Polityka oœwiatowa w Polsce w latach

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Polityka oœwiatowa w Polsce w latach"

Transkrypt

1 P R A C E N A U K O W E Seria: RES POLITICAE Akademii im. Jana D³ugosza w Czêstochowie 2007, t. II Jerzy Zdañski Polityka oœwiatowa w Polsce w latach Oœwiata jest jedn¹ z istotnych dziedzin ycia spo³ecznego. Wœród jej g³ównych determinantów wyliczyæ mo na uwarunkowania historyczne, system spo³eczno-polityczny w kraju, poziom gospodarczy oraz ogólny postêp cywilizacyjny. Szko³ê postrzega siê równie jako niezwykle silny orê w walce o to samoœæ narodow¹ i œwiadomoœæ spo³eczn¹. Ze wzglêdu na z³o onoœæ problemu nie jest mo liwe wyczerpanie zagadnieñ w jednym artykule. Na tle wydarzeñ spo³eczno-politycznych dokonywa³o siê bowiem wiele dzia³añ. Niniejsze rozwa ania s¹ wiêc prób¹ prezentacji wa nych, ale wybranych zagadnieñ z powojennej historii oœwiaty w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, ujêtych w przedziale czasowym lat , uwzglêdniaj¹cych pryzmat wspomnianych wy ej uwarunkowañ, a dotycz¹cych m.in. funkcjonowania szkó³ wy- szych, ustroju szkolnictwa ogólnokszta³c¹cego i zawodowego, wychowania, kszta³cenia i pracy kadry pedagogicznej oraz dzia³añ w zakresie oœwiaty pozaszkolnej. W omawianym okresie cezurê postawiæ mo na na roku 1961 wprowadzaj¹cym reformê systemu oœwiaty i wychowania w PRL. Pierwszy z omawianych fragmentów czasowych, ujêty w latach , by³ okresem narastaj¹cej z roku na rok, niszcz¹cej polskoœæ, intensywnej stalinizacji, która w latach przybra³a formê najbardziej wynaturzon¹. By³ to czas monopartyjnego systemu politycznego z Boles³awem Bierutem, potem W³adys³awem Gomu³k¹ na czele, okres bezwzglêdnego kultu jednostki, brutalnego kopiowania sowieckich wzorców ideowych i gospodarczych. By³ to te czas industrializacji, kolektywizacji rolnictwa, dalszej odbudowy kraju, wspó³zawodnictwa socjalistycznego i zimnej wojny. Mia³y miejsce procesy polityczne wzorowane na moskiewskich, w kraju stacjonowali sowieccy o³nierze, trwa³a bezpardonowa walka z Koœcio³em, a polskie ycie kulturalne prawdziw¹ sw¹ stolicê mia³o w Pary u. Œmieræ Józefa Sta- 9 wrze nia :46:51

2 226 Jerzy Zdañski lina, XX Zjazd Komunistycznej Partii Zwi¹zku Radzieckiego (KPZR) i Poznañski Czerwiec da³y pewne nadzieje na zmiany, ale nie uda³o siê przekroczyæ granicy,,polskiej drogi do socjalizmu. Kolejny etap polityki oœwiatowej PRL stanowi¹ lata S¹ to czasy, gdy funkcje sekretarzy Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (KC PZPR) pe³nili kolejno: W³adys³aw Gomu³ka i Edward Gierek. Demokratyzacja ycia, na któr¹ spo³eczeñstwo polskie stale czeka³o, nie nastêpowa³a, a samodzielne, niezale ne myœlenie by³o zdecydowanie zwalczane i skutecznie ograniczane cenzur¹. Socjalizm siermiê ny Gomu³ki hamowa³ d¹ enia ludzi do aktywnoœci gospodarczej. Na IX plenum KC PZPR (1961 rok) I sekretarz stwierdzi³, e problem b³êdów i wypaczeñ zosta³ w Polsce dawno rozwi¹zany. 1 Intelektualiœci polscy protestowali przeciw praktykom w³adzy w Liœcie 34. Wyst¹pienia studenckie w marcu 1968 roku, st³umiono si³¹, znosz¹c przy okazji niemal w ca³oœci autonomiê szkó³ wy szych 2. Podobnie haniebnym wydarzeniem by³o, inspirowane przez Gomu³kê, uczestnictwo wojska polskiego w sowieckiej interwencji w Czechos³owacji. W koñcu próby ratowania w³adzy przez Gomu³kê zosta³y okupione œmierci¹ ofiar strajków na Wybrze u w grudniu 1970 roku. Po wydarzeniach grudniowych obowi¹zki I sekretarza KC PZPR powierzono Edwardowi Gierkowi, który pocz¹tkowo wywar³ dobre wra enie na znacznej czêœci zdezorientowanego spo³eczeñstwa, na pewien czas sk³onnego uwierzyæ w dobre intencje ekipy rz¹dz¹cej 3. Powieli³ on jednak b³êdy poprzednika, z centralizacj¹ w³adzy, ograniczeniem roli zwi¹zków zawodowych oraz teatralizacj¹ ycia politycznego. Chybiony i oparty na milionowych kredytach szeroki front inwestycji ju od 1975 roku zacz¹³ przyjmowaæ znamiona g³êbokiego kryzysu gospodarczego, jednak zosta³ wówczas szybko, ale na krótko za egnany. Mimo tragicznych i burzliwych wydarzeñ, lata okreœla siê zazwyczaj mianem wzglêdnej stabilizacji 4 czy stabilizacji PRL 5. Niestety, polityka i ideologia marksistowsko-leninowska nie ominê³y oœwiaty, a w tym co najwa niejsze, potencja³u ludzkiego dzieci, m³odzie y i nauczycieli. Decyzje w³adz centralnych w zakresie edukacji by³y zawsze œciœle zwi¹zane z sytuacj¹ polityczn¹. Uczelnie wy sze wysz³y z wojny z ogromnymi stratami materialnymi, a co najtragiczniejsze kadrowymi. W okresie zmar³o 416 pracowników nauki. 6 Uczelnie boryka³y siê z ogromnymi problemami materialnymi. Œrodowiska uczelnia A. Paczkowski, Pó³ wieku dziejów Polski , Warszawa 2000, s Por. J. Topolski, Historia Polski od czasów najdawniejszych do 1990 roku, Warszawa Kraków 1992, s Por. R. Nowakowska, Szkolnictwo w Polsce i Niemczech , [b.m.r.w.], s Por. T. Hejnicka-Bezwiñska, Zarys historii wychowania ( ) (oœwiata i pedagogika pomiêdzy dwoma kryzysami), cz. IV, Kielce 1996, s Por. Z. Zasacka, Wyobra enia ojczyzny i oblicza patriotyzmu w podrêcznikach do jêzyka polskiego dla szko³y podstawowej w latach , Warszawa 2000, s. 35. J. Krasuski, Historia wychowania, Warszawa 1985, s wrze nia :46:52

3 Polityka oœwiatowa w Polsce w latach ne przez okres lat w wielkim trudzie dokonywa³y dzie³a odbudowy i adaptacji do istniej¹cych warunków. Liczba szkó³ wy szych w latach wzros³a z 46 do 83, a liczba studentów z 56 do 142 tysiêcy 7. Pierwszym aktem prawnym dotycz¹cym szkolnictwa wy szego by³ dekret Rady Ministrów z 28 paÿdziernika 1947 r., który sankcjonowa³ zasadê kolegialnoœci w zarz¹dzaniu uczelni¹, a najwiêksz¹ w³adzê oddawa³ w rêce senatu oraz rady wydzia³u. Wprowadza³ te : trzyletnie studia zawodowe i dwuletnie studia magisterskie. Pod koniec lat czterdziestych pojawi³y siê wyraÿne tendencje ograniczania swobód uczelni. Ka da myœl niezale na odczytywana by³a jako niebezpieczna i reakcyjna. Nauka polska mia³a bowiem w³¹czyæ siê w dzie³o budowy socjalizmu. Istotnym dla uczelni wy szych aktem prawnym, wprowadzaj¹cym now¹ organizacjê by³a Ustawa o szko³ach wy szych z 1951 r. Jej g³ównym zadaniem by³o przyspieszenie socjalistycznej przebudowy szkolnictwa na wzór struktury sowieckiej. Ustawa okreœli³a ca³oœæ zadañ dydaktyczno-naukowych uczelni. 21 czerwca 1951 roku w³adza ludowa postanowi³a zlikwidowaæ grono niezale nych naukowców Polsk¹ Akademiê Umiejêtnoœci (PAU), a w jej miejsce powo³aæ Polsk¹ Akademiê Nauk (PAN). Z kompetencji szkó³ wy szych wy³¹czono dzia³alnoœæ naukow¹, któr¹ oddano w rêce PAN. Prawo kwalifikowania pracowników naukowych przejê³a Centralna Komisja Kwalifikacyjna, sk³adaj¹ca siê z cz³onków mianowanych przez najwy sze w³adze pañstwowe. W dniach 29 czerwca 2 lipca 1951 roku odby³ siê w Warszawie I Kongres Nauki Polskiej, przygotowany przez partiê. Na obradach obecni byli prezydent Boles³aw Bierut i premier Józef Cyrankiewicz. Wówczas uchwa³¹ Kongresu zaakceptowano likwidacjê PAU i powo³anie PAN. 8 Zaczê³a siê pieriekowka. Filozofia niemarksistowska zosta³a zepchniêta na margines i poddana ostrej krytyce. ród³a historyczne preparowano, naginano interpretacjê faktów, przemilczano niewygodne wydarzenia. Pod kontrol¹ Wydzia³u Historii Partii KC PZPR dokonywano czystek w bibliotekach. Bardzo wiele publikacji znalaz³o siê na indeksie. Ideologia marksistowsko-leninowska silnie wywiera³a swe piêtno na ca³ej sferze nauki i kultury. Istotn¹ wagê przywi¹zywano do polityki personalnej, do której kluczem sta³a siê przynale noœæ partyjna i postawa ideowo-spo³eczna. W 1950 roku powo³ano Instytut Kszta³cenia Kadr Naukowych przy KC PZPR. Jego zadaniem by³o badanie czystoœci ideologicznej kadry naukowej. Zamachem na samorz¹dnoœæ studentów by³o powo³anie w 1950 roku Zrzeszenia Studentów Polskich. Nasilaj¹ca siê ofensywa ideologiczna spowodowa³a stopniowe wprowadzanie do uczelni wy szych nauki marksizmu leninizmu. Prób¹ wprowadzenia zmian w szkolnictwie wy szym by³a ustawa z 1956 roku, ale dwie nastêpne z 1958 roku, a szczególnie z 1969 roku ca³kowicie podporz¹dkowa³y w³adze uczelni w³adzom administracyjnym. 7 8 Historia wychowania wiek XX, red. J. Mi¹so, Warszawa 1984, s R. Nowakowska, op. cit., s wrze nia :46:52

