Gęstość umowna drewna świerka pospolitego (Picea abies L. Karst) pozyskanego z plantacji nasiennej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Gęstość umowna drewna świerka pospolitego (Picea abies L. Karst) pozyskanego z plantacji nasiennej"

Transkrypt

1 Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk Wydział Nauk rolniczych i leśnych Forestry Letters dawniej Prace komisji nauk rolniczych i komisji nauk leśnych Tom Ma r c i n Ja k u b o w s k i, Wi t o l d Pa z d r o w s k i, Aleksandra Gonet, Damian Kałuziński Gęstość umowna drewna świerka pospolitego (Picea abies L. Karst) pozyskanego z plantacji nasiennej Relative density of Norway spruce (Picea abies L. Karst) wood obtained from a seed orchard Abstract. The aim of the survey was to examine the relative density of Norway spruce (Picea abies L. Karst) wood obtained from a seed orchard. The survey relied on material from planned felling on plantation no. 52 in the Susz Forest Division (the Olsztyn Regional Directorate of State-Owned Forests) established in Under scrutiny were samples collected from 10 maple trees at breast height diameter. The survey results indicate a significant variation in density among maple trees and non-standard distribution of density in a radial arrangement. Wood tended to be less dense around the perimeter.. Key words: basic density, seed orchard, wood structure, radial variability Wstęp Drewno świerka pospolitego należy do najbardziej poznanych rodzajów drewna, obszerny przegląd literatury przygotował w tym zakresie Lindström [1996a, b, c]. Autor opisał badania na temat wpływu różnych czynników na gęstość drewna, biorąc pod uwagę między innymi: zbieżystość pnia, szerokość przyrostów rocznych, elementy biometryczne korony i inne czynniki środowiska, w tym także rożne warianty nawożenia siedlisk. Związek szerokości przyrostów rocznych z gęstością drewna dla gatunków iglastych jest dobrze znany i opisuje go wielu badaczy [Kollman i Côté 1968, Ping i in. 2004, Kärenlampi i Riekkinen 2004, Fabisiak 2005]. Powszechnie uważa się, że im szerszy słój roczny tym gęstość drewna mniejsza, i odwrotnie. Jednak nie zawsze znajduje to potwierdzenie w badaniach. Krytycznej oceny zależności gęstości drewna od szerokości słoja dla świerka pospolitego dokonali Wimmer i Downes [2003]. Autorzy badając młode drzewostany świerkowe stwierdzili, że cechy te zależą od długości i jakości sezonu wegetacyjnego. W czasie wiosennej suszy, przy sprzyjających warunkach w porze letniej i jesiennej gęstość drewna wzrasta w miarę wzrastania szerokości słoja

2 8 Marcin Jakubowski, Witold Pazdrowski, Aleksandra Gonet, Damian Kałuziński rocznego. Jest to podyktowane znaczną różnicą w gęstości drewna wczesnego i późnego. Podobne badania dotyczące zmienności promieniowej przeprowadzono wcześniej na plantacjach europejskich pochodzeń świerka (Picea abies) introdukowanego w Qebec. Wyniki nie były jednoznaczne, ponieważ gęstość drewna, począwszy od rdzenia, najpierw malała, później stabilizowała się i wzrastała przy obwodzie [Blauin 1994]. W warunkach polskich nie przeprowadzono tak zaawansowanych badań, stwierdzono natomiast, że gęstość drewna świerka jest różna dla poszczególnych populacji [Barzdajn 1996]. Jakubowski [2010] stwierdził, badając wiatrołomy, że gęstość drewna lepiej koreluje z udziałem drewna wczesnego i późnego w świerku niż w sośnie pospolitej, która jest bardziej skłonna do zaburzeń. Giefing i in. [2005] w badaniach promieniowej niejednorodności cyklicznej drewna świerka w warunkach górskich stwierdzili wpływ lokalizacji drzewostanów i wieku drzew na udział drewna młodocianego i dojrzałego. Prowadzone badania drewna skupiają się na drzewach rosnących w drzewostanach lub na plantacjach o przeznaczeniu surowcowym, niniejsza praca dotyczy drewna pochodzącego z plantacji nasiennych, które były zakładane poprzez szczepienia na podkładkach specjalnie wyselekcjonowanych osobników w celu zachowania nasion. Metodyka Materiał do badań został pobrany ze ściętych drzew w styczniu 2007 r. Do badań przeznaczono 10 różnych klonów drzew pochodzących ze schematycznego cięcia na plantacji nr 52 zlokalizowanej w Nadleśnictwie Susz (RDLP Olsztyn) założonej w 1988 r. Próbki do badań gęstości drewna o rozmiarach 20 mm (styczny) 20 mm (promieniowy) 30 mm (podłużny) pochodziły z wysokości 1,3 m. Próbki pobierano od rdzenia ku obwodowi w czterech kierunkach świata, schemat pobierania próbek przedstawiono na ryc. 1. Gęstość umowną obliczono jako stosunek masy całkowicie suchej próbki do jej objętości przy wilgotności powyżej punktu nasycenia włókien. Różnice między średnimi wartościami gęstości badanych klonów zweryfikowano, stosując nieparametryczny test Kruskalla- -Wallisa. Ryc. 1. Lokalizacja próbek na przekroju poprzecznym pnia Fig. 1. Location of samples in trunk cross-section

3 Gęstość umowna drewna świerka pospolitego (Picea abies L. Karst) 9 Wyniki Do badań przeznaczono łącznie 239 próbek drewna. Na pojedyncze klony przypadało od 15 do 30 próbek. Liczba próbek dla poszczególnych drzew różniła się ze względu na średnice drzew. Pomimo iż drzewa były posadzone w tym samym roku i w takich samych warunkach, w momencie ścinki różniły się między sobą wieloma cechami biometrycznymi, w tym pierśnicą. Przeciętna gęstość dla wszystkich klonów wyniosła 300,6 kg/m 3, co jest wartością niską. Jest to jednak normalna sytuacja w warunkach plantacji. Średnia i mediana są bardzo zbliżone pod względem wartości do siebie, co świadczy o symetrycznym układzie wartości. Inna sytuacja występuje jedynie w przypadku klonu o nr 3304, gdzie stwierdzono największą różnicę między medianą i średnią. Klon ten jest wyjątkowy również pod względem wartości skrajnych, gdyż jego minimum (206,6 kg/m 3 ) i maksimum (534,7 kg/m 3 ) są wartościami skrajnymi nie tylko dla tego klonu, ale również dla całej populacji. Zmienność gęstości drewna w drzewie nr 3304 jest zdecydowanie największa pośród badanych drzew, potwierdza to również wysoka wartość odchylenia standardowego (tab. 1). Różnice między gęstością badanych klonów w większości są istotne statystycznie (tab. 2), chociaż badane były słabym testem nieparametrycznym Kruskala-Wallisa. Dodatkowe utrudnienie sprawia zmienność promieniowa, która jednak jest trudna do wyeliminowania z uwagi na niewielką liczbę próbek. Jednocześnie zmienność ma dość nietypowy obraz. W normalnie ukształtowanej strukturze drewna gęstość wzrasta na w kierunku od rdzenia do obwodu, w przypadku badanych drzew prawidłowość ta występuje tylko w 2 klonach: 3434 i 3308 (ryc. 2). W 4 innych drzewach widać wyraźne zaburzenia w promieniowym przebiegu gęstości. Zwłaszcza ostatnia strefa (przyobwodowa) posiada wyraźnie niższą gęstość (ryc. 3). W kolejnych 4 drzewach obraz przedstawia się odwrotnie do prawidłowości obserwowanej w przypadku 1 i 2. Gęstość drewna zamiast wzrastać, wyraźnie maleje w kierunku obwodu (ryc. 4). Wartości bezwzględne otrzymanych wyników są praktycznie Nr klonu Tab. 1. Gęstość umowna drewna świerka pospolitego. Statystyka opisowa Tab. 1. Conventional density of Norway spruce wood Średnia [kg*m -3 ] N Odch std Min. Max Q25 Mediana Q , ,0 206,6 534,7 262,0 275,2 321, , ,5 219,3 303,8 243,4 257,0 265, , ,9 237,6 389,0 273,1 287,6 316, , ,2 273,3 390,4 317,7 332,1 339, , ,0 234,7 326,1 240,8 263,6 288, , ,6 281,7 349,8 295,4 305,5 320, , ,0 234,3 322,4 270,2 277,3 307, , ,4 254,6 329,9 299,2 309,5 323, , ,6 233,2 476,3 275,5 285,7 314, , ,6 225,2 394,6 307,0 330,7 352,8 Ogół grup 300, ,1 206,6 534,7 271,5 298,0 323,5

