Praktisches Handbuch zur Grenzübergreifenden Zusammenarbeit

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Praktisches Handbuch zur Grenzübergreifenden Zusammenarbeit"

Transkrypt

1 Guide 2000 dt Regionalpolitik Praktisches Handbuch zur Grenzübergreifenden Zusammenarbeit 3. Auflage 2000 Arbeitsgemeinschaft Europäischer Grenzregionen (AGEG) Europäische Kommission

2 erstellt von: Arbeitsgemeinschaft Europäischer Grenzregionen (AGEG) Enscheder Str. 362, D Gronau Tel.: Fax:

3 Günter Verheugen Członek Komisji Europejskiej Michel Barnier Członek Komisji Europejskiej Publikacja nowego wydania Praktycznego podręcznika współpracy transgranicznej ukazuje się w czasie, gdy pomoc preakcesyjna Wspólnoty, w szczególności w ramach Phare, kieruje się bezpośrednio na te same priorytety i metody, które są charakterystyczne dla programów finansowanych w ramach Funduszy Strukturalnych Unii Europejskiej. Poruszanie się w kierunku Funduszy Strukturalnych w kontynuacji reform zapoczątkowanych w 1997 roku jest właśnie głównym przesłaniem nowego Dokumentu Komisji Spojrzenie na Phare wzmacnianie przygotowania do członkostwa przyjętego 27 października. Mając na uwadze rozszerzenie Unii, wyjaśnienie tej zmiany w podejściu jest dwojakie: Chodzi po pierwsze o umożliwienie krajom kandydującym korzystania z pierwszej generacji zintegrowanych programów rozwoju regionalnego, wnosząc w ten sposób wkład w tworzenie gospodarczej i socjalnej spójności w szerszej Europie. Po drugie chodzi o pomoc tym krajom w ustanowieniu struktur administracyjnych i budżetowych, niezbędnych dla skutecznej implementacji Funduszy Strukturalnych po przystąpieniu. W ślad za tymi celami stworzone zostaną wielokrotne programy strategiczne na lata dla tych krajów, w których pozwala na to jakość narodowych planów rozwoju i narodowych programów przejmowania dorobku Wspólnoty. Fundusze dostępne w programach Phare dla poszczególnych krajów zostaną poza tym przeznaczone na działania podejmowane w Piętnastce w ramach Celu Nr 1 w kontekście w pełni zintegrowanych programów rozwoju regionalnego, będących zdecydowanym odejściem od wspierania indywidualnych projektów w kierunku podejścia globalnego, strategicznego. Towarzyszyć będzie temu zdecentralizowane zarządzanie od roku 2002 z technologicznym wsparciem przeznaczonym dla poprawy struktur zarządzania w zainteresowanych krajach, pod warunkiem, że spełnione będą odpowiednie przesłanki.

4 I wreszcie w zakresie współpracy transgranicznej Komisja wprowadziła szereg modyfikacji metod stosowanych w programach Phare CBC w krajach kandydujących, tak by uczynić je bardziej spójnymi z programami INTERREG w krajach Piętnastki. Będzie to prowadzić do większej efektywności działań wspieranych przez Unię Europejską, mając na uwadze szczególne problemy, z jakimi borykają się regiony graniczne. Po pierwsze: począwszy od roku 2002 partnerzy na granicach będą mogli konstruować programy bardziej długofalowe na okres do roku 2006 na podstawie indykatywnego przyznania funduszy finansowych na ten sam okres. Będzie to spełnieniem warunku niezbędnego dla wspólnego programowania transgranicznego w ramach Phare CBC i INTERREG. Po drugie: tak jak w przypadku INTERREG i Funduszy Strukturalnych, programy transgraniczne wspierane w ramach Phare CBC będą lepiej zintegrowane w ogólną politykę rozwoju regionalnego krajów kandydujących, jak to widać szczególnie w narodowych planach rozwoju. Po trzecie: poprzez szersze wykorzystanie tak zwanych schematów grantów w ramach Phare CBC, które mają być bezpośrednio porównywalne z działaniami w ramach INTERREG, zniesione zostaną istniejące wcześniej różnice w wielkości projektów, pod warunkiem, że kraje kandydujące spełnią warunki w zakresie zarządzania finansowego i możliwości kontroli. Bardziej istotna rola przy definiowaniu i wdrażaniu programów przypadnie podmiotom lokalnym w regionach. I wreszcie: pojawi się więcej miejsca dla zintegrowania krajów kandydujących w transnacjonalne programy współpracy wspierane w ramach INTERREG, w szczególności w basenie Morza Bałtyckiego. By móc w pełni wykorzystać nowe możliwości, niezbędne będzie zwiększenie możliwości absorpcji krajów kandydujących, w tym regionów granicznych w szczególności. Rozszerzenie możliwości działania agencji wdrażających, władz lokalnych i regionalnych i innych podmiotów działających w społeczeństwach regionów granicznych będzie kluczową przesłanką dla pomyślnej współpracy. Wiele zależy w tym kontekście oczywiście od samych krajów kandydujących i ich starań w zwiększaniu możliwości zarządzania i zapewnienia, że zdecentralizowane zarządzanie stanie się rzeczywistością zarówno w sensie ogólnym jak i w nowych programach współpracy transgranicznej w szczególności. Mając to wszystko na uwadze, witamy ten Praktyczny Podręcznik jako pożyteczne narzędzie dla praktyków współpracy transgranicznej i życzymy jego użytkownikom wielu sukcesów w podejmowaniu ponownych wysiłków w celu promocji współpracy transgranicznej pomiędzy obecnymi państwami Unii Europejskiej i tymi, które niedługo do nich dołączą. Günter Verheugen Michel Barnier

5 PODZIĘKOWANIA Opracowanie niniejszego Podręcznika LACE było możliwe dzięki inicjatywom i praktycznym doświadczeniom licznych europejskich regionów granicznych. Wiele z nich wniosło bezpośredni wkład w formie przykładów współpracy. Autorami tekstów Podręcznika są Jens Gabbe i Dr. Viktor von Malchus z SERG oraz Haris Martinos z LRDP. Przykłady współpracy zestawił Roland Blomeyer, LRDP. Mimo że wiele wysiłku poświęcono sprawdzeniu informacji publikowanych w niniejszym Podręczniku, zagwarantowanie zgodności wszystkich informacji z rzeczywistością jest ze względu na charakter tego opracowania rzeczą praktycznie niemożliwą. Prosimy więc czytelników o nadsyłanie komentarzy i uściśleń do biura SERG, które dołoży starań, by zostały one uwzględnione w następnych edycjach Podręcznika.

6 WSTĘP Stowarzyszenie Europejskich Regionów Granicznych (SERG) oraz Komisja Europejska współdziałają aktywnie od roku 1990 w ramach projektu LACE ( Linkage, Assistance and Cooperation for the European Border Regions ) w zakresie dostarczania informacji i pomocy doradczej dla europejskich regionów granicznych. Pokazywanie i popularyzowanie dobrych przykładów współpracy transgranicznej jak również wspieranie tworzenia sieci kontaktów i wymiany informacji pomiędzy wszystkimi regionami granicznymi stanowią istotę działalności w ramach projektu LACE. W istotny sposób przyczyniło się to do promocji współpracy transgranicznej oraz ułatwiło realizację programów INTERREG I i II oraz Phare CBC jak również przygotowanie do przyszłych INTERREG IIIA oraz Phare CBC. Praktyczny Podręcznik powinien dotrzeć w miarę możliwości do jak największej rzeszy ludzi w regionach granicznych w całej Europie - zarówno do doświadczonych polityków jak i nowych sił działających w dziedzinie współpracy transgranicznej - i służyć im w ten sposób jako kompendium ważnych informacji i porad. Z Podręcznika powinno się korzystać w połączeniu ze stroną internetową LACE i innymi działaniami sieciowymi, jak np. wizytami studyjnymi i wymianami ekspertów. W ten sposób Czytelnik osiągnie największą korzyść. Doświadczeni politycy mogą wykorzystywać w swojej pracy wybrane rozdziały Podręcznika. Nowi uczestnicy współpracy transgranicznej skorzystają natomiast najwięcej, gdy zapoznają się starannie i systematycznie z wszystkimi częściami opracowania. Część A opisuje szczegółowo podstawy, które będą pomocne w szczególności dla tych, którzy zaczynają się zajmować nowymi zadaniami w dziedzinie współpracy transgranicznej. Część B omawia struktury współpracy transgranicznej, Część C natomiast - istotne dziedziny działań transgranicznych, jak np. transport, turystyka i rozwój gospodarczy. Obie części zawierają liczne praktyczne przykłady, które mogą być interesujące dla wszystkich użytkowników Podręcznika. Rozszerzenie projektu LACE w latach 1996 i 1999 na kraje Europy Środkowo- Wschodniej, umożliwione dzięki wsparciu Komisji Europejskiej w ramach Programu Phare CBC, było kolejną okazją do zweryfikowania i zaktualizowania Podręcznika. Dołączono wiele dodatkowych dobrych przykładów praktycznych z krajów Phare, inne przykłady uzupełniono zgodnie ze stanem aktualnym. Współpraca transgraniczna w Europie rozwija się w dalszym ciągu szybko. Na tle tak dynamicznego procesu Praktyczny Podręcznik nie może być postrzegany jako instrument statyczny. SERG planuje więc regularne aktualizowanie Podręcznika jako część składową działania sieci współpracy w ramach LACE. Aktywne uczestnictwo regionów granicznych w tym procesie jest jedyną gwarancją trwałego znaczenia i jakości Podręcznika.