4 228 Jerzy Zdañski W 1966 r. nast¹pi³o po³¹czenie Ministerstwa Oœwiaty z Ministerstwem Szkolnictwa Wy szego w Ministerstwo Oœwiaty i Szkolnictwa Wy szego. Na czele resortu stan¹³ prof. Henryk Jab³oñski. Celem scalenia by³o jednolitoœæ programowa i organizacyjna ca³ego szkolnictwa. W 1969 r., w sytuacji wielkich napiêæ politycznych, opublikowano sygnalizowan¹ wy ej ustawê O szko³ach wy szych. By³ to wyraz lêku w³adzy przed niezale noœci¹ œrodowisk uczelnianych. Zwierzchnikiem szkolnictwa wy szego zosta³ minister. Do jego kompetencji nale a³o ustalanie zasad organizacji wewnêtrznej, ramowego planu badañ naukowych, regulaminu studiów, planów nauczania. Radzie Ministrów przyznano prawo tworzenia, przekszta³cania i likwidacji szkó³ wy szych. Jako organ doradczy i opiniodawczy ministra ustanowiono Radê G³ówn¹ sk³adaj¹c¹ siê z profesorów i docentów reprezentuj¹cych g³ówne kierunki studiów. Przewodnicz¹cym Rady G³ównej by³ minister. Przed szko³ami wy szymi stawiano zadanie harmonijnego rozwoju, realizacji pracy wychowawczej, naukowej i dydaktycznej. Rektor powo³ywany by³ przez ministra, podobnie prorektorzy. Liczba studentów w latach 1960/ /1971 wzros³a prawie dwukrotnie ze 165,7 tysiêcy do 330, 8 tysiêcy 9. Zgodnie z polityk¹ spo³eczn¹ partii w³adze szkó³ wy szych podejmowa³y dzia³ania o zwiêkszenie liczby studentów pochodzenia ch³opskiego i robotniczego. Uczelnie prowadzi³y kursy przygotowuj¹ce na studia dla kandydatów z tych œrodowisk. W po³owie lat szeœædziesi¹tych wprowadzono preferencje dla m³odzie y robotniczej i ch³opskiej w postaci dodatkowych punktów. Wiele zmian zwi¹zanych bezpoœrednio z polityk¹ partii zachodzi³o w szkolnictwie ogólnokszta³c¹cym i zawodowym. W 1948 roku, mimo wczeœniejszych postêpów w organizowaniu 8-klasowych szkó³ podstawowych, w³adze pañstwowe postanowi³y odst¹piæ od upowszechniania szko³y tego typu. Decyzjê, która zaskoczy³a opiniê publiczn¹, uzasadniono potrzeb¹ zniesienia ró nic miedzy miastem a wsi¹, brakiem dostatecznych œrodków finansowych, niedoborami kadry nauczycielskiej i w zwi¹zku z rozwojem przemys³u koniecznoœci¹ szybkiego przygotowywania wykwalifikowanych pracowników do zawodu. Warto nadmieniæ, e w 1949 roku na wsi funkcjonowa³o prawie szkó³ niepe³nych, co stanowi³o 64% wszystkich szkó³ na wsi. Uczêszcza³o do nich 25% dzieci 10. Wyrównywaniu szans, zdaniem,,w³adzy ludowej, mia³o s³u yæ wprowadzenie w ycie preferencji klasowych. W 1948 roku zosta³ wydany okólnik Ministerstwa Oœwiaty, a nastêpnie instrukcja, w sprawie opieki nad m³odzie ¹ ch³opsk¹ i robotnicz¹, planuj¹c¹ kontynuowaæ naukê w szkole œredniej. Powo³ano Spo³eczno-Pedagogiczne Komisje Kwalifikacyjne, które decydowa³y o przyjmowaniu kandydatów do szkó³. Podobny system priorytetów, od 1950 roku, obowi¹zywa³ w zakresie przy Historia wychowania wiek XX..., s. 399 W. Pomyka³o, Kszta³towanie idea³u wychowawczego w PRL w latach , Warszawa 1977, s wrze nia :46:52

5 Polityka oœwiatowa w Polsce w latach jêæ do ³obków i przedszkoli, przy organizowaniu tzw. akcji wczasów letnich dla dzieci i m³odzie y oraz przy ró nych imprezach dla najm³odszych 11. W zwi¹zku z rezygnacj¹ z 8-klasowych szkó³ podstawowych w marcu 1948 roku KC PZPR podjê³o dyskusjê o powo³aniu 11-letniej szko³y ogólnokszta³c¹cej, sk³adaj¹cej siê z 7-letniej szko³y podstawowej i 4-letniego liceum. Formalnie nowy ustrój szkolny wprowadzi³a instrukcja Ministra Oœwiaty z dnia 4 maja 1948 roku w sprawie organizacji roku szkolnego 1948/1949 w szko³ach ogólnokszta³c¹cych 12. W szkole podstawowej wydzielono nauczanie pocz¹tkowe (klasy I IV) i wstêpn¹ systematykê (klasy V VII). Kurs licealny nazwano,,cyklem systematyki (klasy VIII XI). Wprowadzono zasadnicze zmiany programowe i organizacyjno-metodyczne, które œciœle wi¹za³y kszta³cenie i wychowanie z treœciami socjalistycznymi. Zmiany dotyczy³y te centralizacji oœwiaty. Postêpowa³ proces biurokratyzacji i instytucjonalizacji wszelkich form ycia szkolnego. Zlikwidowano szko³y prywatne i spo³eczne agendy kszta³ceniowe. W lutym 1949 roku Biuro Polityczne KC PZPR podjê³o uchwa³ê zalecaj¹c¹ ju pe³ne upowszechnienie szko³y 7-klasowej i 4-letniego liceum. Model ten przetrwa³ do 1961 roku. W roku szkolnym 1949/1950 do planu nauczania wprowadzono, od klasy pi¹tej, jêzyk rosyjski, co mia³o pog³êbiaæ uczucie przyjaÿni wobec narodu rosyjskiego i innych narodów Zwi¹zku Sowieckiego oraz podziwu dla osi¹gniêæ budownictwa socjalistycznego 13. Od 1950 roku, w nawi¹zaniu do wzorów z przemys³u, zapocz¹tkowane zosta³o wspó³zawodnictwo socjalistyczne w szkolnictwie. Wcielano je w ycie m.in. na zwo³ywanych w latach przez w³adze oœwiatowe konferencjach sierpniowych marca 1956 roku wydano dekret o obowi¹zku szkolnym, który po raz pierwszy w naszym szkolnictwie wprowadzi³ obowi¹zek ukoñczenia szko³y podstawowej. Ustawowe uregulowanie tej sprawy, okreœlenie odpowiedzialnoœci rodziców (opiekunów) za wype³nienie obowi¹zku szkolnego przez dzieci w wieku 7 16 lat wp³ynê³o korzystanie na realizacjê zasady powszechnoœci nauczania. Na rok szkolny 1956/1957 Ministerstwo Oœwiaty wprowadzi³o nowy program nauczania w klasach pocz¹tkowych i zmiany w pozosta³ych klasach szko³y 11-letniej. Ministerstwo przejê³o te szkolnictwo zawodowe, rolnicze i artystyczne. W styczniu 1961 roku wytyczeniem kierunków przebudowy systemu oœwiatowego zajê³o siê plenum KC PZPR. Za³o enia programowe oraz organizacyjne reformy szko³y zosta³y nastêpnie okreœlone i zatwierdzone w formie Ustawy o rozwoju systemu oœwiaty i wychowania w Polsce Ludowej (15 lipca 1961 rok). Jako obowi¹zkow¹ 11 D. Jarosz, G³ówne kierunki dzia³alnoœci pañstwa w zakresie stalinizacji wychowania w Polsce w latach , Mazowieckie Studia Humanistyczne 1998, nr 2, s J. Krasuski, Wa niejsze problemy oœwiaty i szkolnictwa w 40-leciu Polski Ludowej, Nowa Szko³a 1984, nr11, s Por. D. Jarosz, op. cit., s B. Potyra³a, Szko³a podstawowa w Polsce , Warszawa 1987, s wrze nia :46:53

