* Unifikacja Europy przed 1945 *

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "* Unifikacja Europy przed 1945 *"

Transkrypt

1 Krystian Majewski WSD II rok niestacjonarne Nr albumu * Unifikacja Europy przed 1945 * Ilustracja 1: Mapa Europy według Strabona (PD) Idea zjednoczonej Europy pojawiała się już w wypowiedziach starożytnych myślicieli. Nie jest to więc pomysł nowy, jednak w przeciwieństwie do obecnie trwającego procesu w postaci Unii Europejskiej, to co moglibyśmy nazwać unifikacją Europy, przebiegało często na drodze militarnych podbojów. 1

2 Republika Rzymska Za pierwsze udane próby podboju Europy uznajemy Republikę Rzymską, czyli państwo utworzone w wyniku wojen prowadzonych przez państwo-miasto jakim był starożytny Rzym. Za początek samej republiki uznaje się rok 508 p.n.e. gdy obalono króla Tarkwiniusza Pysznego, jednak początków jej ekspansji należy dopatrywać się w rozpoczętych w 486 roku p.n.e. wojnach z Etruskami i Wolskami, w wyniku których Rzym opanował środkową Italię. W wyniku walk z kolejnymi ludami Italii, Rzym powiększał swoje terytoria, aż w 272 roku p.n.e zdobywając grecki Tarent, opanował cały Półwysep Apeniński. Pierwsza wojna punicka W 264 p.n.e wybuchł trwający 23 lata konflikt o Sycylię pomiędzy Republiką Rzymu i ówczesną potęgą na Morzu Śródziemnym, północnoafrykańską Kartaginą. Zachodnia Sycylia była wtedy pod panowaniem Kartaginy, zaś jej południowa i wschodnia część należała do Syrakuzy, która podczas wojny opowiedziała się po stronie Republiki. Walki zakończyły się porażką Kartaginy, która musiała się zrzec Sycylii na rzecz Rzymu. Tym samym Sycylia stała się pierwszą kolonią Republiki. Druga wojna punicka W 218 roku p.n.e do Italii wkroczył kartagiński wódz Hannibal, zapoczątkowując tym samym II wojnę punicką pomiędzy Rzymem i Kartaginą. Walki toczyły się na Półwyspie Iberyjskim, w Italii i Afryce. Wojna zakończyła się po 17 latach w 201 roku p.n.e zwycięstwem Rzymu, w wyniku którego ten uzyskał kontrole nad posiadłościami Kartaginy w Hiszpanii i stał się śródziemnomorskim imperium. Dalsze podboje Republiki Rzymskiej Po uzyskaniu nowych terytoriów Republika kontynuowała swe podboje zajmując w 168 roku p.n.e Macedonię, w 146 roku p.n.e Grecję, zaś w 133 p.n.e pozyskała królestwo Pergamonu i rozszerzyła dalej posiadłości w Hiszpanii. W 121 p.n.e opanowano także południową Galię, która całą ostatecznie podbił w 58 p.n.e Juliusz Cezar. 2

3 Ilustracja 2: Podział Galii w 58 roku p.n.e. (GNUFDL) Cesarstwo Rzymskie Państwo powstałe z przekształcenia się Republiki Rzymskiej w monarchię, którego początek uznaje się w 27 roku p.n.e gdy senat nadał tytuł augusta synowi Juliusza Cezara, Gajuszowi Oktawiuszowi. On i kolejni cesarze Rzymu poszerzyli europejskie wpływy na część Germanii, Brytanię i Dację (Rumunię). Za jego koniec możemy przyjąć podział Cesarstwa na dwie części po śmierci cesarza Teodozjusza Wielkiego w 395 roku. Powstałe wtedy Cesarstwo Zachodniorzymskie obejmowało tereny Europy zachodniej i część południowej. 80 lat później Cesarstwo to jednak upadło zaś jego terytoria padły łupem Franków, Burgundów, Anglosasów, Ostrogotów, Swebowów, Wizygotów i Wandalów. Integracja Europy pod panowaniem Rzymu Niemożliwe by było panowanie nad tak wielkimi terytoriami jak te posiadane przez Republikę, a później i Cesarstwo Rzymskie, gdyby nie stosowano jednolitego zarządzania. Tereny były dzielone na prowincje, w których wprowadzano rzymską administrację, jednolity system szkolnictwa, prawo, budowano nowoczesną infrastrukturę, a w całym cesarstwie obowiązywała wspólna waluta w postaci Denarów, Asów i Sestercji. Pod tym względem Rzym utworzył nowoczesne i co najważniejsze dobrze funkcjonujące państwo europejskie. 3

4 Ilustracja 3: Terytoria Cesarstwa Rzymskiego (GNUFDL) Europejskie imperium Karola Wielkiego Karol Wielki ( ), był królem franków, uznanym za najwybitniejszego władce średniowiecznej Europy. W trakcie swego panowania przeprowadził 54 kampanie wojenne, jego europejskie państwo o powierzchni przeszło miliona kilometrów kwadratowych obejmowało dzisiejsze tereny północnowschodniej Hiszpanii, Francji, Belgii, Holandii, zachodnich Niemiec, Szwajcarii, Austrii, północnych Włoch, Korsyki i Balearów. Celem zunifikowania swojego imperium, Karol Wielki wprowadził jednolite prawo frankijskie, nowy podział administracyjny i wspólną walutę w postaci srebrnego Denara. Najbardziej jednoczącym czynnikiem okazała się jednak wspólnota wiary i kultury chrześcijańskiej, której zresztą szerzeniem często argumentował swoje podboje. To właśnie za jego rządów świat podzielono na chrześcijański i pogański, zaś na kartach jednej z kronik, relacjonujących walki Karola z Arabami, mieszkańców monarchii karolińskiej nazwano Europenses czyli Europejczykami. Jako twórca uniwersalistycznego państwa, inicjator idei jedności chrześcijańskiej Europy, Karol Wielki przez wielu jest nazywany ojcem Europy. Przez co jest także stawiany przez zwolenników Unii Europejskiej obok późniejszego cesarza Ottona III wśród jej patronów. 4

