pasterskiej. Resztki lasów stanowiące 10% pierwotnego drzewostanu / liściaste, mieszane, dębowe z dębem korkowym / pozostały w górach, głównie w

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "pasterskiej. Resztki lasów stanowiące 10% pierwotnego drzewostanu / liściaste, mieszane, dębowe z dębem korkowym / pozostały w górach, głównie w"

Transkrypt

1 W krajach słońca, wina, flamenco i corridy Hiszpania - Portugalia - Hiszpania Wycieczka bibliotekarzy Politechniki Łódzkiej 20 maja - 3 czerwca 2005 r. I znowu to samo! I który to już raz? Nie mogliśmy się doczekać, kiedy poniesie nas w daleki świat. Propozycji wyjazdu było wiele, prawie tyle, ilu uczestników naszych wypraw. Marzyły nam się miejsca pełne słońca, błękitnego nieba, piaszczystych plaż, pięknych krajobrazów, ale i ciekawych zabytków. Ostatecznie wybraliśmy wycieczkę objazdową po Hiszpanii i Portugalii na trasie: Gerona / Tossa de Mar / - Saragossa - Burgos - Leon - Santiago de Compostella - Fatima - Lizbona - Toledo - Madryt - Walencja -Tossa de Mar / Gerona / z fakultatywnymi wycieczkami do Barcelony i Montserrat. Hiszpania / España /, Królestwo Hiszpanii / Reino Español /, państwo na Półwyspie Iberyjskim / Pirenejskim /, zajmujące 85% jego powierzchni i graniczące z Portugalią, Francją, Andorą, Gibraltarem i Marokiem. Do Hiszpanii należą ponadto Baleary, Wyspy Kanaryjskie i miasta Ceuta oraz Melilla w Afryce Północnej. Granice lądowe stanowią zaledwie 1 / 8 granic; a reszta to 3144 km wybrzeża Oceanu Atlantyckiego i Morza Śródziemnego. Obszar Hiszpanii to km 2, i jest to trzecie po Rosji i Francji, państwo pod względem powierzchni w Europie. Cieśnina Gibraltarska ma w najwęższym miejscu 13 km. Gibraltar, należący do Wielkiej Brytanii od 1713 r., to 6 km 2 skalistego wybrzeża. Hiszpania, to po Szwajcarii, najwyżej położony kraj w Europie; 58% jej powierzchni leży powyżej 600 m n.p.m. W Sierra Nevada leży najwyższy szczyt Półwyspu - Mulhacén m n.p.m. Wnętrze Półwysputo Meseta / Central /, czyli płaskowyż stanowiący o jego wyżynnym charakterze,ograniczony górami: Kantabryjskimi, Iberyjskimi i Sierra Morena. Płaskowyż jest pocięty głębokimi dolinami rzek: Tag i Duero. Porasta go skąpa roślinność - zarośla typu makia / makchia- wiecznie zielone, twardolistne zarośla w wilgotniejszych miejscach, składające się głównie z mirty, wrzośców, skarlałych drzew i wielu gatunków aromatycznych roślin zielnych / i tomillar / zarośla wiecznie zielonych ostrolistnych i aromatycznych półkrzewów, obejmujące głównie rodziny wargowych np. macierzanka, lawenda, rozmaryn, szałwia; tomillar jest typem makii /. Makia jest wtórnym typem roślinności, powstałym po wycięciu lasów i po niewłaściwie prowadzonej gospodarce 1

2 pasterskiej. Resztki lasów stanowiące 10% pierwotnego drzewostanu / liściaste, mieszane, dębowe z dębem korkowym / pozostały w górach, głównie w północnej, wilgotnej części Hiszpanii i w południowo-zachodniej. Obecnie lasy zajmują zaledwie 13% powierzchni kraju. Hiszpania to kraj kontrastów, w tym także klimatycznych. Północny zachód to najwilgotniejsza część Półwyspu. Reszta to tereny suche z trudnymi warunkami, gdzie opady występują sporadycznie. Na obszarach suchych jest duże nasłonecznienie, lata są tutaj gorące, a zimy surowe. Występuje duże zróżnicowanie temperatur i wysokości opadów. W Pirenejach zaś śnieg może leżeć przez cały rok. Najbardziej urodzajne ziemie są na nadmorskich równinach i w dolinie rzeki Gwadalkiwir. W Hiszpanii uprawia się winorośl, pszenicę, ryż, bawełnę, daktyle, bananowce, owoce cytrusowe, pomidory, truskawki, melony i oczywiście oliwki. Hiszpania ma ponoć 190 mln drzew oliwnych i jest drugim na świecie producentem oliwek. W produkcji wina Hiszpania zajmuje trzecie miejsce w Europie. 65% dochodu narodowego pochodzi z turystyki. Hiszpanię odwiedza corocznie ok. 57 mln turystów, co daje jej pierwsze miejsce w świecie. Dochody z turystyki i środki unijne pomogły sfinansować budowę autostrad i dróg / km dróg samochodowych i km dróg kolejowych / oraz przemysł lokalny. Hiszpania to także przemysł, np. produkcja samochodów to 5 miejsce na świecie, przemysł stoczniowy 6. Hiszpania posiada liczne i bogate złoża surowców naturalnych m. in. węgiel kamienny, rudy żelaza oraz złoża rtęci / drugie miejsce na świecie w jej wydobyciu /. 40% produkowanej energii elektrycznej pochodzi z elektrowni wodnych, a 16% z elektrowni jądrowych. Hiszpania liczy 43 mln ludności; w tym 3 mln stanowią sezonowi pracownicy i uchodźcy. Podział administracyjny to 17 regionów autonomicznych / comunidades autónomas /, skupiających 50 prowincji. Średnia gęstość zaludnienia to 79 osób na km 2. Miasta zamieszkuje ok. 78% ludności. Hiszpania jest wprawdzie uważana za państwo jednolite narodowościowo, ale istnieją odziedziczone z przeszłości poczucia odmienności lub tendencji wręcz separatystycznych mieszkańców niektórych regionów. Dominującą religią jest katolicyzm, wyznawany przez 95% lub według niektórych źródeł przez 99% mieszkańców kraju. Święto narodowe to 12 października / odkrycie Ameryki w 1492 r. /. Stolicą jest Madryt. Językiem urzędowym jest hiszpański; w niektórych regionach równorzędnie kataloński, baskijski, galicyjski. Historia Półwyspu i samej Hiszpanii, jest jak prawie zawsze każdego kraju, bardzo stara i mocno zagmatwana. Były okresy łączenia się i podziałów, rozkwitu i upadku, swobody i utraty niezależności. Trudno te wszystkie wydarzenia i daty zapamiętać. Na pewno utkwiły nam w pamięci niektóre. W starożytności byli Iberowie i Celtowie, kolonie fenickie i greckie, było panowanie Rzymu. W V w. n.e. państwo Wizygotów. 711 r. to podbój Półwyspu przez muzułmanów i początek 700-letniego 2

3 rozkwitu kultury mauretańskiej i oczywiście początek rekonkwisty / wypierania Maurów i uwolnienia od nich Hiszpanii /, trwającej do 1492 r. Zdobycie przez Cyda Walencji i wyparcie z niej Maurów to rok1094. Chrześcijański podbój Kordoby i Sewilii ok r. / Grenada nadal w rękach Maurów /. W poł. XIV w. / ok r. / przez Europę przeszła epidemia, tzw. czarna śmierć, która zabiła 1 / 3 ludności Hiszpanii. Pod koniec XIV w. miało miejsce prześladowanie hiszpańskich Żydów. W 1479 r. zjednoczyły się Aragonia i Kastylia i był to początek panowania królów katolickich - Izabeli I Katolickiej i Ferdynanda II Katolickiego. Podczas ich panowania wzmocniono władzę królewską, ustanowiono inkwizycję, wygnano ok. 15 tys. Żydów, przejęto Grenadę z rąk Maurów i objęto patronat nad wyprawami Krzysztofa Kolumba. Od wyprawy Krzysztofa Kolumba i odkrycia Ameryki w 1492 r. podboje Hiszpanów w Ameryce. Wiek XVI uczynił z Hiszpanii potęgę morską, zdobywającą kolejne terytoria zamorskie, a Ignacy Loyola założył zakon Jezuitów. Potem były lata panowania dynastii Habsburgów, Burbonów, wojny napoleońskie, zdobycie niepodległości przez większość kolonii hiszpańskich w Ameryce, druga republika / od 1931 r. /, wojna domowa / /, dyktatura Franco do 1975 r. Kolejne lata to demokratyzacja kraju i uzyskiwanie autonomii przez regiony historyczne. W 1986 r. Hiszpania została przyjęta do Unii Europejskiej, a od 1 stycznia 2002 r. wraz z 11 państwami członkowskimi wprowadziła do powszechnego obiegu euro. Dzień 1 / 20 maja, piątek / Dwa busy zbierają uczestników wycieczki od godz Około godz jesteśmy na lotnisku w Warszawie w hali odlotów. Ze stanowiska biura podróży Triada odbieramy bilety, odprawiamy bagaż. Czas do odlotu wypełniamy odpoczynkiem przy kawie albo herbacie, bądź robiąc ostatnie zakupy. O godz liniami lotniczymi Centralwings odlatujemy do Gerony Podróż trwa ok. 3 godz. Jest noc, więc większość uczestników lotu śpi i tylko nieliczni oglądają piękne, nocne widoki rozgwieżdżonego nieba lub ziemi z lotu ptaka. Dzień 2 / 21 maja, sobota / Ok. godz lądujemy w Geronie / katalońskie Girona, starożytne Gerunda /, mieście u stóp wschodnich Pirenejów. Hiszpania, a właściwie Katalonia, powitała nas ciepłym, parnym powietrzem, nocną ciszą i migocącymi na niebie gwiazdami. Odprawa paszportowa, odebranie bagażu i wyjazd autokarem do Tossa de Mar do hotelu Tossa Beach Hotel. Ok. godz byliśmy w hotelu, gdzie mieliśmy czas właściwie tylko na odświeżenie się i krótką drzemkę. O godz.8.00 śniadanie, a o 9.00 wyjazd do Saragossy i bardzo długa droga 3

4 przed nami - ok. 700 km jazdy autokarem. Autokar jest piętrowy, a uczestników wycieczki 68 / nasza paczka liczyła 28 osób /. Podczas przejazdu niektórzy odsypiali trudy nocy, inni obserwowali zmieniający się za oknem krajobraz, zauważając podobieństwo do krajobrazu Krety, którą zwiedziliśmy w 2003 r. Zza szyb autokaru patrzyliśmy na ziemię uprawną, ale niezbyt urodzajną, o kolorach od rdzawej poprzez różne odcienie brązu aż do prawie czerwonej. Wokoło tereny pagórkowato-górzyste, na których wielkim wysiłkiem ludzkich rąk równiutkimi rzędami posadzone, aż po horyzont, wielkie plantacje winorośli, drzew oliwnych czy korkowych. A pośród roślinności plątanina urządzeń systemów nawadniających. Deszcze są tu rzadkością, więc bez podlewania nie będzie plonów. Od czasu do czasu pojawiały się większe skupiska zieleni lub niewielkich lasów, dla nas zupełnie niesamowitych, bowiem obok sosen rosły palmy. Gdzieniegdzie można było ujrzeć bociana i wtedy czuliśmy się bardziej swojsko. Bociany to charakterystyczny element Półwyspu Iberyjskiego. Wracają z południowej Afryki przez Gibraltar do swoich gniazd. Na skutek rozwoju i unowocześniania rolnictwa skurczyły się tereny łowieckie tych ptaków i dlatego nierzadkie są widoki bocianów przeszukujących wysypiska śmieci. Krajobraz, mimo że malowniczy i zupełnie inny niż nasz, wydawał się niezbyt przyjazny człowiekowi. Drogi są bezpieczne i dobre, dużo na nich wiaduktów, mostów, kładek o różnorodnej architekturze. Podczas długich godzin podróży część wycieczkowiczów udzielała się towarzysko, poznając współuczestników wyprawy, opowiadając dowcipy i częstując się krajowymi zapasami. Podróż przerywana była postojami. Chętnie prostowaliśmy nogi i chłonęliśmy nowe doznania na nowym i jeszcze nieznanym nam skrawku ziemi. Nie było upału, o czym świadczą widoczne na zdjęciach, nasze ubrania; można nawet stwierdzić, że było chłodno, czyli pogoda dobra na zwiedzanie. Saragossa / Zaragoza / - miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, przy ujściu rzek Huerva i Gallego do Ebro, ośrodek przemysłowy / środki transportu, spożywczy, chemiczny, skórzano-obuwniczy /, handlowy, naukowy / uniwersytet z 1474 r., akademia wojskowa /, kulturalny i oczywiście turystyczny; liczy ponad 600 tys. mieszkańców i jest stolicą regionu Aragonia i prowincji Saragossa. Aragonia / Aragón / to region autonomiczny i kraina historyczna w północno-wschodniej Hiszpanii. Na północy jej granicą są Pireneje, na południu Góry Iberyjskie. Środkowa część Aragonii to pagórkowata Kotlina Aragońska, przez którą płynie rzeka Ebro i jej dopływy. Podstawą gospodarki jest rolnictwo oparte na sztucznym nawadnianiu. W górach wypasa się owce. Historia Saragossy zaczyna się ok. 25 r. p.n.e. wraz z przybyciem Rzymian, którzy założyli osadę Cesaraugusta. W jej dzieje 4

