Oracle9i Lite: rozwi¹zanie dla mobilnych baz danych?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Oracle9i Lite: rozwi¹zanie dla mobilnych baz danych?"

Transkrypt

1 VIII Konferencja PLOUG Koœcielisko PaŸdziernik 2002 Oracle9i Lite: rozwi¹zanie dla mobilnych baz danych? Juliusz Jezierski, Robert Wrembel Politechnika Poznañska, Instytut Informatyki {Juliusz.Jezierski, Abstrakt Od kilku lat obserwuje siê ogromny wzrost wykorzystania urz¹dzeñ mobilnych typu notes mened erski, czy komputer przenoœny. Powszechnoœæ tych urz¹dzeñ i ich wykorzystywanie do gromadzenia i przetwarzania danych zmusza producentów oprogramowania baz danych do rozwoju oprogramowania dla urz¹dzeñ mobilnych. Wychodz¹c na przeciw zapotrzebowaniu firma Oracle Corp. zaimplementowa³a oprogramowanie Oracle9i Lite. Lite to mikrosystem zarz¹dzania baz¹ danych wraz z uproszczonym serwerem www i œrodowiskiem projektowania aplikacji.

2 Oracle9i Lite: rozwiązanie dla mobilnych baz danych? Wprowadzenie Obecnie powszechnie wykorzystuje się różnego rodzaju urządzenia mobilne służące do gromadzenia danych, np. notesy menedżerskie, palmtop y, komputery przenośne (laptop y, notebook i). Umożliwiają one nie tylko przetwarzanie zgromadzonych danych ale również ich wymianę z komputerami stacjonarnymi. Typowym jest wykorzystywanie przez przedstawicieli handlowych notebook ów. Przedstawiciele ci często podróżują, nie mają więc dostępu do firmowych zasobów danych. Taka charakterystyka pracy wymaga, aby dane niezbędne dla pracy reprezentanta znajdowały się na jego urządzeniu mobilnym w bazie danych. Dane z takich baz mobilnych zasilają system centralny gdy notebook zostaje podłączony do sieci przewodowej lub bezprzewodowej. Ponieważ jednak notebook i najczęściej pracują w trybie bez połączenia z siecią, powstaje więc problem wymiany i synchronizacji danych między urządzeniem mobilnym, a systemem centralnym. Synchronizacja taka najczęściej odbywa się jedynie okresowo, gdy notebook uzyskuje dostęp do sieci. Jednym z rozwiązań proponowanych przez Oracle w dziedzinie zarządzania mobilnymi systemami jest oprogramowanie Oracle9i Lite przeznaczone właśnie dla małych baz danych działających zarówno na notebook ach, laptop ach, jak i palmtop ach. Jedną z ważniejszych funkcji tego oprogramowania jest zaimplementowany w nim mechanizm automatycznej synchronizacji danych między mobilną, a centralną bazą danych, w obu kierunkach. Oracle9i Lite zawiera w sobie mikrosystem zarządzania bazą danych, środowisko deweloperskie aplikacji Lite9i i środowisko uruchomieniowe tych aplikacji. Aplikacje Lite można implementować w językach C, C++, Visual Basic, Java. Aplikacje mogą pracować z lokalną bazą danych, tj. bez podłączenia do sieci, jak również z centralną bazą danych, w przypadku podłączenia do sieci. W niniejszym referacie zostaną omówione podstawowe cechy oprogramowania Oracle Lite oraz zostanie przedstawiona jego ocena pod względem funkcjonalności i niezawodności. 2. Cechy i architektura systemu Oracle9i Lite Architektura oprogramowania Oracle9i Lite została przedstawiona na rysunku 1. Dwa jej podstawowe komponenty to część centralna i część mobilna (por [OL9DG1, YSP02]). W skład pierwszej z nich wchodzą serwer mobilny Mobile Server, jego repozytorium Mobile Server Repository i centralna baza danych. Drugi komponent składa się z serwera www mobilnego klienta Mobile Client Web Server i mobilnej bazy danych Lite Klient i serwer Lite Mobile Server jest modułem programowym odpowiedzialnym za synchronizację danych między centralną bazą danych, a bazami mobilnymi. Ponadto, umożliwia centralne zarządzanie aplikacjami mobilnymi i użytkownikami oraz automatyczne instalowanie najnowszych wersji aplikacji na urządzeniach mobilnych. Serwer ten komunikuje się z centralną bazą danych Oracle8i lub 9i za pomocą oprogramowania sieciowego Net8. Aplikacje klienta mobilnego uruchamiane w przeglądarce www komunikują się z modułem serwera mobilnego i za jego pomocą realizują dostęp do centralnej bazy danych. Serwer mobilny może współpracować w czterech różnych konfiguracjach, tj. z oprogramowaniem (1) Oracle9i Application Server, (2) Oracle HTTP Server, (3) Apache Server oraz (4) jako niezależny moduł programowy serwera mobilnego (webtogo.exe). Rysunek 2 podsumowuje wspomniane konfiguracje.

3 76 Juliusz Jezierski, Robert Wrembel serwer klient serwer www klienta mobilnego HTTP serwer mobilny Net8 JDBC baza danych Lite HTTP repozytorium serwera mobilnego środowisko deweloperskie centralna baza danych Oracle8i/9i serwer www klienta mobilnego JDBC baza danych Lite Rys. 1. Architektura systemu Oracle9i Lite Centralna baza danych Oracle8i/9i służy do przechowywania zintegrowanych danych wczytywanych z urządzeń mobilnych oraz przenośnych aplikacji. Dodatkowo, jest w niej instalowane repozytorium serwera mobilnego, niezbędne do prawidłowej pracy Oracle9i Lite. Urządzenie mobilne (notebook) posiada zainstalowany serwer www klienta mobilnego, który jest uproszczoną (ang. lightweight) wersją serwera www. Dzięki temu serwerowi użytkownik mobilny może korzystać z aplikacji uruchamianych w przeglądarce zarówno pracujących na mobilnej bazie danych, jak i centralnej. Dodatkowo, serwer ten umożliwia przezroczyste przełączanie się z trybu pracy bez połączenia sieciowego (offline) na tryb sieciowy (online), tj. podłączenie do centralnej bazy danych. Komunikacja między serwerem www klienta mobilnego, a serwerem mobilnym jest realizowana za pomocą protokołu HTTP. Natomiast komunikacja między aplikacjami lokalnymi, a bazą Lite jest realizowana za pomocą sterownika JDBC. Baza danych Lite jest mikrosystemem zarządzania bazą danych. Służy ona do przechowywania danych dla aplikacji lokalnych. Funkcjonalność bazy Lite jest bardzo ograniczona w stosunku do chociażby Personal Oracle. Ograniczenia te dotyczą m.in.: zbioru poleceń języka SQL i PL/SQL, dostępnych struktur danych, słownika bazy danych, zarządzania użytkownikami. Poza tym, inna jest struktura fizyczna i logiczna samej bazy danych Branch Office Branch Office (por. [OL9BO]) jest architekturą pracy Lite, w której wielu użytkowników korzysta z tej samej bazy Lite zainstalowanej w filii firmy. Baza ta zawiera podzbiór informacji pochodzących z centralnej bazy danych. Informacje wprowadzane przez użytkowników w filii są replikowane do centralnej bazy danych Oracle8i/9i. Architektura Branch Office została przedstawiona na rysunku 2. Baza Lite jest administrowana całkowicie zdalnie przez administratora systemu centralnego.

4 Oracle9i Lite: rozwiązanie dla mobilnych baz danych? 77 filia Windows NT system centralny Lite HTTP, Net8 serwer mobilny klient 1 klient 2 klient 3 Oracle8i/9i Rys. 2. Architektura Branch Office Serwer bazy Lite aktualnie dostępny jest wyłącznie dla systemu Windows NT, natomiast klienci mogą być instalowani w systemie Windows 95/98/NT/2000. Wersje i Oracle9i Lite wspierają do 16 równocześnie pracujących użytkowników w filii.. 3. Mobile Development Kit projektowanie aplikacji dla Lite Środowisko deweloperskie Mobile Development Kit [OL9DG1, OL9DG2] zawiera zestaw narzędzi programowych, m.in. środowisko uruchomieniowe aplikacji Lite, biblioteki API, zestaw przykładowych aplikacji i oprogramowanie Packaging Wizard umożliwiające publikowanie aplikacji w serwerze mobilnym. Aplikacje Lite można implementować w językach C, C++, Visual Basic, Java. W ostatnim przypadku dostęp do bazy danych odbywa się za pośrednictwem sterownika JDBC, natomiast dla pozostałych języków za pomocą ODBC lub OKAPI. Budując przenośne aplikacje internetowe można również wykorzystywać technologie serwletów i Java Server Pages. Zbiór dostępnych języków programowania i interfejsów programowych jest ograniczony dla poszczególnych platform sprzętowych i systemów operacyjnych. Tabela 1 przedstawia te ograniczenia. Platforma sprzętowa/ system operacyjny Język programowania Interfejs programowy dostępu do bazy danych Zalecane środowisko rozwojowe IDE Win32 MS Windows 95/98/NT/2000 C/C++, Java, Visual Basic ODBC , OKAPI, JDBC 2.0 Microsoft Visual C++ wersja 5.0 lub wyższa, Microsoft Visual Basic wersja 4.0 lub wyższa, Oracle JDeveloper wersja 3.1 lub wyższa Palm/ PalmOS ver C/C++ Podzbiór ODBC 3.0, OKAPI CodeWarrior for the Palm Computing Platform