5 Wizja Ottona III Otton III Rudy ( ), król Niemiec i cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego, stworzył program cesarstwa uniwersalistycznego, mający prowadzić do odnowienia Cesarstwa Rzymskiego w formie związku równoprawnych królestw Europy. Pomysł nazywany także Koncepcją Czterech Cór przewidywał zwierzchnictwo cesarza nad krainami Galii, Germanii, Romy i Sclavinii (Słowiańszczyzny), przy czym każda z nich miała posiadać własnego króla. Usiłował pozyskać dla swojego programu najwybitniejsze osobistości ówczesnego świata, wliczając w to Bolesława Chrobrego z którym spotkał się w 1000 roku przy okazji pielgrzymki do grobu św. Wojciecha. Idea ta jednak upadła po jego śmierci w 1002 roku. Rzeczpospolita Obojga Narodów Rzeczpospolita Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego była państwem federacyjnym w skład którego wchodziła Korona Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie, a powołanym w 1569 roku na mocy unii lubelskiej. Obejmowała większość terenów obecnej Polski, Litwy, Białorusi i Ukrainy, a także częściowo Łotwy, Estonii, Rosji, Mołdawii i Słowacji, zajmując maksymalnie w 1618 roku powierzchnię 1.15 miliona kilometrów kwadratowych, a tym samym osiągając większe rozmiary niż państwo Karola Wielkiego. Ustrojem obowiązującym była demokracja szlachecka, która gwarantowała szlachcie prawo do głosowania i tym samym decydowania o sprawach państwa, a także miała być przykładem równości praw szlachty, co było w ówczesnych czasach wyjątkiem na skale europejską. Szlachta najpierw zbierała się lokalnie na sejmikach ziemskich gdzie wybierano przedstawicieli i stanowisko na sejm walny. W jego skład wchodził król, członkowie izby poselskiej i senatu, ten zaś stanowili dostojnicy duchowni, świeccy, a także najwyżsi urzędnicy królewscy. Sam król był wybierany na drodze elekcji. Królestwo i Księstwo były połączone unią realną czyli osobą władcy, sejmem i polityką zagraniczną. W 1791 roku uchwalono konstytucję 3 maja, w wyniku której formalnie powstała Rzeczpospolita Polska znosząc tym samym odrębność ustrojową Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Była to także pierwsza w Europie taka nowoczesna, spisana konstytucja. Wprowadziła trójpodział władzy, zrównała politycznie mieszczan i szlachtę, gwarantowała opiekę chłopom oraz zniesiono kilka instytucjonalnych słabości rządu takich jak liberum veto czy konfederacje. Powołano wspólne organy władzy centralnej w tym Komisje Wielkie Obojga Narodów. 5

6 Panowanie Napoleona Wiek XVIII był okresem rozkwitu idei wolności i równości. To pod ich sztandarami Napoleon Bonaparte podbija i jednoczy spore terytoria Europy. Obszarowo był to największy, od czasów cesarstwa rzymskiego, podój Europy środkowej i zachodniej. Fronty rozciągały się od Lizbony po Moskwę oraz od Szwecji po Włochy. Walki napoleońskie toczyły się w Hiszpanii, Niemczech, Austrii, Prusach i Rosji gdzie odnosił wielkie zwycięstwa pod Austerlitz, Ulm, Marengo, Wagram, Somosierrą, Jeną-Auerstedt, Borodino i Frydlandem, odnosząc jednak przy tym także znaczące klęski w bitwach morskich pod Abu Kirem i Trafalgarem. Dzięki swym podbojom terytoria Francji powiększyły się w roku 1812 do kilometrów kwadratowych. Przyłączono do niej Belgię, Holandię, Luksemburg, prowincje niemieckie nad Morzem Północnym, Prowincje Iliryjskie na Bałkanach, a także część terenów Włoch rozciągających się wzdłuż zachodnich wybrzeży Morza Śródziemnego, wliczając w to Rzym (prócz tytułu cesarza Francji, Napoleon koronował się także na króla Włoch). W bezpośredniej zależności od Francji znajdowały się królestwa Hiszpanii, Włoch, niemiecki Związek Reński, szwajcarska Republika Helwecka i Księstwo Warszawskie. Ilustracja 4: Europa w czasach Napoleona (PD) Należy przy tym zwrócić uwagę na elementy charakteryzujące nowoczesne państwo, łączące podbite terytoria Francji, takie jak wprowadzone przez Napoleona jednolite prawo i ustawodawstwo oparte na francuskim kodeksie. Trzeba wspomnieć także o dominującej w Europie w tym okresie francuskiej modzie i języku. 6

7 Unia Celna i Kodeks Napoleona Jednym z najciekawszych tworów Napoleona Bonaparte była ustanowiona unia celna Belgii, Holandii i Luksemburga czyli umowa państw o zniesieniu ceł i innych ograniczeń w handlu pomiędzy sobą, przy jednoczesnym ustaleniu wspólnej taryfy celnej względem państw trzecich, a tym samym tworząc wspólne terytorium celne, przypominające chociażby dzisiejsze rozwiązania w Unii Europejskiej. Ważny okazał się też Kodeks Napoleona będący zespołem przepisów i norm prawnych, który stał się podstawą systemów prawnych we Włoszech, Holandii, Belgii, Hiszpanii, Portugalii, niektórych regionach Niemiec i Rumunii, gdzie częściowo obowiązuje do dziś. Charles-Irénée Castel de Saint-Pierre Wpływowy francuski pisarz, który prawdopodobnie jako pierwszy zaproponował stworzenie międzynarodowej organizacji odpowiedzialnej za utrzymanie pokoju. Był negocjatorem pokoju zawartego w 1713 roku w Utrechcie, który zakończył hiszpańską wojnę sukcesyjną. W kongresie pokojowym uczestniczyły Wielka Brytania, Księstwo Hanoweru, Holandia, Francja, Hiszpania, Bawaria, Prusy i Sabaudia oraz pomniejsi uczestnicy koalicji antyburbońskiej. Co ważniejsze po pokoju w Utrechcie, Francja i Wielka Brytania zawarły porozumienie gwarantujące równowagę w Europie zachodniej i w koloniach, do którego w 1718 roku dołączyły także Niderlandy i Austria tworząc tzw. "czwórprzymierze". W 1728 roku zaproponował utworzenie europejskiej ligi 18 suwerennych państw, ze wspólnym skarbem, połączonych unią celną i gospodarczą. Kongres Wiedeński W wyniku zmian terytorialnych i ustrojowych spowodowanych wybuchem Wielkiej Rewolucji Francuskiej i wojnami napoleońskimi, w Wiedniu we wrześniu 1814 roku odbyła się konferencja międzynarodowa przedstawicieli 14 największych państw europejskich, mająca na celu wypracowanie nowych zasad ładu kontynentalnego. Już w trakcie trwania wojen napoleońskich mocarstwa starały się doprowadzić do porozumienia. Do największych problemów należało obsadzenie francuskiego tronu i znaczenie poszczególnych państw europejskich. Anglii zależało głównie na stabilnej sytuacji politycznej na kontynencie co zwiększyło by jej możliwości dalszego rozwoju poza nim. Austria chciała 7

8 zapobiec dominacji Rosji, ta zaś pragnęła ograniczyć austriackie zdobycze terytorialne oraz wpływy angielskie poza Europą. W czerwcu 1814 roku w Londynie doszło do spotkania króla Wielkiej Brytanii Jerzego IV, cara Rosji Aleksandra I, króla Prus Fryderyka Wilhelma III i reprezentującego Austrię Metternicha, podczas którego przyjęto dokument zapowiadający między innymi utworzenie państwa w Niderlandach. W trakcie właściwych obrad przyjęto między innymi zasadę równowagi, mówiącą o dołożeniu wszelkich starań, aby żadne z wielkich mocarstw nie osiągnęło znacznej przewagi nad pozostałymi. Zasada ta forsowana była w dużej mierze przez Wielką Brytanię, która wprawdzie z uwagi na wyspiarski charakter kraju i zainteresowanie koloniami, nie rościła sobie praw do terytoriów na kontynencie, chciała jednak dzięki niej uniknąć dominacji jednego z mocarstw Europy kontynentalnej. Głównymi beneficjentami tej zasady były kraje, które w okresie napoleońskim utraciły najbardziej na znaczeniu jak Prusy czy Hiszpania. Bezpośrednim rezultatem kongresu było także utworzenie z Belgii i Holandii, Królestwa Niderlandów. Finlandię i Mołdawię oddano Rosji, zaś Norwegię, Szwecji, uznano neutralność Szwajcarii zabraniając jej tworzenia armii. Ważnym było utworzenie Związku Niemieckiego (Deutscher Bund) składającego się z 34 państw, któremu przewodzić miała Austria. Związek Niemiecki został głównie powołany w celu zapewnienia zarówno bezpieczeństwa wewnętrznego, jak i zewnętrznego członków. Wszystkie państwa członkowskie zobowiązały się w razie wojny do dostarczania kontyngentów wojskowych oraz wyboru jednego dowódcy wspólnych sił zbrojnych Związku. Zabroniono przy tym Związkowi podejmowania wspólnych akcji zaczepnych, zaś należące do niego państwa członkowskie miały nie mogły się jednoczyć. W jego ramach w 1834 roku powstała niemiecka unia celna (Zollverein), mająca na celu ułatwić handel i zmniejszyć wewnętrzną konkurencję. Święte Przymierze Sojusz zawarty 26 września 1815 z inicjatywy cara Aleksandra I przez Rosję, Austrię i Prusy. Była to próba utworzenia federacji państw europejskich opartej na chrześcijańskich podstawach. W latach kolejnych zaproszono do Świętego Przymierza wszystkie kraje europejskie z wyjątkiem uznawanej za niechrześcijańską Turcji, a w 1818 roku do Świętego Przymierza przystąpiła Francja. Państwa należące do Świętego Przymierza miały utrzymywać równowagę sił czyli wyrzec się podbojów terytorialnych, aby stworzyć Europę bez podziałów i sporów, zobowiązać się do kierowania się w polityce zagranicznej i wewnętrznej zasadami religii chrześcijańskiej i sprawiedliwości, a także do wspólnej walki z liberalizmem i ruchami rewolucyjnymi oraz w obronie porządku politycznego ustalonego podczas kongresu wiedeńskiego. Podpisania aktu Świętego Przymierza odmówili papież Pius VII i regent Wielkiej Brytanii, książę Jerzy. 8

9 Pierwsza Wojna Światowa Kongres wiedeński, który ukształtował ład terytorialny kontynentalnej Europy, zajmował się jedynie kwestią jak najdłuższego utrzymania stabilizacji sytuacji na kontynencie, pomijając jednak przy tym starania narodów prowadzące do samostanowienia. Wprawdzie istnienie Świętego Przymierza pomagało utrzymywać postanowienia kongresu, ale z czasem pomiędzy poszczególnymi mocarstwami pojawiały się nieporozumienia. Wynikające z dążeń nacjonalistycznych zjednoczenie Włoch w roku 1861 i Niemiec w roku 1871, poważnie naruszyło wcześniej ustaloną równowagę sił. W wyniku wojny francusko-pruskiej w 1870 roku, Francja utraciła na rzecz Niemiec, Alzację i Lotaryngię, co zrodziło wiele spięć pomiędzy tymi dwoma narodami, zaś w Austro-Węgrzech i na Bałkanach dochodziło do niepokojów na tle etnicznym. Pojawiały się postawy roszczeniowe jak Niemiecka na tle kolonijnym względem Wielkiej Brytanii i Francji, a w Niemczech i Austro-Węgrzech pojawił się konflikt pomiędzy kulturą germańską i słowiańską W wyniku tego Europa podzieliła się na dwa obozy, Ententę i Trójprzymierze. Ententa była trójstronnym sojuszem pomiędzy Wielką Brytanią, Francją i Rosją, zaś po rozpoczęciu wojny dołączyła do niej koalicja 25 państw w tym Włochy, Serbia, Czarnogóra i Rumunia. Natomiast Trójprzymierze było tajnym układem między Niemcami, Austro-Węgrami i Włochami, do których później dołączyła też Rumunia. Po wybuchu wojny gdy Włochy odeszły od sojuszu termin odnosił się do Turcji, która w 1914 podpisała sojusz z Niemcami, a gdy do wojny przystąpiła Bułgaria pojawił się termin Poczwórnego Przymierza. Ilustracja 5: Europa i sojusze w 1914 roku (PD) 9

10 Gdy 28 lipca 1914 roku Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii w życie został wprawiony skomplikowany system sojuszy międzynarodowych i tak 29 lipca Rosja, w ramach poparcia Serbii, zarządziła początkowo częściową mobilizację wyłącznie przeciwko Austro- Węgrom, później zaś ogłosiła powszechną mobilizację. Wcześniej jednak, 31 lipca Niemcy zagroziły wypowiedzeniem wojny jeżeli Rosja przeprowadzi pełną mobilizację, na co odpowiedziała Francja także ogłaszając pełną mobilizację. W rezultacie 1 sierpnia Niemcy ogłosiły wojnę z Rosją, zaś zaledwie dwa dni później z Francją. Do tego Niemiecka inwazja na Belgię, która pogwałciła jej neutralność, poskutkowała zadeklarowaniem stanu wojny z Niemcami przez Wielką Brytanię. W wyniku odniesionej porażki Niemcy na mocy traktatu wersalskiego zostały zmuszone do bezwarunkowego uznania suwerenności Belgii, Polski, Czechosłowacji i poszanowaniu suwerenności Austrii, dzięki wynikłym zamieszaniu wewnętrznym w Rosji niepodległość odzyskała Finlandia, doszło do rozpadu Austro-Węgier, powstało Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców. Liga Narodów Liga Narodów była organizacją międzynarodową powstałą z inicjatywy prezydenta Stanów Zjednoczonych Woodrow Wilsona, jej statut został przyjęty i stał się częścią kończącego wojnę traktatu wersalskiego z 1919 roku. Jej celem było utrzymanie pokoju i współpracy na świecie za pomocą rozbrojenia, wspólnego utrzymania bezpieczeństwa (w myśl zasady, że naruszenie pokoju dotyczy wszystkich jej członków) oraz ułatwienia rozwiązywania konfliktów na drodze negocjacji i dyplomacji. Liga za pomocą swojej dyplomatycznej filozofii zmieniła obowiązujący sposób myślenia sprzed wieków, jednak nie posiadała własnych sił zbrojnych i w kwestii wymuszania rezolucji musiała polegać na mocarstwach będących jej członkami, ten mechanizm jednak okazał się nie skuteczny. Założenia Ligi okazały się klęską gdy doszło do wybuchu Drugiej Wojny Światowej, zaś po wojnie jej zadania przejęła nowopowołana Organizacja Narodów Zjednoczonych. Ambicje III Rzeszy Polityka zagraniczna III Rzeszy czy raczej Rzeszy Niemieckiej, zakładała pierwotnie rozszerzenie terytorium Rzeszy na całą Europę od Atlantyku, aż po Ural. Plany te rozpoczęły się aneksją Austrii w 1938 roku (tak zwanym Anschlussem), objęciem protektoratu Czech i Moraw, utworzeniem Republiki Słowacji, podpisaniem paktu Ribbentrop-Mołotow oraz zawarciem porozumienia z Włochami. 10

11 Wcześniej w wyniku problemów gospodarczych, pojawiła się koncepcja samowystarczalności gospodarczej (autarkii), której rozumienie wykraczało poza granice Niemiec. W jej ramach rozważano obszar obejmujący także Austrię, kraje bałtyckie, Europę wschodnią i Bałkany. Z założenia przepływ produktów rolnych, surowców i wyrobów przemysłowych miał być wolny od cła (obowiązywała by unia celna), zaś produkcja nadzorowana by była na szczeblu państwowym. Już w trakcie wojny niemiecki minister spraw zagranicznych Joachim von Ribbentrop zaproponował utworzenie instytucji ze strukturą wykazującą kilka podobieństw do współczesnej Unii Europejskiej pozbawionej demokracji. Propozycja zawierała wspólną walutę, bank centralny w Berlinie, zasada regionalizmu, wspólną politykę pracy i porozumienia gospodarcze. Chciano aby w jej skład wchodziły Niemcy, Włochy, Francja, Dania, Norwegia, Finlandia, Słowacja, Węgry, Bułgaria, Rumunia, Chorwacja, Serbia, Grecja i Hiszpania. Bibliografia Wikipedia, Wikimedia Foundation Inc. Wikimedia Commons, Wikimedia Foundation Inc. Wikisource, Wikimedia Foundation Inc. Licencje Autorzy zamieszczonych ilustracji wyrazili zgodę na kopiowanie, dystrybucję lub modyfikację grafik na warunkach licencji GNU Free Documentation License (GNUFDL) w wersji 1.2 lub nowszej, opublikowanej przez Free Software Foundation. Pozostałe ilustracje należą do zasobów domeny publicznej (PD) 11

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy Kongres wiedeński Kongres się nie posuwa, on tańczy 1. Zwołanie kongresu w Wiedniu Wiosna 1814 r. armie VI koalicji wchodzą do Paryża i detronizują Napoleona Królem został Ludwik XVIII, Bonaparte na Elbie

Bardziej szczegółowo

TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej

TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej Szymon Andrzejewski IV rok, gr. I TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej K. Przybysz, W. J. Jakubowski, M. Włodarczyk, Historia dla gimnazjalistów. Dzieje nowożytne. Podręcznik. Klasa II, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego.

Bardziej szczegółowo

Zjednoczenie Niemiec

Zjednoczenie Niemiec Zjednoczenie Niemiec 1. Drugie Cesarstwo we Francji lipiec 1851 - Ludwik Napoleon żąda od Zgromadzenia rewizji konstytucji, gdyż chce być wybrany po raz drugi (konstytucja nie przewidywała reelekcji prezydenta);

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ A 388068 Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe Redakcja i opracowanie: Andrzej Ciupiński Kazimierz Malak WARSZAWA 2004 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I. NOWE PODEJŚCIE DO POLITYKI

Bardziej szczegółowo

AMBASADY i KONSULATY. CYPR Ambasada Republiki Cypryjskiej Warszawa, ul. Pilicka 4 telefon: 22 844 45 77 fax: 22 844 25 58 e-mail: ambasada@ambcypr.

AMBASADY i KONSULATY. CYPR Ambasada Republiki Cypryjskiej Warszawa, ul. Pilicka 4 telefon: 22 844 45 77 fax: 22 844 25 58 e-mail: ambasada@ambcypr. AMBASADY i KONSULATY AUSTRIA Ambasada Republiki Austrii Warszawa, ul. Gagarina 34 telefon: 22 841 00 81-84 fax: 22 841 00 85 e-mail: warschau-ob@bmeia.gv.at Internet: www.ambasadaaustrii.pl BELGIA Ambasada

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Wojny w starożytnej Grecji

Wojny w starożytnej Grecji Temat Wojny w starożytnej Grecji Imperium Aleksandra Wielkiego Ekspansja Rzymu w czasach republiki Juliusz Cezar i Imperium Rzymskie Od drużyny książęcej do rycerstwa Zagadnienia obowiązujące w świecie

Bardziej szczegółowo

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją.

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją. XVII wiek Wiek XVII w Polsce Wojny ze Szwecją. Przyczyny: - Władcy Szwecji chcieli zdobyć ziemie mogące być zapleczem rolniczym kraju - Walka o dominację na Morzu Bałtyckim - Dążenie Zygmunta III Wazy

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI Numer zadania Wymagania ogólne (z podstawy programowej) 1. II. Analiza

Bardziej szczegółowo

RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE

RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE Państwa niebędące członkami Rady Europy (Białoruś) PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE SIEDZIBA GŁÓWNA I BIURA BUDŻET Albania, Andora, Armenia, Austria, Azerbejdżan, Belgia,

Bardziej szczegółowo

1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi

1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi 1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi 2. Przeczytaj poniższy tekst. Następnie zapisz w wyznaczonym miejscu odpowiedzi dwa

Bardziej szczegółowo

Polityczne uwarunkowania bezpieczeństwa europejskiego

Polityczne uwarunkowania bezpieczeństwa europejskiego A/522667 Wojciech Gizicki Polityczne uwarunkowania bezpieczeństwa europejskiego Spis treści Wykaz skrótów 9 Wstęp 11 ROZDZIAŁ I. Teoretyczne aspekty bezpieczeństwa międzynarodowego 19 1. Istota i zakres

Bardziej szczegółowo

Europa w pigułce. Europa nasz kontynent

Europa w pigułce. Europa nasz kontynent Europa w pigułce Czym jest Unia Europejska? Unia Europejska bo jednoczy kraje i ludzi. bo jest położona w Europie. Zobaczmy, o co w tym właściwie chodzi: co łączy Europejczyków? Jak powstała Unia Europejska?

Bardziej szczegółowo

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE 2015.05.11 1 BALTIJOS JŪRA LENKIJOS IR LIETUVOS KONCEPCIJOSE IR POLITIKOJE: ŽVILGSNIS Į LIETUVIŠKUS VADOVĖLIUS / MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

Bardziej szczegółowo

Niemcy Austro-Węgry Bułgaria Turcja. Francja Rosja Wielka Brytania

Niemcy Austro-Węgry Bułgaria Turcja. Francja Rosja Wielka Brytania I wojna światowa 1914-1918, do 1939 zwana wielką wojną 1914-1918, pierwszy konflikt zbrojny w skali światowej, burzący układ stosunków politycznych po kongresie wiedeńskim 1814-1815. Była to tzw. Wojna

Bardziej szczegółowo

Konkurs wiedzy o Unii Europejskiej pytania dla gimnazjum Maj 2014 r. Zaznacz właściwą odpowiedź lub odpowiedzi

Konkurs wiedzy o Unii Europejskiej pytania dla gimnazjum Maj 2014 r. Zaznacz właściwą odpowiedź lub odpowiedzi Konkurs wiedzy o Unii Europejskiej pytania dla gimnazjum Maj 2014 r. Zaznacz właściwą odpowiedź lub odpowiedzi 1. Kto wchodzi w skład Rady Unii Europejskiej? a) Szefowie rządów i głowy państw członkowskich

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

Powtórka przed egzaminem mapy

Powtórka przed egzaminem mapy Powtórka przed egzaminem mapy 1. Starożytność. a) Najstarsze starożytne cywilizacje. A Egipt, B Palestyna, Izrael, Jerozolima, C Mezopotamia, D Grecja b) Starożytna Grecja. A góra Olimp, B Ateny, C- Olimpia

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ

TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ 1. Ile państw jest obecnie w UE? a) 15 b) 25 c) 27 2. Głównymi instytucjami UE są: a) Komisja Europejska, Rada UE, Parlament Europejski, Rada Europejska b) Komisja Europejska,

Bardziej szczegółowo

GRUPA: FOKI Polska, Rzeczpospolita Polska państwo unitarne w Europie Środkowej położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia

Bardziej szczegółowo

Kalendarz Maturzysty 2011/12 Historia

Kalendarz Maturzysty 2011/12 Historia Kalendarz Maturzysty 2011/12 Historia Kalendarz Maturzysty 2011/12 Historia Michał Krzywicki Drogi Maturzysto, Oddajemy Ci do rąk profesjonalny Kalendarz Maturzysty z historii stworzony przez naszego eksperta.

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin licencjacki z tematyki europejskiej

Zagadnienia na egzamin licencjacki z tematyki europejskiej Zagadnienia na egzamin licencjacki z tematyki europejskiej 1. Greckie, chrześcijańskie i rzymskie źródła zjednoczonej Europy. 2. Porównaj projekt Unii Paneuropejskiej Richarda Coudenhove-Kalergiego i Unii

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

Kontekst historyczny współczesnych stosunków międzynarodowych. Rafał Jarosz

Kontekst historyczny współczesnych stosunków międzynarodowych. Rafał Jarosz Kontekst historyczny współczesnych stosunków międzynarodowych Rafał Jarosz Świat przedwestfalski Grecja i system interakcji polis: Chora Zgromadzenie ludowe (z wyłączeniem kobiet, niewolników, cudzoziemcy)

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z HISTORII W KLASIE I GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z HISTORII W KLASIE I GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE Z HISTORII W KLASIE I GIMNAZJUM Rozdział I. Początki cywilizacji Dzięki treściom zawartym w pierwszej części programu uczniowie poznają najdawniejsze dzieje człowieka oraz historię

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI DO ZADAŃ:

ODPOWIEDZI DO ZADAŃ: ODPOWIEDZI DO ZADAŃ: Zadanie 1. (0 1) Oceń, które z poniższych zdań odnoszących się do skutków przemian w życiu człowieka jest prawdziwe. Zaznacz P przy zdaniu prawdziwym. 2. W wyniku przemian, które opisano

Bardziej szczegółowo

Od i do integracji europejskiej

Od i do integracji europejskiej A 377213 Wyższa Szkoła Pedagogiczna Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Warszawie Kazimierz Łastawski Od i do integracji europejskiej Warszawa 2003 SPIS TREŚCI WSTĘP 15 Część pierwsza. IDEE JEDNOCZENIA EUROPY

Bardziej szczegółowo

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY _ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego AON wewn. 4969/97 QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY. Redakcja naukowa prof. zw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIAGNOSTYCZNE

BADANIE DIAGNOSTYCZNE Centralna Komisja Egzaminacyjna BADANIE DIAGNOSTYCZNE W ROKU SZKOLNYM 2011/2012 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI GRUDZIEŃ 2011 Numer zadania 1. 2.

Bardziej szczegółowo

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia L 367/16 23.12.2014 ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 1378/2014 z dnia 17 października 2014 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 oraz załączniki

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. I. Wprowadzenie do historii. II. Początki cywilizacji. Od autorów... 8

Spis treêci. I. Wprowadzenie do historii. II. Początki cywilizacji. Od autorów... 8 Od autorów....................................... 8 I. Wprowadzenie do historii 1. Dzieje historia historiografia...................... 12 Czym jest historia?............................... 12 Przedmiot

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp...

Spis treści. Wstęp... Wstęp... Dokument 1 1920 listopad 13, Warszawa Fragment protokółu z konferencji naczelników wydziałów politycznych MSZ z wypowiedzią naczelnika w Wydziale Środkowo-Europejskim Jerzego Dzieduszyckiego na

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Słowo wstępne... 11. Przedmowa do czwartego wydania... 13. Wykaz skrótów... 15

Spis treści. Słowo wstępne... 11. Przedmowa do czwartego wydania... 13. Wykaz skrótów... 15 Spis treści Słowo wstępne............................................................ 11 Przedmowa do czwartego wydania.......................................... 13 Wykaz skrótów............................................................

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1 Spis treści Wstęp... XI DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R.... 1 Rozdział I. Monarchia patrymonialna... 3 Część I. Powstanie państwa polskiego... 3 Część II. Ustrój polityczny... 5 Część III. Sądownictwo...

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.6.2014 r. COM(2014) 324 final 2014/0170 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG Piotr Kalinowski KALETY 2006 Słowo wstępu Katalog, który macie Państwo przed sobą powstał na podstawie wydanego w 1988 dzieła Ivo Halački Mince

Bardziej szczegółowo

Czym jest Unia Europejska?

Czym jest Unia Europejska? Czym jest Unia Europejska? Unia bo jednoczy kraje i ludzi. Europejska bo jest położona w Europie. Zobaczmy, o co w tym właściwie chodzi: Co łączy Europejczyków? Jak powstała UE? Czym dziś zajmuje się UE?

Bardziej szczegółowo

17.12.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 343/7

17.12.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 343/7 17.12.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 343/7 Powiadomienia przewidziane w art. 29 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 864/2007 dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych (Rzym II) (2010/C

Bardziej szczegółowo

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję? 13.06.2014 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: Artur Szeremeta Specjalista ds. współpracy z mediami tel. 509 509 536 szeremeta@sedlak.pl W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

Bardziej szczegółowo

Kalendarz roku szkolnego 2013/2014

Kalendarz roku szkolnego 2013/2014 Kalendarz roku szkolnego 2013/2014 Termin Wydarzenie 2 września2013 r. Rozpoczęcie roku szkolnego 2i 3 stycznia 2013 r. Dzień wolny po odpracowaniu w dniu 14 i 28 września 2013r. Grudzień 2013 Próbne egzaminy

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY

WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY AF/EEE/BG/RO/DC/pl 1 WSPÓLNA DEKLARACJA W SPRAWIE TERMINOWEJ RATYFIKACJI UMOWY O UDZIALE REPUBLIKI

Bardziej szczegółowo

Absolutyzm oświecony w Prusach i w Austrii. Dyplomacja bez armat jest jak muzyka bez instrumentów Fryderyk II Wielki

Absolutyzm oświecony w Prusach i w Austrii. Dyplomacja bez armat jest jak muzyka bez instrumentów Fryderyk II Wielki Absolutyzm oświecony w Prusach i w Austrii Dyplomacja bez armat jest jak muzyka bez instrumentów Fryderyk II Wielki 1. Absolutyzm oświecony Połączenie silnego państwa, sprawnie zarządzanego z umową społeczną

Bardziej szczegółowo

PROGRAM MŁODZIEŻ W DZIAŁANIU 2007-2013. 12 grudnia 2012

PROGRAM MŁODZIEŻ W DZIAŁANIU 2007-2013. 12 grudnia 2012 PROGRAM MŁODZIEŻ W DZIAŁANIU 2007-2013 12 grudnia 2012 Cele Programu Aktywne uczestnictwo młodzieży w życiu społecznym Europy Budowanie wzajemnego zrozumienia między młodymi ludźmi Solidarność między młodymi

Bardziej szczegółowo

INTERNETOWY KONKURS HISTORYCZNY- DROGA DO NIEPODLEGŁOŚCI

INTERNETOWY KONKURS HISTORYCZNY- DROGA DO NIEPODLEGŁOŚCI INTERNETOWY KONKURS HISTORYCZNY- DROGA DO NIEPODLEGŁOŚCI Zapraszamy wszystkich do udziału w internetowym konkursie historycznym z okazji Narodowego Święta Niepodległości. Konkurs składa się z pytań testowych,

Bardziej szczegółowo

B/60205. Julian Kaczmarek Julian Skrzyp NATO

B/60205. Julian Kaczmarek Julian Skrzyp NATO B/60205 Julian Kaczmarek Julian Skrzyp NATO /atla2 Wrocław 2003 Spis treści Wprowadzenie 9 1. GENEZA I ROZWÓJ SOJUSZU PÓŁNOCNOATLANTYCKIEGO 11 1.1. Układ militarny podstawą istnienia Sojuszu Północnoatlantyckiego

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 4.3.2015 L 60/55 DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI (UE) 2015/348 z dnia 2 marca 2015 r. dotycząca zgodności niektórych celów zawartych w planach krajowych lub planach dotyczących funkcjonalnych bloków przestrzeni

Bardziej szczegółowo

Francja od konsulatu do cesarstwa. Każdy z Was nosi w plecaku buławę marszałkowską Napoleon Bonaparte

Francja od konsulatu do cesarstwa. Każdy z Was nosi w plecaku buławę marszałkowską Napoleon Bonaparte Francja od konsulatu do cesarstwa Każdy z Was nosi w plecaku buławę marszałkowską Napoleon Bonaparte 1. Rządy dyrektoriatu Forma rządów po zamachu 9 thermidora Rada Starszych i Rada 500-set wybierała 5

Bardziej szczegółowo

Uznanie świadectw uzyskanych za granicą

Uznanie świadectw uzyskanych za granicą Źródło: http://www.kuratorium.waw.pl/pl/poradnik-klienta/inne-sprawy/nostryfikacja-swiadectw/5423,uznanie-sw iadectw-uzyskanych-za-granica.html Wygenerowano: Sobota, 19 września 2015, 12:20 Uznanie świadectw

Bardziej szczegółowo

obecność na zajęciach (usprawiedliwione dwie nieobecności) aktywność test zaliczeniowy INFORMACJE DODATKOWE: dyżur wykładowcy: 12.30-14.30, pok.

obecność na zajęciach (usprawiedliwione dwie nieobecności) aktywność test zaliczeniowy INFORMACJE DODATKOWE: dyżur wykładowcy: 12.30-14.30, pok. 1 NAZWA PRZEDMIOTU: Systemy polityczne wybranych państw świata. KATEGORIA PRZEDMIOTU: kanoniczny PROWADZĄCY: dr Arkadiusz Czwołek CZAS TRWANIA I WYMIAR GODZIN: semestr zimowy: 60 h FORMA ZAJĘĆ: ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Flaga Unii Europejskiej

Flaga Unii Europejskiej Temat 10: PROCESY INTEGRACYJNE W EUROPIE. 1. Procesy integracyjne. 2. Kalendarium integracji europejskiej. 3. Filary współpracy Unii Europejskiej. 4. Organy Unii Europejskiej. Flaga Unii Europejskiej Integracja

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Struktura wykładu Wprowadzenie Wzrost znaczenia sportu jako zjawiska społecznoekonomicznego i politycznego,

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Uwagi wstępne Wstęp do wydania trzeciego. CZĘŚĆ PIERWSZA Geneza i zasięg konfliktu zbrojnego lat 1914-1918

Spis treści. Uwagi wstępne Wstęp do wydania trzeciego. CZĘŚĆ PIERWSZA Geneza i zasięg konfliktu zbrojnego lat 1914-1918 Spis treści Uwagi wstępne Wstęp do wydania trzeciego CZĘŚĆ PIERWSZA Geneza i zasięg konfliktu zbrojnego lat 1914-1918 Rozdział I. Narodziny wieku (1890-1914) 1. Nie spełnione obawy końca XIX wieku 2. Rewolucja

Bardziej szczegółowo

. omasz Stępniewskr. ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG. ^, w pozimnowojennym świecie

. omasz Stępniewskr. ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG. ^, w pozimnowojennym świecie . omasz Stępniewskr ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG ^, w pozimnowojennym świecie Wstęp 11 Geopolityka jako przedmiot badań - wprowadzenie 23 CZĘŚĆ 1 (Geo)polityka państw nadbrzeżnych regionu Morza

Bardziej szczegółowo

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko Małe olimpiady przedmiotowe Test z historii ORGANIZATORZY: Wydział Edukacji Urzędu Miasta w Koszalinie Imię i nazwisko Szkoła Centrum Edukacji Nauczycieli w Koszalinie Szkoła Podstawowa nr 17 w Koszalinie

Bardziej szczegółowo

Opis danych kartograficznych dostępnych w ofercie Emapa sp. z o.o.

Opis danych kartograficznych dostępnych w ofercie Emapa sp. z o.o. Opis danych kartograficznych dostępnych w ofercie Emapa sp. z o.o. - stan na grudzień 2013 1. MapSet Polska:... 3 2. MultiNet Europa:... 5 3. MapSet Europa:... 8 5. MapSet Azja:... 10 2 1. MapSet Polska

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH HISTORII W GIMNAZJUM W KLASACH I-III

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH HISTORII W GIMNAZJUM W KLASACH I-III PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH HISTORII W GIMNAZJUM W KLASACH I-III Ważnym elementem procesu dydaktycznego jest ocena, która pozwala określić zakres wiedzy i umiejętności opanowany przez ucznia.

Bardziej szczegółowo

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek. Warsztaty historyczne KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Śladami Józefa Piłsudskiego Część 3: DAŁ POLSCE WOLNOŚĆ, GRANICE, MOC I SZACUNEK Po powrocie do Polski,

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI ARKUSZE GH-H1-142, GH-H2-142, GH-H4-142, GH-H5-142, GH-H6-142, GH-HU1-142

Bardziej szczegółowo

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r.

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. I Preambuła 1. Osiągnięcie celów Traktatu Północnoatlantyckiego wymaga integracji przez jego państwa-strony takich środków

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI EKSPORTU / EXPORT DIRECTIONS Belgia / Belgium Białoruś / Byelarussia Bułgaria / Bulgaria Dania / Denmark Estonia / Estonia Francja / France Hiszpania / Spain Holandia / Holland Litwa / Lithuania

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania MAJ 2012 2 Egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Projekt Partnerski Grundtviga 2012-2014 Zdrowy styl życia rodziców - zdrowie przyszłych pokoleń

Projekt Partnerski Grundtviga 2012-2014 Zdrowy styl życia rodziców - zdrowie przyszłych pokoleń Projekt Partnerski Grundtviga 2012-2014 Zdrowy styl życia rodziców - zdrowie przyszłych pokoleń Spotkanie informacyjne 26 listopada 2012r Partner Projektu Dzielnica Mokotów Plan spotkania 1. Kilka słów

Bardziej szczegółowo

Polska Centrala Firm Symulacyjnych CENSYM

Polska Centrala Firm Symulacyjnych CENSYM Polska Centrala Firm Symulacyjnych jest członkiem światowej sieci EUROPEN Pen Internationalskupiającej ok.7500 firm symulacyjnych w 42 krajach na całym świecie. Kraje założycielskie EUROPEN: Austria, Dania,

Bardziej szczegółowo

Wrzesień. Październik

Wrzesień. Październik Kalendarz historyczny rok szkolny 2010/2011 Wrzesień 1 września 1939 r. - agresja Niemiec na Polskę 1-7 września 1939 r. - obrona Westerplatte 11 września 1932 r. - Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce. Sekretariat Krajowej Rady BRD

Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce. Sekretariat Krajowej Rady BRD Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce Sekretariat Krajowej Rady BRD Krakowskie Dni Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, Kraków, 26/02/2015

Bardziej szczegółowo

Z punktu widzenia szkolnictwa wyższego w Polsce. jest szansą na włączenie się w główny nurt przemian zachodzących w Europie.

Z punktu widzenia szkolnictwa wyższego w Polsce. jest szansą na włączenie się w główny nurt przemian zachodzących w Europie. Proces Boloński Z punktu widzenia szkolnictwa wyższego w Polsce Proces Boloński jest szansą na włączenie się w główny nurt przemian zachodzących w Europie. Inicjatywy polskich uczelni zmierzające do spełnienia

Bardziej szczegółowo

Przyszłość i wyzwania przed Unią Europejską (wykład dla licealistów, listopad 2009, SGH)

Przyszłość i wyzwania przed Unią Europejską (wykład dla licealistów, listopad 2009, SGH) Przyszłość i wyzwania przed Unią Europejską (wykład dla licealistów, listopad 2009, SGH) Prof. dr hab. ElŜbieta Kawecka-Wyrzykowska, SGH, Katedra Integracji Europejskiej im. J. Monneta Wyzwania Polityczne

Bardziej szczegółowo

Współczesne systemy polityczne

Współczesne systemy polityczne Jarosław Zieliński Współczesne systemy polityczne System polityczny może być rozumiany jako podstawowe struktury władz państwowych oraz główne zasady polityczne i prawne; jako ogół instytucji, za pośrednictwem

Bardziej szczegółowo

Ochrona praw mniejszości narodowych w Europie

Ochrona praw mniejszości narodowych w Europie SUB Hamburg A/561406 Grzegorz Janusz Ochrona praw mniejszości narodowych w Europie WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ LUBLIN 2011 Spis treści Wykaz skrótów Wstęp 11 13 Rozdział I TERMINOLOGIA

Bardziej szczegółowo

Czy warto mieć polską walutę?

Czy warto mieć polską walutę? Czy warto mieć polską walutę? dr hab. Eryk Łon Katedra Finansów Publicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Ważne linki: Raport dla NBP: Dlaczego Polska nie powinna wchodzić do strefy euro, 2007: http://analizy-rynkowe.pl/raport/

Bardziej szczegółowo

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 24.9.2014 L 280/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 994/2014 z dnia 13 maja 2014 r. zmieniające załączniki VIII i VIIIc do rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Stare dobre czasy? jaki był XX wiek. Wisława Szymborska, Schyłek wieku.

Stare dobre czasy? jaki był XX wiek. Wisława Szymborska, Schyłek wieku. Stare dobre czasy? jaki był XX wiek. Wisława Szymborska, Schyłek wieku. 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: 1. zna twórczość Wisławy Szymborskiej, 2. rozumie potrzebę krytycznej oceny wydarzeń XX wieku.

Bardziej szczegółowo

Klasa II WYMAGANIA EDUKACYJNE NA STOPNIE SZKOLNE ODRODZENIE I HUMANIZM W EUROPIE WIEK XVI Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący

Klasa II WYMAGANIA EDUKACYJNE NA STOPNIE SZKOLNE ODRODZENIE I HUMANIZM W EUROPIE WIEK XVI Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący Klasa II WYMAGANIA EDUKACYJNE NA STOPNIE SZKOLNE ODRODZENIE I HUMANIZM W EUROPIE WIEK XVI Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący Wskazuje najważniejsze przyczyny wielkich odkryć geograficznych.

Bardziej szczegółowo

Program GRUNDTVIG wspieranie niezawodowej edukacji dorosłych, w tym osób starszych

Program GRUNDTVIG wspieranie niezawodowej edukacji dorosłych, w tym osób starszych wspieranie niezawodowej edukacji dorosłych, w tym osób starszych Alina Respondek, Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian III: Europa w II połowie XIX wieku

Sprawdzian III: Europa w II połowie XIX wieku Sprawdzian III: Europa w II połowie XIX wieku 1. Masz przed sobą sprawdzian składający się z 20 zadań. 2. Rozwiązania zadań od 1. do 9. oraz od 11. do 17. zaznacz, zamalowując odpowiadające im kratki w

Bardziej szczegółowo

Zadania egzaminacyjne HISTORIA

Zadania egzaminacyjne HISTORIA Wersja B Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2013 Zadania egzaminacyjne HISTORIA kod ucznia... Zadanie 1. (1 pkt) Ogółem: / 30 : 1,5 = /20 Poniżej przedstawiony został ciężkozbrojny

Bardziej szczegółowo

Konferencja Rok uczestnictwa Polski w Systemie Informacyjnym Schengen. SIS to więcej bezpieczeństwa.

Konferencja Rok uczestnictwa Polski w Systemie Informacyjnym Schengen. SIS to więcej bezpieczeństwa. Źródło: http://mswia.gov.pl/pl/aktualnosci/6234,konferencja-rok-uczestnictwa-polski-w-systemie-informacyjnym-schengen-si S-to-wie.html Wygenerowano: Niedziela, 7 lutego 2016, 00:27 Strona znajduje się

Bardziej szczegółowo

Od Unii do Unii. Polskie wizje jednoczenia Europy

Od Unii do Unii. Polskie wizje jednoczenia Europy Komunikat prasowy Od Unii do Unii. Polskie wizje jednoczenia Europy wystawa z okazji 5. rocznicy wstąpienia Polski do Unii Europejskiej Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych oraz Archiwum Główne Akt Dawnych

Bardziej szczegółowo

Język Haseł Przedmiotowych Biblioteki Narodowej

Język Haseł Przedmiotowych Biblioteki Narodowej Język Haseł Przedmiotowych Biblioteki Narodowej WYKAZ REKORDÓW USUNIĘTYCH (15-21.04.2011) 1 010 a p 2004506302 150 a Politycy z Austria y 19 w. 2 010 a p 2004508648 150 a Bibliofilstwo x w literaturze

Bardziej szczegółowo

Koszty budowy autostrad i dróg głównych w wybranych państwach europejskich

Koszty budowy autostrad i dróg głównych w wybranych państwach europejskich Warszawa, dnia 28 lipca 2011 r. Koszty budowy autostrad i dróg głównych w wybranych państwach europejskich Rozwinięta sieć dróg i autostrad jest dla każdego państwa miernikiem jego rozwoju bez dobrze rozwiniętej

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Notatka prezentuje wybrane informacje statystyczne o działalności zagranicznych zakładów

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

AKTYWNOŚĆ POLSKICH SAMORZĄDÓW NA ARENIE MIĘDZYNARODOWEJ: FORMY, MOŻLIWOŚCI, WYZWANIA. - wnioski z badania ankietowego

AKTYWNOŚĆ POLSKICH SAMORZĄDÓW NA ARENIE MIĘDZYNARODOWEJ: FORMY, MOŻLIWOŚCI, WYZWANIA. - wnioski z badania ankietowego AKTYWNOŚĆ POLSKICH SAMORZĄDÓW NA ARENIE MIĘDZYNARODOWEJ: FORMY, MOŻLIWOŚCI, WYZWANIA - wnioski z badania ankietowego Prowadzenie współpracy międzynarodowej (w %) nie tak 28% 72% Posiadanie opracowanego

Bardziej szczegółowo

PRZESYŁKI KURIERSKIE CENNIK USŁUG BUBALO

PRZESYŁKI KURIERSKIE CENNIK USŁUG BUBALO PRZESYŁKI KURIERSKIE CENNIK USŁUG BUBALO 01 Spis treści 1. Paczki Kraj.... Usługi dodatkowe kraj.... Paczki Europa Standard Pack.1. Usługa Standard..... Usługa Premium... 6 1. Paczki Europa Mega Pack.1.

Bardziej szczegółowo

L 185/62 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 15.7.2011

L 185/62 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 15.7.2011 L 185/62 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 15.7.2011 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 680/2011 z dnia 14 lipca 2011 r. ustalające na rok 2011 pułapy budżetowe mające zastosowanie do określonych

Bardziej szczegółowo

Polacy podczas I wojny światowej

Polacy podczas I wojny światowej Polacy podczas I wojny światowej 1. Orientacje polityczne Polaków przed rokiem 1914 Orientacja proaustriacka (koncepcja austropolska) Szansa to unia z Austrią, a największym wrogiem Rosja 1908 r. we Lwowie

Bardziej szczegółowo

19.8.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 218/9

19.8.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 218/9 19.8.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 218/9 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 745/2010 z dnia 18 sierpnia 2010 r. ustalające na rok 2010 pułapy budżetowe mające zastosowanie do określonych systemów

Bardziej szczegółowo

WYSOKIE UMAWIAJĄCE SIĘ STRONY TRAKTATU USTANAWIAJĄCEGO WSPÓLNOTĘ EUROPEJSKĄ,

WYSOKIE UMAWIAJĄCE SIĘ STRONY TRAKTATU USTANAWIAJĄCEGO WSPÓLNOTĘ EUROPEJSKĄ, PROTOKÓŁ ZMIENIAJĄCY KONWENCJĘ Z DNIA 23 LIPCA 1990 R. W SPRAWIE ELIMINOWANIA PODWÓJNEGO OPODATKOWANIA W PRZYPADKU KOREKTY ZYSKÓW PRZEDSIĘBIORSTW POWIĄZANYCH P/CDI/1 WYSOKIE UMAWIAJĄCE SIĘ STRONY TRAKTATU

Bardziej szczegółowo

Polska, jako państwo etyki, kultury i Prawa Cywilizacji Łacińskiej 966-1793

Polska, jako państwo etyki, kultury i Prawa Cywilizacji Łacińskiej 966-1793 Polska, jako państwo etyki, kultury i Prawa Cywilizacji Łacińskiej 966-1793 Słowianie Zachodni X wiek Chrzest roku 966 Przyjęcie zasad organizacji państwa: prowadzenie Kancelarii i Dyplomacji oraz przejęcie

Bardziej szczegółowo

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ARKUSZA I

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ARKUSZA I MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ARKUSZA I Zasady oceniania: za rozwiązanie zadań z Arkusza I można uzyskać maksymalnie 100 punktów, model odpowiedzi uwzględnia jej zakres merytoryczny, ale nie jest

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 CZĘŚĆ 1. HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-H1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H1U KWIECIEŃ 2015 Zadanie

Bardziej szczegółowo

Statystyka wniosków TOI 2011

Statystyka wniosków TOI 2011 Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Statystyka wniosków TOI 2011 Konkurs 2011 Wnioski TOI w PL lata 2007-2011 KONKURS Dostępny budżet TOI w PL (euro)

Bardziej szczegółowo

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny KLUCZ ODPOWIEDZI K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny Zadanie 1. max. 7 p. Wiosna Ludów na ziemiach polskich Zaznacz w tabeli (wpisując w odpowiednią rubrykę literę ), czy poniższe

Bardziej szczegółowo