7 Praktisches Handbuch zur grenzübergreifenden Zusammenarbeit CZĘŚĆ A: UWARUNKOWANIA A 1: MOTYWACJE PROWADZENIA WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ A 2: AKTUALNE DOŚWIADCZENIA A 3: INSTRUMENTY PRAWNE UŁATWIAJĄCE WSPÓŁPRACĘ TRANSGRANICZNĄ A 4: INICJATYWY I PROGRAMY UNII EUROPEJSKIEJ A 5: WYMAGANIA TECHNICZNE CZĘŚĆ B: STRUKTURY WSPÓŁPRACY B 1: STOPNIE ROZWOJU WSPÓŁPRACY I WŁAŚCIWE STRUKTURY B 2: STRUKTURY WSPÓŁPRACY NA POZIOMIE STRATEGICZNYM B 3: STRUKTURY WSPÓŁPRACY NA POZIOMIE PROJEKTU Inhaltsverzeichnis

8 Praktisches Handbuch zur grenzübergreifenden Zusammenarbeit CZĘŚĆ C: PRAKTYCZNE PRZYKŁADY WSPÓŁPRACY C 1: PLANOWANIE ROZWOJU PRZESTRZENNEGO C 2: ROZWÓJ GOSPODARCZY C 3: TRANSPORT I INFRASTRUKTURA C 4: TURYSTYKA C 5: OCHRONA ŚRODOWISKA C 6: EDUKACJA, SZKOLENIA I RYNEK PRACY C 7: SŁUŻBA ZDROWIA I OPIEKA SPOŁECZNA C 8: KULTURA I MASS MEDIA C 9 ROLNICTWO I ROZWÓJ OBSZARÓW WIEJSKICH Inhaltsverzeichnis

9 CZĘŚĆ A UWARUNKOWANIA

10 A 1 MOTYWACJE PROWADZENIA WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ

11 Praktyczny podręcznik współpracy transgranicznej ROZDZIAŁ A 1: Motywacje prowadzenia współpracy transgranicznej WSTĘP: W niniejszym rozdziale przedstawiono tło historyczne problemów, z którymi mają do czynienia społeczności regionów granicznych oraz opisano działania podejmowane w zakresie współpracy transgranicznej w ostatnich 50 latach na rzecz zniesienia historycznych barier. Rozdział kończy się krótkim omówieniem roli regionów jako siły napędowej rozwoju transgranicznego w Europie. KLUCZOWE ZAGADNIENIA: Efekt bariery granic państwowych ukształtował się pod wpływem wydarzeń historycznych ostatnich trzech stuleci i został wzmocniony oddziaływaniem polityki wojskowej, administracyjnej i społecznogospodarczej. Czynniki te okazały się w poważnym stopniu niekorzystne dla społeczności regionów granicznych. Od 1950 roku pionierskie ugrupowania regionów granicznych, przede wszystkim z pogranicza norwesko-szwedzko-fińskiego, holendersko-niemieckiego i niemiecko-francusko-szwajcarskiego, inicjowały i rozwijały współpracę transgraniczną, dążąc do zlikwidowania tych historycznych barier oraz zniwelowania różnic, dysproporcji i problemów peryferyjnego położenia, spowodowanych przez efekt bariery granic państwowych. Już wtedy te pionierskie regiony graniczne zaczęły zajmować się problematyką wielu nietrafionych inwestycji i absurdów życia codziennego wynikających z nieskoordynowanych poczynań władz państwowych i rozpoczęły starania nad wypracowaniem modelowych rozwiązań. Regionalne i lokalne luźne związki transgraniczne działające w wybranych dziedzinach tematycznych, zajmujące się zadaniami i problemami wspólnego zainteresowania uczestników z obu stron granicy, były najwcześniejszą formą struktur współpracy transgranicznej. Doprowadziły one w latach 60-tych i 70-tych do utworzenia transgranicznych stowarzyszeń o szerokim profilu działania. Nowe uwarunkowania powstałe pod koniec lat 80-tych i w ciągu lat 90-tych, ustanowienie Wspólnego Rynku Europejskiego, przemiany polityczne w państwach Europy Środkowo-Wschodniej i ich coraz silniejsze zbliżenie i asocjacja z UE rozszerzyły i pogłębiły współpracę transgraniczną. Polityka regionalna Unii Europejskiej, w pierwszej fazie szczególnie w formie inicjatywy INTERREG, później również poprzez Phare CBC (w pewnym stopniu również w ramach TACIS CBC i MEDA) przyspieszyła znacznie rozwój transgraniczny i zaczęła wspierać programy transgraniczne mające na celu rozwiązywanie problemów stojących na drodze integracji europejskiej. Także i na szczeblu regionalnym, praktycznie na wszystkich wewnętrznych granicach UE oraz granicach zewnętrznych z państwami stowarzyszonymi, ale również i poza nimi, powstawały transgraniczne struktury jako organizacje o długofalowym efekcie działania. A 1 Motywacje prowadzenia współpracy transgranicznej 1

12 Praktyczny podręcznik współpracy transgranicznej Źródła i literatura: Rada Europy: Planowanie regionalne. Problem europejski, raport Zgromadzenia Doradczego, Strasbourg Rada Europy: Zanieczyszczenie powietrza w regionach granicznych, Rezolucja (71) 5, przyjęta Rada Europy: Europejskie konferencje regionów granicznych Współpraca europejskich regionów granicznych. (ref. V. v. Malchus), AS/COLL. W: (72)1 Strasbourg Rada Europy: O współpracy między wspólnotami lokalnymi w regionach granicznych, Rezolucja (74)8 przyjęta Sprawozdania Parlamentu Europejskiego na temat "współpracy transgranicznej " (Gerlach 1976); Poetschki (1980); Boot (1984); ABL C293 (1876); EU Dokument 1-140/4/83 z Rada Europy: II Sympozjum Europejskie na temat regionów granicznych współpraca europejskich regionów granicznych: aktualny stan i ostatnie wydarzenia, Zgromadzenie Parlamentarne, AS/COLL. (75)L. Hansen, N.: Regiony graniczne: krytyka teorii przestrzennej i studia przypadków europejskich, w: Annals of Regional Science, Vol. 11 (1977). Rada Europy: Europejska konwencja ramowa o współpracy transgranicznej między wspólnotami i władzami terytorialnymi, Madryt, , European Treaty Series, 106, Strasbourg edycja Rada Europy: Europejska Karta Planowania Regionalnego i Przestrzennego, przyjęta przez Europejską Konferencję Ministrów ds. Planowania Regionalnego, , Strasbourg Gabbe, J.: EUREGIO regionalna współpraca transgraniczna na szczeblu komunalnym, w: Transgraniczna współpraca Północnej Nadrenii-Westfalii, wyd. przez Institut für Landes- und Stadtentwicklungsforschung des Landes Nordrhein-Westfalen (ILS-NRW), Dortmund Transgraniczna współpraca regionalna Temat przewodni w Archiv des Völkerrechts, tom 27, wydanie 3, Tübingen Komisja Wspólnot Europejskich (wyd.): Europa 2000 perspektywy planowania przestrzennego Wspólnoty, Luksemburg Europejska Karta Regionów Granicznych i Transgranicznych, Stowarzyszenie Europejskich Regionów Granicznych, 1981, nowa wersja Akademia Badań nad Planowaniem Przestrzennym (wyd.): Transgraniczne planowanie przestrzenne, sprawozdania z badań i posiedzeń, nr 188, Hannover Ratti, R.; Reichmann, S. (red.): Teoria i praktyka współpracy transgranicznej. Bazylea, Frankfurt n. Menem Veen, A. van der; Cappell, R.; Batey, P.M.J. (red.): Regionalne sieci współpracy, regiony graniczne i integracja europejska, w: European research in regional Science, Londyn Cappellin, R.; Batey. P. W. G. (wyd.): Regionalne sieci współpracy, regiony graniczne i integracja europejska, Londyn Komisja Europejska (wyd.): Przewodnik po Inicjatywach Wspólnoty , Luksemburg Malchus, V. Frhr. v.: artykuł Transgraniczne planowanie przestrzenne, Podręczny leksykon planowania przestrzennego, wyd. przez Akademię Badań nad Planowaniem Przestrzennym (ARL), Hannover Croos, R., Schmitt-Egner, P.: Kooperujące regiony Europy, Baden-Baden Baltic Institute, The (wyd.): Vision and Strategies around the Baltic Sea 2010, Karlskrona Meyer, R. P.; Jansen, P.G. i in.: Transgraniczny model porządku przestrzennego dla pogranicza Północnej Nadrenii-Westfalii i Holandii opinia, pisma ILS, nr 86, Dortmund, Ratti, R.: Problematyka i strategia rozwoju regionów granicznych, w: Außenwirtschaft, rok 50 (1995), zeszyt 2. Klein, R.: Transgraniczna współpraca w dziedzinie polityki regionalnej w ramach INTERREG i PHARE, EUREG (1995), Nr 2. Krautzberger, M.; Selke, W.: Perspektywy niemieckiej polityki planowania przestrzennego w Unii Europejskiej, Wiedeń Eger, G.: Region, granica, peryferie, w Eger, G.; Langer, J. (red.): Granice, regiony i narody w Europie Środkowej, Klagenfurt Umowa z Karlsruhe, w: La Revue de Coopération Transfrontalière, nr 1, marzec Gabbe, J.; Martinos, H. I in.: Praktyczny podręcznik współpracy tansgranicznej. Wydanie drugie, wyd. przez Stowarzyszenie Europejskich Regionów Granicznych (SERG), Gronau Contributi, str. 5-12, Florencja Ahrens, K.: Przyjaźń ponad granicami, Biblioteca della Riviste di Studi Politici Internazionali, Vol. II: A 1 Motywacje prowadzenia współpracy transgranicznej 2