5 78 Juliusz Jezierski, Robert Wrembel EPOC/EPOC 5 C/C++, Java ODBC 2.0, OKAPI, JDBC 2.0 Symbian EPOC Release 5 C++ SDK, Microsoft Visual C++ Version 5.0 lub wyższy, Symbian EPOC Release 5 SDK for Java Windows CE (Pocket PC 3.0, PocketPC 2000, PocketPC 2002,,HandheldPC Pro (HPC Pro)/HandheldPC 2000). C/C++, Java, Visual Basic ODBC 2.0, OKAPI, JDBC 2.0 Visual C++ wersja 6.0 dla Windows CE, Visual Basic version 6.0, Microsoft Embedded Visual Tools version 3.0. Standardy interfejsów programowych dostępu do bazy danych ODBC i JDBC są powszechnie znane i używane do budowa aplikacji bazodanowych, zainteresowany Czytelnik szczegółowe informacje może znaleźć w [JDBC] i [ODBC]. Szczegółowego wyjaśnienia wymaga interfejs OKAPI Object Kernel API. Jest to interfejs programowy dostępu do mikrosystemu Oracle Lite dedykowany dla aplikacji uruchamianych na małych urządzeniach. Interfejs ten uwzględnia ograniczenia w mocy i dostępnej pamięci operacyjnej tych urządzeń. Funkcje OKAPI odwołują się bezpośrednio do jądra mikrosystemu Lite z pominięciem modułu translatora SQL. Dzięki takiemu podejściu zwiększa wydajność mikroaplikacji kosztem zrezygnowania z walorów uniwersalnego dostępu do danych z poziomu języka SQL. Ze względu na ograniczoną objętość pracy nie będziemy opisywać budowy aplikacji dla urządzeń przenośnych, specyficznego dla platformy sprzętowej, systemu operacyjnego i wykorzystywanego środowiska uruchomieniowego Po przygotowaniu, skompilowaniu i uruchomieniu aplikacji można ją opublikować w centralnym repozytorium Oracle Lite. Publikacja taka umożliwia łatwą i wygodną instalację przez użytkowników aplikacji na przenośnych urządzeniach przez Internet lub przez narzędzia dostarczane przez producentów urządzeń (np. HotSync). Do publikacji aplikacji przenośnych wykorzystuje się narzędzie Packaging Wizard z pakietu Mobile Development Kit. Jako przykład użycia narzędzia Packaging Wizard zademonstrujemy opublikowanie przenośnej aplikacji internetowej wykonanej w technologii serwletów i JSP. Aplikacje takie w nomenklaturze Oracle Lite nazywają Web-to-Go. Do uruchomienia Packaging Wizard używa się polecenia wtgpack. Program Packaging Wizard działa w trybie kreatora, w kolejnych krokach definiuje się poszczególne parametry publikacji aplikacji w repozytorium.

6 Oracle9i Lite: rozwiązanie dla mobilnych baz danych? 79 W pierwszym kroku określa się zbiór platform, dla których mają być opublikowane aplikacje pod ta samą nazwą (posiadające tą samą funkcjonalność dla różnych platform) rysunek 3. Rys. 3. Okno wyboru platform implementacyjnych W drugim kroku (rysunek 4) definiuje się podstawowe parametry aplikacji: nazwę aplikacji, wirtualną ścieżkę pod którą aplikacja jest dostępna, opis aplikacji, domyślną (startowa) stronę aplikacji może to być strona html lub jsp, katalog zawierający pliki aplikacji oraz plik graficzny będący ikoną aplikacji Rys. 4. Okno definicji własności aplikacji W trzecim kroku (rysunek 5) można dokonać przeglądu plików znalezionych przez narzędzie Packaging Wizard w katalogu aplikacji. W kroku tym należy skompilować wszystkie strony JSP przez wybranie przycisku Compile JSP. Nowowygenerowane pliki zastaną zaznaczone podświetleniem. Rys. 5. Okno podglądu plików aplikacji

7 80 Juliusz Jezierski, Robert Wrembel Czwarty krok (rysunek 6) umożliwia odwzorowanie nazw serwletów zawartych w aplikacji na nazwy implementujących ich klas Java. Rys. 6. Okno odwzorowania nazw serwletów Rys. 7. Okno wyboru właściciela obiektów bazy danych Rys. 8. Okno wyboru danych do replikacji W piątym kroku (rysunek 7) definiuje się nazwę właściciela obiektów bazy danych wchodzących w skład aplikacji w repozytorium Oracle Lite. Istnieje możliwość ograniczenia liczby równoczesnych sesji użytkowników oraz zadeklarowania, że wszystkie elementy aplikacji (strony JSP, serwlety) uruchomione przez jednego użytkownika w wielu oknach przeglądarki będą współdzieliły połączenie do bazy danych i tym samym kontekst wspólnej transakcji. Wymaga się zdefiniowania w tym kroku nazwy bazy danych Lite na urządzeniu przenośnym użytkownika Krok szósty (rysunek 8) umożliwia zdefiniowania zbioru replikowanych danych z repozytorium Oracle Lite do lokalnych systemów na urządzeniach przenośnych w postaci migawek. Migawkę taka można utworzyć od podstaw lub zaimportować utworzyć automatycznie na podstawie definicji tabeli w bazie danych (zalecana opcja). Po naciśnięciu przycisku Import pojawia się okienko umożliwiające przyłączenie się do bazy danych. Istnieje możliwość przyłączenia się do mikrosystemu Oracle Lite (na rysunku) lub RDBMS Oracle przez odpowiednie podanie deskryptora połączenia URL.

8 Oracle9i Lite: rozwiązanie dla mobilnych baz danych? 81 Po poprawnym przyłączeniu wyświetla się okno zawierające tabele zdefiniowane w schemacie danego użytkownika rysunek 9. Po zaznaczeniu tabeli można ją dodać do zbioru importowanych definicji migawek. Rys. 9. Lista tabel użytkownika Rys. 10. Okno własności migawki Po zaimportowaniu migawek można zmienić ich własności przez wywołanie okna edycji w wyniku naciśnięcia przycisku Edit - rysunek 10. Okno edycji umożliwia określenie: wskazania konieczności utworzenia migawki w bazie Lite na urządzeniu przenośnym, wskazania możliwości modyfikacji, sposób rozwiązywania niespójności wynikłych przy równoczesnej modyfikacji tych samych danych na różnych urządzeniach przenośnych w trybie offline, sposoby odświeżania, zapytania definiującego migawkę, indeksów wspomagających wyszukiwanie danych.

9 82 Juliusz Jezierski, Robert Wrembel W kroku siódmym definiuje się sekwencje (ang. sequences) - rysunek 11. Podobnie jak w przypadku migawek istnieje możliwość zaimportowania definicji sekwencji z bazy danych. Rys. 11. Okno definicji sekwencji Rys. 12. Okno własności sekwencji Po zaimportowaniu definicji sekwencji można ją zmienić uruchamiając okno edycji. W ramach tej edycji można określić parametry sekwencji po stronie repozytorium (serwera) i bazy danych Lite po stronie urządzenia przenośnego (klienta). Po stronie serwera można określić wartość startową, wartość maksymalną i minimalną sekwencji oraz wielkość przyrostu wartości sekwencji. W celu zagwarantowania unikalności wartości generowanych przez sekwencje lokalnie pracujące na bazie Lite na urządzeniu przenośnym stosuje się technikę okna. W technice tej każda baza Lite pracująca na urządzeniu przenośnym przy pierwszej synchronizacji z repozytorium otrzymuje rozłączny przedział wartości sekwencji, tzw. okno wartości. Szerokość tego okna, czyli względny przedział wartości dostępny każdej lokalnej sekwencji, jest określana za pomocą parametru Window Size. Przedział ten jest sukcesywnie wykorzystywany przez lokalną sekwencję w celu przydzielania unikalnych wartość od wartości początkowej przydzielonej danej wartości z przyrostem określonym za pomocą parametru Increment. Jeżeli liczba dostępnych wartości wewnątrz okna dla danej sekwencji lokalnej spadnie poniżej wartości określonej parametrem Threshhold, to przy następnej synchronizacji bazy danych Lite z repozytorium, zostanie pobrane kolejne okno wartości. W celu uniknięcia nakładania się wartości generowanych przez lokalne sekwencje i sekwencję z repozytorium, można zdefiniować punkt startowy i wielkość przyrostu wartości sekwencji w taki sposób, aby sekwencja z repozytorium generowała wartości parzyste, a sekwencje lokalne generowały wartości parzyste.

