Barbara Jacennik. Rok: Wydawnictwo: Miejsce wydania:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Barbara Jacennik. Rok: Wydawnictwo: Miejsce wydania:"

Transkrypt

1 Barbara Jacennik Rok: Wydawnictwo: Miejsce wydania: Zgodnie z definicją czołowego przedstawiciela marketingu społecznego Alana Andreasena (1995, s.7): "Marketing społeczny polega na zastosowaniu technik marketingu komercyjnego do analizy, planowania, realizacji i oceny programów oddziałujących na intencjonalne zachowania wybranych grup odbiorców, w celu poprawy dobrostanu jednostek oraz kondycji społeczeństwa". Dziedzina ta ma już ponad dwudziestoletnią historię w krajach Ameryki Północnej i Europy Zachodniej. Wydawany jest kwartalnik specjalistyczny (Social Marketing Quarterly) oraz organizowane są doroczne konferencje (Innovations in Social Marketing). W ostatnich latach działania z zakresu marketingu społecznego rozprzestrzeniają się również w Polsce, głównie jako kampanie medialne inicjowane przez osobowości życia publicznego oraz organizacje rządowe i pozarządowe przy współpracy agencji reklamowych. Postaci, które szczególnie odznaczyły się na tym polu to m.in. Witold Zatoński, Jerzy Owsiak, Barbara Labuda, Jolanta Kwaśniewska. Spośród organizacji wymienić można przykładowo: Komendę Główną Policji, Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Fundację Promocji Zdrowia. Działania te często jeszcze odbiegają od zazwyczaj dobrze finansowanych kampanii społecznych w krajach zachodnich, nie brak im natomiast dobrej woli, dobrowolnych nakładów sił i środków oraz dobrych pomysłów. Warto wspomnieć o takich znaczących kampaniach, jak: "Rzuć palenie razem z nami", "Orkiestra Świątecznej Pomocy" czy "Alkohol kradnie wolność". To tylko niektóre przykłady kampanii wskazujące, że marketing społeczny, jak wiele innych trendów z Zachodu, ma szansę rozwijania się w Polsce. Warto więc przyjrzeć się nieco koncepcjom i metodom cechującym tę dziedzinę oraz zastanowić się nad perspektywami jej rozwoju w Polsce. Koncepcje i metody marketingu społecznego Zachowania, na które próbuje wpływać marketing społeczny to "przywary" jednostek kosztowne dla nich samych i społeczeństwa: jazda samochodem z nadmierną prędkością, używanie narkotyków, niezdrowe odżywianie się itp. Marketing społeczny ma zastosowanie zarówno w krajach rozwiniętych, jak i rozwijających się. Specjaliści amerykańscy bądź kanadyjscy są często zatrudniani przy planowaniu kampanii w krajach azjatyckich lub afrykańskich. Mogą to być kampanie na rzecz wyrównania startu życiowego kobiet, antykoncepcji bądź szczepień profilaktycznych. Warto wspomnieć, że w Polsce dziedziną zbliżoną do marketingu społecznego, a mającą już u nas pewne tradycje, jest promocja zdrowia (Słońska, 1994; Ostrowska, 1999). 1 / 15

2 W literaturze naukowej i profesjonalnej rozróżnia się dwa znaczenia terminu "marketing społeczny": (a) działania marketingowe nastawione na zmianę społecznie szkodliwych zachowań oraz (b) wspieranie celów społecznych w ramach marketingu komercyjnego. Pierwsza odmiana marketingu społecznego to programy i kampanie, których głównym celem jest stymulowanie zmian zachowań w społeczeństwie w celu promocji zdrowia, prewencji zachowań patologicznych, promocji akcji charytatywnych itp. Ta forma marketingu społecznego jest realizowana przez organizacje rządowe lub pozarządowe. Druga forma to marketing społeczny w ramach marketingu komercyjnego. Celem nadrzędnym działalności są tu cele marketingowe, np. budowanie wizerunku firmy lub marki. Celem pośrednim jest sponsorowanie działalności społecznej niezwiązanej wprost ze sprzedażą produktu. Jest to innymi słowy "marketing społecznie odpowiedzialny". Tego typu działalność społeczna w marketingu komercyjnym ma tendencję wzrostową w krajach zachodnich. W artykule zajmę się przede wszystkim tą pierwsza formą marketingu społecznego. Przyjrzyjmy się nieco jej podstawom teoretycznym. Marketing społeczny wykorzystuje podstawowe pojęcia i teorie marketingu. Odbiorca programów czy kampanii to konsument. Celem działalności jest nie sprzedaż produktu, lecz zmiana zachowań. Istotnym pojęciem marketingowym przeniesionym do marketingu społecznego jest pojęcie zachowania wysokiego zaangażowania - jest to zachowanie cechujące się wysokim ryzykiem finansowym lub społecznym (np. kupno drogiego samochodu lub ufarbowanie włosów na rudo). Wymaga ono wysokiego zaangażowania przy podejmowaniu decyzji. W marketingu jest to zazwyczaj decyzja kupna, w marketingu społecznym np. decyzja o zaniechaniu pewnych zachowań. Przykładowo rzucenie palenia może się wiązać z ryzykiem zmiany wyglądu wskutek przybrania na wadze. Kampanie marketingowo-społeczne są skierowane do wybranych grup docelowych. Komunikaty kampanii kształtuje się po uprzednim rozpoznaniu danego segmentu "rynku", do którego jest skierowany program czy kampania społeczna. Wymaga to badań sondażowych odbiorców i ustalenia ich profili psychograficznych (np. Dutta, Youn, 1999; Hornik, Duyck Woolf, 1999). Jest to tzw. segmentacja psychograficzna lub segmentacja wg stylów życia. Dokonuje się jej za pomocą badania stylów życia, określanych na podstawie danych o zajęciach, zainteresowaniach i opiniach (AIO activities, interests and opinions) próbek statystycznych gospodarstw domowych. Na tej podstawie przeprowadza się klasyfikację docelowych odbiorców w grupy o zbliżonych profilach AIO. Profile stylów życia przedstawiają bogaty opis zainteresowań, zwyczajów korzystania z mediów, sposobów spędzania wolnego czasu itp. Te informacje umożliwiają przygotowywanie przekazów, które przemawiają do określonych grup docelowych oraz planowanie programu/kampanii w taki sposób, by te przekazy trafiły do wybranego segmentu odbiorców w odpowiednim miejscu, czasie i z odpowiednią częstotliwością. Kampanie marketingowe często wykorzystują istniejące już wyniki badań społecznych i marketingowych, rzadziej bazują na badaniach przeprowadzanych specjalnie na potrzeby danej kampanii. Segmentacja psychograficzna i skierowanie przekazów do wybranych grup odbiorców, a nie do odbiorcy masowego, odróżnia marketing społeczny od innych kierunków zajmujących się promocją zdrowych zachowań. Jak wiele marketing społeczny zawdzięcza marketingowi komercyjnemu widać na przykładzie często cytowanych analogii. Podstawowy zestaw pojęć w marketingu służący do konceptualizacji kampanii marketingowych to tzw. mieszanka marketingowa. W jej skład 2 / 15

3 wchodzą cztery pojęcia, tzw. 4 "P" produkt (product), miejsce (place), cena (price), promocja (promotion). W marketingu społecznym często mówi się o promowanym zachowaniu jako o produkcie. Uznaje się, że zmiana zachowania przez odbiorcę programu musi się wiązać z pewnymi osobistymi korzyściami i kosztami. Promowane zachowania muszą być łatwe do podjęcia, co wiąże się z ich dostępnością, np. punkty szczepień muszą być odpowiednio zlokalizowane. Ponadto promowane zachowanie musi być odpowiednio rozreklamowane nie tylko przez środki masowego przekazu, ale również ustny przekaz, np. przez pracowników służby zdrowia lub innych przeszkolonych liderów opinii społecznej. Ważnym elementem marketingu społecznego jest stawianie odbiorcy programu czy kampanii na pierwszym miejscu i próba przyjęcia jego punktu widzenia. Marketerzy społeczni odnoszący największe sukcesy, planując programy lub kampanie, starają się przyjąć "perspektywę konsumenta" (customer mind-set). Wychodzą od potrzeb i pragnień docelowej grupy odbiorców, a nie od potrzeb i pragnień organizacji odpowiedzialnej za program. Odwrotna perspektywa "z punktu widzenia organizacji", a nie odbiorcy-konsumenta, może przyczynić się do porażki programu, jeśli nie utrafi on w potrzeby i pragnienia odbiorców. W tym kontekście zrozumiała staje się potrzeba opracowywania profili stylów życia planowanej grupy docelowej. Charakterystyczne dla podejścia marketingu społecznego jest stosowanie różnorodnych metod badawczych, nie tylko badań ankietowych, oraz przeprowadzanie badań w ciągu całego trwania projektu nie tylko na początku i na końcu (Andreasen, 1995). Uważa się, że trudne żądania, które wysuwa marketing społeczny wobec odbiorców, będą bardziej skuteczne, jeśli twórcy programu lub kampanii wsłuchają się uważnie w to, co mają do powiedzenia docelowi odbiorcy. Badania w marketingu społecznym przebiegają w trzech etapach: 1. Badania formatywne badania rynku na etapie tworzenia strategii kampanii lub programu. 2. Testowanie wstępne (pretesting) testowanie elementów strategii przed realizacją programu/kampanii w terenie. 3. Monitorowanie i ewaluacja badanie programu w trakcie realizacji w celu ewentualnego poprawienia jego skuteczności i efektywności. Prowadzenie badań na różnych etapach programu nie jest niczym nowym w stosowanych naukach społecznych. Specjaliści marketingu społecznego podkreślają jedynie, że badania te muszą pozostawać w ścisłym związku z podejmowanymi decyzjami dotyczącymi strategii programu i być efektywne z punktu widzenia kosztów. Do podjęcia decyzji o kształcie programu nie zawsze potrzebne są kosztowne badania ankietowe. Czasami wystarczą badania jakościowe, np. wywiady grupowe (Andreasen, 1995; Nikodemska-Wołowik, 1999). Poza marketingiem komercyjnym, marketing społeczny czerpie również z psychologii i innych nauk społecznych, wykorzystując zwłaszcza teorie modyfikacji zachowań oraz koncepcje psychologii zdrowia. Trudno byłoby omówić je wszystkie w tym artykule. Warto wspomnieć 3 / 15