6 230 Jerzy Zdañski powo³ano 8-klasow¹ szko³ê podstawow¹. Na niej oparty zosta³ system szkó³ ponadpodstawowych : 4-letniego liceum ogólnokszta³c¹cego, 4- i 5-letniego technikum, 2- i 3-letniej zasadniczej szko³y zawodowej. Dla absolwentów liceów ogólnokszta³c¹cych stworzono 2-letnie szko³y, zwane pomaturalnymi, o ró nych specjalnoœciach. Ustawa potwierdzi³a pañstwowy charakter systemu oœwiatowego, œwieckoœæ kszta³cenia i wychowania, zgodn¹ z zasad¹ rozdzia³u Koœcio³a od pañstwa, a tak e nierozerwalny zwi¹zek systemu oœwiaty z socjalistycznym kierunkiem rozwoju PRL. Okreœli³a szko³ê jako bezp³atn¹, obowi¹zkow¹ dla wszystkich dzieci w wieku od 7 do 17 lat oraz jednolit¹ programowo. Wa nym elementem w strukturze oœwiaty by³o szkolnictwo zawodowe. Na prze³omie lat czterdziestych i piêædziesi¹tych Polska wkracza³a w okres forsownej industrializacji. Przeobra enia te wymaga³y dobrze wykszta³conych pracowników-robotników oraz personelu technicznego ze œrednim wykszta³ceniem do ró nych dzia³ów gospodarki. W lutym 1949 roku dla przyspieszenia rozwoju szkolnictwa zawodowego oraz przysposobienia zawodowego powo³any zosta³ Centralny Urz¹d Szkolenia Zawodowego (CUSZ) oraz jego agendy wojewódzkie (DOSZ). W wyniku prac programowych realizowanych przez CUSZ w 1951 roku wprowadzono reformê, która zak³ada³a nowy ustrój szkolnictwa zawodowego. Najprostsz¹ form¹ kszta³cenia sta³y siê trwaj¹ce od 4 do 11 miesiêcy szko³y przysposobienia zawodowego, do których przyjmowano m³odzie w wieku lat. Utworzono równie 2- i 3-letnie zasadnicze szko³y zawodowe kszta³c¹ce robotników kwalifikowanych oraz 4-letnie technika dla m³odzie y i pracuj¹cych. Powo³ano szko³y majstrów dla robotników kwalifikowanych. Zasadnicze szko³y zawodowe i technika opiera³y siê na podbudowie siedmiu klas szko³y podstawowej. Wœród wad reformy wymieniano przede wszystkim brak dro noœci pomiêdzy zasadnicz¹ szko³¹ zawodow¹ a technikum i zbyt krótki okres kszta³cenia w niektórych technikach, co nie pozwala³o na teoretyczne przygotowanie absolwentów szko³y do studiów wy szych. Problem szkolnictwa zawodowego nie by³ wiêc optymalnie rozwi¹zany 15. W 1956 roku na mocy ustawy z 10 wrzeœnia 1956 roku szkolnictwo zawodowe podporz¹dkowano Ministerstwu Oœwiaty, likwiduj¹c tym samym CUSZ i jego agendy wojewódzkie. W wyniku zmian szkolnictwo zawodowe zosta³o œciœlej zwi¹zane z ca³ym systemem edukacji. Od 1958 roku w wiêkszoœci techników zosta³o wprowadzone 5-letnie kszta³cenie, a w zasadniczej szkole zawodowej przed³u ono cykl kszta³cenia do 3 lat. W roku 1958 wydano ustawê, w myœl której m³odocianych (14 16 lat) nie wolno by³o zatrudniaæ bez ukoñczenia przynajmniej siedmiu klas szko³y podstawowej. Poza tym m³odociani po podjêciu pracy mieli obowi¹zek dokszta³caæ siê do 18 roku ycia. Jak nadmieniono, Ustawa z 1961 roku dotyczy³a równie szkolnictwa zawodowego. Podzielono je na dwa podstawowe typy. Pierwszy stanowi³y 2 3-letnie zasadni- 15 J. Krasuski, Wa niejsze problemy, s wrze nia :46:53

7 Polityka oœwiatowa w Polsce w latach cze szko³y zawodowe, samodzielne i przyzak³adowe oraz 2-letnie szko³y przysposobienia rolniczego. Drugim typem by³y œrednie szko³y zawodowe: 4- lub 5-letnie technika i licea zawodowe oraz 2 3-letnie technika i licea dla absolwentów zasadniczej szko³y zawodowej lub szko³y przysposobienia rolniczego. Œrednie szko³y zawodowe mog³y równie dzia³aæ samodzielnie b¹dÿ jako szko³y przyzak³adowe 16. Wspomniana Ustawa z 1961 roku uwidacznia³a tendencje do scentralizowania ca³okszta³tu spraw oœwiaty i wychowania w jednym resorcie reprezentowanym przez ministra oœwiaty. Przy pomocy podleg³ych mu organów minister zarz¹dza³ wszystkimi szko³ami i placówkami oœwiatowo-wychowawczymi oraz sprawowa³ nadzór nad wszelk¹ dzia³alnoœci¹ w zakresie oœwiaty i wychowania prowadzon¹ poza resortem 17. Organizacyjna i programowa reforma szkolnictwa podstawowego zosta³a przeprowadzona w latach 1962 i 1967, a reforma szkolnictwa œredniego w latach Celem zmian by³o dostosowanie systemu szkolnego do potrzeb pañstwa socjalistycznego, jego ideologii i kierunków przekszta³ceñ gospodarczych. Odzwierciedleniem zamierzeñ sta³y siê nowe programy nauczania szko³y podstawowej z 1963 roku, uwzglêdniaj¹ce podzia³ na: nauczanie propedeutyczne (kl. I IV) i nauczanie systematyczne (klasy V VIII). W liceum ogólnokszta³c¹cym nowe programy wprowadzono w 1966 roku. Treœci programów szeroko ujmowa³y problematykê ycia wspó³czesnego w Polsce Ludowej i na œwiecie oraz by³y silnie nasycone ideologi¹ socjalizmu. Nacisk k³adziono na kszta³towanie okreœlonego œwiatopogl¹du, systematyczne wpajanie podstaw naukowego pogl¹du na œwiat, przeœwiadczenie o ogromnej sile i roli cz³owieka w przebudowie œwiata przyrody oraz tworzenie postêpu cywilizacyjnego i nowych stosunków spo³ecznych. Lektury z jêzyka polskiego w szkole podstawowej ilustrowa³y przede wszystkim postêpowe idee polityczne i spo³eczne, rozwój kultury w Polsce, i jej zwi¹zek z kultur¹ innych narodów; sylwetki bojowników o wolnoœæ i postêp spo³eczny (takich jak L. Waryñski, K. Œwierczewski, W. Lenin, T. Koœciuszko, J. D¹browski, I. Krasicki i in.) 18. Akcentowano te wiedzê matematyczno-przyrodnicz¹, elementy kszta³cenia politechnicznego oraz powi¹zanie teorii z praktyk¹. W programie nauczania fizyki znalaz³y siê informacje o silnikach odrzutowych, lotach kosmicznych i elektronice. W dwóch ostatnich klasach szko³y podstawowej wprowadzono wychowanie obywatelskie przedmiot nauczania, którego celem by³o przygotowanie uczniów do aktywnego ycia spo³eczno-politycznego, umacniania i rozwoju socjalistycznej ojczyzny. Wszystkie treœci programów nauczania by³y œciœle powi¹zane ze œrodowiskiem szko³y Ibidem, s B. NiedŸwiecki, Ewolucja systemu zarz¹dzania oœwiat¹ w okresie 40-lecia Polski Ludowej, Nowa Szko³a 1985, nr 7/8, s Por. Program nauczania oœmioklasowej szko³y podstawowej (tymczasowy), Warszawa 1963, s wrze nia :46:53