10 Oracle9i Lite: rozwiązanie dla mobilnych baz danych? 83 Po zakończeniu definicji parametrów publikacji aplikacji przenośnej pojawia się okno (rysunek 13) umożliwiające określenie sposobu zapisania wyników pracy. Przez wybór opcji Create files może zostać utworzony plik JAR zawierający spakowane pliki aplikacji wraz z plikiem manifestu oraz skrypty SQL tworzące wszystkie wcześniej zdefiniowane obiekty bazy danych (migawki, indeksy, sekwencje). Rys. 13. Okno zapisu aplikacji Wybór pozycji Publish the current application powoduje wyświetlenie okna do ustalenia parametrów połączenia z repozytorium: adresy URL, nazwy i hasła administratora oraz katalogu repozytorium - rysunek 14. Rys. 14. Okno parametrów połączenia z repozytorium Następnie pojawia się okno z paskiem postępu raportujące postęp i poprawność instalacji publikacji wskazanej aplikacji w repozytorium centralnej bazy danych (rysunek 15). Rys. 15. Okno postępu instalacji aplikacji Po nadaniu uprawnień, przez administratora repozytorium, uprawnieni użytkownicy za pośrednictwem przeglądarki internetowej mogą sobie tę aplikację zainstalować na swoich urządzeniach przenośnych. W tym momencie jest również instalowana lokalna baza danych Lite oraz jej zawartość jest inicjowana przez pierwszą synchronizację z repozytorium centralnej bazy danych. 4. Synchronizacja danych i aplikacji Ponieważ urządzenia mobilne najczęściej pracują w trybie bez połączenia z siecią, powstaje problem wymiany i synchronizacji danych między urządzeniem mobilnym, a systemem centralnym. Synchronizacja taka najczęściej odbywa się jedynie okresowo, gdy urządzenie uzyskuje do-

11 84 Juliusz Jezierski, Robert Wrembel stęp do sieci. Oprogramowanie Lite zapewnia synchronizację zarówno danych, jak i aplikacji pomiędzy systemem centralnym i mobilnym. Synchronizacja taka odbywa się w następujących momentach: (1) gdy użytkownik przechodzi z trybu online w offline, (2) gdy użytkownik przechodzi z trybu offline w online i (3) na żądanie użytkownika. Synchronizacja danych pomiędzy mobilną bazą Lite, a bazą centralną jest realizowana za pomocą mechanizmu migawek (ang. snapshots) (por. [Dye99, O9iRep]) definiowanych dla każdej aplikacji. Dane są replikowane pomiędzy bazami danych w sposób przyrostowy (por. [Mat96, JLVV00, O9iRep]). Oznacza to, że przesyłane są wyłącznie zmiany wprowadzone w bazie danych od momentu ostatniej replikacji. Zmiany te będą dalej nazywane deltami. Baza Lite automatycznie rejestruje te zmiany. Synchronizacja danych jest realizowana w sześciu krokach [YSP02], por. rysunek 16. W kroku pierwszym m.in. (1) jest nawiązywane połączenie klient serwer mobilny (Mobile Server), (2) dokonywana jest autentykacja użytkownika, (3) przygotowywana jest delta zmian w bazie mobilnej. W kroku drugim delta jest przesyłana do serwera mobilnego i wczytywana do kolejki wejściowej klienta, znajdującej się w serwerze mobilnym. W kroku trzecim delta z kolejki wejściowej jest aplikowana do bazy centralnej. W kroku czwartym jest przygotowywana delta z bazy centralnej dla danego użytkownika. Jest ona umieszczana w tzw. kolejce wyjściowej serwera. W kroku piątym delta jest wysyłana do klienta, a w szóstym aplikowana do jego bazy Lite. 1. nawiązanie połączenia 2. aplikowanie delty kolejka wejściowa klienta serwer mobilny 3. aplikowanie delty Lite Oracle8i/9i 6. aplikowanie delty 5. wysłanie delty kolejka wyjściowa serwera 4. przygotowanie delty Rys. 16. Synchronizacja danych między bazą mobilną i centralną W kroku pierwszym przygotowanie delty, nawiązywane jest połączenie klienta mobilnego z serwerem mobilnym (Mobile Server). W kroku drugim Aplikacje również podlegają synchronizacji. Jeżeli urządzenie mobilne posiada starszą wersję aplikacji od tej, która została opublikowana na serwerze centralnym (Mobile Server), wówczas nowsza wersja jest automatycznie instalowana na tym urządzeniu. 5. Wstępna ocena Oracle9i Lite W ramach przeprowadzonych testów ocenie poddano Oracle9i Lite, rel zainstalowanego w następującej konfiguracji: Mobile Server Windows 2000, Mobile Development Kit Windows NT, aplikacje i baza klienta Windows 98. Wstępna ocena oprogramowania jest następująca.

12 Oracle9i Lite: rozwiązanie dla mobilnych baz danych? Mobile Server i Mobile Development Kit nie wspierają bibliotek znaczników (ang. tag libraries). Niedawno na rynku pojawiła się wersja Oracle9i Lite, która jak podaje Metalink wspiera biblioteki znaczników. Własności ta nie została jednak sprawdzona za pomocą testów. 2. Współpraca Tomcat z bazą danych Lite w środowisku deweloperskim Mobile Development Kit jest możliwa i przebiega bezbłędnie. Natomiast autorom nie udało się skonfigurować Tomcat tak, aby mógł realizować dostęp do klienckiej bazy danych. Metalink również nie zawiera żadnych informacji na ten temat. 3. Środowisko Mobile Development Kit jest niestabilne. Najczęstsze problemy eksploatacyjne to: Przypadkowe znikanie przycisków z okien oprogramowania w czasie kolejnych wywołań. Rozwiązaniem tego problemu jest jak zwykle wywołanie okna ponownie; Niemożliwość ponownego definiowania parametrów replikacji. Jeżeli aplikacja posiadała takie parametry, a następnie parametry te usunięto, to niemożliwym stawało się ponowne utworzenie innych bądź tych samych parametrów replikacji w tej samej aplikacji. 4. Uruchomienie Mobile Server w ramach serwera Apache z modułem szyfrowania SSL uniemożliwiało instalację przenośnych aplikacji dla nowoutworzonych użytkowników. 5. Komponent Branch Office nie zapewnia współdzielenia bazy danych przez wielu użytkowników tego samego komputera. Branch Office nie nadaje się do zastosowań, w których kilku użytkowników systemu chciałoby współdzielić tę samą bazę danych. W Branch Office każdy użytkownik posiada swoją niezależną bazę danych, a więc występuje redundancja danych. 6. Podsumowanie W artykule przedstawiono podstawowe własności, architekturę i środowisko deweloperskie oprogramowania Oracle9i Lite, przeznaczonego do projektowania systemów mobilnych opartych o bazę danych. Za pomocą Lite można projektować aplikacje dla Windows 95/98/NT/2000/CE, Pocket PC, Palm Computing Platform i Symbian EPOC. Poddano również ocenie eksperymentalnej wersję Oracle9i Lite. Autorzy artykułu oceniają testowane oprogramowanie jako niestabilne, o ograniczonej funkcjonalności. Wydaje się, że ww. oprogramowanie można by zastosować do projektowania prostych aplikacji internetowych, współpracujących z bazą danych o niewielkim stopniu złożoności kilka, lub kilkanaście tabel. Bibliografia [Dye99] Dye C.: Oracle Distributed Systems. O Reilly & Associates, Inc, 1999, ISBN: [JDBC] [JLVV00] Jarke M., Lenzerini M., Vassiliou Y., Vassiliadis P.: Fundamentals of Data Warehouses. Springer Verlag, 2000, ISBN

13 86 Juliusz Jezierski, Robert Wrembel [Mat96] [ODBC] [OL9AG] [OL9BO] [OL9DG1] [OL9DG2] Mattison R.: Data Warehousing: Strategies, Technologies, and Techniques. McGraw Hill, 1996, ISBN Oracle9i Lite electronic documentation, rel Administration Guide. Oracle9i Lite electronic documentation, rel User's Guide for Branch Office. Oracle9i Lite electronic documentation, rel Developer s Guide for Web to Go. Oracle9i Lite electronic documentation, rel Developer s Guide for Windows32. [O9iRep] Oracle9i electronic documentation. Oracle9i Replication, rel [YSP02] Yeung A., Stephenson P., Pang N.: Oracle9i Mobile: Build Wireless, Offline, Push, and Voice Applications. McGraww Hill, 2002, ISBN X