5 wpisywali się kolejno Wandalowie, Swewowie, Wizygoci, a w 714 r. podbili ją na 400 lat Maurowie i nadali nazwę Medina Albaida Sarakosta. Przez pewien czas pozostawał na służbie u mauretańskich władców Saragossy kastylijski rycerz Rodrigo Díaz de Vivar, któremu Mauretanie nadali przydomek Cyd / jego słynny koń to Babieka lub Bawieka /. Życie Cyda było bardzo ciekawe i pełne niezwykłych przygód. Miasto znakomicie się wówczas rozwijało i było ważnym ośrodkiem kulturalnym. Obok siebie żyli muzułmanie, chrześcijanie i Żydzi. W 1118 r. została odbita z rąk muzułmanów przez Alfonsa I Walecznego i stała się stolicą Aragonii. Dalej się rozwijała, a jej nazwa została zmodyfikowana przez Hiszpanów w języku aragońskim i kastylijskim na Zaragoza. Rozwój Saragossy zostaje przerwany przez wojny napoleońskie w latach Wojska Napoleona zdobyły miasto / u boku Francuzów walczyły oddziały polskiej Legii Nadwiślańskiej pod dowództwem J. Chłopickiego /, a połowa ludności zginęła. W czasie hiszpańskiej wojny domowej / / opanowana przez wojsko generała Franco. W 1937 r. w sierpniu i wrześniu była tu prowadzona operacja wojsk republikańskich, w której wyróżniła się polska XIII Brygada im. Jarosława Dąbrowskiego. W Saragossie zachowało się sporo cennych zabytków architektonicznych, skupionych w pobliżu długiego placu Plazza del Pilar, leżącego między rzeką Ebro i starą dzielnicą. Przejechaliśmy ulicami miasta w pobliże mostu Puente de Piedra podziwiając różne budowle, place, ulice, rośliny, a wśród nich kwitnące fioletowo jacarandy / drzewa trochę przypominające liśćmi nasze akacje /. Most Puente de Piedra to siedmiołukowa budowla z XV w. nad rzeką Ebro. Wejścia na most strzegą dwa lwy z dwóch wysokich kolumn. Po prawej stronie widoczna bazylika Nuestra Señora del Pilar. Most jest malowniczy, a panorama starej części Saragossy piękna. Robiąc zdjęcia i filmując spacerowaliśmy po moście dość długo. Następny nasz cel to stara katedra La Catedral del Salvador / La Seo /. Katedra była budowana bardzo długo, bo od 1189 r. do 1520 r. / niektóre źródła podają lata: /. Tak długi okres budowy zaowocował wymieszaniem stylów, m. in. stylu romańskiego / jego pozostałością jest kilka okien /, gotyku, stylu mauretańskiego, baroku. Charakterystycznymi elementami są: fasada z 1786 r. i wysoka dzwonnica z 1683 r. Elewacje boczne przyciągają uwagę niezwykłą misternością barwnych dekoracji ceglano-kaflowych, wykonanych w osobliwym stylu mudejar. Mudejar to styl architektoniczny i dekoracyjny stworzony przez Mudejarów, czyli muzułmanów, którzy pozostali na terenach zdobytych przez chrześcijan. Styl ten charakteryzował się bogatymi i barwnymi orientalnymi dekoracjami i ornamentami wykonanymi z ceramiki, w stiuku, cegle i drewnie. Również w rzemiośle artystycznym ten styl był popularny. Największy rozkwit stylu mudejar to wieki XIV - XV. Według znawców tematu Saragossa może pochwalić się 5

6 najlepszymi budowlami w stylu mudejar. Podziwiając barwy i sztukę wykonania poszczególnych ornamentów, robimy dużo zdjęć, filmujemy i powoli udajemy się do następnego obiektu, przechodząc obok oryginalnej fontanny i takiegoż pomnika i tu pojawiły się już pierwsze wzmianki o Goyi. Basilica de Nuestra Señora del Pilar / Bazylika Matki Bożej na Kolumnie / to katedra zbudowana w latach / 1761, zaprojektowana przez Francisa Herrerę Młodszego, a zakończona przez Venturę Rodrigeza. Bazylika ma 3 nawy, 4 narożne wieże, 11 kopuł, a jej wymiary to 130 x 65 m. We wnętrzu uwagę przyciąga piękny ołtarz z ozdobną galeryjką. Na suficie freski Goyi. W katedrze są również freski Velázqueza. Katedra jest celem pielgrzymek, a główny przedmiot kultu to figurka Maryi / Virgen de Pilar / wielkości 30 cm z XVI w. Figurka jest umieszczona na jaspisowej kolumnie mierzącej półtora metra i znajduje się w bocznej kaplicy. Z figurką związana jest legenda o apostole Jakubie Starszym. Kiedy zwątpił w efekty swej pracy na Półwyspie Iberyjskim, objawiła mu się w 40 r. Matka Boża na alabastrowej kolumnie. W tym miejscu Jakub wybudował kościółek, nazwany imieniem Matki Bożej na Kolumnie i otaczany ciągle rosnącym kultem. Figurka jest największą świętością Aragonii i ma codziennie zmienianą długą szatę / mantę /. Cudowna figura to dla wielu turystów, głównie pielgrzymów, najciekawsza część świątyni. Za katedrą obejrzeliśmy resztki murów, pozostałych z rzymskiego okresu dziejów miasta. Z tego okresu pochodzą również dość duże ruiny teatru, które zostały tak przystosowane, że odbywają się w nich spektakle. W pobliżu zachowały się resztki łaźni rzymskich. Po tak intensywnym zwiedzaniu wsiedliśmy do naszego autokaru i odjechaliśmy w kierunku Burgos na nocleg do hotelu La Brujula. Po zakwaterowaniu w hotelu, odświeżeniu się i chwili wypoczynku, udaliśmy się na obiadokolację. Po posiłku, jak zwykle, rekonesans po najbliższej okolicy, a potem towarzyskie podsumowanie dnia w pokojach przy dobrym hiszpańskim winie, ale nie za długo, bowiem dzień następny zawierał również bardzo bogaty program zwiedzania i trzeba było wcześnie wstać. Dzień 3 / 22 maja, niedziela / Śniadanie o godz. 7.30, o 9.00 wyjazd do Burgos. Burgos - miasto w północnej Hiszpanii nad rzeką Arlanzón / dorzecze Duero /, ośrodek administracyjny rolniczej prowincji Burgos. Liczy ok. 170 tys. mieszkańców; centrum przemysłu spożywczego, handlowego, metalowego, chemicznego, papierniczego i turystycznego. Historia miasta zaczyna się ok. 856 r. Od XI do XIII w. główny ośrodek polityczny Kastylii i miejsce, gdzie koronowali się królowie Kastylii i Leonu / od zjednoczenia w 1037 r. aż do zakończenia rekonkwisty w 1492 r. / i obradowały Kortezy oraz miało swoją siedzibę arcybiskupstwo. Rodzinne miasto kastylijskiego rycerza 6

7 Cyda - właściwie Rodrigo Díaz de Vivar / /, bohatera najstarszego poematu w języku kastylijskim El Cantar del Mio Cid / Pieśń o moim Cydzie / z ok r. Arabski przydomek El Cid / Pan / i chrześcijański Campeador / Bojownik / zyskał dzięki wielkiej waleczności i zwycięstwom nad Maurami w okolicach Walencji. Cyd był uważany za hiszpańskiego bohatera narodowego i ideał rycerza chrześcijańskiego. Koń Cyda nazywał się Babieka / Bawieka /. W XV-XVI w. miasto bogaciło się na kwitnącym tutaj handlu wełną i przeznaczało te dochody na rozwój sztuki i architektury. Podczas wojen napoleońskich w 1808 r. Francuzi rozgromili pod Burgos armię hiszpańską, a w 1812 r. miasto było oblegane przez Wellingtona, który bronił Hiszpanów przed Francuzami. Ironia historii! W latach , czyli w czasie wojny domowej, siedziba władz frankistowskich z główną kwaterą generała Franco. Burgos przywitało nas chłodnym porankiem. Zwiedzanie zaczęliśmy od miejskiej bramy zachodniej, najokazalszej i najpiękniejszej, a noszącej nazwę Arco de Santa Maria. Brama była kiedyś częścią murów miejskich, pełnych rozmaitych wież i wieżyczek, a w 1536 r. na powitanie cesarza Karola V ozdobiono ją rzeźbami wybitnych osobistości; m.in. cesarza, archanioła Michała i oczywiście Cyda. Do bramy przylegają dwie półokrągłe wieże, w których mieści się muzeum archeologiczne. Przez bramę poszliśmy do katedry. Stojąca na wzgórzu Katedra Santa Maria w Burgos uważana jest za najbardziej gotycką z hiszpańskich katedr. Inspirację do jej budowy stanowiły katedry północnej Francji i doliny Renu. Budowę katedry rozpoczęto w 1221 r. z polecenia króla Ferdynanda III Świętego i biskupa Mauricia, została poświęcona w 1230 r., a ukończona dopiero w XVI w. Jest to trzecia pod względem wielkości w Hiszpanii, po Sewilii i Toledo, katedra. Do budowy katedry użyto białego wapienia przypominającego marmur. Jest to trzynawowa bazylika z transeptem, czyli poprzeczną nawą na planie krzyża, obejściem chóru, wieloma kaplicami i zewnętrznymi oraz wewnętrznymi schodami. Nawy są przykryte sklepieniami krzyżowymi. Nad skrzyżowaniem naw powstała ośmiokątna kopuła, będąca arcydziełem sztuki dekoracyjnej w stylu plateresk. Dwie 84-metrowe zachodnie wieże katedry są zwieńczone pięknymi, ażurowymi hełmami, wykonanymi w latach przez mistrza Hansa z Kolonii. Hełmy o wysokości 28 m są wykonane z jasno błyszczącego żółtawego kamienia. Te wieże wraz z hełmami są widoczne z daleka i stanowią znak rozpoznawczy Burgos. Prace przy katedrze były prowadzone aż do XVI w. przez architektów z Nadrenii, Burgundii i Flandrii, którzy stworzyli dzieło niepowtarzalne i finezyjne. Budowla łączy elementy gotyku płomienistego, stylu mudejar i plateresco / XVI-wieczny hiszpański styl zdobień architektonicznych, charakteryzujący się bogatą pozłacaną ornamentyką; od platero - złotnik /. Ogrom katedry trudno jest objąć z bliska, ale za to można podziwiać 7

8 misterność wszystkich jej detali. Podziwianie katedry zaczęliśmy od głównego portalu / Puerta Principal / na fasadzie zachodniej, gdzie znajduje się piękna rozeta, a nad nią osiem posągów królów. Na wschodniej stronie kościoła jest piękny dwupiętrowy krużganek, a na południowym portalu / Puerta del Sarmental z 1230 r. / znajduje się Chrystus i czterej ewangeliści. Pomiędzy wieżami o ażurowych hełmach znajdują się posągi pierwszych królów Kastylii. Wnętrze katedry zdobili: Felipe Bigarny z Burgundii i Gil de Siloé z Flamandii. Wewnątrz katedry mnóstwo rozmaitych wizerunków, posągów, płaskorzeźb, malowideł i innych cudeniek architektonicznych, że z nadmiaru wrażeń kręci się w głowie i trzeba dobrze tą głową się nakręcić, żeby na wszystko choć rzucić okiem i żeby jak najwięcej utkwiło nam w pamięci. Na pewno zapamiętamy wspaniałe renesansowe Złote Schody / Escalera Dorada / Diega de Siloé z lat , skrzyżowanie naw, gdzie pod ażurową kopułą wbudowaną w ośmioboczną wieżę, znajdują się prochy Cyda i jego żony Jimeny, największą kaplicę Capilla de Condestable / /, gdzie pod ażurowym sklepieniem stoi nagrobek Wielkiego Konstabla i jego żony, kaplicę Capilla de Presentación / / z gwiaździstym sklepieniem, no i oczywiście szczególnie osobliwą i tajemniczą kaplicę Capilla del Santisimo Cristo, gdzie stoi sławny Cristo de Burgos, stary krucyfiks z XIV w., przedstawiający bardzo realistyczny wizerunek Chrystusa, pokryty bawolą skórą / niektórzy twierdzą, że jest to skóra ludzka /, przybrany prawdziwymi ludzkimi włosami i paznokciami. W kaplicy Capilla de Santa Tecla, z niesamowitą ilością ornamentów, znajduje się chrzcielnica z XII w. i figura, zwana papamosca, czyli łapiąca muchy ; figura ta otwiera i zamyka usta o każdej pełnej godzinie z precyzją dokładnego zegara. Pośrodku prezbiterium znajduje się grób zmarłego w 1240 r. biskupa Mauricia. Jesteśmy oczarowani tym arcydziełem sztuki gotyckiej, pięknem, które mogliśmy podziwiać i zabranymi stąd wrażeniami. Po wyjściu na zewnątrz musieliśmy trochę ochłonąć, by jeszcze raz popatrzeć na katedrę, a potem oglądaliśmy średniowieczne narzędzia tortur, zgromadzone obok katedry, gdzie co odważniejsi wycieczkowicze fotografowali się na szubienicy lub w dybach. Obok na wiązce siana pasły się osiołki. Przed katedrą mnóstwo rozmaitych straganów z miejscowym jadłem i smakołykami oraz wyrobami tutejszej kultury. Oczywiście chętnie buszowaliśmy wśród straganów, kupując to i owo, zarówno na pożytek ciała, jak i duszy, nasz własny i naszych bliskich. Opuszczając plac katedralny przeszliśmy ponownie przez bramę Arco de Santa Maria i aleją charakterystycznie przyciętych drzew / platanów? / udaliśmy się dalej, aby spojrzeć jeszcze na wspaniały pomnik Cyda na koniu, pożegnać piękne Burgos i udać się autokarem w dalszą drogę do miasteczka Leon. 8