8 232 Jerzy Zdañski W procesie dydaktycznym i wychowawczym nauczyciele zaczêli wykorzystywaæ filmy, nagrania gramofonowe i magnetofonowe, audycje radiowe, programy telewizyjne. Doposa ono pracownie przedmiotowe, biblioteki, œwietlice i sale gimnastyczne. Realizacja nowych programów wymaga³a od nauczycieli rozwijania inicjatywy i zachêcania uczniów do aktywnej pracy na zajêciach pozalekcyjnych, do udzia³u w pracach spo³ecznie u ytecznych oraz dzia³alnoœci w organizacjach m³odzie- owych, przede wszystkim: Zwi¹zku M³odzie y Socjalistycznej (ZMS), Zwi¹zku M³odzie y Wiejskiej (ZMW) i Zwi¹zku Harcerstwa Polskiego (ZHP). Realizacja reformy szkolnej z 1961 roku wymaga³a wzniesienia nowych budynków szkolnych i reorganizacji ju istniej¹cych szkó³, a sytuacja lokalowa placówek oœwiatowych pod koniec lat piêædziesi¹tych by³a nadal daleka od potrzeb. W tym okresie wydatnie wzros³y nak³ady pañstwa na oœwiatê. Wa nym uzupe³nieniem funduszy pañstwowych sta³y siê œrodki spo³eczne. Spektakularne efekty przynios³a ogólnopolska akcja, której has³o brzmia³o: 1000 szkó³ na 1000-lecie pañstwa polskiego. Zapocz¹tkowa³ j¹ apel KC PZPR skierowany do spo³eczeñstwa w 1958 roku. W wyniku podjêtych dzia³añ w latach , z pomoc¹ œrodków spo³ecznych, wybudowano 1107 szkó³ podstawowych, 28 liceów ogólnokszta³c¹cych, 56 szkó³ zawodowych i 6 szkó³ specjalnych 19, a wiêc w sumie blisko 1200 szkó³, tzw. tysi¹clatek. Wzros³a liczba pracowni szkolnych, gdy zgodnie z za³o eniami ka da szko³a 8-klasowa mia³a posiadaæ przynajmniej dwie pracownie. Liczba pracowni w szko³ach podstawowych wzros³a, ale ich standard, szczególnie w szko³ach wiejskich, nie by³ wysoki. Poprawê sytuacji lokalowej w szkolnictwie podstawowym powodowa³a te stabilizacja liczby uczniów w tych szko³ach 20. Szko³y 7-klasowe, zgodnie z za³o eniami reformy, przekszta³cano stopniowo w 8-klasowe. Po licznych dylematach, na podstawie instrukcji ministerstwa oœwiaty, rozpoczêto tworzenie szkó³ 8-klasowych we wszystkich placówkach, które liczy³y powy ej 100 uczniów. Natomiast pod koniec lat szeœædziesi¹tych zaczêto stopniowo przekszta³caæ szko³y 8-klasowe o ma³ej liczbie dzieci w szko³y posiadaj¹ce jedynie klasy I IV, a po ich ukoñczeniu dzieciom zapewniano dojazd do szkó³ 8-klasowych. Do szkó³ 8-klasowych uczêszcza³o w pierwszym dziesiêcioleciu po uchwaleniu reformy 96,3% ogó³u dzieci, a na wsi 93% 21. W omawianym okresie (dok³adnie w latach ) fala wy u demograficznego znalaz³a siê w szko³ach ponadpodstawowych. Liczba m³odzie y gwa³townie wzros³a, podnosz¹c siê o ponad uczniów 22, co spowodowa³o braki kadrowe i niewydolnoœæ lokalow¹, a w konsekwencji dwuzmianowoœæ S. Mauersberg, Rozwój oœwiaty w Polsce Ludowej [w:] Historia wychowania wiek XX..., s Por. ibidem, s Ibidem, s Ibidem, s wrze nia :46:53

9 Polityka oœwiatowa w Polsce w latach Zaniepokojenie budzi³ fakt preferowania przez absolwentów szkó³ podstawowych kszta³cenia zawodowego o krótkim okresie nauczania. Zdecydowana wiêkszoœæ absolwentów klas VIII trafia³a do szkó³ zawodowych, które nie dawa³y wykszta³cenia œredniego. Warto podkreœliæ, e ani VII Plenum, ani Ustawa z 1961 r. nie wypowiedzia³y siê na temat jednolitoœci b¹dÿ zró nicowania programowego liceum ogólnokszta³c¹cego. W roku szkolnym 1970/1971 ministerstwo oœwiaty, w zakresie realizacji programu jednolitego, wprowadzi³o jako wyró nik programowy zajêcia fakultatywne dla uczniów klasy IV liceum ogólnokszta³c¹cego. Wymiar tych e zajêæ wynosi³ 120 godzin w roku szkolnym, a treœci fakultatywne realizowane by³y w piêciu grupach: humanistycznej, matematyczno-fizycznej, chemiczno-biologicznej, geograficzno-ekonomicznej i jêzykowej. Uczeñ mia³ dokonaæ wyboru i w ten sposób przygotowywaæ siê do okreœlonych studiów wy szych 23. Zreformowane liceum zachowa³o w znacznym stopniu cechy szko³y uniformistycznej o nieznacznym zró nicowaniu treœci kszta³cenia 24. W tym samym roku do liceum ogólnokszta³c¹cego wprowadzono innowacjê, która nie mia³a odpowiednika w tradycji oœwiaty w Polsce. Nowy przepis postanawia³, e zdawanie egzaminu dojrza³oœci nie jest obowi¹zkowe. Zamiast matury absolwent otrzymywa³ œwiadectwo ukoñczenia szko³y œredniej, które dawa³o prawo do nauki w szko³ach zawodowych pomaturalnych. Drogê do studiów wy szych otwiera³a jak dawniej matura 25. Od roku szkolnego 1970/1971 zaczêto stopniowo wprowadzaæ tzw. sprofilowane klasy liceum ogólnokszta³c¹cego (matematyczno-fizyczne, humanistyczne, chemiczno-biologiczne i geograficzne). Mia³y one rozszerzony program przedmiotów decyduj¹cych o profilu i nieznacznie zwiêkszon¹ liczbê godzin. Na bazie Ustawy z 1961 roku nie uda³o siê z³agodziæ bariery œrodowiskowej dziel¹cej szko³y wiejskie i miejskie oraz podj¹æ bardziej konsekwentnych decyzji zwi¹zanych ze statusem zawodowym nauczyciela 26. Z pocz¹tkiem lat siedemdziesi¹tych uwidoczni³y siê d¹ enia do gruntownej reformy polskiego systemu oœwiaty. Wielkim nadziejom sprzyja³a atmosfera pogrudniowych przemian, oficjalne wyst¹pienia najwy szych w³adz pañstwowych i politycznych oraz nowa wiara spo³eczeñstwa w mo liwoœæ rozbudowy ekonomicznej kraju. Wa nym wydarzeniem dla rozwoju oœwiaty w PRL sta³ siê VI Zjazd PZPR, który odby³ siê w grudniu 1971 roku. W uchwale zjazdu znalaz³o siê przede wszystkim zalecenie dotycz¹ce upowszechnienia szko³y œredniej. W³adza ludowa podkreœla³a potrzebê aktualizacji treœci kszta³cenia i wychowania, ulepszenia struktury szkolnic Ibidem, s Por. B. Faron, Rozwój oœwiaty w 40-leciu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Edukacja 1984, nr 3, s. 18. J. Krasuski, Wa niejsze problemy, s M. Maciaszek, Dorobek oœwiatowy czterdziestolecia, Problemy Opiekuñczo Wychowawcze 1984, nr 8, s wrze nia :46:54