Oracle9i Lite w aplikacjach mobilnych projekt i implementacja przykładowego systemu

Oracle9i Lite w aplikacjach mobilnych projekt i implementacja przykładowego systemu X Konferencja PLOUG Kościelisko Październik 2004 Oracle9i Lite w aplikacjach mobilnych projekt i implementacja przykładowego systemu Michał Głuszak, Robert Wrembel Politechnika Poznańska, Instytut Informatyki

Bardziej szczegółowo

Plan. Wprowadzenie. Co to jest APEX? Wprowadzenie. Administracja obszarem roboczym

Plan. Wprowadzenie. Co to jest APEX? Wprowadzenie. Administracja obszarem roboczym 1 Wprowadzenie do środowiska Oracle APEX, obszary robocze, użytkownicy Wprowadzenie Plan Administracja obszarem roboczym 2 Wprowadzenie Co to jest APEX? Co to jest APEX? Architektura Środowisko Oracle

Bardziej szczegółowo

1 Wprowadzenie do J2EE

1 Wprowadzenie do J2EE Wprowadzenie do J2EE 1 Plan prezentacji 2 Wprowadzenie do Java 2 Enterprise Edition Aplikacje J2EE Serwer aplikacji J2EE Główne cele V Szkoły PLOUG - nowe podejścia do konstrukcji aplikacji J2EE Java 2

Bardziej szczegółowo

Kurs Wizualizacja z WinCC SCADA - Zaawansowany. Spis treści. Dzień 1. I VBS w WinCC podstawy programowania (zmienne, instrukcje, pętle) (wersja 1410)

Kurs Wizualizacja z WinCC SCADA - Zaawansowany. Spis treści. Dzień 1. I VBS w WinCC podstawy programowania (zmienne, instrukcje, pętle) (wersja 1410) Spis treści Dzień 1 I VBS w WinCC podstawy programowania (zmienne, instrukcje, pętle) (wersja 1410) I-3 VBS w WinCC - Informacje ogólne I-4 Zastosowanie VBS w WinCC Runtime I-5 Wykorzystanie i wydajność

Bardziej szczegółowo

Podyplomowe Studium Informatyki w Bizniesie Wydział Matematyki i Informatyki, Uniwersytet Łódzki specjalność: Tworzenie aplikacji w środowisku Oracle

Podyplomowe Studium Informatyki w Bizniesie Wydział Matematyki i Informatyki, Uniwersytet Łódzki specjalność: Tworzenie aplikacji w środowisku Oracle Podyplomowe Studium Informatyki w Bizniesie Wydział Matematyki i Informatyki, Uniwersytet Łódzki specjalność: Tworzenie aplikacji w środowisku Oracle EFEKTY KSZTAŁCENIA Wiedza Absolwent tej specjalności

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji v2.0 Easy Service Manager

Instrukcja instalacji v2.0 Easy Service Manager Instrukcja instalacji v2.0 Easy Service Manager 1. Instalacja aplikacji. Aplikacja składa się z trzech komponentów: - serwer baz danych Firebird 1.5.5, - sterownik Firebird ODBC, - aplikacja kliencka Easy

Bardziej szczegółowo

Instrukcje instalacji pakietu IBM SPSS Data Access Pack dla systemu Windows

Instrukcje instalacji pakietu IBM SPSS Data Access Pack dla systemu Windows Instrukcje instalacji pakietu IBM SPSS Data Access Pack dla systemu Windows Spis treści Rozdział 1. Przegląd......... 1 Wstęp................. 1 Wdrażanie technologii Data Access........ 1 Źródła danych

Bardziej szczegółowo

Instalacja SQL Server Express. Logowanie na stronie Microsoftu

Instalacja SQL Server Express. Logowanie na stronie Microsoftu Instalacja SQL Server Express Logowanie na stronie Microsoftu Wybór wersji do pobrania Pobieranie startuje, przechodzimy do strony z poradami. Wypakowujemy pobrany plik. Otwiera się okno instalacji. Wybieramy

Bardziej szczegółowo

dziennik Instrukcja obsługi

dziennik Instrukcja obsługi Ham Radio Deluxe dziennik Instrukcja obsługi Wg. Simon Brown, HB9DRV Tłumaczenie SP4JEU grudzień 22, 2008 Zawartość 3 Wprowadzenie 5 Po co... 5 Główne cechy... 5 baza danych 7 ODBC... 7 Który produkt

Bardziej szczegółowo

Cechy systemu X Window: otwartość niezależność od producentów i od sprzętu, dostępny kod źródłowy; architektura klient-serwer;

Cechy systemu X Window: otwartość niezależność od producentów i od sprzętu, dostępny kod źródłowy; architektura klient-serwer; 14.3. Podstawy obsługi X Window 14.3. Podstawy obsługi X Window W przeciwieństwie do systemów Windows system Linux nie jest systemem graficznym. W systemach Windows z rodziny NT powłokę systemową stanowi

Bardziej szczegółowo

Oracle Application Express -

Oracle Application Express - Oracle Application Express - Wprowadzenie Wprowadzenie Oracle Application Express (dawniej: HTML DB) to narzędzie do szybkiego tworzenia aplikacji Web owych korzystających z bazy danych Oracle. Od użytkownika

Bardziej szczegółowo

Hurtownie danych - przegląd technologii

Hurtownie danych - przegląd technologii Hurtownie danych - przegląd technologii Problematyka zasilania hurtowni danych - Oracle Data Integrator Politechnika Poznańska Instytut Informatyki Robert.Wrembel@cs.put.poznan.pl www.cs.put.poznan.pl/rwrembel

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja aplikacji Szachy online

Dokumentacja aplikacji Szachy online Projekt z przedmiotu Technologie Internetowe Autorzy: Jakub Białas i Jarosław Tyma grupa II, Automatyka i Robotyka sem. V, Politechnika Śląska Przedmiot projektu: Aplikacja internetowa w języku Java Dokumentacja

Bardziej szczegółowo

Część I Rozpoczęcie pracy z usługami Reporting Services

Część I Rozpoczęcie pracy z usługami Reporting Services Spis treści Podziękowania... xi Wprowadzenie... xiii Część I Rozpoczęcie pracy z usługami Reporting Services 1 Wprowadzenie do usług Reporting Services... 3 Platforma raportowania... 3 Cykl życia raportu...

Bardziej szczegółowo

Komunikacja i wymiana danych

Komunikacja i wymiana danych Budowa i oprogramowanie komputerowych systemów sterowania Wykład 10 Komunikacja i wymiana danych Metody wymiany danych Lokalne Pliki txt, csv, xls, xml Biblioteki LIB / DLL DDE, FastDDE OLE, COM, ActiveX

Bardziej szczegółowo

Serwery LDAP w środowisku produktów w Oracle

Serwery LDAP w środowisku produktów w Oracle Serwery LDAP w środowisku produktów w Oracle 1 Mariusz Przybyszewski Uwierzytelnianie i autoryzacja Uwierzytelnienie to proces potwierdzania tożsamości, np. przez: Użytkownik/hasło certyfikat SSL inne

Bardziej szczegółowo

Oracle Designer. Oracle Designer jest jednym z głównych komponentów pakietu Oracle Developer Suite. Oracle Designer wspiera :

Oracle Designer. Oracle Designer jest jednym z głównych komponentów pakietu Oracle Developer Suite. Oracle Designer wspiera : Oracle Designer Oracle Designer jest jednym z głównych komponentów pakietu Oracle Developer Suite. Oracle Designer wspiera : - modelowanie procesów biznesowych - analizę systemu informatycznego - projektowanie

Bardziej szczegółowo

Ekspert MS SQL Server Oferta nr 00/08

Ekspert MS SQL Server Oferta nr 00/08 Ekspert MS SQL Server NAZWA STANOWISKA Ekspert Lokalizacja/ Jednostka organ.: Pion Informatyki, Biuro Hurtowni Danych i Aplikacji Wspierających, Zespół Jakości Oprogramowania i Utrzymania Aplikacji Szczecin,

Bardziej szczegółowo

INSTALACJA I KONFIGURACJA. 1.1. Instalacja systemu WF-Mag Mobile 2

INSTALACJA I KONFIGURACJA. 1.1. Instalacja systemu WF-Mag Mobile 2 INSTALACJA I KONFIGURACJA 1.1. Instalacja systemu WF-Mag Mobile 2 System WF-Mag Mobile 2 dostępny jest na jednej płycie instalacyjnej wraz z innymi aplikacjami Asseco WAPRO. Oprócz aplikacji wchodzących

