoła. - Druga podróż papieża do Liutpranda. - Śmierć króla. - Rządy Rachisa Formalne uznanie cesarza. - Przyjazne stosunki z Bizancjum. - Karlomann idzie do klasztoru. - Rachis podąża jego śladem. - Aistulf na tronie Longobardów (749). - Papież uznaje uzurpatora Pepina. - Śmierć Zachariasza (752). - Jego budowle na Lateranie. - Domus cultae Stefan II. - Aistulf zdobywa Rawennę (751). - Stefan wzywa na pomoc cesarza, a potem Pepina. - Podróż do Francji. - Pepin i jego synowie otrzymują namaszczenie na króla (754). - Przymierze obronne z Pepinem zawarte w Quiercy. - Pepin zostaje patrycjuszem Rzymian Bezowocne rozmowy z Aistulfem. - Powrót Stefana. - Pepin wkracza do Italii. - Aistulf przyjmuje warunki pokoju. - Pierwsza darowizna Pepina (754). - Król Longobardów napada na księstwo. - Oblężenie Rzymu (756). - Zniszczenie okolic Rzymu. - Plądrowanie katakumb. - Stefan pisze do Franków. - Apostoł Piotr przemawia do Franków Pepin w Italii. - Aistulf przegrywa oblężenie. - Przybycie legatów bizantyjskich i ich rozczarowanie. - Uległość Aistulfa. - Darowizna Pepina. - Założenie Państwa Kościelnego. - Śmierć Aistulfa (756). - Dezyderiusz królem Longobardów. - Śmierć Stefana (757). Rozdział trzeci Paweł I papieżem. - Orędzie Rzymian do Pepina. - Przyjazne stosunki papieża z królem Franków. - Dezyderiusz karze zbuntowanych książąt Spoleto i Benewentu. - Jego podróż do Rzymu. - Polityka Pawła I. - Stosunki Rzymu i papieża z Bizancjum. - Pokój z Dezyderiuszem Budowle Stefana II i Pawła I. - Watykan i Bazylika Świętego Piotra. - Pierwsza rzymska dzwonnica. - Kaplica Świętej Petronilli. - Przeniesienie 16

17 świętych z katakumb do miasta. - Założenie klasztoru Świętego Sylwestra in capite Śmierć Pawła I. - Uzurpacja księcia Toto. - Antypapież Konstantyn. - Kontrrewolucja w Rzymie. - Krzysztof i Sergiusz z pomocą Longobardów zaskakują Rzym. - Stefan III papieżem. - Okrucieństwa. - Ukaranie uzurpatorów. - Śmierć Pepina (768). - Sobór laterański (769). Rozdział czwarty Znaczenie Krzysztofa i Sergiusza w Rzymie. - Stefan II sprzymierza się z Dezyderiuszem. - Król Longobardów maszeruje na miasto. - Upadek Krzysztofa i Sergiusza. - Wina papieża i ich tragiczny koniec. - Projekt podwójnego małżeństwa wśród dynastii Pawii i Francji. - Papieskie intrygi przeciwko jego wykonaniu. - Opór Rawenny wobec Rzymu. - Zwrot na korzyść papieża w polityce dworu francuskiego. - Śmierć Stefana III (772) Hadrian I papieżem. - Upadek stronnictwa longobardzkiego w Rzymie. - Dezyderiusz staje się groźny. - Niełaska Pawła Afiarty. - Praefectus urbis. - Dezyderiusz pustoszy księstwo rzymskie. - Hadrian przygotowuje się do obrony. - Wycofanie się Longobardów Wkroczenie króla do Italii. - Oblężenie Pawii. - Karol obchodzi Wielkanoc w Rzymie. - Potwierdzenie darowizny Pepina. - Upadek Pawii i królestwa longobardzkiego Darowizna Konstantyna. - Granice darowizny Karolingów. - Spoleto. - Toskania. - Sabina. - Rawenna. - Karol rości sobie prawo do zatwierdzania wyboru biskupów Rawenny. - Patrycjat Świętego Piotra. - Papież posłuszny rozkazom Karola. - Handel niewolnikami przez Greków i Wenecjan Benewent. - Arichis ogłasza niepodległość. - Papież wypowiada wojnę o Terracinę. - Drugi pobyt Karola w Rzymie. - Karol po raz trzeci w Rzymie. - Wyprawa przeciwko Benewentowi. - Zawarcie pokoju. - Nowe darowizny Karola. - Rozmowy Arichisa z Bizancjum. - Sytuacja w tym mieście. - Układ w sprawie sporu obrazoburców. - Grimoald księciem Benewentu. Rozdział piąty Kondycja Rzymu. - Potop roku Hadrian odbudowuje mury, Aqua Claudia, Aqua Triana, Jobia, AquaVirgo. - Troska o zaludnienie rzymskich areałów. - Warunki kolonistów. - Domus cultae Hadriana. - Capracorum. 17

18 Kościoły Hadriana. - Watykański portyk. - Bazylika Świętego Piotra. - Lateran. - Bazylika Świętego Pawła. - Działalność artystów w Rzymie. - Bazylika Świętego Jana ante Portam Latinam. - Santa Maria in Cosmedin. - Schola Graeca. - Monte Testaccio Kultura w czasach Hadriana. - Ignorancja rzymian. - Kultura Longobardów. - Adalberga. - Paweł Diakon. - Szkoły rzymskie. - Muzyka religijna. - Zanik poezji. - Epigramy. - Upadek języka łacińskiego. - Początek języka neołacińskiego. Rozdział szósty Rzym i rzymianie. - Trzy klasy ludności. - Organizacja milicji. - Exercitus romanus. - Powszechność systemu korporacyjnego. - Schole cudzoziemców: Żydów, Greków, Sasów, Franków, Longobardów, Fryzów Administracja cywilna miasta Rzymu. - Brak Senatu. - Konsulowie. - Miejscy urzędnicy. - Szlachta. - Administracja sądownicza. - Praefectus urbis. - Dwór papieski. - Siedmiu ministrów pałacu. - Inni urzędnicy palatyńscy Kondycja innych miast. - Duces, tribuni, comites. - Granice ducatus romanus. - Rzymska Tuscja. - Kampania. - Sabina. - Umbria. Rozdział siódmy Śmierć Hadriana (795). - Leon papieżem. - Delegacja u Karola i pakt Karola z Kościołem. - Najwyższa władza sądownicza Karola w Rzymie, oparta na patrycjacie. - Harmonia pomiędzy władzą świecką a duchowną. - Mozaiki w Bazylice Świętej Zuzanny. - Mozaika w jadalni Leona III Spisek krewnych papieża Hadriana i innych arystokratów przeciwko Leonowi III. - Zamach na jego życie. - Ucieczka do Spoleto. - Podróż do Niemiec i spotkanie z Karolem. - Rzym w rękach arystokracji. - Rada Alkuina dana Karolowi w sprawie postępowania w Rzymie. - Powrót Leona do Rzymu (799). - Karol, reprezentowany przez pełnomocników, sądzi oskarżonych Karol Wielki udaję się do Rzymu. - Parlament w Bazylice Świętego Piotra. - Sąd Karola nad papieżem i rzymianami. - Przysięga oczyszczająca Leona. - Rzymianie wybrali Karola cesarzem. - Restauracja Cesarstwa Zachodniego. - W roku 800 papież koronuje Karola Wielkiego na cesarza. - Opinie na temat podstaw prawnych i idealnej koncepcji odnowionego Cesarstwa. 18