4 10 Marcin Jakubowski, Witold Pazdrowski, Aleksandra Gonet, Damian Kałuziński Tab. 2. Istotność różnic między średnią gęstością drewna poszczególnych klonów, zaznaczone różnice są istotne statystycznie na poziomie istotności = 0,05 Tab. 2. Significance of differences between average wood density in specific maple trees; statistical significance of indicated differences amounts to 0.05 Test Kruskala-Wallisa: H (9, N = 239) = 92,03414 wartości p dla porównań wielokrotnych Nr klonu , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,001711

5 Gęstość umowna drewna świerka pospolitego (Picea abies L. Karst) 11 Ryc. 2. Promieniowy przebieg średniej gęstości w drzewach reprezentujących typowy układ (gęstość wzrasta od rdzenia w kierunku obwodu), klon nr 3434 (a) i klon nr 3308 (b) Fig. 2. The radial arrangement of average wood density in trees representing a typical arrangement (density increases from the core towards the perimeter), maple tree no (a) and maple tree no (b) Ryc. 3. Promieniowy przebieg średniej gęstości w drzewach reprezentujących zaburzony układ (gęstość mniejsza w strefie przyobwodowej pnia); osie Y na rycinach a,b,c,d wyskalowane odrębnie z uwagi na wyraźniejsze zaznaczenie różnic między próbkami 1, 2, 3 i 4 w każdym z drzew Fig. 3. The radial arrangement of average wood density in trees representing a disrupted arrangement (density smaller at trunk perimeter). The Y axes on figures a, b, c, d are scaled separately due to the more distinct difference between samples 1, 2, 3 and 4 in each tree

6 12 Marcin Jakubowski, Witold Pazdrowski, Aleksandra Gonet, Damian Kałuziński Ryc. 4. Promieniowy przebieg średniej gęstości w drzewach reprezentujących odwrotny układ (gęstość maleje wraz z odległością od rdzenia); osie Y na rycinach a,b,c,d wyskalowane odrębnie z uwagi na wyraźniejsze zaznaczenie różnic między próbkami 1, 2, 3 i 4 w każdym z drzew Fig. 4. The radial arrangement of average wood density in trees representing a reversed arrangement (density decreases as the distance from the core increases). The Y axes on figures a, b, c, d are scaled separately due to more distinct differences between samples 1, 2, 3 and 4 in each tree nieporównywalne, gdyż każdy z klonów reprezentuje odmienny genotyp i ma inne właściwości. Na przykład w drzewie nr 3308 średnia dla najcięższych próbek (próbki nr 4) wynosi około 270 kg/m 3 i są one lżejsze od najlżejszych próbek drzewa nr 3434 (próbki nr 1 o gęstości ponad 300 kg/m 3, ryc. 2). Na obecnym etapie badań trudno jednoznacznie stwierdzić co może być przyczyną takiej zmienności promieniowej. Wątpliwe wydaje się, że jest to genotyp, ponieważ z fizjologicznego punktu widzenia w każdym drzewie obraz zmienności promieniowej powinien być podobny. Należy wziąć pod uwagę, że są to drzewa z plantacji nasiennej, szczepione i wyrosłe na podkładkach. Szczepy pochodziły z drzew bardzo starych, możliwe więc, że tkanka drzewna wykazuje cechy tkanki starczej, bardziej kruchej i o mniejszej gęstości. Rodzi się również pytanie, czy w takim razie nasiona pochodzące z tych drzew nie przekażą tych cech potomstwu. Odpowiedź nie jest łatwa i wymaga jeszcze licznych obserwacji i badań uzupełniających, obecnie nie są prowadzone tego typu badania drewna pochodzącego z plantacji nasiennych.

7 Gęstość umowna drewna świerka pospolitego (Picea abies L. Karst) 13 Wnioski 1. W badaniach drewna świerka pochodzącego z plantacji nasiennej stwierdzono wyraźne różnice między gęstością badanych klonów; różnice te w większości przypadków są istotne statystycznie i obrazują wpływ genotypu na gęstość drewna drzew wyrosłych w praktycznie identycznych warunkach. 2. Obraz promieniowej zmienności gęstości jest nietypowy. Tylko w dwóch drzewach gęstość rośnie w kierunku obwodu, w pozostałych drzewach wykazuje średnie wartości gęstości najniższe właśnie przy obwodzie, a wysokie przy rdzeniu. 3. Drewno z plantacji nasiennej jest mało poznane pod względem właściwości; dokładniejsze badania mogą pomóc w wyjaśnieniu obserwowanych wahań gęstości drewna. Bibliografia Barzdajn W. (1996): Zmienność gęstości drewna świerka pospolitego (Picea abies L. Karsten) w Polsce. PTPN Wydz. Nauk Rol. Leśn., Pr. Kom. Nauk Rol. Kom. Nauk Leśn. 82:7-14. Blauin D. (1994): Wood quality of Norway spruce in plantations in Quebec. J. Wood Fib. Sci. 26: Fabisiak E. (2005): Zmienność podstawowych elementów anatomicznych i gęstości drewna wybranych gatunków drzew. Roczniki AR Poznań. Rozpr. Nauk Giefing D.F, Pazdrowski W., Spława-Neyman S., Jelonek T., Tomczak A. (2005): Wood radial cyclic heterogenity of Norway spruce (Picea abies L. Karst.) derived from ripening stands. EJPAU, Vol. 8(4), Ser. Forestry. Jakubowski M. (2010): Promieniowa zmienność makrostruktury drewna wiatrołomów sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris L.) i świerka pospolitego (Picea abies Karst.) w relacji do niektórych właściwości drewna. Wyd. Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, Rozpr. Nauk Kärenlampi P.P., Riekkinen M. (2004): Maturity and growth rate effects on Scots pine basic density. Wood Sci. Technol. 38: Kollmann F.F.P., Côté W.A. (1968): Principles of Wood Science and Technology I Solid Wood. Springer-Verlag, Berlin, Heidelberg, New York. Lindström H. (1996a): Basic density in Norway spruce. Part I. A literature review. Wood Fib. Sci. 28(1): Lindström H. (1996b): Basic density in Norway spruce. Part II. Predicted by stem taper, mean growth ring width, and factors related to crown development. Wood Fib. Sci. 28(2): Lindström H. (1996c): Basic density in Norway spruce. Part III. Development from pith outwards. Wood Fib. Sci. 28(4): Ping Xu1, Donaldson L., Walker J., Evans R., Downes G. (2004): Effects of density and microfibril orientation on the vertical variation of low-stiffness wood in radiata pine butt logs. Holzforschung 58: Wimmer R., Downes G.M. (2003):Temporal variation of the ring width-wood relationships in Norway spruce growth under two level of anthropogenic disturbance. IAWA Journal Vol. 24(1): Adres do korespondencji Corresponding address Marcin Jakubowski Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Katedra Użytkowania Lasu ul. Wojska Polskiego 71A Poznań

8

Strukturalne właściwości drewna sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris L.) w zależności od strony świata wstępne wyniki badań

Strukturalne właściwości drewna sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris L.) w zależności od strony świata wstępne wyniki badań Strukturalne właściwości drewna sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris L.) w zależności od strony świata wstępne wyniki badań Paulina Rola, Paweł Staniszewski, Robert Tomusiak, Paweł Sekrecki, Natalia Wysocka