Bardziej szczegółowo

Wykład I. Wprowadzenie do baz danych

Wykład I. Wprowadzenie do baz danych Wykład I Wprowadzenie do baz danych Trochę historii Pierwsze znane użycie terminu baza danych miało miejsce w listopadzie w 1963 roku. W latach sześcdziesątych XX wieku został opracowany przez Charles

Bardziej szczegółowo

http://www.microsoft.com/poland/technet/article/art0067_01.mspx

http://www.microsoft.com/poland/technet/article/art0067_01.mspx Strona 1 z 5 Kliknij tutaj, aby zainstalować program Silverlight Polska Zmień Wszystkie witryny firmy Microsoft Szukaj w witrynach Microsoft.com Prześlij zapytanie Strona główna TechNet Produkty i technologie

Bardziej szczegółowo

System kontroli dostępu ACCO NET Instrukcja instalacji

System kontroli dostępu ACCO NET Instrukcja instalacji System kontroli dostępu ACCO NET Instrukcja instalacji acco_net_i_pl 12/14 SATEL sp. z o.o. ul. Budowlanych 66 80-298 Gdańsk POLSKA tel. 58 320 94 00 serwis 58 320 94 30 dz. techn. 58 320 94 20; 604 166

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin 1,2 Organizacja zajęć Omówienie programu nauczania 2. Tematyka zajęć

Liczba godzin 1,2 Organizacja zajęć Omówienie programu nauczania 2. Tematyka zajęć rzedmiot : Systemy operacyjne Rok szkolny : 015/016 Klasa : 3 INF godz. x 30 tyg.= 60 godz. Zawód : technik informatyk; symbol 35103 rowadzący : Jacek Herbut Henryk Kuczmierczyk Numer lekcji Dział Tematyka

Bardziej szczegółowo

Instalacja Active Directory w Windows Server 2003

Instalacja Active Directory w Windows Server 2003 Instalacja Active Directory w Windows Server 2003 Usługa Active Directory w serwerach z rodziny Microsoft odpowiedzialna jest za autentykacje użytkowników i komputerów w domenie, zarządzanie i wdrażanie

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED

KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED Podręcznik użytkownika Katowice 2012 Producent programu: KAMSOFT S.A. ul. 1 Maja 133 40-235 Katowice Telefon: (0-32) 209-07-05 Fax:

Bardziej szczegółowo

Wspomaganie pracy w terenie za pomocą technologii BlackBerry MDS. (c) 2008 Grupa SPOT SJ

Wspomaganie pracy w terenie za pomocą technologii BlackBerry MDS. (c) 2008 Grupa SPOT SJ Wspomaganie pracy w terenie za pomocą technologii BlackBerry MDS (c) 2008 Grupa SPOT SJ Grupa SPOT Krzysztof Cieślak, Maciej Gdula Spółka Jawna Podstawowe dane: firma założona w roku 2004 w wyniku połączenia

Bardziej szczegółowo

enova Instalacja wersji demo

enova Instalacja wersji demo enova Instalacja wersji demo Strona 1 z 18 Spis treści 1. Wymagania...3 2. Instalacja enova demo na Windows XP...4 3. Korzystanie z wersji złotej i srebrnej...14 4. Blokada bazy danych....17 Strona 2 z

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO SERWISIE BRe BROKERS Rozdział 8

PRZEWODNIK PO SERWISIE BRe BROKERS Rozdział 8 Spis treści PRZEWODNIK PO SERWISIE BRe BROKERS Rozdział 8 MobiBReBrokers mobilna wersja serwisu BReBrokers 1. Informacja o aplikacji MobiBReBrokers 2. Instalacja 3. Korzystanie z systemu MobiBReBrokers

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu CMS Dla rejestratorów HANBANG

Instrukcja obsługi programu CMS Dla rejestratorów HANBANG Instrukcja obsługi programu CMS Dla rejestratorów HANBANG 1. Wymagania sprzętowe: Minimalne wymagania sprzętowe: System operacyjny: Windows Serwer 2003 Standard Edition SP2 Baza danych: Mysql5.0 Procesor:

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED

KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED Podręcznik użytkownika Katowice 2010 Producent programu: KAMSOFT S.A. ul. 1 Maja 133 40-235 Katowice Telefon: (0-32) 209-07-05 Fax:

Bardziej szczegółowo

Tomasz Grześ. Systemy zarządzania treścią

Tomasz Grześ. Systemy zarządzania treścią Tomasz Grześ Systemy zarządzania treścią Co to jest CMS? CMS (ang. Content Management System System Zarządzania Treścią) CMS definicje TREŚĆ Dowolny rodzaj informacji cyfrowej. Może to być np. tekst, obraz,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkownika

Instrukcja użytkownika Instrukcja użytkownika Zandro 1.5.5 1 Metryka dokumentu Autor: Tomasz Krówczyński Liczba stron: 14 Data utworzenia: 21-07-2014 Rewizja: 67 HISTORIA ZMIAN Data Autor Wersja Zmiany 21-07-2014 Tomasz Krówczyński

Bardziej szczegółowo

Uwagi na temat formatowania tekstu referatów konferencji PLOUG

Uwagi na temat formatowania tekstu referatów konferencji PLOUG Uwagi na temat formatowania tekstu referatów konferencji PLOUG Imię i nazwisko autora Abstrakt. Abstrakt artykułu zamieszczanego w materiałach konferencyjnych PLOUG. Abstrakt piszemy stylem Abstract. Styl

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji i obsługi programu Szpieg 3

Instrukcja instalacji i obsługi programu Szpieg 3 COMPUTER SERVICE CENTER 43-300 Bielsko-Biała ul. Cieszyńska 52 tel. +48 (33) 819 35 86, 819 35 87, 601 550 625 Instrukcja instalacji i obsługi programu Szpieg 3 wersja 0.0.2 123 SERWIS Sp. z o. o. ul.

Bardziej szczegółowo

Zasady współpracy programu Doradca Handlowy z Symfonią

Zasady współpracy programu Doradca Handlowy z Symfonią Zasady współpracy Doradcy Handlowego z Symfonią 1 S U P L E M E N T Zasady współpracy programu Doradca Handlowy z Symfonią Konfiguracja połączenia Symfonia Doradca Handlowy Symfonia forte Finanse i Księgowość

Bardziej szczegółowo

Współpraca z platformą Emp@tia. dokumentacja techniczna

Współpraca z platformą Emp@tia. dokumentacja techniczna Współpraca z platformą Emp@tia dokumentacja techniczna INFO-R Spółka Jawna - 2013 43-430 Pogórze, ul. Baziowa 29, tel. (33) 479 93 29, (33) 479 93 89 fax (33) 853 04 06 e-mail: admin@ops.strefa.pl Strona1

Bardziej szczegółowo

ActiveXperts SMS Messaging Server

ActiveXperts SMS Messaging Server ActiveXperts SMS Messaging Server ActiveXperts SMS Messaging Server to oprogramowanie typu framework dedykowane wysyłaniu, odbieraniu oraz przetwarzaniu wiadomości SMS i e-mail, a także tworzeniu własnych

Bardziej szczegółowo

WINDOWS Instalacja serwera WWW na systemie Windows XP, 7, 8.

WINDOWS Instalacja serwera WWW na systemie Windows XP, 7, 8. WINDOWS Instalacja serwera WWW na systemie Windows XP, 7, 8. Gdy już posiadamy serwer i zainstalowany na nim system Windows XP, 7 lub 8 postawienie na nim serwera stron WWW jest bardzo proste. Wystarczy

Bardziej szczegółowo

REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ

REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ Temat pracy: Projekt i realizacja elektronicznego dziennika ocen ucznia Autor: Grzegorz Dudek wykonanego w technologii ASP.NET We współczesnym modelu edukacji, coraz powszechniejsze

Bardziej szczegółowo

Aplikacje internetowe - laboratorium

Aplikacje internetowe - laboratorium Aplikacje internetowe - laboratorium Administracja serwerem aplikacji. Celem ćwiczenia jest zainstalowanie i administracja prostym serwerem aplikacji. Ćwiczenie zostanie wykonane przy użyciu popularnego

Bardziej szczegółowo

2011-11-04. Instalacja SQL Server Konfiguracja SQL Server Logowanie - opcje SQL Server Management Studio. Microsoft Access Oracle Sybase DB2 MySQL

2011-11-04. Instalacja SQL Server Konfiguracja SQL Server Logowanie - opcje SQL Server Management Studio. Microsoft Access Oracle Sybase DB2 MySQL Instalacja, konfiguracja Dr inŝ. Dziwiński Piotr Katedra InŜynierii Komputerowej Kontakt: piotr.dziwinski@kik.pcz.pl 2 Instalacja SQL Server Konfiguracja SQL Server Logowanie - opcje SQL Server Management

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji programu e STOMis wraz z pakietem Microsoft SQL Server 2005 Express Edition. e STOMis