4 przykładowo jedną znaczącą koncepcję szeroko wykorzystywaną w marketingu społecznym. Jest nią Transteoretyczny Model Zmiany Zachowań (Prochaska, DiClemente, 1983; za: Greenlee, Suprenant, 1999; Velier, Prochaska, Fava, Norman, Redding, 1998). W tym ujęciu zmiana zachowania to progresywne przejście przez 5 etapów gotowości do zmiany zachowania: 1. Przed rozważaniem zmiany zachowania (pre-contemplation) jednostka nie bierze pod uwagę zmiany zachowania w najbliższej przyszłości, zazwyczaj określanej jako najbliższe 6 miesięcy. Może to dotyczyć osób, które są niedoinformowane na temat skutków danego zachowania lub osób, które podejmowały wcześniejsze nieudane próby. 2. Rozważanie zmiany zachowania (contemplation) jednostka poważnie zastanawia się nad zmianą zachowania np. w ciągu najbliższych 6 miesięcy. Dotyczy to osób świadomych pozytywów i negatywów danego zachowania i wahających się pomiędzy dwoma biegunami. Ten stan niezdecydowania i wahania może trwać przez dłuższy okres. 3. Przygotowanie (preparation) jednostka próbowała zmienić zachowanie w ciągu ostatniego roku oraz poważnie zastanawia się nad zmianą zachowania w ciągu najbliższego miesiąca. Osoby w tym stadium zwykle mają już pewien plan działania i są dobrymi kandydatami do udziału w programach terapii uzależnień, odchudzania itp. 4. Działanie (action) jednostka zmieniła swoje zachowanie w ciągu ostatnich 6 miesięcy. Zazwyczaj jest to określane wg mierzalnego kryterium, np. dla palaczy jest nim całkowite zaprzestanie palenia; w przypadku diety niskotłuszczowej nie więcej niż 30% kalorii w diecie pochodzi z tłuszczów. 5. Utrwalanie (maintenance) jednostka utrzymała zmianę zachowania przez okres dłuższy niż pół roku. W tym stadium stara się zwalczać pokusę nawrotu szkodliwego zachowania, jej wiara w możliwość utrzymania zmiany zachowania rośnie. Działania marketingowo-społeczne muszą być dostosowane do etapu zmiany zachowania, na jakim aktualnie znajdują się odbiorcy z grupy docelowej. Na etapie poprzedzającym rozważanie zmiany odbiorcy nie traktują proponowanego zachowania jako mającego związek z ich potrzebami lub pragnieniami. Dzieje się tak zazwyczaj z dwóch powodów: albo konsumenci nie są świadomi nowego zachowania, albo sądzą, że takie zachowanie nie jest dla nich właściwe. Często nowe zachowanie jest postrzegane jako sprzeczne z uznawanymi wartościami, np. religijnymi. Jest to sytuacja trudna do rozwiązania, gdyż odbiorcy są wówczas skłonni wybiórczo ignorować lub blokować komunikaty marketingu społecznego na temat zagadnień, które ich nie dotyczą. Techniki, które można wówczas wykorzystywać to edukacja bezpośrednia, kampanie medialne bądź wsparcie mediów. Na następnych etapach zmiany zachowania postępowanie może być konsekwencją działania szeregu czynników lub być wspierane przez czynniki, z których najważniejsze to: postrzegane korzyści, postrzegane wpływy otoczenia społecznego oraz postrzegana kontrola nad zachowaniem. Aby skłonić odbiorców do przejścia z etapu rozważania na etapy działania i utrzymania zachowania, programy marketingu społecznego muszą być nastawione na 4 / 15

5 zwiększenie postrzeganych korzyści, zmniejszenie postrzeganych kosztów, zwiększenie postrzeganego nacisku społecznego oraz zwiększenie postrzeganej kontroli nad zachowaniem. Gdy odbiorca zdecydował się na pierwsze próby zmiany zachowania (etap działania), wówczas modele behawioralne nabierają większego znaczenia od modeli poznawczych. Aby podtrzymać nowe wzorce zachowań, konsumenci muszą czuć się wzmacniani. Powinni również odbierać komunikaty przypominające o korzyściach z nowego zachowania, tak by na stałe weszło ono do ich repertuaru zachowań, a poprzedni sposób zachowania wygasł. Warto wspomnieć, że jakkolwiek podejście do zachowań zdrowotnych w marketingu społecznym jest praktyczne - nastawione na uzyskanie zmiany wąsko zdefiniowanych zachowań to jednak zarówno teoretycy, jak i praktycy tej formy oddziaływań zgadzają się, że sferę zachowań zdrowotnych warunkuje cały systemem czynników, z których jedynie część jest związana z jednostką, a jeszcze mniejsza część to zachowania w pełni intencjonalne. W tym miejscu podejście marketingowo-społeczne łączy się z podejściem promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej. Po tym skrótowym przeglądzie koncepcji i metod marketingu społecznego zastanówmy się nad głównym przedmiotem artykułu, tzn. perspektywami rozwoju tej formy działalności w Polsce. Jakie były warunki, które doprowadziły do rozwoju marketingu społecznego na Zachodzie, a jaka jest specyfika warunków polskich? Porównanie warunków powstania marketingu społecznego w krajach zachodnich z warunkami istniejącymi w Polsce postaram się, w miarę możliwości, wesprzeć danymi z badań empirycznych lub tezami z prac naukowych o charakterze przeglądowym. Tam, gdzie nie udało mi się odnaleźć odpowiednich badań lub opracowań na poparcie obserwacji i przemyśleń własnych, rozważania moje będą miały charakter hipotez do sprawdzenia w ewentualnych badaniach. Przesłanka pierwsza: jakość życia jako wartość społeczna Przesłanka pierwsza to zespół warunków skupionych wokół zagadnienia jakości życia jako społecznie uznawanej wartości. Kolejno omawiane warunki to: (a) wysunięcie na plan pierwszy jakości życia jako wartości społecznej; (b) poczucie współzależności między życiem własnym a życiem innych; (c) widzenie otoczenia fizycznego i społecznego jako źródła dobrostanu; (d) przekonanie o możliwości pozytywnych przemian w zachowaniach społecznych; (e) przekonanie o możliwości wpływania jednostki na przemiany społeczne. Wyczerpujące omówienie tego, w jakiej mierze powyższe warunki są spełnione w Polsce to temat na książkę, dlatego też w tym artykule pokuszę się jedynie o rozważania zawierające robocze wnioski do dalszej dyskusji. Wydaje się, że istotnym warunkiem powstania marketingu społecznego w krajach rozwiniętych było wysunięcie na plan pierwszy jakości życia jako wartości organizującej zarówno myślenie jednostkowe, jak i społeczne. W dyskursie społecznym termin quality of life w języku angielskim występuje częściej niż standard(s) of living (poziom życia). Przykładowo przegląd tekstów internetowych za pomocą wyszukiwarki Google.com wykazał cytowań dla koniunkcji słów quality i life, cytowań dla słów standard i living oraz dla koniunkcji 5 / 15

6 standards i living. Aż wskazań tekstów dla standard of living pokrywało się z tekstami zawierającymi standards of living, co sugeruje, że tekstów zawierających wyrażenie quality of life jest rzeczywiście więcej w Internecie. Podobne przeszukiwanie dla słów polskich jakość życia dało rezultat 378 cytowań oraz 1820 dla słów poziom życia. Próby z różnymi wariantami ortograficznymi dały około 20 cytowań dla słów jakość życia i 720 dla poziom życia. Aczkolwiek te dane tekstowe nie są zbyt dokładne, wydają się jednak wskazywać na większą częstotliwość wyrażeń quality of life niż standard(s) of living w tekstach angielskich. Odwrotnie, w tekstach polskich widać wyraźną przewagę częstotliwości wyrażenia poziom życia nad wyrażeniem jakość życia. Wydaje się to wskazywać na pewną istotną różnicę w dyskursie społecznym pomiędzy Polską a krajami angielskojęzycznymi Ameryki Północnej i Europy polegającą na przedkładaniu jakości życia nad jego poziom. Oczywiście obydwa wymiary są skorelowane i w dużym stopniu poziom życia może determinować jego jakość. Jednak jakość życia to nie tylko "ile zarabiam, czego się dorobiłem", ale również "w jakim kraju żyję". Za dochód własny odpowiedzialna jest przede wszystkim jednostka, natomiast na jakość życia wpływa w dużej mierze otoczenie społeczne i fizyczne. Przedkładanie jakości życia nad jego poziom może wiązać się ze wzmożonym poczuciem współzależności między życiem własnym a życiem innych a co za tym idzie z większym poczuciem odpowiedzialności za innych. Stąd już tylko krok lub dwa do marketingu społecznego. Marketing społeczny ma rację bytu wówczas, gdy społeczeństwo dostrzega, że poprawy bytu jednostkowego nie można uzyskać wyłącznie poprzez poprawę sytuacji materialnej; konieczna jest również poprawa stanu otoczenia fizycznego i społecznego. W społeczeństwach, które dostrzegają istnienie tej fundamentalnej różnicy pomiędzy "jakością" a "poziomem" życia, wszelkie działania mające na celu podniesienie tej jakości są łatwiej akceptowane oraz częściej podejmowane samorzutnie przez obywateli. Jakość życia wydaje się być jedną wiążącą wartością motywującą zachowania tak różne, jak kupowanie zdrowej żywności i protesty przeciw ścinaniu drzew. Warto wspomnieć o relacji pomiędzy zespołem przekonań na temat jakości życia a przekonaniami na temat zdrowia i zachowań zdrowotnych. Badania w zakresie psychologii i socjologii zdrowia obecnie zgodnie wskazują, że medycyna naprawcza jest odpowiedzialna tylko częściowo za stan zdrowia społeczeństwa. Według ustaleń raportu Lalonde'a (1978) i późniejszych oszacowań do czynników warunkujących "pole zdrowia" człowieka należą: czynniki genetyczne 5-15%, środowisko fizyczne 5-10%, środowisko społeczne 20-25%, styl życia 50%, medycyna naprawcza 10-20% (za: Sadowski, 1994). Świadomość istotności wpływu czynników środowiskowych na zdrowie nie jest tak powszechna w Polsce jak w krajach, w których marketing społeczny ma już ugruntowaną pozycję. Prawidłowe funkcjonowanie służby zdrowia oraz dobre warunki materialne wydają się nadal pierwszymi warunkami zdrowia i jakości życia w Polsce, natomiast postrzeganie całości otoczenia społecznego jako potencjalnego źródła "dobrostanu" nie jest jeszcze powszechne. Kolejny warunek rozwoju marketingu społecznego wiąże się z tym, że nie wystarczy wiedzieć, co wpływa na jakość życia; trzeba również wierzyć w możliwość wywołania pozytywnych zmian w otoczeniu. Konieczny jest więc pewien optymizm w zakresie dynamiki społecznej, wiara, że możliwe są zmiany obyczajów i zachowań społecznych na lepsze. Ważna jest też atrybucja źródeł tych zmian. 6 / 15