13 Praktyczny podręcznik współpracy transgranicznej Faludi A. (red.): Planowanie przestrzenne w państwie federalnym: Co się dzieje u sąsiadów?, Amsterdam Martinos, H./Gabbe, J.: Vade Mecum Współpraca transgraniczna i międzyregionalna na zewnętrznych granicach Unii Europejskiej, Gronau Stowarzyszenie Europejskich Regionów Granicznych (wyd.): Inicjatywa Unii Europejskiej INTERREG i jej przyszłość, Gronau Gabbe, J.: Wspólne kryteria transgraniczne dla programów i projektów, publikacja SERG, manuskrypt referatu z w Aigen/Austria Górna, Gronau The WEB/Yearbook 1998 North European and Baltic Sea Integration, wydawcy: L. Hedegaard, B. Lindström, Berlin-Heidelberg-Londyn-Paryż-Tokio Graute, U. (red.): Zrównoważony rozwój Europy Środkowo-Wschodniej, Berlin, Heidelberg, Nowy Jork Roch, L.; Scott, J.; Ziegler, A.: Przyjazny dla środowiska rozwój regionów granicznych dzięki kooperatywnemu działaniu, wyd. przez Institut für ökologische Raumentwicklung e.v., pisma IÖR, nr 24, Drezno Martinos, H./Gabbe, J.: Aspekty instytucjonalne współpracy transgranicznej, SERG, Gronau, marzec Brunn, G.; Schmitt-Egner, P. (red.): Współpraca transgraniczna w Europie, Baden-Baden Gabbe, J./Martinos, H.: Przyszłość współpracy na granicach morskich, LACE/SERG, Gronau Clev, H. G.; Clev, K.: Transgraniczne działania w planowaniu przestrzennym (rozdz ); Scott, J.: Transgraniczne działania w planowaniu przestrzennym (rozdz ), w: Akademia Badań nad Planowaniem Przestrzennym (wyd.): Podstawy planowania przestrzennego i regionalnego, Hannover Lott, Th.: Nowe formy współpracy transgranicznej: jednocześnie przyczynek do art. 24 ust. 1a Ustawy Zasadniczej, Europäische Hochschulschriften, dysertacja Uniwersytetu Gießen, Frankfurt Gabbe, J./Stumm, T.: Transgraniczne zarządzanie finansami, LACE/SERG, sierpień 1999/styczeń Casteigts, M, (red.): Ewaluacja transgranicznych i międzyregionalnych przedsięwzięć w Europie, Baden- Baden Gabbe, J./Stumm, T.: Dokument roboczy: Interreg IIIA: Modele zarządzania programami, LACE, listopad Stowarzyszenie Europejskich Regionów Granicznych (wyd.): Raport końcowy Pierwsza faza LACE- TAP ( ) Technical Assistance and Promotion of Cross-Border Cooperation odnośnie inicjatywy Wspólnoty INTERREG IIA, Gronau Komisja Europejska Komitet Rozwoju Przestrzennego (wyd.): EUREK Europejska koncepcja rozwoju przestrzennego, Luksemburg Komisja Europejska: Informacja dla państw członkowskich w sprawie wytycznych inicjatywy wspólnoty dotyczącej transeuropejskiej współpracy na rzecz wspierania harmonijnego i zrównoważonego rozwoju przestrzennego Europy Interreg (99/C.../...) Bruksela Konferencja francusko-niemiecko-szwajcarska Górnego Renu (wyd.): lire et construire l espace du Rhin supérieur Atlas transfrontalier pour aménager un territoire commun, Strasbourg Stumm, T./Gabbe, J.: Operacyjne wskazówki dla opracowania i zarządzania programem INTERREG IIIA , LACE/SERG, marzec Stowarzyszenie Europejskich Regionów Granicznych (SERG) Komisja Europejska: LACE INFO SHEETS on Cross-Border Cooperation, wyd. 1-12, 1997/2000. Stowarzyszenie Europejskich Regionów Granicznych (SERG) Komisja Europejska: Magazyn LACE, Nr 1-5 (1997/ ). Bliższe informacje na temat ww. dokumentów można uzyskać w Sekretariacie SERG/LACE, tel: , fax: A 1 Motywacje prowadzenia współpracy transgranicznej 3

14 Praktyczny podręcznik współpracy transgranicznej Podłoże historyczne O obliczu dzisiejszej Europy stanowi nie tylko jej bardzo zróżnicowana i jednocześnie często wspólna kultura i historia, lecz również wiele istniejących w niej granic. Mozaika układów historycznych, mających swe początki w średniowieczu, rozwinęła się w XIX i XX wieku do charakterystycznej postaci państw europejskich dnia dzisiejszego, z których każde posiada swą własną indywidualną historię rozwoju. Tylko nieliczne kraje mają granice, które na długo pozostawały niezmienne, jak na przykład granica portugalsko-hiszpańska będąca najstarszą granicą lądową w Europie. Nowe granice państwowe w Europie ukształtowane w ciągu ostatnich trzech stuleci w przypadku republik nadbałtyckich i Półwyspu Bałkańskiego wręcz dopiero przed kilku laty często przecinają pierwotnie zasadniczo spójne regiony i grupy etniczne. Utworzone zostały w ten sposób nienaturalne granice, a obawa przed mogącymi z nich wyniknąć interwencjami militarnymi przyczyniła się z kolei do powstawania wyjątkowo słabo zaludnionych stref granicznych. Działalność gospodarcza, handel oraz ludność wykazywały skłonność do wędrowania z obszarów granicznych w kierunku centrów narodowych. Szlaki komunikacyjne, przede wszystkim ze względów militarno-obronnych, przebiegały często tylko równolegle do granicy. Na obszarach granicznych bogatych w surowce takie jak węgiel i rudy metali rozwinęła się znacząca koncentracja przemysłu, której towarzyszyły duża gęstość zaludnienia i dobrobyt. To z kolei było powodem politycznych sporów i wojen między sąsiadami. Jednak mimo tych wyjątków obszary graniczne w Europie ewoluowały raczej w kierunku peryferyjnych terenów o ograniczonych połączeniach komunikacyjnych. Granice naturalne, takie jak rzeki, jeziora, morza i góry potęgowały znaczenie granicy jako bariery. Ideologie polityczne oraz ambicje bloków militarnych przekształciły niektóre z tych granic państwowych po roku 1945 w szczelne rubieże (stalowa kurtyna). Odmienna polityka prowadzona po przeciwnych stronach granicy, szczególnie w zakresie prawa, administracji, podatków, gospodarki, kultury i spraw socjalnych pogorszyła sytuację, przekształcając granice państwowe w realnie wyczuwalne bariery rozdzielające państwa narodowe. Społeczności zamieszkujące regiony graniczne, które najbardziej doświadczyły skutków konfliktów historycznych, wykształciły w sobie wzajemne obawy i animozje. Te uwarunkowania z kolei nie są sprzyjające dla otwartości na współpracę i utrudniają rozwój kontaktów. Znoszenie barier historycznych poprzez współpracę transgraniczną Współpraca transgraniczna bezpośrednio ze sobą sąsiadujących regionów granicznych ma dziś w wielu przypadkach już długą tradycję w Europie. Niemniej jednak w niektórych krajach zachodnioeuropejskich, takich jak Grecja, Hiszpania i Portugalia, współpraca transgraniczna mogła być realizowana dopiero w latach 80-tych dzięki głębokim przemianom politycznym, ustanowieniu demokratycznego systemu i członkostwu w Unii Europejskiej. W krajach Europy Środkowo-Wschodniej podobny proces mógł się rozpocząć dopiero po roku A 1 Motywacje prowadzenia współpracy transgranicznej 4