Instrukcja instalacji programu e STOMis wraz z pakietem Microsoft SQL Server 2005 Express Edition. e STOMis Instrukcja instalacji programu e STOMis wraz z pakietem Microsoft SQL Server 2005 Express Edition e STOMis Strona:1 z 10 I. Wymagania sprzętowe i wymagania w zakresie programowania systemowego. Wymagania

Bardziej szczegółowo

Instalacja i konfiguracja Symfonia.Common.Server oraz Symfonia.Common.Forte

Instalacja i konfiguracja Symfonia.Common.Server oraz Symfonia.Common.Forte Instalacja i konfiguracja Symfonia.Common.Server oraz Symfonia.Common.Forte Instalacja Symfonia.Common.Server 0 2 Spis treści Spis treści 2 Instalacja Symfonia.Common.Server 3 Ważne zalecenia... 3 Konfiguracja

Bardziej szczegółowo

Materiały oryginalne: ZAWWW-2st1.2-l11.tresc-1.0kolor.pdf. Materiały poprawione

Materiały oryginalne: ZAWWW-2st1.2-l11.tresc-1.0kolor.pdf. Materiały poprawione Materiały oryginalne: ZAWWW-2st1.2-l11.tresc-1.0kolor.pdf Materiały poprawione Rozwiązanie zadania w NetBeans IDE 7.4: Jarosław Ksybek, Adam Miazio Celem ćwiczenia jest przygotowanie prostej aplikacji

Bardziej szczegółowo

Program Płatnik 10.01.001. Instrukcja instalacji

Program Płatnik 10.01.001. Instrukcja instalacji Program Płatnik 10.01.001 Instrukcja instalacji S P I S T R E Ś C I 1. Wymagania sprzętowe programu Płatnik... 3 2. Wymagania systemowe programu... 3 3. Instalacja programu - bez serwera SQL... 4 4. Instalacja

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do J2EE. Maciej Zakrzewicz. Maciej.Zakrzewicz@cs.put.poznan.pl http://www.cs.put.poznan.pl/mzakrzewicz/

Wprowadzenie do J2EE. Maciej Zakrzewicz. Maciej.Zakrzewicz@cs.put.poznan.pl http://www.cs.put.poznan.pl/mzakrzewicz/ 1 Wprowadzenie do J2EE Maciej Zakrzewicz Maciej.Zakrzewicz@cs.put.poznan.pl http://www.cs.put.poznan.pl/mzakrzewicz/ Plan rozdziału 2 Wprowadzenie do Java 2 Enterprise Edition Aplikacje J2EE Serwer aplikacji

Bardziej szczegółowo

Typy przetwarzania. Przetwarzanie zcentralizowane. Przetwarzanie rozproszone

Typy przetwarzania. Przetwarzanie zcentralizowane. Przetwarzanie rozproszone Typy przetwarzania Przetwarzanie zcentralizowane Systemy typu mainfame Przetwarzanie rozproszone Architektura klient serwer Architektura jednowarstwowa Architektura dwuwarstwowa Architektura trójwarstwowa

Bardziej szczegółowo

Pracownia internetowa w szkole ZASTOSOWANIA

Pracownia internetowa w szkole ZASTOSOWANIA NR ART/SBS/07/01 Pracownia internetowa w szkole ZASTOSOWANIA Artykuły - serwery SBS i ich wykorzystanie Instalacja i Konfiguracja oprogramowania MOL Optiva na szkolnym serwerze (SBS2000) Artykuł opisuje

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA. Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki KATEDRA INFORMATYKI. SyncFile

AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA. Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki KATEDRA INFORMATYKI. SyncFile AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki KATEDRA INFORMATYKI Document wizyjny dla projektu Wersja 0.1-5 z dnia 2006-11-14 Kierunek, rok studiów: Informatyka,

Bardziej szczegółowo

SSI Katalog. Program do katalogowania zawartości dysków. Dariusz Kalinowski

SSI Katalog. Program do katalogowania zawartości dysków. Dariusz Kalinowski 1.) Wymagania sprzętowe: SSI Katalog Program do katalogowania zawartości dysków Dariusz Kalinowski - System operacyjny: Windows 2000 lub Windows xp - Procesor minimum Pentium 1Ghz - Pamięć RAM minimum

Bardziej szczegółowo

1. Instalacja platformy.net Framework.

1. Instalacja platformy.net Framework. Konfiguracja sprzętowo-programowa komputera umożliwiająca korzystanie z komponentu do składania podpisu elektronicznego w oknie przeglądarki dla systemów e-giodo oraz Elektroniczna Skrzynka Podawcza (ESP)

Bardziej szczegółowo

Bazy danych 2. Wykład 1

Bazy danych 2. Wykład 1 Bazy danych 2 Wykład 1 Sprawy organizacyjne Materiały i listy zadań zamieszczane będą na stronie www.math.uni.opole.pl/~ajasi E-mail: standardowy ajasi@math.uni.opole.pl Sprawy organizacyjne Program wykładu

Bardziej szczegółowo

Rysunek 1: Okno z lista

Rysunek 1: Okno z lista 1 Urzadzenie RFID Urządzenie RFID, umożliwia użytkownikom systemu kontrolę dostępu do wydzielonych przez system stref, na podstawie odczytywanych TAG ów (identyfikatora przypisanego do użytkownika) z czytników

Bardziej szczegółowo

Usługi analityczne budowa kostki analitycznej Część pierwsza.

Usługi analityczne budowa kostki analitycznej Część pierwsza. Usługi analityczne budowa kostki analitycznej Część pierwsza. Wprowadzenie W wielu dziedzinach działalności człowieka analiza zebranych danych jest jednym z najważniejszych mechanizmów podejmowania decyzji.

Bardziej szczegółowo

Przypisywanie bibliotek w architekturze SAS

Przypisywanie bibliotek w architekturze SAS SAS Institute TECHNICAL SUPPORT Przypisywanie bibliotek w architekturze SAS Platforma SAS pozwala na zdefiniowanie wspólnych zasobów w metadanych oraz ustalanie praw dostępu dla użytkowników i grup. Ze

Bardziej szczegółowo

Szpieg 2.0 Instrukcja użytkownika

Szpieg 2.0 Instrukcja użytkownika Szpieg 2.0 Instrukcja użytkownika Spis treści: Wstęp: 1. Informacje o programie 2. Wymagania techniczne Ustawienia: 3. Połączenie z bazą danych 4. Konfiguracja email 5. Administracja Funkcje programu:

Bardziej szczegółowo

Procedury techniczne modułu Forte Kontroling. Środowisko pracy programu i elementy konfiguracji

Procedury techniczne modułu Forte Kontroling. Środowisko pracy programu i elementy konfiguracji Procedury techniczne modułu Forte Kontroling Środowisko pracy programu i elementy konfiguracji Środowisko pracy programu i elementy konfiguracji Strona 2 z 5 Moduł Kontroling Systemu Zarzadzania Forte

Bardziej szczegółowo

Instalacja Wirtualnego Serwera Egzaminacyjnego

Instalacja Wirtualnego Serwera Egzaminacyjnego Instalacja Wirtualnego Serwera Egzaminacyjnego (materiał wewnętrzny: aktualizacja 2010-10-26 Pilotaż Egzaminów Online) Wprowadzenie: 1. Wirtualny Serwer Egzaminacyjny ma niewielkie wymagania sprzętowe

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1 instrukcje instalacji

Załącznik 1 instrukcje instalacji Załącznik 1 instrukcje instalacji W poniższym załączniku przedstawione zostaną instrukcje instalacji programów wykorzystanych w trakcie tworzenia aplikacji. Poniższa lista przedstawia spis zamieszczonych

Bardziej szczegółowo

Dotacje na innowacje. Inwestujemy w waszą przyszłość.

Dotacje na innowacje. Inwestujemy w waszą przyszłość. PROJEKT TECHNICZNY Implementacja Systemu B2B w firmie Lancelot i w przedsiębiorstwach partnerskich Przygotowane dla: Przygotowane przez: Lancelot Marek Cieśla Grzegorz Witkowski Constant Improvement Szkolenia

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji wersja 1.01

Instrukcja instalacji wersja 1.01 earchiwista Instrukcja instalacji wersja 1.01 Metryka Projekt Wykonawca Produkt Opis earchiwista SKG S.A. Instrukcja instalacji Dokument zawiera instrukcję instalacji systemu earchiwista. Autorzy Róża

Bardziej szczegółowo

Pobieranie komunikatów GIF

Pobieranie komunikatów GIF Spis treści Wstęp... 2 1. Ustawienia harmonogramu zadań... 3 1.1. Tryby pracy AswPlan... 3 2. System KS-EWD... 4 2.1. Instalacja KS-EWD... 5 3. Inauguracja OSOZ... 6 3.1. Zdefiniowanie zadania pobierania

Bardziej szczegółowo

Dokument zawiera instrukcję samodzielnej Instalacji Microsoft SQL Server 2008 R2 RTM - Express na potrzeby systemu Sz@rk.