Bardziej szczegółowo

WPŁYW NIEJEDNORODNOŚCI CYKLICZNEJ DREWNA NA WYBRANE FIZYKO-MECHANICZNE WŁAŚCIWOŚCI DREWNA STRZAŁ ŚWIERKÓW

WPŁYW NIEJEDNORODNOŚCI CYKLICZNEJ DREWNA NA WYBRANE FIZYKO-MECHANICZNE WŁAŚCIWOŚCI DREWNA STRZAŁ ŚWIERKÓW Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk Wydział Nauk rolniczych i leśnych Prace komisji nauk rolniczych i komisji nauk leśnych Tom 103 2012 Wi t o l d Pa z d r o w s k i, To m a s z Je l o n e k, Ar k a

Bardziej szczegółowo

Współczynnik jakości wytrzymałościowej drewna młodocianego sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris L.) i jego zmienność na przekroju podłużnym pnia

Współczynnik jakości wytrzymałościowej drewna młodocianego sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris L.) i jego zmienność na przekroju podłużnym pnia Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk Wydział Nauk rolniczych i leśnych Forestry Letters dawniej Prace komisji nauk rolniczych i komisji nauk leśnych Tom 106 2013 Współczynnik jakości wytrzymałościowej

Bardziej szczegółowo

Drewno jest wspaniałe Ośrodek Edukacji Leśnej Łysy Młyn w Biedrusku 06.09.2013 r. Struktura drewna. dr inż. Edward Roszyk

Drewno jest wspaniałe Ośrodek Edukacji Leśnej Łysy Młyn w Biedrusku 06.09.2013 r. Struktura drewna. dr inż. Edward Roszyk Drewno jest wspaniałe Ośrodek Edukacji Leśnej Łysy Młyn w Biedrusku 06.09.2013 r. Struktura drewna dr inż. Edward Roszyk Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydział Technologii Drewna Katedra Nauki o Drewnie

Bardziej szczegółowo

zwyczajnej (Pinus sylvestris L.)

zwyczajnej (Pinus sylvestris L.) Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk Wydział Nauk rolniczych i leśnych Forestry Letters dawniej Prace komisji nauk rolniczych i komisji nauk leśnych Tom 105 2013 Pi o t r S. Me d e r s k i, Ma r i u

Bardziej szczegółowo

DALSZE BADANIA NAD ZMIENNOŚCIĄ Z WIEKIEM WŁAŚCIWYCH LICZB KSZTAŁTU DĘBU ORAZ ZALEŻNOŚCIĄ POMIĘDZY NIMI A NIEKTÓRYMI CECHAMI WYMIAROWYMI DRZEW

DALSZE BADANIA NAD ZMIENNOŚCIĄ Z WIEKIEM WŁAŚCIWYCH LICZB KSZTAŁTU DĘBU ORAZ ZALEŻNOŚCIĄ POMIĘDZY NIMI A NIEKTÓRYMI CECHAMI WYMIAROWYMI DRZEW SCIENTIARUM POLONORUMACTA Silv. Colendar. Rat. Ind. Lignar. 4(2) 2005, 123-133 DALSZE BADANIA NAD ZMIENNOŚCIĄ Z WIEKIEM WŁAŚCIWYCH LICZB KSZTAŁTU DĘBU ORAZ ZALEŻNOŚCIĄ POMIĘDZY NIMI A NIEKTÓRYMI CECHAMI

Bardziej szczegółowo

ANALIZA GĘSTOŚCI WYBRANYCH SORTYMENTÓW SUROWCA DRZEWNEGO ROBINII AKACJOWEJ

ANALIZA GĘSTOŚCI WYBRANYCH SORTYMENTÓW SUROWCA DRZEWNEGO ROBINII AKACJOWEJ Problemy Inżynierii Rolniczej nr 4/2008 Artur Kraszkiewicz Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii Rolniczej Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie ANALIZA GĘSTOŚCI WYBRANYCH SORTYMENTÓW SUROWCA

Bardziej szczegółowo

dawniej Tom

dawniej Tom Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk Wydział Nauk rolniczych i leśnych Forestry Letters dawniej Prace komisji nauk rolniczych i komisji nauk leśnych Tom 104 2013 Wpływ systemów wynagradzania na koszty

Bardziej szczegółowo

Z wizytą u norweskich leśników

Z wizytą u norweskich leśników Z wizytą u norweskich leśników Konferencja podsumowująca realizację projektu Zachowanie różnorodności biologicznej siedlisk obszarów NATURA 2000, poprzez ochronę ex situ jesionu wyniosłego, wiązu górskiego,

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Borowski & Jakub Borkowski Instytut Badawczy Leśnictwa

Zbigniew Borowski & Jakub Borkowski Instytut Badawczy Leśnictwa Zbigniew Borowski & Jakub Borkowski Instytut Badawczy Leśnictwa Populacja bobra w Polsce, podobnie jak w wielu innych krajach, w ostatnich 30 latach odnotowała nagły wzrost liczebności z 270 do ponad???

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE WRASTANIA KORZENI SADZONEK SOSNY ZWYCZAJNEJ I DĘBU BEZSZYPUŁKOWEGO W KASETACH STYROPIANOWYCH

PORÓWNANIE WRASTANIA KORZENI SADZONEK SOSNY ZWYCZAJNEJ I DĘBU BEZSZYPUŁKOWEGO W KASETACH STYROPIANOWYCH 1 1,2 1 Jakub Ptak, Wojciech Wesoły, Maria Hauke-Kowalska 1) Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Katedra Hodowli Lasu 2) Wyższa Szkoła Zarządzania Środowiskiem w Tucholi PORÓWNANIE WRASTANIA KORZENI SADZONEK

Bardziej szczegółowo

Pomiary urodzeń według płci noworodka i województwa.podział na miasto i wieś.

Pomiary urodzeń według płci noworodka i województwa.podział na miasto i wieś. Pomiary urodzeń według płci noworodka i województwa.podział na miasto i wieś. Województwo Urodzenia według płci noworodka i województwa. ; Rok 2008; POLSKA Ogółem Miasta Wieś Pozamałżeńskie- Miasta Pozamałżeńskie-

Bardziej szczegółowo

Plantacje nasienne w Lasach Państwowych stan i perspektywy

Plantacje nasienne w Lasach Państwowych stan i perspektywy Plantacje nasienne w Lasach Państwowych stan i perspektywy Zbiór szyszek i nasion z plantacji i plantacyjnych upraw nasiennych w Lasach Państwowych (stan na 31.12.2011 r.) 2 Sosna zwyczajna (stan na 31.12.2011

Bardziej szczegółowo

KOMBAJNY ZBOŻOWE W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH LUBELSZCZYZNY

KOMBAJNY ZBOŻOWE W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH LUBELSZCZYZNY Inżynieria Rolnicza 8(117)/2009 KOMBAJNY ZBOŻOWE W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH LUBELSZCZYZNY Edmund Lorencowicz, Jarosław Figurski Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii Rolniczej, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład 4

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład 4 STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład 4 Inne układy doświadczalne 1) Układ losowanych bloków Stosujemy, gdy podejrzewamy, że może występować systematyczna zmienność między powtórzeniami np. - zmienność

Bardziej szczegółowo

Pobieranie prób i rozkład z próby

Pobieranie prób i rozkład z próby Pobieranie prób i rozkład z próby Marcin Zajenkowski Marcin Zajenkowski () Pobieranie prób i rozkład z próby 1 / 15 Populacja i próba Populacja dowolnie określony zespół przedmiotów, obserwacji, osób itp.