19 KSIĘGA PIĄTA 491 Miasto Rzym w epoce Karolingów aż do roku 900. Rozdział pierwszy Nowa pozycja Rzymu na świecie, stosunek cesarza i papieża do Rzymu. - Leon ponownie zwraca się do Karola. - Ardolf z Northhumberland w Rzymie Śmierć Pepina (810). - Bernard królem Italii. - Ludwik zostaje ukoronowany na cesarza w Akwizgranie. - Rzymianie u boku Karola. - Śmierć Karola Wielkiego. - Jego znaczenie dla historii świata. - Brak lokalnych legend o Karolu Wielkim w mieście Rzymie Zamieszki w Rzymie. - Bernard wyruszył do Rzymu na śledztwo. - Śmierć Leona III (816). - Budowle Leona w Rzymie. - Charakter architektury i sztuki tego okresu. - Słynne kościoły parafialne i klasztory w Rzymie Stefan IV papieżem. - Jego podróż do Ludwika. - Jego nagła śmierć. - Wybór i wyświęcenie Paschalisa I. - Privilegium Ludwika. Rozdział drugi Lotar współrządcą Cesarstwa wraz z Ludwikiem. - Bunt i upadek króla Bernarda. - Koronacja w Rzymie. - Instytucja cesarskiego trybunału w mieście. - Samowolna egzekucja optymatów rzymskich. - Paschalis poddaje się wyrokowi cesarza. - Jego śmierć Paschalis zbudował kościół Świętej Cecylii na Zatybrzu, Świętej Praksedii na Eskwilinie, Santa Maria in Domnica na Celiusie Eugeniusz II papieżem. - Lotar w Rzymie. - Jego konstytucja z roku Śmierć Eugeniusza w sierpniu Walenty I papieżem. - Grzegorz IV. - Saraceni przenikają do basenu Morza Śródziemnego. - Założenie ich królestwa na Sycylii. - Grzegorz IV buduje nową Ostię. - Upadek monarchii Karola Wielkiego. - Śmierć Ludwika Pobożnego. - Lotar jedynym cesarzem. - Podział w Verdun (843) Niepohamowana żądza posiadania relikwii. - Ciała świętych. - Przeniesienia. - Charakter pielgrzymek tego okresu. - Grzegorz IV 19

20 odnawia Bazylikę Świętego Marka. - Odrestaurowanie aqua Sabatina. - Budowa papieskiej Villa del Drago. - Śmierć papieża w roku 844. Rozdział trzeci Sergiusz II papieżem. - Król Ludwik przybywa da Rzymu. - Koronacja, zatarg z papieżem i z Rzymianami. - Sykonolf w Rzymie. - Saraceni oblegają i plądrują Bazylikę Świętego Piotra i Pawła. - Śmierć Sergiusza II (847) Leon IV papieżem. - Pożar w watykańskim Borgo. - Rzym, Amalfi, Neapol w bitwie morskiej pod Ostią (849). - Leon IV buduje Civitas Leonina. - Jej mury i bramy. - Dystychy na głównych bramach Leon IV otacza murami Porto i powierza port kolonii Korsykanów. - Budowa Leopolis, niedaleko Centumcellae. - Civitavecchia. - Odbudowa Orte i Amerii. - Kościoły zbudowane przez Leona w Rzymie. - Jego dary wotywne. - Bogactwo kościelnego skarbca Frascati Koronacja Ludwika II na cesarza. - Usunięcie kardynała Anastazego. - Ethelwulf i Alfred w Rzymie. - Proces przeciwko magistrowi militum Danielowi przed trybunałem Ludwika II w Rzymie. - Śmierć Leona IV (855). - Opowieść o papieżycy Joannie. Rozdział czwarty Wybór Benedykta III. - Zamieszki w Rzymie spowodowane wyborem papieża. - Wtargnięcie kardynała Anastazego. - Stanowczość Rzymian wobec cesarskich legatów. - Namaszczenie Benedykta II (29 września 855 roku). - Ludwik II jedynym cesarzem. - Przyjazne stosunki Rzymu z Bizancjum Mikołaj papieżem. - Podporządkowanie biskupa Rawenny. - Wybuch greckiej schizmy Focjusza. - Stosunki Rzymu z Bułgarami. - Wysłannicy króla Borysa w Rzymie. - Formozus misjonarzem w Bułgarii. - Próby Rzymu uczynienia w tym kraju kościelnej prowincji. - Konstytucja Mikołaja I Spór o Gualdradę. - Mikołaj potępia synod w Metzu. - Pozbawienie urzędu Gunthera z Kolonii i Tetgauda z Trewiru. - Ludwik II w Rzymie. - Ekscesy jego wojsk w Rzymie. - Arogancja niemieckich arcybiskupów. - Stanowczość i zwycięstwo papieża Troska Mikołaja I o miasto Rzym. - Odbudowa aqua Jovia i aqua Traiana. - Nowe umocnienia Ostii. - Skromna liczba jego budowli i darów wotywnych. - Warunki kultury. - Edykt Lotara w sprawie szkół w roku

21 Dekrety Eugeniusza II i Leona IV na temat szkół parafialnych. - Greccy mnisi w Rzymie. - Biblioteki. - Kodeksy. - Monety Niewiedza w Rzymie. - Liber pontificalis Anastazego. - Jej pochodzenie i charakter. - Przekłady Anastazego z greki. - Żywot Grzegorza Wielkiego napisany przez Jana Diakona. Rozdział piąty Początkowa dominacja papieża. - Państwo Kościelne. - Dekrety pseudoizydoriańskie. - Śmierć Mikołaja I (867). - Hadrian II. - Lambert ze Spoleto atakuje nieoczekiwanie Rzym. - Niegodziwość Eleuteriusza i Anastazego. - Ich kara Ponowny wybuch sporu o Gwaldarę. - Krzywoprzysięstwo Lotara. - Upokarzające przyjęcie w Rzymie. - Gwałtowna śmierć. - Cesarz Ludwik w południowej Italii. - Idea Imperium tego okresu. - List Ludwika do cesarza Bizancjum, zniewaga doznana przez Cesarstwo wskutek inwazji na Benewent. - Ludwik w Rzymie. - Druga koronacja. - Rzymianie ogłaszają Adalgisa z Benewentu wrogiem republiki Papież Jan VIII (872). - Śmierć cesarza Ludwika II. - Synowie Ludwika w Niemczech walczą z Karolem Łysym o posiadanie Italii. - Karol Łysy cesarzem (875). - Zmierzch władzy cesarskiej w Rzymie. - Karol Łysy królem Italii. - Frakcja niemiecka w Rzymie. - Gwałty dokonane przez szlachtę. - Formozus z Porto Saraceni pustoszą okolice Rzymu. - Listy protestacyjne Jana VIII. - Liga Saracenów z miastami portowymi południowej Italii. - Znakomita postawa Jana VIII: Uzbraja flotę, rozmawia z książętami południowej Italii, pokonuje Saracenów przy Capo Circeo. - Warunki panujące w południowych Włoszech. - Jan buduje Jannopolis wokół Bazyliki Świętego Pawła. Rozdział szósty Trudne stosunki Jana z Lambertem i z cesarzem. - Jan ponawia cesarską godność Karola Łysego. - Synody w Rzymie i w Rawennie (877). - Dekrety Jana w sprawie dóbr kościelnych. - Dobra papieskiego skarbca. - Daremne próby oporu przed feudalizmem. - Zwycięstwo partii niemieckiej. - Groźne postępowanie Lamberta i wypędzonych. - Napad Lamberta na Rzym. - Uwięzienie papieża. - Ucieczka Jana VIII do Francji Jan na synodzie w Troyes. - Książę Bosone staje się jego faworytem. - Wraz z nimi wkracza do Lombardii. - Upadek jego planów. - Karol Gruby królem 21