Dokument zawiera instrukcję samodzielnej Instalacji Microsoft SQL Server 2008 R2 RTM - Express na potrzeby systemu Sz@rk. Dokument zawiera instrukcję samodzielnej Instalacji Microsoft SQL Server 2008 R2 RTM - Express na potrzeby systemu Sz@rk. 1. Wstęp Przed zainstalowaniem serwera SQL należy upewnić się czy sprzęt na którym

Bardziej szczegółowo

Instrukcjainstalacji KS-CRM

Instrukcjainstalacji KS-CRM System Zarządzania Relacjami z Klientami Instrukcjainstalacji KS-CRM Katowice 2010 2213PI01.00 Nazwa dokumentu: Instrukcja instalacji systemu KS-CRM Wersja dokumentu: 2011.00.0.0 Data aktualizacji: 25.06.2010

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. Programowanie aplikacji internetowych

KARTA PRZEDMIOTU. Programowanie aplikacji internetowych KARTA PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu/modułu: Nazwa angielska: Kierunek studiów: Poziom studiów: Profil studiów Jednostka prowadząca: Programowanie aplikacji internetowych Web application development edukacja

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. Plan wykładu. Rozproszona baza danych. Fragmetaryzacja. Cechy bazy rozproszonej. Replikacje (zalety) Wykład 15: Rozproszone bazy danych

Bazy danych. Plan wykładu. Rozproszona baza danych. Fragmetaryzacja. Cechy bazy rozproszonej. Replikacje (zalety) Wykład 15: Rozproszone bazy danych Plan wykładu Bazy danych Cechy rozproszonej bazy danych Implementacja rozproszonej bazy Wykład 15: Rozproszone bazy danych Małgorzata Krętowska, Agnieszka Oniśko Wydział Informatyki PB Bazy danych (studia

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie Oracle Designer/2000 do projektowania i implementacji aplikacji WWW

Zastosowanie Oracle Designer/2000 do projektowania i implementacji aplikacji WWW V Konferencja PLOUG Zakopane Październik 1999 Zastosowanie Oracle Designer/2000 do projektowania i implementacji aplikacji WWW Grzegorz Bliźniuk gbliz@isi.wat.waw.pl. Roman Wantoch-Rekowski rekowski@isi.wat.waw.pl.

Bardziej szczegółowo

Połączenie VPN Host-LAN SSL z wykorzystaniem przeglądarki. 1. Konfiguracja serwera VPN 1.1. Ustawienia ogólne 1.2. Konto SSL 1.3. Grupa użytkowników

Połączenie VPN Host-LAN SSL z wykorzystaniem przeglądarki. 1. Konfiguracja serwera VPN 1.1. Ustawienia ogólne 1.2. Konto SSL 1.3. Grupa użytkowników 1. Konfiguracja serwera VPN 1.1. Ustawienia ogólne 1.2. Konto SSL 1.3. Grupa użytkowników 2. Konfiguracja klienta VPN 3. Status połączenia 3.1. Klient VPN 3.2. Serwer VPN Procedura konfiguracji została

Bardziej szczegółowo

NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI. asix. Aktualizacja pakietu asix 4 do wersji 5 lub 6. Pomoc techniczna

NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI. asix. Aktualizacja pakietu asix 4 do wersji 5 lub 6. Pomoc techniczna NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI asix Aktualizacja pakietu asix 4 do wersji 5 lub 6 Pomoc techniczna Dok. Nr PLP0016 Wersja:08-12-2010 ASKOM i asix to zastrzeżony znak firmy ASKOM Sp. z o. o.,

Bardziej szczegółowo

Jak wykorzystać Pulpit Zdalny w Windows 2003 Serwer do pracy z programem FAKT

Jak wykorzystać Pulpit Zdalny w Windows 2003 Serwer do pracy z programem FAKT Jak wykorzystać Pulpit Zdalny w Windows 2003 Serwer do pracy z programem FAKT Planując uruchomienie programu FAKT na wielu stanowiskach w sieci możemy wykorzystać możliwości oprogramowania Windows Serwer

Bardziej szczegółowo

Gerard Frankowski, Zespół Bezpieczeństwa PCSS. Nowoczesne technologie bliżej nas Poznań, 04.03.2010

Gerard Frankowski, Zespół Bezpieczeństwa PCSS. Nowoczesne technologie bliżej nas Poznań, 04.03.2010 Bezpieczeństwo interoperacyjnego hostingu Gerard Frankowski, Zespół Bezpieczeństwa PCSS 4. Konferencja MIC Nowoczesne technologie bliżej nas Poznań, 04.03.2010 1 Agenda Wprowadzenie Zespół Bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

http://www.microsoft.com/poland/technet/article/art0058_01.mspx

http://www.microsoft.com/poland/technet/article/art0058_01.mspx Strona 1 z 6 Kliknij tutaj, aby zainstalować program Silverlight Polska Zmień Wszystkie witryny firmy Microsoft Szukaj w witrynach Microsoft.com Prześlij zapytanie Strona główna TechNet Produkty i technologie

Bardziej szczegółowo

OpenLaszlo. OpenLaszlo

OpenLaszlo. OpenLaszlo OpenLaszlo Spis Treści 1 OpenLaszlo Co to jest? Historia Idea Architektura Jako Flash lub DHTML Jako servlet lub SOLO Jak to działa? Język LZX Struktura programu Skrypty Obiekty i klasy Atrybuty i metody

Bardziej szczegółowo

PlantVisor_1.90PL Instrukcja instalacji, konfiguracji oraz obsługi

PlantVisor_1.90PL Instrukcja instalacji, konfiguracji oraz obsługi PlantVisor_1.90PL Instrukcja instalacji, konfiguracji oraz obsługi 1/27 Wymagania sprzętowe dla komputera PC Processor: Pentium 4 2.0 GHz Ram: 512MB Twardy dysk: 20GB (200MB dla instalacji oprogramowania

Bardziej szczegółowo

System Kancelaris. Zdalny dostęp do danych

System Kancelaris. Zdalny dostęp do danych Kancelaris krok po kroku System Kancelaris Zdalny dostęp do danych Data modyfikacji: 2008-07-10 Z czego składaj adają się systemy informatyczne? System Kancelaris składa się z dwóch części: danych oprogramowania,

Bardziej szczegółowo

2014 Electronics For Imaging. Informacje zawarte w niniejszej publikacji podlegają postanowieniom opisanym w dokumencie Uwagi prawne dotyczącym tego

2014 Electronics For Imaging. Informacje zawarte w niniejszej publikacji podlegają postanowieniom opisanym w dokumencie Uwagi prawne dotyczącym tego 2014 Electronics For Imaging. Informacje zawarte w niniejszej publikacji podlegają postanowieniom opisanym w dokumencie Uwagi prawne dotyczącym tego produktu. 23 czerwca 2014 Spis treści 3 Spis treści...5

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji Asystenta Hotline

Instrukcja instalacji Asystenta Hotline SoftVig Systemy Informatyczne Sp. z o.o. Instrukcja instalacji Asystenta Hotline Ver. 3.5 2012-06-19 2 Instrukcja obsługi programu Asystent Hotline Zawartość 1 INSTALACJA PROGRAMU 3 1.1 WARUNKI KONIECZNE

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkownika

Instrukcja użytkownika Instrukcja użytkownika Menadżer Licencji Wersja 2013.0.1 Spis treści 1 WPROWADZENIE... 3 2 AKTUALIZACJA SERWISU KLUCZA HASP ORAZ ZDALNEGO SERWISU KLUCZA... 3 3 INSTALACJA... 3 4 MONITOR MENADŻERA LICENCJI...