15 Praktyczny podręcznik współpracy transgranicznej Już w latach 50-tych, krótko po zakończeniu drugiej wojny światowej, przedstawiciele wielu europejskich regionów granicznych nawiązywali kontakty w celu likwidowania barier granicznych i rozpatrzenia możliwości, jakie niesie ze sobą współpraca transgraniczna. Głównym bodźcem ku temu była przede wszystkim chęć poprawy standardu życia, zapewnienia trwałego pokoju jak również zniesienia barier, ograniczeń i innych czynników, które doprowadziły do odgrodzenia społeczności zamieszkujących sąsiadujące ze sobą regiony graniczne. Chodziło również o pokonanie barier naturalnych poprzez budowę mostów i tuneli. poprawy sytuacji społeczno-kulturalnej i gospodarczej ludności zamieszkującej regiony graniczne oraz do zredukowania i zlikwidowania barier związanych z istnieniem granic. Wkrótce okazało się, że mieszkańcy regionów granicznych i transgranicznych oczekują rozwiązania problemów, pozostających głównie w kompetencji władz centralnych, przykładowo w takich dziedzinach jak: administracja publiczna i planowanie, różnice w strukturach, planowaniu, organizacji i procedurach stosowanych w administracji. Po zakończeniu II wojny światowej społeczności wielu obszarów granicznych (np. niemieckofrancuskiego, niemieckoholenderskiego oraz w krajach skandynawskich) doszły do wniosku, że jeśli chcą żyć tak jak ludzie w głębi kraju, to muszą zredukować bądź całkowicie zlikwidować te negatywne zjawiska związane z istnieniem granicy. Wkrótce jednak zauważyły, że z powodu braku kompetencji prawnych i administracyjnych na szczeblu komunalnym czy regionalnym możliwe było osiągnięcie tylko połowicznego sukcesu. W rezultacie zaczęto tworzyć komunalne i regionalne związki po obu stronach granicy według danego prawa krajowego, które zajmowały się dziedzinami wspólnego zainteresowania i stawiały sobie za cel rozwój i optymalizację współpracy transgranicznej. Takie narodowe związki powstające po obu stronach granicy łączyły się często we wspólną organizację transgraniczną (euroregiony bądź podobne struktury). Mniej więcej od roku 1960 zaczęły one prowadzić na wszystkich szczeblach politycznych i administracyjnych konsekwentną politykę zmierzającą do podatki, bezpieczeństwo socjalne, edukacja i szkolenia, zasady konkurencji, komunikacja oraz służby publiczne. nauka języków obcych i uznawanie kwalifikacji zawodowych. budowa dróg, instytucje użyteczności publicznej, infrastruktura oraz ochrona środowiska Transgraniczne problemy istniejące w tych dziedzinach prowadziły często do chybionych inwestycji po obu stronach granicy oraz do licznych absurdów życia codziennego. Od początku lat 70-tych regiony graniczne i transgraniczne mogły prowadzić swoją politykę z większym animuszem dzięki utworzonemu w roku 1971 Stowarzyszeniu Europejskich Regionów Granicznych (SERG). Stowarzyszenie to współdziała ściśle z Radą Europy, Parlamentem Europejskim, Komisją Europejską i władzami centralnymi poszczególnych krajów. Sieć regionów A 1 Motywacje prowadzenia współpracy transgranicznej 5

16 Praktyczny podręcznik współpracy transgranicznej granicznych i transgranicznych w Europie stała się liczącą siłą w rozwoju współpracy na wszystkich granicach europejskich, w integracji europejskiej i realizowaniu europejskich programów pomocowych dla dobra regionów granicznych w całej Europie. Regiony jako siła napędowa współpracy transgranicznej Ustanowienie Wspólnego Rynku Europejskiego i przemiany demokratyczne w krajach Europy Środkowo-Wschodniej pod koniec lat 80-tych otworzyły większość granic narodowych. Powstało wiele regionów transgranicznych, wiele z nich przystąpiło do SERG. Powstały również nowe możliwości współpracy, przykładowo poprzez wybudowanie nowych połączeń komunikacyjnych (tunel, mosty) pomiędzy Francją i Wielką Brytanią oraz Danią i Szwecją. Otwarcie istniejących granic oraz wytyczenie nowych zwróciło zarazem uwagę na pozostające nadal do rozwiązania problemy związane z granicami. Oczywistym stało się, że założenie integracji europejskiej wymaga wprowadzenia specjalnej polityki na rzecz regionów granicznych w celu przezwyciężenia problemów granicznych hamujących integrację. Wypróbowane instrumenty polityki regionalnej UE sprawdziły się początkowo jako dobre rozwiązania w Europie Południowej i Zachodniej: specyficzna pomoc regionalna dla obszarów granicznych opierała się od roku 1989/1990 na transgranicznych planach lub strategiach rozwoju i odpowiednich programach operacyjnych w ramach nowej istotnej inicjatywy wspólnotowej, znanej jako Interreg zob. rozdz. A.4 Władze regionalne i lokalne regionów granicznych zareagowały niezwykle szybko na te korzystne uwarunkowania. Transgraniczne regiony (np. transgraniczne struktury na szczeblu regionalnym) tworzyły się tam, gdzie do tej pory jeszcze nie istniały. Według opisanego powyżej modelu euroregionów bądź podobnych struktur na wszystkich wewnętrznych i praktycznie wszystkich zewnętrznych granicach UE powstawały narodowe związki regionalne i komunalne po obu stronach granicy lub ponad nią, formułując długofalowe cele i strategie działania. Dla rozwiązania transgranicznych kwestii prawnych Rada Europy opracowała w latach 80- tych wzorce umów i porozumień. UE angażowała się również w prace w zakresie harmonizacji wielu dziedzin prawodawstwa, zaś rządy krajowe wspierały te działania przy pomocy umów wykonawczych na bazie Konwencji Ramowej Rady Europy i innych specjalnych regulacji prawnych. W Europie Środkowo-Wschodniej współpraca transgraniczna rozpoczęła się po otwarciu granic w roku 1989/90, przy czym początkowo, co jest zrozumiałe, w sposób mało zdecydowany i ostrożny. To właśnie na tych uprzednio przez długi czas zablokowanych granicach pojawiła się konieczność współpracy transgranicznej obejmującej wszystkie aspekty współżycia mieszkańców, gmin i regionów. Miała ona na celu wyrównanie geograficznie niekorzystnego położenia obszarów granicznych oraz ogromnych dysproporcji w sferze potencjału gospodarczego, dochodów i infrastruktury przede wszystkim wzdłuż zewnętrznych granic UE. Społeczności zamieszkujące po obu stronach granicy musiały jednocześnie często wykształcać w sobie wspólną A 1 Motywacje prowadzenia współpracy transgranicznej 6

17 Praktyczny podręcznik współpracy transgranicznej świadomość historyczną oraz znaleźć wspólny sposób myślenia zorientowany na przyszłość Europy. Liczne obszary graniczne zamieszkałe przez mniejszości narodowe, wymagające szczególnie ostrożnego podejścia, stanowią dodatkowy problem. W prawie wszystkich krajach Europy Środkowo-Wschodniej istnieje już dziś wiele regionów granicznych i transgranicznych (euroregiony bądź podobne struktury), gdzie realizowane są inicjatywy transgraniczne oraz działania pilotażowe. Wspierane są one przy tym przez transgraniczne programy w ramach pomocy UE dla Europy Środkowo-Wschodniej (Phare- CBC i TACIS-CBC). Regiony te bardzo szybko wykorzystały doświadczenia współpracy transgranicznej wewnątrz Unii Europejskiej i stopniowo również zaczynają rozwijać kooperację z sąsiadującymi obszarami we wszystkich dziedzinach życia na szczeblu lokalnym, regionalnym oraz centralnym. Głównymi motywacjami prowadzenia tej współpracy transgranicznej są: - przekształcenie granicy z elementu dzielącego w miejsce pełniące rolę spotkań sąsiadów; - przezwyciężenie wzajemnych uprzedzeń i animozji między mieszkańcami obszarów nadgranicznych wynikających z dziedzictwa historycznego; - rozwój demokracji i funkcjonalnych administracji na szczeblu regionalnym i lokalnym; - przezwyciężenie peryferyjnego położenia i izolacji w odniesieniu krajowym; - wzrost gospodarczy i podniesienie poziomu życia; - szybkie zbliżenie oraz zintegrowanie z Unią Europejską. Współpraca transgraniczna w krajach basenu Morza Śródziemnego graniczących z UE jest wspierana również przy pomocy programu MEDA. A 1 Motywacje prowadzenia współpracy transgranicznej 7