9 León - miasto nad rzeką Bernesga / dorzecze Duero / w północnej Hiszpanii w regionie Kastylia-León, stolica prowincji León - ok. 150 tys. mieszkańców; ośrodek kulturalny, turystyczny i handlowy z rozwiniętym przemysłem spożywczym, chemicznym, włókienniczym i rolniczym. Miasto leży na szlaku pielgrzymek do Santiago de Compostela na przedgórzu Gór Kantabryjskich. Historia miasta zaczęła się w 68 r. n.e. od obozu siódmego legionu rzymskiego, który założył tu swoją stałą siedzibę. Stąd nazwa miast od łac. Legio Septima Gemina. Wokół obozu rozwinęło się miasto. Ważniejsze wydarzenia z bogatej i zawiłej historii miasta to jego zajęcie przez Wizygotów w 540 r., w 712 r. zdobycie przez Maurów, od 924 r. ośrodek rekonkwisty, w 988 r. zdobycie i zniszczenie przez Almanzora, w latach stolica Królestwa León. W 1230 r. Ferdynand III Kastylijski wyparł Maurów i zjednoczył León i Kastylię, ale od XIII do XIX w. znaczenie miasta malało i jego upadek stał się faktem. W latach wojny domowej miasto opowiedziało się po stronie generała Franco. W León jest sporo zabytków, ale my skupiliśmy się głównie na dwóch najcenniejszych zabytkach: romańskiej bazylice San Isidoro i gotyckiej katedrze Santa Maria de la Regla. San Isidoro to romańska kolegiata z XI, XII-XVIII w. wbudowana w mury miejskie, mieszczą się w niej relikwie Św. Izydora / Isidorus Hispalensis ok r. /, uczonego i biskupa Sewilli od 599 r., autora m. in. encyklopedii powszechnej, kanonizowanego w 1598 r. Od południowej strony w podziemiach kolegiaty znajduje się utworzone przez Ferdynanda I mauzoleum królewskie / Panteón de Los Reyes, / z 23 grobami królów i królowych Kastylii i Leónu. Nad panteonem jest skarbiec kryjący m. in. relikwie Św. Izydora i Św. Pelagiusza. We wnętrzu bazyliki na sklepieniach i łukach piękne romańskie freski ze znakami zodiaku i scenami biblijnymi. Z kolegiaty udaliśmy się na starówkę, gdzie przyjrzeliśmy się budynkowi banku / Casa de Botines /, zaprojektowanemu przez Antonia Gaudiego. Nieopodal znajduje się jego pomnik-ławeczka, gdzie chętnie siadamy obok sławnego architekta i robimy zdjęcia lub filmujemy. Zwracamy jeszcze uwagę na inne budynki związane z Gaudim, podziwiamy ratusz miejski z XVII w. i romański kościół Nuestra Señora del Mercado. Zwiedzanie katedry było zaplanowane na godz , więc mieliśmy dużo wolnego czasu i wielu z nas różnie go spędziło. Było chłodno, ale słonecznie, w zacisznych miejscach bardzo ciepło, więc udaliśmy się na spacer po zakątkach Leónu, odkrywając ich uroki, piękno starych budowli i obserwując życie codzienne tutejszych mieszkańców. Nasze spostrzeżenia były ciekawe; patrzyliśmy na spokój tubylców, bez pośpiechu podążających do swoich zajęć, a senna atmosfera miasta i nam się udzieliła. Żeńska część wycieczki / i nie tylko! / ciekawie spoglądała na dziewczyny i kobiety, na ich stroje, fryzury, makijaże i wszystkie zauważyłyśmy, że podczas 9

10 chłodniejszego dnia większość pań Leonek chodzi już w kozakach! A gdzie ta gorąca hiszpańska krew! Obejrzałyśmy wiele sklepowych wystaw, zajrzałyśmy do sklepów, porównałyśmy ceny i wyszło, że w Polsce jest podobnie. Potem zasiedliśmy w różnych kawiarniach, restauracjach, barach, by odpocząć przy posiłku, kawie i piwie. I tu spotkaliśmy się z ciekawym zjawiskiem. Hiszpanie nie chcieli rozmawiać w innym języku niż ich i podczas zamawiania z menu / la carta / wychodziły zabawne sytuacje, gdyż najczęściej pokazywaliśmy palcem, co chcemy zamówić lub otwieraliśmy rozmówki polsko-hiszpańskie i czytaliśmy. Następne zamówienia szły nam już całkiem, całkiem... Nauczyliśmy się np., że piwo to cerveza / serweca /, a kufel piwa to una caña, woda niegazowana to sin gas, a gazowana to con gas, gaseosa to lemoniada, café con leche - duża kawa pół na pół z mlekiem, a café solo to czarna kawa. Gorzej było z herbatą, gdyż zwykle zamiast czarnej otrzymywaliśmy rumiankową / manzanilla / lub inną ziołową. Tapas lub paella też znalazły swoich smakoszy. Desery zaś były wybierane... palcem. Czas naglił, więc po zaspokojeniu potrzeb ciała, w celu zaspokojenia potrzeb ducha udaliśmy się na zwiedzanie katedry. Katedra Santa Maria de la Regla jest zaliczana do najznakomitszych gotyckich katedr hiszpańskich na czwartym miejscu po: Burgos, Toledo i Sewilli. Jest budowlą nawiązującą do gotyku francuskiego / katedry w Reims, Amiens, Chartres /, a znawcy gotyku podkreślają, że jest to stylistyczna czystość w tym naśladownictwie. Jej budowa rozpoczęta w 1254 r. trwała aż do XV w., a pierwszym wymienianym architektem był Enrique, który budował również katedrę w Burgos. Zbudowana jest na planie krzyża łacińskiego, z piaskowca o złotawej barwie, który ulega erozji pod wpływem zanieczyszczonego powietrza. Ma 91 m długości i 39 m wysokości. Katedra w León słynie z zachowanych wspaniałych witraży o łącznej powierzchni 1800 m 2. Witraże znajdują się w trzech ogromnych rozetach, 125 wielkich oknach i 57 mniejszych, pochodzą z czasów od XIII do XX w.; a jest ich ponad 700. Najstarsze witraże z XIII w. znajdują się w rozecie / jej średnica to 8 m / fasady zachodniej. Tematyka witraży jest różnorodna, bowiem zawiera elementy roślinne / liście, kwiaty, owoce/, sceny biblijne, z życia świętych, z polowań, a także bardzo ciekawe sceny ze średniowiecznego życia. Witraże mienią się przeróżnymi kolorami, rozświetlanymi dodatkowo igrającymi po nich promieniami słońca, a wówczas wnętrze katedry staje się jasne i przytulne, ale kiedy słońce schowa się choć na chwilę lub oświetli tylko jedną ze ścian, w katedrze zmienia się nastrój, witraże przybierają ciemniejsze barwy i wtedy czujemy powagę i znaczenie tego miejsca. Przewodnik zwraca uwagę na nowy ołtarz główny, w którym jest 5 oryginalnych obrazów z 1427 r. Nicolása Francésa, na srebrny relikwiarz i na kaplicę Capilla de la Virgen Blanca, gdzie stoi oryginalna gotycka figura uśmiechniętej 10

11 Białej Madonny z ok r., przypisywana mistrzowi Enrique. Muzeum katedralne zawiera wiele wspaniałych dzieł. Na zewnątrz katedry można podziwiać XIII-wieczne rzeźby portali, krużganki z XIII i XIV w. z gotyckimi freskami. Ostatnie spojrzenia na monumentalną budowlę i znów udajemy się do autokaru, by stąd odjechać w kierunku Santiago de Compostella. Podróż do następnego hotelu w San Simon upływa, jak zwykle, wesoło, przy pogaduszkach, żartach i dobrym hiszpańskim winie. Na miejsce docieramy dosyć późno ok Wieczór powitał nas chłodem, ale za to przy kolacji, która trwała od godz do 24.00, było niezwykle gorąco. Dobre jedzenie i dobre wino, a przede wszystkim znakomite humory i nastrój pozwoliły na świetną zabawę. Niektóre z naszych koleżanek wpatrywały się z uwielbieniem w obsługujących nas przystojnych Hiszpanów, koledzy zaś w urocze Hiszpanki; a jeden z nich, niejaki Dżordżyk vel Mister Roleks, nazwany tak podczas ubiegłorocznej wycieczki do Egiptu, zakochał się w pięknej młodej señoricie o imieniu Merlin i chciał nas nawet opuścić, przynajmniej tego wieczoru. Nic z tego nie wyszło, ale kolega zyskał nowy przydomek - Casanova Wycieczkowy Pierwszy. Na nocny spoczynek udaliśmy się bardzo późno, ale następnego dnia nie musieliśmy tak wcześnie wstawać, gdyż zostawaliśmy na nocleg w tym samym hotelu Complejo San Simon, a więc odpadało ranne pakowanie walizek. Dzień 4 / 23 maja, poniedziałek / Śniadanie o godz Wyjazd na zwiedzanie z panią przewodnik o godz Santiago de Compostela - miasto w pn.-zach. Hiszpanii, na zachodnim pogórzu Gór Kantabryjskich, w prowincji La Coruña, ok. 30 km od wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, stolica regionu Galicia, ok. 100 tys. mieszkańców. Miasto jest głównym ośrodkiem kulturalnym, turystycznym i pielgrzymkowym Galicji. Jest tu rozwinięty przemysł spożywczy, włókienniczy, skórzany i rzemiosło artystyczne. Jest jednym z najpiękniejszych średniowiecznych miast w Europie i trzecim świętym miejscem dla chrześcijaństwa po Jerozolimie i Rzymie. Jest tu 46 kościołów i kaplic, uniwersytet i arcybiskupstwo. Miasto związane jest z kultem apostoła Św. Jakuba Starszego / hiszp. Sant Iago /, jednego z dwunastu apostołów i jednego z pierwszych chrześcijańskich męczenników. Podobno miał on przybyć w celach misyjnych do Hiszpanii, kierując się Drogą Mleczną, która później została nazwana Drogą Św. Jakuba i stała się szlakiem pielgrzymkowym. Po powrocie do Jerozolimy został ścięty w 44 r. z rozkazu Heroda Agrypy I. Jego ciało zostało przewiezione do północno-zachodniego brzegu Hiszpanii i tam pochowane. Szlak, z wieloma schroniskami po drodze, jest oznakowany muszlami i żółtymi strzałkami. Wędrują po nim pielgrzymi, 11

12 których głównymi atrybutami są kostury, a ponadto podwinięte filcowe kapelusze z umieszczonymi na nich muszlami małży i zgrzebne ubrania oraz tykwy do noszenia wody. Muszla przegrzebka była atrybutem Św. Jakuba Starszego. Muszle zbierali pielgrzymi wędrujący brzegiem morza, a po dotarciu do Compostela nabierały one sakralnego charakteru i podobnie, jak medaliki, miały właściwości cudotwórcze. Pielgrzymi są nazywani kokijardami, od hiszpańskiego la coquille - muszla. Do Santiago de Compostela wiedzie kilka pielgrzymkowych dróg / po hiszpańsku camina /, ale za główny uważa się tzw. Drogę Francuską, prowadząca przez przełęcz Roncesvalles / 1057 m n.p.m /, która łączy się z Drogą Aragońską, prowadzącą od przełęczy Somport / 1640 m. n.p.m /. Obie drogi łączą się w Puente la Reina. Po dotarciu do Compostela wierni, którzy ostatnie 100 km przebyli pieszo, konno lub rowerem, otrzymują w jednej z kaplic tzw. kompostelę, czyli pisemne potwierdzenie odbycia pielgrzymki. Nazwa miasta, według legendy, pochodzi od łacińskiego campus stella - pole gwiazdy. Biskup Irii, lub według innego podania, pustelnik Palejo, został doprowadzony tu przez gwiazdę i w 830 r. odkrył grób apostoła Św. Jakuba Starszego. Podobno w 844 r. Św. Jakub ukazał się cudownie w zbroi na koniu w bitwie pod Clavijo i wojska chrześcijańskie pokonały Maurów, a on sam został patronem rekonkwisty i otrzymał przydomek Matamor - pogromca Maurów. W bojach z Maurami chrześcijanie używali okrzyków: San Jago i San Tiago. Apostoł stał się patronem Hiszpanii i ma swoje święto 25 lipca; szczególnie uroczyście obchodzone, gdy przypada w niedzielę. Podobno co roku do Compostela przybywa ok. 10 mln pielgrzymów. Szlak pielgrzymów ma ok. 750 km długości; mija się po drodze ok. 120 miejscowości i ok zabytkowych budowli. W 896 r. król Asturii Alfons II Wielki wybudował nad grobem bazylikę. Od początku IX w. miasto było siedzibą biskupstwa. W 997 r. miasto zdobył i zniszczył Almanzor. Od 1120 r. siedziba arcybiskupstwa. Zakon rycerski Santiago de Compostela został założony w 1161 r. w celu ochrony pielgrzymów i opieki nad nimi. Miasto szczyci się wieloma wspaniałymi zabytkami: kościołami, w tym bardzo starymi, bo z XII w. np. romańska bazylika Santa Maria del Sar, domami, pałacami, placami, klasztorami, no i oczywiście tym najważniejszych zabytkiem, majestatyczną katedrą Świętego Jakuba z lat , zbudowaną przez mistrza Bernharda na miejscu pierwotnej bazyliki z IX w., a zniszczonej przez Maurów. W późniejszych wiekach katedra była wielokrotnie przebudowywana; zwłaszcza barok zmienił ją zewnętrznie w XVII i XVIII w. Na szczęście natomiast wnętrze zachowało swój pierwotny wygląd. Dwie wysokie wieże katedry, mierzące po 74 m górują nad miastem i okolicą, a można je dostrzec z bardzo daleka. Od południowej strony jest wieża zegarowa / Torre de Reloj / z lat z jednym z największych dzwonów / średnica 2,5 m / świata, 12