10 234 Jerzy Zdañski twa i jego sieci terytorialnej oraz œciœlejszego powi¹zania szkó³ z potrzebami gospodarczymi kraju, ze œrodowiskiem, z organizacjami m³odzie owym oraz z zak³adami pracy. Szczególne miejsce w tej polityce zajê³y sprawy podniesienia poziomu kszta³cenia i organizacji w szko³ach wiejskich oraz zlikwidowania barier ograniczaj¹cych dzieciom wiejskim dostêp do wy szych szczebli kszta³cenia. Na uwagê zas³uguje wydane w maju 1971 roku zarz¹dzenie ministra oœwiaty i szkolnictwa wy szego w sprawie nadzoru pedagogicznego. Po raz pierwszy w okresie powojennym uregulowa³o ca³okszta³t spraw zwi¹zanych z realizacj¹ podstawowej funkcji administracji oœwiatowej, jak¹ jest nadzór pedagogiczny 27. Szeroko artyku³owana przez w³adzê i œrodowiska oœwiatowe koniecznoœæ reformy szkolnictwa spowodowa³a powo³anie przez ministra oœwiaty i szkolnictwa wy szego Komitetu Ekspertów dla Opracowania Raportu o Stanie Oœwiaty w PRL (styczeñ 1971 r.). Na czele komitetu stan¹³ Jan Szczepañski. Komitet sk³ada³ siê z 24 ekspertów, którymi byli: uczeni, nauczyciele, dzia³acze polityczni i spo³eczni. Prace Komitetu mia³y koncentrowaæ siê wokó³ kilku podstawowych kwestii, mianowicie na analizie ówczesnego systemu szkolnego i innych form oœwiaty w Polsce, ustaleniu propozycji modyfikacji i doskonalenia tego systemu oraz na okreœleniu zadañ i opracowaniu projektów przysz³ego modelu oœwiaty na tle perspektywicznych przeobra- eñ spo³ecznych, technicznych i kulturowych 28. Podczas gdy Komitet Ekspertów prowadzi³ swoje prace, rz¹d nie czekaj¹c na efekty, sam przyst¹pi³ do prób przebudowy systemu szkolnego. Na VII plenum KC PZPR, które odby³o siê w dniach listopada 1972 roku, przyjêto Tezy programowe w sprawie zadañ partii, pañstwa i narodu w dziale wychowania m³odzie y. Dotyczy³y one aktywnego udzia³u m³odego pokolenia w budowie socjalistycznej Polski i w zasadzie oznacza³o to, e Raport Komitetu Ekspertów, cokolwiek bêdzie zawiera³, nabiera znaczenia jedynie formalnego 29. Komitet po dwóch latach, w 1973 roku, ukaza³ w Raporcie wszystkie narastaj¹ce w latach szeœædziesi¹tych mankamenty systemu oœwiaty, zwi¹zane z zaleg³oœciami w unowoczeœnianiu systemu szkolnego 30. Szczególn¹ rolê przypisano potrzebie tworzenia wspólnego spo³ecznego frontu oœwiatowo-wychowawczego dla doskonalenia edukacji, wskazywano na koniecznoœæ przebudowy programów w myœl zasady szerokiego profilu kszta³cenia, podkreœlano potrzebê dro noœci szkolnictwa i jego dostosowania do pozosta³ych instytucji edukacyjnych i placówek spo³eczno-opiekuñczych funkcjonuj¹cych w kraju. Wskazywano na potrzebê powszechnej opieki przedszkolnej w stosunku do wszystkich dzieci, uwa ano za niezbêdn¹ modernizacjê metod i œrodków kszta³cenia, domagano siê zbli enia szko³y do ycia B. NiedŸwiecki, op. cit., s Por. W. Rabczuk, Szkolnictwo prywatne w Europie Zachodniej i w Polsce, Warszawa 1992, s Por. R. Nowakowska, op. cit., s. 81. Por. S. Wo³oszyn, ród³a do dziejów wychowania i myœli pedagogicznej. Pedagogika i szkolnictwo w XX stuleciu, t. III, Warszawa 1996, s. 47. A. Æwikliñski, Zmiany w polskiej edukacji w okresie globalizacji, integracji i transformacji systemowej, Poznañ 2005, s wrze nia :46:54

11 Polityka oœwiatowa w Polsce w latach Komitet przedstawi³ cztery warianty zmian systemu edukacji: wariant IA polega³ na upowszechnieniu wykszta³cenia œredniego w ramach istniej¹cej struktury szkolnictwa; wariant IB modyfikowa³ ustrój szkolny przez wprowadzenie powszechnego wykszta³cenia œredniego w ramach szko³y dwunastoletniej; wariant IIA przewidywa³ upowszechnienie œredniego wykszta³cenia na poziomie szko³y dziesiêcioletniej; natomiast wariant IIB zak³ada³ upowszechnienie wykszta³cenia œredniego na poziomie jedenastoletniej szko³y ogólnokszta³c¹cej 32. Wiêkszoœæ cz³onków Komitetu ekspertów opowiedzia³a siê za upowszechnieniem wariantu IIB, który uznano za optymalny, a zarazem realny do wprowadzenia w ycie oko³o 1980 r. Sejm natomiast wykorzysta³ w tworzeniu w³asnych kierunków reformy oœwiaty wariant IIA 33, obwarowany w raporcie specjalnymi warunkami. Z ambitnym wyborem korespondowa³a polityka propagandy sukcesu. Ministerstwo Oœwiaty i Wychowania opracowa³o projekt reformy systemu edukacji, który mia³ stopniowo upowszechniaæ wykszta³cenie œrednie. G³ówne za³o enia tego projektu zyska³y akceptacjê Biura Politycznego KC PZPR i Prezydium Rz¹du (wrzesieñ 1973 r.). 13 paÿdziernika 1973 r., Sejm PRL podj¹³ uchwa³ê W sprawie systemu edukacji narodowej, odwo³uj¹c¹ siê we wstêpie do oœwiatowych osi¹gniêæ sprzed dwóch wieków. W przeddzieñ 200. rocznicy powo³ania do ycia Komisji Edukacji Narodowej, poprzez analogiê, ukazywano osi¹gniêcia Polski Ludowej w zakresie szkolnictwa. W³adza propagandowo wykorzysta³a zbie noœæ dat, podkreœlaj¹c rangê przemian w kraju i ich postêpowoœæ, czego wyznacznikiem staæ siê mia³o powszechne wykszta³cenie œrednie. Mo emy tu mówiæ o zaw³aszczeniu tradycji przez w³adzê ludow¹ 34. Uchwa³a Sejmu zakoñczy³a dyskusje nad propozycjami w sprawie rozwoju oœwiaty i wychowania. Dokument okreœli³ g³ówne za³o enia przysz³ego modelu ustroju szkolnego oraz wytycza³ podstawowe kierunki pracy nad reform¹. Mia³a ona doprowadziæ do stworzenia jednolitego systemu wychowania dzieci i m³odzie y, kszta³cenia oraz opieki, w którym coraz wiêksz¹ rolê bêdzie odgrywa³ spójny front wychowawczy, uwzglêdniaj¹cy tak e rodzinê oraz inne œrodowiska wychowawcze. Do realizacji tych zadañ za niezbêdne uznano upowszechnianie kultury pedagogicznej w spo³eczeñstwie. System ten mia³a charakteryzowaæ powszechnoœæ œredniego wykszta³cenia ogólnego, powszechnoœæ nowoczesnego przygotowania do zawodu, ustawicznoœæ kszta³cenia oraz œcis³y zwi¹zek szko³y ze spo³eczeñstwem. Podstawowym ogniwem nowego systemu, którego realizacjê wyznaczono na 1978 r., mia³a staæ siê dziesiêcioletnia œrednia szko³a ogólnokszta³c¹ca, potocznie zwana dziesiêciolatk¹, jednolita pod wzglêdem programowym i powszechna, realizowana w dwóch cyklach kszta³cenia: nauczanie pocz¹tkowe w klasach I III i nauczanie systematyczne w klasach S. Mauersberg, op. cit., s Por. R. Nowakowska, op. cit., s. 82. T. Hejnicka-Bezwiñska, op. cit., s wrze nia :46:54