Bardziej szczegółowo

VOLUME AND SHARE OF JUVENILE, MATURING AND MATURE WOOD IN STEMS OF NORWAY SPRUCE (PICEA ABIES [L.] KARST) GROWN IN MIXED MOUNTAIN FOREST SITES

VOLUME AND SHARE OF JUVENILE, MATURING AND MATURE WOOD IN STEMS OF NORWAY SPRUCE (PICEA ABIES [L.] KARST) GROWN IN MIXED MOUNTAIN FOREST SITES SCIENTIARUM POLONORUMACTA Silv. Colendar. Rat. Ind. Lignar. 6(3) 2007, 67-76 VOLUME AND SHARE OF JUVENILE, MATURING AND MATURE WOOD IN STEMS OF NORWAY SPRUCE (PICEA ABIES [L.] KARST) GROWN IN MIXED MOUNTAIN

Bardziej szczegółowo

OKRESY UŻYTKOWANIA I WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW ENERGETYCZNYCH W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH

OKRESY UŻYTKOWANIA I WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW ENERGETYCZNYCH W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH Inżynieria Rolnicza 7(95)/2007 OKRESY UŻYTKOWANIA I WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW ENERGETYCZNYCH W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH Edmund Lorencowicz Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii Rolniczej,

Bardziej szczegółowo

Drewno i łyko wtórne drzew iglastych na przykładzie sosny pospolitej

Drewno i łyko wtórne drzew iglastych na przykładzie sosny pospolitej Drewno i łyko wtórne drzew iglastych na przykładzie sosny pospolitej Elementy i struktura drewna wtórnego sosny pospolitej Przekrój poprzeczny przez drewno wtórne (wtórna tkanka waskularna=przewodzącą)

Bardziej szczegółowo

WPŁYW WYBRANYCH CZYNNIKÓW NA RÓWNOMIERNOŚĆ DOZOWANIA I WYSIEWU NASION PSZENICY KOŁECZKOWYM ZESPOŁEM WYSIEWAJĄCYM

WPŁYW WYBRANYCH CZYNNIKÓW NA RÓWNOMIERNOŚĆ DOZOWANIA I WYSIEWU NASION PSZENICY KOŁECZKOWYM ZESPOŁEM WYSIEWAJĄCYM Inżynieria Rolnicza 5(103)/2008 WPŁYW WYBRANYCH CZYNNIKÓW NA RÓWNOMIERNOŚĆ DOZOWANIA I WYSIEWU NASION PSZENICY KOŁECZKOWYM ZESPOŁEM WYSIEWAJĄCYM Piotr Markowski, Tadeusz Rawa, Adam Lipiński Katedra Maszyn

Bardziej szczegółowo

Outlier to dana (punkt, obiekt, wartośd w zbiorze) znacznie odstająca od reszty. prezentacji punktów odstających jest rysunek poniżej.

Outlier to dana (punkt, obiekt, wartośd w zbiorze) znacznie odstająca od reszty. prezentacji punktów odstających jest rysunek poniżej. Temat: WYKRYWANIE ODCHYLEO W DANYCH Outlier to dana (punkt, obiekt, wartośd w zbiorze) znacznie odstająca od reszty. prezentacji punktów odstających jest rysunek poniżej. Przykładem Box Plot wygodną metodą

Bardziej szczegółowo

Analiza czasu czynności pomiarowych dłużyc w procesie pozyskiwania drewna pilarkami

Analiza czasu czynności pomiarowych dłużyc w procesie pozyskiwania drewna pilarkami Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk Wydział Nauk rolniczych i leśnych Forestry Letters dawniej Prace komisji nauk rolniczych i komisji nauk leśnych Tom 106 2013 Wł o d z i m i e r z St e m p s k i,

Bardziej szczegółowo

dr inż jako materiały konstrukcyjne (właściwości surowca) Budowa ciwości drewna DRZEWOSTAN POLSKICH LASÓW

dr inż jako materiały konstrukcyjne (właściwości surowca) Budowa ciwości drewna DRZEWOSTAN POLSKICH LASÓW Drewno i materiały drewnopochodne jako materiały konstrukcyjne (właściwości surowca) Kraków, semestr zimowy 200/20 Dr inż. Dorota KRAM 93 zawiązanie 2 98 szybki wzrost bez utrudnień ze strony otoczenia

Bardziej szczegółowo

Rados³aw W¹sik. S³owa kluczowe: dendrochronologia, drewno, gêstoœæ, jod³a olbrzymia

Rados³aw W¹sik. S³owa kluczowe: dendrochronologia, drewno, gêstoœæ, jod³a olbrzymia Zastosowanie analizy dendrochronologicznej do okreœlania zmiennoœci gêstoœci drewna na przekroju poprzecznym pnia, na przyk³adzie jod³y olbrzymiej (Abies grandis Lindl.) Rados³aw W¹sik ARTYKU Y / ARTICLES

Bardziej szczegółowo

CECHY ILOŚCIOWE PARAMETRY GENETYCZNE

CECHY ILOŚCIOWE PARAMETRY GENETYCZNE CECHY ILOŚCIOWE PARAMETRY GENETYCZNE Zarządzanie populacjami zwierząt, ćwiczenia V Dr Wioleta Drobik Rodzaje cech Jakościowe o prostym dziedziczeniu uwarunkowane zwykle przez kilka genów Słaba podatność

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. inż. Anna Barszcz

Prof. dr hab. inż. Anna Barszcz Prof. dr hab. inż. Anna Barszcz Zakład Użytkowania Lasu i Drewna Instytut Użytkowania Lasu i Techniki Leśnej Wydział Leśny, Uniwersytet Rolniczy im. H. Kołłątaja w Krakowie RECENZJA cyklu publikacji stanowiących

Bardziej szczegółowo

Własności estymatora parametru lambda transformacji potęgowej. Janusz Górczyński, Andrzej Zieliński, Wojciech Zieliński

Własności estymatora parametru lambda transformacji potęgowej. Janusz Górczyński, Andrzej Zieliński, Wojciech Zieliński Własności estymatora parametru lambda transformacji potęgowej Janusz Górczyński, Andrzej Zieliński, Wojciech Zieliński 1. Wstęp Najczęstszym powodem transformowania zmiennej losowej jest jej normalizacja,

Bardziej szczegółowo

Czym różni się sosna od sosny?

Czym różni się sosna od sosny? Czym różni się sosna od sosny? Czym różni się sosna od sosny? Zajęcia terenowe: Zajęcia w klasie: Zakres materiału z płyty: Plansza 2 poziomy bioróżnorodności Bezpośrednie nawiązania do treści nauczania

Bardziej szczegółowo

Testowanie hipotez statystycznych cd.

Testowanie hipotez statystycznych cd. Temat Testowanie hipotez statystycznych cd. Kody znaków: żółte wyróżnienie nowe pojęcie pomarańczowy uwaga kursywa komentarz 1 Zagadnienia omawiane na zajęciach 1. Przykłady testowania hipotez dotyczących:

Bardziej szczegółowo

Wartość pieniężna zasobów drzewnych wybranych drzewostanów bukowych i jodłowych w Beskidzie Niskim.

Wartość pieniężna zasobów drzewnych wybranych drzewostanów bukowych i jodłowych w Beskidzie Niskim. Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Leśny Zakład Urządzania Lasu, Geomatyki i Ekonomiki Leśnictwa Wartość pieniężna zasobów drzewnych wybranych drzewostanów bukowych i jodłowych w Beskidzie Niskim.