Bardziej szczegółowo

Client Management Solutions i Mobile Printing Solutions

Client Management Solutions i Mobile Printing Solutions Client Management Solutions i Mobile Printing Solutions Instrukcja obsługi Copyright 2007 Hewlett-Packard Development Company, L.P. Windows jest zastrzeżonym znakiem towarowym firmy Microsoft Corporation,

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do technologii Business Intelligence i hurtowni danych

Wprowadzenie do technologii Business Intelligence i hurtowni danych Wprowadzenie do technologii Business Intelligence i hurtowni danych 1 Plan rozdziału 2 Wprowadzenie do Business Intelligence Hurtownie danych Produkty Oracle dla Business Intelligence Business Intelligence

Bardziej szczegółowo

SiR_13 Systemy SCADA: sterowanie nadrzędne; wizualizacja procesów. MES - Manufacturing Execution System System Realizacji Produkcji

SiR_13 Systemy SCADA: sterowanie nadrzędne; wizualizacja procesów. MES - Manufacturing Execution System System Realizacji Produkcji System informatyczny na produkcji: Umożliwi stopniowe, ale jednocześnie ekonomiczne i bezpieczne wdrażanie i rozwój aplikacji przemysłowych w miarę zmiany potrzeb firmy. Może adoptować się do istniejącej

Bardziej szczegółowo

Elektroniczna Ewidencja Materiałów Wybuchowych

Elektroniczna Ewidencja Materiałów Wybuchowych Elektroniczna Ewidencja Materiałów Wybuchowych Dyrektywa Dyrektywa Komisji Europejskiej 2012/4/UE z dnia 22 lutego 2012 określa obowiązek wprowadzenia w życie elektronicznej ewidencji materiałów wybuchowych

Bardziej szczegółowo

REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ

REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ Temat pracy: Projekt i implementacja mobilnego systemu wspomagającego organizowanie zespołowej aktywności fizycznej Autor: Krzysztof Salamon W dzisiejszych czasach życie ludzi

Bardziej szczegółowo

Alplast Tools Instrukcja obsługi

Alplast Tools Instrukcja obsługi Alplast Tools Instrukcja obsługi Przed zainstalowaniem aplikacji Do prawidłowego działania aplikacji należy początkowo stworzyć odpowiednie środowisko, stworzyć sieć komputerów, a następnie skonfigurować

Bardziej szczegółowo

IBM SPSS Statistics Wersja 22. Linux - Instrukcja instalacji (licencja autoryzowanego użytkownika)

IBM SPSS Statistics Wersja 22. Linux - Instrukcja instalacji (licencja autoryzowanego użytkownika) IBM SPSS Statistics Wersja 22 Linux - Instrukcja instalacji (licencja autoryzowanego użytkownika) Spis treści Instrukcja instalacji.......... 1 Wymagania systemowe........... 1 Kod autoryzacji.............

Bardziej szczegółowo

XML-owe bazy danych ćwiczenia 1

XML-owe bazy danych ćwiczenia 1 XML-owe bazy danych ćwiczenia 1 Pierwsza część ćwiczeń będzie zapoznaniem się z przykładową bazą danych dokumentów XML dbxml oraz bazą danych obiektowo-relacyjną Oracle, która pozwala na przechowywanie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja dla instalatora systemu SMDP Enterprise/Professional

Instrukcja dla instalatora systemu SMDP Enterprise/Professional Instrukcja dla instalatora systemu SMDP Enterprise/Professional Zawartość Wymagania na serwer... 1 Instalacja... 2 Ręczny proces konfiguracji i uruchomienia serwera... 5 Przygotowanie konfiguracji urządzeń

Bardziej szczegółowo

Instalacja aplikacji

Instalacja aplikacji 1 Instalacja aplikacji SERTUM... 2 1.1 Pobranie programu z Internetu... 2 1.2 Instalacja programu... 2 1.3 Logowanie... 3 2 Instalacja aplikacji RaportNet... 4 2.1 Pobranie programu z Internetu... 4 2.2

Bardziej szczegółowo

Rok szkolny 2015/16 Sylwester Gieszczyk. Wymagania edukacyjne w technikum. ADMINISTROWANIE BAZAMI DANYCH kl. 4c

Rok szkolny 2015/16 Sylwester Gieszczyk. Wymagania edukacyjne w technikum. ADMINISTROWANIE BAZAMI DANYCH kl. 4c Wymagania edukacyjne w technikum ADMINISTROWANIE BAZAMI DANYCH kl. 4c Lp. 1 2 4 5 Temat Zasady dotyczące zarządzania projektem podczas prac związanych z tworzeniem bazy oraz cykl życiowy bazy Modele tworzenia

Bardziej szczegółowo

Problemy niezawodnego przetwarzania w systemach zorientowanych na usługi

Problemy niezawodnego przetwarzania w systemach zorientowanych na usługi Problemy niezawodnego przetwarzania w systemach zorientowanych na usługi Jerzy Brzeziński, Anna Kobusińska, Dariusz Wawrzyniak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Plan prezentacji 1 Architektura

Bardziej szczegółowo

1. Instalacja jednostanowiskowa...3 2. Instalacja sieciowa...4 3. Instalacja w środowisku rozproszonym...5 4. Dodatkowe zalecenia...

1. Instalacja jednostanowiskowa...3 2. Instalacja sieciowa...4 3. Instalacja w środowisku rozproszonym...5 4. Dodatkowe zalecenia... SYBILLA WYMAGANIA TECHNICZNE 1. Instalacja jednostanowiskowa...3 2. Instalacja sieciowa...4 3. Instalacja w środowisku rozproszonym...5 4. Dodatkowe zalecenia...6 1998 2005 TELEPORT.PL WYMAGANIA TECHNICZNE

Bardziej szczegółowo

Wskazówki do instalacji Systemu Symfonia Forte. Szybki start

Wskazówki do instalacji Systemu Symfonia Forte. Szybki start Wskazówki do instalacji Systemu Symfonia Forte Szybki start Powielanie w jakiejkolwiek formie całości lub fragmentów podręcznika bez pisemnej zgody firmy Sage Symfonia Sp. z o.o. jest zabronione. Copyright

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja kompilacji źródeł aplikacji 1.0

Dokumentacja kompilacji źródeł aplikacji 1.0 Projekt dofinansowany ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego Dokumentacja kompilacji źródeł aplikacji Projekt: Wypracowanie i wdrożenie innowacyjnych metod integracji danych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dzień 1. I Wprowadzenie (wersja 0906) II Dostęp do danych bieżących specyfikacja OPC Data Access (wersja 0906) Kurs OPC S7

Spis treści. Dzień 1. I Wprowadzenie (wersja 0906) II Dostęp do danych bieżących specyfikacja OPC Data Access (wersja 0906) Kurs OPC S7 I Wprowadzenie (wersja 0906) Kurs OPC S7 Spis treści Dzień 1 I-3 O czym będziemy mówić? I-4 Typowe sytuacje I-5 Klasyczne podejście do komunikacji z urządzeniami automatyki I-6 Cechy podejścia dedykowanego

Bardziej szczegółowo

Zadanie nr 4.5: Oprogramowanie bazodanowe. Lp. Zwartość karty Opis 1 Specyfikacja techniczna / funkcjonalna przedmiotu zamówienia

Zadanie nr 4.5: Oprogramowanie bazodanowe. Lp. Zwartość karty Opis 1 Specyfikacja techniczna / funkcjonalna przedmiotu zamówienia Zadanie nr 4.5: Oprogramowanie bazodanowe Lp. Zwartość karty Opis 1 Specyfikacja techniczna / funkcjonalna przedmiotu zamówienia Zakres przedmiotu zamówienia obejmuje dostarczenie, wdrożenie oraz konfigurację

Bardziej szczegółowo

7. zainstalowane oprogramowanie. 8. 9. 10. zarządzane stacje robocze

7. zainstalowane oprogramowanie. 8. 9. 10. zarządzane stacje robocze Specyfikacja oprogramowania do Opis zarządzania przedmiotu i monitorowania zamówienia środowiska Załącznik nr informatycznego 1 do specyfikacji Lp. 1. a) 1. Oprogramowanie oprogramowania i do systemów

Bardziej szczegółowo

System automatycznego wysyłania SMSów SaldoSMS

System automatycznego wysyłania SMSów SaldoSMS KWSOFT Pleszew 8-03-2005 Ul. Witkiewicza 9 63-300 Pleszew tel. 0509 370 429 http://www.kwsoft.com.pl kwsoft@kwsoft.com.pl System automatycznego wysyłania SMSów SaldoSMS Przygotowali: Krzysztof Juśkiewicz

Bardziej szczegółowo

Program kadrowo płacowy - wersja wielodostępna z bazą danych Oracle SQL Server 10g

Program kadrowo płacowy - wersja wielodostępna z bazą danych Oracle SQL Server 10g Program kadrowo płacowy - wersja wielodostępna z bazą danych Oracle SQL Server 10g Uwaga: Masz problem z programem lub instalacją? Nie możesz wykonać wymaganej czynności? Daj nam znać. W celu uzyskania

Bardziej szczegółowo

Aplikacje WWW - laboratorium

Aplikacje WWW - laboratorium Aplikacje WWW - laboratorium Serwlety Celem ćwiczenia jest przygotowanie kilku prostych serwletów ilustrujących możliwości tej technologii. Poszczególne ćwiczenia prezentują sposób przygotowania środowiska,

Bardziej szczegółowo

epuap Archiwizacja w Osobistym Składzie Dokumentów

epuap Archiwizacja w Osobistym Składzie Dokumentów epuap Archiwizacja w Osobistym Składzie Dokumentów Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka SPIS TREŚCI SPIS

Bardziej szczegółowo