13 słyszalnym z odległości 20 km. Bazylika jest trójnawowa z trójnawowym transeptem i wieloma kaplicami. Przed katedrą na ogromnym placu Praza do Obradoiro, który jest sercem starówki, a którego wschodnią część zajmuje katedra, gromadzą się tłumy pielgrzymów i turystów z całego świata, zaś rozmowy są prowadzone w różnych językach, czasem bardzo egzotycznych. Już pierwsze ogólne spojrzenie na katedrę dostarcza niesamowitych wrażeń. Katedra posiada wiele nadbudówek i jest bogato ozdobiona rzeźbami, a jej fasada z dwiema wieżami jest piękna. Fasada zakrywa najstarszą zachowaną część świątyni / Catedral Vieja /. Do bazyliki wchodzi się po szerokich schodach. Wnętrze katedry wykonane z granitu przedstawia styl wczesnoromański. Centralne miejsce zajmuje bogato udekorowany grób Św. Jakuba. Wzrok przyciąga wspaniały romański Portyk Chwały / Pórtico da Gloria / z lat / dzieło mistrza Mateo / ; pierwotne wejście do katedry. Portyk jest bogato rzeźbiony prawie 200 postaciami biblijnymi z Chrystusem pośrodku. Poniżej siedzi św. Jakub, a centralna kolumna wyobraża Drzewo Jessego., na którym widać wgłębienia i ślady powstałe po dotykach rąk milionów pielgrzymów, dziękujących w ten sposób za szczęśliwe przybycie. W pobliżu należy dotknąć czoła figury Santo dos Croques / święty od guzów /, zwróconej ku ołtarzowi, skulonej postaci u podstawy środkowego filara, a zyska się ponoć mądrość i szczęście. Przez Portyk Chwały wchodzi się do nawy głównej o kolebkowym sklepieniu na wysokości 22 m. Nawa jest potężną jedenastoprzęsłową halą. Nawy boczne mają sklepienia krzyżowe. Wnętrze katedry jest spowite ciągłym mrokiem, ponieważ nie ma strefy okien górnych, a wielkie okna naw bocznych nie wpuszczają wiele światła. Ołtarz główny to piękne barokowe dzieło z XIII-wieczną figurą siedzącego św. Jakuba. Za ołtarz można wspiąć się po schodkach, co też uczyniliśmy, i z bliska zobaczyliśmy słynną figurę. Wielowiekowa tradycja nakazuje, aby ramieniem objąć szyję świętego i ucałować srebrny płaszcz wysadzany drogocennymi kamieniami. W krypcie pod ołtarzem, w grobowcu w obrębie fundamentów z IX w., spoczywają szczątki św. Jakuba i jego dwóch uczniów Teodora i Atanazego. W katedrze przyciąga uwagę, zawieszona pod kopułą, gigantyczna srebrna kadzielnica / Botafumeiro / o wysokości 2 m i wadze 80 kg. Nazwa kadzielnicy pochodzi od słów botar, co w języku galicyjskim oznacza wyrzucać i fumeiro od fume, czyli dym. Jest to prawdopodobnie największa kadzielnica na świecie. W dni wielkich uroczystości zostaje przymocowana na specjalnych hakach, a co najmniej ośmiu silnych mężczyzn może ją wprawić w ruch. Oglądanie wnętrza katedry jest bardzo ekscytujące, ale trzeba na to bardzo dużo czasu. Każdemu z uczestników wycieczki podoba się coś innego, inny szczegół przyciąga uwagę. Należy podkreślić, że wszystkie detale wykonano z niezwykłą precyzją i dokładnością, wszystkie biblijne postaci 13

14 są pełne ekspresji, a prawie o każdej z nich można opowiadać legendy. Po wyjściu na zewnątrz podziwiamy Bramę Złotników / Porta das Praterias / z 1120 r., bogato zdobioną figurami o tematyce religijnej. Przewodnik opowiada jeszcze ciekawą historię o dzwonniku mieszkającym całe życie na dachu katedry i pokazuje jego domek. Dzwonnik był jednocześnie krawcem, więc klienci do miary musieli się wspinać do niego na górę. Katedra otoczona jest placami i dlatego można jej piękno podziwiać z różnych stron. Wtedy też zauważamy, że miejscami jest porośnięta zielonym mchem i że wyrastają na niej małe drzewka. Po obejrzeniu katedry był czas wolny, a każdy z nas zagospodarował go inaczej. W pobliżu katedry zachwyciliśmy się romantycznym placem / Praza das Praterias / z XVIIwieczną Fontanną Koni; zwróciliśmy uwagę na Hostal de los Reyes Católicos, wybudowany w latach szpital i zajazd dla ubogich pielgrzymów. Został zbudowany wokół czterech patio z arkadami i fontannami. Należy do największych hoteli świata, a bywa nazywany luksusową gospodą / po hiszpańsku parador /. Podzieleni na niewielkie grupki rozeszliśmy się szukając ciekawych miejsc. Miasteczko położone na wzgórzach rozrasta się coraz bardziej przez powstające wkoło nowe bloki. Spacerując wąskimi, krętymi uliczkami, raz w dół, raz w górę, zauważamy, że Santiago to niezwykle urokliwe i bardzo piękne miasteczko. Najstarsza część Santiago jest nieduża. Domy z granitowymi murami często porastają zielonkawe mchy. Oddychamy atmosferą średniowiecza, poddając się nieco sennemu, dziwnemu i spokojnemu nastrojowi. W oknach restauracji zauważamy wystawy z akwariami pełnymi żywych jeszcze krabów, ośmiornic i innych owoców morza, które za chwilę mogły pojawić się na stołach gości. To specjalność Galicji. Kawiarenki i restauracje są pełne turystów. Przyjemna woń miejscowych przysmaków wabi nas niemiłosiernie. W jednej z takich restauracji dosyć dużą grupą siadamy do obiadu i zasłużonego odpoczynku. Rozkoszujemy się dobrym jedzeniem, jeszcze lepszym winem i chłodem, który zapewnia klimatyzacja. Na koniec deser. Potem znów idziemy na zwiedzanie, spacery i kupowanie pamiątek. Sklepów, sklepików i kolorowych kramów z pamiątkami jest bardzo dużo i dosłownie wszędzie. Gdzieniegdzie można spotkać artystów i sztukmistrzów poprzebieranych w dawne stroje; nawet można było sfotografować się z samym św. Jakubem. Wokół panuje gwar. Turyści targując się i śmiejąc kupują pamiątki, a są to najczęściej muszle, wisiorki, figurki, laski, obrazki, itp. Błądząc po starych zaułkach trafiamy na pełne dostojeństwa tereny uniwersyteckie, zauważamy piękną zieleń w centrum miasta. Czas ponagla i udajemy się do przykatedralnego muzeum, w którym można dokładnie poznać dzieje miasta, historię budowy katedry i obejrzeć bogate zbiory malarstwa europejskiego. Pełni wrażeń duchowych i cielesnych idziemy wolno do autokaru, by odjechać do hotelu. 14

15 Po odpoczynku i obiadokolacji czekała nas wesoła i szalona zabawa na imieninach naszej uroczej koleżanki, jutrzejszej solenizantki. W niewielkim hotelowym pokoiku zmieściła się cała nasza paczka; siedzieliśmy na łóżkach, podłodze, szafkach, no i oczywiście na czyichś kolanach. Raczyliśmy się hiszpańskimi trunkami i południowymi owocami, w tym już truskawkami, opowiadaliśmy dowcipy, śpiewaliśmy głośno wszystkie znane nam biesiadne, i nie tylko, piosenki. Solenizantka wystąpiła na uroczystości we wspaniałym wianku uplecionym z pięknych różnokolorowych kwiatów. Wcześniej oczywiście połowa grupy biegała po tutejszych łąkach, by wszystkie te zielne piękności zdobyć, a potem upleść wianek. Prym na tym szaleńczym wieczorze wiedli: uduchowiona solenizantka, wyglądająca niczym nifma, wraz ze swoim mężem, dbającym o uciechy ciała i nasz Wycieczkowy Casanova I, czyli egipski Dżordżyk vel Mister Roleks. Słowa nie oddadzą pełni tego, co się tam działo; należy to koniecznie obejrzeć na wycieczkowym filmie lub fotografiach. Po tak intensywnych przeżyciach udaliśmy się na spoczynek, by słodko zasnąć w objęciach Morfeusza. Dzień 5 / 24 maja, wtorek / Pobudka o godz. 7.00, o 7.30 śniadanie, o 8.30 wyjazd do Fatimy. Ranek nie był zbyt miły dla większości z nas. Tupot białych mew w głowach to pestka, ale rozstanie podczas śniadania z pięknymi ciemnookimi kelnerkami i kelnerami to dopiero siurpryza. Czas naglił i trzeba było zostawić za sobą Santiago, wsiąść do autokaru i wyruszyć w dalszą podróż. Niektórzy odsypiali szalony wieczór, inni leczyli ból głowy, ale byli i tacy, którzy patrzyli dookoła podziwiając piękno krajobrazu migającego zza szyb autokaru. Przyzwyczailiśmy się już do szerokich wygodnych dróg i rozległych przestrzeni. Podczas przejazdu są krótkie postoje na zjedzenie posiłku i rozprostowanie nóg. Po paru godzinach jazdy jesteśmy w Portugalii; granicy wyraźnie zaznaczonej nie ma i tylko przewodnik poinformował nas, że właśnie przekroczyliśmy granicę hiszpańsko-portugalską. Portugalia Niepodległa republika została proklamowana 5 października 1910 roku. Republika Portugalska / República Portuguêsa / lub krótko Portugalia / Portugal / to państwo w zachodniej części Europy Południowej na południowym zachodzie Płw. Iberyjskiego nad Oceanem Atlantyckim i na położonych na nim archipelagach Azory / Açores / i Madera / Madeira /. Jest to najdalej wysunięte na zachód państwo Europy. Od północy i wschodu graniczy tylko z jednym sąsiadem - Hiszpanią i ta granica lądowa to 1214 km. Granicę zachodnią i południową stanowią wody Oceany Atlantyckiego o długości 1793 km. 15

16 Portugalia ma kształt zbliżony do prostokąta, którego długość wzdłuż wybrzeża Atlantyku, czyli z północy na południe, wynosi 560 km, a średnia szerokość z zachodu na wschód to 180 km. Najwyższy punkt: wygasły wulkan Ponta do Pico na Azorach / 2351 m n.p.m. /; najniższy punkt: Ocean Atlantycki - 0 m. Powierzchnia kraju liczy 92,4 tys. km 2 i jest to 109 miejsce na świecie, ludność to ok.10,5 mln, co stanowi 76 miejsce na świecie; gęstość zaludnienia mieszk. / km 2. Portugalczycy stanowią 99% ludności, a Portugalia jest jednym z najbardziej jednolitych narodowościowo i etnicznie krajów Europy. 94% społeczeństwa to katolicy. Największe miasta to Lizbona / 2,8 mln / i Porto / 1,7 mln / mieszkańców. Portugalia dzieli się na 18 województw / distritos / i dwa regiony autonomiczne: Archipelag Azory i Archipelag Madera. W północnej części kraju panuje klimat wilgotny, w południowej śródziemnomorski, a na wyspach podzwrotnikowy. Ok. 70% pow. stanowi wyżyna Mesety Iberyjskiej. Najwyższy szczyt części portugalskiej kontynentu to Estrêla / 1993 m /. Największe rzeki to: Minho / hiszp. Miño /, Douro / hiszp. Duero /, Tejo / Tag /, Guadiana, Sado. Rzeki uchodzące do Atlantyku tworzą rozległe delty / estuaria /. Lasy zajmują 33% pow. kraju. Na północy są to lasy dębowo-bukowo-sosnowe; na południu lasów jest mało i są to głównie lasy dębowe z dębem korkowym i ostrolistnym. Na południu występują krzewiaste zarośla makii i garigu, a także duże plantacje eukaliptusa. Portugalia to jeden z najszybciej rozwijających się krajów w Europie. Główne dziedziny gospodarki to przemysł przetwórczy, włókienniczy, budownictwo, rolnictwo, leśnictwo, turystyka. Portugalia słynie ze znanych w świecie gatunków win: Portwein, Madera, Moscatel, Porto. Zajmuje pierwsze miejsce na świecie w produkcji korka. Jest największym w Europie producentem eukaliptusowej pulpy drzewnej dla przemysłu papierniczego. Rośnie znaczenie turystyki; liczba turystów zwiększyła się ponad trzykrotnie i obecnie jest to ponad 10 mln rocznie. Historia Portugalii, podobnie jak każdego kraju, a zwłaszcza jej sąsiadki Hiszpanii, jest skomplikowana i zawiła. W starożytności były tu ludy iberyjskie i celtyckie; z czasem pojawili się Fenicjanie, Grecy i Kartagińczycy. Od II w. p.n. e. aż do V w. n.e. nad tymi ziemiami panowali Rzymianie. Nastąpiła romanizacja i chrystianizacja ludności oraz szybki rozwój cywilizacyjny. Po najeździe plemion germańskich na półwyspie panowali Swewowie i Wizygoci. Następnie pojawili się Arabowie. Chrześcijanie zaczęli prowadzić rekonkwistę wypierając Arabów z kolejnych ziem i miejscowości. Około 1249 r. Portugalia uzyskała obecny kształt terytorialny. Około 1255 r. przeniesiono z Coimbry do Lizbony stolicę kraju, a w latach powstał tu pierwszy portugalski uniwersytet. W latach pod panowaniem dynastii Aviz Portugalia przeżywała okres swojej największej świetności, ale poza półwyspem; bowiem tutaj rządziła Kastylia. Ekspansja Portugalii 16

17 skierowała się ku Afryce / zajęcie Ceuty w 1415 r. i w 1471 Tangeru / i na Atlantyk, gdzie wyprawy morskie zapoczątkowały epokę wielkich odkryć geograficznych. Portugalczycy zastosowali nowe techniki nawigacji i nowy typ statku - karawelę. Zdobywając kolejne zamorskie terytoria Portugalczycy kolonizowali je, zakładali twierdze, faktorie handlowe, rozwijali bardzo zyskowny handel złotem, cukrem, bawełną, przyprawami korzennymi i murzyńskimi niewolnikami. W 1494 r. Hiszpania i Portugalia zawarły w Tordesillas traktat, na mocy którego podzieliły między siebie odkrywane ziemie pozaeuropejskie. Portugalczycy dotarli do Indii, Chin i Japonii, monopolizując cały handel europejski ze wschodem. W 1500 r. odkryli Brazylię i rozpoczęli jej kolonizację. Portugalia to kraj żeglarzy, a najwięksi z nich to: książę Henryk Żeglarz / /, Gil Eannes /? Żył w czasach Henryka Żeglarza /, Bartolomeo Diaz / ok /, Ferdynand Magellan / ok /, Vasco da Gama / ok /, Pedro Alvares Cabral / ok.1467 / /. Najważniejsze kolonie portugalskie to: Angola, Mozambik, Gwinea Bissau, Wyspy Zielonego Przylądka, Timor, Makau, Brazylia. Do Portugalii napływały ogromne bogactwa / cukier, złoto, diamenty /. Kraj szybko się rozwijał, a wraz z gospodarką rozwijała się sztuka. Bogactwo kusi i Portugalia na jakiś czas dostała się pod rządy Hiszpanii. Zamorskie posiadłości portugalskie stały się łakomym kąskiem dla Anglików i Holendrów. Portugalia traciła monopol na handel ze wschodem i wpływy w Azji. W 1640 r. Portugalia ogłosiła niepodległość, którą Hiszpania uznała dopiero po długotrwałych walkach w 1668 r. Portugalia już nie odzyskała dawnej potęgi. W kolejnych wiekach pojawiały się inne ważne wydarzenia: wojny napoleońskie, utworzenie republiki w 1910 r., dyktatura Salazara od 1932 r., I i II wojna światowa, powrót demokracji w 1974 r. w wyniku obalenia dyktatury, znany jako Rewolucja Czerwonych Goździków / Revoluçao dos Cravos /. Po rewolucji 1974 r. większość kolonii portugalskich odzyskała niepodległość. Portugalia otworzyła się na Europę, w 1986 r. stała się członkiem Unii Europejskiej, nastąpił szybki rozwój gospodarczy i ogólne polepszenie bytu. Prawie w samo południe, bo o dojechaliśmy do Fatimy. Niebo było bezchmurne i nieprzyzwoicie błękitne, powietrze stało nieruchomo, żadnego podmuchu wiatru. Po wyjściu z klimatyzowanego autokaru poczuliśmy na sobie żar, który oblepiał nas niemiłosiernie i utrudniał oddychanie. Popijając zimne napoje ruszyliśmy w kierunku sanktuarium maryjnego. Przewodnik opowiedział o miasteczku, bazylice i przepowiedniach, a potem ruszyliśmy na samodzielne zwiedzanie. 17