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Dr Joanna Banaś Zakład Badań Systemowych Instytut Sztucznej Inteligencji i Metod Matematycznych Wydział Informatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo

CYKLICZNE ZMIANY MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I ICH PRZYCZYNY. Cyclic changes of the urban heat island in Warsaw and their causes

CYKLICZNE ZMIANY MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I ICH PRZYCZYNY. Cyclic changes of the urban heat island in Warsaw and their causes Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 409 416 Maria Stopa-Boryczka, Jerzy Boryczka, Jolanta Wawer, Katarzyna Grabowska Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Zakład Klimatologii

Bardziej szczegółowo

R-PEARSONA Zależność liniowa

R-PEARSONA Zależność liniowa R-PEARSONA Zależność liniowa Interpretacja wyników: wraz ze wzrostem wartości jednej zmiennej (np. zarobków) liniowo rosną wartości drugiej zmiennej (np. kwoty przeznaczanej na wakacje) czyli np. im wyższe

Bardziej szczegółowo

WPŁYW WYBRANYCH CECH MORFOLOGICZNYCH SZYSZEK SOSNY ZWYCZAJNEJ NA PRZEBIEG PROCESU ŁUSZCZENIA

WPŁYW WYBRANYCH CECH MORFOLOGICZNYCH SZYSZEK SOSNY ZWYCZAJNEJ NA PRZEBIEG PROCESU ŁUSZCZENIA Inżynieria Rolnicza 1(99)/2008 WPŁYW WYBRANYCH CECH MORFOLOGICZNYCH SZYSZEK SOSNY ZWYCZAJNEJ NA PRZEBIEG PROCESU ŁUSZCZENIA Monika Aniszewska Katedra Maszyn Rolniczych i Leśnych, Szkoła Główna Gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA (wykład 2) Dariusz Gozdowski

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA (wykład 2) Dariusz Gozdowski Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA (wykład ) Dariusz Gozdowski Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW Weryfikacja (testowanie) hipotez statystycznych

Bardziej szczegółowo

S t a t y s t y k a, część 3. Michał Żmihorski

S t a t y s t y k a, część 3. Michał Żmihorski S t a t y s t y k a, część 3 Michał Żmihorski Porównanie średnich -test T Założenia: Zmienne ciągłe (masa, temperatura) Dwie grupy (populacje) Rozkład normalny* Równe wariancje (homoscedasticity) w grupach

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PROCESU CZYSZCZENIA NASION GORCZYCY. CZ. 2. ALGORYTMY PROCESU CZYSZCZENIA

ANALIZA PROCESU CZYSZCZENIA NASION GORCZYCY. CZ. 2. ALGORYTMY PROCESU CZYSZCZENIA Inżynieria Rolnicza 9(134)/2011 ANALIZA PROCESU CZYSZCZENIA NASION GORCZYCY. CZ. 2. ALGORYTMY PROCESU CZYSZCZENIA Zdzisław Kaliniewicz, Krzysztof Konrad Jadwisieńczak Katedra Maszyn Roboczych i Procesów

Bardziej szczegółowo

sylwan nr 9: 3 15, 2006

sylwan nr 9: 3 15, 2006 sylwan nr 9: 3 15, 2006 Jerzy Szwagrzyk, Waldemar Sulowski, Tomasz Skrzydłowski Structure of a natural stand of a Carpathian beech forest in the Tatra mountains compared with natural beech stands from

Bardziej szczegółowo

OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU

OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU Inżynieria Rolnicza 4(129)/2011 OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU Katarzyna Szwedziak, Dominika Matuszek Katedra Techniki Rolniczej i Leśnej, Politechnika Opolska Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja szczegółowa zieleni

Inwentaryzacja szczegółowa zieleni Olsztyn 1 Inwentaryzacja szczegółowa zieleni Nazwa inwestycji: Projekt nasadzeń kompensacyjnych drzew i krzewów w okolicy Oczyszczalni Ścieków Łyna w Olsztynie Adres inwestycji: Olsztyn Działki nr 156/14,

Bardziej szczegółowo

Wykład 4: Statystyki opisowe (część 1)

Wykład 4: Statystyki opisowe (część 1) Wykład 4: Statystyki opisowe (część 1) Wprowadzenie W przypadku danych mających charakter liczbowy do ich charakterystyki można wykorzystać tak zwane STATYSTYKI OPISOWE. Za pomocą statystyk opisowych można

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Regresja i Korelacja

Regresja i Korelacja Regresja i Korelacja Regresja i Korelacja W przyrodzie często obserwujemy związek między kilkoma cechami, np.: drzewa grubsze są z reguły wyższe, drewno iglaste o węższych słojach ma większą gęstość, impregnowane

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji i podwyższeniu świadczeń najniższych w marcu 2017

Bardziej szczegółowo

Projekt Nr. Prace terenowe. Prace laboratoryjne Opracowanie wyników

Projekt Nr. Prace terenowe. Prace laboratoryjne Opracowanie wyników Projekt Nr Temat Cel Sprzęt Prace terenowe Prace laboratoryjne Opracowanie wyników Produkcja pierwotna nadziemna: drzewa (metoda dendrometryczna) Ocena biomasy stojącej drzew (zawartość węgla i energii)

Bardziej szczegółowo

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE STATYSTYKA WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE ESTYMACJA oszacowanie z pewną dokładnością wartości opisującej rozkład badanej cechy statystycznej. WERYFIKACJA HIPOTEZ sprawdzanie słuszności przypuszczeń dotyczących

Bardziej szczegółowo

Metody statystyczne kontroli jakości i niezawodności Lekcja II: Karty kontrolne.

Metody statystyczne kontroli jakości i niezawodności Lekcja II: Karty kontrolne. Metody statystyczne kontroli jakości i niezawodności Lekcja II: Karty kontrolne. Wydział Matematyki Politechniki Wrocławskiej Karty kontroli jakości: przypomnienie Załóżmy, że chcemy mierzyć pewną charakterystykę.

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Jerzy Modrzyński Poznań, 20.10.2013 Katedra Siedliskoznawstwa i Ekologii Lasu Wydział Leśny Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu

Prof. dr hab. Jerzy Modrzyński Poznań, 20.10.2013 Katedra Siedliskoznawstwa i Ekologii Lasu Wydział Leśny Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu Prof. dr hab. Jerzy Modrzyński Poznań, 20.10.2013 Katedra Siedliskoznawstwa i Ekologii Lasu Wydział Leśny Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu Recenzja istotnej aktywności naukowej oraz osiągnięcia naukowego

Bardziej szczegółowo

Rozkład prędkości statków na torze wodnym Szczecin - Świnoujście

Rozkład prędkości statków na torze wodnym Szczecin - Świnoujście KASYK Lech 1 Rozkład prędkości statków na torze wodnym Szczecin - Świnoujście Tor wodny, strumień ruchu, Zmienna losowa, Rozkłady dwunormalne Streszczenie W niniejszym artykule przeanalizowano prędkości

Bardziej szczegółowo

Ze względu na fakt, iż ponad 58% obszaru Malezji pokrywa naturalne środowisko lasów tropikalnych, występuje tu ponad 2.650 gatunków drzew, z których

Ze względu na fakt, iż ponad 58% obszaru Malezji pokrywa naturalne środowisko lasów tropikalnych, występuje tu ponad 2.650 gatunków drzew, z których Ze względu na fakt, iż ponad 58% obszaru Malezji pokrywa naturalne środowisko lasów tropikalnych, występuje tu ponad 2.650 gatunków drzew, z których wiele posiada zastosowanie komercyjne. Położenie geograficzne

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRZEBIEGU MECHANICZNEGO DOJU KRÓW NA ZAWARTOŚĆ KOMÓREK SOMATYCZNYCH W MLEKU PRZY ZMIENNEJ SILE NACIĄGU GUM STRZYKOWYCH W KUBKU UDOJOWYM

WPŁYW PRZEBIEGU MECHANICZNEGO DOJU KRÓW NA ZAWARTOŚĆ KOMÓREK SOMATYCZNYCH W MLEKU PRZY ZMIENNEJ SILE NACIĄGU GUM STRZYKOWYCH W KUBKU UDOJOWYM Inżynieria Rolnicza 4(122)/2010 WPŁYW PRZEBIEGU MECHANICZNEGO DOJU KRÓW NA ZAWARTOŚĆ KOMÓREK SOMATYCZNYCH W MLEKU PRZY ZMIENNEJ SILE NACIĄGU GUM STRZYKOWYCH W KUBKU UDOJOWYM Aleksander Krzyś, Józef Szlachta,

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

OCENA WPŁYWU PRĘDKOŚCI OBROTOWEJ ŚLIMAKA MIESZAJĄCEGO Z PIONOWYM ELEMENTEM ROBOCZYM NA STOPIEŃ ZMIESZANIA KOMPONENTÓW PASZY