7 Społeczeństwa typu amerykańskiego wydają się doceniać możliwość inicjowania przemian wewnątrz lub "z dołu" społeczeństwa. Znamienna jest tu niedawna pozycja na liście bestsellerów pracy The tipping point (Gladwell, 2000). W ujęciu autora przemiany społeczne następują tak jak powstaje epidemia; jest to proces, który może być sprowokowany przez swoisty "wirus", może to być nowa idea, zachowanie lub produkt rozpowszechniające się w społeczeństwie na kształt swoistej epidemii. Przysłowiowy motyl w Brazylii może wywołać huragan w innej części globu. W sferze życia społecznego presja społeczna prowadząca do zmiany regulaminów linii lotniczych w zakresie dopuszczalności palenia papierosów na pokładzie samolotów może, wskutek potęgowania się zmian systemowych i zmian w świadomości społecznej, doprowadzić do zmiany w zachowaniach zdrowotnych większości społeczeństwa (Action on Smoking and Health, 1999). Można postawić hipotezę, że tzw. "przeciętny obywatel" przypisuje źródła przemian obyczajów w Polsce głównie czynnikom "systemowym". Społeczeństwo może się przyczynić do przemian, ale w drodze zmian ustroju, równolegle ze zmianami "systemu". Przyczyny "systemowe" to inaczej czynniki "odgórne", zależne od aktualnych władz, lub zewnętrzne wynikające ze stosunków międzynarodowych. W opinii społecznej winnym zmian negatywnych może być zarówno "zły system" (kolejne rządy, parlament), który nie daje sobie rady z przestępczością oraz dopuścił do zubożenia części społeczeństwa, jak i czynniki zewnętrzne. Wpływy zewnętrzne to okupant, który zmusił Polaków do spekulacji, oraz narzucony Polsce system komunistyczny, który dokończył dzieła demoralizacji społecznej. Pewne przesłanki na poparcie hipotezy, że w polskim dyskursie społecznym winą za wiele patologii społecznych obarcza się tzw. "system", znajdują się w dalszej części tekstu. Nie natrafiłam jednak w publikowanych źródłach na bezpośrednie wsparcie tej hipotezy, pozostaje więc ona propozycją badawczą. Przypisywanie źródła przemian społecznych czynnikom "systemowym" oraz fatalizm co do losów i kondycji społeczeństwa mogą być cechą szczególną starszych pokoleń Polaków. Jak wiadomo z badań na temat wyznaczników dobrostanu psychologicznego (Czapiński, 1994), predyktorem symptomów depresji w Polsce jest w ponad 40% wiek. Na pesymizm osób starszych w Polsce może się składać wiele aspektów, wydaje się jednak prawdopodobne, że widzenie najnowszej historii jako ciągu radykalnych transformacji, na który "szary obywatel" nie ma wpływu, jest istotnym elementem tego światopoglądu. Paradoksalnie, wysuwane tu hipotezy są zgodne z autostereotypem Polaka jako wiecznego powstańca i buntownika przeciwstawiającego się zmianom przychodzącym z zewnątrz. Jak pisze Bobryk (1997) w swej pracy na temat nieświadomości zbiorowej Polaków: "Polacy od wielu pokoleń mieli do czynienia z władzą, organizacją państwową, a często i prawem narzuconym z zewnątrz. Z rządem i państwem, z którym nie chcieli i nie mogli się identyfikować" (s. 236). Alternatywą wobec zmian narzuconych "z góry" lub "z zewnątrz" wydawał się akt buntu w formie powstania albo masowego ruchu społecznego. Na "zryw narodowy" jednak nie każdy i nie zawsze jest gotów. Przeciętna jednostka, jeśli zdobędzie się na włączenie do masowego ruchu o charakterze powstańczym lub rewolucyjnym, robi to raz w życiu. Postawą antytetyczną do takiego pełnego zaangażowania może być bierność oparta na rozumowaniu typu: "Człowiek sam nic nie 7 / 15

8 zdziała". Zgodnie ze wspomnianym autostereotypem powstańca w myśleniu części społeczeństwa polskiego może występować dychotomiczne postrzeganie przemian. Przemiany społeczne i polityczne w pamięci obecnych pokoleń osób dorosłych następowały zgodnie z zasadą "wszystko albo nic", a więc w sposób gwałtowny, w drodze powstania lub masowego ruchu społecznego, a nie stopniowo i narastająco. Jednocześnie radykalne zmiany typu rewolucyjnego (reformatorskiego?) kojarzą nam się z walką i ponoszeniem kosztów społecznych. Na poparcie tego faktu można podać chociażby dane dotyczące stopnia akceptacji transformacji ustrojowej w Polsce obecnie zaledwie 8% społeczeństwa akceptuje transformację. Co ciekawe, wskaźnik stopnia akceptacji transformacji spadł w roku 2000, a więc po wprowadzeniu reformy służby zdrowia, aż o 20%. Wydaje się to wskazywać, że "systemowe" zmiany, czy to polegające na reformie, czy na transformacji ustrojowej, kojarzą się nam podobnie i jak wskazują wspomniane badania obecnie są oceniane pesymistycznie. Otwartym pozostaje pytanie o ocenę społeczną drugiego krańca kontinuum przemian społecznych, to znaczy zmian następujących wskutek działań edukacyjnych, zmian przepisów lub redystrybucji funduszy publicznych, a więc bezkrwawo i stopniowo. Być może tych zmian nie zauważamy i nie doceniamy. Oprócz optymizmu co do możliwości pozytywnych zmian społecznych warunkiem marketingu społecznego jest również aktywna postawa jednostek. Oddziaływanie marketingu społecznego opiera się na mobilizowaniu społeczeństwa do podejmowania prób zmiany własnych zachowań zdrowotnych lub wpływania na zachowania innych. Koniecznym warunkiem jest tu wiara w to, że przeciętny obywatel może wpływać na swoje otoczenie społeczne, w tym na zachowania innych współobywateli. Ten wpływ może przybierać formę udziału w wyborach, zawieszenia plakatu dotyczącego szkodliwości palenia w miejscu pracy czy darowizny na rzecz fundacji zajmującej się promocją zdrowego trybu życia. Dwa ostatnie przykłady dotyczą bezpośrednio marketingu społecznego. Społeczeństwa zachodnie typu amerykańskiego cechuje wysokie oczekiwanie co do możliwości kontroli jednostki nad otoczeniem społecznym. Umożliwia to system prawny, działanie mediów, ale również i obyczaj społeczny, który nakazuje pilnować, by tax dolar (pieniądz podatnika) nie szedł na marne. Te wysokie oczekiwania w zakresie wpływu jednostki i chęć zabezpieczenia swego prawa do tego wpływu dobrze ilustrują amerykańskie wybory prezydenckie w roku Walka o zliczanie głosów to nie tylko sprawa wyboru konkretnej osoby, ale i kwestia uszanowania prawa do głosowania poszczególnych obywateli. To, że przekonanie o możliwości wpływania na najbliższe otoczenie społeczne u przeciętnego obywatela polskiego jest słabe, obrazują ostatnie wybory do władz warszawskiej gminy Centrum z frekwencję wyborczą na poziomie 22,74% (Rada Gminy) i 22,75% (rady dzielnic). Tutaj warto zacytować J. Czapińskiego, który w wywiadzie z sierpnia 2000 roku na temat postaw społeczno-politycznych Polaków stwierdził: "Polacy nie mają duszy obywatelskiej. Specjalnie ich nie interesuje, kto jest wójtem czy burmistrzem, a kto zasiada w radzie. Interesuje ich, żeby była woda, gaz, wywiezione śmieci. W wyborach do samorządów lokalnych uczestniczy znacznie mniej obywateli niż w prezydenckich". Na podobne zjawisko wskazują dane Polskiego Generalnego Sondażu Społecznego z 1997 roku (Cichomski i in., 8 / 15