18 Fatima - miasto w dystrykcie Santarém w środkowej Portugalii; jeden z trzech / obok Lourdes i Jasnej Góry / głównych ośrodków kultu maryjnego. Fatima leży ok. 50 km od Atlantyku. Jest miejscowością o strukturze wiejskiej. Ze względu na przybywających tu tłumnie pielgrzymów / w 2005 r. było ich prawie 5 mln / rozwija się dobrze działalność usługowa i handlowa. Fatima liczy ok. 8 tys. mieszkańców, posiada 10 tys. miejsc noclegowych, 15 domów zakonnych męskich i 50 żeńskich. Jej ranga religijna wiąże się z objawieniami Matki Bożej w 1917 r. Wtedy to Matka Boża ukazała się trójce dzieci: Łucji dos Santos / 10 lat /, Franciszkowi Marto / kuzyn Łucji, 9 lat /, Hiacyncie Marto / kuzynka Łucji, 7 lat /. Objawienia trwały od 13 maja do 13 października 1917 r. na polach Cova da Iria / Kotlina Pokoju /, należących do rodziny dos Santos. Młodym pastuszkom zostały przekazane trzy tajemnice fatimskie, dotyczące przyszłości świata. Ponadto dzieci miały modlić się za nawrócenie grzeszników i zakończenie wojny. W czasie objawień tylko Łucja rozmawiała z Matką Bożą, Hiacynta widziała Ją i słyszała, a Franciszek tylko widział. Wkrótce po objawieniach dwoje dzieci zmarło: 4 kwietnia 1919 r. Franciszek, a 20 lutego 1920 r. Hiacynta. Najdłużej, bo 97 lat, żyła jako karmelitanka bosa w klasztorze w Coimbrze, siostra Łucja de Jesus dos Santos. Zmarła 13 lutego 2005 r. Kościół katolicki uznał objawienia za cud w 1930 r. Papież Jan Paweł II beatyfikował Hiacyntę i Franciszka 13 maja 2000 r. Również podczas tej wizyty Jan Paweł II rozmawiał w cztery oczy z Łucją. Papież wielokrotnie podkreślał, że swoje ocalenie z zamachu 13 maja 1981 r. zawdzięcza Matce Bożej Fatimskiej. W latach w miejscu objawień wzniesiono bazylikę Matki Boskiej Różańcowej / podczas ostatniego objawienia 13 października 1917 r. Pani z nieba nazwała siebie Matką Boską Różańcową, prosiła o wybudowanie w tym miejscu kaplicy pod Jej wezwaniem i zaleciła codzienne odmawianie różańca /. Świątynia góruje nad całą okolicą i imponuje swą wielkością. Wieża neobarokowej bazyliki ma 65 m wysokości i jest zwieńczona ogromną koroną z brązu, przyozdobioną kryształowym krzyżem. Świątynia została wzniesiona z wapienia. Pomimo upału na zewnątrz, w środku bazyliki jest bardzo chłodno i panuje półmrok. Wnętrze bazyliki posiada piękne malowidła i witraże, ukazujące sceny widzenia; przy ołtarzu stoi kopia figurki Matki Boskiej Fatimskiej z Kaplicy Objawień. W kaplicach bocznych znajdują się groby Franciszka i Hiacynty. 19 lutego 2006 r. ciało siostry Łucji zostało przeniesione. z klasztoru karmelitanek w Coimbrze, gdzie zmarła, do sanktuarium w Fatimie. Zgodnie z jej ostatnią wolą, spoczęło u boku błogosławionych pastuszków Franciszka i Hiacynty. Po obejrzeniu wnętrza wychodzimy z przyjemnego chłodu na lejący się z nieba upał. Spacerujemy pod kolumnami bazyliki, oglądamy sceny Drogi Krzyżowej, patrzymy na zalany słońcem wielki plac przed sanktuarium; plac jest dwukrotnie 18

19 większy od placu Świętego Piotra w Rzymie. Plac przecina długa ścieżka / ok. 200 m /, zwana ścieżką pokuty; wielu pielgrzymów wędrując do Kaplicy Objawień, pokonuje ją na klęczkach odmawiając różaniec. Po prawej stronie bazyliki trafiamy do Kaplicy Adoracji, gdzie znajduje się Przenajświętszy Sakrament. Najważniejszym miejscem tej przestrzeni sakralnej / czyli sacrum / jest Kaplica Objawień z cudowną figurą Matki Boskiej Fatimskiej z koroną na głowie i różańcem w ręku. Figurka została wyrzeźbiona w cedrowym drewnie przez Jos Ferreirę Thendima w 1920 r. W koronie figurki umieszczono kulę, która zraniła Jana Pawła II podczas zamachu na jego życie 13 maja 1981 r. / zamach był dokładnie w dniu i godzinie pierwszego objawienia w Fatimie /. Kaplica, ze szkła i metalu, została wybudowana dokładnie w miejscu objawień. W kaplicy odprawiane są msze święte w różnych językach. Niedaleko jest ściana modlitw, gdzie można kupić i zapalić świece intencyjne. Ponieważ do rozpoczęcia mszy świętej o godz , w której chce uczestniczyć duża grupa osób, jest jeszcze sporo czasu, każdy szuka dla siebie czegoś ciekawego. Jedni idą do parku, by ochłonąć w ciszy i chłodzie pod rozłożystymi drzewami, inni siadają w licznych kawiarenkach, by ochłodzić się zimnymi napojami, albo wędrują wśród bardzo wielu straganów i sklepików z pamiątkami, by kupić jakiś drobiazg dla siebie i swoich bliskich. Potem udział w mszy świętej, której ceremonia jest trochę inna od naszej; udział w obrzędach biorą osoby świeckie. Po mszy wsiadamy do autokaru, by udać się jeszcze do miejscowej wytwórni win. W orzeźwiającym chłodzie zasiadamy przy dużych dębowych stołach, a miłe i ładne portugalskie dziewczyny zapraszają nas do degustacji rozmaitych win: białych, różowych i czerwonych, wytrawnych, półwytrawnych i słodkich. Na ściennym ekranie jest wyświetlany film o tradycjach produkcji wina, uprawie winorośli, rodzajach win. Atmosfera była bardzo miła, błyskały flesze aparatów, a nikt z nas nie liczył, ile wina zdążył zdegustować. Nogi zrobiły się ciut przyciężkawe, a i w głowie trochę zaszumiało. Mimo tego musieliśmy porzucić to przyjemne zajęcie, udać się do firmowego sklepu i zrobić zakupy. I to dopiero był ambaras i zamieszanie. Jaki wybór, jakie trunki! A przecież nie można nabyć wszystkiego! Bo i droga długa jeszcze przed nami, a może by tak zacząć trochę oszczędzać? Po długich wyborach i wahaniach każdy coś dla siebie znalazł. Największym powodzeniem cieszyło się chyba prawdziwe PORTO! Jest już popołudnie, słońce nie przypieka tak mocno i nasze samopoczucie jest wspaniałe. Radośni, pełni wrażeń i lekkiego jeszcze szumu w głowach wsiedliśmy do autokaru, by o godz odjechać w dalszą drogę, tym razem przez Lizbonę do hotelu Novotel w Setúbalu. Podróż upłynęła w sielskiej atmosferze. Częstowaliśmy się kanapkami i w dalszym ciągu degustowaliśmy zakupione trunki. Nasz ukochany Casanova Wycieczkowy I wypatrzył młodą, / ale pełnoletnią już! / 19

20 wycieczkowiczkę i nieustannie ją adorował. Ponieważ młoda dama podróżowała w asyście babci, więc nasz kolega adorował i babcię, żeby uzyskać jej przychylność. Kolega był tak rozanielony, że częstował winem i kanapkami wszystkich podróżujących autokarem, a później się okazało, że to były zapasy jego współtowarzysza, też bardzo miłego i dowcipnego. Śmiechu było co niemiara, ale to wszystko nie przeszkadzało w obserwacji migającego za oknami krajobrazu. Raz był to krajobraz wyżynno-górski, potem nizinny i znów pagórkowaty. Czasem był to teren z zaroślami typu makia, potem pojawiały się pasma lasu, a gdzie indziej znów plantacje wiecznie zielonego dębu korkowegoz poobdzieraną korą. Jednym słowem krajobraz był urozmaicony. Nie wiedzieć kiedy znaleźliśmy się w Lizbonie i wjechaliśmy na stosunkowo nowy, wspaniały most nazwany imieniem odkrywcy Vasco da Gama. Lizbona zyskała ten most z okazji wystawy EXPO 98. Most został oddany do użytku 9 marca 1998 r. Fachowcy określają, że jest to właściwie przeprawa mostowa o długości 17,2 km; w tym długość konstrukcji mostowych 12,3 km. Jest to największa budowla mostowa w Europie. Przeprawa jest usytuowana u ujścia Tagu i znajduje się w strefie żeglugi statków pełnomorskich. Konstrukcja jest zabezpieczona przed szkodliwym działaniem soli, a także musi być odporna na trzęsienia ziemi, bowiem Lizbona leży w strefie sejsmicznej. Most główny jest położony nad kanałem żeglownym Cala do Norte przy północnym brzegu ujścia Tagu. Konstrukcję stanowią żelbetowe przęsła podwieszone; centralne ma długość 420 m. Trudno opisywać wszystkie szczegóły techniczne, ale można jeszcze zwrócić uwagę na pylony mające wysokość 147 m i kształt litery H. Pylony opierają się na 88 palach żelbetowych, a każdy pal ma średnicę 2,2 m i średnią długość od 50 do 65 m. Most ma cztery wiadukty: północny ma długość 448 m i 11 przęseł, expo ma długość 672 m, centralny ma długość 6531 m, południowy ma długość 3825 m i 85 przęseł. Koszt budowy wyniósł 1 mld USD. Zużyte materiały to: m 3 betonu, t stali zbrojeniowej, t stali sprężającej, a powierzchnia deskowań to m 2. Po przejechaniu przez most skierowaliśmy się w stronę Setúbalu i naszego hotelu Novotel. Dotarliśmy tam przed godz. 20. I jak zwykle: przydział pokoju, zakwaterowanie, umycie się, chwila odpoczynku. O godz kolacja. Po kolacji zwiedzanie najbliższej okolicy, spotkania towarzyskie w pokojach i nocny odpoczynek. Setúbal to miasto przy ujściu rzeki Sado do Atlantyku, uzdrowisko, kąpielisko i port handlowy. Jest to trzeci co do wielkości port Portugalii po Lizbonie i Porto. Liczy ok. 120 tys. mieszkańców, ma rozwinięty przemysł stoczniowy, chemiczny, spożywczy, metalowy. Są tu ruiny starożytnego miasta rzymskiego, muzeum, kościoły i piękne Stare Miasto. 20

PRZECZYTAJ także o IX Pielgrzymce Archidiecezjalnej do Grecji w kwietniu 2012 roku - zostało jeszcze kilka miejsc wolnych.

PRZECZYTAJ także o IX Pielgrzymce Archidiecezjalnej do Grecji w kwietniu 2012 roku - zostało jeszcze kilka miejsc wolnych. Archidiecezja Poznańska z okazji Roku Wiary organizuje kolejną, X Archidiecezjalną Pielgrzymkę, tym razem do Fatimy, w dniach od 18 do 27 października 2012 roku. Zapraszamy do udziału w pielgrzymce zarówno

Bardziej szczegółowo

Biuro Kotla Travel poleca! Super atrakcyjna wycieczka!

Biuro Kotla Travel poleca! Super atrakcyjna wycieczka! Biuro Kotla Travel poleca! Super atrakcyjna wycieczka! Cena już od 2 939 zł/os. Terminy: od maja do października 2016! Wyloty: * Poznań * Warszawa Możliwość przedłużenia pobytu w wybranym hotelu w okolicy

Bardziej szczegółowo

Święty Jakub Apostoł. Syn Zebedeusza i Salome. z bratem Janem nosili przydomek synowie gromu jeden z najbliższych apostołów Jezusa

Święty Jakub Apostoł. Syn Zebedeusza i Salome. z bratem Janem nosili przydomek synowie gromu jeden z najbliższych apostołów Jezusa Święty Jakub Apostoł Syn Zebedeusza i Salome z bratem Janem nosili przydomek synowie gromu jeden z najbliższych apostołów Jezusa poniósł męczeńską śmierć w 44 r. w Palestynie według tradycji wprowadzał

Bardziej szczegółowo

Wieczorem nasi hiszpańscy koledzy i koleżanki z niecierpliwością czekali, aby nas zabrać do swoich domów.

Wieczorem nasi hiszpańscy koledzy i koleżanki z niecierpliwością czekali, aby nas zabrać do swoich domów. W dniach 9-13 lutego grupa naszych uczennic i nauczycieli uczestniczyła w spotkaniu w ramach programu edukacyjnego Comenius Europe-Different Houses- One Community. Tym razem udaliśmy się do przepięknego

Bardziej szczegółowo

Szlakiem chrześcijańskich objawień - Lourdes Pielgrzymki 2013

Szlakiem chrześcijańskich objawień - Lourdes Pielgrzymki 2013 Szlakiem chrześcijańskich objawień - Lourdes Pielgrzymki 2013 Pielgrzymka dla grup wyjeżdżających z Poznania La Salette Le Puy-en-Velay Rocamadour Lourdes La Salette Miejscowość we francuskich Alpach związana

Bardziej szczegółowo

Najludniejsza - Andaluzja (Andalucía) 2015-06-11 13:07:40

Najludniejsza - Andaluzja (Andalucía) 2015-06-11 13:07:40 Najludniejsza - Andaluzja (Andalucía) 2015-06-11 13:07:40 2 Położona w południowej Hiszpanii Andaluzja jest najludniejszą i drugą pod względem wielkości wspólnotą autonomiczną. Region przez ponad tysiąc

Bardziej szczegółowo

UKRAINA - GRUZJA- ARMENIA Kaukaz dla Ambitnych

UKRAINA - GRUZJA- ARMENIA Kaukaz dla Ambitnych UKRAINA - GRUZJA- ARMENIA Kaukaz dla Ambitnych Cena 1400 zł plus 400 euro Data: 30.07-08.08.2014r. - 10 dni przejazd klimatyzowanym autokarem Toruń- Lwów- Toruń przelot Ukraina- Gruzja oraz z powrotem

Bardziej szczegółowo

VIVA ITALIA!!! Zobaczyć Wenecję i umrzeć... Już podczas rejsu statkiem mogliśmy podziwiać panoramę tego uroczego miasta od strony rzeki.

VIVA ITALIA!!! Zobaczyć Wenecję i umrzeć... Już podczas rejsu statkiem mogliśmy podziwiać panoramę tego uroczego miasta od strony rzeki. VIVA ITALIA!!! Zobaczyć Wenecję i umrzeć... Już podczas rejsu statkiem mogliśmy podziwiać panoramę tego uroczego miasta od strony rzeki. Gdy wysiedliśmy z tramwaju wodnego, spacerowaliśmy po ulicach Wenecji,

Bardziej szczegółowo

Dzień czwarty - 2 lipca 2015r. - Historia Portugalii - dynastie portugalskie, kontakty z Europą i światem

Dzień czwarty - 2 lipca 2015r. - Historia Portugalii - dynastie portugalskie, kontakty z Europą i światem Dzień czwarty - 2 lipca 2015r. - Historia Portugalii - dynastie portugalskie, kontakty z Europą i światem Kolejnego dnia powitało nas gorące, portugalskie słońce. W tym dniu poznać mamy związki z Europą

Bardziej szczegółowo

Amsterdam - Wenecja Północy

Amsterdam - Wenecja Północy Amsterdam - Wenecja Północy Opis Cena od: 2000 PLN Liczba dni: 4 dni Kraj: Holandia Tulipany, chodaki, wiatraki i ser to najczęściej podawane symbole Holandii. Holandia mimo, że to niewielki kraj, wciśnięty

Bardziej szczegółowo

Śladami Benedykta XVI w Austrii i Bawarii

Śladami Benedykta XVI w Austrii i Bawarii Śladami Benedykta XVI w Austrii i Bawarii Österreich Werbung/ Popp & Hackner Pielgrzymki 2013 Pielgrzymka dla grup wyjeżdżających z Poznania Wiedeń Mariazell Marktl - Altötting Austrian National Tourist

Bardziej szczegółowo

Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016. Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016

Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016. Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016 Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016 Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016 Środa, 27 lipca 16.00 przylot na Lotnisko Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Barcelona - poznaj uroki Katalonii!

Barcelona - poznaj uroki Katalonii! Barcelona - poznaj uroki Katalonii! Opis Cena od: 2800 PLN Liczba dni: 4 dni Kraj: Hiszpania Barcelona - stolica Katalonii i drugie co do wielkości po Madrycie miasto Hiszpanii. Miasto zamieszkuje prawie

Bardziej szczegółowo

Program pielgrzymki. HISZPANIA - MAROKO z wypoczynkiem w Agadirze

Program pielgrzymki. HISZPANIA - MAROKO z wypoczynkiem w Agadirze Program pielgrzymki HISZPANIA - MAROKO z wypoczynkiem w Agadirze Trasa: Barcelona Montserrat Saragossa Madryt Toledo Kordoba Sewilla Granada Algeciras Giblartar Tanger Rabat Casablanca wypoczynek w Agadirze

Bardziej szczegółowo

Pełen refleksji DOLNY ŚLĄSK Pielgrzymki 2013

Pełen refleksji DOLNY ŚLĄSK Pielgrzymki 2013 Pełen refleksji DOLNY ŚLĄSK Pielgrzymki 2013 Pielgrzymka dla grup wyjeżdżających z Poznania Książ - Krzeszów - Wambierzyce Kłodzko - Bardo Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej w Krzeszowie Krzeszów to unikatowy

Bardziej szczegółowo

Drogą pątniczą do Santiago de Compostela Pielgrzymki 2013

Drogą pątniczą do Santiago de Compostela Pielgrzymki 2013 Drogą pątniczą do Santiago de Compostela Pielgrzymki 2013 Pielgrzymka dla grup wyjeżdżających z Poznania Le Puy-en-Velay Carcassone Cavadong Oviedo Santiago de Compostela - Lourdes Copyrights: Atout France/CDT

Bardziej szczegółowo

Pieczęć Olsztyna IV WIEK

Pieczęć Olsztyna IV WIEK Pieczęć Olsztyna IV WIEK Pierwowzorem herbu Olsztyna była sekretna pieczęć, którą jeszcze w 1526 roku pieczętowano dokumenty. W drugiej połowie XVI w. na pieczęci pojawiła się postać wędrowca trzymającego

Bardziej szczegółowo

Toskania. Słońce i włoska kuchnia

Toskania. Słońce i włoska kuchnia Toskania Słońce i włoska kuchnia Plan wyjazdu Miejsce: Włochy Region: Toskania Dzień 1: Polska Wiedeń okolice Bolonii Dzień 2: Bolonia Siena San Gimignano Montecatini Dzień 3: Montecatini Piza Chianti

Bardziej szczegółowo

Wyjazd na Grand Prix Belgii Formuły 1

Wyjazd na Grand Prix Belgii Formuły 1 Wyjazd na Grand Prix Belgii Formuły 1 Założenia wyjazdu autokarem: Termin: 27-29.08.2010 Liczba uczestników: 49 osób (49 + 1 pilot) Cena za osobę: 475 EURO (1900 zł) Cena zawiera: zakwaterowanie: w Hotelu

Bardziej szczegółowo

Energetyczne Tour de France. 21.05.2012r., Warszawa Wsch. Godz. 11.15 autokar gotowy do wyprawy.

Energetyczne Tour de France. 21.05.2012r., Warszawa Wsch. Godz. 11.15 autokar gotowy do wyprawy. 21.05.2012r., Warszawa Wsch. Godz. 11.15 autokar gotowy do wyprawy. 21.05.2012r., Warszawa Wsch.- aby zająć miejsce w autokarze, każdy musiał się wylegitymować i podpisać listę uczestników wyprawy. 21.05.2012r.,

Bardziej szczegółowo

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie Chojnata jest starą wsią. Powstała nie później niż w XIII w. Niegdyś posiadała duże znaczenie dzięki zakonowi benedyktynów, którzy posiadali tutaj

Bardziej szczegółowo

1 dzień Wylot z Polski do Delhi z przesiadką w jednym z azjatyckich portów.

1 dzień Wylot z Polski do Delhi z przesiadką w jednym z azjatyckich portów. 1 dzień Wylot z Polski do Delhi z przesiadką w jednym z azjatyckich portów. 2 dzień Przylot do stolicy Indii Delhi. Ten dzień poświęcimy na aklimatyzację i zapoznanie się z indyjskimi realiami. Udamy się

Bardziej szczegółowo

Lubisz historię? Znasz Włochy i Rzym? Tak? To spróbuj rozwiązać quiz. Możesz korzystać z pomocy całej rodziny, oraz wujka Google i ciotki Wikipedii,

Lubisz historię? Znasz Włochy i Rzym? Tak? To spróbuj rozwiązać quiz. Możesz korzystać z pomocy całej rodziny, oraz wujka Google i ciotki Wikipedii, QUIZ ROMA AETERNA Lubisz historię? Znasz Włochy i Rzym? Tak? To spróbuj rozwiązać quiz. Możesz korzystać z pomocy całej rodziny, oraz wujka Google i ciotki Wikipedii, jeśli sądzisz, że Ci pomogą :-) Obejrzyj

Bardziej szczegółowo

Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia pięknego hotelu Pałac Lucja w Zakrzowie (www.pałaclucja.pl).

Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia pięknego hotelu Pałac Lucja w Zakrzowie (www.pałaclucja.pl). Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia pięknego hotelu Pałac Lucja w Zakrzowie (www.pałaclucja.pl). Nasz hotel to idealne miejsce na organizację m.in.: spotkań biznesowych, konferencji, szkoleń oraz imprez

Bardziej szczegółowo

Natalia Junik Kulturoznawstwo DSW Zaliczenie na przedmiot pn. Fotografia jako dokument

Natalia Junik Kulturoznawstwo DSW Zaliczenie na przedmiot pn. Fotografia jako dokument Natalia Junik Kulturoznawstwo DSW Zaliczenie na przedmiot pn. Fotografia jako dokument DWA ŚWIATY BOGACTWO I NĘDZA W WIELKIM MIEŚCIE KAIR, miasto na styku światów القاهرة Kair to położona nad Nilem stolica

Bardziej szczegółowo

Wieczór Albański. Butrintit i Zamek Lekursi

Wieczór Albański. Butrintit i Zamek Lekursi Wieczór Albański Specjalnie dla Państwa w każdą niedzielę odbywa się wieczór albański przy dźwiękach tradycyjnej polifonicznej muzyki. Cały wieczór to degustacja wspaniałych albańskich potraw oraz niezwykle

Bardziej szczegółowo

W szlaku handlowym Via Regia. Konrad Fiebrich Daniel Litwin

W szlaku handlowym Via Regia. Konrad Fiebrich Daniel Litwin Nysa W szlaku handlowym Via Regia Konrad Fiebrich Daniel Litwin NYSA Nysa - miasto w woj. opolskim, w powiecie nyskim, siedziba gminy miejskowiejskiej Nysa. Historycznie leży na Śląsku. Od 1950 miasto

Bardziej szczegółowo

We wrześniu 2006 roku doświadczyliśmy, że może nie wszystkie, jednak nasze drogi, prowadzą do Rzymu!

We wrześniu 2006 roku doświadczyliśmy, że może nie wszystkie, jednak nasze drogi, prowadzą do Rzymu! We wrześniu 2006 roku doświadczyliśmy, że może nie wszystkie, jednak nasze drogi, prowadzą do Rzymu! 16 września 2006 roku wyjechaliśmy do Włoch na ośmiodniową wycieczkę, o charakterze pielgrzymki. 40-osobowa

Bardziej szczegółowo

Starożytna Grecja. Agnieszka Wojewoda

Starożytna Grecja. Agnieszka Wojewoda Starożytna Grecja Agnieszka Wojewoda Spis treści Położenie Grecji O Grecji słów kilka Starożytna Grecja Bogowie i boginie Grecji Grecki teatr Igrzyska olimpijskie Agora Sztuka grecka Podsumowanie Położenie

Bardziej szczegółowo

Andaluzja Klimat, który tradycyjnie kojarzy się z Hiszpanią. Bardzo gorące lato i łagodna zima. Jest tu tak ciepło, że rosną świetnie nawet palmy daktylowe! Andaluzja szczyci się 200 dniami bezchmurnymi

Bardziej szczegółowo

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Kraków Kraków położony jest w województwie małopolskim. Był siedzibą królów Polski. To król Kazimierz Odnowiciel przeniósł swoja siedzibę z

Bardziej szczegółowo

- Dorota Szylak, II DST

- Dorota Szylak, II DST Jestem studentką Dwujęzykowych Studiów dla Tłumaczy i razem z moimi przyjaciółkami miałyśmy możliwość wyjazdu w ramach programu Erasmus do najstarszego miasta w Hiszpanii - Kadyksu. Wybór okazał się niezwykle

Bardziej szczegółowo

CHORWACJA HOTEL DUBRAVKA *** nasza propozycja na Lato 2016

CHORWACJA HOTEL DUBRAVKA *** nasza propozycja na Lato 2016 CHORWACJA HOTEL DUBRAVKA *** nasza propozycja na Lato 2016 Hotel Dubravka *** Hotel Dubravka *** Atuty oferty Atrakcyjna oferta cenowa hotelu. Położony tuż przy złocistej plaży z długim wybrzeżem oraz

Bardziej szczegółowo

Promocja - Volvo Ocean Race 2011. Volvo Construction Equipment Spotkanie Handlowe

Promocja - Volvo Ocean Race 2011. Volvo Construction Equipment Spotkanie Handlowe Promocja - Volvo Ocean Race 2011 Kilka faktów o Volvo Ocean Race Regaty Volvo Ocean Race dawniej Whitbread Round The World Race są załogowymi etapowymi regatami Ŝeglarskimi dookoła Ziemi. Regaty Volvo

Bardziej szczegółowo

Egzamin klasyfikacyjny z geografii Gimnazjum klasa III

Egzamin klasyfikacyjny z geografii Gimnazjum klasa III Egzamin klasyfikacyjny z geografii Gimnazjum klasa III część pisemna czas trwania części pisemnej egzaminu: 60 minut Zadanie 1 ( 0-2) Uzupełnij zdania podanymi terminami (jest ich więcej): Atlantycki,

Bardziej szczegółowo

Wspomnienie z białostockiej pielgrzymki na kanonizację Jana Pawła II i Jana XXIII

Wspomnienie z białostockiej pielgrzymki na kanonizację Jana Pawła II i Jana XXIII Wspomnienie z białostockiej pielgrzymki na kanonizację Jana Pawła II i Jana XXIII W dniach 23 IV 04 V 2014 odbyła się pielgrzymka, której centralnym punktem było uczestnictwo w kanonizacji Jana Pawła II

Bardziej szczegółowo

Sprawiła to średniowieczna architektura Mdiny: wewnątrz jej murów zachowały się piękne kościoły, pałace i domy maltańskiej arystokracji.

Sprawiła to średniowieczna architektura Mdiny: wewnątrz jej murów zachowały się piękne kościoły, pałace i domy maltańskiej arystokracji. Środa, 08 lipca 2015 r. Nasza grupa pomału oswajała się z Maltą. Ten na pozór typowy śródziemnomorski kraj każdego dnia fascynował nas coraz bardziej, odkrywając przed nami swoje tajemnice. Po wczorajszej

Bardziej szczegółowo

Pekin Tianjin Luksusowa 12-dniowa wycieczka

Pekin Tianjin Luksusowa 12-dniowa wycieczka Luksusowa 12-dniowa wycieczka Data Miasto Plan Podróży Posiłki Dzień 1 3 Wrz Przylot do u Spotkanie z anglojęzycznym przewodnikiem Zameldowanie w hotelu w ie Hotel w Dzień 2 4 Wrz Po śniadaniu - zwiedzanie

Bardziej szczegółowo

Magiczna Andora, Awinion i Andaluzja

Magiczna Andora, Awinion i Andaluzja 09-20.06.2015r. - 12 DNI Cena: 2650 zł Magiczna Andora, Awinion i Andaluzja "bez nocnych przejazdów, minimum zmęczenia" Świadczenia: - przejazd autokarem klimatyzowanym wg planu, - 11 noclegów, pokoje

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z WYJAZDU DO RUMUNII

SPRAWOZDANIE Z WYJAZDU DO RUMUNII SPRAWOZDANIE Z WYJAZDU DO RUMUNII Głównym celem programu Comenius Partnerskie Projekty Szkół jest rozwijanie wśród młodzieży i kadry nauczycielskiej wiedzy o różnorodności kultur państw europejskich, zrozumienia

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

Wymagany czas : 60 min Nazwisko i imię ucznia... Szkoła... Nazwisko i imię nauczyciela przygotowującego ucznia do konkursu...

Wymagany czas : 60 min Nazwisko i imię ucznia... Szkoła... Nazwisko i imię nauczyciela przygotowującego ucznia do konkursu... Wojewódzki Konkurs Geograficzny Etap szkolny 2006/2007 Wymagany czas : 60 min Nazwisko i imię ucznia... Szkoła... Nazwisko i imię nauczyciela przygotowującego ucznia do konkursu... Życzymy powodzenia!

Bardziej szczegółowo

Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013

Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013 Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013 W drugim tygodniu października 2013 roku razem z klasą IV TE wziąłem udział w wycieczce klasowej do Wrocławia - Stolicy Kultury 2016 roku. Pierwszego dnia naszego

Bardziej szczegółowo

Etymologia. Istnieją co najmniej dwie teorie dotyczące pochodzenia nazwy kontynentu :

Etymologia. Istnieją co najmniej dwie teorie dotyczące pochodzenia nazwy kontynentu : Afryka Afryka drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,3 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0, obydwa zwrotniki

Bardziej szczegółowo

Andorra La Vella. Zima 2010 Wyjazd Snowboardowy 31.01 08.02.2010

Andorra La Vella. Zima 2010 Wyjazd Snowboardowy 31.01 08.02.2010 Zima 2010 Wyjazd Snowboardowy 31.01 08.02.2010 Andorra La Vella Andorra La Vella (po katalońsku dosłownie: "Stara Andora") - jest stolicą Księstwa Andory, położona w śródgórskiej kotlinie we wschodnich

Bardziej szczegółowo

Egzamin teoretyczny na uprawnienia pilota wycieczek

Egzamin teoretyczny na uprawnienia pilota wycieczek WERSJA A Egzamin teoretyczny na uprawnienia pilota wycieczek Przystępuje Pan/Pani do rozwiązania testu, który stanowi część pierwszą egzaminu na uprawnienia pilota wycieczek. Jest to egzamin teoretyczny

Bardziej szczegółowo

Kamila Tomaszewska Kl.0H

Kamila Tomaszewska Kl.0H Kamila Tomaszewska Kl.0H Królestwo Hiszpanii: jest monarchią konstytucyjną rządzoną przez króla Juana Carlosa I z dynastii Burbonów naczelny organ władzy państwowej, nazywany Kortezami wybory co 4 lata.

Bardziej szczegółowo

Dzień 1 W środku nocy wyruszyliśmy do Warszawy. Najpierw naszego kierowcę i jego samochód sprawdzili Policjanci i o godzinie 1:30 wyjechaliśmy z Lublińca. Na lotnisko w Warszawie o godzinie 5.00. Tam wypatrzyliśmy

Bardziej szczegółowo

Francja, Paryż - Wieża Montaparnasse, najbrzydszy budynek we Francji

Francja, Paryż - Wieża Montaparnasse, najbrzydszy budynek we Francji Wieża Montparnasse wieża i należące do niej centrum handlowe powstałe w latach 1969-1972, w centrum dzielnicy Montparnasse, na avenue du Maine 33 w Paryżu (dzisiejszy odpowiednik SkyTower we Wrocławiu.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM POD NIEBEM. Kompleksowej Organizacji Wyjazdu integracyjnego

PROGRAM POD NIEBEM. Kompleksowej Organizacji Wyjazdu integracyjnego PROGRAM Kompleksowej Organizacji Wyjazdu integracyjnego POD NIEBEM ORIENTACYJNA CENA: Proponowane zakwaterowanie: Pokoje 2 osobowe 10 szt. Pałac Wojanów **** Czerwiec 2010 Średnia cena za osobę: 1 500,00

Bardziej szczegółowo

SPOTKANIE Z BURMISTRZEM BARCELOS

SPOTKANIE Z BURMISTRZEM BARCELOS PORTUGALIA Uczniowie Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych z Lubnia uczestniczyli w dniach od 03.10 do 26.10.2014r.w międzynarodowym projekcie Włoskie i portugalskie wzorce branży gastronomicznej

Bardziej szczegółowo

Kastylia i Leon, Hiszpania. Szlakiem wina i lokalnej kuchni

Kastylia i Leon, Hiszpania. Szlakiem wina i lokalnej kuchni Kastylia i Leon, Hiszpania Szlakiem wina i lokalnej kuchni Kastylia i Leon To region autonomiczny Hiszpanii i centralny punkt hiszpańskiej historii średniowiecznej. Kastylia i Leon to setki kościołów,

Bardziej szczegółowo

Pielgrzymka do Włoch we wspomnieniach uczniów Pienińskiej Szkoły Zawodowej w Szczawnicy

Pielgrzymka do Włoch we wspomnieniach uczniów Pienińskiej Szkoły Zawodowej w Szczawnicy Pielgrzymka do Włoch we wspomnieniach uczniów Pienińskiej Szkoły Zawodowej w Szczawnicy 14 grudnia 2013 roku młodzież z Pienińskiej Szkoły Zawodowej w Szczawnicy wraz z opiekunką panią Katarzyną Ciesielką

Bardziej szczegółowo

W Y P O C Z Y N E K w 11-1 ŚRODOWISKOWYM HUFCU PRACY W TCZEWIE ul. Jana III Sobieskiego 10 tel/fax 58 5315644 e-mail ohp11.1@wp.pl

W Y P O C Z Y N E K w 11-1 ŚRODOWISKOWYM HUFCU PRACY W TCZEWIE ul. Jana III Sobieskiego 10 tel/fax 58 5315644 e-mail ohp11.1@wp.pl W Y P O C Z Y N E K w 11-1 ŚRODOWISKOWYM HUFCU PRACY W TCZEWIE ul. Jana III Sobieskiego 10 tel/fax 58 5315644 e-mail ohp11.1@wp.pl NASZA OFERTA 40 miejsc noclegowych w pokojach 3, 4, 5 osobowych z łazienkami

Bardziej szczegółowo

Ul. Opolska 16. Tarnowskie Góry

Ul. Opolska 16. Tarnowskie Góry OFERTA NAJMU Ul. Opolska 16 Tarnowskie Góry 1 Szanowni Państwo, Mamy przyjemność przedstawić Państwu ofertę najmu całej powierzchni zabytkowej kamienicy położonej w centrum Tarnowskich Gór. Mając na uwadze

Bardziej szczegółowo

Wycieczka do Karpacza

Wycieczka do Karpacza Dnia 9 maja uczniowie klas IV VI wyjechali na trzydniową wycieczkę do Karpacza. Opiekowały się nimi p. Lidka Wojciechowska, p. Ksenia Jańska, p. Dominika Małolepsza oraz p. Lidka Mucha, mama Julki i Fabiana.

Bardziej szczegółowo

Norwegia - w krainie fiordów

Norwegia - w krainie fiordów Norwegia - w krainie fiordów Opis Cena od: 5000 PLN Liczba dni: 8 dni Kraj: Norwegia Norwegia jest miejscem niezwykłym, w którym przyroda urzeka swoją nieskazitelnością i czystością. Wiele tam miejsc w

Bardziej szczegółowo

Podróżnik zaprasza. Świdnica stolica księstwa świdnickiego

Podróżnik zaprasza. Świdnica stolica księstwa świdnickiego Podróżnik zaprasza Świdnica stolica księstwa świdnickiego TERMIN: 27 lutego 2016, sobota WYJAZD: godz.08:30, pl. Solidarności (duży parking przy placu Solidarności okolice pl. Jana Pawła II) Miasto, które

Bardziej szczegółowo

EXPO MEDIOLAN 03-06.06.2015. osoba do kontaktu:

EXPO MEDIOLAN 03-06.06.2015. osoba do kontaktu: EXPO MEDIOLAN 2015 03-06.06.2015 osoba do kontaktu: Ecco Business Szymon Konkel ul. 10 Lutego 5, Gdynia 81-366 tel.: 58 766 62 40 kom.: 695 793 521 e-mail: szymon.konkel@eccobusiness.pl 2 EXPO MEDIOLAN

Bardziej szczegółowo

Architektura renesansu

Architektura renesansu Liceum Ogólnokształcące im. Jana Pawła II w Złotoryi Złotoryja 2008 Ulubioną formą architektów tego okresu był kościół na planie centralnym, chociaż oczywiście nie brakuje dzieł budowanych w układach podłużnych

Bardziej szczegółowo

Pod hiszpańskim niebem

Pod hiszpańskim niebem Pod hiszpańskim niebem 7 dni z Erasmusem ciężko jest z całego pobytu na stypendium opisać tylko siedem dni moja erasmusowa przygoda trwała ich dokładnie sto dziewięćdziesiąt sześć i każdy z tych dni był

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r.

Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r. Krasnystaw, dnia 05.10.2012 r. Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r. W okresie 27-30.09.2012 r. w ramach realizacji projektu systemowego Aktywność

Bardziej szczegółowo

Światowe Dni Młodzieży. Pawłowice Kraków 2016

Światowe Dni Młodzieży. Pawłowice Kraków 2016 Światowe Dni Młodzieży Pawłowice Kraków 2016 Temat ŚDM XXIX Światowy Dzień Młodzieży, 2014 w wymiarze diecezjalnym Błogosławieni ubodzy w duchu, albowiem do nich należy królestwo niebieskie (Mt 5,3) XXX

Bardziej szczegółowo

Najciekawsze i największe mosty w Polsce i w Niemczech

Najciekawsze i największe mosty w Polsce i w Niemczech Najciekawsze i największe mosty w Polsce i w Niemczech MOST RĘDZIŃSKI Most Rędziński drogowy most wantowy nad Odrą, będący częścią autostrady A8. Przeprawa nad Odrą oraz nad całą Wyspą Rędzińską, przy

Bardziej szczegółowo

OCEANY STELLA CHOCHOWSKA KL.1TH

OCEANY STELLA CHOCHOWSKA KL.1TH OCEANY STELLA CHOCHOWSKA KL.1TH Oceany światowe: Ocean Arktyczny Ocean Indyjski Ocean Atlantycki Ocean Spokojny Ocean Arktyczny Ocean Arktyczny jest bardzo ściśle monitorować na skutki zmian klimatycznych.

Bardziej szczegółowo

Rodzinny wyjazd nurkowy Molunat Chorwacja(19-07-2014-02-08-2014)

Rodzinny wyjazd nurkowy Molunat Chorwacja(19-07-2014-02-08-2014) Rodzinny wyjazd nurkowy Molunat Chorwacja(19-07-2014-02-08-2014) Cena: 100 Euro Cena 100 Euro dotyczy wynajmu apartamentu dla 4 osób na dobę. Molunat jest najbardziej na południe wysuniętym miejscem turystycznym

Bardziej szczegółowo

HISZPANIA RAMOWY PROGRAM WYJAZDU EDUKACYJNO-JĘZYKOWEGO PROJEKTY W ANDALUZJI, 15 22.03.2008r

HISZPANIA RAMOWY PROGRAM WYJAZDU EDUKACYJNO-JĘZYKOWEGO PROJEKTY W ANDALUZJI, 15 22.03.2008r HISZPANIA RAMOWY PROGRAM WYJAZDU EDUKACYJNO-JĘZYKOWEGO PROJEKTY W ANDALUZJI, 15 22.03.2008r Dzień pierwszy 11.00 Zbiórka na lotnisku w Warszawie. Terminal L 12:55 Wylot 17:00 Przylot do Malagi Transfer

Bardziej szczegółowo

Relacja z pobytu na Majorce

Relacja z pobytu na Majorce Relacja z pobytu na Majorce Nasza podróż zaczęła się 27 lipca w Krakowie, skąd wyjechałyśmy na zagraniczne praktyki. Lot by pełen wrażeń i po około 3 godz. byłyśmy na miejscu, czyli w miejscowości Palma

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający wiadomości z rozdziału I i II

Test sprawdzający wiadomości z rozdziału I i II Test sprawdzający wiadomości z rozdziału I i II Zadanie 1 Do poniższych poleceń dobierz najlepsze źródło informacji. Uwaga: do każdego polecenia dobierz tylko jedno źródło informacji. Polecenie Źródło

Bardziej szczegółowo

Ciekawie o Somalii Somalia w Pigułce państwo w północno-wschodniej części Afryki położone na Półwyspie Somalijskim (zwanym Rogiem Afryki ). Przylega do Oceanu Indyjskiego i Zatoki Adeńskiej. Na północnym

Bardziej szczegółowo

Tajlandia - Birma 2016

Tajlandia - Birma 2016 Tajlandia - Birma 2016 Warszawa Bangkok Yangon Kalaw wioski mniejszości etnicznych po drodze do jeziora Inle Indein jezioro Inle Mandalay Mingun rejs rzeką Irawadi Bagan Góra Popa Yangon Kyaiktiyo Bago

Bardziej szczegółowo

Podopieczni Fundacji Dziecięca Fantazja, Szymon i Natalia, spotkali się z Papieżem na Placu Św. Piotra w Rzymie RELACJA Z PODRÓŻY

Podopieczni Fundacji Dziecięca Fantazja, Szymon i Natalia, spotkali się z Papieżem na Placu Św. Piotra w Rzymie RELACJA Z PODRÓŻY Podopieczni Fundacji Dziecięca Fantazja, Szymon i Natalia, spotkali się z Papieżem na Placu Św. Piotra w Rzymie RELACJA Z PODRÓŻY 17-letnia Natalia z woj. dolnośląskiego od 6 lat zmaga się ze złośliwym

Bardziej szczegółowo

Chorwacja HOTEL POSEJDON APARTAMENTY KORKYRA GARDENS HOTEL MARKO POLO HOTEL BORIK HOTEL LIBURNA HOTEL CROATIA ITAKA&GALA

Chorwacja HOTEL POSEJDON APARTAMENTY KORKYRA GARDENS HOTEL MARKO POLO HOTEL BORIK HOTEL LIBURNA HOTEL CROATIA ITAKA&GALA Chorwacja HOTEL POSEJDON APARTAMENTY KORKYRA GARDENS HOTEL MARKO POLO HOTEL LIBURNA HOTEL BORIK HOTEL CROATIA ITAKA&GALA HOTEL ALBATROS HOTEL EPIDAURUS 10 powodów, żeby spędzić tu wakacje 1. Błękitne morze

Bardziej szczegółowo

PIELGRZYMKA DO ZIEMI ŚWIĘTEJ I JORDANII 17 28.08.2013

PIELGRZYMKA DO ZIEMI ŚWIĘTEJ I JORDANII 17 28.08.2013 PIELGRZYMKA DO ZIEMI ŚWIĘTEJ I JORDANII 17 28.08.2013 1. 17.08 sobota, godz. 20.30 zbiórka na lotnisku Okęcie w Warszawie i odprawa paszportowo-celna; godz. 22.55 odlot samolotu PLL Lot do Tel Awiwu. 2.

Bardziej szczegółowo

Kultura i zabytki Perú

Kultura i zabytki Perú Kultura i zabytki Perú Perú Perú to państwo w Ameryce Południowej, położone nad Oceanem Spokojnym, składające się z trzech malowniczych krain geograficznych - wybrzeża, łańcuchów And i Montany, w peruwiańskich

Bardziej szczegółowo

Transylwania - Śladami Vlada Drakuli

Transylwania - Śladami Vlada Drakuli Transylwania - Śladami Vlada Drakuli Na wyprawę do Rumunii wystarczy nam tylko dowód osobisty Nie trzeba chyba nikogo zapewniać o atrakcyjności i wyjątkowości tego kraju. Rumunię wybierają osoby, które

Bardziej szczegółowo

Biuro Turystyczno Pielgrzymkowe FRATER Adam Zielinski PIELGRZYMKA MARZEŃ

Biuro Turystyczno Pielgrzymkowe FRATER Adam Zielinski PIELGRZYMKA MARZEŃ PIELGRZYMKA MARZEŃ PARAY-LE-MONIAL CARCASSONNE LOURDES OVIEDO SANTIAGO DE COMPOSTELA BRAGA PORTO FATIMA ALJUSTREL LIZBONA ALMADA NAZARE MADRYT SARAGOSSA MONTSERRAT BARCELONA NEVERS REIMS PROGRAM RAMOWY

Bardziej szczegółowo

Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd

Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd Strona 1 / 5 Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd Opis autor: Admin Pierwszym ważniejszym obiektem na śląskim odcinku rowerowego szlaku Szlaku Orlich Gniazd jest miejscowość Smoleń,

Bardziej szczegółowo

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie.

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Łąki Nowohuckie Mapa Łąk Nowohuckich, na której niebieską linią zaznaczona jest trasa ścieżki dydaktycznej. Łąki Nowohuckie Łąki Nowohuckie

Bardziej szczegółowo

ZAPRASZAMY NA WYSPĘ TYSIĄCA ŚWIĄTYŃ BALI

ZAPRASZAMY NA WYSPĘ TYSIĄCA ŚWIĄTYŃ BALI ZAPRASZAMY NA WYSPĘ TYSIĄCA ŚWIĄTYŃ BALI Wyspa Bali należąca do Archipelagu Małych Wysp Sundajskich położona jest na wschód od Jawy, od której dzieli ją cieśnina o szerokości 3 km. Niepowtarzalne piękno

Bardziej szczegółowo

Wycieczka do Gersheim

Wycieczka do Gersheim Wycieczka do Gersheim Na specjalne zaproszenie Pana Hansa Bollingera -dyrektora Gesamtschule Gersheim, prezesa Stowarzyszenia "Spotkania na Granicy" oraz Stowarzyszenia VEUBE - Spohns Haus, grupa siedmiu

Bardziej szczegółowo

Comenius wyjazd do Włoch. Jagoda Kazana 6a Alicja Rotter 6a

Comenius wyjazd do Włoch. Jagoda Kazana 6a Alicja Rotter 6a Comenius wyjazd do Włoch Jagoda Kazana 6a Alicja Rotter 6a Spis treści: Przylot Przylot Dzień w szkole Nasi gospodarze rozpoczynali lekcje o godz. 8.00. My uczestniczyliśmy w dwóch lekcjach: plastyce i

Bardziej szczegółowo

Wycieczka do Włoch. 13.11 18.11.2015r.

Wycieczka do Włoch. 13.11 18.11.2015r. Wycieczka do Włoch 13.11 18.11.2015r. I tak na początek zwiedziliśmy Florencję, tam zobaczcie co zobaczyliśmy Zabytkiem numer jeden we Florencji jest katedra Santa Maria del Fiore z wielką kopułą, największą

Bardziej szczegółowo

To wieczne miasto. Powstało około 800-750 przed naszą erą. Mimo iż zmieniali się władcy, ustroje i granice, miasto przetrwało.

To wieczne miasto. Powstało około 800-750 przed naszą erą. Mimo iż zmieniali się władcy, ustroje i granice, miasto przetrwało. To wieczne miasto. Powstało około 800-750 przed naszą erą. Mimo iż zmieniali się władcy, ustroje i granice, miasto przetrwało. Pozostało znakiem czasu. Panteon w Rzymie to budowla poświęcona wszystkim

Bardziej szczegółowo

Pielgrzymka do Portugalii z Santiago de Compostella

Pielgrzymka do Portugalii z Santiago de Compostella FUN-TOUR 90-727 Łódź, ul. Więckowskiego 29/2 tel./fax 42 633 90 08, tel. 42 630 03 20 www.fun-tour.com.pl fun-tour@fun-tour.com.pl Pielgrzymka do Portugalii z Santiago de Compostella Dzień 1. Zbiórka na

Bardziej szczegółowo

Renesans i Barok - style architektoniczne

Renesans i Barok - style architektoniczne Renesans i Barok - style architektoniczne Wykonali uczniowie: Jakub Smal, Jakub Bielecki, Bartosz Wieczorek, Kacper Niziołek. Opiekun: Jadwiga Sochacka Renesans w architekturze stanowił odzwierciedlenie

Bardziej szczegółowo

Pikardia nieodkryta kraina termin: 29.09 03.10.2010

Pikardia nieodkryta kraina termin: 29.09 03.10.2010 Pikardia nieodkryta kraina termin: 29.09 03.10.2010 Pikardia, zajmująca tereny między Paryżem i wschodnią częścią Kanału Angielskiego, jest stosunkowo mało znanym regionem Francji, nawet dla Francuzów,

Bardziej szczegółowo

WYBRZEŻEM BAŁTYKU 17-25 SIERPNIA 2013....czyli rowerowa wyprawa szlakiem polskich latarni morskich

WYBRZEŻEM BAŁTYKU 17-25 SIERPNIA 2013....czyli rowerowa wyprawa szlakiem polskich latarni morskich WYBRZEŻEM BAŁTYKU 17-25 SIERPNIA 2013...czyli rowerowa wyprawa szlakiem polskich latarni morskich Plan wyprawy Piątek (16 sierpnia) To tzw. dzień zero, kiedy odbędzie się pakowanie rowerów do busa. Miejsce:

Bardziej szczegółowo

Dubaj - Sri Lanka TERMIN: 03 12.11.2013 r.

Dubaj - Sri Lanka TERMIN: 03 12.11.2013 r. Dubaj - Sri Lanka TERMIN: 03 12.11.2013 r. Oferta grupowa 1 Ramowy program 1 dzień 03.11 Warszawa Dubaj 11.50 odprawa paszportowo-bagażowa na lotnisku w Warszawie; 13.50 wylot z do Dubaju; 22.15 przylot

Bardziej szczegółowo

SMOŁDZINO, BEZPOŚREDNIO PRZY LESIE, 11 ATRAKCYJNYCH DZIAŁEK

SMOŁDZINO, BEZPOŚREDNIO PRZY LESIE, 11 ATRAKCYJNYCH DZIAŁEK SMOŁDZINO, BEZPOŚREDNIO PRZY LESIE, 11 ATRAKCYJNYCH DZIAŁEK Najtaosza działka: 26 300zł Najmniejsza działka: 810m2 11 działek o powierzchniach od 810 do 1247 m2, umiejscowionych na płaskim, suchym terenie,

Bardziej szczegółowo

Madagaskar. Oferta indywidualna

Madagaskar. Oferta indywidualna 1 Madagaskar Oferta indywidualna 2 Ramowy program 1 dzień 2 dzień 3 dzień 4 dzień Wylot z Polski Przylot do Antananarivo, czas lokalny. Przelot z co najmniej 1 przesiadką Transfer do hotelu. Zakwaterowanie.

Bardziej szczegółowo

Bieszczady i nietylko w 5 dni :) Autor (źródło): Danuta Orzołek wtorek, 10 lipca 2012 10:46 - Poprawiony wtorek, 10 lipca 2012 12:58

Bieszczady i nietylko w 5 dni :) Autor (źródło): Danuta Orzołek wtorek, 10 lipca 2012 10:46 - Poprawiony wtorek, 10 lipca 2012 12:58 Jest 6 lipca 2012 r., autokar na parkingu, wyjazd 6 00. Przystanek końcowy późne popołudnie w Solinie. Zatrzymaliśmy się w jednym z ośrodków wypoczynkowych, gdzie nocowaliśmy przez cały czas pobytu. Zaskoczyła

Bardziej szczegółowo

BERAT MIASTO TYSIĄCA OKIEN

BERAT MIASTO TYSIĄCA OKIEN BERAT MIASTO TYSIĄCA OKIEN BERAT (alb. Berati) -jedno zwiększych miast ok. 60 tys. mieszkańców, położone w środkowej Albanii, nad rzeką Osum. Drugie, obok Gijokastry, albańskie miasto-muzeum, zwane -ze

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Szkoleniowo - Wypoczynkowy Ministerstwa Sprawiedliwości Albrechtówka. Albrechtówka

Ośrodek Szkoleniowo - Wypoczynkowy Ministerstwa Sprawiedliwości Albrechtówka. Albrechtówka Ośrodek Szkoleniowo Wypoczynkowy w Kazimierzu Dolnym malowniczo położony na skarpie wiślanej, jest jednym z najpiękniejszych miejsc na trasie Kazimierz Męćmierz. W otoczeniu lasu, ciszy i spokoju każdy

Bardziej szczegółowo

GRECJA (5 DNI) SŁOWO WSTĘPNE GRECJA KOLEBKA ZACHODNIEJ CYWILIZACJI ZAKWATEROWANIE I WYŻYWIENIE:

GRECJA (5 DNI) SŁOWO WSTĘPNE GRECJA KOLEBKA ZACHODNIEJ CYWILIZACJI ZAKWATEROWANIE I WYŻYWIENIE: GRECJA (5 DNI) SŁOWO WSTĘPNE Zagraniczny wyjazd integracyjny typu Incentive kierowany do Państwa Firmy jest dostosowany do indywidualnych potrzeb i wymagań. Destynacje, które Państwu oferujemy otwierają

Bardziej szczegółowo

Instrukcja przygotowania puzzli

Instrukcja przygotowania puzzli Instrukcja przygotowania puzzli 2 1 1. Wytnij puzzle. 2. Z wyciętych elementów ułóż mapę Polski zgodnie z zamieszczonym wzorem. Zdjęcia pochodzą ze zbiorów Archiwum Wydawnictwa (s. 1, 2) oraz agencji fotograficznych:

Bardziej szczegółowo

ŚWIĘTY O. MAKSYMILIAN MARIA KOLBE

ŚWIĘTY O. MAKSYMILIAN MARIA KOLBE ŚWIĘTY O. MAKSYMILIAN MARIA KOLBE Rok św. ojca Maksymiliana Marii Kolbego 2011 (decyzja Senatu) W prezentacji wykorzystano materiały z książki Anny Kubajak Szlakami świętych i błogosławionych. Wielcy Polacy

Bardziej szczegółowo

Nabożeństwo Czterdziestogodzinne

Nabożeństwo Czterdziestogodzinne Nabożeństwo Czterdziestogodzinne Współcześnie czterdziestogodzinne nabożeństwo jest stopniowo zapominane. Najczęściej służy jedynie jako wstęp do Wielkiego Postu. Ma ono jednak bardzo bogatą i długą tradycję.

Bardziej szczegółowo

Nadszedł wreszcie upragniony czas wycieczki. Wszyscy nie mogliśmy się doczekać. Agnieszka Kaj i Arek Grześkowiak ciągle odliczali dni do wyjazdu.

Nadszedł wreszcie upragniony czas wycieczki. Wszyscy nie mogliśmy się doczekać. Agnieszka Kaj i Arek Grześkowiak ciągle odliczali dni do wyjazdu. Nadszedł wreszcie upragniony czas wycieczki. Wszyscy nie mogliśmy się doczekać. Agnieszka Kaj i Arek Grześkowiak ciągle odliczali dni do wyjazdu. Droga zapowiadała się długa. Nie mieliśmy rezerwacji w

Bardziej szczegółowo