Tak naprawdę tylko dzieciństwo Hildegardy

Tak naprawdę tylko dzieciństwo Hildegardy Boskie i cesarskie Tak naprawdę tylko dzieciństwo Hildegardy te pierwsze lata, które spędziła z rodziną przypadają na rządy cesarza rzymsko-niemieckiego Henryka IV Salickiego (1050 1105) z dynastii frankońskiej.

Bardziej szczegółowo

1. Powstanie imperium Karolingów

1. Powstanie imperium Karolingów Imperium Karolingów 1. Powstanie imperium Karolingów Po śmierci Pepina w 768 r. podział państwa między Karola i Karolmana 771 r. śmierć Karolmana; przejęcie władzy przez Karola Wielkiego Podboje Karola

Bardziej szczegółowo

To wieczne miasto. Powstało około 800-750 przed naszą erą. Mimo iż zmieniali się władcy, ustroje i granice, miasto przetrwało.

To wieczne miasto. Powstało około 800-750 przed naszą erą. Mimo iż zmieniali się władcy, ustroje i granice, miasto przetrwało. To wieczne miasto. Powstało około 800-750 przed naszą erą. Mimo iż zmieniali się władcy, ustroje i granice, miasto przetrwało. Pozostało znakiem czasu. Panteon w Rzymie to budowla poświęcona wszystkim

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. I. Wprowadzenie do historii. II. Początki cywilizacji. Od autorów... 8

Spis treêci. I. Wprowadzenie do historii. II. Początki cywilizacji. Od autorów... 8 Od autorów....................................... 8 I. Wprowadzenie do historii 1. Dzieje historia historiografia...................... 12 Czym jest historia?............................... 12 Przedmiot

Bardziej szczegółowo

2. Świat polis Sparta ustrój społeczny i polityczny; Ateny ustrój społeczny i polityczny ( reformy Drakona, Solona, Klejstenesa, demokracja ateńska)

2. Świat polis Sparta ustrój społeczny i polityczny; Ateny ustrój społeczny i polityczny ( reformy Drakona, Solona, Klejstenesa, demokracja ateńska) ZAKRES MATERIAŁU DO TESTU PRZYROSTU KOMPETENCJI Z HISTORII W ZAKRESIE ROZSZERZONYM ZROZUMIEĆ PRZESZŁOŚĆ 1. Historia jako nauka. 2. Chronologia w Historii. 3. Kalendarze. 4. Epoki historyczne. 5. Źródła

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Ian Wood - Królestwa Merowingów 450-751. Spis treści

Księgarnia PWN: Ian Wood - Królestwa Merowingów 450-751. Spis treści Księgarnia PWN: Ian Wood - Królestwa Merowingów 450-751 Przedmowa.................................. 11 Wstęp. Konstruowanie historii Merowingów.............. 13 Rozdział I. Barbarzyńcy w Galii......................

Bardziej szczegółowo

NARODZINY I ROZKWIT ŚREDNIOWIECZNEJ EUROPY

NARODZINY I ROZKWIT ŚREDNIOWIECZNEJ EUROPY NARODZINY I ROZKWIT ŚREDNIOWIECZNEJ EUROPY 1. Jak w średniowieczu nazywało się wschodnia część dawnego imperium rzymskiego? Bizancjum 2. Za panowania, jakiego cesarza Bizancjum przeŝyło okres największej

Bardziej szczegółowo

Narodziny monarchii stanowej

Narodziny monarchii stanowej Narodziny monarchii stanowej 1. Przemiany społeczne Mimo władzy patrymonialne władca musiał liczyć się z możnymi Umowy lenne wiążą króla (seniora) z jego wasalami Wzajemna zależność i obowiązki X/XI w.

Bardziej szczegółowo

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie?

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie? Pytania konkursowe 1. Podaj imię i nazwisko Jana Pawła II. 2. Podaj imię brata Karola Wojtyły. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo

Bardziej szczegółowo

Wojna domowa i król Piast

Wojna domowa i król Piast Wojna domowa i król Piast 1. Rzeczypospolita po potopie Szlachta traciła w czasach wojen i majątki i wpływy; wpływy na rzecz magnaterii Szlachta stawała się klientami magnatów Zmalała rola króla; ma on

Bardziej szczegółowo

Uchwała KSNG nr 1/2009 z dn. 28 stycznia 2009 dotycząca zakresu prac zespołu problemowego Komitet Redakcyjny

Uchwała KSNG nr 1/2009 z dn. 28 stycznia 2009 dotycząca zakresu prac zespołu problemowego Komitet Redakcyjny Uchwała KSNG nr 1/2009 z dn. 28 stycznia 2009 dotycząca zakresu prac zespołu problemowego Komitet Redakcyjny Zadania zespołu problemowego o nazwie Komitet Redakcyjny, powołanego na okres opracowywania

Bardziej szczegółowo

świat rzymski Pr a c a z b i o r owa p o d r e d a k c j ą

świat rzymski Pr a c a z b i o r owa p o d r e d a k c j ą świat rzymski w IV wieku Pr a c a z b i o r owa p o d r e d a k c j ą Pawła Filipczaka i Rafała Kosińskiego Kraków 2015 Recenzent: dr hab. Jacek Wiewiorowski Redakcja i korekta: Paweł Filipczak i Rafał

Bardziej szczegółowo

Lubisz historię? Znasz Włochy i Rzym? Tak? To spróbuj rozwiązać quiz. Możesz korzystać z pomocy całej rodziny, oraz wujka Google i ciotki Wikipedii,

Lubisz historię? Znasz Włochy i Rzym? Tak? To spróbuj rozwiązać quiz. Możesz korzystać z pomocy całej rodziny, oraz wujka Google i ciotki Wikipedii, QUIZ ROMA AETERNA Lubisz historię? Znasz Włochy i Rzym? Tak? To spróbuj rozwiązać quiz. Możesz korzystać z pomocy całej rodziny, oraz wujka Google i ciotki Wikipedii, jeśli sądzisz, że Ci pomogą :-) Obejrzyj