OCENA WPŁYWU PRĘDKOŚCI OBROTOWEJ ŚLIMAKA MIESZAJĄCEGO Z PIONOWYM ELEMENTEM ROBOCZYM NA STOPIEŃ ZMIESZANIA KOMPONENTÓW PASZY InŜynieria Rolnicza 3/2006 Andrzej Karbowy, Marek Rynkiewicz Zakład UŜytkowania Maszyn i Urządzeń Rolniczych Akademia Rolnicza w Szczecinie OCENA WPŁYWU PRĘDKOŚCI OBROTOWEJ ŚLIMAKA MIESZAJĄCEGO Z PIONOWYM

Bardziej szczegółowo

Sławomir Mioduszewski *, Marek Rzońca

Sławomir Mioduszewski *, Marek Rzońca DOI: 10.1515/frp-2015-0038 Wersja PDF: www.lesne-prace-badawcze.pl oryginalna praca naukowa Leśne Prace Badawcze / Forest Research Papers Grudzień / December 2015, Vol. 76 (4): 388 400 e-issn 2082-8926

Bardziej szczegółowo

NATĘŻENIE WYPŁYWU ROZPYLANEJ CIECZY JAKO WYZNACZNIK JAKOŚCI PRACY ROZPYLACZY ROLNICZYCH

NATĘŻENIE WYPŁYWU ROZPYLANEJ CIECZY JAKO WYZNACZNIK JAKOŚCI PRACY ROZPYLACZY ROLNICZYCH Acta Sci. Pol., Technica Agraria 12(3-4) 2013, 39-45 NATĘŻENIE WYPŁYWU ROZPYLANEJ CIECZY JAKO WYZNACZNIK JAKOŚCI PRACY ROZPYLACZY ROLNICZYCH Marek Milanowski, Stanisław Parafiniuk Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2015 roku. Warszawa 2015 Opracowała: Ewa Karczewicz

Bardziej szczegółowo

Analiza statystyczna. Ogólne własności funkcji. Funkcja liniowa. Równania i nierówności liniowe

Analiza statystyczna. Ogólne własności funkcji. Funkcja liniowa. Równania i nierówności liniowe Analiza statystyczna Ogólne własności funkcji. Funkcja liniowa. Równania i nierówności liniowe Dokument zawiera opracowanie wyników analizy statystycznej e-sprawdzianu Edyta Landkauf, Zdzisław Porosiński

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie testu t dla pojedynczej próby we wnioskowaniu statystycznym

Wykorzystanie testu t dla pojedynczej próby we wnioskowaniu statystycznym Wiesława MALSKA Politechnika Rzeszowska, Polska Anna KOZIOROWSKA Uniwersytet Rzeszowski, Polska Wykorzystanie testu t dla pojedynczej próby we wnioskowaniu statystycznym Wstęp Wnioskowanie statystyczne

Bardziej szczegółowo

Zakres zmienności i współzależność cech owoców typu soft flesh mieszańców międzygatunkowych Capsicum frutescens L. Capsicum annuum L.

Zakres zmienności i współzależność cech owoców typu soft flesh mieszańców międzygatunkowych Capsicum frutescens L. Capsicum annuum L. NR 240/241 BIULETYN INSTYTUTU HODOWLI I AKLIMATYZACJI ROŚLIN 2006 PAWEŁ NOWACZYK LUBOSŁAWA NOWACZYK Akademia Techniczno-Rolnicza w Bydgoszczy Zakres zmienności i współzależność cech owoców typu soft flesh

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Katedra Genetyki i Podstaw Hodowli Zwierząt Wydział Hodowli i Biologii Zwierząt, UTP w Bydgoszczy

Katedra Genetyki i Podstaw Hodowli Zwierząt Wydział Hodowli i Biologii Zwierząt, UTP w Bydgoszczy Ćwiczenie: Analiza zmienności prosta Przykład w MS EXCEL Sprawdź czy genotyp jagniąt wpływa statystycznie na cechy użytkowości rzeźnej? Obliczenia wykonaj za pomocą modułu Analizy danych (jaganova.xls).

Bardziej szczegółowo

Pozyskiwanie wiedzy z danych

Pozyskiwanie wiedzy z danych Pozyskiwanie wiedzy z danych dr Agnieszka Goroncy Wydział Matematyki i Informatyki UMK PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Pozyskiwanie wiedzy

Bardziej szczegółowo

BADANIA RZECZYWISTYCH KOSZTÓW OBSŁUGI TECHNICZNEJ NOWOCZESNYCH KOMBAJNÓW ZBOŻOWYCH. Wstęp

BADANIA RZECZYWISTYCH KOSZTÓW OBSŁUGI TECHNICZNEJ NOWOCZESNYCH KOMBAJNÓW ZBOŻOWYCH. Wstęp Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu CCCXLIII (2002) ZENON GRZEŚ BADANIA RZECZYWISTYCH KOSZTÓW OBSŁUGI TECHNICZNEJ NOWOCZESNYCH KOMBAJNÓW ZBOŻOWYCH Z Instytutu Inżynierii Rolniczej Akademii Rolniczej

Bardziej szczegółowo

Testy nieparametryczne

Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne możemy stosować, gdy nie są spełnione założenia wymagane dla testów parametrycznych. Stosujemy je również, gdy dane można uporządkować według określonych kryteriów

Bardziej szczegółowo

The use of aerial pictures in nature monitoring

The use of aerial pictures in nature monitoring ROCZNIKI BIESZCZADZKIE 18 (2010), str. 403 408 Marcin Czerny Received: 5.05.2010 KRAMEKO sp. z o.o. Reviewed: 30.07.2010 30-023 Kraków, ul. Mazowiecka 108 m.czerny@krameko.com.pl WYKORZYSTANIE ZDJĘĆ LOTNICZYCH

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczanie, pobieranie oraz przechowywanie drewna i innych. potrzeby analiz DNA

Zabezpieczanie, pobieranie oraz przechowywanie drewna i innych. potrzeby analiz DNA Zabezpieczanie, pobieranie oraz przechowywanie drewna i innych śladów z drzew leśnych na potrzeby analiz DNA dr Artur Dzialuk Katedra Genetyki Instytut Biologii Eksperymentalnej Nomenklatura materiał porównawczy

Bardziej szczegółowo

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com Analiza korelacji i regresji KORELACJA zależność liniowa Obserwujemy parę cech ilościowych (X,Y). Doświadczenie jest tak pomyślane, aby obserwowane pary cech X i Y (tzn i ta para x i i y i dla różnych

Bardziej szczegółowo

WYBRANE WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNE TRZYLETNIEJ WIERZBY ENERGETYCZNEJ

WYBRANE WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNE TRZYLETNIEJ WIERZBY ENERGETYCZNEJ Inżynieria Rolnicza 8(96)/2007 WYBRANE WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNE TRZYLETNIEJ WIERZBY ENERGETYCZNEJ Dariusz Baran Katedra Techniki Rolno-Spożywczej, Akademia Rolnicza w Krakowie Dariusz Kwaśniewski Katedra Inżynierii

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania podaży drewna na cele energetyczne w RDLP Gdańsk

Uwarunkowania podaży drewna na cele energetyczne w RDLP Gdańsk Uwarunkowania podaży drewna na cele energetyczne w RDLP Gdańsk Sebastian Klisz Sławomir Kuliński sebastian.klisz@gdansk.lasy.gov.pl slawomir.kulinski@gdansk.lasy.gov.pl POLITYKA ENERGETYCZNA POLSKI DO

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT. Weryfikacja hipotez statystycznych. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY

SIGMA KWADRAT. Weryfikacja hipotez statystycznych. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Weryfikacja hipotez statystycznych Statystyka i demografia PROJEKT DOFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO URZĄD STATYSTYCZNY

Bardziej szczegółowo

STOŚCI ZABURZEŃ FUNKCJI SEKSUALNYCH U MĘŻCZYZN Z ŁAGODNYM ROZROSTEM STERCZA (BPH)

STOŚCI ZABURZEŃ FUNKCJI SEKSUALNYCH U MĘŻCZYZN Z ŁAGODNYM ROZROSTEM STERCZA (BPH) OCENA CZĘSTO STOŚCI ZABURZEŃ FUNKCJI SEKSUALNYCH U MĘŻCZYZN Z ŁAGODNYM ROZROSTEM STERCZA (BPH) / PM_L_0203 - SeFAl / Ocena wyników w programu epidemiologicznego chorych poddawanych leczeniu farmakologicznemu