18 Praktyczny podręcznik współpracy transgranicznej EUROREGION Organizacja platforma współpracy władz regionalnych i lokalnych po obu stronach granicy państwowej, niekiedy posiadająca zgromadzenie parlamentarne; transgraniczna organizacja ze stałym sekretariatem, pracownikami merytorycznymi i administracyjnymi oraz własnymi środkami finansowymi; według przepisów prawa prywatnego opiera się na krajowych związkach celowych lub fundacjach po obu stronach granicy; lub według przepisów prawa publicznego opiera się na umowach międzypaństwowych, które regulują również członkostwo władz terytorialnych. Zasady działania strategiczna i długofalowa współpraca, nie zaś pojedyncze działania, zasadniczo transgranicznie, nie zaś jako region graniczny po jednej stronie narodowej, nie stanowi w żadnym wypadku nowego szczebla administracji, jest nośnikiem wszelkich kontaktów transgranicznych: obywatele, politycy, instytucje, gospodarka, partnerzy socjalni, instytucje kultury itd., płaszczyzna pomagająca wyrównywać różnice pomiędzy strukturami i kompetencjami po obu stronach granicy, również w sensie psychologicznym, partnerska współpraca zarówno w odniesieniu pionowym po każdej ze stron granicy (na szczeblu europejskim, narodowym, regionalnym, lokalnym) jak również sensie poziomym ponad granicą, realizacja na szczeblu narodowym decyzji, które podjęto transgranicznie, zgodnie z procedurami obowiązującymi po danej stronie granicy (unikanie konfliktów kompetencyjnych i strukturalnych), transgraniczne zaangażowanie polityków i obywateli, instytucji i partnerów socjalnych w projektach, programach i procesach decyzyjnych, własna inicjatywa i zaangażowanie własnych środków jako warunek pomocy i wsparcia ze strony trzeciej. Treści współpracy transgranicznej określenie obszarów wspólnych zainteresowań (np. infrastruktura, nauka, kultura), współpraca we wszystkich dziedzinach życia codziennego: mieszkanie, praca, czas wolny, kultura, itd. współpraca społeczno-kulturalna w równym stopniu jak współpraca w gospodarce i infrastrukturze, realizacja w praktyce transgranicznej międzyrządowych umów, porozumień i układów zawartych na szczeblu europejskim, doradztwo, wspieranie i koordynacja współpracy transgranicznej, szczególnie w następujących dziedzinach: Rozwój gospodarczy Transport i komunikacja Planowanie przestrzenne Ochrona środowiska i przyrody Kultura i sport Ochrona zdrowia Energia Gospodarka odpadami Turystyka i rekreacja Rozwój rolnictwa Innowacja i transfer technologii Szkolnictwo i edukacja Współpraca w dziedzinie socjalnej Ratownictwo i zapobieganie katastrofom Telekomunikacja Bezpieczeństwo publiczne. A 1 Motywacje prowadzenia współpracy transgranicznej 8

19 A 2 AKTUALNE DOŚWIADCZENIA

20 Praktyczny podręcznik współpracy transgranicznej ROZDZIAŁ A 2: Aktualne doświadczenia WSTĘP: W pierwszej części niniejszego rozdziału zaprezentowane są ogólne zasady współpracy transgranicznej. Konkretne kwestie i problemy współpracy w różnych kategoriach regionów granicznych zostały przedstawione w części drugiej. Regiony graniczne zostały podzielone na następujące kategorie: regiony graniczne wewnątrz UE, regiony na granicy zewnętrznej Unii oraz regiony na granicach lądowych i morskich. KLUCZOWE ZAGADNIENIA: Filozofia współpracy transgranicznej obejmuje ciągłą wspólną kooperację dwóch sąsiadujących regionów przygranicznych. Wspólna transgraniczna współpraca nie polega na tym, że jeden z partnerów działa sam w kraju, a następnie po fakcie próbuje włączyć sąsiada z drugiej strony granicy i podjąć z nim współpracę. Współpraca transgraniczna obejmuje wszelkie dziedziny życia codziennego, opracowywanie wspólnych programów, priorytetów i działań, a także oznacza włączenie w szerokim zakresie różnych szczebli administracji i lokalnych społeczności. Zasady współpracy transgranicznej, przyjęte przez SERG i wspierane przez Komisję Europejską są następujące: pionowe i poziome partnerstwo, pomocniczość poprzez włączenie organizacji regionalnych i lokalnych, opracowywanie wspólnych koncepcji rozwoju i programów, realizacja projektów transgranicznych. Kategorie regionów granicznych rozróżnia się na podstawie istotnych czynników, takich jak: stopień jednorodności regionu, poziom rozwoju i status w polityce strukturalnej UE i programach dla państw Europy Środkowej i Wschodniej, cechy fizyczno-geograficzne (np. obszary górskie, rzeki, granice morskie), położenie na dzisiejszej lub przyszłej zewnętrznej granicy Unii lub pomiędzy krajami kandydującymi. W regionach zaklasyfikowanych do regionów Celu 1 (regiony słabiej rozwinięte) brak infrastruktury transportowej powodował nadanie wysokiego priorytetu projektom infrastrukturalnym w państwach członkowskich i regionach. W regionach zaklasyfikowanych do regionów Celu 2, obejmujących obszary podlegające restrukturyzacji przemysłu, obszary z problemami na rynku pracy oraz tereny wiejskie o słabej gospodarce, wymagającej dywersyfikacji, nacisk położono na działania miękkie. Regiony graniczne na zewnętrznych granicach UE pojawiły się częściowo w nowym kształcie w związku z rozszerzeniem Unii w 1995 r. Istnieją znaczne różnice między regionami, do których należą wysoko rozwinięte państwa spoza UE, jak Szwajcaria i Norwegia, a regionami graniczącymi z państwami Europy Środkowo-Wschodniej. Inicjatywy PHARE CBC i TACIS CBC spowodowały wzmocnienie programu INTERREG dzięki możliwości finansowania działań transgranicznych na zewnętrznych granicach między UE a państwami objętymi programem PHARE i TACIS. Istnieją jednakże znaczące przeszkody w praktycznej współpracy między programami. W obszarze śródziemnomorskim możliwości współpracy wspiera program MEDA. Na granicach morskich zauważalny jest wzrost aktywności we współpracy transgranicznej, szczególnie w dziedzinie ochrony środowiska i transportu. UE wspiera takie działania w ramach INTERREG A jedynie w uzasadnionych wyjątkowych przypadkach, jednak ilość wewnętrznych i zewnętrznych granic morskich kwalifikujących się do wsparcia wzrosła w ciągu ostatnich 10 lat w sposób istotny. A 2 Aktualne doświadczenia 9

Bogusław Kotarba. Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska

Bogusław Kotarba. Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska Bogusław Kotarba Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska 2014-2020 Europejska współpraca terytorialna (EWT) EWT stanowi jeden z dwóch celów polityki spójności

Bardziej szczegółowo

Inicjatywy Wspólnotowe

Inicjatywy Wspólnotowe Inicjatywy Wspólnotowe INTERREG III Podstawowe informacje i dokumenty AUTOR: DOMINIKA RARÓG-OŚLIŹLOK 1.06.2004 Opracowano na podstawie informacji z Urzędu Marszałkowskiego w Katowicach, MGPiPS oraz stron

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata ZINTEGROWANE DZIAŁANIA NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU OBSZARÓW MIEJSKICH POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata 2014-2020 Komisja Europejska przyjęła propozycje ustawodawcze dotyczące polityki spójności na lata 2014-2020

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

Polityka regionalna Unii Europejskiej. mgr Ewa Matejko

Polityka regionalna Unii Europejskiej. mgr Ewa Matejko Polityka regionalna Unii Europejskiej mgr Ewa Matejko Polityka regionalna w UE Dlaczego polityka regionalna? Cele polityki regionalnej Fundusze Strukturalne i Fundusz Spójności Zasady działania funduszy

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

Europejska Współpraca Terytorialna 2014-2020 Programy INTERREG VA na polsko-niemieckim pograniczu

Europejska Współpraca Terytorialna 2014-2020 Programy INTERREG VA na polsko-niemieckim pograniczu Europejska Współpraca Terytorialna 2014-2020 Programy INTERREG VA na polsko-niemieckim pograniczu Programy INTERREG 2014-2020 Transgraniczne INTERREG VA Transnarodowe - INTERREG VB (Program Europa Środkowa

Bardziej szczegółowo

Europejska Współpraca Terytorialna Programy INTERREG VA na polsko-niemieckim pograniczu

Europejska Współpraca Terytorialna Programy INTERREG VA na polsko-niemieckim pograniczu Europejska Współpraca Terytorialna 2014-2020 Programy INTERREG VA na polsko-niemieckim pograniczu Programy INTERREG 2014-2020 Transgraniczne INTERREG VA Transnarodowe - INTERREG VB (Program Europa Środkowa

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Komisja Europejska zatwierdziła Program Operacyjny Współpracy Międzyregionalnej

Bardziej szczegółowo

TRANSGRANICZNA WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO

TRANSGRANICZNA WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO TRANSGRANICZNA WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO Szczególne położenie geopolityczne Województwa Zachodniopomorskiego: usytuowanie nad brzegiem Morza Bałtyckiego bliskość zachodniej

Bardziej szczegółowo

Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne. Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego

Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne. Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego Architektura rozporządzeń Rozporządzenie Ogólne Rozporządzenie dla Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Joanna Kopczyńska Departament Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko

Joanna Kopczyńska Departament Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Joanna Kopczyńska Departament Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 1 22 grudnia 2014 Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2010-2020: Regiony, Miasta, Obszary Wiejskie, przyjęta przez Radę

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Rozwój instytucjonalny polskich partnerstw lokalnych wzmacniających obszary funkcjonalne na tle doświadczeń zagranicznych

Rozwój instytucjonalny polskich partnerstw lokalnych wzmacniających obszary funkcjonalne na tle doświadczeń zagranicznych Rozwój instytucjonalny polskich partnerstw lokalnych wzmacniających obszary funkcjonalne na tle doświadczeń zagranicznych Jacek F. Nowak Katedra Ekonomiki Przestrzennej i Środowiskowej UEP Związek Miast