Bardziej szczegółowo

BIZANCJUM= CESARSTWO WSCHODNIORZYMSKIE

BIZANCJUM= CESARSTWO WSCHODNIORZYMSKIE BIZANCJUM= CESARSTWO WSCHODNIORZYMSKIE Bizancjum wyrosło z kolonii, założonej przez Greków w VII w. p.n.e. W IV w. zmieniło nazwę na Konstantynopol (na cześć cesarza Konstantyna Wielkiego). Powstanie Cesarstwa

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG Piotr Kalinowski KALETY 2006 Słowo wstępu Katalog, który macie Państwo przed sobą powstał na podstawie wydanego w 1988 dzieła Ivo Halački Mince

Bardziej szczegółowo

Francja od konsulatu do cesarstwa. Każdy z Was nosi w plecaku buławę marszałkowską Napoleon Bonaparte

Francja od konsulatu do cesarstwa. Każdy z Was nosi w plecaku buławę marszałkowską Napoleon Bonaparte Francja od konsulatu do cesarstwa Każdy z Was nosi w plecaku buławę marszałkowską Napoleon Bonaparte 1. Rządy dyrektoriatu Forma rządów po zamachu 9 thermidora Rada Starszych i Rada 500-set wybierała 5

Bardziej szczegółowo

POCZĄTKI ŚREDNIOWIECZA POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZALNYM 2013

POCZĄTKI ŚREDNIOWIECZA POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZALNYM 2013 POCZĄTKI ŚREDNIOWIECZA POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZALNYM 2013 CESARSTWO WSCHODNIE (BIZANTYJSKIE) Po podziale cesarstwa rzymskiego, część wschodnią zaczęto nazywać cesarstwem bizantyjskim (Bizancjum).

Bardziej szczegółowo

POCZĄTKI CHRZEŚCIJAŃSTWA, HISTORIĄ KATEDR

POCZĄTKI CHRZEŚCIJAŃSTWA, HISTORIĄ KATEDR Pielgrzymka Rowerowa POCZĄTKI CHRZEŚCIJAŃSTWA, HISTORIĄ KATEDR Warszawa - Mediolan - Rzym 9.09-24.09.2017 r. Włochy to kolebka chrześcijańskiej architektury, stąd też w słonecznej Italii znajduje się tak

Bardziej szczegółowo

Europa Zachodnia w XVI wieku

Europa Zachodnia w XVI wieku Europa Zachodnia w XVI wieku 1. Kryzys monarchii stanowych i powstanie monarchii absolutnych 1. Rośnie rola mieszczan spada rola duchowieństwa i rycerzy (szlachty) wyjaśnić dlaczego 2. W jaki sposób i

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału do historii w klasie III A

Rozkład materiału do historii w klasie III A Rozkład materiału do historii w klasie III A 1. Rządy Jana III Sobieskiego. S 1. Źródła kryzysu monarchii polskiej w II połowie XVII wieku - przypomnienie materiału z kl. II 2. Elekcja Jana III Sobieskiego

Bardziej szczegółowo

Jerzy Lubomirski. hetman polny koronny. marszałek nadworny koronny. wicemarszałek Trybunału Głównego Koronnego. marszałek wielki koronny

Jerzy Lubomirski. hetman polny koronny. marszałek nadworny koronny. wicemarszałek Trybunału Głównego Koronnego. marszałek wielki koronny Jerzy Lubomirski wicemarszałek Trybunału Głównego Koronnego wielokrotny starosta hetman polny koronny marszałek nadworny koronny marszałek wielki koronny Urodził się on 20 stycznia 1616 w Wiśniczu, kształcił

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI HISTORII W KL. I GIMNAZJUM MARIOLA TARASIUK PUBLICZNE GIMNAZJUM NR 15 W BIAŁYMSTOKU. TEMAT: Wyprawy krzyżowe.

KONSPEKT LEKCJI HISTORII W KL. I GIMNAZJUM MARIOLA TARASIUK PUBLICZNE GIMNAZJUM NR 15 W BIAŁYMSTOKU. TEMAT: Wyprawy krzyżowe. KONSPEKT LEKCJI HISTORII W KL. I GIMNAZJUM MARIOLA TARASIUK PUBLICZNE GIMNAZJUM NR 15 W BIAŁYMSTOKU TEMAT: Wyprawy krzyżowe. Cele lekcji: Po zakończonych zajęciach uczeń: a) pamięta: - pojęcia: krucjata,

Bardziej szczegółowo

5) W którym roku Mahomet zdobył Mekkę, która stała się centrum religii muzułmańskiej? a) w 610 r. b) w 622 r. c) w 630 r. d) w 640 r.

5) W którym roku Mahomet zdobył Mekkę, która stała się centrum religii muzułmańskiej? a) w 610 r. b) w 622 r. c) w 630 r. d) w 640 r. 4. POCZĄTKI ŚREDNIOWIECZA 1) Nazwa Bizancjum wywodzi się od: a) specyficznego ustroju (zbliżonego do cesarstwa) panującego w Cesarstwie Wschodnim b) najznamienitszego artefaktu sztuki architektonicznej

Bardziej szczegółowo

KULTURA STAROŻYTNEGO RZYMU PRAGMATYZM I REALIZM

KULTURA STAROŻYTNEGO RZYMU PRAGMATYZM I REALIZM KULTURA STAROŻYTNEGO RZYMU PRAGMATYZM I REALIZM CYWILIZACJA RZYMU Cywilizacja rozwijająca się w basenie Morza Śródziemnego i części Europy. Jej kolebką było miasto Rzym leżące w Italii, które w pewnym

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320)

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) Spis treści Do Czytelnika 5 Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) 1.1. Początki i rozwój państwa polskiego (do 1138). Rozbicie dzielnicowe i dążenia

Bardziej szczegółowo

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją.

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją. XVII wiek Wiek XVII w Polsce Wojny ze Szwecją. Przyczyny: - Władcy Szwecji chcieli zdobyć ziemie mogące być zapleczem rolniczym kraju - Walka o dominację na Morzu Bałtyckim - Dążenie Zygmunta III Wazy

Bardziej szczegółowo

22 października ŚW. JANA PAWŁA II, PAPIEŻA. Wspomnienie obowiązkowe. [ Formularz mszalny ] [ Propozycje czytań mszalnych ] Godzina czytań.

