Zapoznanie uczniów z programem nauczania, wymaganiami edukacyjnymi, z wso,wymaganiami egzaminacyjnymi i bhp.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zapoznanie uczniów z programem nauczania, wymaganiami edukacyjnymi, z wso,wymaganiami egzaminacyjnymi i bhp."

Transkrypt

1 Temat 1. Zapoznanie uczniów z programem nauczania, wymaganiami edukacyjnymi, z wso,wymaganiami egzaminacyjnymi i bhp. Wprowadzenie do metodologii historii. 1.Przedmiot historii; historia zajmuje się badaniem przeszłości, czyli badaniem dziejów kultury i cywilizacji 2.Definicje pojęć a) kultura-wszelkie wytwory myśli i działalności człowieka (przeciwieństwo natury) b) cywilizacja- kultura społeczeństw rozwiniętych, cechująca się m.in. istnieniem instytucji państwa, systemu prawa, nauki, techniki, sztuki, literatury, religii, filozofii 3.Nauki pomocnicze historii a) archeologia bada najstarsze dzieje człowieka na podstawie wykopalisk b) numizmatyka bada, opisuje i systematyzuje monety c) genealogia tworzy drzewa genealogiczne, czyli związki pokrewieństwa d) heraldyka zajmuje się herbami rycerskimi e) paleografia -bada materiały pisarskie i ewolucję pisma f) sfragistyka zajmuje się pieczęciami na dawnych dokumentach i ich wystawcami g) dyplomatyka zajmuje się badaniem aktów wydawanych przez panujących lub inne waŝne osoby h) chronologia- zajmuje się sposobami mierzenia czasu w przeszłości i określania wydarzeń w czasie 4. Podział dziejów na epoki historyczne (okresy wyróŝniające się własną, odrębną specyfiką) a) epoka prehistoryczna (od ok. 4 mln do 4 tys. lat p.n.e.) b) staroŝytność -od powstania pierwszych państw (4 tys. lat p.n.e.) do upadku cesarstwa zachodniorzymskiego (476 r) c) średniowiecze V do XV/XVI w ( odkrycie Ameryki, reformacja, wynalazek druku) d) epoka nowoŝytna XV/ XVI w. do XVIII/XIX w. ( rewolucja przemysłowa w Anglii, rewolucja francuska) e) czasy nowoczesne- od XVIII/XIX w. 5. Źródła historyczne-( wszelkie zachowane ślady działalności człowieka, za pomocą których poznajemy przeszłość) 6. Podział źródeł a) pisane - normatywne (dokumenty, akta itd) -narracyjne- opisowe( kroniki, pamiętniki, listy itd) b) niepisane - ikonograficzne (obrazowe) - zabytki architektoniczne - przekazy ustne - przedmioty codziennego uŝytku c) statystycze (tabele, diagramy, wykresy itd) d) kartograficzne (mapy, plany) e) multimedialne (nagrania, filmy) 7. Interpretacja źródeł historycznych 8. Obiektywizm w badaniach historycznych 1

2 Temat 2: Państwa StaroŜytnego Wschodu. 1.Pojęcie rewolucji neolitycznej; rozpoczęty ok. 8 tys. lat p.n.e. proces przechodzenia wspólnot ludzkich od koczowniczego trybu Ŝycia, opartego na łowiectwie i zbieractwie, do Ŝycia osiadłego opartego na rolnictwie i hodowli. 2.Pojęcie państwa; organizacja polityczna, wyposaŝona w suwerenna władzę, zajmująca określone terytorium 3. Geneza powstania państwa a) rolnictwo i hodowla umoŝliwiły powstanie, w dogodnych miejscach duŝych skupisk ludzkich b) nastąpił podział pracy: rolnicy, rzemieślnicy, kupcy itd c) powstanie elity władzy, słuŝb porządkowych wojska, urzędników d) ogłaszanie prawa przez władców 4. Najstarsze cywilizacje StaroŜytnego Wschodu i ich najwaŝniejsze cechy a) Mezopotamia (Sumerowie) b) Egipt c) Indie (Drawidowie) d) Chiny Cechy a) ustrój despotii teokratycznej ( z wyjątkiem Drawidów); despotia teokratyczna ustrój, w którym jednostka sprawuje nieograniczoną władzę, będąc jednocześnie zwierzchnikiem religijnym lub wręcz wcieleniem bóstwa b) podstawa utrzymania rolnictwo c) hierarchiczny układ społeczeństwa d) połoŝenie nad rzekami 5. Przyczyny powstawania i upadku staroŝytnych imperiów a) władcy dokonywali podbojów aby zdobyć środki na utrzymanie Ŝołnierzy, urzędników, zdobyć jeńców i dostęp do cennych surowców b) często zbyt rozległe imperia nie były w stanie utrzymać swojego posiadania i ulegały lepiej uzbrojonym i dowodzonym armiom innych państw 5. Zasięg ekspansji państw i imperiów a) Egipt XV XIII w. p.n.e. ( w 1280 r. p. n. e. Armia egipska pokonana pod Kadesz przez Hetytów) b) Asyria VII w. p. n. e c) Medów i Persów VI i V w.p.n.e.- największe imperium sięgające od Indusu(na wschodzie)po Egipt i Morze Egejskie (na zachodzie) Temat 3: Osiągnięcia cywilizacji StaroŜytnego Wschodu. 1.Pismo a) funkcje - rejestrowanie powinności podatkowych - uwiecznianie czynów władców - spisywanie prawa (np. babiloński Kodeks Hammurabiego) - zapisywanie mitów i rytuałów religijnych - tworzenie utworów literackich i naukowych b) rozwój pisma - najstarsze pismo piktograficzne egipskie i sumeryjskie (IV tysiąclecie p. n.e.) - w II tysiącleciu p.n.e. pismo ideograficzno fonetyczne; zawierało znaki oddające całe wyrazy, jak i sylaby i spółgłoski; np. egipskie hieroglify (ok.750 znaków), pismo klinowe z Mezopotamii (ok. 600 znaków), pismo chińskie ( ok znaków) 2

3 - pismo fonetyczne (alfabet)- wynalezione przez Fenicjan (pod koniec II tysiąclecia p. n.e.);składało się z 22 spółgłosek; Grecy wzbogacili alfabet o samogłoski; alfabet grecki za pośrednictwem Etrusków dotarł do Rzymian. 2.Wierzenia religijne; w większości panował politeizm Wiara w wielu bogów; początkowo bogów utoŝsamiano z siłami natury (np. słońce, niebo itd.), z czasem cywilizowani bogowie przyjmowali cechy ludzkie i zwierzęce ( Egipt); pod koniec Ii tysiąclecia pojawiło się zjawisko synkretyzmu religijnego, czyli traktowania róŝnych bogów jako wcielenia tej samej istoty. a) Mezopotamia; - najwaŝniejsi bogowie : Marduk, Isztar - wierzono Ŝe pozagrobowa egzystencja człowieka jest bardziej ponura od ziemskiej,,epos o Gilgameszu - budowlami sakralnymi były zikkuraty (budowle w kształcie piramid) b) Egipt; - najbardzie znani bogowie: Re, Ozyrys, Izyda, Ptah, Amon, Anubis - wg,,księgi Umarłych dusze zmarłych trafiały przed sąd Ozyrysa i zdawały mu relację ze swojego Ŝycia; wierzono, ze dopóki na ziemi pozostanie fragment ciała, lub jego wizerunek część duszy Ŝyje; z tego powodu mumifikowano ciała zmarłych, faraonom budowano grobowce - piramidy c) Persja; - zaratusztrianizm (mazdaizm) religia monoteistyczna powstała w Persji, w VII/VI w.za sprawą proroka Zaratusztry ; głosił on, Ŝe świat jest areną walki między bogiem światła i dobra (Ahura Mazda) a duchem zła (Angra Mainju); człowiek swoimi czynami opowiada się po którejś ze stron i w zaleŝności od dokonanych wyborów, po śmierci czeka go zbawienie, piekło lub czyściec; wyznawcy zaratusztianizmu wierzą w nadejście zbawiciela i zmartwychwstanie umarłych d) Chiny; - buddyzm- system filozoficzny stworzony przez Buddę w VI/V w p.n.e., głoszący, iŝ celem Ŝycia człowieka jest wyzwolenie się od cierpienia i osiągnięcia nirwany (wygaśnięcia pragnień); wg buddystów droga do tego prowadzi poprzez kolejne doskonalsze wcielenia, zaleŝne od przestrzegania zasad moralnych, praktykowania ascezy i medytacji - konfucjanizm- system filozoficzny stworzony przez Konfucjusza w VI/V w p.n.e, głoszący, iŝ zbudowanie idealnego społeczeństwa jest moŝliwe pod warunkiem,ŝe kaŝdy człowiek zaakceptuje swoje miejsce w społeczeństwie; od II w. p.n.e. stał się chińską religią państwową e) Indie; - hinduizm- religia powstała z połączenia braminizmu z kultami Drawidów; wiara w reinkarnację (kolejne wcielenia w istoty Ŝywe) 3. Inne osiągnięcia cywilizacyjne a) kalendarz - egipski oparty na obserwacji wschodu Syriusza (19 lipca); Egipcjanie podzielili rok na 12 miesięcy po 30 dni i dodatkowe 5dni - w Mezopotamii; oparty na obserwacji faz księŝyca; pojawienie się po nowiu sierpu oznaczało początek nowego miesiąca, który trwał 29 lub 30 dni; kalendarz mało dokładny b)umiejętności matematyczne-system dziesiętny, sześćdziesiętny, znajomość czterech podstawowych działań matematycznych c) pieniądz po raz pierwszy wykorzystany w VII w. na terenach Azji Mniejszej d) pierwsza kodyfikacja prawa- kodeks Hammurabiego w Babilonii (XVIII w. p.n.e.); Zasada,, oko za oko, ząb za ząb e) rozwój wiedzy medycznej, szczególnie w Chinach; akupunktura, akupresura, ziołolecznictwo Propozycje zagadnień do prezentacji przez słuchaczy: a. Osiągnięcia cywilizacji egipskiej. b. Osiągnięcia cywilizacji Mezopotamii. c. Osiągnięcia cywilizacji chińskiej. d. Osiągnięcia cywilizacji nad Indusem (Drawidów, Ariów) 3

4 Temat 4: Powstanie cywilizacji śródziemnomorskiej. 1. Warunki geograficzno przyrodnicze nad Morzem Śródziemnym a) na północy i wschodzie tereny górzyste, na południu pas pustyń b) uciąŝliwy klimat; suche, gorące lata i deszczowe jesienie i zimy c) podstawą utrzymania mieszkańców: rybołówstwo, handel, hodowla zwierząt, uprawa winnej latorośli i drzew oliwnych 2.Cywilizacja śródziemnomorska ukształtowała się w wyniku splatania się kolejnych kultur w obszarze Morza Śródziemnego a) kultura kreteńska (minojska); jej rozkwit przypadał na XX- XV w. p.n.e.; Kreteńczycy, dysponując dobrymi łodziami prowadzili handel nawet z Hiszpanią i Sycylią; nie znany jest ustrój polityczny na wyspie; Kreteńczycy mieli na wysokim poziomie rozwinięte rzemiosło; znali pismo; okres rozwoju Krety został przerwany prawdopodobnie z powodu trzęsienia ziemi i najazdu Achajów w XV w. p.n.e. b) kultura mykeńska XVI- XII/XI w.p.n.e.; od najazdu Achajów, którzy w Mykenach utworzyli ośrodek tej kultury; ślady greckich kontaktów objęły obszary od Sycylii po Egipt i Syrię; Dominację Achajów przerwał najazd Dorów XII/XI w.p.n.e.; od tego czasu do VIII w.p.n.e. w Grecji trwały tzw. wieki ciemne c) wpływy fenickie XII/XI w p.n.e.- VIII w. p.n.e.; Fenicjanie zamieszkujący w miastach państwach pomiędzy górami Libanu i Morzem Śródziemnym byli doskonałymi Ŝeglarzami; aby skutecznie handlować z ludami afrykańskimi, a nawet iberyjskimi zakładali (szczególnie południowych wybrzeŝach M. Śródziemnego) faktorie osady handlowe; niektóre z faktorii np. Kartagina z biegiem czasu stawały się odrębnymi państwami d) wielka kolonizacja grecka VIII- VI w. p.n.e. ; Grecy zakładali kolonie w basenie M. Śródziemnego i M. Czarnego; koloniści greccy poszukiwali Ŝyznej ziemi. Osiedlając się w nowych miejscach Grecy przenosili własną organizację państwa, religię, kulturę i sztukę; prowadziło to do hellenizacji basenu M. Śródziemnego i M. Czarnego. e) w VI w. p.n.e. wschodnie wybrzeŝa M. Śródziemnego dostały się pod wpływy Persów, którzy po przegraniu wojen z Grekami w V w. p.n.e. ostatecznie zostali rozgromieni przez A. Macedońskiego w IV w. p.n.e. f) do trwających od VI w. p.n.e. wojen Kartaginy z koloniami greckimi o wpływy na zachodnich wybrzeŝy M. Śródziemnego od III w. p. n.e. dołączył Rzym g) podboje rzymskie; po przejęciu panowania nad Półwyspem Apenińskim (264r. p.n.e.) Rzymianie rozpoczęli wojny z Kartaginą; zakończone w 146 r. p.n.e. klęską Kartaginy; W II w. p. n.e. Rzymianie zdobyli równieŝ Macedonię i Grecję; w I w. p.n.e. opanowali Syrię, Egipt, a W I w. Mauretanię; M. Śródziemne stało się wewnętrznym akwenem imperium rzymskiego 3. Wspólne cechy cywilizacji śródziemnomorskich a) ustrój wspólnot politycznych polis- civitas (państw miast) b) podstawą utrzymania ludności; handel, rybołówstwo c) mobilność, ciekawość świata dawały podstawy dla rozwoju nauki Temat 5: Ewolucja ustrojów politycznych antyku. I Przemiany ustrojowe w Grecji 1. Grecki partykularyzm 2. Powstanie i istota greckiej polis; istniała od VIII w. p.n.e. 3. Ewolucja ustroju polis a) monarchia b) oligarchia (,,władza niewielu )- od VIII w. p.n.e. c) tyrania (ustrój,w którym władzę przejmowała siła jednostka) d) demokracja- Ateny 4. Ateny i Sparta- dwa modele ustrojowe greckich polis 4

5 Cechy Sparta Ateny PołoŜenie Peloponez Attyka Rządy w V- IV oligarchiczne Demokratyczne (507r.p.n.e.- reformy w. p.n.e. Kleistenesa do 322 r.p.n.e.) Ustrój społeczny Ustrój polityczny Wartość jednostki a)spartanie 3-10 tys. b)perjojkowie (sprzymierzeńcy) c)heloci (niewolnicy); perjojkowie i heloci łącznie 140 do 250 tys. a) Apella- Zgromadzenie Spartan; przegłosowywało wnioski przedstawione przez rządzących; w skład Zgromadzenia wchodzili męŝczyźni od 30 r. Ŝycia b) geruzja- 28 gerontów - rada starców c) 5 eforów urzędników d) 2 królów funkcje kapłańskie i wojskowe; faktyczna władza naleŝała do geruzji i eforów -mierzona przydatnością dla państwa - rezygnacja z wolności osobistej na rzecz wspólnego dobra - wychowanie wojskowe od 7 roku Ŝycia a) Ateńczycy ok. 40 tys. b) Metojkowie (ojciec lub matka nie byli Ateńczykami c) niewolnicy a) Eklezja Zgromadzenie Ludowe; najwyŝsza władza; wnioski mogli składać obywatele (Ateńczycy powyŝej 20 r. Ŝycia) b) Bule rada Pięciuset; kontrola urzędników, projekty uchwał c) Urzędnicy- kilka tysięcy d) Trybunały sądowe- ok. 6 tys. *urzędnicy, sędziowie pochodzili z losowania ( musieli mieć ponad 30 lat i mogli być wylosowani dwukrotnie); jedynie 10 strategów (dowódców wojskowych) wybierano * za rada Peryklesa (16 razy był strategiem) wprowadzono diety dla urzędników, członków bule i sędziów -pełne uczestnictwo w Ŝyciu publicznym wszystkich Ateńczyków -ostracyzm; sąd skorupkowy, decydował, którego z polityków naleŝy usunąć na 10 lat z Aten aby zapobiec korupcji itd. 2. walka o hegemonię w świecie greckim a) VI w. p.n.e. powstanie Związku Peloponeskiego (na czele ze Spartą) b) 478/477r.p.n.e.- powstanie Związku Morskiego ( na czele z Atenami); przekształcony w arche (federację)ateńską w 454 r.p.n.e. c) wojna peloponeska r.p.n.e. d) 337 r. p.n.e. powstanie Związku Korynckiego (na czele z Macedonią) II Ustrój Macedonii i Imperium Aleksandra Macedońskiego. 1.Twórcą silnego państwa macedońskiego-filip II król Macedonii, pokonał on armię grecką w bitwie pod Cheroneą w 338 r. p.n.e.; Macedonia róŝniła się od polis greckich silną władzą króla 2. Po śmierci Filipa II królem został jego syn Aleksander 3. W latach p.n.e Aleksander Wielki na czele Związku Korynckiego prowadził wojnę z Persami; w jej wyniku imperium perskie zostało rozbite 6. Organizacja podbitych obszarów a) zachował ustrój despotii teokratycznej b) zachęcał swoich wojowników do małŝeństw z Azjatkami c) zakładał miasta- Aleksandrie, które były ośrodkami kultury helleńskiej 7. Dzieje Imperium Aleksandra Macedońskiego a) śmierć Aleksandra ( od której datuje się epokę hellenistyczną) spowodowała rozpad państwa, pomiędzy diadochów (gr. następców); po krwawych wojnach w III w. p. n. e. Powstały trzy monarchie: - Egipt- rządzony przez Ptolemeuszy - Syria- rządzona przez dynastię Seleucydów 5

6 - Macedonia - rządzona przez dynastię Antagonidów b) do I w. p.n.e, obszary leŝące na zachód od Eufratu i od 30 r.p.n.e. Egipt, znalazły się pod panowaniem rzymskim; ziemie na wschód od Eufratu dostały się pod panowanie ludów azjatyckich kultura hellenistyczna (323r.p.n.e.-30r.p.n.e.) -rozpowszechnienie się w krajach azjatyckich greckiej kultury i języka przy pozostawieniu tradycji orientalnej w rządach władców hellenistycznych; władcy często uznawali się za bogów III Przemiany ustrojowe Rzymu. 1.Rzym wspólnota obywateli- civitas- od VI w. p. n. e. 2. Przemiany ustrojowe Rzymu a) monarchia b) republika r.p.n.e. c) cesarstwo: - pryncypat 30( 27r.p.n.e.)- 284 r. - dominat (rządy Dioklecjana )- 476r (upadek cesarstwa zachodniorzymskiego) 3. Ustrój polityczny republiki rzymskiej a) trzy rodzaje zgromadzeń; decydowały o wyborze urzędników i o wojnie i pokoju, nie posiadały inicjatywy ustawodawczej; niewielki zakres władzy - centurialne -tribusowe - kurialne b) 47 urzędników; urzędy sprawowane były kolegialnie ( tzn po co najmniej dwóch na urzędzie) urzędnicy wyŝsi: - konsulowie dowódcy armii, zwoływali Zgromadzenia Ludowe i senat - pretorzy przewodniczyli sądom - cenzorzy sporządzali listy senatorów, spis obywateli, kontrolowali finanse państwa urzędnicy niŝsi: - edylowie dbali o porządek w mieście, organizowali igrzyska - kwestorzy administracja finansami państwa i armii - trybuni ludowi nietykalni obrońcy praw ludu, prawo weta w stosunku do rozporządzeń senatu, urzędników - dyktator obdarzony pełnią władzy w chwili zagroŝenia lub wojny, powoływany na 6 miesięcy c) senat- byli urzędnicy, którzy zasiadali w nim w zasadzie doŝywotnio; kierował polityką zagraniczną, opiniował propozycję uchwał, udzielał rad urzędnikom, obsadzał namiestników w prowincjach; stanowił prawo i gwarantował ciągłość polityki państwa *faktyczna władza w republice rzymskiej naleŝała do senatu i urzędników rządy oligarchiczne 4. Kryzys republiki przyczyny a) zbyt mała ilość urzędników w Imperium b) naduŝycia finansowe urzędników w prowincjach c) rywalizacja wielkich wodzów: - Juliusz Cezar i Gnejusz Pompejusz (49 45 r.p.n.e.) - Oktawian August i Marek Antoniusz (44-31 r.p.n.e.) 5. Pryncypat jako forma cesarstwa zapoczątkowana przez Oktawiana Augusta; ustrój łączący monarchiczna formę rządów z instytucjami i ideologią republikańską. 6. Dominat- ustrój absolutystyczny, późnego cesarstwa, wprowadzony przez Dioklecjana. IV Wojny świata antycznego. 1. Grecy i Rzymianie posiadali armię obywatelską (od II w. p.n.e. w Rzymie powstała armia zawodowa), w której podstawę stanowili ; a) w Grecji hoplici, walczący w szyku zwanym falangą b) w Rzymie legion składający się z róŝnych formacji wojskowych 2. Wojny grecko perskie r. p.n.e.; zwycięstwo Greków 3. Wojny peloponeskie- pomiędzy Atenami (Związek Morski) i Spartą (Związek Peloponeski) o hegemonię w Grecji- zwycięstwo Sparty 6

7 4. Wojny macedońsko greckie; bitwa pod Cheroneą 338 r. p.n.e. zwycięstwo króla Filipa II; 337 r. Macedonia z polis greckimi utworzyła Związek Koryncki 5. Wojny Aleksandra Macedońskiego z Persją r. p.n.e., podbój Persji; powstanie imperium Aleksandra Wielkiego 6. Powstanie i rozwój Imperium Rzymskiego a) do 264 r.p.n.e. Rzymianie podbili Italię b) wojny punickie (z Kartaginą) r.p.n.e.; zwycięstwo Rzymu c) w I w. Rzymianie opanowali cały basen Morza Śródziemnego d) podboje rzymskie trwały do II w. (rządy Trajana); budowa limesów 7. Armia rzymska a) ewolucja armii rzymskiej - początkowo armia obywatelska (klasy majątkowe) - od IV w. p. n. e. wprowadzenie podatków na wojsko spowodowało likwidację klas majątkowych - od II w. p. n. e. armia zawodowa- wykorzystywana w rozgrywkach wielkich wodzów - przyjmowanie do armii nie- obywateli od II w. n.e.; barbaryzacja armii b) podział armii na legiony, złoŝone z obywateli rzymskich i wojsk pomocniczych; legion liczył 4-6,2 tys. Ŝołnierzy 8. Upadek Imperium Rzymskiego a) kryzys gospodarczy i polityczny od III w. b) najazdy barbarzyńców IV i V w. c) 476 r. wódz Ostrogotów- Odoaker odesłał insygnia władzy cesarskiej do Konstantynopola koniec Cesarstwa Zachodniego e) 1453 r. upadek Cesarstwa Wschodniego Propozycje zagadnień do prezentacji przez słuchaczy: 1. Wychowanie spartańskiej. 2. Organizacja armii greckiej 3. Rola armii rzymskiej w budowaniu Imperium Romanum. Temat 6: Kultura Greków i Rzymian. 1.Grecy twórcami nauki, rozumianej jako badanie rzeczywistości za pomocą rozumu i doświadczenia i porządkowania wiedzy w postaci teoretycznych twierdzeń 2. Filozofia grecka; wg Arystotelesa grecka nauka i filozofia zrodziła się z zadziwienia światem jońska filozofia przyrody od VI w. p.n.e. a) Tales z Miletu; wszechświat powstał z wody; inni twierdzili, Ŝe z powietrza lub ognia b) Heraklit z Efezu; świat się zmienia (panta rhei- wszystko płynie) c) Pitagoras z Samos; obliczył matematycznie, Ŝe ziemia jest kula i kreci się wokół własnej osi d) Demokryt z Abdery twórca materializmu; świat zbudowany jest z atomów, pomiędzy którymi jest próŝnia filozofia humanistyczna od V w. p.n.e. e) Protagoras z Abdery (sofista- nauczyciel wymowy)- twórca relatywizmu; prawda obiektywna nie istnieje, a,,człowiek jest miarą wszech rzeczy f) Sokrates- twórca etyki;,,wiem, Ŝe nic nie wiem ; istnienie praw moralnych, które człowiek winien poznać; prawdziwe szczęście moŝe dać człowiekowi jedynie cnota, równoznaczna z wiedzą Uczniowie Sokratesa W epoce helleńskiej: a. cynicy; obojętność na los i wyrzeczenie się dóbr materialnych b. hedoniści; sensem Ŝycia jest przyjemność W epoce hellenistycznej: c. stoicy; nie poddawanie się emocjom, wyrzeczenie świata, obojętność na wartości doczesne, d. epikurejczycy; drogą do szczęścia jest ograniczenie potrzeb 7

8 g) Platon- idealizm filozoficzny; rzeczy na ziemi są jedynie odpiciem idealnych pierwowzorów, idei niewidzialnego świata Arystoteles jedynymi realnymi bytami są rzeczy, złoŝone z formy i materii, platońskie idee zastąpił pojęciami, powstającymi dzięki analizie rzeczywistości (np. pojęcie dobra jest wynikiem analizy dobrych uczynków);ojciec logiki- teorii poprawnego wnioskowania; w dziedzinie etyki zwolennik,,złotego środka ; prowadził badania nad ustrojami polit. państw; podzielił literaturę 3. Literatura Greków epika; Homer,,Iliada i Odyseja - VIII w. p. n.e. liryka od VI w. p.n.e.; poezja liryczna dramat- od V w. p.n.e. tragedia; Ajschylos, Sofokles, Eurypides komedia- Arystofanes historiografia: Herodot; ojciec historiografii; autor Dziejów; opisywał wojny Greków z Persami Tukidydes z Aten; autor Wojny peloponeskiej; twórca metody naukowej w badaniach historycznych 4. Literatura Rzymian; nawiązywała do form literackich powstałych w Rzymie Wergiliusz,,Eneida Owidiusz-,,Sztuka kochania,,,metamorfozy Horacy Pieśni, ody Historiografia; Pliniusz Starszy, Tytus Liwiusz, Katon Starszy, Juliusz Cezar itd. 5. Architektura i rzeźba grecka; Grecy nadawali budowlom i rzeźbom idealne proporcje, symetrię; w architekturze style: dorycki, joński, koryncki w rzeźbie Grecy tworzyli kanony; rzeźba grecka miała eksponować ideał człowieka- pięknego i młodego Poliklet z Argos- w rzeźbie,doryforos opracował kanon postaci męskiej Myron- w Dyskobolu pokazał ciało w ruchu Fidiasz- stworzył arcydzieła: Atenę Partenos i Zeusa Olimpijskiego 6. Architektura i rzeźba rzymska; Rzymianie korzystali z doświadczeń innych ludów; nowatorstwo Rzymian w budowaniu polegało na stosowaniu zaprawy cementowej; dzięki temu stosowali oni łuki, kopuły. Rzymianie znani są z budowy obiektów uŝyteczności publicznej: akweduktów, łaźni(term), amfiteatrów itd. - rzeźbę rzymską cechowała prawdziwość; rzeźby przedstawiały polityków i wodzów 7. Wierzenia Greków i Rzymian; Rzymianie przyswoili sobie wierzenia Greków, nadając bogom własne imiona Grecy i Rzymianie wyznawali politeizm Antropomorfizm (wizerunek bogów na podobieństwo człowieka0 Hierarchiczny świat bogów; u Greków: Zeus, Hades, Posejdon, Afrodyta, Atena; u Rzymian: Jowisz- Zeus, Wenus- Afrodyta, Mars- Ares Wiara w wyrocznię (Pytia w Delfach) Mity o bogach, herosach itd. Rozwój chrześcijaństwa na obszarze Imperium Rzymskiego; prześladowanego do 313 r. 8. fenomen prawa rzymskiego; regulowało ono całość stosunków zarówno wewnątrz wspólnoty obywatelskiej jak i międzynarodowych najstarszą kodyfikacją było Prawo XII tablic z V w. p. n. e. najpełniejszą kodyfikację stanowił Corpus iuris civilis z VI w. Propozycje zagadnień do prezentacji przez słuchaczy: 1. Filozofia grecka 2. Architektura i rzeźba grecka, a rzymska. 3. Literatura grecka, a literatura rzymska 4. Prawo rzymskie 8

9 Temat 7: Chrześcijaństwo, a inne religie staroŝytności. a). Wierzenia Bliskiego Wschodu politeizm; początkowo związane z kultem ciał niebieskich w Mezopotamii: Anu- bóg nieba, Szamasz- słońca, Isztar -miłości, w Egipcie: Amon, Ptah (bóstwa słoneczne), Re (bóg słońca); z czasem nadawano bóstwom cechy ludzkie (antropomorfizm) i zwierzęce (zoomorfizm); wierzono w Ŝycie pozagrobowe b) Wierzenia Greków i Rzymian wierzenia Greków antropomorfizm; bóstwa nie były wieczne tylko nieśmiertelne, nie były wszechmocne, tylko potęŝne, nie były wszechwiedzące; kaŝde polis miało swoje bóstwo, np. Ateny- Atenę; nie było kapłanów Wierzenia Rzymian; podobne do greckich; początkowo czcili bóstwa nieosobowe, później osobowe: Jowisz (grecki Zeus), Junona (Hera), Mars (Ares), Neptun (Posejdon); bogom składano ofiary, aby uzyskać ich pomoc; po podbojach orientalizacja wierzeń- kult frygijskiej bogini płodności Kybele, oraz Izydy, Ozyrysa z Egiptu; kult władców- najpierw po śmierci, a od Dioklecjana, cesarzy uznawano za bogów c) Religie monoteistyczne Księgi Judaizm; Świętą Księgą Stary Testament Chrześcijaństwo; Świętą Księgą Biblia Islam; Świętą Księgą Koran CHRZEŚCIJAŃSTWO a) Twórcą religii Jezus z Nazaretu ; według wyznawców, by odkupić ludzkie winy w I w poniósł śmierć na krzyŝu i jako Bóg trzeciego dnia zmartwychwstał. b). Dzięki św. Pawłowi religia została rozpowszechniona w Imperium i stała się religią uniwersalną ( mogli przechodzić na nią nie śydzi) c). Do IV w. chrześcijanie byli prześladowani; jako religia uniwersalna zagraŝało chrześcijaństwo w porządek Rzymu; chrześcijanie nie oddawali kultu boskiego cesarzom; głosząc zasady równości wszystkich ludzi wobec Boga (zdaniem ówczesnych elit) chrześcijanie zagraŝali porządkowi społecznemu d) W 313 r. edyktem mediolańskim Konstantyn Wielki pozwalał chrześcijanom na swobodę kultu. e) w 392 Teodozjusz Wielki uznał chrześcijaństwo za religię panującą f) Organizacja Kościoła chrześcijańskiego; budowanie struktury hierarchicznej - początkowo wierni naleŝeli do gmin, na czele których stali biskupi ( od II w.); od IV w. biskupi Rzymu zaczęli stawiać swój autorytet ponad decyzje innych biskupów. - wraz ze wzrostem gmin funkcje ośrodków centralnych przejmowały te, które znajdowały się w waŝnych miastach Imperium, nazywano je patriarchatami (Jerozolima, Antiochia, Konstantynopol itd.) - waŝne decyzje podejmowały zjazdy biskupów, zwane soborami Propozycje zagadnień do prezentacji przez słuchaczy: 1.Jak chrześcijaństwo stało się religią panującą w Europie u schyłku staroŝytności? Temat 8: Trzy kręgi cywilizacyjne średniowiecza. 1 Trzy kręgi cywilizacyjne na gruzach imperium Rzymskiego: Europa Łacińska Bizancjum Islam- Arabowie I Europa Łacińska 1. Państwa germańskie na obszarze dawnego Cesarstwa: Królestwo Wizygotów do VIII w. na Półwyspie Iberyjskim Państwo Franków- w Galii, Państwo Anglosasów- w Brytanii 9

10 Państwo Ostrogotów (do VI w.) i Longobardów (od VI w.) w Italii 2. Hiszpanie, Francuzi, Włosi kultura romańska 3. Anglicy, Niemcy, Skandynawowie kultura germańska 4. Wzrost znaczenia państwa Franków- przyjęcie chrztu przez Chlodwiga w 496 r. 5. Chrystianizacja barbarzyńskiej Europy Cesarstwo Karolingów i Ottonów a) wzorzec państwa patrymonialnego; państwo taktowane jako prywatna własność rodu panującego; brak zasady primogenitury ( pierwszeństwo dziedziczenia przez najstarszego syna)prowadził do walk pomiędzy krewnymi ; państwo podzielone na okręgi- hrabstwa, zarządzane przez hrabiów; jako wynagrodzenie hrabiowie otrzymywali od króla ziemię; urzędnikami dworskimi byli: majordom (nadzorował innych urzędników), marszałek, cześnik, stolnik, kanclerz. b) zgoda papieŝa Zachariasza na koronację Pepina Krótkiego (majordoma) w 751r. w zamian za pomoc w walce z Longobardami; Koronacja na wzór biblijnych królów Izraela uzyskała sakrę religijną; z ziem odebranym Longobardom (środkowa Italia) utworzono państwo Kościelne w 754 r. c) odnowienie idei imperium uniwersalnego przez Karola Wielkiego- 800 r.; Karol Wielki,,Cesarzem Franków d)podział Cesarstwa w 843 r. w Verdun pomiędzy synów Ludwika PoboŜnego (syna Karola Wielkiego) : Ludwika Niemca, Lotariusza i Karola Łysego. e) odnowienie cesarstwa rzymskiego przez Ottona I 962 r. f) Niespełniony projekt,,odnowy Imperium Rzymskiego przez Ottona III 998 r.; miało to być cesarstwo chrześcijańskie złoŝone z czterech części: Słowiańszczyzny, Galii, Germanii, Italii.; próbą realizacji tego planu był zjazd w Gnieźnie w 1000 r. II Bizancjum; nazwa pochodzi od greckiej kolonii Bizancjum na miejscu której Konstantyn I załoŝył w 330 r. Konstantynopol 1. Próba odnowienia Imperium Rzymskiego przez cesarza Justyniana I Wielkiego w VI w.; odzyskał znaczne obszary dawnego Imperium, w tym Półwysep Apeniński przeprowadził największa kodyfikację prawa rzymskiego, Corpus iuris civilis 2. Po śmierci Justyniana, pod wpływem najazdu: Słowian, Bułgarów, Awarów, Persów, Arabów, terytorium cesarstwa ograniczyło się do Azji Mniejszej, części Bałkanów i południowej Italii 3. Ustrój Bizancjum przypominał wschodnie despotie; hellenizm chrześcijański- doktryna uznająca cesarza za bezpośredniego przedstawiciela Boga na ziemi, równego apostołom, jedynego zwierzchnika chrześcijan i władcę absolutnego. 4. konflikt pomiędzy Kościołem rzymskim, a wschodnim; schizma wschodnia r.; powstanie Kościołów: rzymskokatolickiego i prawosławnego 5. RóŜnice pomiędzy Kościołem wschodnim i zachodnim Wschód - prawosławie - język grecki - rozbudowana liturgia, dbałość o formę - brak celibatu duchownych -zdecentralizowana organizacja Kościoła -w liturgii kwaśny chleb i czerwone wino Zachód- kościół rzymskokatolicki - język łaciński - mniej rozbudowana liturgia - celibat księŝy - Kościół scentralizowany pod rządami papieŝa - w liturgii słodki chleb i białe wino 6. Rozkwit Bizancjum IX XI w. rozwój gospodarczy: rolnictwo, sadownictwo, rzemiosło monopol w handlu międzynarodowym orientalizacja sztuki budowle na planie krzyŝa greckiego, kolumnady, kopuły, ozdoby ze złota, kości słoniowej, marmuru, mozaiki w malarstwie- ikony (obrazy o tematyce religijnej) &. Osłabienie Bizancjum w okresie krucjat ( ) 9. Po zdobyciu przez Turków Konstantynopola upadek Bizancjum; centrum prawosławnej Europy Moskwa 10

11 III Islam 1. Geneza islamu a) rozwarstwienie majątkowe wśród Arabów i potrzeba przywrócenia poczucia wspólnoty b) twórcą religii Mohamet c) ucieczka Mahometa z Mekki do Medyny w 622 r. (hidŝra) uznana za początki nowej religii i cywilizacji 2. Główne zasady- filary islamu zawarte w Koranie ( święta księga islamu): wyznanie wiary modlitwa jałmuŝna post pielgrzymka do Mekki 3. Związki islamu z judaizmem i chrześcijaństwem; Mahomet uznawał się za kolejnego proroka ( wg niego prorokiem był równieŝ Jezus); praojcem wszystkich wyznań był Abraham; po śmierci ludzi czeka sąd ostateczny ; islam, podobnie jak judaizm, zakazywał przedstawiania postaci w sztuce sakralnej, spoŝywania,, zwierząt nieczystych, odrzucał ideę trójcy Świętej i grzechu pierworodnego. 4. RóŜnice między islamem, a chrześcijaństwem w organizacji Ŝycia religijnego i politycznego 5. RóŜne nurty islamu: szyici następcy kalifa Alego zięcia Mahometa- uwaŝają objawienie przekazane w Koranie i sunnie za niepełne; prawo do jego uzupełniania dają immamom -,,przewodnikom modlitwy (potomkom Alego) sunnici- większość muzułmanów ruch sufich- bezpośredniego kontaktu z Bogiem poszukiwali poprzez praktyki ascetyczne i medytacje 6. Podboje arabskie a) Mahomet jako prorok, przywódca polityczny, wódz rozpoczął dŝihad (świętą wojnę) b) kalifowie- następcy Mahometa, po ego śmierci kontynuowali podboje, zdobywając Persję, Syrię, Palestynę, Egipt, Afrykę Północną, Hiszpanię; próbowali zdobyć Galię ( pokonał ich Karol Młot Pod Poitiers w 732 r); na wschodzie dotarli do Indii. c) podział państwa w X w. na kalifaty: Bagdadzki, kairski, kordobański; w następnych wiekach rozpadły się na odrębne państwa arabskie 7. Wzrost znaczenia Turków SeldŜuków od XI w. i Turków Osmańskich od XIV w. 8. Kultura i nauka islamu wysoki poziom medycyny tolerancja i szacunek dla innych kultur; tłumaczenie na język arabski dzieł staroŝytnych; zakładano liczne szkoły i biblioteki rozwój matematyki (algebra, trygonometria) ; badania przyrodnicze i astronomiczne Propozycje zagadnień do prezentacji przez słuchaczy: 1.Jak doszło do schizmy wschodniej? 2.Główne zasady wiary w islamie. Temat 9: Kształtowanie się stosunków feudalnych. 1.Pojęcia feudalizmu: feudalizm- formacja społeczno gospodarcza, w której dominowała własność ziemska; własność ziemi dawała feudałom władzę nad chłopami, którzy utrzymywali go i dostarczali mu dochodów feudalizm- społeczny ustrój prawny oparty na więziach między seniorem i wasalem i nadaniu lenna. Dominował w Europie Zachodniej 2. Geneza systemu lennego a) kryzys władzy państwowej w IX- X w. po rozpadzie cesarstwa Karolingów (najazdy wikingów, Arabów, Węgrów) regres gospodarczy gospodarka naturalna 11

12 3. Kształtowanie się stosunków lennych a) od IX w. hołd wasalny; w zamian za opiekę poprzez akt komendacji ( pisemne poświadczenie umowy między seniorem, a wasalem) wasal składał hołd i zobowiązywał się do słuŝby seniorowi; w zamian za wierność słuŝbę wojskową i pomoc seniorowi wasal otrzymywał od seniora lenno (ziemię lub dochody z karczmy czy młyna) b)inwestytura uroczyste nadanie lenna od XI w. hołd lenny- powstał z połączenia hołdu wasalnego i inwestytury drabina feudalna- wielostopniowa hierarchia zaleŝności wasalnych 4. RóŜne modele europejskiego feudalizmu na ziemiach rządzonych przez Karolingów obowiązywała zasada,,wasal mojego wasala nie jest moim wasalem ; prowadziło to do rozdrobnienia feudalnego, a dalej (dzięki immunitetom) do anarchii feudalnej w Anglii opanowanej w XI w. przez Normanów ( Wilhelm I Zdobywca po bitwie pod Hastings w 1066 r.)wszyscy feudałowie musieli złoŝyć najpierw hołd królowi; obowiązywała zasada,,wasal mojego wasala jest moim wasalem w Europie Środkowej nie ukształtowały się stosunki lenne 5. Sytuacja chłopów w społeczeństwie feudalnym rodzaje chłopów poddani dzierŝawcy świadczenia chłopów na rzecz feudałów- renta feudalna- rodzaje danina (renta naturalna) czynsz (renta pienięŝna) pańszczyzna (renta odrobkowa) Temat 10: Walka cesarstwa i papiestwa o dominium mundi. 1.Idee uniwersalistycznej monarchii jednej i obejmującej cały lud chrześcijański w średniowiecznej Europie oparte na najwyŝszej władzy cesarzy (cezaropapizm) bądź najwyŝszej władzy papieŝy (papalizm) 2. Program cezaropapizmu; wszyscy chrześcijanie powinni być posłuszni monarchom zgodnie z tradycją chrześcijańską, Ŝe wszelka władza pochodzi od Boga. Kościół powinien być podporą uniwersalnej władzy cesarskiej i pełnić wobec nie role słuŝebną 3. Program papalizmu; Zwierzchnia władz nad światem chrześcijańskim naleŝy do papieŝa zgodnie z hasłem,,bóg przekazał rządy Piotrowi nie tylko nad Kościołem powszechnym ale i nad całym światem 4. Cesarz Karol Wielki wyraŝając niezadowolenie ze sposobu otrzymania korony cesarskiej od papieŝa Leona III, uznawał się za przywódcę świata chrześcijańskiego 5. Otton I koronowany na Cesarza Rzymskiego na Tronie Niemieckim w 962 r. zawarł układ z papieŝem Janem XII dający cesarzowi prawo inwestytury (prawo do zatwierdzania kandydatury papieskie i obsadzania przez władców świeckich godności kościelnych); wszyscy duchowni mieli 12

13 równieŝ składać hołd lenny cesarzowi; zrzucił z tronu Jana XII i powołał swojego kandydata; rozpoczął się spór o inwestyturę 6. Otto III w 998 r. ogłosił program,,odnowy Imperium Rzymian obejmujące : Słowiańszczyznę, Galię, Germanię i Italię; cesarski prymat nad chrześcijańska Europą 7. Największy okres cezaropapizmu przypadał na panowanie Henryka III, który (wykorzystując prawo inwestytury) pozbawił władzy aŝ 4 papieŝy 8. PapieŜ Mikołaj II w 1059 r. ustalił nowy regulamin wyborów papieskich, elekcja miała być udziałem kardynałów (konklawe), bez udziału cesarza 9.Spór Grzegorza VII z Królem Henrykiem IV papieŝ Grzegorz VII w dokumencie,,dictatus papae w 1075 r. wystąpił z postulatami uzasadniającymi prymat władzy papieskiej nad cesarską; na synodzie rzymskim zabronił udzielania inwestytury duchowieństwu przez władze świeckie oraz potępił symonię nikolaizm król Henryk IV zaŝądał od synodu biskupów niemieckich w Wormacji wypowiedzenia posłuszeństwa papieŝowi w 1076 r. Grzegorz VII obrzucił Henryka IV klątwą; król musiał ukorzyć się pod murami Canossy w 1077 r; zniesienie klątwy przez papieŝa pozwoliło Henrykowi opanować wojnę domową w Rzeszy, koronować się na cesarza i zrzucić z tronu papieskiego Grzegorza VII Spór o inwestyturę zakończył konkordat w Wormacji 1122 r. ( Henryk V i papieŝ Kalikst II); cesarz zrezygnował inwestytury biskupów i opatów, których miały wybierać kapituły katedralne (inwestytura kościelna); cesarz zachował prawo nadania lenna wybranym dostojnikom (inwestytura świecka) 10.Fryderyk I Barbarossa w XII w. był zwolennikiem cezaropapizmu; organizował wyprawy zbrojne do Włoch przeciwko miastom Ligi Lombardzkiej stojących po stronie papieŝa Aleksandra III (którego wyboru cesarz nie uznawał); pokonany pod Legano w 1176 r. Fryderyk I uznał papieŝa 11. okres największego papalizmu za papieŝa Inocentego III cesarz Otton IV zrzekł się wszelkiej ingerencji w sprawy biskupów r. synod laterański w 1215 r. wzmacniał władzę papieŝa w Kościele papieŝ uzyskał wpływ na elekcję królów Niemiec 12. Zakończenie rywalizacji cesarsko papieskiej w drugiej połowie XIII w cesarstwo przeŝywało długotrwały kryzys; kuria papieska blokowała koronację królów niemieckich na cesarzy odnowienie wewnętrznych konfliktów w Rzymie zmusiło papieŝy do opuszczenia miasta i oddania się pod opiekę królów francuskich- tzw. Niewola awiniońska ( ) Propozycje zagadnień do prezentacji przez słuchaczy: 1.Walka o inwestyturę Temat 11: Początki państwa Piastów. 1.Mieszko I pierwszym władcą Polski od ok. 960 r. 2. Czynniki, które miały wpływ na powstanie państwa pierwszych Piastów talenty polityczne i organizacyjne władców piastowskich presja sąsiadów na ziemie polskie korzystne połoŝenie państwa Mieszka 3. Rozwój terytorialny Państwa Mieszka I podbój plemion Kujaw i Mazowsza, Pomorza zwycięskie wojny z Wieletami (963 r.) i z margrabią saskim Hodonem o ujście Odry (bitwa pod Cedynią 972 r.) ok. 990 r. Mieszko I odebrał Czechom: Małopolskę i Śląsk r. przyjęcie chrztu z Rzymu (za pośrednictwem Czech; małŝeństwo z Dobrawą)); Polska stała się równoprawnym partnerem państw chrześcijańskich; 991 r. Mieszko oddał Polskę pod opiekę papieŝa, co potwierdzał dokument Dagome iudex 5. Organizacja państwa pierwszych Piastów: 13

14 a) na czele państwa (monarchii patrymonialnej) władca; państwo było własnością dziedziczną dynastii Piastów; władca sprawował sądy, miał prawo poboru danin, regale - (wyłączne prawo monarchy do bicia monety, wydobycia soli, srebra, nadawania ziemi, budowy i posiadania grodów, polowania na grubego zwierza) b) wiec- zgromadzenie ludzi wolnych; funkcja doradcza c) urzędnicy dworscy: wojewoda (palatyn)- zastępca księcia podczas jego nieobecności; dowodził wojskiem i zarządzał krajem kanclerz- prowadził kancelarię cześnik opiekował się piwnicą panującego stolnik opiekował się stołem panującego komornik piecza nad skarbem d) administracja terenowa; tworzył ją system grodów; na czele grodów stali namiestnicy grodowi ( od XII w. zwani kasztelanami), do ich uprawnień naleŝało: organizowanie pospolitego ruszenia, zbieranie danin i sądzenie ( w drobnych sprawach) e) powinności ludności: daniny i posługi f) organizacja kościelna- arcybiskupstwo w Gnieźnie i biskupstwa w Poznaniu, Kołobrzegu, Krakowie, Wrocławiu 6. Wzrost potęgi Polski pod rządami Bolesława Chrobrego a) uzyskanie zgody papieŝa na utworzenie trzech biskupstw ( w Kołobrzegu, Wrocławiu I Krakowie) i arcybiskupstwa w Gnieźnie w 999 r. b)zjazd w Gnieźnie w 1000 r. cesarz Otton III zatwierdził polską administrację kościelną i zasugerował udział Chrobrego w projekcie odbudowy chrześcijańskiego cesarstwa rzymskiego; Otton III wręczył Chrobremu : diadem i włócznię św. Maurycego, co zostało uznane za zgodę na koronację c) Wojny Chrobrego, po śmierci Ottona III z Henrykiem II (cesarzem); przyczyną było zajęcie przez Chrobrego : Czech, Moraw, Słowacji; 1018 r. na mocy pokoju w Budziszynie, Chrobry przyłączył do Polski Milsko i ŁuŜyce. - w 1018 r. po interwencji w sprawie tronu na Rusi Kijowskiej, Chrobry przyłączył do Polski Grody Czerwieńskie d)1025 r. Bolesław Chrobry koronowany na króla Polski Propozycje zagadnień do prezentacji przez słuchaczy: 1. Organizacja Państwa pierwszych Piastów. 2. Państwo Bolesława Chrobrego Temat 12: Kryzys i odbudowa państwa pierwszych Piastów. 1. Przyczyny kryzysu za panowania Mieszka II ( ) a) szybki rozwój terytorialny kraju przy powolnym rozwoju instytucji rządzenia b) brak zasady primogenitury prowadziło do walki o władzę Mieszka II z braćmi Bezprymem i Ottonem c) ziemie polskie nie były dostatecznie scentralizowane d) wzrost niezadowolenia niŝszych warstw społeczeństwa z obciąŝeń na rzecz państwa i Kościoła e) wzrost znaczenia moŝnych 2. Przebieg kryzysu; a) 1031 r jednoczesny najazd Konrada II i Jarosława Mądrego; Polska utraciła Milsko i ŁuŜyce na rzecz cesarstwa, Grody Czerwieńskie- na rzecz Rusi b) ucieczka Mieszka II z kraju, krótkie rządy Bezpryma, który odesłał insygnia koronacyjne do cesarza c) powrót do kraju Mieszka II, podział Państwa na trzy części d) powstanie ludowe w Wielkopolsce przeciwko moŝnym i Kościołowi e) bunt moŝnych; oderwanie od Polski Mazowsza przez cześnika Masława f) ok r. najazd czeskiego księcia Brzetysława; zniszczył Wielkopolskę; wywiózł z polski relikwie św. Wojciech; zagarnął Śląsk i Małopolskę 14

15 3. Odbudowa Polski za Kazimierza Odnowiciela ( ) a) powrót do Polski z pomocą zbrojną cesarza Henryka III i Jarosława Mądrego ; ok r. odzyskał Małopolskę i Wielkopolskę; przeniósł stolicę ze zniszczonego Gniezna do Krakowa b) w 1047 r. pokonał Miecława i opanował Mazowsze c) w 1050 r. zbrojnie zajął Śląsk; miał płacić trybut Czechom d) wprowadził nadanie ziemi na prawie rycerskim 4. Rządy Bolesława Śmiałego ( ) a) poparcie dla papieŝa Grzegorza VII w walce o inwestyturę z królem Henrykiem IV umoŝliwiło przywrócenie metropolii kościelnej w Gnieźnie, koronację w 1076 r., niezaleŝność od cesarstwa b) osadzanie na tronie Rusi i Węgier swoich kandydatów c) zatarg króla z biskupem Stanisławem ze Szczepanowa ; biskup skazany na śmierć, a król wypędzony z Polski; moŝni poparli jako kandydata do tronu Władysława Hermana brata B. Śmiałego 5. Rządy Władysława Hermana ( ) a) rezygnacja z korony i przejście do obozu cesarskiego b) podział państwa 1097 r. : Władysław Herman otrzymał Mazowsze, główne grody i władzę zwierzchnią; Zbigniew Wielkopolskę i Kujawy; Bolesław Krzywousty Śląsk i Małopolskę 6. Polska pod rządami B. Krzywoustego a) wojna pomiędzy braćmi po śmierci Władysława Hermana (1102 r.); wojna zakończyła się wygraną Bolesława b) walki o Pomorze: r. przyłączenie Pomorza Gdańskiego - hołd księcia Warcisława; przyłączenie Pomorza Zachodniego ( ); ponowna chrystianizacja Pomorza Propozycje zagadnień do prezentacji przez słuchaczy: 1. Rządy Bolesława Śmiałego. 2. Walka o władzę pomiędzy Bolesławem Krzywoustym, a Zbigniewem. Temat 13: Od rozbicia do zjednoczenia. Polska w XII XIV w. 1. Przyczyny rozbicia dzielnicowego ( ) a) brak zasady primogenitury b) brak powiązań gospodarczych w skali całego kraju c) słaba świadomość narodowa d) dąŝenia odśrodkowe moŝnych e) duŝa ilość spadkobierców; Bolesław miał aŝ 5 synów d) złamanie zasady : senioratu i pryncypatu ustanowionych przez B. Krzywoustego 2. Zasady : a) pryncypatu oznaczała Ŝe będzie ksiąŝę zwierzchni; princeps: miał prawo prowadzenia polityki zagranicznej państwa, posiadał dziedziczną niepodzielna dzielnicę ( obszary od ziemi krakowskiej po Pomorze Gdańskie), decydował o obsadzaniu urzędów państwowych i kościelnych, utrzymywał załogi wojskowe w głównych grodach juniorów b) senioratu- oznaczała iŝ princepsem będzie zawsze najstarszy przedstawiciel dynastii piastowskiej 3. Podział na dzielnice a) Władysław II Wygnaniec Śląsk i ziemia senioralna (ziemia krakowska,, ziemia sieradzka, wschodnia Wielkopolska b) Bolesław Kędzierzawy - Mazowsze c) Mieszko III Stary - Wielkopolska d) Henryk ziemia sandomierska 4. Walki o seniorat a) Władysław dąŝąc do zjednoczenia ziem wywołał wojnę z braćmi (popieranymi przez moŝnych i Kościół) i został wygnany z Polski w 1146 r b) Bolesław Kędzierzawy (za cenę hołdu lennego, złoŝonego cesarzowi Fryderykowi I Barbarossie) był princepsem do końca Ŝycia ( 1173 r) c) Mieszko III Stary został usunięty z tronu princepsa przez moŝnych r d) Kazimierz Sprawiedliwy ( ); na zjeździe w Łęczycy w 1180 r. uzyskał dla siebie i swoich synów prawo do tronu, w zamian za przywileje dla duchowieństwa i moŝnych-koniec zasady senioratu 15

16 e) 1227 r. upadek zasady pryncypatu- śmierć Leszka Białego (syna Kazimierza Sprawiedliwego) w Gąsawie 5.Ekspansja Henryków śląskich a) Henryk I Brodaty podporządkował swemu panowaniu: Śląsk, Małopolskę i Wielkopolskę; zabiegał u papieŝa o przywrócenie zasady senioratu; dbał o rozwój gospodarczy swych ziem b) Henryk PoboŜny (syn H. Brodatego) był prawdopodobnie przygotowywany przez ojca na króla; zginął pod Legnicą w 1241 r.- walcząc z Mongołami c) największe rozbicie Polski w połowie XIII w. 6. Skutki rozbicia dzielnicowego a) walki wewnętrzne, upadek gospodarczy b) wzrost znaczenia duchowieństwa i moŝnych c) najazdy Mongołów, Marchii Brandenburskiej(utworzyła Nową Marchię); sprowadzenie KrzyŜaków na ziemię chełmińską w 1226 r 7. Czynniki sprzyjające zjednoczeniu a) Kościół -(po uzyskaniu przywilejów przez duchowieństwo w latach ) był zainteresowany utrzymaniem diecezji b) mieszczanie- po lokacjach na prawie niemieckim, byli zainteresowani usunięcie granic celnych, porządkiem i bezpieczeństwem na drogach c) jedność dynastyczna we wszystkich dzielnicach d) obawa przed wzrostem znaczenia ludności niemieckiej; rozbudzona świadomość narodowa 7. Próba odbudowy królestwa Przemysł II; 1295 r. arcybiskup Jakub Świnka koronował go na króla Polski; Przemyśl panował na Pomorzu Gdańskim i w Wielkopolsce; po siedmiu miesiącach zamordowany przez Brandenburczyków 8. Rządy Wacława II ; rywalizował o koronę z Władysławem Łokietkiem, którego wypędził z Polski 9. Państwo Władysława Łokietka; od 1304 r. z pomocą Węgrów potajemnie wrócił do Polski; po śmierci Wacława III (1306 r.) opanował Małopolskę, Pomorze Gdańskie (stracił na rzecz KrzyŜaków w 1308 r.), ziemię łęczycko-sieradzką, Kujawy, Wielkopolskę ; w 1320 r. arcybiskup Janisław koronował Władysława na Króla Polski-koniec rozbicia dzielnicowego 10. Panowanie W. Łokietka do 1333r. w walce z KrzyŜakami utracił Kujawy i Ziemie Dobrzyńską Śląsk i Mazowsze nie uznały panowania W. Łokietka 11. Monarchia Kazimierza Wielkiego ( ) polityka zagraniczna: - poprzez zjazdy w Wyszehradzie w latach 1335 i 1339 doprowadził do zrzeczenia się pretensji do korony polskiej przez Jana Luksemburskiego; w zamian Kazimierz zrzekł się praw do Śląska - pokojem,,wieczystym w Kaliszu w 1343 r. zakończył spór z KrzyŜakami; Polska odzyskała Kujawy i Ziemię Dobrzyńską; KrzyŜacy zatrzymali Ziemię Chełmińską i Pomorze Gdańskie; Kazimierz zatrzymał tytuł,,pana Pomorza - po nieudanej próbie zdobycia Śląska, pokojem w Namysłowie Kazimierz zrzekł się praw do Śląska, a Luksemburgowie praw do Mazowsza - po wojnach z ksiąŝętami ruskimi w latach przyłączył do Polski Ruś Halicko Włodzimierską - po udanych zabiegach dyplomatycznych przyłączył do Polski: Santok, Drezdenko, Wałcz, Czaplinek polityka wewnętrzna - reforma administracji- wzmocnienie urzędu starosty, powstanie centralnych urzędów nadwornych (marszałek, miecznik, stolnik) i koronnych (kanclerz, podskarbi) - powołanie do Ŝycia rady królewskiej (składającej się z doradców króla) - kodyfikacja prawa- statuty piotrkowskie i wiślickie - fortyfikacja zamków(ok. 50) i miast (24) - rozwój szlaków handlowych (prawo składu- obowiązek wystawienia przez kupca na sprzedaŝ towaru w mieście obdarzonym tym prawem; przymus droŝny- zakaz ominięcia miasta z prawem składu - wprowadzenie stałego podatku poradlne- 12 groszy od łana -rozwój lokacji miast i wsi na prawie niemieckim r. fundacja Akademii Krakowskiej skutki działań Kazimierza - terytorium powiększone 2,5-krotnie -ukształtowanie się społeczeństwa stanowego - wzrost poziomu gospodarczego - większe znaczenie Polski na arenie międzynarodowej 16

17 - tworzenie państwa wielonarodowościowego, po włączeniu Rusi Halicko -Włodzimierskiej Propozycje zagadnień do prezentacji przez słuchaczy: 1. Kazimierz- dlaczego Wielki? Temat 14: Unie Polski z Węgrami i Litwą w średniowieczu. Polityka dynastyczna Jagiellonów 1. Stosunki Polski z Węgrami a) w czasach Piastów; Najbardziej przyjazne stosunki łączyły władców Piastowskich z Węgrami. Bolesław Chrobry korzystał z posiłków węgierskich w wyprawie na Kijów w 1018 r.; B. Śmiały osadzał tron węgierski swoimi kandydatami, a wypędzony z Polski udał się na Węgry; B. Krzywousty skorzystał z pomocy węgierskiej w walce z bratem Zbigniewem; Węgrzy zbrojnie wsparli powrót W. Łokietka do kraju. W 1320 r. Polska i Węgry zawarły formalny sojusz przypieczętowany małŝeństwem córki W. Łokietka- ElŜbiety i króla Węgier Karola Roberta Andegaweńskiego. Układ skierowany był przeciw KrzyŜakom i Luksemburgom; K. Wielki uzyskał pomoc w polityce zagranicznej w zamian za prawo do korony polskiej Andegawenów b) po śmierci Kazimierza Wielkiego tron w Polsce objął król węgierski Ludwik Andegaweński; w ten sposób Polskę i Węgry połączyła Unia personalna; po śmierci Ludwika panowie polscy wybrali na króla jego młodszą córkę Jadwigę i doprowadzili do jej małŝeństwa z wielkim księciem litewskim - Jagiełłą 2. Stosunki Polski Piastów z Litwą Władcy polscy nagłaśniali nagłaśniali na Zachodzie swoje wysiłki w propagowanie i obronę wiary. W praktyce sami często wykorzystywali ludy pogańskie ( Jaćwingów, Litwinów, Połowców, Prusów itd.) do walki z chrześcijańskimi przeciwnikami. Od XIII w. ziemie polskie padały ofiarą najazdów: Prusów, Tatarów, Litwinów. W 1325 r. W. Łokietek zawarł sojusz przeciwko KrzyŜakom i Brandenburgom z Giedyminem- pogańskim władcą Litwy 3. Geneza unii polsko litewskiej a) nasilające się zagroŝenie dla pogańskiej Litwy ze strony KrzyŜaków pod koniec XIV w. b) wzrost potęgi Moskwy zmierzającej do podporządkowania całej Rusi c)unia z Polską dawała moŝliwość przyjęcia katolickiego chrztu panowie polscy zainteresowani byli wpływami na Wschodzie 4. Unia w Krewie 1385 r.; w zamian za rękę Jadwigi, koronę polską Jagiełło przyjął chrzest i miał przyłączyć Litwę do Polski; w praktyce związek polsko litewski przybrał charakter unii personalnej, co potwierdziły kolejne unie: wileńsko- radomska w 1401 r. i w Horodle w 1413 r.; Litwa stała się państwem równorzędnym wobec Polski; dodatkowo doszło do adopcji herbowej: szlachta polska przyjęła do swych herbów 50 litewskich rodów bojarskich, uzyskując podobne przywileje jak szlachta polska. Dzięki uzyskanym przywilejom mogła rozwinąć się w następnym stuleciu demokracja szlachecka; unia personalna łączyła Polskę i Litwę do 1569 r.(do unii lubelskiej- realnej); związek obu państw oparty został na wspólnym interesie politycznym; doprowadził do powstania jednej z największych potęg politycznych ówczesnej Europy z kulturą opartą na tolerancji. Polityka dynastyczna i zagraniczna Jagiellonów w XV w. 1.Problem krzyŝacki i wielka wojna a) w 1409 r. gdy doszło do wybuchu powstania na śmudzi przeciw KrzyŜakom (opanowali oni na drodze dyplomatycznej na przełomie XIV i XV w. tę ziemię) Witold wspierany przez Polskę udzielił poparcia powstańcom b) w odwecie KrzyŜacy najechali na ziemię dobrzyńską c) 15 lipca 1410 r. decydująca bitwa pod Grunwaldem, zakończona zwycięstwem Jagiełły; bitwa obaliła mit o potędze KrzyŜaków d) 1411 r. pierwszy pokój toruński; Polska odzyskała ziemię dobrzyńska, a Litwa śmudź 2. Wojna trzynastoletnia a) formalną przyczyną wybuchu wojny była zgoda króla Kazimierza Jagiellończyka na inkorporację Prus do Polski, o co zabiegał u króla Związek Pruski; dla Polski waŝna była równieŝ szansa na odzyskanie Pomorza Gdańskiego b) przebieg wojny 17

18 - Związek Pruski opanował główne ośrodki państwa krzyŝackiego - Polskie pospolite ruszenie szlacheckie (po wymuszeniu przywilejów w Cerkwicy i Nieszawie) zostało pokonane pod Chojnicami z wojskami zacięŝnymi - dzięki pomocy finansowej stanów pruskich wojska zacięŝne odstępowały KrzyŜaków mających problemy finansowe i przechodziły na stronę polską - przełomowe znaczenie miała bitwa pod Świecinem 1462 r ; wojsko polskie pod dowództwem Piotra Dunina pokonało KrzyŜaków - na Zalewie Wiślanym połączone floty Gdańska i Elbląga pokonały flotę krzyŝacką c) drugi pokój toruński 1466 r.- postanowienia - do Polski przyłączono: Pomorze Gdańskie, ziemię chełmińską, michałowską, śuławy Wiślane, rejon Elbląga, Malborka oraz autonomiczne warmińskie księstwo biskupie; ziemie te stanowiły Prusy Królewskie - Państwo krzyŝackie jako tzw. Prusy Zakonne ze stolicą w Królewcu stały się lennem Królestwa Polskiego; kaŝdorazowy wielki mistrz zobowiązany był do składania hołdu królowi polskiemu, co zostało zrealizowane dopiero w wyniku traktatu krakowskiego i hołdu pruskiego w 1515 r. 3. Polityka dynastyczna Jagiellonów w XV w. a) Władysław Jagiełło, w obawie przed opinią, Ŝe popiera heretyków nie przyjął od czeskich husytów propozycji objęcia korony czeskiej b) w 1440 r. król Polski Władysław III Warneńczyk (syn Jagiełły) został wybrany na króla Węgier; w 1444 r. zginął on walcząc z Turkami w bitwie pod Warną c) w 1471 r. (po śmierci króla Jerzego z Podiebradu) Czesi zaoferowali koronę królewską Władysławowi Jagiellończykowi (syn Kazimierza Jagiellończyka); po śmierci Macieja Korwina Uzyskał on równieŝ koronę węgierską w 1490 r d) pod koniec XV w. Jagiellonowie byli najwaŝniejszą dynastia w Europie Środkowej; panowali na Litwie, w Polsce, Czechach i na Węgrzech, mając zwierzchnictwo nad innymi jeszcze terenami (Prusy Zakonne, Mołdawia); kraje te nie stanowiły monolitu; czasem Jagiellonowie prowadzili całkowicie odrębną politykę wobec podporządkowanych państw, realizując interesy elit politycznych w nich występujących; na początku XVI w. korony czeska i węgierska znów przeszły w ręce Habsburgów. Propozycje zagadnień do prezentacji przez słuchaczy: 1.Stosunki Polski Piastów z : a) cesarstwem b) KrzyŜakami, c) Sasami, d) Rusią, e) Czechami, f) Węgrami, g) ludami pogańskimi Temat 15: Kultura średniowiecznej Europy 1.Fundamenty kultury średniowiecznej (teocentrycznej) a) chrześcijaństwo b) dziedzictwo antyku (kultura Greków i Rzymian) c) kultury barbarzyńskie (germańskie, celtyckie, słowiańskie) 2. Rozwój średniowiecznego szkolnictwa a) od VI do XI/XII w. tzw.,,wieki ciemne w Europie - sztuka czytania i pisania przetrwała tylko w kręgach kościelnych - powierzchowna znajomość Biblii i dzieł Ojców Kościoła -braki w znajomości klasycznej łaciny b) próba reform za Karola Wielkiego-,,renesans karoliński - zakładanie szkół dla duchownych i urzędników - próba przywrócenia klasycznej łaciny c) w XI XII w., wraz z przemianami gospodarczymi, reformą Kościoła, wzrost zapotrzebowania na 18

19 szkoły: przyparafialne, przyklasztorne, przykatedralne d) pierwsze uniwersytety; 1154 r. -w Bolonii, następnie w ParyŜu, Oksfordzie itd.; do końca XIV w. powstało ponad 20 uniwersytetów w Europie e) wprowadzenie sztuk wyzwolonych- programu nauczania opartego na schemacie siedmiu sztuk wyzwolonych ( obejmującym: gramatykę, retorykę, dialektykę, arytmetykę, geometrię, muzykę, astronomię) 3. Spór o rolę rozumu- scholastycy i ich krytycy; zasada,,wierzę aby rozumieć stała się podstawą scholastyki; metody nauczania i nurtu w filozofii, którego celem było zbliŝenie się do Boga przez wiedzę a) najwybitniejszym scholastykiem św. Tomasz z Akwinu- twórca tomizmu; dąŝył do pogodzenia wiary, rozumu, objawienia, doświadczenia, teologii i nauki b) przeciwnicy scholastyki mistycy; uwaŝali, Ŝe jedynie pokorna wiara moŝe objawić człowiekowi sens Ŝycia - św. Bernard- w swych pismach wyraŝał miłość do Boga i pogardę dla świata i wezwanie do pokuty - św. Franciszek z AsyŜu- głosił potrzebę pokory i odrzucenia dóbr doczesnych; akceptował świat jako dzieło stwórcy 4. Kulturotwórcza funkcja średniowiecznej architektury a) od XI w. styl romański w architekturze b) od wieku XII styl gotycki 5. Świecki nurt średniowiecznej kultury a) epos rycerski -,,Pieśń o Rolandzie,,,O królu Arturze i Rycerzach Okrągłego Stołu b) poezja dworska -,, Tristan i Izolda,,,Powieść o RóŜy c) poezja goliardów- wagantów; sławili uroki Ŝycia i krytykowali Kościół Wojny średniowiecza. 1.Uzbrojenie i taktyka a) podstawa systemu wojskowego pospolite ruszenie b) od VIII w. rycerze jazda c) XII/XIII w. upowszechnienie piechoty: łucznicy, kusznicy d) Od XV w. broń palna 2. WaŜne wojny średniowiecza a) krucjaty ; dla oswobodzenia Ziemi Świętej z rąk Turków SeldŜuków; po 7 krucjatach krzyŝowcy utracili na rzecz Turków wpływy na Ziemi Świętej; wyprawy krzyŝowe wzmocniły pozycję papiestwa, wzbogaciły miasta włoskie, wzmocniły nienawiść pomiędzy Bizantyjczykami i łacinnikami, osłabiły Cesarstwo Bizantyjskie, nasiliły antysemityzm w Europie Zachodniej b) wojna stuletnia rywalizacja królów Francji i Anglii o władzę nad terenami Francji; zwycięstwo Francji z udziałem Joanny a Arc c) zdobycie przez Turków Osmańskich Konstantynopola 1453 r.- upadek Bizancjum Temat 16: Odkrycia geograficzne i ich skutki 1. Przyczyny odkryć: a) rozwój gospodarki towarowo- pienięŝnej b) szukanie nowej drogi do Indii wobec (jedwab, korzenie itd.) spowodowany wzrostem liczby ludności w Europie d) zakończenie rekonkwisty; (1498 r. Ostateczne wyparcie Arabów z Półwyspu Iberyjskiego) e) humanizm f) wynalazki naukowe i techniczne: karawela (trójmasztowiec), kompas, znajomość siatki kartograficznej itd. 2.NajwaŜniejsze odkrycia: a) 1487r Portugalczycy dotarli do Przylądka Dobrej Nadziei b) 1498 r. Vasco da Gama- drogą wokół Afryki dopłynął do Indii c) 1492 r. Krzysztof Kolumb- dowodząc hiszpańską flotyllą dotarł do Ameryki d) hiszpańska flotylla pod dowództwem Ferdynanda Magellana opłynęła kulę ziemską 3. Podział świata w 1493 r. na wpływy hiszpańskie (Ameryka, Daleki Wschód) i portugalskie 19

20 4.Osłabienie państw iberyjskich pod koniec XVI w. i wzrost roli Anglii, Holandii, Francji w polityce kolonialnej 5. Skutki odkryć geograficznych Dla Europy - odkrycie nowych lądów - rozwój handlu oceanicznego - udowodnienie kulistości Ziemi - rozwiązanie przeludnienia Europy - napływ kruszców - wzrost prestiŝu państw uczestniczących w odkryciach Dla odkrytych lądów -powstanie kolonii oraz faktorii handlowycheksploatacja podbitych terenów - zniszczenie miejscowych cywilizacji, w tym Indian: Azteków, Majów, Inków przez hiszpańskich konkwistadorów- - rozwój niewolnictwa Murzynów - chrystianizacja Temat 17 : Dualizm w rozwoju społeczno gospodarczym Europy Na zachód od Łaby Na wschód od Łaby - udział w wielkich odkryciach geograficznych, - państwa tego regionu nie uczestniczą w rozwój techniki, przemysłu okrętowego odkryciach geograficznych - rozkwit handlu międzynarodowego i miast, - handel oparty o szlaki lądowe, ze szlak ów szczególnie nadmorskich wodnych największą rolę odgrywa Wisła tanieje i stałe czynsze stają się coraz mniej korzystne dla feudałów- pieniądz w związku z tym przechodzą oni na: - zawieranie z chłopami dzierŝaw krótkoterminowych oraz podnoszenie czynszu przy kolejnych umowach - rozwój samodzielnych gospodarstw chłopskich dzierŝawionych za stale podwyŝszony czynsz lub za połowę produkcji uzyskiwanej z gospodarstwa - bezpośredni wytwórca- chłop- zainteresowany jakością i ilością uzyskiwanych plonów - wskutek wzrostu obrotu pienięŝnego wzrasta znaczenie chłopów jako nabywców na rynku miejskim - rozwój handlu, miast i mieszczaństwa oraz wprowadzenie armii zacięŝnych doprowadza do zmniejszenia roli szlachty - przekształcenie się średniowiecznych monarchii stanowych w nowoŝytne scentralizowane państwa. Wzrost silnej władzy królewskiej, ograniczanie roli parlamentów i feudałów (m.in. burzenie murów obronnych zamków feud.) - zmianę świadczeń pienięŝnych na pańszczyznę stale zwiększaną - rozwój folwarku pańszczyźnianego, opartego na pracy chłopa przypisanego do ziemi - system gospodarki folwarczno- pańszczyźnianej powoduje brak zainteresowania bezpośredniego wytwórcy- chłopa- jakością prowadzonej przez niego gospodarki - ograniczenie obrotu pieniędzy, zmniejszenie się wydajności pracy, spadek znaczenia chłopów jako nabywców na rynku miejskim - wzrost folwarków i wielkich latyfundiów magnackich, ograniczenie praw mieszczan i pozostawienie pospolitego ruszenia zwiększa niepomiernie rolę szlachty pod wpływem zagroŝenia z zewnątrz równieŝ z sfeudalizowane monarchie Europy Środkowe- Wschodniej weszły stopniowo na drogę odgórnego sterowania przemian - w Rzeczypospolitej: wzrost roli szlachty i królewiąt kresowych, wzrost znaczenia parlamentu, osłabienie władzy centralnej i roli króla, rozkwit złotej wolności -wzrost znaczenia monarchii dziedzicznych - Rzeczpospolita- wolne elekcje 20

Spis treêci. I. Wprowadzenie do historii. II. Początki cywilizacji. Od autorów... 8

Spis treêci. I. Wprowadzenie do historii. II. Początki cywilizacji. Od autorów... 8 Od autorów....................................... 8 I. Wprowadzenie do historii 1. Dzieje historia historiografia...................... 12 Czym jest historia?............................... 12 Przedmiot

Bardziej szczegółowo

2. Świat polis Sparta ustrój społeczny i polityczny; Ateny ustrój społeczny i polityczny ( reformy Drakona, Solona, Klejstenesa, demokracja ateńska)

2. Świat polis Sparta ustrój społeczny i polityczny; Ateny ustrój społeczny i polityczny ( reformy Drakona, Solona, Klejstenesa, demokracja ateńska) ZAKRES MATERIAŁU DO TESTU PRZYROSTU KOMPETENCJI Z HISTORII W ZAKRESIE ROZSZERZONYM ZROZUMIEĆ PRZESZŁOŚĆ 1. Historia jako nauka. 2. Chronologia w Historii. 3. Kalendarze. 4. Epoki historyczne. 5. Źródła

Bardziej szczegółowo

HISTORIA KLASA I GIMNAZJUM SZKOŁY BENEDYKTA

HISTORIA KLASA I GIMNAZJUM SZKOŁY BENEDYKTA 2016-09-01 HISTORIA KLASA I GIMNAZJUM SZKOŁY BENEDYKTA Cele kształcenia wymagania ogólne I. Chronologia historyczna. Uczeń sytuuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w czasie oraz porządkuje je

Bardziej szczegółowo

Propozycja rocznego rozkładu materiału Historia dla liceum i technikum, część 1.

Propozycja rocznego rozkładu materiału Historia dla liceum i technikum, część 1. Propozycja rocznego rozkładu materiału Historia dla liceum i technikum, część 1. Przygotowano na podstawie publikacji: J. Choińska-Mika, W. Lengauer, M. Tymowski, K. Zielińska, Historia 1. Kształcenie

Bardziej szczegółowo

b) na obszarze Żyznego Półksiężyca rozwinęła się cywilizacja Mezopotamii

b) na obszarze Żyznego Półksiężyca rozwinęła się cywilizacja Mezopotamii TEST POWTÓRZENIOWY KLASA III od starożytności do XVI wieku. 1.Określ czy poniższe zdania są prawdziwe czy fałszywe a) proces przeobrażania się gatunków to rewolucja b) na obszarze Żyznego Półksiężyca rozwinęła

Bardziej szczegółowo

Powtórka przed egzaminem mapy

Powtórka przed egzaminem mapy Powtórka przed egzaminem mapy 1. Starożytność. a) Najstarsze starożytne cywilizacje. A Egipt, B Palestyna, Izrael, Jerozolima, C Mezopotamia, D Grecja b) Starożytna Grecja. A góra Olimp, B Ateny, C- Olimpia

Bardziej szczegółowo

Kryzys monarchii piastowskiej

Kryzys monarchii piastowskiej Kryzys monarchii piastowskiej 1. Panowanie Mieszka II (1025-1031, 1032-1034) Koronacja w 1025r.; w testamencie chrobry pominął Bezpryma i Ottona Zaangażował się w konflikt z Niemcami (wyprawy na Saksonię)

Bardziej szczegółowo

Od autora... 9. Mezopotamia kolebka cywilizacji... 19 Fenicjanie àcznicy mi dzy Bliskim Wschodem a Êwiatem Êródziemnomorskim... 21 Egipt...

Od autora... 9. Mezopotamia kolebka cywilizacji... 19 Fenicjanie àcznicy mi dzy Bliskim Wschodem a Êwiatem Êródziemnomorskim... 21 Egipt... Spis treêci Od autora... 9 Wprowadzenie Poj cie cywilizacji klasycznej... 11 èród a poznania cywilizacji klasycznej... 11 Ramy czasowe cywilizacji klasycznej... 14 Âwiat Êródziemnomorski... 15 I. Kr gi

Bardziej szczegółowo

HISTORIA - GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE

HISTORIA - GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE HISTORIA - GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA I PRAHISTORIA Czas w historii. Klasyfikacja źródeł historycznych. Pradzieje ludzkości. Ocena dopuszczająca: zna pojęcia źródło historyczne, era ; zlokalizuje

Bardziej szczegółowo

Historia Polski Klasa V SP

Historia Polski Klasa V SP Temat: Bolesław Krzywousty i jego testament. Historia Polski Klasa V SP Bolesław Krzywousty ur. 20 sierpnia 1086, zm. 28 października 1138. Był synem Władysława Hermana i Judyty Czeskiej. Książę Śląski,

Bardziej szczegółowo

Polska i świat w XII XIV wieku

Polska i świat w XII XIV wieku Test a Polska i świat w XII XIV wieku Test podsumowujący rozdział I 1. Czytaj uważnie tekst i zadania. 2. W zadaniach od 1. do 3., 5., 6. oraz od 10. do 1 3. znajdują się cztery odpowiedzi: A, B, C, D.

Bardziej szczegółowo

STAROŻYTNOŚĆ. Starożytne cywilizacje 16. Egipt Kult zmarłych. Obrzędy pogrzebowe 28 Wierzenia religijne. Bogowie. Mezopotamia 31.

STAROŻYTNOŚĆ. Starożytne cywilizacje 16. Egipt Kult zmarłych. Obrzędy pogrzebowe 28 Wierzenia religijne. Bogowie. Mezopotamia 31. STAROŻYTNOŚĆ WSTĘP 10 I. NAJDAWNIEJSZE DZIEJE CZŁOWIEKA Starożytne cywilizacje 16 Rewolucja neolityczna 17 Osiadł)7tryb życia 17 Tkactwo i garncarstwo 18 Narzędzia z brązu 18 Cywilizacja 18 Doliny wielkich

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I GIMNAZJUM POZIOM WYMAGAŃ KONIECZNY ocena dopuszczająca zna pojęcia: źródło historyczne, era, epoka, potrafi na podstawie daty rocznej określić wiek

Bardziej szczegółowo

CYWILIZACJA HELLENÓW LEKCJA POWTÓRZENIOWA

CYWILIZACJA HELLENÓW LEKCJA POWTÓRZENIOWA CYWILIZACJA HELLENÓW LEKCJA POWTÓRZENIOWA 1. Daty Uzupełnij tabelę Pierwsza olimpiada Reformy Solona Reformy Klejstenesa Bitwa pod Maratonem Bitwy pod Termopilami i Salaminą Bitwa pod Platejami Wojna peloponeska

Bardziej szczegółowo

Próby zjednoczenia Królestwa Polskiego

Próby zjednoczenia Królestwa Polskiego Próby zjednoczenia Królestwa Polskiego 1. Ziemie polskie w połowie XIII w. Drzewo genealogiczne s.427; pomocne przy pojawianiu się imion Po 1241 r. o ziemie śląska walczą synowie Henryka Pobożnego; podzielili

Bardziej szczegółowo

Rozbicie dzielnicowe

Rozbicie dzielnicowe Rozbicie dzielnicowe 1. Testament Bolesława Krzywoustego Krzywousty obawiał się sporu między synami 2 zasady: 1. Zasada pryncypatu jeden z synów sprawuje władzę nad pozostałymi braćmi 2. Zasada senioratu

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ I. Starożytność

DZIAŁ I. Starożytność Plan pracy z historii na rok szkolny 2011/2012 w klasie I b LO, semestr I Prowadzący: Jacek Foszczyński Liczba godzin 15 Zakres rozszerzony Podręcznik Historia 1. Od dziejów najdawniejszych do schyłku

Bardziej szczegółowo

Początki państwa polskiego

Początki państwa polskiego Początki państwa polskiego 1. Państwo Mieszka I (960-992) Piastowie opanowali Wielkopolskę, Kujawy, Mazowsze, siedziby Lędzian Władcą plemienia Polan był Mieszko I Informacje o państwie mieszka pochodzą

Bardziej szczegółowo

Lekcja powtórzeniowa Polska w XIII i XIV wieku

Lekcja powtórzeniowa Polska w XIII i XIV wieku Lekcja powtórzeniowa Polska w XIII i XIV wieku Lekcje: 1. Rozbicie dzielnicowe w Polsce 2. Gospodarka i społeczeostwo Polski w okresie rozbicia dzielnicowego 3. Odbudowa Królestwa Polskiego przez Władysława

Bardziej szczegółowo

NARODZINY I ROZKWIT ŚREDNIOWIECZNEJ EUROPY

NARODZINY I ROZKWIT ŚREDNIOWIECZNEJ EUROPY NARODZINY I ROZKWIT ŚREDNIOWIECZNEJ EUROPY 1. Jak w średniowieczu nazywało się wschodnia część dawnego imperium rzymskiego? Bizancjum 2. Za panowania, jakiego cesarza Bizancjum przeŝyło okres największej

Bardziej szczegółowo

K O N K U R S Z H I S T O R I I dla uczniów szkoły podstawowej - etap szkolny

K O N K U R S Z H I S T O R I I dla uczniów szkoły podstawowej - etap szkolny ............... kod pracy ucznia....................... pieczątka nagłówkowa szkoły K O N K U R S Z H I S T O R I I dla uczniów szkoły podstawowej - etap szkolny Drogi Uczniu, Przeczytaj uważnie instrukcję

Bardziej szczegółowo

Poziomy wymagań z historii dla klasy pierwszej

Poziomy wymagań z historii dla klasy pierwszej Poziomy wymagań z historii dla klasy pierwszej Konieczny- ocena dopuszczająca Podstawowy- ocena dostateczny PRAHISTORIA Rozszerzony- ocena dobry Dopełniający- ocena b. dobra - narysować linię chronologiczną

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ Copyright by Nowa Era Sp. z o.o. Zadanie 1. (0 1) 6. Dziedzictwo antyku. Uczeń: 1) charakteryzuje

Bardziej szczegółowo

Część humanistyczna Badanie wyników nauczania wklasie pierwszej HISTORIA. 1. Wskaż, które z państw nie należało do państw hellenistycznych.

Część humanistyczna Badanie wyników nauczania wklasie pierwszej HISTORIA. 1. Wskaż, które z państw nie należało do państw hellenistycznych. Część humanistyczna Badanie wyników nauczania wklasie pierwszej HISTORIA Dział I: Starożytność 1. Wskaż, które z państw nie należało do państw hellenistycznych. a) Egipt b) Indie c) Mezopotamia d) Palestyna

Bardziej szczegółowo

Badanie wyników nauczania w pierwszej klasie gimnazjum Część humanistyczna HISTORIA

Badanie wyników nauczania w pierwszej klasie gimnazjum Część humanistyczna HISTORIA Badanie wyników nauczania w pierwszej klasie gimnazjum Część humanistyczna HISTORIA Dział I: Starożytność 1. Wskaż, które z państw nie należało do państw hellenistycznych. a) Egipt b) Indie c) Mezopotamia

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIAGNOSTYCZNE

BADANIE DIAGNOSTYCZNE Centralna Komisja Egzaminacyjna BADANIE DIAGNOSTYCZNE W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI ARKUSZ GH-H1-125, GH-H4-125, GH-H5-125,

Bardziej szczegółowo

Początki rządów Jagiellonów

Początki rządów Jagiellonów Początki rządów Jagiellonów 1. Andegawenowie na polskim tronie Łokietek i Kazimierz Wielki dogadywali się w sprawie sukcesji z Węgrami (Kazimierz Wielki w 1339 r. w Wyszehradzie) 1370 r. umiera Kazimierz

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320)

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) Spis treści Do Czytelnika 5 Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) 1.1. Początki i rozwój państwa polskiego (do 1138). Rozbicie dzielnicowe i dążenia

Bardziej szczegółowo

Grupa A TEST Które terytorium było zależne od Królestwa Polskiego? TEST. Na podstawie mapy wykonaj zadanie 1.1. i 1.2.

Grupa A TEST Które terytorium było zależne od Królestwa Polskiego? TEST. Na podstawie mapy wykonaj zadanie 1.1. i 1.2. Grupa A Imię i nazwisko Data Klasa 3 Na podstawie mapy wykonaj zadanie 1.1. i 1.2. 1.1. Które terytorium było zależne od Królestwa Polskiego? A. Księstwa Wierchowskie. B. Mołdawia. C. Republika Nowogrodzka.

Bardziej szczegółowo

V Megaolimpiada wiedzy Konkurs historyczny dla uczniów klas piątych szkoły podstawowej 12 stycznia 2010

V Megaolimpiada wiedzy Konkurs historyczny dla uczniów klas piątych szkoły podstawowej 12 stycznia 2010 KOD UCZNIA: V Megaolimpiada wiedzy Konkurs historyczny dla uczniów klas piątych szkoły podstawowej 12 stycznia 2010 Instrukcja dla zdającego: 1. W zestawie znajdują się 24 pytania. 2. Czas przeznaczony

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. (2 p.) Wskaż wydarzenie chronologicznie pierwsze stawiając przy nim literę,,a" i chronologicznie ostatnie stawiając przy nim literę,,b".

Zadanie 1. (2 p.) Wskaż wydarzenie chronologicznie pierwsze stawiając przy nim literę,,a i chronologicznie ostatnie stawiając przy nim literę,,b. VIII POWIATOWY KONKURS z HISTORII pod patronatem Jurajskiego Stowarzyszenia Nauczycieli Twórczych,,POLSKA PIASTÓW OD MIESZKA I DO KAZIMIERZA WIELKIEGO" Etap powiatowy 2014/2015 KOD UCZNIA Informacje dla

Bardziej szczegółowo

5. POLSKA PIERWSZYCH PIASTÓW

5. POLSKA PIERWSZYCH PIASTÓW 5. POLSKA PIERWSZYCH PIASTÓW 1) Kiedy odkryto pierwsze ślady człowieka w Polsce? a) 600 tysięcy lat temu b) 40 tysięcy lat temu c) 500 tysięcy lat temu d) 10 tysięcy lat temu 2) Plemiona, których nazwy

Bardziej szczegółowo

1. Pochodzenie Słowian

1. Pochodzenie Słowian Słowianie i Węgrzy 1. Pochodzenie Słowian Do V w. zamieszkiwali tereny między Karpatami, Prypecią a Dnieprem W V wieku początek ekspansji osadniczej Początkowo zajmowali tylko tereny opuszczone przez barbarzyńców,

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI Numer zadania Wymagania ogólne (z podstawy programowej) 1. II. Analiza

Bardziej szczegółowo

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa.

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa. Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo jest jedną z głównych religii monoteistycznych wyznawanych na całym świecie. Jest to największa religia pod względem wyznawców, którzy stanowią 1/3 całej populacji. Najliczniej

Bardziej szczegółowo

Monarchia Kazimierza Wielkiego

Monarchia Kazimierza Wielkiego Monarchia Kazimierza Wielkiego 1333-1370 1. Początek rządów Jako jedyny spadkobierca odziedzicza tylko Wielkopolskę i Małopolskę; ok. 40% terenów Polski z 1138r. Niezależne pozostaje Mazowsze; w rękach

Bardziej szczegółowo

Narodziny monarchii stanowej

Narodziny monarchii stanowej Narodziny monarchii stanowej 1. Przemiany społeczne Mimo władzy patrymonialne władca musiał liczyć się z możnymi Umowy lenne wiążą króla (seniora) z jego wasalami Wzajemna zależność i obowiązki X/XI w.

Bardziej szczegółowo

HISTORIA POWSZECHNA USTROJU I PRAWA. Autor: TADEUSZ MACIEJEWSKI. Część I. Starożytność

HISTORIA POWSZECHNA USTROJU I PRAWA. Autor: TADEUSZ MACIEJEWSKI. Część I. Starożytność HISTORIA POWSZECHNA USTROJU I PRAWA Autor: TADEUSZ MACIEJEWSKI Część I. Starożytność Rozdział I. Monarchie despotyczne i wielkie imperia Wschodu 1. Rys historyczny 2. Ustrój społeczny despotii 3. Ustrój

Bardziej szczegółowo

POCZĄTKI ŚREDNIOWIECZA POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZALNYM 2013

POCZĄTKI ŚREDNIOWIECZA POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZALNYM 2013 POCZĄTKI ŚREDNIOWIECZA POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZALNYM 2013 CESARSTWO WSCHODNIE (BIZANTYJSKIE) Po podziale cesarstwa rzymskiego, część wschodnią zaczęto nazywać cesarstwem bizantyjskim (Bizancjum).

Bardziej szczegółowo

Turniej klas 5. Semestr 2

Turniej klas 5. Semestr 2 Turniej klas 5 Semestr 2 NIECH WYGRA NAJLEPSZY! 1. Obrazy przedstwiają ojca i syna, królów Polski. Jak nazywali się ci królowie? a. Władysław Łokietek i Kaziemierz Wielki b. Władysław Jagiełło i Jadwiga

Bardziej szczegółowo

Dział I - EUROPA WCZESNOŚREDNIOWIECZNA WYMAGANIA K P R D pojęcia zna pojęcia, potrafi je wskazać pośród innych, potrafi połączyć pojęcie z opisem

Dział I - EUROPA WCZESNOŚREDNIOWIECZNA WYMAGANIA K P R D pojęcia zna pojęcia, potrafi je wskazać pośród innych, potrafi połączyć pojęcie z opisem Tematy 1.W trzech kręgach cywilizacyjnych. 2.Początki średniowiecznej Europy. 3.Kształtowanie się społeczeństwa feudalnego. 4.Państwa słowiańskie. 5.Początki państwa polskiego. 6.Monarchia Bolesława. 7.Kryzys

Bardziej szczegółowo

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Spis treści Do Czytelnika Przedmowa Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

VI. Karty pracy i załączniki do scenariuszy

VI. Karty pracy i załączniki do scenariuszy VI. Karty pracy i załączniki do scenariuszy 6. Ateny i Sparta historia polityczna starożytnej Grecji Karta pracy Zadanie 1. Opracuj kalendaria pięciu najważniejszych twoim zdaniem wydarzeń z dziejów politycznych

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z historii dla technikum klasa I

Plan wynikowy z historii dla technikum klasa I Plan wynikowy z historii dla technikum klasa I Dział programowy Kształtowanie się Europy średniowiecznej. Temat / Środki dydaktyczne Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Ilość godzin 1. Geneza

Bardziej szczegółowo

PYTANIA Z HISTORII DO BADABIA WYNIKÓW NAUCZANIA W KL I. 1.Co to jest era? Co to jest historia?

PYTANIA Z HISTORII DO BADABIA WYNIKÓW NAUCZANIA W KL I. 1.Co to jest era? Co to jest historia? PYTANIA Z HISTORII DO BADABIA WYNIKÓW NAUCZANIA W KL I 1.Co to jest era? ( 0-1) 2.Co to jest historia? ( 0-1) 3.Jakie wydarzenie zapoczątkowało naszą erę? ( 0-1).. 4.Podaj trzy przykłady źródeł historycznych

Bardziej szczegółowo

KONKURS HISTORYCZNY DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH

KONKURS HISTORYCZNY DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH ...... kod pracy ucznia pieczątka nagłówkowa szkoły KONKURS HISTORYCZNY DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH ETAP SZKOLNY Drogi Uczniu, witaj na I etapie konkursu historycznego. Przeczytaj uważnie instrukcję

Bardziej szczegółowo

wymagania programowe z historii dla klasy II gimnazjum do programu nauczania Śladami przeszłości - wyd. Nowa Era (2 godziny tygodniowo)

wymagania programowe z historii dla klasy II gimnazjum do programu nauczania Śladami przeszłości - wyd. Nowa Era (2 godziny tygodniowo) wymagania programowe z historii dla klasy II gimnazjum do programu nauczania Śladami przeszłości - wyd. Nowa Era (2 godziny tygodniowo) Temat lekcji. Zajęcia organizacyjne. Kryteria oceniania z historii

Bardziej szczegółowo

Tematy i zakres treści nauczania Historii (zakres rozszerzony) dla klasy: 2 TA. Temat L.p. Zakres treści Pojęcia i zagadnienia. Lekcja organizacyjna

Tematy i zakres treści nauczania Historii (zakres rozszerzony) dla klasy: 2 TA. Temat L.p. Zakres treści Pojęcia i zagadnienia. Lekcja organizacyjna Tematy i zakres treści nauczania Historii (zakres rozszerzony) dla klasy: 2 TA Temat L.p. Zakres treści Pojęcia i zagadnienia Zakres podstawowy Zakres ponadpodstawowy Lekcja organizacyjna Historia jako

Bardziej szczegółowo

1. Powstanie imperium Karolingów

1. Powstanie imperium Karolingów Imperium Karolingów 1. Powstanie imperium Karolingów Po śmierci Pepina w 768 r. podział państwa między Karola i Karolmana 771 r. śmierć Karolmana; przejęcie władzy przez Karola Wielkiego Podboje Karola

Bardziej szczegółowo

Test- starożytna Grecja

Test- starożytna Grecja Literka.pl Test- starożytna Grecja ata dodania: 2006-03-23 12:30:00 Przedstawiam Państwu test sprawdzający przede wszystki konieczne i podstawowe wiadomości i umiejętności z zakresu starozytnej Grecji

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO KLASA V Opracowała: Marzena Iwan

WYMAGANIA EDUKACYJNE HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO KLASA V Opracowała: Marzena Iwan WYMAGANIA EDUKACYJNE HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO KLASA V Opracowała: Marzena Iwan Temat lekcji Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący Zanim zaczęła się historia Życie w starożytnej Mezopotamii

Bardziej szczegółowo

1. Arabia przed Mahometem

1. Arabia przed Mahometem Świat islamu 1. Arabia przed Mahometem 2. Pojawienie się islamu Członkowie licznych plemion arabskich byli politeistami; ważną rolę odgrywała pielgrzymka do Mekki (tutaj tzw. Czarny Kamień w świątyni Al-Kaaba)

Bardziej szczegółowo

Życie w starożytnych Chinach

Życie w starożytnych Chinach STAROŻYTNE CHINY Życie w starożytnych Chinach Ośrodek budowy państwowości chińskiej znajdował się w dolinie rzeki Huang-ho ( chiń. Żółta Rzeka). Pierwsze państwa powstały tam około połowy II tysiąclecia

Bardziej szczegółowo

TEST - ELIMINACJE SZKOLNE - KLUCZ C MORZE ŚRÓDZIEMNE / EW. MORZE IKARYJSKIE / EW. MORZE MIRTEJSKIE

TEST - ELIMINACJE SZKOLNE - KLUCZ C MORZE ŚRÓDZIEMNE / EW. MORZE IKARYJSKIE / EW. MORZE MIRTEJSKIE WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z HISTORII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW 2013/2014 TEST - ELIMINACJE SZKOLNE - KLUCZ Zadanie 1 (0-4pkt) A, F D, G C, H B, E Zadanie 2 (0-1pkt) A MORZE JOŃSKIE B MORZE EGEJSKIE C

Bardziej szczegółowo

DATY KLASA I. Lp. DATA WYDARZENIE

DATY KLASA I. Lp. DATA WYDARZENIE DATY KLASA I Lp. DATA WYDARZENIE 1 ok. 5 4 mln lat temu (ewolucja hominidów oddzieliła się od ewolucji małp) PREHISTORIA okres od powstania Ziemi aż do czasów historycznych Prahistoria najdłuższy okres

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia powtórzeniowe z historii i społeczeństwa - rozdział 1 i 2

Zagadnienia powtórzeniowe z historii i społeczeństwa - rozdział 1 i 2 Zagadnienia powtórzeniowe z historii i społeczeństwa - rozdział 1 i 2 Temat lekcji Zagadnienia Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca I. Tak jak Grecy i Rzymianie

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH HISTORII W GIMNAZJUM W KLASACH I-III

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH HISTORII W GIMNAZJUM W KLASACH I-III PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH HISTORII W GIMNAZJUM W KLASACH I-III Ważnym elementem procesu dydaktycznego jest ocena, która pozwala określić zakres wiedzy i umiejętności opanowany przez ucznia.

Bardziej szczegółowo

Projekt przygotowali uczniowie klasy II b 1. Emil Szyszka 2. Dominik Biaduń 3. Tomasz Przygocki 4. Krzysztof Podleśny Opiekun projektu: Jadwiga

Projekt przygotowali uczniowie klasy II b 1. Emil Szyszka 2. Dominik Biaduń 3. Tomasz Przygocki 4. Krzysztof Podleśny Opiekun projektu: Jadwiga Projekt przygotowali uczniowie klasy II b 1. Emil Szyszka 2. Dominik Biaduń 3. Tomasz Przygocki 4. Krzysztof Podleśny Opiekun projektu: Jadwiga Sochacka Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z HISTORII DLA KLASY I. Zakres wymagań

WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z HISTORII DLA KLASY I. Zakres wymagań WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z HISTORII DLA KLASY I Dział programowy konieczne (dopuszczający) podstawowe (dostateczny) Zakres wymagań rozszerzające (dobry) dopełniające (bardzo dobry) wykraczające

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. (1 p.) Oceń, które z podanych niżej zdań jest fałszywe. Zaznacz F przy zdaniu fałszywym.

Zadanie 1. (1 p.) Oceń, które z podanych niżej zdań jest fałszywe. Zaznacz F przy zdaniu fałszywym. Zadanie 1. (1 p.) Oceń, które z podanych niżej zdań jest fałszywe. Zaznacz F przy zdaniu fałszywym. 1. Osiadły tryb życia pierwszych ludzi opierał się na budowie osad i wiosek oraz na uprawie roślin. 2.

Bardziej szczegółowo

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas HISTORIA USTROJU POLSKI Autor: Marian Kallas Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko Małe olimpiady przedmiotowe Test z historii ORGANIZATORZY: Wydział Edukacji Urzędu Miasta Imię i nazwisko Szkoła Centrum Edukacji Nauczycieli Szkoła Podstawowa nr 17 Szkoła Podstawowa nr 18 Drogi Uczniu,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13 Spis treści Do Czytelnika.............................................. 11 Przedmowa................................................ 13 Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część

Bardziej szczegółowo

5) W którym roku Mahomet zdobył Mekkę, która stała się centrum religii muzułmańskiej? a) w 610 r. b) w 622 r. c) w 630 r. d) w 640 r.

5) W którym roku Mahomet zdobył Mekkę, która stała się centrum religii muzułmańskiej? a) w 610 r. b) w 622 r. c) w 630 r. d) w 640 r. 4. POCZĄTKI ŚREDNIOWIECZA 1) Nazwa Bizancjum wywodzi się od: a) specyficznego ustroju (zbliżonego do cesarstwa) panującego w Cesarstwie Wschodnim b) najznamienitszego artefaktu sztuki architektonicznej

Bardziej szczegółowo

Poziom P-podstawowy PPponadpodstawowy. Zadanie 1 P (0-5) Wpisz we wskazane na mapie miejsca nazwy plemion zamieszkujących ziemie polskie w X wieku.

Poziom P-podstawowy PPponadpodstawowy. Zadanie 1 P (0-5) Wpisz we wskazane na mapie miejsca nazwy plemion zamieszkujących ziemie polskie w X wieku. Imię i nazwisko Sprawdzian diagnozujący wiadomości i umiejętności dla klasy V Dział: Dynastia Piastów na polskim tronie Nr w dzienniku.. Kl. V Poziom P-podstawowy PPponadpodstawowy Liczba pkt. Ocena Zadanie

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza.

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. SCENARIUSZ LEKCJI Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. Cele lekcji: Na lekcji uczniowie: poznają przyczyny i skutki

Bardziej szczegółowo

997 misja św. Wojciecha 1000 zjazd gnieźnieński 1025 koronacja na króla. najazd niemiecki i ruski wygnany z kraju

997 misja św. Wojciecha 1000 zjazd gnieźnieński 1025 koronacja na króla. najazd niemiecki i ruski wygnany z kraju książę Mieszko I X wiek powstaje Polska (jakie plemiona?) 966 chrzest Polski 972 - Cedynia król Bolesław Chrobry 997 misja św. Wojciecha 1000 zjazd gnieźnieński 1025 koronacja na króla król Mieszko II

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-HX1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H7

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-HX1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H7 EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-HX1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H7 KWIECIEŃ 2016 Zadanie

Bardziej szczegółowo

1. Republika i jej społeczeństwo

1. Republika i jej społeczeństwo Republika Rzymska 1. Republika i jej społeczeństwo Od 509 roku p.n.e. Rzym jest republiką Na podstawie tekstu ze s. 163-164 uzupełnić diagram SPOŁECZEŃSTWO RZYMSKIE Patrycjusze Plebejusze Niewolnicy PATRYCJUSZE

Bardziej szczegółowo

KONKURS Z HISTORII Klucz odpowiedzi. Etap rejonowy 2014/2015 Suma punktów do uzyskania: 70

KONKURS Z HISTORII Klucz odpowiedzi. Etap rejonowy 2014/2015 Suma punktów do uzyskania: 70 KONKURS Z HISTORII Klucz odpowiedzi. Etap rejonowy 2014/2015 Suma punktów do uzyskania: 70 1. Na podstawie ilustracji i wiedzy własnej wykonaj polecenia. (7 p.) A. orównaj 2 ilustracje i określ, w jakich

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Gdańsku EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2011/2012 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA Historia WOJEWÓDZTWO POMORSKIE Numer zadania Osiągnięcia gimnazjalistów z zakresu historii województwo

Bardziej szczegółowo

Zakres treści i kryteria oceniania.

Zakres treści i kryteria oceniania. HISTORIA 2 Zakres treści i kryteria oceniania. Na zajęciach historii uczniowie XII Liceum Ogólnokształcącego korzystają z podręcznika: - Ryszard Kulesza i Krzysztof Kowalewski. Zrozumieć przeszłość. Starożytność

Bardziej szczegółowo

Sąsiedzi Polski w XII-XIII wieku

Sąsiedzi Polski w XII-XIII wieku Sąsiedzi Polski w XII-XIII wieku 1. Marchia Brandenburska Cesarzowe niemieccy ingerowali w sprawy książąt dzielnicowych W XIII w. walki wewnętrzne w Rzeszy = mniejsze zainteresowanie podzieloną Polską

Bardziej szczegółowo

POWODZENIA! Kod ucznia. Suma uzyskanych punktów

POWODZENIA! Kod ucznia. Suma uzyskanych punktów Kod ucznia Suma uzyskanych punktów KONKURS HISTORYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH ETAP WOJEWÓDZKI ROK SZKOLNY 2009/2010 Data konkursu-09 marca 2010r. DROGI UCZNIU! Witam Cię na wojewódzkim etapie konkursu

Bardziej szczegółowo

Kalendarz Maturzysty 2011/12 Historia

Kalendarz Maturzysty 2011/12 Historia Kalendarz Maturzysty 2011/12 Historia Kalendarz Maturzysty 2011/12 Historia Michał Krzywicki Drogi Maturzysto, Oddajemy Ci do rąk profesjonalny Kalendarz Maturzysty z historii stworzony przez naszego eksperta.

Bardziej szczegółowo

Test z zakresu rozwoju świata greckiego do czasów Aleksandra Macedońskiego

Test z zakresu rozwoju świata greckiego do czasów Aleksandra Macedońskiego Test z zakresu rozwoju świata greckiego do czasów Aleksandra Macedońskiego 1. Na załączonej mapie zakreśl obszar Hellady i Wielkiej Hellady z właściwą legendą. 2. Analizując mapę przedstawiającą obszar

Bardziej szczegółowo

KAZIMIERZ ODNOWICIEL. Zuzanna Jankowska Zespół Szkół w Pobiedziskach im. Kazimierza Odnowiciela Klasa 6e

KAZIMIERZ ODNOWICIEL. Zuzanna Jankowska Zespół Szkół w Pobiedziskach im. Kazimierza Odnowiciela Klasa 6e KAZIMIERZ ODNOWICIEL Zuzanna Jankowska Zespół Szkół w Pobiedziskach im. Kazimierza Odnowiciela Klasa 6e Kazimierz I Karol Odnowiciel Kazimierz Karol, zwany Odnowicielem, urodził się 25 lipca 1016 roku.

Bardziej szczegółowo

Test z zakresu rozwoju państwa polskiego do czasów Kazimierza Odnowiciela

Test z zakresu rozwoju państwa polskiego do czasów Kazimierza Odnowiciela Test z zakresu rozwoju państwa polskiego do czasów Kazimierza Odnowiciela 1. Na podstawie mapy zamieszczonej poniżej uzupełnij podaną tabelę. Słowianie Zachodni Słowianie Południowi Słowianie Wschodni

Bardziej szczegółowo

Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY PESEL

Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY PESEL Układ graficzny CKE 2011 Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę z

Bardziej szczegółowo

MIEJSKA OLIMPIADA HISTORYCZNA ETAP SZKOLNY

MIEJSKA OLIMPIADA HISTORYCZNA ETAP SZKOLNY KOD UCZNIA MIEJSKA OLIMPIADA HISTORYCZNA ETAP SZKOLNY INSTRUKCJA DLA UCZNIA 1. Sprawdź czy test zawiera 7 stron. Ewentualny brak stron lub inne usterki zgłoś nauczycielowi. 2. Na tej stronie wpisz swój

Bardziej szczegółowo

Religie świata. Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe skrytka pocztowa Gdańsk 52

Religie świata. Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe skrytka pocztowa Gdańsk 52 Religie świata Rozdajemy grupom plansze do gry w bingo. Czytamy losowo wybrane definicje haseł, a następnie odkładamy je na bok, by po skończonej rozgrywce móc sprawdzić, które z nich wystąpiły w grze.

Bardziej szczegółowo

BIZANCJUM= CESARSTWO WSCHODNIORZYMSKIE

BIZANCJUM= CESARSTWO WSCHODNIORZYMSKIE BIZANCJUM= CESARSTWO WSCHODNIORZYMSKIE Bizancjum wyrosło z kolonii, założonej przez Greków w VII w. p.n.e. W IV w. zmieniło nazwę na Konstantynopol (na cześć cesarza Konstantyna Wielkiego). Powstanie Cesarstwa

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 CZĘŚĆ 1. HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-H1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H1U KWIECIEŃ 2015 Zadanie

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WYNIKÓW EGZAMINU GIMNAZJALNEGO Z ZAKRESU PRZEDMIOTÓW HUMANISTYCZNYCH - HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE W ROKU SZKOLNYM

ANALIZA WYNIKÓW EGZAMINU GIMNAZJALNEGO Z ZAKRESU PRZEDMIOTÓW HUMANISTYCZNYCH - HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE W ROKU SZKOLNYM ANALIZA WYNIKÓW EGZAMINU GIMNAZJALNEGO Z ZAKRESU PRZEDMIOTÓW HUMANISTYCZNYCH - HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 W dniu 21.04.2015 roku został przeprowadzony egzamin gimnazjalny

Bardziej szczegółowo

I. ZAGADNIENIE PERIODYZACJI DZIEJÓW Wiedza Umiejętności Wiedza Umiejętności. wymienić kryteria periodyzacji dziejów,

I. ZAGADNIENIE PERIODYZACJI DZIEJÓW Wiedza Umiejętności Wiedza Umiejętności. wymienić kryteria periodyzacji dziejów, STANDARDY WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH Z HISTORII DLA KLASY I I. ZAGADNIENIE PERIODYZACJI DZIEJÓW Wiedza Umiejętności Wiedza Umiejętności Podstawowe Ponadpodstawowe 1. znać chronologiczny, merytoryczny, specjalistyczny

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z historii i społeczeństwa Klasa V

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z historii i społeczeństwa Klasa V Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z historii i społeczeństwa Klasa V Ocena śródroczna Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: - wyjaśnia terminy: prehistoria, praludzie, epoka kamienia, Mezopotamia,

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne dla uzyskania poszczególnych rocznych ocen klasyfikacyjnych z historii i społeczeństwa dla klasy 5

Wymagania edukacyjne niezbędne dla uzyskania poszczególnych rocznych ocen klasyfikacyjnych z historii i społeczeństwa dla klasy 5 edukacyjne niezbędne dla uzyskania poszczególnych rocznych ocen klasyfikacyjnych z historii i społeczeństwa dla klasy 5 Temat lekcji. CZĘŚĆ III. STAROŻYTNI RZYMIANIE 10. W starożytnym Rzymie 1. O mieście

Bardziej szczegółowo

Historia i społeczeństwo

Historia i społeczeństwo Historia i społeczeństwo Plan dydaktyczny klasy drugie Wątki tematyczne: Ojczysty Panteon i ojczyste spory Europa i świat 1 Numer lekcji Temat lekcji Epoka Liczba godzin Zagadnienia w podstawie programowej

Bardziej szczegółowo

3 Religie Rola Rzymu Ośrodki kulturowe po upadku Rzymu 4 Schemat społeczeństwa Pojęcia

3 Religie Rola Rzymu Ośrodki kulturowe po upadku Rzymu 4 Schemat społeczeństwa Pojęcia Klasa I ZS Temat Lp. Zakres treści Lekcja organizacyjna 1 Program nauczania System oceniania Źródła wiedzy o przeszłości i teraźniejszości 2 Epoki historyczne Źródła historyczne Dziedzictwo antyku Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Starozytny Egipt. Autorki: Dominika Stróżyńska i Paulina Ratajczak

Starozytny Egipt. Autorki: Dominika Stróżyńska i Paulina Ratajczak Starozytny Egipt Autorki: Dominika Stróżyńska i Paulina Ratajczak Mapa StaroŜytnego Egiptu Pismo Egipskie Fragment tekstów Piramid w komorze grobowej piramidy Unisa w Sakkarze. ALFABET HIEROGLOFICZNY Cywilizacja

Bardziej szczegółowo

Wymagania na poszczególne stopnie z historii klas I-III gimnazjum

Wymagania na poszczególne stopnie z historii klas I-III gimnazjum Wymagania na poszczególne stopnie z historii klas I-III gimnazjum Kryteria oceniania historia kl. I Ocena dopuszczająca. Poziom wymagań konieczny. - zna pojęcia źródło historyczne, era, zlokalizuje na

Bardziej szczegółowo

HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA

HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA Scenariusz lekcji do filmu edukacyjnego Noc w galerii HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA. CZĘŚĆ I: WPROWADZENIE 2 Czas pracy: 45 minut.

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIAGNOSTYCZNE

BADANIE DIAGNOSTYCZNE Centralna Komisja Egzaminacyjna BADANIE DIAGNOSTYCZNE W ROKU SZKOLNYM 2011/2012 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI GRUDZIEŃ 2011 Numer zadania 1. 2.

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ GH-H8

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ GH-H8 EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ GH-H8 KWIECIEŃ 2016 Zadanie 1. (0 3) 2. Cywilizacje liskiego

Bardziej szczegółowo

KONKURS PRZEDMIOTOWY Z HISTORII DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

KONKURS PRZEDMIOTOWY Z HISTORII DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ... pieczątka nagłówkowa szkoły... kod pracy ucznia KONKURS PRZEDMIOTOWY Z HISTORII DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ETAP SZKOLNY Drogi Uczniu, witaj na I etapie konkursu historycznego. Przeczytaj uważnie instrukcję

Bardziej szczegółowo

Patryk D. Garkowski. Repetytorium z historii ogólnej

Patryk D. Garkowski. Repetytorium z historii ogólnej Patryk D. Garkowski Repetytorium z historii ogólnej R e p e t y t o r i u m z h i s t o r i i o g ó l n e j 3 Copyright by Patryk Daniel Garkowski & e-bookowo 2010 ISBN 978-83-62480-21-0 Wydawca: Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ARKUSZA I

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ARKUSZA I MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ARKUSZA I Zasady oceniania: za rozwiązanie zadań z Arkusza I można uzyskać maksymalnie 100 punktów, model odpowiedzi uwzględnia jej zakres merytoryczny, ale nie jest

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE UCZNIÓW DO EGZAMINU GIMNAZJALNEGO Z HISTORII STAROŻYTNOŚĆ

PRZYGOTOWANIE UCZNIÓW DO EGZAMINU GIMNAZJALNEGO Z HISTORII STAROŻYTNOŚĆ PRZYGOTOWANIE UCZNIÓW DO EGZAMINU GIMNAZJALNEGO Z HISTORII STAROŻYTNOŚĆ P. Ledwoń Zadanie 1. Dokończ poniższe zdanie, wybierając właściwą odpowiedź spośród podanych. Szereg, w którym uporządkowano chronologicznie

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ II. ŚREDNIOWIECZE

Spis treści CZĘŚĆ II. ŚREDNIOWIECZE Spis treści CZĘŚĆ I STAROŻYTNOŚĆ Najdawniejsze dzieje ludzkości 9 Mezopotamia, Babilonia, Asyria 11 Egipt starożytny 12 Imperium perskie 14 Despotie wschodnie 15 Izrael. Początki judaizmu 16 Od Krety i

Bardziej szczegółowo

K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla uczniów gimnazjów etap szkolny

K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla uczniów gimnazjów etap szkolny . Pieczątka nagłówkowa szkoły. Kod pracy ucznia K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla uczniów gimnazjów etap szkolny Zaszczytnie jest walczyć i umierać, ale i pracować dla Ojczyzny Drogi uczniu! Przeczytaj

Bardziej szczegółowo