Bardziej szczegółowo

FIZYCZNE I MECHANICZNE WŁAŚCIWOŚCI PELETÓW Z TROCIN SOSNOWYCH Z DODATKIEM TROCIN DRZEW LIŚCIASTYCH

FIZYCZNE I MECHANICZNE WŁAŚCIWOŚCI PELETÓW Z TROCIN SOSNOWYCH Z DODATKIEM TROCIN DRZEW LIŚCIASTYCH I N Ż YNIERIA R OLNICZA A GRICULTURAL E NGINEERING 2013: Z. 2(143) T.1 S. 299-306 ISSN 1429-7264 Polskie Towarzystwo Inżynierii Rolniczej http://www.ptir.org FIZYCZNE I MECHANICZNE WŁAŚCIWOŚCI PELETÓW

Bardziej szczegółowo

Generacja źródeł wiatrowych cz.2

Generacja źródeł wiatrowych cz.2 Generacja źródeł wiatrowych cz.2 Autor: Adam Klepacki, ENERGOPROJEKT -KATOWICE S.A. Średnioroczne prawdopodobieństwa wystąpienia poszczególnych obciążeń źródeł wiatrowych w Niemczech dla siedmiu lat kształtują

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2014 roku. Warszawa 2014 Opracowała: Ewa Karczewicz

Bardziej szczegółowo

Preliminary results of national forest inventory in Poland

Preliminary results of national forest inventory in Poland Narada dyrektorów RDLP i dyrektorów Oddziałów BULiGL Wstępne wyniki wielkoobszarowej inwentaryzacji stanu lasu Preliminary results of national forest inventory in Poland Field works from 2005 2008 (pomiary

Bardziej szczegółowo

Miary położenia wskazują miejsce wartości najlepiej reprezentującej wszystkie wielkości danej zmiennej. Mówią o przeciętnym poziomie analizowanej

Miary położenia wskazują miejsce wartości najlepiej reprezentującej wszystkie wielkości danej zmiennej. Mówią o przeciętnym poziomie analizowanej Miary położenia wskazują miejsce wartości najlepiej reprezentującej wszystkie wielkości danej zmiennej. Mówią o przeciętnym poziomie analizowanej cechy. Średnia arytmetyczna suma wartości zmiennej wszystkich

Bardziej szczegółowo

Budowa. drewna. Gatunki drewna. Wilgotność drewna w przekroju. Pozyskiwanie drewna budowlanego - sortyment tarcicy. Budowa drewna iglastego

Budowa. drewna. Gatunki drewna. Wilgotność drewna w przekroju. Pozyskiwanie drewna budowlanego - sortyment tarcicy. Budowa drewna iglastego Przekrój poprzeczny Budowa i właściwości drewna Budowa drewna iglastego Przekrój promienisty Przekrój styczny Budowa drewna liś liściastego (brzoza) Gatunki drewna Przekrój poprzeczny wybrane przykłady

Bardziej szczegółowo

Matematyka i statystyka matematyczna dla rolników w SGGW WYKŁAD 9. TESTOWANIE HIPOTEZ STATYSTYCZNYCH cd.

Matematyka i statystyka matematyczna dla rolników w SGGW WYKŁAD 9. TESTOWANIE HIPOTEZ STATYSTYCZNYCH cd. WYKŁAD 9 TESTOWANIE HIPOTEZ STATYSTYCZNYCH cd. Było: Przykład 1. Badano krąŝek o wymiarach zbliŝonych do monety jednozłotowej ze stronami oznaczonymi: A, B. NaleŜy ustalić, czy krąŝek jest symetryczny?

Bardziej szczegółowo

NAKŁADY PRACY W GOSPODARSTWACH ROLNYCH O RÓŻNEJ WIELKOŚCI EKONOMICZNEJ

NAKŁADY PRACY W GOSPODARSTWACH ROLNYCH O RÓŻNEJ WIELKOŚCI EKONOMICZNEJ Inżynieria Rolnicza 1(126)/2011 NAKŁADY PRACY W GOSPODARSTWACH ROLNYCH O RÓŻNEJ WIELKOŚCI EKONOMICZNEJ Jarosław Figurski, Edmund Lorencowicz Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii Rolniczej,Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

WZROST, PLONOWANIE I WIELKOŚCI OWOCÓW TRZYNASTU ODMIAN JABŁONI OKULIZOWANYCH NA PODKŁADCE M.9. Wstęp

WZROST, PLONOWANIE I WIELKOŚCI OWOCÓW TRZYNASTU ODMIAN JABŁONI OKULIZOWANYCH NA PODKŁADCE M.9. Wstęp Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu CCCLXXXIII (2007) STANISŁAW WOCIÓR, PIOTR BARYŁA, SALWINA PALONKA, IRENA WÓJCIK WZROST, PLONOWANIE I WIELKOŚCI OWOCÓW TRZYNASTU ODMIAN JABŁONI OKULIZOWANYCH NA PODKŁADCE

Bardziej szczegółowo

Porównanie sekwencji przyrostowych jesionu wyniosłego i olszy czarnej rosnących w bliskim sąsiedztwie

Porównanie sekwencji przyrostowych jesionu wyniosłego i olszy czarnej rosnących w bliskim sąsiedztwie Porównanie sekwencji przyrostowych jesionu wyniosłego i olszy czarnej rosnących w bliskim sąsiedztwie Rafał Wojtan, Robert Tomusiak ARTYKUŁY / ARTICLES Abstrakt. W pracy podjęto próbę określenia czy drzewa

Bardziej szczegółowo

Statystyki: miary opisujące rozkład! np. : średnia, frakcja (procent), odchylenie standardowe, wariancja, mediana itd.

Statystyki: miary opisujące rozkład! np. : średnia, frakcja (procent), odchylenie standardowe, wariancja, mediana itd. Wnioskowanie statystyczne obejmujące metody pozwalające na uogólnianie wyników z próby na nieznane wartości parametrów oraz szacowanie błędów tego uogólnienia. Przewidujemy nieznaną wartości parametru

Bardziej szczegółowo

Acta Sci. Pol. Silv. Colendar. Ratio Ind. Lignar. 15(2) 2016,

Acta Sci. Pol. Silv. Colendar. Ratio Ind. Lignar. 15(2) 2016, SCIENTIARUM POLONORUMACTA Acta Sci. Pol. Silv. Colendar. Ratio Ind. Lignar. 15(2) 2016, 105 112 www.forestry.actapol.net FORESTRY AND WOOD TECHNOLOGY pissn 1644-0722 eissn 2450-7997 DOI: 10.17306/J.AFW.2016.2.13

Bardziej szczegółowo

WPŁYW TEMPERATURY WYGRZEWANIA PELETÓW SOSNOWYCH NA ICH WYBRANE WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNE I MECHANICZNE

WPŁYW TEMPERATURY WYGRZEWANIA PELETÓW SOSNOWYCH NA ICH WYBRANE WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNE I MECHANICZNE I N Ż YNIERIA R OLNICZA A GRICULTURAL E NGINEERING 2013: Z. 2(143) T.1 S. 307-315 ISSN 1429-7264 Polskie Towarzystwo Inżynierii Rolniczej http://www.ptir.org WPŁYW TEMPERATURY WYGRZEWANIA PELETÓW SOSNOWYCH

Bardziej szczegółowo

ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH

ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH 1 ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH WFAiS UJ, Informatyka Stosowana II stopień studiów 2 Wnioskowanie statystyczne dla zmiennych numerycznych Porównywanie dwóch średnich Boot-strapping Analiza

Bardziej szczegółowo

BIURO INŻYNIERSKIE KULINSKI FILIP www.biku.com.pl

BIURO INŻYNIERSKIE KULINSKI FILIP www.biku.com.pl BIURO INŻYNIERSKIE KULINSKI FILIP www.biku.com.pl ADRES: UL. GĄSAWSKA 7 64-500 SZAMOTUŁY NIP: 787-195-55-27 REGON: 301 403 140 STADIUM DOKUMENTACJI: ADRES DO KORESPONDENCJI: BIURO INŻYNIERSKIE KULIŃSKI

Bardziej szczegółowo

MSOŚ - Gospodarka leśna a ochrona środowiska Organizacja zajęć kameralnych w semestrze 4.