22 października ŚW. JANA PAWŁA II, PAPIEŻA. Wspomnienie obowiązkowe. [ Formularz mszalny ] [ Propozycje czytań mszalnych ] Godzina czytań. 22 października ŚW. JANA PAWŁA II, PAPIEŻA Wspomnienie obowiązkowe [ Formularz mszalny ] [ Propozycje czytań mszalnych ] Godzina czytań II Czytanie 1 / 5 Z Homilii św. Jana Pawła II, papieża, wygłoszonej

Bardziej szczegółowo

Temat: Barbarzyńska Europa

Temat: Barbarzyńska Europa Temat: Barbarzyńska Europa 1. Plemiona germańskie Najważniejszą rolę odgrywał wiec (ting zgromadzenie wolnych mężczyzn) kompetencje sądownicze, polityczne i prawodawcze; dodatkowo wybierał króla Elita

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI Numer zadania Wymagania ogólne (z podstawy programowej) 1. II. Analiza

Bardziej szczegółowo

Polska w czasach Bolesława Chrobrego. Historia Polski Klasa V SP

Polska w czasach Bolesława Chrobrego. Historia Polski Klasa V SP Polska w czasach Bolesława Chrobrego Historia Polski Klasa V SP Misja chrystianizacyjna św. Wojciecha. 997 r. Zjazd Gnieźnieński 1000 r. Koronacja Bolesława Chrobrego 1025r. Sytuacja wewnętrzna i zewnętrzna

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z historii dla technikum klasa I

Plan wynikowy z historii dla technikum klasa I Plan wynikowy z historii dla technikum klasa I Dział programowy Kształtowanie się Europy średniowiecznej. Temat / Środki dydaktyczne Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Ilość godzin 1. Geneza

Bardziej szczegółowo

Patryk D. Garkowski. Repetytorium z historii ogólnej

Patryk D. Garkowski. Repetytorium z historii ogólnej Patryk D. Garkowski Repetytorium z historii ogólnej R e p e t y t o r i u m z h i s t o r i i o g ó l n e j 3 Copyright by Patryk Daniel Garkowski & e-bookowo 2010 ISBN 978-83-62480-21-0 Wydawca: Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

Zmniejszanie się wpływów cesarskich w Stolicy Piotrowej do 756 roku

Zmniejszanie się wpływów cesarskich w Stolicy Piotrowej do 756 roku Nasze Historie, T. 14, Poznań 2015, s. 19-27. ISBN 978-83-63047-67-2 ISSN 1233-4979 Wojciech Jędrzejewski Zmniejszanie się wpływów cesarskich w Stolicy Piotrowej do 756 roku Poniższy artykuł dotyczy sytuacji,

Bardziej szczegółowo

Wyprawy krzyżowe. Agata Rokita

Wyprawy krzyżowe. Agata Rokita Agata Rokita Wyprawy krzyżowe Wyprawami krzyżowymi nazwano szereg wypraw wojennych, których powodem były próby rozszerzenia strefy wpływów papiestwa na wschodnią i południową część wybrzeży Morza Śródziemnego.

Bardziej szczegółowo

Chronologia sztuki rzymskiej

Chronologia sztuki rzymskiej SZTUKA RZYMSKA Chronologia sztuki rzymskiej 1.... 2.... 3.... 753 r p.n.e. -... Mityczne początki założenia Rzymu związane są z osobami... i... Według legendy do założenia miasta doszło w następujący sposób:......

Bardziej szczegółowo

DZIEŃ 1: Wyjazd z Polski

DZIEŃ 1: Wyjazd z Polski PADWA WENECJA LORETO MANOPELLO RZYM WATYKAN - MONTE CASSINO Lanciano CASCIA - ASYŻ- San Giowanni Rotondo Termin: do ustalenia DZIEŃ 1: Wyjazd z Polski O ustalonej godzinie wcześnie rano (ok. 04:00) spotykamy

Bardziej szczegółowo

męczennica III / IV w.

męczennica III / IV w. męczennica III / IV w. Według legendy była córką chrześcijańskiego króla Brytów Wielu możnych ubiegało się o jej rękę Figura w Rybniku Również Eteriusz syn pogańskiego władcy sąsiedniego kraju zapragnął

Bardziej szczegółowo

HISTORIA - GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE

HISTORIA - GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE HISTORIA - GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA I PRAHISTORIA Czas w historii. Klasyfikacja źródeł historycznych. Pradzieje ludzkości. Ocena dopuszczająca: zna pojęcia źródło historyczne, era ; zlokalizuje

Bardziej szczegółowo

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa.

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa. Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo jest jedną z głównych religii monoteistycznych wyznawanych na całym świecie. Jest to największa religia pod względem wyznawców, którzy stanowią 1/3 całej populacji. Najliczniej

Bardziej szczegółowo

HISTORIA CZĘŚĆ I I Ę ( 1335 1740 )

HISTORIA CZĘŚĆ I I Ę ( 1335 1740 ) HISTORIA ŚLĄSKA CZĘŚĆ I I Ę ( 1335 1740 ) HISTORIA ŚLĄSKA Wśród krajów korony św. Wacława ( 1335 1526 ) ŚLĄSK POD RZĄDAMI Ą PIASTÓW ŚLĄSKICH (1138 1335) Kazimierz Wielki (1333-1370) 1370) Utrata Śląska

Bardziej szczegółowo

John W. O Malley sj. Historia papieży. Przełożył Michał Zmuda. Wydawnictwo WAM

John W. O Malley sj. Historia papieży. Przełożył Michał Zmuda. Wydawnictwo WAM John W. O Malley sj Historia papieży Przełożył Michał Zmuda Wydawnictwo WAM Wprowadzenie Niniejsza książka opisuje najstarszą instytucję zachodniego świata, która rozpoczęła swą działalność przeszło dwa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1 Spis treści Wstęp... XI DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R.... 1 Rozdział I. Monarchia patrymonialna... 3 Część I. Powstanie państwa polskiego... 3 Część II. Ustrój polityczny... 5 Część III. Sądownictwo...

Bardziej szczegółowo

Droga z Wenecji do Florencji. Malownicza Toskania.

Droga z Wenecji do Florencji. Malownicza Toskania. Droga z Wenecji do Florencji. Malownicza Toskania. Założone przez Etrusków jako Faesulae, zburzone przez Sullę w 82 p.n.e. Następnie odbudowane przez Juliusza Cezara w 59 p.n.e. jako kolonia dla byłych

Bardziej szczegółowo

Początki rządów Jagiellonów

Początki rządów Jagiellonów Początki rządów Jagiellonów 1. Andegawenowie na polskim tronie Łokietek i Kazimierz Wielki dogadywali się w sprawie sukcesji z Węgrami (Kazimierz Wielki w 1339 r. w Wyszehradzie) 1370 r. umiera Kazimierz

Bardziej szczegółowo

1. Pochodzenie Słowian

1. Pochodzenie Słowian Słowianie i Węgrzy 1. Pochodzenie Słowian Do V w. zamieszkiwali tereny między Karpatami, Prypecią a Dnieprem W V wieku początek ekspansji osadniczej Początkowo zajmowali tylko tereny opuszczone przez barbarzyńców,

Bardziej szczegółowo

Radom, 18 października 2012 roku. L. dz. 1040/12 DEKRET. o możliwości uzyskania łaski odpustu zupełnego w Roku Wiary. w Diecezji Radomskiej

Radom, 18 października 2012 roku. L. dz. 1040/12 DEKRET. o możliwości uzyskania łaski odpustu zupełnego w Roku Wiary. w Diecezji Radomskiej Bp Henryk Tomasik: Dekret o możliwości uzyskania łaski odpustu zupełnego w Roku Wiary w Diecezji Ra Radom, 18 października 2012 roku L. dz. 1040/12 DEKRET o możliwości uzyskania łaski odpustu zupełnego

Bardziej szczegółowo

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas HISTORIA USTROJU POLSKI Autor: Marian Kallas Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

Zestaw pytań o Janie Pawle II

Zestaw pytań o Janie Pawle II Zestaw pytań o Janie Pawle II 1. Jakie wydarzenie miało miejsce 18.02.1941r? 2. Dokąd Karol Wojtyła przeprowadził się wraz z ojcem w sierpniu 1938 r? 3. Jak miała na imię matka Ojca Św.? 4. Kiedy został

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza.