9 1999) dotyczące stopnia akceptacji różnych twierdzeń na temat wpływu obywateli na politykę. Z twierdzeniem "Ludzie tacy jak ja nie mają nic do powiedzenia, jeśli chodzi o działanie rządu" zgodziło się aż 73,9% respondentów. Nowszych danych na ten temat dostarczają wyniki sondażu Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS, 2000, styczeń). Aż 82% respondentów odpowiedziało negatywnie na pytanie: "Czy Pana(i) zdaniem, ludzie tacy jak Pani(i) mają wpływ na sprawy kraju?". W przypadku administracji lokalnej poczucie wpływu było większe, przykładowo w odniesieniu do "powiatu i gminy, w którym mieszkają" 67% badanych wybrało odpowiedź negatywną. Polski wyborca, z jednej strony, nie wydaje się przykładać dużej wagi do jednostkowego głosu w wyborach (por. dane dotyczące frekwencji wyborczej), z drugiej zaś obarcza wybrane władze dużą odpowiedzialnością. Przykładem mogą być odpowiedzi respondentów na pytanie, kto powinien decydować o środowisku naturalnym. Wyniki PGSS z 1993 roku wykazały, że 67,3% ankietowanych uważa, że to rząd powinien decydować, w jaki sposób chronić środowisko, nawet jeśli kłóci się to z prawem ludzi do samodzielnego decydowania o tym, co i jak będą robić (Cichomski i in., 1999). Również znaczące są tu odpowiedzi na pytanie: "A co sądzi Pan(i) o rządzie, czy ma on za dużo, czy też za mało władzy?" zadawane w 1997 roku. Odpowiedź: "mniej więcej tyle władzy, ile powinien" wybrało 44,6% respondentów, a odpowiedzi "za mało władzy" i "o wiele za mało władzy" 13,1%. Dane te sugerują tendencję do przerzucania "w górę" odpowiedzialności za to, co się dzieje w otoczeniu fizycznym i społecznym wyborców. Duże oczekiwania wobec władzy państwowej dają się również zauważyć w sondażu opinii publicznej z grudnia 1999 roku (CBOS, 2000 maj) na temat wzajemnych obowiązków państwa i obywatela. Według 99% respondentów obowiązkiem państwa powinno być zapewnienie każdemu obywatelowi bezpieczeństwa i ochrony przed przestępczością; 85% opowiedziało się za tym, że obowiązkiem państwa jest zapewnienie każdemu stałej pracy, a 55% zapewnienie każdemu obywatelowi dobrobytu. Przesłanka druga: rozwój mediów i komunikacji marketingowej Druga przesłanka marketingu społecznego na Zachodzie to intensywny rozwój mediów i komunikacji marketingowej stwarzający odpowiednie warunki techniczne i kulturowe. Ostatnie lata przyniosły również istotny rozwój mediów i komunikacji marketingowej w Polsce. W 1999 roku Polska z wydatkami 1,9 mld USD znalazła się na 21. miejscu w rankingu rynków reklamowych. W opinii niektórych publicystów rynek reklamy w Polsce jest już "dojrzały" i obecnie obserwuje się obniżenie tempa wzrostu wydatków na reklamę (Matyjek, 2000a, 2000b). Przesłanka trzecia: potrzeba poprawy wizerunku przemysłu reklamowego Trzeci istotny element, który przyczynił się do rozwoju marketingu społecznego to istniejąca w przemyśle reklamowym potrzeba poprawy swego wizerunku w odbiorze społecznym. Reklama społeczna (centralny element marketingu społecznego) chcąc nie chcąc spełnia funkcję listka figowego reklamy podnosi ocenę wszelkiej działalności reklamowej w oczach odbiorców. Wiąże się to z pojęciem społecznie odpowiedzialnej działalności gospodarczej (por. drugie 9 / 15

10 znaczenie marketingu społecznego). W Polsce też dostrzega się już potrzebę poprawy wizerunku reklamy. Po pierwszym okresie zachłystywania się reklamą postawy krytyczne osiągnęły pewien stały poziom (Maison, 1998). Wiele firm dostrzega znaczenie reklamy społecznej dla poprawy wizerunku reklamy w ogóle. Zwłaszcza firmy reklamy zewnętrznej udostępniają nośniki reklamy dla działań marketingowo-społecznych (np. plakaty "Narkotyki nie biorę", "Służy do grania nie do zabijania"). Również w marketingu komercyjnym można zaobserwować zwrócenie się ku reklamom budującym pozytywny wizerunek marki i produktu (Hendler, 1998) oraz rozwój sponsoringu akcji charytatywnych (np. niedawna akcja zbierania funduszy na dziecięce centrum oparzeniowe). Przesłanka czwarta: źródła finansowania Czwarty czynnik to źródła finansowania. Nawet najtańsza kampania marketingu społecznego wiąże się z pewnymi kosztami, które ktoś musi ponieść. Może to być np. silna fundacja zbudowana na darowiznach testamentowych; dobrze prosperująca sieć agencji reklamowych, której zależy na nagłośnieniu w prasie; organizacje rządowe, których działalność obejmuje wpływanie na zmianę zachowań. Ta podstawa finansowa marketingu społecznego dopiero się rozwija. Zaangażowanie organizacji rządowych jest raczej nieśmiałe. Być może firmy komercyjne staną się motorem marketingu społecznego jako działalności nadbudowanej nad marketingiem komercyjnym. Pozostaje jedynie mieć nadzieję, że sponsoring komercyjny będzie wspierał różnorodne formy marketingu społecznego, a nie jedynie działalność charytatywną, która w dużej mierze nastawiona jest na naprawianie skutków problemów społecznych, nie zaś na prewencję zachowań prowadzących do tych problemów. Przesłanka piąta: odbiorcy otwarci na komunikaty marketingowo-społeczne Piąty czynnik to wreszcie odbiorcy otwarci na komunikaty marketingowo-społeczne, z określonym prospołecznym i prozdrowotnym nastawieniem, uznający, że "jakość życia" zależy od całości otoczenia społecznego. Światopogląd ten obejmuje dążenie do poprawy jakości zarówno życia własnego, jak i życia innych poprzez działania prozdrowotne, ochronę środowiska i działalność charytatywną. Zastanówmy się nad tą formą marketingu społecznego, której celem jest zbieranie funduszy na cele społeczne. Jak ustosunkowują się Polacy do darowizn? Motywy pro publico bono drzemią na pewno w każdym z nas. Jednak większość Polaków uważa się nadal za tych, którym należy się pomoc, a nie za tych, których stać na pomaganie. Niesienia pomocy potrzebującym oczekujemy przede wszystkim od rządu i powołanych do tego instytucji oraz Kościoła, a w drugiej kolejności od przedsiębiorców i osób zamożnych (CBOS, 1998; za: Matyjek, 1999). Ma to zresztą istotne podstawy ekonomiczne, gdyż jak wiadomo z badań, tylko kilkanaście procent gospodarstw uważa swoje warunki życia za co najmniej dobre (Marody, 1998). Zapewne względy psychologiczne, kulturowe i ekonomiczne wpływają na to, że najpopularniejszą formą darowizny było dotychczas dawanie "na tacę". Od kilku lat obserwujemy jednak popularyzację innych form ofiarności. Orkiestra Świątecznej Pomocy skutecznie zmienia nasze zwyczaje związane z darowiznami. Myślę o publicznym charakterze tych zachowań (noszenie 10 / 15

11 serduszek na znak swej dobroczynności) oraz o świąteczno-rodzinnej atmosferze, która towarzyszy działaniom Orkiestry. Ważne jest również włączanie w tę akcję młodzieży i dzieci. Te ostatnie szczególnie chętnie demonstrują całemu światu swoje przyklejone czerwone serduszka. Według danych CBOS (2000 marzec) 61% ankietowanych przeznaczyła pieniądze na Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy, 51% zakupiło świecę wigilijną Caritasu, 31% nabyło kartki świąteczne, z których część pieniędzy przeznaczana jest dla osób potrzebujących pomocy. To, że postawy filantropijne powracają do obyczaju polskiego, można wykazać na przykładzie danych dotyczących wolontariatu (Czas na filantropię, 2000). W Polsce jest obecnie prawie 3 mln osób zarejestrowanych w ośrodkach Stowarzyszenia Centrum Wolontariatu. Wolontariusze to przede wszystkim ludzie młodzi 65%, emeryci stanowią 20%, a 15% to osoby pracujące. Przesłanka szósta: istnienie autorytetów osobowych lub instytucji Szósty ważny czynnik to istnienie autorytetów osobowych lub instytucji mogących udzielić wiarygodności działaniom marketingowo-społecznym. Mogą to być lekarze, wysocy urzędnicy państwowi znani z mediów, wyspecjalizowane organizacje rządowe i pozarządowe (np. amerykańska Food and Drug Administration), wreszcie osobowości medialne (np. Bill Cosby, Oprah Winfrey). W kampanii "Rzuć palenie razem z nami" osobowości publiczne, a ostatnio również zwykli palacze prezentowali swoje doświadczenia związane z rzucaniem palenia w listopadowych numerach Gazety Wyborczej. Jest to dobry przykład wykorzystania autorytetów lub świadectw osobowych w marketingu społecznym. Osobiście uważam, że w przypadku nikotynizmu osoba sławna nie jest dobrym nadawcą. Mechanizm identyfikacji może nie działać w przypadku demarketingu szkodliwych produktów tak jak w przypadku reklamy komercyjnej. Łatwo jest kupić buty Nike i w ten sposób upodobnić się nieco do sławnego sportowca, trudniej rzucić palenie tym bardziej, że nawet ludzie wybitni muszą walczyć z tym nałogiem przez wiele lat. Natomiast świadectwa "szarych ludzi", jeśli są zajmujące i konkretne, mogą uruchomić właściwe mechanizmy identyfikacji i naśladownictwa. Wnioski na temat autorytetów poszczególnych instytucji w życiu publicznym oraz osób reprezentujących te instytucje można wyciągać z różnych źródeł. Pewnych informacji na temat przypisywania autorytetu politykom, instytucjom państwowym i społecznym w Polsce dostarcza badanie Bobryka (1997). Badanie wykonane metodami projekcyjnymi przed klęską wyborczą Lecha Wałęsy i po niej wykazało niskie wskaźniki spostrzegania osobowego (świadomość, aktywność, odpowiedzialność moralna uczestnika sytuacji społecznej) i identyfikacji z przedstawicielami władzy (policjanci) i polityki (Wałęsa) oraz wysokie wskaźniki wspomnianych wymiarów w odniesieniu do przedstawiciela Kościoła (ksiądz). Wnioski na temat autorytetów instytucjonalnych można wyciągać z sondaży socjologicznych. Ponieważ tych źródeł jest bardzo dużo, podam tylko jeden przykład. W kwestionariuszu PGSS zadawane są corocznie pytania o zaufanie do poszczególnych kategorii instytucji. W 1997 roku odpowiedź "mam pełne zaufanie" w odniesieniu do Kościoła katolickiego wybrało 48,3% respondentów, a "umiarkowane zaufanie" 40,2% (Cichomski i in., 1999). W przypadku pozostałych instytucji życia społecznego, np. policji, rządu, szkolnictwa i systemu kształcenia, służby 11 / 15