12 236 Jerzy Zdañski IV X, bêd¹ca podbudow¹ dla dwuletnich szkó³ specjalizacji kierunkowej, przygotowuj¹cych do studiów wy szych oraz stanowi¹ca podstawê dla szkó³ zawodowych, w tym równie przyzak³adowych o ró nym czasie trwania nauki od 0,5 roku do 2,5 roku. Dwuletnie szko³y specjalizacji kierunkowej mia³y mieæ zró nicowane programy nauki. W oparciu o uchwa³ê Sejmu dziesiêciolatkê zamierzano realizowaæ pod warunkiem wykonania wielorakich prac przygotowawczych. Jako warunek podstawowy wszelkich dalszych zmian za³o ono wydatne podniesienie kwalifikacji kadry pedagogicznej. Wymieniono tak e: upowszechnienie wychowania przedszkolnego (od 6 lat), wyrównanie poziomu szkó³ pracuj¹cych w ró nych warunkach. W celu podniesienia efektywnoœci pracy szkó³ wiejskich zalecono organizowanie zbiorczych szkó³ gminnych, które z czasem sta³yby siê pe³nymi dziesiêciolatkami. Sejm zwróci³ siê jednoczeœnie do rz¹du o projekt ustawy rozwijaj¹cej i konkretyzuj¹cej za³o enia okreœlone w uchwale. Zobowi¹zano równie Radê Ministrów do zapewnienia œrodków finansowych i inwestycyjnych do realizacji programu przebudowy systemu edukacji narodowej. Zwrócono uwagê na koniecznoœæ opracowania nowoczesnego systemu zarz¹dzania ca³oœci¹ oœwiaty i przeprowadzenie studiów koniecznych do okreœlenia przewidywanych spo³ecznych i gospodarczych skutków upowszechniania wykszta³cenia œredniego. Tak wiêc rozpocz¹³ siê nowy, intensywny etap zmian w systemie oœwiaty. Prace nad programami poprzedzi³y dwie inicjatywy ministerstwa, które w poprzedniej reformie nie zosta³y podjête. Pierwsza dotyczy³a likwidowania dysproporcji edukacyjnych w relacji wieœ miasto. Sprzyjaæ temu mia³a organizacja zbiorczych szkó³ gminnych. Jednak trudnoœci materialne, komunikacyjne i kadrowanie nie pozwala³y na realizacjê wszystkich za³o eñ. Druga inicjatywa podjêta z niezbêdnym wyprzedzeniem wi¹za³a siê z podniesienia wykszta³cenia ogó³u nauczycieli. Uchwa³a Sejmu z 13 paÿdziernika 1973 r. wywo³a³a ju od chwili jej opublikowania wiele kontrowersji. Powi¹zanie upowszechnienia wykszta³cenia œredniego z dziesiêcioletni¹ szko³¹ œredni¹ ogólnokszta³c¹c¹ nie wychodzi³o naprzeciw oczekiwaniom spo³ecznym. Powszechnie szko³ê œredni¹ pojmowano jako ogniwo edukacji umo liwiaj¹ce absolwentom start na uczelniê wy sz¹. W wypadku dziesiêciolatki tak nie by³o, poza nieliczn¹ grup¹ olimpijczyków, absolwentów szkó³ zawodowych oraz absolwentów dziesiêciolatki po co najmniej dwuletnim sta u wzorowej pracy lub po wzorowej s³u bie wojskowej 35. Dopiero ukoñczenie dwuletniego studium specjalizacji kierunkowej mia³o upowa niaæ absolwenta do ubiegania siê o przyjêcie do szko³y wy szej. W niektórych œrodowiskach krytykowano tak e marginalne potraktowanie problematyki kszta³cenia zawodowego, obawiaj¹c siê powa nego zak³ócenia dop³ywu kadry do ró nych dzia³ów gospodarki. Wielkie dzie³o budowy nowoczesnego systemu oœwiaty, które zapewniæ mia³o spo³eczeñstwu powszechnoœæ wykszta³cenia œredniego ju od po³owy lat siedemdzie- 35 S. Mauersberg, op. cit., s wrze nia :46:54

13 Polityka oœwiatowa w Polsce w latach si¹tych zaczê³o natrafiaæ na coraz wiêksze trudnoœci spowodowane kryzysem w³adzy i ogromnymi problemami gospodarczymi 36. Na tle zmian w szkolnictwie warto zwróciæ uwagê na funkcjonowanie przedszkoli. Po wojnie uruchamiano je w sposób spontaniczny. Nie podlega³y pocz¹tkowo jednolitej i centralnej w³adzy, ale samorz¹dom terytorialnym, zak³adom pracy, organizacjom spo³ecznym czy religijnym. Mimo objêcia w 1947 r. opiek¹ przedszkoli a 280 tys. dzieci 37 zapotrzebowanie spo³eczne stale ros³o. Brakowa³o jednak kadry, bazy materialnej i œrodków pieniê nych. Z pocz¹tkiem lat piêædziesi¹tych zaczêto wprowadzaæ pewne zmiany. Przedszkola fabryczne pracowa³y na dwie zmiany i bez przerwy wakacyjnej. Centralizacja ycia spowodowa³a likwidacjê przedszkoli wyznaniowych i prowadzonych przez TPD. W 1950 roku opracowano pierwszy program wychowania przedszkolnego. By³ on nastêpnie dwukrotnie, w latach 1957 i 1959, poddany korekcie, a podstaw¹ do zmian sta³a siê naukowa socjalistyczna myœl pedagogiczna. Przemiany 1956r. nie przynios³y zmian w wychowaniu przedszkolnym, jedynie na wsi spad³a liczba przedszkoli. Prób¹ ratowania sytuacji by³o zalecenie zak³adania przedszkoli przy szko³ach podstawowych i tzw. ognisk przedszkolnych. W tej sytuacji liczba dzieci objêtych wychowaniem przedszkolnym ros³a powoli. W ca³ym dziesiêcioleciu wzrost ten wyniós³ nieca³e 100 tysiêcy. Trudnej sytuacji przedszkoli nie rozwi¹za³a równie reforma szkolna z 1961 roku. W dalszym ci¹gu przedszkola mia³y zak³adaæ i finansowaæ ró ne instytucje. Zadaniem Ministerstwa Oœwiaty by³ tylko nadzór pedagogiczny. Na pocz¹tku lat 70. nast¹pi³ wzrost zasiêgu wychowania przedszkolnego. Na mocy uchwa³y sejmowej z dnia 13 paÿdziernika 1973 roku wprowadzono w ca³ym kraju powszechne wychowanie przedszkolne dla dzieci 6-letnich. Mia³ to byæ pierwszy etap upowszechnienia wychowania przedszkolnego w Polsce 38. W PRL w funkcjonowaniu szko³y niezwykle wa n¹ rolê obok dydaktyki odgrywa³o wychowanie, spójne z lini¹ partii. Wydarzeniem, które zawa y³o na kszta³cie dzia³añ wychowawczych w praktyce szkolnej, by³ Kongres Zjednoczeniowy. Wskaza³ on do realizacji nowy idea³ wychowawczy, wynikaj¹cy m.in. z tez zawartych w referacie programowym Boles³awa Bieruta. Kongres zapocz¹tkowa³ zdecydowan¹ pieriekowkê, przyspieszy³ obrachunek z naukowym dziedzictwem przesz³oœci i jednoczeœnie rozwój pedagogiki opartej na za³o eniach metodologii marksistowskiej. Od 1949 roku rozpoczê³a siê szeroka i systematyczna popularyzacja,,dorobku szko³y sowieckiej. Masowo wydawano wiêc dzie³a pedagogiczne, m.in. Antona Makarenki autora kolektywistycznej koncepcji wychowania, oraz Iwana Kairowa, którego Pedagogika by³a publikacj¹ niezwykle wa n¹ i wp³ywow¹ w okresie stalinizmu. Podkreœlano przy tym, e postawa indywidualistyczna skazana jest na klêskê J. Krasuski, Wa niejsze problemy, s J. Krasuski, Historia wychowania..., s Ibidem, s A. Jasiñska, R. Siemieñska, Wzory osobowe socjalizmu, Warszawa 1978, s wrze nia :46:55

14 238 Jerzy Zdañski T³umaczenia artyku³ów sowieckich publikowano na ³amach wszystkich ówczesnych czasopism pedagogicznych na czele z,,now¹ Szko³¹.,,W³adza ludowa z roku na rok nasila³a indoktrynacjê w oœwiacie. W latach wynarodowienie szko³y osi¹gnê³o swoje apogeum. Kszta³cenie podporz¹dkowano wychowaniu, pojmowanemu jako wychowanie polityczne. Dzieci starano siê zainteresowaæ takimi problemami jak walka klasowa, socjalistyczna industrializacja kraju, realizacja planu 6-letniego, kolektywizacja rolnictwa. Wychowanie przedstawiano jako walkê na,,froncie ideologicznym, bataliê o utrzymanie pokoju, o wydajniejsz¹ pracê, o dobrobyt w kraju. Tworzono psychozê nieustannego zagro enia ze strony œwiata imperialistycznego, d¹ ¹cego jakoby do odrodzenia faszyzmu. ¹dano identyfikacji m³odego pokolenia z celami partii. Wzorem do naœladowania by³ bohater pracy socjalistycznej oraz budowniczy nowego ustroju, dzia³aj¹cy tylko w kolektywie 40. Dla definiowania celów wychowania i formu³owania idea³u wychowawczego szczególne znaczenie mia³y wyst¹pienia ówczesnych przywódców politycznych, a zw³aszcza Boles³awa Bieruta czy Stanis³awa Skrzeszewskiego ministra oœwiaty, przedrukowywane na bie ¹co w prasie. Ministerstwo Oœwiaty wyda³o specjalne wytyczne dla autorów pracuj¹cych nad projektami nowych programów szkolnych. Kryterium doboru materia³u stanowi³ marksizm leninizm, który sta³ siê podstaw¹ filozoficzn¹, poznawcz¹, wychowawcz¹ i metodologiczn¹. W celu realizacji za³o eñ politycznych w zakresie wychowania dzieci i m³odzie y w oœwiacie mia³y miejsce liczne przemiany organizacyjne. Ministerstwo Oœwiaty rozbudowa³o sieæ szkó³ i przedszkoli pañstwowych kosztem prowadzonych przez organizacje wyznaniowe 41. Ju na prze³omie lat 1947/1948 zosta³ przyspieszony proces upañstwowienia i likwidacji spo³ecznych, zakonnych domów dziecka. W 1951 roku przejêto trzy istniej¹ce w Polsce Pa³ace Kultury, 81 domów harcerza 42. W³adze zainteresowa³y siê nadawaniem szko³om i dru ynom harcerskim nowych imion i weryfikacj¹ starych. Ze wzglêdów ideologicznych zrywano kontakty z zachodnimi organizacjami charytatywnymi, dysponuj¹cymi ogromnymi funduszami, w tym pounrowskimi (UNRA), dostarczaj¹cymi do Polski pomoc dla matek i dzieci w wysokoœci dziesi¹tek tysiêcy dolarów. Do realizowania polityki,,w³adzy ludowej wobec m³odzie y powo³ano w 1948 roku Zwi¹zek M³odzie y Polskiej (ZMP). Organizacja ideowo, politycznie i organizacyjnie podporz¹dkowana by³a PZPR. ZMP dzia³a³ we wszystkich œrodowiskach m³odzie y (do organizacji nie przyjmowano osób z rodzin i grup spo³ecznych uznanych za wrogie politycznie). W 1948 roku organizacja liczy³a ok. 0,5 mln cz³onków, Z. Zasacka, Wyobra enia Ojczyzny i oblicza patriotyzmu w podrêcznikach do jêzyka polskiego dla szko³y podstawowej w latach , Warszawa 2000, s. 45. Z. WoŸnicka, Wychowanie przedszkolne w Polsce Ludowej, Warszawa 1972, s. 37. D. Jarosz, op. cit., s wrze nia :46:55