MSOŚ - Gospodarka leśna a ochrona środowiska Organizacja zajęć kameralnych w semestrze 4. MSOŚ - Gospodarka leśna a ochrona środowiska Organizacja zajęć kameralnych w semestrze 4. Osoby prowadzące: Dr inż. Stanisław Drozdowski - kierownik przedmiotu, wykłady (pokój 51A) Mgr inż. Leszek Gawron

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ZDOLNOŚCI PROCESU O ZALEŻNYCH CHARAKTERYSTYKACH

ANALIZA ZDOLNOŚCI PROCESU O ZALEŻNYCH CHARAKTERYSTYKACH Małgorzata Szerszunowicz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach ANALIZA ZDOLNOŚCI PROCESU O ZALEŻNYCH CHARAKTERYSTYKACH Wprowadzenie Statystyczna kontrola jakości ma na celu doskonalenie procesu produkcyjnego

Bardziej szczegółowo

Restytucja jodły pospolitej (Abies alba Mill.) w Sudetach. charakterystyka drzew zachowawczych

Restytucja jodły pospolitej (Abies alba Mill.) w Sudetach. charakterystyka drzew zachowawczych Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk Wydział Nauk rolniczych i leśnych Prace komisji nauk rolniczych i komisji nauk leśnych Tom 103 2012 Restytucja jodły pospolitej (Abies alba Mill.) w Sudetach. charakterystyka

Bardziej szczegółowo

WYMIANA CIEPŁA W PROCESIE TERMICZNEGO EKSPANDOWANIA NASION PROSA W STRUMIENIU GORĄCEGO POWIETRZA

WYMIANA CIEPŁA W PROCESIE TERMICZNEGO EKSPANDOWANIA NASION PROSA W STRUMIENIU GORĄCEGO POWIETRZA Konopko Henryk Politechnika Białostocka WYMIANA CIEPŁA W PROCESIE TERMICZNEGO EKSPANDOWANIA NASION PROSA W STRUMIENIU GORĄCEGO POWIETRZA Streszczenie W pracy przedstawiono wyniki symulacji komputerowej

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ZMIENNOŚCI I KORELACJI WYBRANYCH CECH FIZYCZNYCH NASION OLSZY CZARNEJ

ANALIZA ZMIENNOŚCI I KORELACJI WYBRANYCH CECH FIZYCZNYCH NASION OLSZY CZARNEJ Inżynieria Rolnicza 8(133)/2011 ANALIZA ZMIENNOŚCI I KORELACJI WYBRANYCH CECH FIZYCZNYCH NASION OLSZY CZARNEJ Zdzisław Kaliniewicz, Adrian Trojanowski Katedra Maszyn Roboczych i Procesów Separacji, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Z poprzedniego wykładu

Z poprzedniego wykładu PODSTAWY STATYSTYKI 1. Teoria prawdopodobieństwa i elementy kombinatoryki 2. Zmienne losowe i ich rozkłady 3. Populacje i próby danych, estymacja parametrów 4. Testowanie hipotez 5. Testy parametryczne

Bardziej szczegółowo

WPŁYW STOPNIA ROZDROBNIENIA GRANULOWANEJ MIESZANKI PASZOWEJ NA WYTRZYMAŁOŚĆ KINETYCZNĄ GRANUL I WYDAJNOŚĆ PRODUKCJI ZWIERZĘCEJ

WPŁYW STOPNIA ROZDROBNIENIA GRANULOWANEJ MIESZANKI PASZOWEJ NA WYTRZYMAŁOŚĆ KINETYCZNĄ GRANUL I WYDAJNOŚĆ PRODUKCJI ZWIERZĘCEJ Inżynieria Rolnicza 5(103)/2008 WPŁYW STOPNIA ROZDROBNIENIA GRANULOWANEJ MIESZANKI PASZOWEJ NA WYTRZYMAŁOŚĆ KINETYCZNĄ GRANUL I WYDAJNOŚĆ PRODUKCJI ZWIERZĘCEJ Marek Rynkiewicz Instytut Inżynierii Rolniczej,

Bardziej szczegółowo

Testowanie hipotez statystycznych. Wnioskowanie statystyczne

Testowanie hipotez statystycznych. Wnioskowanie statystyczne Testowanie hipotez statystycznych Wnioskowanie statystyczne Hipoteza statystyczna to dowolne przypuszczenie co do rozkładu populacji generalnej (jego postaci funkcyjnej lub wartości parametrów). Hipotezy

Bardziej szczegółowo

Spis zawartości. II. Rysunki Rys 1/1 Arkusz 1 6

Spis zawartości. II. Rysunki Rys 1/1 Arkusz 1 6 2 Spis zawartości I. Część opisowa 1.0. Przedmiot i cel opracowania. 2.0. Podstawy opracowania 3.0. Inwentaryzacja zadrzewień i zakrzaczeń. 4.0. Podsumowanie i wnioski. II. Rysunki Rys 1/1 Arkusz 1 6 3

Bardziej szczegółowo

KONSTRUKCJE DREWNIANE 1. NORMY i LITERATURA

KONSTRUKCJE DREWNIANE 1. NORMY i LITERATURA 1 KONSTRUKCJE DREWNIANE 1. NORMY i LITERATURA NORMA WYCOFANA 2 3 4 5 6 7 OKREŚLENIA 8 9 10 2. BUDOWA DRZEWA i DREWNA BUDOWA DRZEWA 11 CZĘŚCI DRZEWA I ICH FUNKCJE FIZJOLOGICZNE 12 BUDOWA DREWNA 13 14 PIEŃ

Bardziej szczegółowo

Analizy wariancji ANOVA (analysis of variance)

Analizy wariancji ANOVA (analysis of variance) ANOVA Analizy wariancji ANOVA (analysis of variance) jest to metoda równoczesnego badania istotności różnic między wieloma średnimi z prób pochodzących z wielu populacji (grup). Model jednoczynnikowy analiza

Bardziej szczegółowo

CENY ZAKUPU I DZIERŻAWY KWOTY MLECZNEJ W GOSPODARSTWACH KRAJÓW EUROPEJSKICH W LATACH

CENY ZAKUPU I DZIERŻAWY KWOTY MLECZNEJ W GOSPODARSTWACH KRAJÓW EUROPEJSKICH W LATACH FOLIA UNIVERSITATIS AGRICULTURAE STETINENSIS Folia Univ. Agric. Stetin. 2007, Oeconomica 256 (48), 117 122 Bogusław GOŁĘBIOWSKI, Agata WÓJCIK CENY ZAKUPU I DZIERŻAWY KWOTY MLECZNEJ W GOSPODARSTWACH KRAJÓW

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYNNIKÓW AGROTECHNICZNYCH NA WŁAŚCIWOŚCI ENERGETYCZNE SŁOMY 1

WPŁYW CZYNNIKÓW AGROTECHNICZNYCH NA WŁAŚCIWOŚCI ENERGETYCZNE SŁOMY 1 Problemy Inżynierii Rolniczej nr 1/2011 Adam Świętochowski, Anna Grzybek, Piotr Gutry Instytut Technologiczno-Przyrodniczy w Falentach Oddział w Warszawie WPŁYW CZYNNIKÓW AGROTECHNICZNYCH NA WŁAŚCIWOŚCI

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE TECHNIK KOMPUTEROWYCH W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH

WYKORZYSTANIE TECHNIK KOMPUTEROWYCH W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH Inżynieria Rolnicza 6(131)/2011 WYKORZYSTANIE TECHNIK KOMPUTEROWYCH W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH Sławomir Kocira, Edmund Lorencowicz Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii Rolniczej, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo