* Unifikacja Europy przed 1945 *

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "* Unifikacja Europy przed 1945 *"

Transkrypt

1 Krystian Majewski WSD II rok niestacjonarne Nr albumu * Unifikacja Europy przed 1945 * Ilustracja 1: Mapa Europy według Strabona (PD) Idea zjednoczonej Europy pojawiała się już w wypowiedziach starożytnych myślicieli. Nie jest to więc pomysł nowy, jednak w przeciwieństwie do obecnie trwającego procesu w postaci Unii Europejskiej, to co moglibyśmy nazwać unifikacją Europy, przebiegało często na drodze militarnych podbojów. 1

2 Republika Rzymska Za pierwsze udane próby podboju Europy uznajemy Republikę Rzymską, czyli państwo utworzone w wyniku wojen prowadzonych przez państwo-miasto jakim był starożytny Rzym. Za początek samej republiki uznaje się rok 508 p.n.e. gdy obalono króla Tarkwiniusza Pysznego, jednak początków jej ekspansji należy dopatrywać się w rozpoczętych w 486 roku p.n.e. wojnach z Etruskami i Wolskami, w wyniku których Rzym opanował środkową Italię. W wyniku walk z kolejnymi ludami Italii, Rzym powiększał swoje terytoria, aż w 272 roku p.n.e zdobywając grecki Tarent, opanował cały Półwysep Apeniński. Pierwsza wojna punicka W 264 p.n.e wybuchł trwający 23 lata konflikt o Sycylię pomiędzy Republiką Rzymu i ówczesną potęgą na Morzu Śródziemnym, północnoafrykańską Kartaginą. Zachodnia Sycylia była wtedy pod panowaniem Kartaginy, zaś jej południowa i wschodnia część należała do Syrakuzy, która podczas wojny opowiedziała się po stronie Republiki. Walki zakończyły się porażką Kartaginy, która musiała się zrzec Sycylii na rzecz Rzymu. Tym samym Sycylia stała się pierwszą kolonią Republiki. Druga wojna punicka W 218 roku p.n.e do Italii wkroczył kartagiński wódz Hannibal, zapoczątkowując tym samym II wojnę punicką pomiędzy Rzymem i Kartaginą. Walki toczyły się na Półwyspie Iberyjskim, w Italii i Afryce. Wojna zakończyła się po 17 latach w 201 roku p.n.e zwycięstwem Rzymu, w wyniku którego ten uzyskał kontrole nad posiadłościami Kartaginy w Hiszpanii i stał się śródziemnomorskim imperium. Dalsze podboje Republiki Rzymskiej Po uzyskaniu nowych terytoriów Republika kontynuowała swe podboje zajmując w 168 roku p.n.e Macedonię, w 146 roku p.n.e Grecję, zaś w 133 p.n.e pozyskała królestwo Pergamonu i rozszerzyła dalej posiadłości w Hiszpanii. W 121 p.n.e opanowano także południową Galię, która całą ostatecznie podbił w 58 p.n.e Juliusz Cezar. 2

3 Ilustracja 2: Podział Galii w 58 roku p.n.e. (GNUFDL) Cesarstwo Rzymskie Państwo powstałe z przekształcenia się Republiki Rzymskiej w monarchię, którego początek uznaje się w 27 roku p.n.e gdy senat nadał tytuł augusta synowi Juliusza Cezara, Gajuszowi Oktawiuszowi. On i kolejni cesarze Rzymu poszerzyli europejskie wpływy na część Germanii, Brytanię i Dację (Rumunię). Za jego koniec możemy przyjąć podział Cesarstwa na dwie części po śmierci cesarza Teodozjusza Wielkiego w 395 roku. Powstałe wtedy Cesarstwo Zachodniorzymskie obejmowało tereny Europy zachodniej i część południowej. 80 lat później Cesarstwo to jednak upadło zaś jego terytoria padły łupem Franków, Burgundów, Anglosasów, Ostrogotów, Swebowów, Wizygotów i Wandalów. Integracja Europy pod panowaniem Rzymu Niemożliwe by było panowanie nad tak wielkimi terytoriami jak te posiadane przez Republikę, a później i Cesarstwo Rzymskie, gdyby nie stosowano jednolitego zarządzania. Tereny były dzielone na prowincje, w których wprowadzano rzymską administrację, jednolity system szkolnictwa, prawo, budowano nowoczesną infrastrukturę, a w całym cesarstwie obowiązywała wspólna waluta w postaci Denarów, Asów i Sestercji. Pod tym względem Rzym utworzył nowoczesne i co najważniejsze dobrze funkcjonujące państwo europejskie. 3

4 Ilustracja 3: Terytoria Cesarstwa Rzymskiego (GNUFDL) Europejskie imperium Karola Wielkiego Karol Wielki ( ), był królem franków, uznanym za najwybitniejszego władce średniowiecznej Europy. W trakcie swego panowania przeprowadził 54 kampanie wojenne, jego europejskie państwo o powierzchni przeszło miliona kilometrów kwadratowych obejmowało dzisiejsze tereny północnowschodniej Hiszpanii, Francji, Belgii, Holandii, zachodnich Niemiec, Szwajcarii, Austrii, północnych Włoch, Korsyki i Balearów. Celem zunifikowania swojego imperium, Karol Wielki wprowadził jednolite prawo frankijskie, nowy podział administracyjny i wspólną walutę w postaci srebrnego Denara. Najbardziej jednoczącym czynnikiem okazała się jednak wspólnota wiary i kultury chrześcijańskiej, której zresztą szerzeniem często argumentował swoje podboje. To właśnie za jego rządów świat podzielono na chrześcijański i pogański, zaś na kartach jednej z kronik, relacjonujących walki Karola z Arabami, mieszkańców monarchii karolińskiej nazwano Europenses czyli Europejczykami. Jako twórca uniwersalistycznego państwa, inicjator idei jedności chrześcijańskiej Europy, Karol Wielki przez wielu jest nazywany ojcem Europy. Przez co jest także stawiany przez zwolenników Unii Europejskiej obok późniejszego cesarza Ottona III wśród jej patronów. 4

5 Wizja Ottona III Otton III Rudy ( ), król Niemiec i cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego, stworzył program cesarstwa uniwersalistycznego, mający prowadzić do odnowienia Cesarstwa Rzymskiego w formie związku równoprawnych królestw Europy. Pomysł nazywany także Koncepcją Czterech Cór przewidywał zwierzchnictwo cesarza nad krainami Galii, Germanii, Romy i Sclavinii (Słowiańszczyzny), przy czym każda z nich miała posiadać własnego króla. Usiłował pozyskać dla swojego programu najwybitniejsze osobistości ówczesnego świata, wliczając w to Bolesława Chrobrego z którym spotkał się w 1000 roku przy okazji pielgrzymki do grobu św. Wojciecha. Idea ta jednak upadła po jego śmierci w 1002 roku. Rzeczpospolita Obojga Narodów Rzeczpospolita Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego była państwem federacyjnym w skład którego wchodziła Korona Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie, a powołanym w 1569 roku na mocy unii lubelskiej. Obejmowała większość terenów obecnej Polski, Litwy, Białorusi i Ukrainy, a także częściowo Łotwy, Estonii, Rosji, Mołdawii i Słowacji, zajmując maksymalnie w 1618 roku powierzchnię 1.15 miliona kilometrów kwadratowych, a tym samym osiągając większe rozmiary niż państwo Karola Wielkiego. Ustrojem obowiązującym była demokracja szlachecka, która gwarantowała szlachcie prawo do głosowania i tym samym decydowania o sprawach państwa, a także miała być przykładem równości praw szlachty, co było w ówczesnych czasach wyjątkiem na skale europejską. Szlachta najpierw zbierała się lokalnie na sejmikach ziemskich gdzie wybierano przedstawicieli i stanowisko na sejm walny. W jego skład wchodził król, członkowie izby poselskiej i senatu, ten zaś stanowili dostojnicy duchowni, świeccy, a także najwyżsi urzędnicy królewscy. Sam król był wybierany na drodze elekcji. Królestwo i Księstwo były połączone unią realną czyli osobą władcy, sejmem i polityką zagraniczną. W 1791 roku uchwalono konstytucję 3 maja, w wyniku której formalnie powstała Rzeczpospolita Polska znosząc tym samym odrębność ustrojową Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Była to także pierwsza w Europie taka nowoczesna, spisana konstytucja. Wprowadziła trójpodział władzy, zrównała politycznie mieszczan i szlachtę, gwarantowała opiekę chłopom oraz zniesiono kilka instytucjonalnych słabości rządu takich jak liberum veto czy konfederacje. Powołano wspólne organy władzy centralnej w tym Komisje Wielkie Obojga Narodów. 5

6 Panowanie Napoleona Wiek XVIII był okresem rozkwitu idei wolności i równości. To pod ich sztandarami Napoleon Bonaparte podbija i jednoczy spore terytoria Europy. Obszarowo był to największy, od czasów cesarstwa rzymskiego, podój Europy środkowej i zachodniej. Fronty rozciągały się od Lizbony po Moskwę oraz od Szwecji po Włochy. Walki napoleońskie toczyły się w Hiszpanii, Niemczech, Austrii, Prusach i Rosji gdzie odnosił wielkie zwycięstwa pod Austerlitz, Ulm, Marengo, Wagram, Somosierrą, Jeną-Auerstedt, Borodino i Frydlandem, odnosząc jednak przy tym także znaczące klęski w bitwach morskich pod Abu Kirem i Trafalgarem. Dzięki swym podbojom terytoria Francji powiększyły się w roku 1812 do kilometrów kwadratowych. Przyłączono do niej Belgię, Holandię, Luksemburg, prowincje niemieckie nad Morzem Północnym, Prowincje Iliryjskie na Bałkanach, a także część terenów Włoch rozciągających się wzdłuż zachodnich wybrzeży Morza Śródziemnego, wliczając w to Rzym (prócz tytułu cesarza Francji, Napoleon koronował się także na króla Włoch). W bezpośredniej zależności od Francji znajdowały się królestwa Hiszpanii, Włoch, niemiecki Związek Reński, szwajcarska Republika Helwecka i Księstwo Warszawskie. Ilustracja 4: Europa w czasach Napoleona (PD) Należy przy tym zwrócić uwagę na elementy charakteryzujące nowoczesne państwo, łączące podbite terytoria Francji, takie jak wprowadzone przez Napoleona jednolite prawo i ustawodawstwo oparte na francuskim kodeksie. Trzeba wspomnieć także o dominującej w Europie w tym okresie francuskiej modzie i języku. 6

7 Unia Celna i Kodeks Napoleona Jednym z najciekawszych tworów Napoleona Bonaparte była ustanowiona unia celna Belgii, Holandii i Luksemburga czyli umowa państw o zniesieniu ceł i innych ograniczeń w handlu pomiędzy sobą, przy jednoczesnym ustaleniu wspólnej taryfy celnej względem państw trzecich, a tym samym tworząc wspólne terytorium celne, przypominające chociażby dzisiejsze rozwiązania w Unii Europejskiej. Ważny okazał się też Kodeks Napoleona będący zespołem przepisów i norm prawnych, który stał się podstawą systemów prawnych we Włoszech, Holandii, Belgii, Hiszpanii, Portugalii, niektórych regionach Niemiec i Rumunii, gdzie częściowo obowiązuje do dziś. Charles-Irénée Castel de Saint-Pierre Wpływowy francuski pisarz, który prawdopodobnie jako pierwszy zaproponował stworzenie międzynarodowej organizacji odpowiedzialnej za utrzymanie pokoju. Był negocjatorem pokoju zawartego w 1713 roku w Utrechcie, który zakończył hiszpańską wojnę sukcesyjną. W kongresie pokojowym uczestniczyły Wielka Brytania, Księstwo Hanoweru, Holandia, Francja, Hiszpania, Bawaria, Prusy i Sabaudia oraz pomniejsi uczestnicy koalicji antyburbońskiej. Co ważniejsze po pokoju w Utrechcie, Francja i Wielka Brytania zawarły porozumienie gwarantujące równowagę w Europie zachodniej i w koloniach, do którego w 1718 roku dołączyły także Niderlandy i Austria tworząc tzw. "czwórprzymierze". W 1728 roku zaproponował utworzenie europejskiej ligi 18 suwerennych państw, ze wspólnym skarbem, połączonych unią celną i gospodarczą. Kongres Wiedeński W wyniku zmian terytorialnych i ustrojowych spowodowanych wybuchem Wielkiej Rewolucji Francuskiej i wojnami napoleońskimi, w Wiedniu we wrześniu 1814 roku odbyła się konferencja międzynarodowa przedstawicieli 14 największych państw europejskich, mająca na celu wypracowanie nowych zasad ładu kontynentalnego. Już w trakcie trwania wojen napoleońskich mocarstwa starały się doprowadzić do porozumienia. Do największych problemów należało obsadzenie francuskiego tronu i znaczenie poszczególnych państw europejskich. Anglii zależało głównie na stabilnej sytuacji politycznej na kontynencie co zwiększyło by jej możliwości dalszego rozwoju poza nim. Austria chciała 7

8 zapobiec dominacji Rosji, ta zaś pragnęła ograniczyć austriackie zdobycze terytorialne oraz wpływy angielskie poza Europą. W czerwcu 1814 roku w Londynie doszło do spotkania króla Wielkiej Brytanii Jerzego IV, cara Rosji Aleksandra I, króla Prus Fryderyka Wilhelma III i reprezentującego Austrię Metternicha, podczas którego przyjęto dokument zapowiadający między innymi utworzenie państwa w Niderlandach. W trakcie właściwych obrad przyjęto między innymi zasadę równowagi, mówiącą o dołożeniu wszelkich starań, aby żadne z wielkich mocarstw nie osiągnęło znacznej przewagi nad pozostałymi. Zasada ta forsowana była w dużej mierze przez Wielką Brytanię, która wprawdzie z uwagi na wyspiarski charakter kraju i zainteresowanie koloniami, nie rościła sobie praw do terytoriów na kontynencie, chciała jednak dzięki niej uniknąć dominacji jednego z mocarstw Europy kontynentalnej. Głównymi beneficjentami tej zasady były kraje, które w okresie napoleońskim utraciły najbardziej na znaczeniu jak Prusy czy Hiszpania. Bezpośrednim rezultatem kongresu było także utworzenie z Belgii i Holandii, Królestwa Niderlandów. Finlandię i Mołdawię oddano Rosji, zaś Norwegię, Szwecji, uznano neutralność Szwajcarii zabraniając jej tworzenia armii. Ważnym było utworzenie Związku Niemieckiego (Deutscher Bund) składającego się z 34 państw, któremu przewodzić miała Austria. Związek Niemiecki został głównie powołany w celu zapewnienia zarówno bezpieczeństwa wewnętrznego, jak i zewnętrznego członków. Wszystkie państwa członkowskie zobowiązały się w razie wojny do dostarczania kontyngentów wojskowych oraz wyboru jednego dowódcy wspólnych sił zbrojnych Związku. Zabroniono przy tym Związkowi podejmowania wspólnych akcji zaczepnych, zaś należące do niego państwa członkowskie miały nie mogły się jednoczyć. W jego ramach w 1834 roku powstała niemiecka unia celna (Zollverein), mająca na celu ułatwić handel i zmniejszyć wewnętrzną konkurencję. Święte Przymierze Sojusz zawarty 26 września 1815 z inicjatywy cara Aleksandra I przez Rosję, Austrię i Prusy. Była to próba utworzenia federacji państw europejskich opartej na chrześcijańskich podstawach. W latach kolejnych zaproszono do Świętego Przymierza wszystkie kraje europejskie z wyjątkiem uznawanej za niechrześcijańską Turcji, a w 1818 roku do Świętego Przymierza przystąpiła Francja. Państwa należące do Świętego Przymierza miały utrzymywać równowagę sił czyli wyrzec się podbojów terytorialnych, aby stworzyć Europę bez podziałów i sporów, zobowiązać się do kierowania się w polityce zagranicznej i wewnętrznej zasadami religii chrześcijańskiej i sprawiedliwości, a także do wspólnej walki z liberalizmem i ruchami rewolucyjnymi oraz w obronie porządku politycznego ustalonego podczas kongresu wiedeńskiego. Podpisania aktu Świętego Przymierza odmówili papież Pius VII i regent Wielkiej Brytanii, książę Jerzy. 8

9 Pierwsza Wojna Światowa Kongres wiedeński, który ukształtował ład terytorialny kontynentalnej Europy, zajmował się jedynie kwestią jak najdłuższego utrzymania stabilizacji sytuacji na kontynencie, pomijając jednak przy tym starania narodów prowadzące do samostanowienia. Wprawdzie istnienie Świętego Przymierza pomagało utrzymywać postanowienia kongresu, ale z czasem pomiędzy poszczególnymi mocarstwami pojawiały się nieporozumienia. Wynikające z dążeń nacjonalistycznych zjednoczenie Włoch w roku 1861 i Niemiec w roku 1871, poważnie naruszyło wcześniej ustaloną równowagę sił. W wyniku wojny francusko-pruskiej w 1870 roku, Francja utraciła na rzecz Niemiec, Alzację i Lotaryngię, co zrodziło wiele spięć pomiędzy tymi dwoma narodami, zaś w Austro-Węgrzech i na Bałkanach dochodziło do niepokojów na tle etnicznym. Pojawiały się postawy roszczeniowe jak Niemiecka na tle kolonijnym względem Wielkiej Brytanii i Francji, a w Niemczech i Austro-Węgrzech pojawił się konflikt pomiędzy kulturą germańską i słowiańską W wyniku tego Europa podzieliła się na dwa obozy, Ententę i Trójprzymierze. Ententa była trójstronnym sojuszem pomiędzy Wielką Brytanią, Francją i Rosją, zaś po rozpoczęciu wojny dołączyła do niej koalicja 25 państw w tym Włochy, Serbia, Czarnogóra i Rumunia. Natomiast Trójprzymierze było tajnym układem między Niemcami, Austro-Węgrami i Włochami, do których później dołączyła też Rumunia. Po wybuchu wojny gdy Włochy odeszły od sojuszu termin odnosił się do Turcji, która w 1914 podpisała sojusz z Niemcami, a gdy do wojny przystąpiła Bułgaria pojawił się termin Poczwórnego Przymierza. Ilustracja 5: Europa i sojusze w 1914 roku (PD) 9

10 Gdy 28 lipca 1914 roku Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii w życie został wprawiony skomplikowany system sojuszy międzynarodowych i tak 29 lipca Rosja, w ramach poparcia Serbii, zarządziła początkowo częściową mobilizację wyłącznie przeciwko Austro- Węgrom, później zaś ogłosiła powszechną mobilizację. Wcześniej jednak, 31 lipca Niemcy zagroziły wypowiedzeniem wojny jeżeli Rosja przeprowadzi pełną mobilizację, na co odpowiedziała Francja także ogłaszając pełną mobilizację. W rezultacie 1 sierpnia Niemcy ogłosiły wojnę z Rosją, zaś zaledwie dwa dni później z Francją. Do tego Niemiecka inwazja na Belgię, która pogwałciła jej neutralność, poskutkowała zadeklarowaniem stanu wojny z Niemcami przez Wielką Brytanię. W wyniku odniesionej porażki Niemcy na mocy traktatu wersalskiego zostały zmuszone do bezwarunkowego uznania suwerenności Belgii, Polski, Czechosłowacji i poszanowaniu suwerenności Austrii, dzięki wynikłym zamieszaniu wewnętrznym w Rosji niepodległość odzyskała Finlandia, doszło do rozpadu Austro-Węgier, powstało Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców. Liga Narodów Liga Narodów była organizacją międzynarodową powstałą z inicjatywy prezydenta Stanów Zjednoczonych Woodrow Wilsona, jej statut został przyjęty i stał się częścią kończącego wojnę traktatu wersalskiego z 1919 roku. Jej celem było utrzymanie pokoju i współpracy na świecie za pomocą rozbrojenia, wspólnego utrzymania bezpieczeństwa (w myśl zasady, że naruszenie pokoju dotyczy wszystkich jej członków) oraz ułatwienia rozwiązywania konfliktów na drodze negocjacji i dyplomacji. Liga za pomocą swojej dyplomatycznej filozofii zmieniła obowiązujący sposób myślenia sprzed wieków, jednak nie posiadała własnych sił zbrojnych i w kwestii wymuszania rezolucji musiała polegać na mocarstwach będących jej członkami, ten mechanizm jednak okazał się nie skuteczny. Założenia Ligi okazały się klęską gdy doszło do wybuchu Drugiej Wojny Światowej, zaś po wojnie jej zadania przejęła nowopowołana Organizacja Narodów Zjednoczonych. Ambicje III Rzeszy Polityka zagraniczna III Rzeszy czy raczej Rzeszy Niemieckiej, zakładała pierwotnie rozszerzenie terytorium Rzeszy na całą Europę od Atlantyku, aż po Ural. Plany te rozpoczęły się aneksją Austrii w 1938 roku (tak zwanym Anschlussem), objęciem protektoratu Czech i Moraw, utworzeniem Republiki Słowacji, podpisaniem paktu Ribbentrop-Mołotow oraz zawarciem porozumienia z Włochami. 10

11 Wcześniej w wyniku problemów gospodarczych, pojawiła się koncepcja samowystarczalności gospodarczej (autarkii), której rozumienie wykraczało poza granice Niemiec. W jej ramach rozważano obszar obejmujący także Austrię, kraje bałtyckie, Europę wschodnią i Bałkany. Z założenia przepływ produktów rolnych, surowców i wyrobów przemysłowych miał być wolny od cła (obowiązywała by unia celna), zaś produkcja nadzorowana by była na szczeblu państwowym. Już w trakcie wojny niemiecki minister spraw zagranicznych Joachim von Ribbentrop zaproponował utworzenie instytucji ze strukturą wykazującą kilka podobieństw do współczesnej Unii Europejskiej pozbawionej demokracji. Propozycja zawierała wspólną walutę, bank centralny w Berlinie, zasada regionalizmu, wspólną politykę pracy i porozumienia gospodarcze. Chciano aby w jej skład wchodziły Niemcy, Włochy, Francja, Dania, Norwegia, Finlandia, Słowacja, Węgry, Bułgaria, Rumunia, Chorwacja, Serbia, Grecja i Hiszpania. Bibliografia Wikipedia, Wikimedia Foundation Inc. Wikimedia Commons, Wikimedia Foundation Inc. Wikisource, Wikimedia Foundation Inc. Licencje Autorzy zamieszczonych ilustracji wyrazili zgodę na kopiowanie, dystrybucję lub modyfikację grafik na warunkach licencji GNU Free Documentation License (GNUFDL) w wersji 1.2 lub nowszej, opublikowanej przez Free Software Foundation. Pozostałe ilustracje należą do zasobów domeny publicznej (PD) 11

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy Kongres wiedeński Kongres się nie posuwa, on tańczy 1. Zwołanie kongresu w Wiedniu Wiosna 1814 r. armie VI koalicji wchodzą do Paryża i detronizują Napoleona Królem został Ludwik XVIII, Bonaparte na Elbie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Słowo wstępne 11

SPIS TREŚCI. Słowo wstępne 11 SPIS TREŚCI Słowo wstępne 11 I. POJĘCIE EUROPY ORAZ PERIODYZACJA JEJ DZIEJÓW 13 1. Etymologia słowa Europa" 13 2. Europa jako pojęcie geograficzne 14 3. Europa jako pojęcie historyczne i kulturowe 15 4.

Bardziej szczegółowo

TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej

TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej Szymon Andrzejewski IV rok, gr. I TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej K. Przybysz, W. J. Jakubowski, M. Włodarczyk, Historia dla gimnazjalistów. Dzieje nowożytne. Podręcznik. Klasa II, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału do historii w klasie III A

Rozkład materiału do historii w klasie III A Rozkład materiału do historii w klasie III A 1. Rządy Jana III Sobieskiego. S 1. Źródła kryzysu monarchii polskiej w II połowie XVII wieku - przypomnienie materiału z kl. II 2. Elekcja Jana III Sobieskiego

Bardziej szczegółowo

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego.

Bardziej szczegółowo

OD STAROŻYTNOŚCI DO R.

OD STAROŻYTNOŚCI DO R. Spis treści WSTĘP 13 Rozdział 1 Dzieje CYPRU OD STAROŻYTNOŚCI DO 1878 R. 1.1. Historia Cypru do podboju tureckiego w 1571 r. 21 1.2. Cypr pod rządami Turków w latach 1571-1878 27 1.3. Sytuacja międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

11 listopada 1918 roku

11 listopada 1918 roku 11 listopada 1918 roku 92 lat temu Polska odzyskała niepodległość Europa w II połowie XVII wieku Dlaczego Polska zniknęła z mapy Europy? Władza szlachty demokracja szlachecka Wolna elekcja Wojny Rzeczpospolitej

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-HX1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H7

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-HX1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H7 EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-HX1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H7 KWIECIEŃ 2016 Zadanie

Bardziej szczegółowo

Zjednoczenie Niemiec

Zjednoczenie Niemiec Zjednoczenie Niemiec 1. Drugie Cesarstwo we Francji lipiec 1851 - Ludwik Napoleon żąda od Zgromadzenia rewizji konstytucji, gdyż chce być wybrany po raz drugi (konstytucja nie przewidywała reelekcji prezydenta);

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ II. ŚREDNIOWIECZE

Spis treści CZĘŚĆ II. ŚREDNIOWIECZE Spis treści CZĘŚĆ I STAROŻYTNOŚĆ Najdawniejsze dzieje ludzkości 9 Mezopotamia, Babilonia, Asyria 11 Egipt starożytny 12 Imperium perskie 14 Despotie wschodnie 15 Izrael. Początki judaizmu 16 Od Krety i

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ A 388068 Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe Redakcja i opracowanie: Andrzej Ciupiński Kazimierz Malak WARSZAWA 2004 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I. NOWE PODEJŚCIE DO POLITYKI

Bardziej szczegółowo

Epoka napoleońska. Sprawdzian wiadomości dla klasy II B. Grupa I

Epoka napoleońska. Sprawdzian wiadomości dla klasy II B. Grupa I Strona1 Epoka napoleońska. Sprawdzian wiadomości dla klasy II B. Grupa I......... Imię i nazwisko uczennicy/ucznia klasa nr w dzienniku Liczba uzyskanych punktów:... ocena:... Podpis rodziców:... 1. Podkreśl

Bardziej szczegółowo

AMBASADY i KONSULATY. CYPR Ambasada Republiki Cypryjskiej Warszawa, ul. Pilicka 4 telefon: 22 844 45 77 fax: 22 844 25 58 e-mail: ambasada@ambcypr.

AMBASADY i KONSULATY. CYPR Ambasada Republiki Cypryjskiej Warszawa, ul. Pilicka 4 telefon: 22 844 45 77 fax: 22 844 25 58 e-mail: ambasada@ambcypr. AMBASADY i KONSULATY AUSTRIA Ambasada Republiki Austrii Warszawa, ul. Gagarina 34 telefon: 22 841 00 81-84 fax: 22 841 00 85 e-mail: warschau-ob@bmeia.gv.at Internet: www.ambasadaaustrii.pl BELGIA Ambasada

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ Copyright by Nowa Era Sp. z o.o. Zadanie 1. (0 1) 6. Dziedzictwo antyku. Uczeń: 1) charakteryzuje

Bardziej szczegółowo

RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE

RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE Państwa niebędące członkami Rady Europy (Białoruś) PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE SIEDZIBA GŁÓWNA I BIURA BUDŻET Albania, Andora, Armenia, Austria, Azerbejdżan, Belgia,

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce

Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce 1764-1989 Spis treści Do Czytelnika..... 11 Przedmowa....... 13 Rozdział 1. Geneza i charakterystyka ustroju administracyjnego państw

Bardziej szczegółowo

Świat po wielkiej wojnie

Świat po wielkiej wojnie Świat po wielkiej wojnie 1. Konferencja pokojowa w Paryżu Początek to styczeń 1919r. Obradami kierowała Rada Najwyższa; złożona z przedstawicieli 5 zwycięskich mocarstw: 1. USA (prez. Wilson), 2. Wielka