15 Polityka oœwiatowa w Polsce w latach w 1951 roku ponad 1 mln, a w 1955 roku ok. 2 mln m³odzie y. Zetempowcy wyró - niali siê szczególnie podczas masowych imprez, maszeruj¹c lub pracuj¹c w organizacyjnych strojach: zielonej koszuli i czerwonym krawacie. Podczas paÿdziernikowego przesilenia politycznego w 1956 roku nast¹pi³ rozpad ZMP, a w styczniu 1957 roku organizacjê rozwi¹zano. Najwa niejsz¹ organizacj¹ m³odzie ow¹ w szko³ach podstawowych sta³o siê harcerstwo, które w latach straci³o swoj¹ to samoœæ i przesz³o reorientacjê ideow¹. Zmuszone zosta³o do zerwania z Miêdzynarodowym Biurem Skautowym. Oczyszczono je z,,wrogich elementów i podporz¹dkowano Zwi¹zkowi M³odzie y Polskiej (ZMP). Harcerzy programowo zapoznawano siê z dzia³alnoœci¹ sowieckich pionierów, a organizacyjne krajoznawstwo uleg³o ogromnym wp³ywom ideologicznym. Zadaniem harcerstwa sta³o m.in. odci¹ganie dzieci od praktyk religijnych, choæby w ramach harcerskich niedziel. W 1950 roku wprowadzono nowe przyrzeczenie harcerskie, które nakazywa³o uczyæ siê i pracowaæ dla dobra ojczyzny i sprawy socjalizmu oraz s³u yæ Polsce Ludowej 43. Nale y jednak podkreœliæ, e w okresie dzia³a³o oko³o 100 organizacji tzw. drugiej konspiracji harcerskiej. Wa n¹ rolê w laicyzacji i ateizacji uczniów odegra³o Towarzystwo Przyjació³ Dzieci (TPD). Tak zwan¹,,tepedyzacjê realizowano przede wszystkim na zajêciach œwietlicowych. Dzia³ania dotyczy³y m.in. kszta³towania,,naukowego œwiatopogl¹du i antyreligijnoœci. Zajêcia, czêsto atrakcyjne dla dzieci, dziêki szerokiej wspó³pracy towarzystwa z ró nymi instytucjami, odbywa³y siê w niedziele i œwiêta w godzinach przedpo³udniowych. TPD przez szereg lat, na szerok¹ skalê, organizowa³o dla dzieci choinkê noworoczn¹ 44. W trakcie ka dej imprezy w programie artystycznym, has³ach, yczeniach, zagadkach, elementach dekoracji podkreœlano treœci polityczne. Wœród szkolnych organizacji ideowych wa n¹ rolê odgrywa³y Ko³a Przyjació³ ZSRR. W ramach ich pracy czytano i omawiano artyku³y o yciu m³odzie y w Zwi¹zku Sowieckim. Lansowano czasopisma:,,wolnoœæ,,,przyjaÿñ,,,sztandar M³odych i Œwiat M³odych. Mówiono o przodownictwie pracy, urz¹dzano wieczory poezji sowieckiej, propagowano naukê jêzyka rosyjskiego, opiekowano siê grobami o³nierzy sowieckich. W nurcie przywi¹zania do socjalistycznej ojczyzny mieœci³a siê dzia³alnoœæ Szkolnych Kó³ M³odzie owych Ligi Przyjació³ o³nierza. Zgodnie z regulaminem zadaniem tej organizacji by³o umocnienie obronnoœci kraju poprzez wychowanie ideologiczno-polityczne i wyszkolenie wojskowe oraz przysposobienie m³odzie y do obrony ojczyzny 45. Wa nym elementem pracy wychowawczej by³ odpowiedni dobór kalendarza rocznic i uroczystoœci obchodzonych w przedszkolach, szko³ach i innych placówkach Por. K. Persak, Odrodzenie harcerstwa w 1956 roku, Warszawa 1996, s Por. S. Tu³odziecki, Z dzia³alnoœci Towarzystwa Przyjació³ Dzieci, Warszawa 1962, s Por. AAN, KC PZPR, 23/XVII 167, Regulamin dla Szkolnych Kó³ M³odzie owych Ligi Przyjació³ o³nierza, 1950, s wrze nia :46:55

16 240 Jerzy Zdañski oœwiatowo-wychowawczych. Obejmowa³ on wiele wydarzeñ, a wœród nich: rocznicê rewolucji paÿdziernikowej, Œwiêto Pracy, œwiêta narodowe pañstw bloku wschodniego. Wœród przywódców s³awiono: W³odzimierza Lenina, Karola Marksa, Fryderyka Engelsa, Feliksa Dzier yñskiego, Józefa Stalina. Przy okazji ró nych akademii, wieców, masówek, pochodów pierwszomajowych stosowano odpowiedni¹ oprawê propagandow¹. Od 1948 roku widoczna by³a nasilona ofensywa,,w³adzy ludowej wobec Koœcio³a katolickiego i religii. Terenem walki by³a m.in. szko³a. W lutym 1949 roku Biuro Polityczne KC PZPR okreœli³o plan dzia³añ. Za³o ono m.in. usuwanie ze szkó³ osób o odmiennej postawie œwiatopogl¹dowej. 8 maja 1953 roku Episkopat Polski, w obliczu narastaj¹cych przeœladowañ Koœcio³a wystosowa³ do prezydenta Bieruta memoria³, znany pod nazw¹,,non possumus. Przejawem terroru sta³o siê aresztowanie w nocy z 25 na 26 wrzeœnia 1953 roku ks. Stefana Wyszyñskiego prymasa Polski. W ten sposób konflikt miêdzy pañstwem a Koœcio³em wszed³ w fazê najwy szego napiêcia. Jak podaje H. Konopka, liczba szkó³ podstawowych bez religii jako przedmiotu nauczania wynosi³a w latach: 1952/ (ponad 50%), 1953/ (ok. 65%), 1954/ (ok. 75%), 1955/1956 nieco ponad 80% 46. W³adze stara³y siê ograniczyæ udzia³ dzieci i m³odzie y w praktykach religijnych poprzez atrakcyjne alternatywne propozycje, np. seanse filmowe i zajêcia sportowe. Z sal lekcyjnych usuwano krzy e, a od 1954 roku wyeliminowano modlitwê przedlekcyjn¹ i zast¹piono j¹ apelem. Z pó³ek bibliotecznych usuwano ksi¹ ki obce ideologicznie. Po zmianach politycznych w 1956 roku wydany zosta³ wspólny komunikat rz¹du PRL i Episkopatu Polski oraz zarz¹dzenie Ministra Oœwiaty w sprawie nauczania religii w szko³ach. Decyzje gwarantowa³y nauczanie tego przedmiotu w szko³ach dla dzieci tych rodziców, którzy wyrazili takie yczenie na piœmie wobec w³adz szkolnych. Po krótkim jednak czasie w³adze powróci³y do wczeœniejszych praktyk walki z nauczaniem religii w szkole. W 1958 roku og³oszony zosta³ okólnik Ministerstwa Oœwiaty w sprawie przestrzegania zasad œwieckoœci szko³y. Zakazano umieszczania emblematów religijnych na terenie szko³y, odmawiania modlitwy przed i po lekcjach, udzia³u nauczycieli w organizowaniu praktyk religijnych uczniów oraz przynale noœci nauczycieli religii w szko³ach pañstwowych do zgromadzeñ zakonnych. Religiê usuniêto z programu nauczania szkó³ polskich, kiedy Sejm PRL w 1961 roku uchwali³ wspomnian¹ ju Ustawê o rozwoju systemu oœwiaty i wychowania w Polsce Ludowej, w której nauczanie religii poza obrêbem szko³y uznano za s³uszniejsze i korzystniejsze. Nie tylko szko³y, ale tak e przedszkola pañstwowe zgodnie z programem zajêæ, obowi¹zuj¹cym od 1950 roku, mia³y wychowywaæ dzieci w mi³oœci do Zwi¹zku So- 46 H. Konopka, Religia w szko³ach Polski Ludowej. Sprawa nauczania religii w polityce pañstwa ( ), Bia³ystok 1997, s. 130, wrze nia :46:55