12 zdrowia, pierwszą opcję odpowiedzi wybrało znacznie mniej respondentów. Jak widać istotność autorytetu Kościoła katolickiego w Polsce jest niekwestionowana. Przesłanka siódma: przepisy prawne bądź regulaminy Siódmym, ale wcale nie najmniej ważnym czynnikiem są przepisy prawne bądź regulaminy. Jedna z metod marketingu społecznego to podejście regulacyjne, polegające na wywieraniu nacisku na prawodawców bądź wyborców w celu poparcia określonych przepisów (Smith, 1997). Przykładowo w Kanadzie przepisy antynikotynowe zaostrzano z roku na rok, obejmując nimi coraz większą liczbę linii autobusowych, samolotowych, pracodawców i lokali. Oczywiście, przepisy muszą być realistyczne i egzekwowalne oraz odpowiednio podane do publicznej wiadomości. W Polsce, niestety, istnieje wiele przepisów nagminnie ignorowanych z wyżej wspomnianych względów. Przesłanka ósma: oparcie działań marketingu społecznego w instutucjach i organizacjach państwowych Ósmy czynnik to oparcie działań marketingu społecznego w silnych instytucjach i organizacjach państwowych służbie zdrowia, policji, szkolnictwie, administracji państwowej. Apele i komunikaty kampanii marketingu społecznego nie mogą być "wołaniem na puszczy" w rodzaju: "Zaprzestań używania narkotyków, bo to szkodzi!". Przeciwdziałanie skomplikowanym problemom społecznym może być skuteczne jedynie przy kompleksowych działaniach, w których kampania medialna jest tylko jednym z elementów. Zniechęcanie do stosowania narkotyków musi być wsparte alternatywą innych atrakcyjnych sposobów spędzania wolnego czasu, jak również zagrożone dotkliwymi sankcjami. Niestety, reformy szkolnictwa, służby zdrowia, administracji terytorialnej i kilkakrotna restrukturyzacja policji spowodowały, że szereg podstawowych instytucji życia publicznego jest w stadium ciągłej "systemowej" reorganizacji, co nie sprzyja ich skutecznemu funkcjonowaniu. Szersza ocena owego warunku marketingu społecznego wykracza jednak poza ramy tego artykułu. Wnioski Jakie są perspektywy marketingu społecznego w Polsce? Zarysowałam szereg zarówno negatywnych, jak i kilka pozytywnych przesłanek. Trudno mi pokusić się o jednoznaczny bilans i nie to było celem tego artykułu. Odpowiedź na pytanie o perspektywy marketingu społecznego w Polsce jest złożona, zależy od wielu warunków. Pewne przesłanki stosowania tej formy wpływu społecznego w Polsce już istnieją, inne są w trakcie powstawania. Wysunęłam pewne hipotezy dotyczące specyfiki społeczeństwa polskiego i możliwości rozwoju marketingu społecznego w polskich warunkach. Mam nadzieję, że zarówno życie, jak i wyniki przyszłych badań potwierdzą moje oczekiwania co do możliwości rozwoju tej dziedziny w Polsce. Pewne podstawy do optymizmu daje prawdopodobny kierunek przemian w związku z wejściem Polski do Unii Europejskiej. Już sam proces integracji na szczeblu prawno-administracyjnym będzie wymagał szeregu kampanii informacyjnych zbliżonych do marketingu społecznego (niektórzy uważają wspieranie organizacji rządowych i samorządowych działaniami medialnymi za przykład marketingu społecznego). Ponadto adaptacja stylu życia, wzorców kulturowych, 12 / 15

13 reguł funkcjonowania społeczności lokalnych do tych obowiązujących w Europie Zachodniej będzie znakomitym polem do popisu dla entuzjastów marketingu społecznego, a tych, jak sądzę, w agencjach reklamowych i organizacjach pozarządowych nie brakuje. Niektóre zadania administracji państwowej związane z przygotowaniami do wejścia do Unii Europejskiej będą również mogły być realizowane z wykorzystaniem koncepcji i metod marketingu społecznego. Artykuł opublikowano w kwartalniku " Nowiny Psychologiczne " Bibliografia - Action on Smoking and Health (1999). No-smoking airline flights. Uzyskano z sieci WWW: - Andreasen, A.R. (1995). Marketing social change. San Francisco: Jossey-Bass. - Bobryk, J. (1997). Podsumowanie: nieświadomość zbiorowa Polaków w okresie transformacji ustrojowej. W: I. Kurcz, J. Bobryk (red.): Percepcja i interpretacja społecznej i politycznej sytuacji w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN. - Centrum Badania Opinii Społecznej (2000 styczeń). Poczucie reprezentacji interesów i wpływu na sprawy publiczne. (Komunikat nr 8). Uzyskano z sieci WWW: - Centrum Badania Opinii Społecznej. (2000 marzec). Dobroczynność dzieło pomocy potrzebującym. (Komunikat nr 41). Uzyskano z sieci = - Centrum Badania Opinii Społecznej. (2000 maj). Obowiązki państwa wobec obywatela i obywatela wobec państwa. (Komunikat nr 73). Uzyskano z sieci WWW: - Cichomski, B., Morawski, P., Zieliński, M., Jerzyński, T. (1999). Polski generalny sondaż społeczny: skumulowany komputerowy zbiór danych Warszawa: Instytut Studiów Społecznych, Uniwersytet Warszawski. - Czapiński, J. (1994). The anchorage of the Polish soul: Social indicators of psychological well-being in the systemic transformation period. Polish Psychological Bulletin, 25(3), Czas na filantropię (2000 grudzień). E-Businessman. Uzyskano z sieci WWW: - Dutta, M.J., Youn, S. (1999). Profiling healthy eating consumers: A psychographic approach to social marketing. Social Marketing Quarterly, 4, Gladwell, M. (2000). The tipping point: How little things can make a big difference. Boston: 13 / 15

14 Little Brown. - Greenlee, T., Surprenant, C. (1999) The transtheoretical model of behavior change: An empirical investigation. Social Marketing Quarterly, 3, Hendler, A. (1998 sierpień). Zajrzeć w duszę konsumenta. Businessman Magazine, Heszen-Niejodek, I. (1995). Promocja zdrowia próba systematyzacji z perspektywy psychologa. Promocja Zdrowia. Nauki Społeczne i Medycyna, 2(5-6), Hornik R., Duyck Woolf, K. (1999). Using cross-sectional surveys to plan message strategies. Social Marketing Quarterly, 2, Kernan, J.B., Domzal, T.J. (1997). Hippocrates to Hermes: The postmodern turn in public health advertising. W: M.E. Goldberg, M. Fishbein, S.E Middlestadt (red.): Social marketing: Theoretical and practical perspectives. London: Lawrence Erlbaum. - Maison, D. (1998). Polak wobec reklamy. Aida Media, 8, Marody, M. (1998) Zmiana systemowa jako źródło stresu społecznego. Promocja Zdrowia. Nauki Społeczne i Medycyna, 5(15), Matyjek, Z. (1999, 29 listopada). Filantropia to jest to. Gazeta Wyborcza, Matyjek, Z. (2000a, 7 lutego). Dojrzały rośnie wolniej. Gazeta Wyborcza, Matyjek, Z. (2000b, 5 czerwca). Rośnie, ale słabo. Gazeta Wyborcza, Nikodemska-Wołowik, A.M. (1999). Jakościowe badania marketingowe. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne. - Ostrowska, A. (1997). Prozdrowotne style życia. Promocja zdrowia. Nauki Społeczne i Medycyna, 4(10-11), Ostrowska, A. (1999). Styl życia a zdrowie. Z Zagadnień promocji zdrowia. Warszawa: IFiS PAN. - Sadowski, Z. (1994). Promocja zdrowia - szansa i konieczność. Promocja Zdrowia. Nauki Społeczne i Medycyna, 3-4, Slater, M., Flora, J. (1994). Is health behavior consumer behavior? Health behavior determinants, audience segmentation, and designing media health campaigns. W: E.M. Clark, T.C. Brock, D.W. Stewart (red.): Attention, attitude, and affect in response to advertising. Hillsdale, N.J.: Lawrence Erlbaum. 14 / 15

15 - Słońska, Z. (1994). Promocja zdrowia zarys problematyki. Promocja Zdrowia. Nauki Społeczne i Medycyna, 1(1-2), Smith, W.A. (1997). Social marketing: Beyond the nostalgia. W: M.E Goldberg, M. Fishbein, S.E. Middlestadt (red.): Social marketing: Theoretical and practical perspectives. London: Lawrence Erlbaum. - Velier, W.F., Prochaska, J.O., Fava, J.L., Norman, G.J., Redding, C.A. (1998). Smoking cessation and stress management: Applications of the transtheoretical model of behavior change. Homeostasis, 38, (Artykuł dostępny w uaktualnionej wersji: 15 / 15

1.6. Rozwój Społecznej Odpowiedzialności Biznesu w Polsce i na świecie

1.6. Rozwój Społecznej Odpowiedzialności Biznesu w Polsce i na świecie 1.6. Rozwój Społecznej Odpowiedzialności Biznesu w Polsce i na świecie Społeczna Odpowiedzialność Biznesu, jako pochodna marketingu stanowi formę oddziaływania biznesu na społeczeństwo z jednoczesnym czerpaniem

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Ze wstępu do książki Reklama to nieodłączny element naszego życia codziennego - jest obecna wszędzie (na ulicy, w pracy, w szkole, w

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

P R O G R A M Współpracy Gminy Miasta Chełm z organizacjami pozarz dowymi i innymi podmiotami prowadz cymi działalno ytku publicznego na 2006 rok.