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata 2014-2020 Komisja Europejska przyjęła propozycje ustawodawcze dotyczące polityki spójności na lata 2014-2020 w październiku 2011 roku Niniejszy

Bardziej szczegółowo

Wyzwania Energetyki 2012 CEF

Wyzwania Energetyki 2012 CEF Wyzwania Energetyki 2012 CEF Janusz Piechociński Luty 2012 Nowe narzędzie CEF Dnia 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmujących lata

Bardziej szczegółowo

Programy współpracy terytorialnej UE

Programy współpracy terytorialnej UE Programy współpracy terytorialnej UE Elżbieta Książek II Forum Dni Nauki i Technologii Polska Wschód Białystok-Białowieża, 22-24 kwietnia 2009 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia strony polskiej Euroregionu pozwalają stwierdzić że:

Doświadczenia strony polskiej Euroregionu pozwalają stwierdzić że: ANALIZA AKTYWNOŚCI STRON KRAJOWYCH EUROREGIONU NIEMEN W ZAKRESIE WSPÓŁPRACY PRZYGRANICZNEJ (2006R.) Zarówno w Polsce, jak i w Rosji (Obwód Kaliningradzki FR) oraz na Litwie i Białorusi wiedza o burzliwych

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

System programowania strategicznego w Polsce

System programowania strategicznego w Polsce System programowania strategicznego w Polsce Dr Piotr Żuber Dyrektor Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, listopad 2007 r. 1 Podstawowe zalety programowania

Bardziej szczegółowo

OPIS DOBREJ PRAKTYKI. 1. Dane dotyczące podmiotu/podmiotów realizujących lub zasłużonych dla realizacji opisanych inicjatyw lub praktyk

OPIS DOBREJ PRAKTYKI. 1. Dane dotyczące podmiotu/podmiotów realizujących lub zasłużonych dla realizacji opisanych inicjatyw lub praktyk OPIS DOBREJ PRAKTYKI 1. Dane dotyczące podmiotu/podmiotów realizujących lub zasłużonych dla realizacji opisanych inicjatyw lub praktyk nazwa inicjatywy Wspieranie partnerstwa transgranicznego i współpracy

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKA WSPÓŁPRACA TERYTORIALNA - trzy wymiary współpracy międzynarodowej

EUROPEJSKA WSPÓŁPRACA TERYTORIALNA - trzy wymiary współpracy międzynarodowej EUROPEJSKA WSPÓŁPRACA TERYTORIALNA - trzy wymiary współpracy międzynarodowej Monika Strojecka-Gevorgyan Zielona Góra, 23 września 2008 r. Polityka spójności UE 2007-2013 Trzy cele: 1. Konwergencja 2. Konkurencyjność

Bardziej szczegółowo

Nauczanie języka: Kształcenie zawodowe: Wizja regionu przygranicznego: Portal internetowy: Planowanie przestrzenne obszarów morskich:

Nauczanie języka: Kształcenie zawodowe: Wizja regionu przygranicznego: Portal internetowy: Planowanie przestrzenne obszarów morskich: Protokół z XXVI posiedzenia Polsko-Niemieckiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Regionalnej i Przygranicznej Szczecin, 29-30 września 2015 r. 1. Zalecenia -Współpraca przygraniczna - 1. Połączenia

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1: przykłady projektów 1 INTERREG IVC

Załącznik 1: przykłady projektów 1 INTERREG IVC Załącznik 1: przykłady projektów 1 INTERREG IVC 1 Fragment z Punktu 5 Programu Operacyjnego INTERREG IVC Przykłady projektów w ramach 1 Priorytetu Innowacje oraz gospodarka oparta na wiedzy Innowacyjność

Bardziej szczegółowo

Polska Republika Słowacka 2007 2013 Znaczenie dla regionów doświadczenia Małopolski Kraków, 22 kwietnia 2008 r. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Cele współpracy transgranicznej (Europejska

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 6 MODEL REAGOWANIA NA ZAGROŻENIA PIRACTWEM MIĘDZYNARODOWEGO TRANSPORTU MORSKIEGO

ROZDZIAŁ 6 MODEL REAGOWANIA NA ZAGROŻENIA PIRACTWEM MIĘDZYNARODOWEGO TRANSPORTU MORSKIEGO ROZDZIAŁ 6 MODEL REAGOWANIA NA ZAGROŻENIA PIRACTWEM MIĘDZYNARODOWEGO TRANSPORTU MORSKIEGO Rozdział szósty zawiera analizę inicjatyw w poszczególnych regionach oraz ich schematy. Autorka zaproponuje w nim

Bardziej szczegółowo

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl październik 2011 Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Pomoc przedakcesyjna począwszy od roku 2000 przyznana

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp Podręcznik oddawany do rąk Czytelników jest rezultatem wyników badań Zespołu Katedry Samorządu Terytorialnego i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym

Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym Strategiczna wizja administracji publicznej w obszarze zarządzania kryzysowego Zmienne uwarunkowania środowiska kształtowania polityki i tworzenia

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich. LEADER Perspektywa finansowa

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich. LEADER Perspektywa finansowa Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich LEADER Perspektywa finansowa 2007-2013 Cel działania Realizacja działania ma na celu stymulowanie lokalnych inicjatyw na rzecz

Bardziej szczegółowo

Regionalna Agenda 21 Zalewu Szczecińskiego Region Dwóch Narodów

Regionalna Agenda 21 Zalewu Szczecińskiego Region Dwóch Narodów Regionalna Agenda 21 Zalewu Szczecińskiego Region Dwóch Narodów 18 czerwca 2000 roku w Schwerinie podpisano Wspólne Oświadczenie o współpracy transgranicznej pomiędzy Województwem Zachodniopomorskim i

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI. Zwiększone zaangażowanie na rzecz równości między kobietami i mężczyznami Karta Kobiet

KOMUNIKAT KOMISJI. Zwiększone zaangażowanie na rzecz równości między kobietami i mężczyznami Karta Kobiet KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 5.3.2010 KOM(2010)78 wersja ostateczna KOMUNIKAT KOMISJI Zwiększone zaangażowanie na rzecz równości między kobietami i mężczyznami Karta Kobiet Deklaracja Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa funduszy unijnych na lata 2014-2020. Słubice, 23 listopada 2012 r.

Nowa perspektywa finansowa funduszy unijnych na lata 2014-2020. Słubice, 23 listopada 2012 r. Nowa perspektywa finansowa funduszy unijnych na lata 2014-2020 Słubice, 23 listopada 2012 r. Plan prezentacji dotychczasowa wiedza nt. programowania funduszy 2014-2020 w Polsce, 12 postulatów organizacji

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE STRATEGII ROZWOJU OBSZARÓW ŚLĄSKIEGO DO ROKU 2030 WIEJSKICH WOJEWÓDZTWA

ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE STRATEGII ROZWOJU OBSZARÓW ŚLĄSKIEGO DO ROKU 2030 WIEJSKICH WOJEWÓDZTWA ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE STRATEGII ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DO ROKU 2030 dr Krzysztof Wrana Doradca strategiczny ds. Strategii Rozwoju Obszarów Wiejskich Województwa Śląskiego do roku

Bardziej szczegółowo

Prezentacja założeń wybranych programów EWT w perspektywie 2014-2020. Wrocław, 26 września 2013 r.

Prezentacja założeń wybranych programów EWT w perspektywie 2014-2020. Wrocław, 26 września 2013 r. Prezentacja założeń wybranych programów EWT w perspektywie 2014-2020 Wrocław, 26 września 2013 r. Współpraca terytorialna w perspektywie finansowej 2014-2020 przygotowanie beneficjentów Aktywny udział

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego. Dokument przedstawia w formie tabelarycznej szacunkową

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa założenia do nowego okresu programowania.

Nowa perspektywa finansowa założenia do nowego okresu programowania. Nowa perspektywa finansowa 2014-2020 założenia do nowego okresu programowania.. Spotkanie współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Podstawa prawna: - Pakiet

Bardziej szczegółowo

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004 KSZTAŁTOWANIE I REALIZACJA POLITYKI ENERGETYCZNEJ NA POZIOMIE WOJEWÓDZTWA STAN OBECNY, PRIORYTETY NA PRZYSZŁOŚĆ W KONTEKŚCIE PROWADZONEJ AKTUALIZACJI STRATEGII ROZWOJU WOJEWÓDZTWA. Wydział Programowania

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność jako obszar polityki rozwoju Małopolski STRATEGIA MAŁOPOLSKA 2020

Innowacyjność jako obszar polityki rozwoju Małopolski STRATEGIA MAŁOPOLSKA 2020 Innowacyjność jako obszar polityki rozwoju Małopolski STRATEGIA MAŁOPOLSKA 2020 Konferencja Regionalna SMART+ Innowacje w małych i średnich przedsiębiorstwach oraz promocja badań i rozwoju technologicznego

Bardziej szczegółowo

Prof. Dr. Peter Dehne PRZEMIANY DEMOGRAFICZNE I ROZWÓJ PRZESTRZENNY W POLSKO- NIEMIECKIM REGIONIE PRZYGRANICZNYM

Prof. Dr. Peter Dehne PRZEMIANY DEMOGRAFICZNE I ROZWÓJ PRZESTRZENNY W POLSKO- NIEMIECKIM REGIONIE PRZYGRANICZNYM Prof. Dr. Peter Dehne PRZEMIANY DEMOGRAFICZNE I ROZWÓJ PRZESTRZENNY W POLSKO- NIEMIECKIM REGIONIE PRZYGRANICZNYM VI Konferencja Transgraniczna Nasze pogranicze. Między wizją a praktyką zbiór rekomendacji

Bardziej szczegółowo

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna Europejska Współpraca Terytorialna Współpraca transnarodowa i międzyregionalna Wprowadzenie Warszawa, 8 października 2014 roku 1 Europejska Współpraca Terytorialna 2007-2013 Trzy typy programów różnice

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne na lata

Fundusze unijne na lata Fundusze unijne na lata 2014-2020 źródło prezentacji: www.mrr.gov.pl Budżet 2014-2020 (mld euro) Administracja 62 56 UE jako partner globalny 60 56 Obywatelstwo, wolność, bezpieczeństwo 16 12 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej?

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej? Artur Prażniewski Kujawsko-Pomorskie Biuro Planowania Przestrzennego i Regionalnego 1. Definicja Spójność terytorialna przynosi coraz to nowe zagadnienia oraz stawia istniejące problemy w nowym świetle.

Bardziej szczegółowo

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r.

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Agata Payne Dyrektoriat Środowisko Polityka spójności i ocen oddziaływania na

Bardziej szczegółowo

Razem dla pogranicza Dolny Śląsk Saksonia Gemeinsam für den Grenzraum Niederschlesien Sachsen

Razem dla pogranicza Dolny Śląsk Saksonia Gemeinsam für den Grenzraum Niederschlesien Sachsen Razem dla pogranicza Dolny Śląsk Saksonia Gemeinsam für den Grenzraum Niederschlesien Sachsen Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach

Bardziej szczegółowo

Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego

Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego (BSR) Katowice, 24 listopada 2014 r. Obszar programu Dania Niemcy (częściowo) Polska Litwa Łotwa Estonia Finlandia Szwecja Norwegia Rosja (częściowo,

Bardziej szczegółowo

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna w ramach EWT / INTERREG Doświadczenia i rekomendacje Małopolski

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna w ramach EWT / INTERREG Doświadczenia i rekomendacje Małopolski Współpraca transnarodowa i międzyregionalna w ramach EWT / INTERREG Doświadczenia i rekomendacje Małopolski Grzegorz First Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, Kraków ZAKRES: 1. Uwagi ogólne

Bardziej szczegółowo

Polityki horyzontalne Program Operacyjny

Polityki horyzontalne Program Operacyjny Konferencja Regionalna Polityki horyzontalne Program Operacyjny Kapitał Ludzki Ogólne kryteria horyzontalne Kryteria horyzontalne dotyczą:: zgodności wniosku z właściwymi politykami i zasadami wspólnotowymi

Bardziej szczegółowo

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 5 października 2009 r. (06.10) (OR. en) 14075/09 TRANS 373 MAR 136 AVIATION 156 ENV 634 ENER 320 IND 121 NOTA Od: Do: Nr wniosku Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XXXIV/677/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z dnia 27 maja 2013 roku

UCHWAŁA Nr XXXIV/677/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z dnia 27 maja 2013 roku UCHWAŁA Nr XXXIV/677/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z dnia 27 maja 2013 roku w sprawie przyjęcia projektu Porozumienia o współpracy pomiędzy Województwem Wielkopolskim a Żupanią Vukovarsko-Srijemską

Bardziej szczegółowo

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Rafał Rowiński, Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce Inwestycje w badania i rozwój są jednym ze sposobów wyjścia z kryzysu gospodarczego. Średni

Bardziej szczegółowo

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa Cele kluczowe Idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest wpisana w wizję prowadzenia działalności przez Grupę Kapitałową LOTOS. Zagadnienia te mają swoje odzwierciedlenie w strategii biznesowej, a

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r.

Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r. Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r. PRZEGLĄD REGULACJI UE Zestawienie aktualnych dokumentów Strategia Europa 2020

Bardziej szczegółowo

Analiza doświadczeń i perspektyw współpracy transgranicznej samorządów lokalnych pogranicza polsko-słowackiego

Analiza doświadczeń i perspektyw współpracy transgranicznej samorządów lokalnych pogranicza polsko-słowackiego Analiza doświadczeń i perspektyw współpracy transgranicznej samorządów lokalnych pogranicza polsko-słowackiego Proces budowania wspólnej strategii cechowało partnerskie podejście. W prace nad strategią

Bardziej szczegółowo

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna Współpraca transnarodowa i międzyregionalna Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA Toruń, 17 marca 2015 roku 1 Programy transnarodowe to: współpraca w ramach określonych obszarów

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wniosek DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 17.6.2016 r. COM(2016) 400 final 2016/0186 (COD) Wniosek DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY zmieniająca decyzję nr 445/2014/UE ustanawiającą działanie Unii na rzecz

Bardziej szczegółowo

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ 93V7 Kazimierz Łastawski HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ Spis treści WSTĘP 9 I. ROZWÓJ IDEI ZJEDNOCZENIOWYCH W DZIEJACH EUROPY 15 1. Prapoczątki idei jednoczenia Europy (Grecja, Rzym) 15 2. Średniowieczna

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia)

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji województwa lubuskiego. Dokument przedstawia

Bardziej szczegółowo

SZANSE NA WSPÓŁPRACĘ TRANSGRANICZNĄ PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ LITWA-POLSKA 2014-2020

SZANSE NA WSPÓŁPRACĘ TRANSGRANICZNĄ PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ LITWA-POLSKA 2014-2020 SZANSE NA WSPÓŁPRACĘ TRANSGRANICZNĄ PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ LITWA-POLSKA 2014-2020 Program współpracy Interreg V-A Litwa-Polska jest kontynuacją współpracy rozpoczętej wraz z Programem Współpracy

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska Republika Słowacka Grzegorz Gołda Wspólny Sekretariat Techniczny

Podsumowanie Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska Republika Słowacka Grzegorz Gołda Wspólny Sekretariat Techniczny Podsumowanie Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska Republika Słowacka 2007-2013 Grzegorz Gołda Wspólny Sekretariat Techniczny Historia finansowania współpracy na polsko słowackim pograniczu

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja to wyprowadzanie ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe, obejmujące różne sfery życia. Sama definicja

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE STRATEGICZNE W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO- MAZURSKIM TRZECIE OTWARCIE OLSZTYN, 13 GRUDNIA 2011

PLANOWANIE STRATEGICZNE W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO- MAZURSKIM TRZECIE OTWARCIE OLSZTYN, 13 GRUDNIA 2011 PLANOWANIE STRATEGICZNE W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO- MAZURSKIM TRZECIE OTWARCIE OLSZTYN, 13 GRUDNIA 2011 Aktualizować, czy pisać od nowa? zmiany w otoczeniu regulacyjnym + zmiany w sferze realnej Aktualizacja

Bardziej szczegółowo

Budowa i wdrażanie strategii rozwoju gminy. Dr Piotr Szamrowski Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Budowa i wdrażanie strategii rozwoju gminy. Dr Piotr Szamrowski Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Budowa i wdrażanie strategii rozwoju gminy Dr Piotr Szamrowski Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Czym jest strategia? Strategia jest to kierunek i zakres działania,

Bardziej szczegółowo

Potencjał przyszłego rozwoju Morza Bałtyckiego z uwzględnieniem wsparcia unijnego dla inwestycji środowiskowych w Polsce

Potencjał przyszłego rozwoju Morza Bałtyckiego z uwzględnieniem wsparcia unijnego dla inwestycji środowiskowych w Polsce Potencjał przyszłego rozwoju Morza Bałtyckiego z uwzględnieniem wsparcia unijnego dla inwestycji środowiskowych w Polsce Warszawa, 28 października 2013r. Jan Mikołaj Dzięciołowski, DG REGIO 1. Wnioski

Bardziej szczegółowo

Europejska Współpraca Terytorialna Szczecin, 10 grudnia 2012 r.

Europejska Współpraca Terytorialna Szczecin, 10 grudnia 2012 r. Europejska Współpraca Terytorialna 2014-2020 Szczecin, 10 grudnia 2012 r. Negocjacje nowych rozporządzeń Polska jest włączona jest w przygotowanie podstaw prawnych współpracy terytorialnej. Negocjacje

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 7.12.2015 r. COM(2015) 599 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Europejski program bezpieczeństwa lotniczego PL PL 1. KOMUNIKAT KOMISJI Z 2011

Bardziej szczegółowo

Program Europa Środkowa 2014-2020

Program Europa Środkowa 2014-2020 Ogólnopolskie spotkanie informacyjne, Warszawa, 8 października 2014 r. Program Europa Środkowa 2014-2020 Angelika Trochimiak, Program Europa Środkowa Główne zagadnienia prezentacji Europejska polityka

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH

FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wykaz skrótów Wstęp

Spis treści: Wykaz skrótów Wstęp Spis treści: Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 POJĘCIE I ISTOTA GRANIC WEWNĘTRZNYCH I ZEWNĘTRZNYCH UNII EUROPEJSKIEJ I STREFY SCHENGEN 1.1.Wprowadzenie 1.2.Podstawowe pojęcia związane z kształtowaniem się

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... 9 Wstęp... 11

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... 9 Wstęp... 11 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 9 Wstęp... 11 Rozdział I Teoretyczne aspekty procesów instytucjonalizacji stosunków międzynarodowych... 21 1. Pojęcie regionalnych stosunków międzynarodowych i ich istota........