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. SCENARIUSZ LEKCJI Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. Cele lekcji: Na lekcji uczniowie: poznają przyczyny i skutki

Bardziej szczegółowo

Grupa A TEST Które terytorium było zależne od Królestwa Polskiego? TEST. Na podstawie mapy wykonaj zadanie 1.1. i 1.2.

Grupa A TEST Które terytorium było zależne od Królestwa Polskiego? TEST. Na podstawie mapy wykonaj zadanie 1.1. i 1.2. Grupa A Imię i nazwisko Data Klasa 3 Na podstawie mapy wykonaj zadanie 1.1. i 1.2. 1.1. Które terytorium było zależne od Królestwa Polskiego? A. Księstwa Wierchowskie. B. Mołdawia. C. Republika Nowogrodzka.

Bardziej szczegółowo

11 listopada 1918 roku

11 listopada 1918 roku 11 listopada 1918 roku 92 lat temu Polska odzyskała niepodległość Europa w II połowie XVII wieku Dlaczego Polska zniknęła z mapy Europy? Władza szlachty demokracja szlachecka Wolna elekcja Wojny Rzeczpospolitej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13 Spis treści Do Czytelnika.............................................. 11 Przedmowa................................................ 13 Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część

Bardziej szczegółowo

Próby zjednoczenia Królestwa Polskiego

Próby zjednoczenia Królestwa Polskiego Próby zjednoczenia Królestwa Polskiego 1. Ziemie polskie w połowie XIII w. Drzewo genealogiczne s.427; pomocne przy pojawianiu się imion Po 1241 r. o ziemie śląska walczą synowie Henryka Pobożnego; podzielili

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2015 r. Zadania egzaminacyjne HISTORIA wersja B kod ucznia...

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2015 r. Zadania egzaminacyjne HISTORIA wersja B kod ucznia... Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2015 r. Zadania egzaminacyjne HISTORIA wersja B kod ucznia... Punkty:../ 20 Zadanie 1. (1 pkt) Podaj nazwę miasta. Nazwa miasta... https://www.google.pl/search?q=

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIAGNOSTYCZNE

BADANIE DIAGNOSTYCZNE Centralna Komisja Egzaminacyjna BADANIE DIAGNOSTYCZNE W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI ARKUSZ GH-H1-125, GH-H4-125, GH-H5-125,

Bardziej szczegółowo

Poziom P-podstawowy PPponadpodstawowy. Zadanie 1 P (0-5) Wpisz we wskazane na mapie miejsca nazwy plemion zamieszkujących ziemie polskie w X wieku.

Poziom P-podstawowy PPponadpodstawowy. Zadanie 1 P (0-5) Wpisz we wskazane na mapie miejsca nazwy plemion zamieszkujących ziemie polskie w X wieku. Imię i nazwisko Sprawdzian diagnozujący wiadomości i umiejętności dla klasy V Dział: Dynastia Piastów na polskim tronie Nr w dzienniku.. Kl. V Poziom P-podstawowy PPponadpodstawowy Liczba pkt. Ocena Zadanie

Bardziej szczegółowo

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko Małe olimpiady przedmiotowe Test z historii ORGANIZATORZY: Wydział Edukacji Urzędu Miasta Imię i nazwisko Szkoła Centrum Edukacji Nauczycieli Szkoła Podstawowa nr 17 Szkoła Podstawowa nr 18 Drogi Uczniu,

Bardziej szczegółowo

PASTORALNA Tezy do licencjatu

PASTORALNA Tezy do licencjatu PASTORALNA Tezy do licencjatu 1. Relacja teologii pastoralnej do nauk teologicznych i pozateologicznych. 2. Główne koncepcje teologii pastoralnej. 3. Funkcje autorealizacji Kościoła w parafii. 4. Dobro

Bardziej szczegółowo

3 Religie Rola Rzymu Ośrodki kulturowe po upadku Rzymu 4 Schemat społeczeństwa Pojęcia

3 Religie Rola Rzymu Ośrodki kulturowe po upadku Rzymu 4 Schemat społeczeństwa Pojęcia Klasa I ZS Temat Lp. Zakres treści Lekcja organizacyjna 1 Program nauczania System oceniania Źródła wiedzy o przeszłości i teraźniejszości 2 Epoki historyczne Źródła historyczne Dziedzictwo antyku Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Zjednoczenie Niemiec

Zjednoczenie Niemiec Zjednoczenie Niemiec 1. Drugie Cesarstwo we Francji lipiec 1851 - Ludwik Napoleon żąda od Zgromadzenia rewizji konstytucji, gdyż chce być wybrany po raz drugi (konstytucja nie przewidywała reelekcji prezydenta);

Bardziej szczegółowo

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE 2015.05.11 1 BALTIJOS JŪRA LENKIJOS IR LIETUVOS KONCEPCIJOSE IR POLITIKOJE: ŽVILGSNIS Į LIETUVIŠKUS VADOVĖLIUS / MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

Bardziej szczegółowo

2 sierpnia Najświętsza Maryja Panna, Królowa Aniołów Odpust Porcjunkuli

2 sierpnia Najświętsza Maryja Panna, Królowa Aniołów Odpust Porcjunkuli 2 sierpnia Najświętsza Maryja Panna, Królowa Aniołów Odpust Porcjunkuli Porcjunkula we wnętrzu Bazyliki MB Anielskiej U stóp Asyżu wznosi się bazylika Matki Bożej Anielskiej, wybudowana w XVI wieku. W

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian IV. Rozbiory i upadek Rzeczypospolitej

Sprawdzian IV. Rozbiory i upadek Rzeczypospolitej Sprawdzian IV Rozbiory i upadek Rzeczypospolitej GRUPA A Zadanie 1. (0 3 pkt) Podkreśl te pojęcia i postacie, które odnoszą się do konfederacji targowickiej. patriotyzm, zdrada, Seweryn Rzewuski, Tadeusz

Bardziej szczegółowo

Włochy średniowieczne

Włochy średniowieczne Katedra Italianistyki Uniwersytet Warszawski Halina Manikowska Włochy średniowieczne Skrypt dla studentów italianistyki Warszawa 2007 Spis treści Część I Od schyłku starożytności do epoki karolińskiej...3

Bardziej szczegółowo

PRZECZYTAJ także o IX Pielgrzymce Archidiecezjalnej do Grecji w kwietniu 2012 roku - zostało jeszcze kilka miejsc wolnych.