P R O G R A M Współpracy Gminy Miasta Chełm z organizacjami pozarz dowymi i innymi podmiotami prowadz cymi działalno ytku publicznego na 2006 rok. P R O G R A M Współpracy Gminy Miasta Chełmży z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na 2006 rok. WSTĘP Rozwój Chełmży i poprawa warunków życia mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Wizerunek organizacji pozarządowych. najważniejsze fakty 16% 24% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1

Wizerunek organizacji pozarządowych. najważniejsze fakty 16% 24% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1 Wizerunek organizacji pozarządowych najważniejsze fakty 24% 16% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1 Kiedy Polacy słyszą organizacja pozarządowa to myślą 79% 77% zajmują się głównie pomaganiem

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

Kompetencje obywatelskie uczniów w Polsce i Unii Europejskiej. Warszawa-Poznań, marzec 2011 r.

Kompetencje obywatelskie uczniów w Polsce i Unii Europejskiej. Warszawa-Poznań, marzec 2011 r. Kompetencje obywatelskie uczniów w Polsce i Unii Europejskiej Warszawa-Poznań, marzec 2011 r. Porządek prezentacji I. Co wiemy w badań? I. Co wiemy z doświadczeń? I. Co robić? II. Co proponuje UE? 2 Kompetencje

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w opinii uczestników konferencji OZE w Opolu

Odnawialne źródła energii w opinii uczestników konferencji OZE w Opolu Odnawialne źródła energii w opinii uczestników konferencji OZE w Opolu Grudzień 2011 1. Uwagi metodologiczne 1.1. Cel, problem i metody badania Celem badania było zapoznanie się z poglądami na kwestie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XII/78/2008. RADY GMINY CZERNIKOWO z dnia 03 marca 2008 roku

UCHWAŁA NR XII/78/2008. RADY GMINY CZERNIKOWO z dnia 03 marca 2008 roku UCHWAŁA NR XII/78/2008 RADY GMINY CZERNIKOWO z dnia 03 marca 2008 roku w sprawie gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych w gminie Czernikowo Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

KOMENDA GŁÓWNA ŻANDARMERII WOJSKOWEJ

KOMENDA GŁÓWNA ŻANDARMERII WOJSKOWEJ KOMENDA GŁÓWNA ŻANDARMERII WOJSKOWEJ ZARZĄD PREWENCJI ODDZIAŁ PROFILAKTYKI ZATWIERDZAM MINISTER OBRONY NARODOWEJ Tomasz SIEMONIAK PROGRAM ŻANDARMERII WOJSKOWEJ DOTYCZĄCY OGRANICZANIA PALENIA TYTONIU W

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI Warszawa, październik 00 BS/0/00 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy w programie World Public Opinion. Jest to program

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KORUPCJA, NEPOTYZM, NIEUCZCIWY LOBBING BS/2/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, STYCZEŃ 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KORUPCJA, NEPOTYZM, NIEUCZCIWY LOBBING BS/2/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, STYCZEŃ 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2013 BS/78/2013 ZAGROŻENIE TERRORYZMEM

Warszawa, czerwiec 2013 BS/78/2013 ZAGROŻENIE TERRORYZMEM Warszawa, czerwiec 2013 BS/78/2013 ZAGROŻENIE TERRORYZMEM Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul.

Bardziej szczegółowo

Rola internetu w zakupach artykułów spożywczych

Rola internetu w zakupach artykułów spożywczych Warszawa, 14 września 2010 r. Informacja prasowa IAB Polska Rola internetu w zakupach artykułów spożywczych Wyniki badania przeprowadzonego dla IAB przez PBI wskazują, że internauci aktywnie interesują

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ?

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013.

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013. Polscy konsumenci a pochodzenie produktów.. Spis treści Wstęp 3 1. Jak często sprawdzacie Państwo skład produktu na etykiecie? 4 2. Jak często sprawdzacie Państwo informację o kraju wytworzenia produktu

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 http://www.cbos.pl sekretariat@cbos.pl SEKRETARIAT 629-35 - 69, 628-37

Bardziej szczegółowo

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Rok 2005 został ogłoszony przez Radę Europy Europejskim Rokiem Edukacji Obywatelskiej. Ma to zwrócić uwagę na znaczenie edukacji dla wspierania

Bardziej szczegółowo

im. św. JADWIGI KRÓLOWEJ POLSKI W WITONI Sobą być, zdrowo żyć

im. św. JADWIGI KRÓLOWEJ POLSKI W WITONI Sobą być, zdrowo żyć PROGRAM PROFILAKTYCZNY GIMNAZJUM im. św. JADWIGI KRÓLOWEJ POLSKI W WITONI Sobą być, zdrowo żyć Witonia, 09.09.2014r. Program Profilaktyki Gimnazjum w Witoni im. św. Jadwigi Królowej Polski opisuje wszelkie

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ Stowarzyszenie Klon/Jawor to wiodąca polska organizacja zajmująca się badaniami sektora pozarządowego. Naszą

Bardziej szczegółowo

PRAKTYKI ZAWODOWE KOMUNIKACJA PROMOCYJNA I KRYZYSOWA SPECJALNOŚĆ: KOMUNIKACJA PROMOCYJNA

PRAKTYKI ZAWODOWE KOMUNIKACJA PROMOCYJNA I KRYZYSOWA SPECJALNOŚĆ: KOMUNIKACJA PROMOCYJNA PRAKTYKI ZAWODOWE KOMUNIKACJA PROMOCYJNA I KRYZYSOWA SPECJALNOŚĆ: KOMUNIKACJA PROMOCYJNA CEL PRAKTYK ZAWODOWYCH Praktyki zawodowe stanowią integralną część programu kształcenia studentów na kierunku komunikacja

Bardziej szczegółowo

CZY POSIADANIE BRONI ZAPEWNIA POCZUCIE BEZPIECZEŃSTWA?

CZY POSIADANIE BRONI ZAPEWNIA POCZUCIE BEZPIECZEŃSTWA? CZY POSIADANIE BRONI ZAPEWNIA POCZUCIE BEZPIECZEŃSTWA? Warszawa, maj 2001 roku Zdecydowana większość respondentów (97%) nie ma broni palnej. Zaledwie co setny Polak przyznaje, że posiada pistolet. Co pięćdziesiąty

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski

Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski 17% kobiet w UE znajduje się na granicy ubóstwa. Wyniki badania Eurobarometru przeprowadzonego we wrześniu 2009 roku, wskazują, że w każdej grupie

Bardziej szczegółowo

Percepcja profilaktyki szkolnej i domowej wśród nastolatków Mira Prajsner

Percepcja profilaktyki szkolnej i domowej wśród nastolatków Mira Prajsner OFERTA BADAWCZA Percepcja profilaktyki szkolnej i domowej wśród nastolatków Mira Prajsner Konsultacja Naukowa: dr Ewa Stępień Kontakt telefoniczny: 0 604 634 580 Kontakt mailowy: mirabo@mirabo.pl; miraprajs@o2.pl

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Raport z badania Szymon Góralski Wrocław, 2013 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH

MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH PRAKTYCZNE WYKORZYSTANIE MODELU LBG W FUNDACJACH KORPORACYJNYCH Warszawa, 11 września 2014r. Małgorzata Greszta, SGS Polska NASZA EKSPERCKA WIEDZA W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY

Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-5 - 69, 628-7 - 04 69-46 - 92, 625-76 - 2 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-50 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA

BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA 1 1. WPROWADZENIE Każdy, kto zarządza organizacją, doskonale wie, jak wiele czynników zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych wpływa na funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG:

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG: Niedostosowanie społeczne nieletnich. Działania, zmiana, efektywność. Justyna Siemionow Publikacja powstała na podstawie praktycznych doświadczeń autorki, która pracuje z młodzieżą niedostosowaną społecznie

Bardziej szczegółowo

Realizacja działań związanych z przystąpieniem do programu SZKOŁY PROMUJĄCE ZDROWIE

Realizacja działań związanych z przystąpieniem do programu SZKOŁY PROMUJĄCE ZDROWIE Realizacja działań związanych z przystąpieniem do programu SZKOŁY PROMUJĄCE ZDROWIE Zdrowie człowieka jest wartością, zasobem i środkiem do codziennego życia. Dzięki niemu możemy realizować swoje marzenia,

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzne zróżnicowanie sektora

Wewnętrzne zróżnicowanie sektora Wewnętrzne zróżnicowanie sektora Podstawowe fakty o branżach sektora organizacji pozarządowych w Polsce SPORT, TURYSTYKA, REKREACJA, HOBBY Jan Herbst Stowarzyszenie Klon/Jawor, marzec 2005 16 B. SPORT,

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 KANDYDOWANIE W WYBORACH PREZYDENCKICH WYSOKICH URZĘDNIKÓW PAŃSTWOWYCH WARSZAWA, GRUDZIEŃ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 KANDYDOWANIE W WYBORACH PREZYDENCKICH WYSOKICH URZĘDNIKÓW PAŃSTWOWYCH WARSZAWA, GRUDZIEŃ 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11

1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11 Spis treści Wstęp... 7 1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11 1.1. Interdyscyplinarność badań naukowych organizacji pozarządowych... 11 1.2. Cechy i funkcje organizacji pozarządowych...

Bardziej szczegółowo

Forum Polityki Gospodarczej

Forum Polityki Gospodarczej Forum Polityki Gospodarczej Pozytywny wizerunek Śląska jako kluczowy element promocji gospodarczej regionu* Tadeusz Adamski Wydział Polityki Gospodarczej Urzędu Marszałkowskiego Katowice, 11 października

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 Załącznik do Uchwały Nr XL/222 /2010 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju z dnia 28 stycznia 2010 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 1.Wstęp Program Aktywności Lokalnej

Bardziej szczegółowo

Wiedza i zachowania zdrowotne mieszkańców Lubelszczyzny a zmienne demograficzno-społeczne.

Wiedza i zachowania zdrowotne mieszkańców Lubelszczyzny a zmienne demograficzno-społeczne. Michał Nowakowski Zakład Socjologii Medycyny i Rodziny Instytut Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Luiza Nowakowska Samodzielna Pracownia Socjologii Medycyny Katedra Nauk Humanistycznych Wydziału

Bardziej szczegółowo

Konferencja: EUROPEJSKIE TRENDY W ZAKRESIE DEINSTYTUCJONALIZACJI I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI SPOŁECZNEJ ZWIĄZANEJ Z OSOBAMI NIEPEŁNOSPRAWNYMI.

Konferencja: EUROPEJSKIE TRENDY W ZAKRESIE DEINSTYTUCJONALIZACJI I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI SPOŁECZNEJ ZWIĄZANEJ Z OSOBAMI NIEPEŁNOSPRAWNYMI. Konferencja: EUROPEJSKIE TRENDY W ZAKRESIE DEINSTYTUCJONALIZACJI I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI SPOŁECZNEJ ZWIĄZANEJ Z OSOBAMI NIEPEŁNOSPRAWNYMI. Łódź 18-19 kwietnia 2011 Projekt ten realizowany jest

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA FUNDACJA ROZWOJU ŚRODOWISK LOKALNYCH PODPORA WYNIKI BADANIA AKTYWNOŚC SPOŁECZNA SENIOREK W POWIECIE DĄBROWSKIM SMYKÓW 2014 Co sądzić o seniorach, a szczególnie kobietach? Jakie jest ich społeczne zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. Badania w public relations

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. Badania w public relations Badania w public relations. Wprowadzenie. Anna Miotk Książka to pierwsza na polskim rynku pozycja, która w sposób przekrojowy, a przy tym przystępny, prezentuje najważniejsze zagadnienia związane z prowadzeniem

Bardziej szczegółowo

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband Centrum KLUCZ w ramach realizacji projektu PWP OWES INSPRO rozwiązania ponadnarodowe prezentuje wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband, przybliżający dobre praktyki z zakresu zachodniego

Bardziej szczegółowo

www.wolontariatrodzinny.pl

www.wolontariatrodzinny.pl Wolontariat rośnie w siłę! W porównaniu z wcześniejszymi badaniami odsetek wolontariuszy zwiększył się z 20 proc. w 2011 r. do aż 26 proc. w 2013 r.!!! Czapiński J., Błędowski P. (2013). Stan społeczeństwa

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR V/18/10 RADY MIEJSKIEJ W KOŻUCHOWIE. z dnia 29 grudnia 2010 r.

UCHWAŁA NR V/18/10 RADY MIEJSKIEJ W KOŻUCHOWIE. z dnia 29 grudnia 2010 r. UCHWAŁA NR V/18/10 RADY MIEJSKIEJ W KOŻUCHOWIE z dnia 29 grudnia 2010 r. w sprawie Programu współpracy w 2011 roku Gminy Kożuchów z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami Na podstawie art. 7 ust.1

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 97/2014 ODBIÓR KAMPANII WYBORCZEJ I AKTYWNOŚĆ POLITYCZNA W INTERNECIE

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 97/2014 ODBIÓR KAMPANII WYBORCZEJ I AKTYWNOŚĆ POLITYCZNA W INTERNECIE Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 97/2014 ODBIÓR KAMPANII WYBORCZEJ I AKTYWNOŚĆ POLITYCZNA W INTERNECIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE w Łodzi

Program Wychowawczy Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE w Łodzi Program Wychowawczy Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE w Łodzi Nadrzędnym celem wychowawczym Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE jest wspomaganie

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa koalicji Masz głos, masz wybór KAMPANIA GDZIEKOLWIEK BĘDZIESZ, ZAGŁOSUJ 31 maja 2010, Warszawa

Konferencja prasowa koalicji Masz głos, masz wybór KAMPANIA GDZIEKOLWIEK BĘDZIESZ, ZAGŁOSUJ 31 maja 2010, Warszawa Konferencja prasowa koalicji Masz głos, masz wybór KAMPANIA GDZIEKOLWIEK BĘDZIESZ, ZAGŁOSUJ 31 maja 2010, Warszawa Koalicja Masz głos, masz wybór Koalicję tworzą organizacje pozarządowe, agencje reklamowe

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Zajęcia 1 Wprowadzenie do badao marketingowych

Badania Marketingowe. Zajęcia 1 Wprowadzenie do badao marketingowych Badania Marketingowe Zajęcia 1 Wprowadzenie do badao marketingowych Definicje badao marketingowych Badanie marketingowe to systematyczne projektowanie, zbieranie, prezentowanie danych i wyników badao istotnie

Bardziej szczegółowo

Aktywnie konsultujemy lepiej współpracujemy. Warsztat prowadzi Mirosława Tomasik 01.12.2013

Aktywnie konsultujemy lepiej współpracujemy. Warsztat prowadzi Mirosława Tomasik 01.12.2013 Aktywnie konsultujemy lepiej współpracujemy Warsztat prowadzi Mirosława Tomasik 01.12.2013 1 Konsultacje społeczne- cel Celem konsultacji społecznych jest nawiązanie dialogu pomiędzy mieszkańcami a władzą

Bardziej szczegółowo

Polskie fundacje korporacyjne - najważniejsze fakty Wyniki badania 2012

Polskie fundacje korporacyjne - najważniejsze fakty Wyniki badania 2012 Polskie fundacje korporacyjne - najważniejsze fakty Wyniki badania 2012 Warszawa, listopad 2012 O badaniu i o prezentacji Najważniejsze informacje zebrane w badaniach: ilościowym i jakościowym (lipiec-wrzesień

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo. Długość szkolenia do wyboru: 4h szkoleniowe (4x45 min.) 6h szkoleniowych (6x45 min.) 8h szkoleniowych (8x45 min.

Szanowni Państwo. Długość szkolenia do wyboru: 4h szkoleniowe (4x45 min.) 6h szkoleniowych (6x45 min.) 8h szkoleniowych (8x45 min. Szanowni Państwo Katarzyna Kudyba Centrum Szkoleń Profilaktycznych EDUKATOR z Krakowa oferuje Państwu szkolenia które mają na celu zwiększenie i usystematyzowanie wiedzy pracowników Komisji Rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

Szkolny Program Profilaktyczny. Gimnazjum nr 39 im rtm. Witolda Pileckiego we Wrocławiu

Szkolny Program Profilaktyczny. Gimnazjum nr 39 im rtm. Witolda Pileckiego we Wrocławiu Szkolny Program Profilaktyczny Gimnazjum nr 39 im rtm. Witolda Pileckiego we Wrocławiu Wrocław 2008 1 Przedmiotem profilaktyki może być każdy problem, w odniesieniu do którego odczuwamy potrzebę uprzedzającej

Bardziej szczegółowo

Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO

Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO PREAMBUŁA Przedsięwzięcie społeczne to przede wszystkim wielka odpowiedzialność wobec tych, na rzecz których działamy. To działanie powinno być trwałe i

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI METROPOLIA DZIECI. Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI METROPOLIA DZIECI. Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI METROPOLIA DZIECI Postanowienia ogólne 1. Fundacja pod nazwą Metropolia Dzieci, zwana dalej: Fundacją, ustanowiona przez: Agnieszkę Błażewicz i Ewelinę Ewertowską, zwane dalej: Fundatorami,

Bardziej szczegółowo

REKLAMA. Daria Sitek kl.ia

REKLAMA. Daria Sitek kl.ia REKLAMA Daria Sitek kl.ia Reklama informacja połączona z komunikatem perswazyjnym. Zazwyczaj ma na celu skłonienie do nabycia lub korzystania z określonych towarów czy usług, popierania określonych spraw

Bardziej szczegółowo

ProNGO standardy III sektora Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

ProNGO standardy III sektora Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Standardy organizatora pieczy zastępczej wypracowane przez przedstawicieli organizacji pozarządowych i jednostek samorządu terytorialnego w województwie opolskim i śląskim przy wsparciu sieci SPLOT. 1

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A Nr XXVII / 235 / 09. Rady Gminy Spytkowice z dnia 30 kwietnia 2009 roku

U C H W A Ł A Nr XXVII / 235 / 09. Rady Gminy Spytkowice z dnia 30 kwietnia 2009 roku U C H W A Ł A Nr XXVII / 235 / 09 Rady Gminy Spytkowice z dnia 30 kwietnia 2009 roku w sprawie uchwalenia Gminnego Systemu Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną Na podstawie art.18 ust.1 pkt 15

Bardziej szczegółowo

Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy

Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy Wyniki badania ankietowego Dr Jarosław Górski Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Europejski Instytutu Marketingu Miejsc

Bardziej szczegółowo

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Agencja Public Relations ComPress zrealizowała badanie mające na celu poznanie opinii dziennikarzy zajmujących się nowymi technologiami na temat preferowanych

Bardziej szczegółowo

Raport z badania reputacji marki

Raport z badania reputacji marki Raport z badania reputacji marki dla Fundacja na rzecz reputacji marki Premium Brand ul. Asfaltowa 4/4 02-527 Warszawa tel.: 22 392 06 20 tel. kom.: +48 720 913 135 e-mail: biuro@premiumbrand.com.pl www.premiumbrand.com.pl

Bardziej szczegółowo

Zaangażowanie społeczne firm z branży paliwowej, energetycznej i wydobywczej w Polsce. Warszawa, 7 grudnia 2011 r.