Bardziej szczegółowo

KRÓLESTWO BELGII, REPUBLIKA BUŁGARII, REPUBLIKA CZESKA, KRÓLESTWO DANII, REPUBLIKA FEDERALNA NIEMIEC, REPUBLIKA ESTOŃSKA, IRLANDIA, REPUBLIKA GRECKA,

KRÓLESTWO BELGII, REPUBLIKA BUŁGARII, REPUBLIKA CZESKA, KRÓLESTWO DANII, REPUBLIKA FEDERALNA NIEMIEC, REPUBLIKA ESTOŃSKA, IRLANDIA, REPUBLIKA GRECKA, PROTOKÓŁ ZMIENIAJĄCY PROTOKÓŁ W SPRAWIE POSTANOWIEŃ PRZEJŚCIOWYCH, DOŁĄCZONY DO TRAKTATU O UNII EUROPEJSKIEJ, DO TRAKTATU O FUNKCJONOWANIU UNII EUROPEJSKIEJ I DO TRAKTATU USTANAWIAJĄCEGO EUROPEJSKĄ WSPÓLNOTĘ

Bardziej szczegółowo

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ 93V7 Kazimierz Łastawski HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ Spis treści WSTĘP 9 I. ROZWÓJ IDEI ZJEDNOCZENIOWYCH W DZIEJACH EUROPY 15 1. Prapoczątki idei jednoczenia Europy (Grecja, Rzym) 15 2. Średniowieczna

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320)

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) Spis treści Do Czytelnika 5 Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) 1.1. Początki i rozwój państwa polskiego (do 1138). Rozbicie dzielnicowe i dążenia

Bardziej szczegółowo

Wojny w starożytnej Grecji

Wojny w starożytnej Grecji Temat Wojny w starożytnej Grecji Imperium Aleksandra Wielkiego Ekspansja Rzymu w czasach republiki Juliusz Cezar i Imperium Rzymskie Od drużyny książęcej do rycerstwa Zagadnienia obowiązujące w świecie

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI Numer zadania Wymagania ogólne (z podstawy programowej) 1. II. Analiza

Bardziej szczegółowo

HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE Autor: Wojciech Witkowski

HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE Autor: Wojciech Witkowski HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE 1764-1989 Autor: Wojciech Witkowski Rozdział 1. Geneza i charakterystyka ustroju administracyjnego państw nowożytnej Europy 1.1. Pojęcie administracji i biurokracji 1.2.

Bardziej szczegółowo

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją.

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją. XVII wiek Wiek XVII w Polsce Wojny ze Szwecją. Przyczyny: - Władcy Szwecji chcieli zdobyć ziemie mogące być zapleczem rolniczym kraju - Walka o dominację na Morzu Bałtyckim - Dążenie Zygmunta III Wazy

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIAGNOSTYCZNE

BADANIE DIAGNOSTYCZNE Centralna Komisja Egzaminacyjna BADANIE DIAGNOSTYCZNE W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI ARKUSZ GH-H1-125, GH-H4-125, GH-H5-125,

Bardziej szczegółowo

Zmiany na mapie politycznej świata.

Zmiany na mapie politycznej świata. Zmiany na mapie politycznej świata. Przyczyny powstawania nowych państw: Dekolonizacja Secesja Inkorporacja (wchłonięcie) Rozczłonkowanie (z rozpadu państw już istniejących) Zjednoczenie Uzyskanie niepodległości

Bardziej szczegółowo

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas HISTORIA USTROJU POLSKI Autor: Marian Kallas Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

995 der Beilagen XXIV. GP - Staatsvertrag - 16 Änderungsprotokoll in polnischer Sprache-PL (Normativer Teil) 1 von 8

995 der Beilagen XXIV. GP - Staatsvertrag - 16 Änderungsprotokoll in polnischer Sprache-PL (Normativer Teil) 1 von 8 995 der Beilagen XXIV. GP - Staatsvertrag - 16 Änderungsprotokoll in polnischer Sprache-PL (Normativer Teil) 1 von 8 PROTOKÓŁ ZMIENIAJĄCY PROTOKÓŁ W SPRAWIE POSTANOWIEŃ PRZEJŚCIOWYCH, DOŁĄCZONY DO TRAKTATU

Bardziej szczegółowo

1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi

1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi 1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi 2. Przeczytaj poniższy tekst. Następnie zapisz w wyznaczonym miejscu odpowiedzi dwa

Bardziej szczegółowo

Europa w pigułce. Europa nasz kontynent

Europa w pigułce. Europa nasz kontynent Europa w pigułce Czym jest Unia Europejska? Unia Europejska bo jednoczy kraje i ludzi. bo jest położona w Europie. Zobaczmy, o co w tym właściwie chodzi: co łączy Europejczyków? Jak powstała Unia Europejska?

Bardziej szczegółowo

Polityczne uwarunkowania bezpieczeństwa europejskiego

Polityczne uwarunkowania bezpieczeństwa europejskiego A/522667 Wojciech Gizicki Polityczne uwarunkowania bezpieczeństwa europejskiego Spis treści Wykaz skrótów 9 Wstęp 11 ROZDZIAŁ I. Teoretyczne aspekty bezpieczeństwa międzynarodowego 19 1. Istota i zakres

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13 Spis treści Do Czytelnika.............................................. 11 Przedmowa................................................ 13 Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część

Bardziej szczegółowo

Nowy kształt Europy. Historia Polski Klasa VI SP

Nowy kształt Europy. Historia Polski Klasa VI SP Nowy kształt Europy Historia Polski Klasa VI SP Plan zajęć Powtórzenie Koniec pięknej epoki I wojna światowa Europa po wojnie Ćwiczenia Podsumowanie Praca domowa Bibliografia Praca domowa "Powiedz, co

Bardziej szczegółowo

ZASIĘG USŁUGI FOTORADARY EUROPA I NIEBEZPIECZNE STREFY

ZASIĘG USŁUGI FOTORADARY EUROPA I NIEBEZPIECZNE STREFY FOTORADARY MAPY TOMTOM TRAFFIC ZASIĘG USŁUGI FOTORADARY EUROPA I NIEBEZPIECZNE STREFY Usługi Fotoradary Europa i Niebezpieczne strefy TomTom są dostępne w krajach wymienionych poniżej. Z usług tych można

Bardziej szczegółowo

Pierwsze konstytucje

Pierwsze konstytucje KONSTYTUCJA Konstytucja to akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, która zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie. W skład materii konstytucyjnej mogą wchodzić różne

Bardziej szczegółowo

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Spis treści Do Czytelnika Przedmowa Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE 2015.05.11 1 BALTIJOS JŪRA LENKIJOS IR LIETUVOS KONCEPCIJOSE IR POLITIKOJE: ŽVILGSNIS Į LIETUVIŠKUS VADOVĖLIUS / MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro dr Marta Musiał Katedra Bankowości i Finansów Porównawczych Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytet Szczeciński 17 listopad 2016 r. PLAN

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ

TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ 1. Ile państw jest obecnie w UE? a) 15 b) 25 c) 27 2. Głównymi instytucjami UE są: a) Komisja Europejska, Rada UE, Parlament Europejski, Rada Europejska b) Komisja Europejska,

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

2. Świat polis Sparta ustrój społeczny i polityczny; Ateny ustrój społeczny i polityczny ( reformy Drakona, Solona, Klejstenesa, demokracja ateńska)

2. Świat polis Sparta ustrój społeczny i polityczny; Ateny ustrój społeczny i polityczny ( reformy Drakona, Solona, Klejstenesa, demokracja ateńska) ZAKRES MATERIAŁU DO TESTU PRZYROSTU KOMPETENCJI Z HISTORII W ZAKRESIE ROZSZERZONYM ZROZUMIEĆ PRZESZŁOŚĆ 1. Historia jako nauka. 2. Chronologia w Historii. 3. Kalendarze. 4. Epoki historyczne. 5. Źródła

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 28 marca 2014 r. Poz. 409 OŚWIADCZENIE RZĄDOWE. z dnia 10 grudnia 2013 r.

Warszawa, dnia 28 marca 2014 r. Poz. 409 OŚWIADCZENIE RZĄDOWE. z dnia 10 grudnia 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 marca 2014 r. Poz. 409 OŚWIADCZENIE RZĄDOWE z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie mocy obowiązującej Zmian do Umowy europejskiej dotyczącej pracy

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z historii dla technikum klasa I

Plan wynikowy z historii dla technikum klasa I Plan wynikowy z historii dla technikum klasa I Dział programowy Kształtowanie się Europy średniowiecznej. Temat / Środki dydaktyczne Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Ilość godzin 1. Geneza

Bardziej szczegółowo

Konkurs wiedzy o Unii Europejskiej pytania dla gimnazjum Maj 2014 r. Zaznacz właściwą odpowiedź lub odpowiedzi

Konkurs wiedzy o Unii Europejskiej pytania dla gimnazjum Maj 2014 r. Zaznacz właściwą odpowiedź lub odpowiedzi Konkurs wiedzy o Unii Europejskiej pytania dla gimnazjum Maj 2014 r. Zaznacz właściwą odpowiedź lub odpowiedzi 1. Kto wchodzi w skład Rady Unii Europejskiej? a) Szefowie rządów i głowy państw członkowskich

Bardziej szczegółowo

Niemcy Austro-Węgry Bułgaria Turcja. Francja Rosja Wielka Brytania

Niemcy Austro-Węgry Bułgaria Turcja. Francja Rosja Wielka Brytania I wojna światowa 1914-1918, do 1939 zwana wielką wojną 1914-1918, pierwszy konflikt zbrojny w skali światowej, burzący układ stosunków politycznych po kongresie wiedeńskim 1814-1815. Była to tzw. Wojna

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin licencjacki z tematyki europejskiej

Zagadnienia na egzamin licencjacki z tematyki europejskiej Zagadnienia na egzamin licencjacki z tematyki europejskiej 1. Greckie, chrześcijańskie i rzymskie źródła zjednoczonej Europy. 2. Porównaj projekt Unii Paneuropejskiej Richarda Coudenhove-Kalergiego i Unii

Bardziej szczegółowo

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY _ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego AON wewn. 4969/97 QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY. Redakcja naukowa prof. zw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... V Podstawowa bibliografia... XVII

Spis treści. Wstęp... V Podstawowa bibliografia... XVII Wstęp... V Podstawowa bibliografia... XVII Rozdział I. Początki administracji... 1 1. Starożytność... 1 I. Despotie wschodnie... 1 1. Rys historyczny... 1 2. Administracja centralna i terytorialna... 1

Bardziej szczegółowo

HISTORIA GOSPODARCZA POWSZECHNA. Autor: JAN SZPAK

HISTORIA GOSPODARCZA POWSZECHNA. Autor: JAN SZPAK HISTORIA GOSPODARCZA POWSZECHNA Autor: JAN SZPAK I. Przedmiot historii gospodarczej Geneza i rozwój historii gospodarczej Historia gospodarcza jako nauka Przydatność historii gospodarczej dla ekonomisty

Bardziej szczegółowo

Spis treści. IV. Rząd Federalny. VI. Prezydent Federalny. VI. Władza sądownicza

Spis treści. IV. Rząd Federalny. VI. Prezydent Federalny. VI. Władza sądownicza Spis treści Rozdział pierwszy Unia Europejska I. Unia Europejska i Wspólnoty Europejskie - podstawowa charakterystyka II. Podstawy traktatowe i Wspólnot Europejskich III. Jednostka w IV. Instytucje i organy

Bardziej szczegółowo

Zakończenie Summary Bibliografia

Zakończenie Summary Bibliografia Spis treści: Wstęp Rozdział I Zakresy i ich wpływ na pojmowanie bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1. Zakresy pojmowania bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.1. Zakres wąski bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.2. Zakres

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE II GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE II GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE II GIMNAZJUM POZIOM WYMAGAŃ KONIECZNY ocena dopuszczająca zna pojęcia: kolonia, odkrycia geograficzne, renesans, odrodzenie, humanizm, reformacja, kontrreformacja,

Bardziej szczegółowo

3 Religie Rola Rzymu Ośrodki kulturowe po upadku Rzymu 4 Schemat społeczeństwa Pojęcia

3 Religie Rola Rzymu Ośrodki kulturowe po upadku Rzymu 4 Schemat społeczeństwa Pojęcia Klasa I ZS Temat Lp. Zakres treści Lekcja organizacyjna 1 Program nauczania System oceniania Źródła wiedzy o przeszłości i teraźniejszości 2 Epoki historyczne Źródła historyczne Dziedzictwo antyku Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

GRUPA: FOKI Polska, Rzeczpospolita Polska państwo unitarne w Europie Środkowej położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia

Bardziej szczegółowo

Powtórka przed egzaminem mapy

Powtórka przed egzaminem mapy Powtórka przed egzaminem mapy 1. Starożytność. a) Najstarsze starożytne cywilizacje. A Egipt, B Palestyna, Izrael, Jerozolima, C Mezopotamia, D Grecja b) Starożytna Grecja. A góra Olimp, B Ateny, C- Olimpia

Bardziej szczegółowo

Kalendarz Maturzysty 2011/12 Historia

Kalendarz Maturzysty 2011/12 Historia Kalendarz Maturzysty 2011/12 Historia Kalendarz Maturzysty 2011/12 Historia Michał Krzywicki Drogi Maturzysto, Oddajemy Ci do rąk profesjonalny Kalendarz Maturzysty z historii stworzony przez naszego eksperta.

Bardziej szczegółowo

państw w Unii Europejskiej Członków Parlamentu Europejskiego wybory europejskie 13 czerwca

państw w Unii Europejskiej Członków Parlamentu Europejskiego  wybory europejskie 13 czerwca 25 państw w Unii Europejskiej 732 Członków Parlamentu Europejskiego Parlament Europejski, 2003. Generalną Dyrekcję ds. Informacji i Stosunków Publicznych. www.europarl.eu.int VO Communication - QA-55-03-536-PL-C

Bardziej szczegółowo

2014 rok Rok Pamięci Narodowej

2014 rok Rok Pamięci Narodowej 2014 rok Rok Pamięci Narodowej I. 100 rocznica wybuchu I wojny światowej I wojna światowa konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytania, Francją,

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI DO ZADAŃ:

ODPOWIEDZI DO ZADAŃ: ODPOWIEDZI DO ZADAŃ: Zadanie 1. (0 1) Oceń, które z poniższych zdań odnoszących się do skutków przemian w życiu człowieka jest prawdziwe. Zaznacz P przy zdaniu prawdziwym. 2. W wyniku przemian, które opisano

Bardziej szczegółowo

Od i do integracji europejskiej

Od i do integracji europejskiej A 377213 Wyższa Szkoła Pedagogiczna Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Warszawie Kazimierz Łastawski Od i do integracji europejskiej Warszawa 2003 SPIS TREŚCI WSTĘP 15 Część pierwsza. IDEE JEDNOCZENIA EUROPY

Bardziej szczegółowo

Księstwo Warszawskie

Księstwo Warszawskie Księstwo Warszawskie 1. Ziemie Rzeczypospolitej po III rozbiorze Zabór rosyjski Ziemie podzielno na gubernie, zarządzanie przez carskich urzędników Za czasów Katarzyny represje Za czasów Pawła I i Aleksandra

Bardziej szczegółowo

Kontekst historyczny współczesnych stosunków międzynarodowych. Rafał Jarosz

Kontekst historyczny współczesnych stosunków międzynarodowych. Rafał Jarosz Kontekst historyczny współczesnych stosunków międzynarodowych Rafał Jarosz Świat przedwestfalski Grecja i system interakcji polis: Chora Zgromadzenie ludowe (z wyłączeniem kobiet, niewolników, cudzoziemcy)

Bardziej szczegółowo

Ziemie polskie w latach

Ziemie polskie w latach Ziemie polskie w latach1815-1830 1. Sprawa polska na kongresie wiedeńskim 1. Z części ziem Ks. Warszawskiego utworzono Królestwo Polskie związane unią personalną z Rosją 2. Z Krakowa i okolicznych ziem

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIAGNOSTYCZNE

BADANIE DIAGNOSTYCZNE Centralna Komisja Egzaminacyjna BADANIE DIAGNOSTYCZNE W ROKU SZKOLNYM 2011/2012 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI GRUDZIEŃ 2011 Numer zadania 1. 2.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z HISTORII W KLASIE I GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z HISTORII W KLASIE I GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE Z HISTORII W KLASIE I GIMNAZJUM Rozdział I. Początki cywilizacji Dzięki treściom zawartym w pierwszej części programu uczniowie poznają najdawniejsze dzieje człowieka oraz historię

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie Internetu przez młodych Europejczyków

Wykorzystanie Internetu przez młodych Europejczyków Wykorzystanie Internetu przez młodych Europejczyków Marlena Piekut Oleksandra Kurashkevych Płock, 2014 Pracowanie Zarabianie pieniędzy Bawienie się INTERNET Dokonywanie zakupów Nawiązywanie kontaktów Tadao

Bardziej szczegółowo

Jak działa Unia Europejska?

Jak działa Unia Europejska? Jak działa Unia Europejska? Z Europą do szkół: Europamobil http://www.europamobil-online.eu/index.php?bereich=home_fr 20 studentów // 11 szkół // ponad 3000 uczniów // 1 autobus Europamobil to projekt

Bardziej szczegółowo

Organizacje międzynarodowe

Organizacje międzynarodowe Organizacje międzynarodowe Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) Narody Zjednoczone - są międzynarodową organizacją o charakterze powszechnym, działąjącą w wielu płaszczyznach i grupująca prawie wszystkie

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCJA FEDERACJI ROSYJSKIEJ A ROSYJSKA I EUROPEJSKA TRADYCJA KONSTYTUCYJNA

KONSTYTUCJA FEDERACJI ROSYJSKIEJ A ROSYJSKA I EUROPEJSKA TRADYCJA KONSTYTUCYJNA Ub Hamburg A/553552 Jerzy Kowalski KONSTYTUCJA FEDERACJI ROSYJSKIEJ A ROSYJSKA I EUROPEJSKA TRADYCJA KONSTYTUCYJNA Polskie Wydawnictwo Prawnicze Warszawa - Poznań 2009 Spis treści Wstęp 11 1. Zakres tematyczny

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: Dzieje ustroju i administracji na ziemiach polskich (XIX w.)

Przedmiot: Dzieje ustroju i administracji na ziemiach polskich (XIX w.) Przedmiot: Dzieje ustroju i administracji na ziemiach polskich (XIX w.) Kod: ECTS: 08.3-xxxx-140 Punkty ECTS: 1 Rodzaj studiów: studia stacjonarne I stopnia, rok III spec. archiwistyka Liczba godzin: 22

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp 11. I. Gospodarcze skutki wielkich odkryć geograficznych i podbojów kolonialnych w XVI-XVII w.

Spis treści. Wstęp 11. I. Gospodarcze skutki wielkich odkryć geograficznych i podbojów kolonialnych w XVI-XVII w. Spis treści Wstęp 11 I. Gospodarcze skutki wielkich odkryć geograficznych i podbojów kolonialnych w XVI-XVII w. 1. Przesłanki kolonializmu 13 2. Przebieg ekspansji kolonialnej 14 3. Społeczno-gospodarcze

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2013 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE

EGZAMIN MATURALNY 2013 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2013 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM ROZSZERZONY Kryteria oceniania MAJ 2013 2 Egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie Część I. Zadanie 1. (0 2) Obszar

Bardziej szczegółowo

KONKURS z HISTORII DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ z WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2016/17

KONKURS z HISTORII DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ z WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2016/17 KONKURS z HISTORII DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ z WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2016/17 Temat konkursu: Szczęk oręża przez wieki. Motto: Wojna jest tylko kontynuacją polityki innymi środkami.

Bardziej szczegółowo

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia L 367/16 23.12.2014 ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 1378/2014 z dnia 17 października 2014 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 oraz załączniki

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Słowo wstępne... 11. Przedmowa do czwartego wydania... 13. Wykaz skrótów... 15

Spis treści. Słowo wstępne... 11. Przedmowa do czwartego wydania... 13. Wykaz skrótów... 15 Spis treści Słowo wstępne............................................................ 11 Przedmowa do czwartego wydania.......................................... 13 Wykaz skrótów............................................................

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE)

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 11.5.2016 L 121/11 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2016/699 z dnia 10 maja 2016 r. ustalające na rok 2016 pułapy budżetowe mające zastosowanie do niektórych systemów wsparcia bezpośredniego określonych

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. I. Wprowadzenie do historii. II. Początki cywilizacji. Od autorów... 8

Spis treêci. I. Wprowadzenie do historii. II. Początki cywilizacji. Od autorów... 8 Od autorów....................................... 8 I. Wprowadzenie do historii 1. Dzieje historia historiografia...................... 12 Czym jest historia?............................... 12 Przedmiot

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. ustalająca skład Komitetu Regionów

Wniosek DECYZJA RADY. ustalająca skład Komitetu Regionów KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 11.6.2014 r. COM(2014) 226 final 2014/0128 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY ustalająca skład Komitetu Regionów PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU Artykuł 305 Traktatu o

Bardziej szczegółowo

Czym jest Unia Europejska?

Czym jest Unia Europejska? Czym jest Unia Europejska? Unia bo jednoczy kraje i ludzi. Europejska bo jest położona w Europie. Zobaczmy, o co w tym właściwie chodzi: Co łączy Europejczyków? Jak powstała UE? Czym dziś zajmuje się UE?

Bardziej szczegółowo

Polskie referendum akcesyjne

Polskie referendum akcesyjne Mariusz Jabłoński Polskie referendum akcesyjne Wrocław 2007 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Słowo wstępne ' 9 Rozdział I. Referendum jako instytucja demokracji bezpośredniej 1. Elementy

Bardziej szczegółowo

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami Tomasz Białowąs Wysoki dynamika wymiany handlowej 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Eksport całkowity UE Eksport UE do Chin Import całkowity UE Import

Bardziej szczegółowo

196 der Beilagen XXIV. GP - Staatsvertrag - 45 Schlussakte samt Erklärungen - Polnisch (Normativer Teil) 1 von 10 AKT KOŃCOWY.

196 der Beilagen XXIV. GP - Staatsvertrag - 45 Schlussakte samt Erklärungen - Polnisch (Normativer Teil) 1 von 10 AKT KOŃCOWY. 196 der Beilagen XXIV. GP - Staatsvertrag - 45 Schlussakte samt Erklärungen - Polnisch (Normativer Teil) 1 von 10 AKT KOŃCOWY AF/CE/BA/pl 1 2 von 10 196 der Beilagen XXIV. GP - Staatsvertrag - 45 Schlussakte

Bardziej szczegółowo

17.12.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 343/7

17.12.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 343/7 17.12.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 343/7 Powiadomienia przewidziane w art. 29 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 864/2007 dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych (Rzym II) (2010/C

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp...

Spis treści. Wstęp... Wstęp... Dokument 1 1920 listopad 13, Warszawa Fragment protokółu z konferencji naczelników wydziałów politycznych MSZ z wypowiedzią naczelnika w Wydziale Środkowo-Europejskim Jerzego Dzieduszyckiego na

Bardziej szczegółowo

Oczekiwane osiągnięcia Uczeń:

Oczekiwane osiągnięcia Uczeń: Rozkład materiału wraz z odniesieniami do podstawy programowej Wojna i wojskowość Temat lekcji 1. Wojny w starożytnej Grecji 2. Imperium Aleksandra Wielkiego 3. Ekspansja Rzymu w czasach republiki Treści

Bardziej szczegółowo

PRZYCZYNY WYBUCHU II WOJNY ŚWIATOWEJ

PRZYCZYNY WYBUCHU II WOJNY ŚWIATOWEJ PRZYCZYNY WYBUCHU II WOJNY ŚWIATOWEJ Polityka Japonii na Dalekim Wschodzie Kryzys ekonomiczny 1929 w Japonii spowodował popularność organizacji militarnych. Celem ich było stworzenie imperium autarkicznego.

Bardziej szczegółowo

RADA EUROPEJSKA Bruksela, 17 czerwca 2013 r. (OR. en) AKTY PRAWNE DECYZJA RADY EUROPEJSKIEJ ustanawiająca skład Parlamentu Europejskiego

RADA EUROPEJSKA Bruksela, 17 czerwca 2013 r. (OR. en) AKTY PRAWNE DECYZJA RADY EUROPEJSKIEJ ustanawiająca skład Parlamentu Europejskiego RADA EUROPEJSKA Bruksela, 17 czerwca 2013 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2013/0900 (NLE) EUCO 110/1/13 REV 1 INST 234 POLGEN 69 AKTY PRAWNE Dotyczy: DECYZJA RADY EUROPEJSKIEJ ustanawiająca

Bardziej szczegółowo

Inspiracja Hennel Wacław dr, Pełna integracja zabójcza dla Europy, Najwyższy Czas!, ( ), 28 kwietnia 5 maja 2007r., s

Inspiracja Hennel Wacław dr, Pełna integracja zabójcza dla Europy, Najwyższy Czas!, ( ), 28 kwietnia 5 maja 2007r., s Czy długość trwania złożonej formacji geopolitycznej zależy od czasu jej powstania? A jeżeli tak, to jak? Grzegorz Rossa. II Zjazd Geopolityków Polskich, Akademia Obrony Narodowej, 23 października AD 2009

Bardziej szczegółowo

B/60205. Julian Kaczmarek Julian Skrzyp NATO

B/60205. Julian Kaczmarek Julian Skrzyp NATO B/60205 Julian Kaczmarek Julian Skrzyp NATO /atla2 Wrocław 2003 Spis treści Wprowadzenie 9 1. GENEZA I ROZWÓJ SOJUSZU PÓŁNOCNOATLANTYCKIEGO 11 1.1. Układ militarny podstawą istnienia Sojuszu Północnoatlantyckiego

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY

WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY AF/EEE/BG/RO/DC/pl 1 WSPÓLNA DEKLARACJA W SPRAWIE TERMINOWEJ RATYFIKACJI UMOWY O UDZIALE REPUBLIKI

Bardziej szczegółowo

B Ó G M I Ł O Ś Ć H O N O R O J C Z Y Z N A W I A R A O J C Z Y Z N A P A M I Ę Ć S Z L A C H E T N O Ś Ć W O L N O Ś Ć

B Ó G M I Ł O Ś Ć H O N O R O J C Z Y Z N A W I A R A O J C Z Y Z N A P A M I Ę Ć S Z L A C H E T N O Ś Ć W O L N O Ś Ć B Ó G M I Ł O Ś Ć H O N O R O J C Z Y Z N A W I A R A O J C Z Y Z N A P A M I Ę Ć S Z L A C H E T N O Ś Ć W O L N O Ś Ć E D Y K T KRÓLA POLSKI WOJCIECHA EDWARDA I DOKTRYNA LESZCZYŃSKIEGO Wzorując się na

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.6.2014 r. COM(2014) 324 final 2014/0170 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU

Bardziej szczegółowo

Uczestnicy I wojny światowej: kolor zielony ententa i jej sojusznicy, pomarańczowy trójprzymierze, szary kraje neutralne.

Uczestnicy I wojny światowej: kolor zielony ententa i jej sojusznicy, pomarańczowy trójprzymierze, szary kraje neutralne. Dalej Autorzy Spis treści Bibliografia I wojna światowa Uczestnicy Przyczyny wojny i wybuch konfliktu Pierwsze starcie Fronty Skutki Bilans wojenny Koniec wojny Wstecz I wojna światowa I wojna światowa

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA NARODÓW ZJEDNOCZONYCH

ORGANIZACJA NARODÓW ZJEDNOCZONYCH ORGANIZACJA NARODÓW ZJEDNOCZONYCH ONZ 26.06.1945: podpisanie Karty Narodów Zjednoczonych na konferencji w San Francisco (USA) 24.10.1945: wejście w życie Karty Narodów Zjednoczonych po złożeniu instrumentów

Bardziej szczegółowo