PRZECZYTAJ także o IX Pielgrzymce Archidiecezjalnej do Grecji w kwietniu 2012 roku - zostało jeszcze kilka miejsc wolnych. Archidiecezja Poznańska z okazji Roku Wiary organizuje kolejną, X Archidiecezjalną Pielgrzymkę, tym razem do Fatimy, w dniach od 18 do 27 października 2012 roku. Zapraszamy do udziału w pielgrzymce zarówno

Bardziej szczegółowo

Rozbicie dzielnicowe

Rozbicie dzielnicowe Rozbicie dzielnicowe 1. Testament Bolesława Krzywoustego Krzywousty obawiał się sporu między synami 2 zasady: 1. Zasada pryncypatu jeden z synów sprawuje władzę nad pozostałymi braćmi 2. Zasada senioratu

Bardziej szczegółowo

Powtórka przed egzaminem mapy

Powtórka przed egzaminem mapy Powtórka przed egzaminem mapy 1. Starożytność. a) Najstarsze starożytne cywilizacje. A Egipt, B Palestyna, Izrael, Jerozolima, C Mezopotamia, D Grecja b) Starożytna Grecja. A góra Olimp, B Ateny, C- Olimpia

Bardziej szczegółowo

Diagnoza po gimnazjum historia

Diagnoza po gimnazjum historia Literka.pl Diagnoza po gimnazjum historia Data dodania: 2010-03-16 20:44:51 Autor: Agnieszka Gościńska Test diagnozujący wiadomości ucznia po ukończeniu gimnazjum. Zakres tematyczny obejmuje wiadomości

Bardziej szczegółowo

ŁACIŃSKI WSCHÓD XI-XV WIEK

ŁACIŃSKI WSCHÓD XI-XV WIEK ŁACIŃSKI WSCHÓD XI-XV WIEK Michel Balard Przekład Waldemar Ceran Wydawnictwo WAM Kraków 2010 Spis treści Michel Balard i jego dzieło (Waldemar Ceran).......................... 5 Przedmowa.....................................................

Bardziej szczegółowo

via sacra PODRÓŻOWANIE BEZ GRANIC.PRZEZ WIEKI. W ZADUMIE.

via sacra PODRÓŻOWANIE BEZ GRANIC.PRZEZ WIEKI. W ZADUMIE. via sacra PODRÓŻOWANIE BEZ GRANIC.PRZEZ WIEKI. W ZADUMIE. W dniach od 23.08.2014 roku do 28.09.2014 roku, w Bazylice Mniejszej Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Strzegomiu trwać będzie wystawa, pt. Spotkania,

Bardziej szczegółowo

Z nadzieją i wiarą na drodze do Rzymu Pielgrzymki 2013

Z nadzieją i wiarą na drodze do Rzymu Pielgrzymki 2013 Z nadzieją i wiarą na drodze do Rzymu Pielgrzymki 2013 Pielgrzymka dla grup wyjeżdżających z Poznania Wenecja Padwa Asyż - Rzym Wenecja Jest miastem i gminą na północy Włoch nad Adriatykiem. Przez ponad

Bardziej szczegółowo

Historia i społeczeństwo

Historia i społeczeństwo Historia i społeczeństwo Plan dydaktyczny klasy drugie Wątki tematyczne: Ojczysty Panteon i ojczyste spory Europa i świat 1 Numer lekcji Temat lekcji Epoka Liczba godzin Zagadnienia w podstawie programowej

Bardziej szczegółowo

JAN PAWEŁ II JAN PAWEŁ

JAN PAWEŁ II JAN PAWEŁ JAN PAWEŁ II Spis treści Życie przed wyborem na papieża Pontyfikat Zwyczaje Jana Pawła II Nagrody i wyróżnienia Ostatnie Dni Podsumowanie Dlaczego powinien być patronem naszej szkoły? Życie przed wyborem

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I GIMNAZJUM POZIOM WYMAGAŃ KONIECZNY ocena dopuszczająca zna pojęcia: źródło historyczne, era, epoka, potrafi na podstawie daty rocznej określić wiek

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II Jan Paweł II właściwie Karol Józef Wojtyła, urodził się 18 maja 1920 w Wadowicach, zmarł 2 kwietnia 2005 w Watykanie polski biskup rzymskokatolicki, biskup

Bardziej szczegółowo

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy Kongres wiedeński Kongres się nie posuwa, on tańczy 1. Zwołanie kongresu w Wiedniu Wiosna 1814 r. armie VI koalicji wchodzą do Paryża i detronizują Napoleona Królem został Ludwik XVIII, Bonaparte na Elbie

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne dla uzyskania poszczególnych rocznych ocen klasyfikacyjnych z historii i społeczeństwa dla klasy 5

Wymagania edukacyjne niezbędne dla uzyskania poszczególnych rocznych ocen klasyfikacyjnych z historii i społeczeństwa dla klasy 5 edukacyjne niezbędne dla uzyskania poszczególnych rocznych ocen klasyfikacyjnych z historii i społeczeństwa dla klasy 5 Temat lekcji. CZĘŚĆ III. STAROŻYTNI RZYMIANIE 10. W starożytnym Rzymie 1. O mieście

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI OD AUTORÓW 5 OD WYDAWCY 8 I. NAJDAWNIEJSI MIESZKAŃCY ZIEM NIEMIECKICH 11

SPIS TREŚCI OD AUTORÓW 5 OD WYDAWCY 8 I. NAJDAWNIEJSI MIESZKAŃCY ZIEM NIEMIECKICH 11 SPIS TREŚCI OD AUTORÓW 5 OD WYDAWCY 8 CZĘŚĆ PIERWSZA (Wacław Korta) HISTORIA NIEMIEC DO 1492 ROKU I. NAJDAWNIEJSI MIESZKAŃCY ZIEM NIEMIECKICH 11 Paleolit 11 Neolit 16 Społeczeństwa epoki brązu 20 Społeczeństwa

Bardziej szczegółowo

Od autora... 9. Mezopotamia kolebka cywilizacji... 19 Fenicjanie àcznicy mi dzy Bliskim Wschodem a Êwiatem Êródziemnomorskim... 21 Egipt...

Od autora... 9. Mezopotamia kolebka cywilizacji... 19 Fenicjanie àcznicy mi dzy Bliskim Wschodem a Êwiatem Êródziemnomorskim... 21 Egipt... Spis treêci Od autora... 9 Wprowadzenie Poj cie cywilizacji klasycznej... 11 èród a poznania cywilizacji klasycznej... 11 Ramy czasowe cywilizacji klasycznej... 14 Âwiat Êródziemnomorski... 15 I. Kr gi

Bardziej szczegółowo

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko Małe olimpiady przedmiotowe Test z historii ORGANIZATORZY: Wydział Edukacji Urzędu Miasta w Koszalinie Imię i nazwisko Szkoła Centrum Edukacji Nauczycieli w Koszalinie Szkoła Podstawowa nr 17 w Koszalinie

Bardziej szczegółowo

Niedziela Palmowa w Watykanie

Niedziela Palmowa w Watykanie Niedziela Palmowa w Watykanie 18.03. - 26.03.2013 r. DZIEŃ 1: Wyjazd z Polski 18.03.2013 (poniedziałek) O ustalonej godzinie rano (05:00) spotykamy się na Mszy Świętej w Sanktuarium Bł. Jana 1 / 7 Pawła

Bardziej szczegółowo

Korzenie Europy cz. III Rok szkolny 2016/2017 część I Średniowiecze i Odrodzenie

Korzenie Europy cz. III Rok szkolny 2016/2017 część I Średniowiecze i Odrodzenie Korzenie Europy cz. III Rok szkolny 2016/2017 część I Średniowiecze i Odrodzenie Projekt adresowany jest tylko do zainteresowanych dzieci, uczestników dwóch poprzednich wycieczek docelowa grupa nie więcej

Bardziej szczegółowo

Poziom P-podstawowy PP-ponadpodstawowy

Poziom P-podstawowy PP-ponadpodstawowy Imię i nazwisko Nr w dzienniku. Kl. V Sprawdzian wiadomości i umiejętności dla klasy V Dział: Dziedzictwo i społeczeństwo średniowiecza Poziom P-podstawowy PP-ponadpodstawowy Liczba pkt. Ocena.. P 1 (0-2)

Bardziej szczegółowo

Wycieczka do Włoch. 13.11 18.11.2015r.

Wycieczka do Włoch. 13.11 18.11.2015r. Wycieczka do Włoch 13.11 18.11.2015r. I tak na początek zwiedziliśmy Florencję, tam zobaczcie co zobaczyliśmy Zabytkiem numer jeden we Florencji jest katedra Santa Maria del Fiore z wielką kopułą, największą

Bardziej szczegółowo

Przedmiot humanistyczny (C) - opis przedmiotu

Przedmiot humanistyczny (C) - opis przedmiotu Przedmiot humanistyczny (C) - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Przedmiot humanistyczny (C) Kod przedmiotu 08.0-WH-PolitP-W-PH(C) Wydział Kierunek Wydział Humanistyczny Politologia / Relacje

Bardziej szczegółowo

b) na obszarze Żyznego Półksiężyca rozwinęła się cywilizacja Mezopotamii

b) na obszarze Żyznego Półksiężyca rozwinęła się cywilizacja Mezopotamii TEST POWTÓRZENIOWY KLASA III od starożytności do XVI wieku. 1.Określ czy poniższe zdania są prawdziwe czy fałszywe a) proces przeobrażania się gatunków to rewolucja b) na obszarze Żyznego Półksiężyca rozwinęła

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

Wrzesień. Październik

Wrzesień. Październik Kalendarz historyczny rok szkolny 2010/2011 Wrzesień 1 września 1939 r. - agresja Niemiec na Polskę 1-7 września 1939 r. - obrona Westerplatte 11 września 1932 r. - Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ II. ŚREDNIOWIECZE

Spis treści CZĘŚĆ II. ŚREDNIOWIECZE Spis treści CZĘŚĆ I STAROŻYTNOŚĆ Najdawniejsze dzieje ludzkości 9 Mezopotamia, Babilonia, Asyria 11 Egipt starożytny 12 Imperium perskie 14 Despotie wschodnie 15 Izrael. Początki judaizmu 16 Od Krety i

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ Copyright by Nowa Era Sp. z o.o. Zadanie 1. (0 1) 6. Dziedzictwo antyku. Uczeń: 1) charakteryzuje

Bardziej szczegółowo

Na frontach Wielkiej Wojny

Na frontach Wielkiej Wojny Na frontach Wielkiej Wojny 1. Zamach w Sarajewie i wybuch wojny Od kiedy w 1908 r. Austria wcieliła Bośnię i Hercegowinę jest stałe napięcie między Austrią a Serbią, która też chce kawałek 1911 r. w Serbii

Bardziej szczegółowo

Turniej klas 5. Semestr 2

Turniej klas 5. Semestr 2 Turniej klas 5 Semestr 2 NIECH WYGRA NAJLEPSZY! 1. Obrazy przedstwiają ojca i syna, królów Polski. Jak nazywali się ci królowie? a. Władysław Łokietek i Kaziemierz Wielki b. Władysław Jagiełło i Jadwiga

Bardziej szczegółowo

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Spis treści Do Czytelnika Przedmowa Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

Początki państwa polskiego

Początki państwa polskiego Początki państwa polskiego 1. Państwo Mieszka I (960-992) Piastowie opanowali Wielkopolskę, Kujawy, Mazowsze, siedziby Lędzian Władcą plemienia Polan był Mieszko I Informacje o państwie mieszka pochodzą

Bardziej szczegółowo

REWOLUCJA BURśUAZYJNA WE FRANCJI

REWOLUCJA BURśUAZYJNA WE FRANCJI znaczne rozwarstwienie społeczeństwa francuskiego stany rywalizowały między sobą tylko ok. 2% społeczeństwa (szlachta i duchowieństwo posiadało prawa i przywileje co budziło niezadowolenie reszty (stanu

Bardziej szczegółowo

Temat: Sakrament chrztu świętego

Temat: Sakrament chrztu świętego Temat: Sakrament chrztu świętego UWAGA! Do spotkania należy przygotować obrzędy chrztu świętego (powinny być dostępne w zakrystii) oraz w miarę możliwości drugą część spotkania przeprowadzić w kościele

Bardziej szczegółowo

K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla uczniów gimnazjów etap szkolny

K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla uczniów gimnazjów etap szkolny . Pieczątka nagłówkowa szkoły. Kod pracy ucznia K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla uczniów gimnazjów etap szkolny Zaszczytnie jest walczyć i umierać, ale i pracować dla Ojczyzny Drogi uczniu! Przeczytaj

Bardziej szczegółowo

11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego

11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego 11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego MARIA REGINA POLONIAE NR 6 / 18 / 2015 Na naszą modlitwę w Bazylice górnej musieliśmy poczekać z powodu koncertu,

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ SPOŁECZEŃSTWO W ŚREDNIOWIECZU

DZIAŁ SPOŁECZEŃSTWO W ŚREDNIOWIECZU DZIAŁ SPOŁECZEŃSTWO W ŚREDNIOWIECZU I. Feudalizm 1. Drabina feudalna Suzeren (król lub książę) Wasal (Senior) Wasal (Senior) Wasal Wasal Wasal Wasal 2. Wasal składał seniorowi hołd i przysięgę wierności.

Bardziej szczegółowo

PIELGRZYMKA DO WŁOCH

PIELGRZYMKA DO WŁOCH I DZIEŃ Zbiórka o godzinie 22:10 na Placu Kościelnym Kościoła WNMP w Szczecinie Dąbiu Czynności organizacyjne Błogosławieństwo Ks. Proboszcza Wyjazd nocna jazda przez Niemcy, Austrię do Włoch WNĘTRZE KOŚCIOŁĄ

Bardziej szczegółowo