Zaangażowanie społeczne firm z branży paliwowej, energetycznej i wydobywczej w Polsce. Warszawa, 7 grudnia 2011 r. Zaangażowanie społeczne firm z branży paliwowej, energetycznej i wydobywczej w Polsce Warszawa, 7 grudnia 2011 r. 1 Kontekst badania W tegorocznej edycji 4 firmy z 18 uczestników, w tym zwycięzca - PKN

Bardziej szczegółowo

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011 Komentarz do wyników polskiej wersji badania Warszawa, maj 2011 r. 1.Wprowadzenie Badanie zostało zrealizowane metodą ankiety elektronicznej między 14 grudnia 2010 a 16 stycznia 2011. Polska wersja badania,

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 Odpowiada na pytania: Jaka część projektów IT kończy się w Polsce sukcesem? Jak wiele projektów sponsorowanych jest przez instytucje publiczne? Czy kończą się

Bardziej szczegółowo

PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM. Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek

PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM. Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek 1. Opis problemu Rodzina winna zaspokajać potrzeby fizjologiczne jak i psychologiczne

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008 Załącznik do Uchwały Rady Gminy w Kurzętniku z dnia GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008 I. Wstęp. Przeciwdziałanie narkomanii jest jednym z podstawowych i najbardziej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XI/79/2012 RADY GMINY MILEJCZYCE. z dnia 5 kwietnia 2012 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2012 rok

UCHWAŁA NR XI/79/2012 RADY GMINY MILEJCZYCE. z dnia 5 kwietnia 2012 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2012 rok UCHWAŁA NR XI/79/2012 w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2012 rok Na podstawie art.10 ust.3 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii /Dz.U z 2012 roku,

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Modelowy program Praktyk tydzień 2:

Modelowy program Praktyk tydzień 2: Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Człowiek - najlepsza inwestycja. Modelowy program Praktyk tydzień 2: sprzedaż, marketing, dział handlowy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW We współczesnym społeczeństwie dość często mówi się o upadku autorytetów. Poruszane są kwestie braku wzorów osobowych zarówno w działalności

Bardziej szczegółowo

Inicjatywy i przedsięwzięcia w placówce medycznej. Jak pozyskać niezbędne fundusze? Elżbieta Brzozowska

Inicjatywy i przedsięwzięcia w placówce medycznej. Jak pozyskać niezbędne fundusze? Elżbieta Brzozowska Inicjatywy i przedsięwzięcia w placówce medycznej. Jak pozyskać niezbędne fundusze? Elżbieta Brzozowska PR jest bezpłatny PRowiec bez budżetu PRowiec rzecznik prasowy, ktoś, kto się tłumaczy, reaguje na

Bardziej szczegółowo

CERTYFIKAT JAKOŚCI CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ. Przyznawany przez Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL

CERTYFIKAT JAKOŚCI CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ. Przyznawany przez Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL CERTYFIKAT JAKOŚCI CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ Przyznawany przez Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL MISJA Certyfikat Jakości Centrum Aktywności Lokalnej (CAL) podkreśla sposób działania organizacji/instytucji

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Szkoły

Program Wychowawczy Szkoły Zespół Szkół im. Jana Kochanowskiego w Częstochowie Program Wychowawczy Szkoły na rok szkolny 2015/2016 Częstochowa, sierpień 2015 Podstawy prawne: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr IV/12/15 Rady Miejskiej Gminy Gryfów Śląski z dnia 27 lutego 2015 roku

UCHWAŁA Nr IV/12/15 Rady Miejskiej Gminy Gryfów Śląski z dnia 27 lutego 2015 roku UCHWAŁA Nr IV/12/15 Rady Miejskiej Gminy Gryfów Śląski z dnia 27 lutego 2015 roku w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na rok 2015. Na podstawie: art.

Bardziej szczegółowo

Marketing-mix. Promocja. Co to promocja? Rola instrumentów promocji. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P

Marketing-mix. Promocja. Co to promocja? Rola instrumentów promocji. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P Marketing-mix Promocja Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P PRODUKT (product) CENA (price) dr Grzegorz Mazurek DYSTRYBUCJA (place) PROMOCJA (promotion) 7 (P) (+ Process, Personnel, Physical

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXX.287.2013 RADY MIASTA EŁKU. z dnia 26 marca 2013 r.

UCHWAŁA NR XXX.287.2013 RADY MIASTA EŁKU. z dnia 26 marca 2013 r. UCHWAŁA NR XXX.287.2013 RADY MIASTA EŁKU z dnia 26 marca 2013 r. zmieniająca uchwałę w sprawie przyjęcia Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie Gminy Miasta Ełk na lata 2010-2015. Na

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJE UCZESTNICTWA I PREFERENCJE W WYBORACH PREZYDENCKICH NA NIESPEŁNA DWA MIESIĄCE PRZED GŁOSOWANIEM NR 40/2015

DEKLARACJE UCZESTNICTWA I PREFERENCJE W WYBORACH PREZYDENCKICH NA NIESPEŁNA DWA MIESIĄCE PRZED GŁOSOWANIEM NR 40/2015 Warszawa, marzec 2015 ISSN 2353-5822 NR 40/2015 DEKLARACJE UCZESTNICTWA I PREFERENCJE W WYBORACH PREZYDENCKICH NA NIESPEŁNA DWA MIESIĄCE PRZED GŁOSOWANIEM Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację

Bardziej szczegółowo

Rola przedsiębiorców, administracji samorządowej, szkół w kształtowaniu postaw ekologicznych społeczeństwa.

Rola przedsiębiorców, administracji samorządowej, szkół w kształtowaniu postaw ekologicznych społeczeństwa. Rola przedsiębiorców, administracji samorządowej, szkół w kształtowaniu postaw ekologicznych społeczeństwa. dr Maria Palińska Mówimy NIE bezmyślnym zakupom budujemy społeczeństwo recyklingu Dofinansowano

Bardziej szczegółowo

Polska Liga Walki z Rakiem. Międzynarodowe inspiracje

Polska Liga Walki z Rakiem. Międzynarodowe inspiracje Polska Liga Walki z Rakiem Międzynarodowe inspiracje Stowarzyszenie Europejskich Lig Walki z Rakiem (ECL) www.europeancancerleagues.org Bruksela, Belgia info@europeancancerleagues.org ECL WIZJA: Europa

Bardziej szczegółowo

Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego. Badanie TNS Polska. Jeden procent dla OPP

Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego. Badanie TNS Polska. Jeden procent dla OPP Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego Badanie TNS Polska Jeden procent dla OPP Wprowadzenie Na początku funkcjonowania ustawa o OPP nie ułatwiała podatnikom dokonywania odpisów 1%. Musieli

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku

Bardziej szczegółowo

ALEKSY AWDIEJEW Uniwersytet Jagielloński. Opublikowano w: Styl, dyskurs, media, red. Barbara Bogołębska, Monika Worsowicz, Łódź 2010

ALEKSY AWDIEJEW Uniwersytet Jagielloński. Opublikowano w: Styl, dyskurs, media, red. Barbara Bogołębska, Monika Worsowicz, Łódź 2010 ALEKSY AWDIEJEW Uniwersytet Jagielloński Opublikowano w: Styl, dyskurs, media, red. Barbara Bogołębska, Monika Worsowicz, Łódź 2010 Właściwa teoria reklamy taki model teoretyczny, który w praktyce mógłby

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIII/66/11 RADY MIASTA JEDLINA ZDRÓJ. z dnia 30 grudnia 2011 r.

UCHWAŁA NR XIII/66/11 RADY MIASTA JEDLINA ZDRÓJ. z dnia 30 grudnia 2011 r. UCHWAŁA NR XIII/66/11 RADY MIASTA JEDLINA ZDRÓJ z dnia 30 grudnia 2011 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2012 rok. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PERSONELEM (48 godzin dydaktycznych)

ZARZĄDZANIE PERSONELEM (48 godzin dydaktycznych) ZARZĄDZANIE PERSONELEM (48 godzin dydaktycznych) GRUPA DOCELOWA: Szkolenie skierowane jest do osób zatrudnionych w mikro przedsiębiorstwach na stanowiskach kierownika średniego i wyższego szczebla, menadżera

Bardziej szczegółowo

TYTUŁ PREZENTACJI: Budowanie marki przedsiębiorstwa poprzez ekoinnowacje. PRELEGENT: Bogdan Kępka

TYTUŁ PREZENTACJI: Budowanie marki przedsiębiorstwa poprzez ekoinnowacje. PRELEGENT: Bogdan Kępka TYTUŁ PREZENTACJI: Budowanie marki przedsiębiorstwa poprzez ekoinnowacje PRELEGENT: Bogdan Kępka Definicja ekoinnowacji Według Ziółkowskiego - innowacje ekologiczne to innowacje złożone z nowych procesów,

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR V/21/2015 RADY GMINY GRABOWIEC. z dnia 25 marca 2015 r.

UCHWAŁA NR V/21/2015 RADY GMINY GRABOWIEC. z dnia 25 marca 2015 r. UCHWAŁA NR V/21/2015 RADY GMINY GRABOWIEC z dnia 25 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2015-2018

Bardziej szczegółowo

Dziecko w sieci badanie zagrożeń związanych z poznawaniem ludzi przez Internet wśród dzieci w wieku 12-17 lat. 20-25 października 2004

Dziecko w sieci badanie zagrożeń związanych z poznawaniem ludzi przez Internet wśród dzieci w wieku 12-17 lat. 20-25 października 2004 Dziecko w sieci badanie zagrożeń związanych z poznawaniem ludzi przez Internet wśród dzieci w wieku 12-17 lat 20-25 października 2004 1 Podsumowanie 2 Podsumowanie (1) Zdecydowana większość badanych (91%)

Bardziej szczegółowo

Współpraca międzyinstytucjonalna w środowisku lokalnym dobre praktyki w woj. lubelskim.

Współpraca międzyinstytucjonalna w środowisku lokalnym dobre praktyki w woj. lubelskim. Współpraca międzyinstytucjonalna w środowisku lokalnym dobre praktyki w woj. lubelskim. Debata regionalna Organizacje pozarządowe w profilaktyce uzależnień Lublin 06.04.2016 Program Zintegrowane Systemy

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI... Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI... Postanowienia ogólne WZÓR STATUTU FUNDACJI: (źródło: www.ngo.pl) STATUT FUNDACJI... Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą..., zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez:...... zwanych dalej fundatorami, aktem notarialnym

Bardziej szczegółowo