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Ostródzko-Iławskiego Obszaru Funkcjonalnego

Strategia Rozwoju Ostródzko-Iławskiego Obszaru Funkcjonalnego Strategia Rozwoju Ostródzko-Iławskiego Obszaru Funkcjonalnego OBSZARY OBJĘTE WSPÓŁPRACĄ W RAMACH OIOF Ochrona zdrowia, bezpieczeństwo publiczne, pomoc społeczna Plan spotkania 2 Prezentacja: Omówienie

Bardziej szczegółowo

Konferencja inaugurująca Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego w Województwie Śląskim Katowice, 18 maja 2004 Materiały konferencyjne

Konferencja inaugurująca Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego w Województwie Śląskim Katowice, 18 maja 2004 Materiały konferencyjne Konferencja inaugurująca Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego w Województwie Śląskim Katowice, 18 maja 2004 Materiały konferencyjne Członkostwo w Unii Europejskiej daje ogromne szanse regionom,

Bardziej szczegółowo

Interreg IV programy UE 2007-2013. Anke Wiegand, Enterprise Europe Network Berlin-Brandenburg, Berlin Partner GmbH 10.10.2008 1

Interreg IV programy UE 2007-2013. Anke Wiegand, Enterprise Europe Network Berlin-Brandenburg, Berlin Partner GmbH 10.10.2008 1 Interreg IV programy UE 2007-2013 Anke Wiegand, Enterprise Europe Network Berlin-Brandenburg, Berlin Partner GmbH 10.10.2008 1 Nasza sieć Bazy danych UE Narodowi koordynatorzy programów Komisja UE Przedstawicielstwo

Bardziej szczegółowo

Działania zakładane w Programie będą wdrażane za pomocą partnerstw realizowanych na różnych poziomach:

Działania zakładane w Programie będą wdrażane za pomocą partnerstw realizowanych na różnych poziomach: Wytyczne MRR dotyczące partnerstw w ramach Programu Rozwój miast poprzez wzmocnienie kompetencji jednostek samorządu terytorialnego, dialog społeczny oraz współpracę z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 Warszawa, 14 października 2014 r. 1 Cele tematyczne 2 Programy operacyjne na poziomie krajowym i regionalnym 3 Programy ramowe Unii Europejskiej Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Informacja dla obywateli. dot. sprawozdania z realizacji 2014/2015.

Informacja dla obywateli. dot. sprawozdania z realizacji 2014/2015. Informacja dla obywateli dot. sprawozdania z realizacji 2014/2015 Zgodnie z art. 50 ust. 9 rozp. (UE) Nr 1303/2013 Program Współpracy Interreg V A Meklemburgia-Pomorze Przednie / Brandenburgia / Polska

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XX/90/08 Rady Powiatu w Wąbrzeźnie z dnia 29 września 2008r. Powiatowy Program Aktywności Lokalnej na lata

Załącznik do Uchwały Nr XX/90/08 Rady Powiatu w Wąbrzeźnie z dnia 29 września 2008r. Powiatowy Program Aktywności Lokalnej na lata Załącznik do Uchwały Nr XX/90/08 Rady Powiatu w Wąbrzeźnie z dnia 29 września 2008r. Powiatowy Program Aktywności Lokalnej na lata 2008-2013 Wąbrzeźno, wrzesień 2008 -2- Spis treści Wstęp Rozdział 1. Nawiązanie

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa. Kraków, 20 kwiecień 2012

Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa. Kraków, 20 kwiecień 2012 Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa Kraków, 20 kwiecień 2012 1 Projekt krajowy brutto na km2 Bank Światowy Reshaping Economic Geography 2 Produkt krajowy

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.3.2013 COM(2013) 144 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Inicjatywa na rzecz

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania

Przedmiotowy system oceniania 1 Przedmiotowy system oceniania 1. Stary Kontynent Europa 2. Jedna Europa wiele narodów 3. Zgoda i waśnie w Europie 4. Gdzie można spotkać renifera? 5. Zimna wyspa na morzu ognia Islandia wskazać na mapie

Bardziej szczegółowo

Środki na projekty B+R i transfer technologii w RPO WM

Środki na projekty B+R i transfer technologii w RPO WM Środki na projekty B+R i transfer technologii w RPO WM 2014-2020 Mazowiecka Jednostka Wdrażania Programów Unijnych Warszawa, 11 grudnia 2013 br. 1 Mazowiecka Jednostka Wdrażania Programów Unijnych MIR:

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Miejskie obszary funkcjonalne w polityce Samorządu. Łukasz Urbanek Departament Rozwoju Regionalnego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Miejskie obszary funkcjonalne w polityce Samorządu. Łukasz Urbanek Departament Rozwoju Regionalnego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Miejskie obszary funkcjonalne w polityce Samorządu Województwa Dolnośląskiego Łukasz Urbanek Departament Rozwoju Regionalnego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Plan prezentacji 1. Obszary

Bardziej szczegółowo

Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013

Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013 Konferencja Polityka spójności na rzecz rozwoju obszarów wiejskich Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013 dr Hanna Jahns Sekretarz

Bardziej szczegółowo

Europejska Współpraca Terytorialna w województwie śląskim PROGRAM INTERREG V-A REPUBLIKA CZESKA - POLSKA. Katowice, 24 listopada 2015 r.

Europejska Współpraca Terytorialna w województwie śląskim PROGRAM INTERREG V-A REPUBLIKA CZESKA - POLSKA. Katowice, 24 listopada 2015 r. Europejska Współpraca Terytorialna w województwie śląskim PROGRAM INTERREG V-A REPUBLIKA CZESKA - POLSKA Katowice, 24 listopada 2015 r. CHARAKTERYSTYKA PROGRAMU Obszar CZ: 23,1 tys. km 2 PL: 24 tys. km

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Ostródzko-Iławskiego Obszaru Funkcjonalnego

Strategia Rozwoju Ostródzko-Iławskiego Obszaru Funkcjonalnego Strategia Rozwoju Ostródzko-Iławskiego Obszaru Funkcjonalnego OBSZARY OBJĘTE WSPÓŁPRACĄ W RAMACH OIOF Zagadnienia z zakresu: zagospodarowanie przestrzenne, ochrona środowiska Plan spotkania 2 Prezentacja:

Bardziej szczegółowo

EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND. Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA

EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND. Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA INTERREG EUROPA 2014-2020 EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA Warszawa Katowice, - 8 października 24 listopada 2014 Obszar współpracy i budżet 30 państw - UE-28

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH

KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH COUNCIL OF EUROPE CONSEIL DE L EUROPE Czym jest Konwencja Ramowa o Ochronie Mniejszości Narodowych? Konwencja Ramowa, która weszła w życie 1 lutego 1998

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Konferencja Wiejska Polska 25 26 maja 2013 r. Konin/Licheń Krajowe podstawy strategiczne polityki

Bardziej szczegółowo

NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA

NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA PO IiŚ 2014-2020 stan prac Joanna Miniewicz WFOŚiGW w Gdańsku Fundusze polityki spójności 2014-2020 Infrastruktura i Środowisko 27 513,90 Inteligentny Rozwój 8 614,10 Wiedza,

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

WSTĘP. Rozdział I Postanowienia ogólne

WSTĘP. Rozdział I Postanowienia ogólne PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R. O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I O WOLONTARIACIE,

Bardziej szczegółowo

MEMORANDUM OF UNDERSTANDING

MEMORANDUM OF UNDERSTANDING MEMORANDUM OF UNDERSTANDING 1 Przewodniczący Rady Unii Europejskiej oraz Szwajcarska Rada Federalna, Uwzględniając bliskie stosunki między Unią Europejską a Szwajcarią, oparte na licznych umowach sektorowych,

Bardziej szczegółowo

OŚ PRIORYTETOWA 8 RPO WO INTEGRACJA SPOŁECZNA KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE

OŚ PRIORYTETOWA 8 RPO WO INTEGRACJA SPOŁECZNA KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE OŚ PRIORYTETOWA 8 RPO WO 2014-2020 INTEGRACJA SPOŁECZNA KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE Załącznik do Uchwały Nr 30/2015 KM RPO WO 2014-2020 z dnia 23 października 2015 r. Oś priorytetowa Działanie Tryb

Bardziej szczegółowo

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski Temat (rozumiany jako lekcja w podręczniku) 1. System władzy i podział administracyjny kraju 2. Zmiany liczby ludności Polski 3. Rozmieszczenie ludności Dział: ZAGADNIENIA LUDNOŚCIOWE Wymagania edukacyjne

Bardziej szczegółowo