17 Polityka oœwiatowa w Polsce w latach wieckiego. Praktyczn¹ rad¹ s³u y³y czasopisma, a przede wszystkim,,wychowanie w Przedszkolu. W wielu placówkach dzieci przodownicy otrzymywa³y 1 maja nagrody ksi¹ kowe oraz bra³y udzia³ w pochodach. Podobny schemat wychowawczy realizowany by³ w domach dziecka. Nawet czas wakacji nie by³ wolny od zabiegów ideologicznych. W ramach letniej akcji kolonijnej i wypoczynku zimowego obowi¹zkowo wyg³aszano pogadanki polityczne. W niedziele i œwiêta koœcielne organizowano szczególnie atrakcyjne formy wypoczynku. W ci¹gu kilku dni zalecano obchodziæ œwiêto odrodzenia Polski 22 lipca. Obok dzieci i m³odzie y, tak e kadra pedagogiczna tamtych czasów doœwiadcza³a niezwykle silnej presji ideologicznej. Od 1949 roku wszystkich nauczycieli obowi¹zywa³o szkolenie, na którym zapoznawano z podstawami marksizmu leninizmu, marksistowskim ujêciem pedagogiki, psychologii, socjologii, filozofii, historii powszechnej i dziejami ruchu robotniczego. Przekazywane zagadnienia by³y zgodne ze zmianami w treœciach kszta³cenia. Pedagodzy mieli te za zadanie realizowaæ samokszta³cenie ideologiczne. Od 1951 roku nauczycieli zobowi¹zano do sk³adania pañstwowego egzaminu ideologicznego. Sta³e akcentowanie dzia³añ ideowo-politycznych nauczycieli powodowa³o zaniedbania w doskonaleniu merytorycznym kwietnia 1956 roku Sejm uchwali³ ustawê o prawach i obowi¹zkach nauczycieli, zwan¹ popularnie pragmatyk¹ nauczycielsk¹. Wprowadzi³a ona wiele zmian w statusie prawno-s³u bowym pedagogów, m.in. odst¹piono od przeniesieñ, a decyzje w³adz szkolnych dotycz¹ce nauczyciela uzale niono od zgody organizacji zwi¹zkowej i samego nauczyciela. Ustawa wprowadzi³a tytu³ honorowy: Zas³u ony Nauczyciel Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, nadawany przez Radê Pañstwa i odznaczenie resortowe: Medal Komisji Edukacji Narodowej 48. Na fali Polskiego PaŸdziernika Zarz¹d G³ówny Zwi¹zku Nauczycielstwa Polskiego (ZG ZNP) popar³ w imieniu æwieræmilionowej rzeszy nauczycieli przemiany spo³eczno-polityczne i potêpi³ skutki kultu jednostki w szkolnictwie. Stanowczo ¹dano rehabilitacji i powrotu do zawodu skrzywdzonych przez re im nauczycieli. W tym celu powo³ane zosta³y przy ZG ZNP i zarz¹dach okrêgów komisje rehabilitacyjne. Na zorganizowanym przez ZNP w 1957 roku ZjeŸdzie Oœwiatowym œrodowisko upomina³o siê o g³êbokie reformy strukturalne i programowe. Dotychczasowy system szkolny poddano ostrej krytyce. Okres koñczenia szko³y w wieku 14 lat uznano za zbyt wczesny do rozpoczêcia pracy (ustawowo 16 lat), a tak e do podjêcia decyzji w sprawie wyboru zawodu. Postulowano równie zmiany w kierowaniu i zarz¹dzaniu oœwiat¹. Na krytykê systemu szkolnego i spo³eczne oczekiwania na reformê w³adze oœwiatowe odpowiada³y przez kilka lat doraÿnymi ulepszeniami, niemniej jednak dojrzewa³a idea zasadniczej reformy szko³y. 47 Zwi¹zek Nauczycielstwa Polskiego. Zarys dziejów , pod red. B. Grzesia, Warszawa, 1986, s Ibidem, s wrze nia :46:56

STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA

STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA 1 I. Postanowienia ogólne 1. Koło Naukowe KLUB INWESTORA, zwane dalej Kołem Naukowym, jest jednostką Samorządu Studenckiego działającą przy Wydziale Finansów i Bankowości

Bardziej szczegółowo

Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu

Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu 1 1. Uczelnia organizuje studenckie praktyki zawodowe, zwane dalej "praktykami", przewidziane w planach studiów

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. (tekst jednolity) Rozdział 3a. Awans zawodowy nauczycieli

USTAWA. z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. (tekst jednolity) Rozdział 3a. Awans zawodowy nauczycieli USTAWA z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jednolity) Rozdział 3a Awans zawodowy nauczycieli Art. 9a. 1. Ustala się stopnie awansu zawodowego nauczycieli: 1) nauczyciel stażysta; 2) nauczyciel

Bardziej szczegółowo

2. Kwalifi kacje nauczycieli do prowadzenia zaj edukacyjnych z zakresu kszta cenia ogólnego oraz nauczania religii okre laj odr bne przepisy.

2. Kwalifi kacje nauczycieli do prowadzenia zaj edukacyjnych z zakresu kszta cenia ogólnego oraz nauczania religii okre laj odr bne przepisy. Rozporz dzenie Ministra Kultury w sprawie kwalifi kacji wymaganych od nauczycieli szkó artystycznych i placówek kszta cenia artystycznego z dnia 26 lutego 2002 r. (Dz. U. Nr 14, poz. 135) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA AWANSU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA MIANOWANEGO W ZESPOLE SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH NR 1 W KATOWICACH

PROCEDURA AWANSU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA MIANOWANEGO W ZESPOLE SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH NR 1 W KATOWICACH PROCEDURA AWANSU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA MIANOWANEGO W ZESPOLE SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH NR 1 W KATOWICACH Opracowano na podstawie następujących aktów prawnych: - rozdział 3a Karty Nauczyciela, ustawa

Bardziej szczegółowo

Najnowsze zmiany w prawie oświatowym. Zmiany w systemie oświaty

Najnowsze zmiany w prawie oświatowym. Zmiany w systemie oświaty Najnowsze zmiany w prawie oświatowym Zmiany w systemie oświaty Najnowsze zmiany w prawie oświatowym Ustawa przedszkolna Ustawa przedszkolna W dniu 13 czerwca 2013 r. Sejm RP uchwalił ustawę o zmianie ustawy

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 91/2016 Wójta Gminy Zielonki z dnia 21 kwietnia 2016 roku

Zarządzenie nr 91/2016 Wójta Gminy Zielonki z dnia 21 kwietnia 2016 roku O-KRS-490-1/16 Zarządzenie nr 91/2016 Wójta Gminy Zielonki z dnia 21 kwietnia 2016 roku w sprawie ogłoszenia konkursu na kandydata na stanowisko Dyrektora Przedszkola Samorządowego w Zielonkach Na podstawie:

Bardziej szczegółowo

Kliknij, aby dodać tytuł prezentacji

Kliknij, aby dodać tytuł prezentacji Wsparcie kształcenia zawodowego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego na lata 2014-2020. Kliknij, aby dodać tytuł prezentacji Żyrardów, 31 maja 2016 r. Departament Rozwoju

Bardziej szczegółowo

1. Koło Naukowe Metod Ilościowych,zwane dalej KNMI, jest Uczelnianą Organizacją Studencką Uniwersytetu Szczecińskiego.

1. Koło Naukowe Metod Ilościowych,zwane dalej KNMI, jest Uczelnianą Organizacją Studencką Uniwersytetu Szczecińskiego. STATUT KOŁA NAUKOWEGO METOD ILOŚCIOWYCH działającego przy Katedrze Statystyki i Ekonometrii Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Szczecińskiego I. Postanowienia ogólne. 1. Koło Naukowe

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 9 grudnia 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 9 grudnia 2010 r. Dziennik Ustaw Nr 15 1050 Poz. 69 69 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie ramowych planów nauczania w publicznych szkołach i placówkach artystycznych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 UMOWA O REALIZACJI PRAKTYKI STUDENCKIEJ

Załącznik nr 4 UMOWA O REALIZACJI PRAKTYKI STUDENCKIEJ Załącznik nr 4 UMOWA O REALIZACJI PRAKTYKI STUDENCKIEJ W dniu 200.. roku, w Płocku pomiędzy: 1. Szkołą Wyższą im. Pawła Włodkowica w Płocku Filia w Wyszkowie, z siedzibą w Wyszkowie przy ul. Geodetów 45a,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW

REGULAMIN RADY RODZICÓW ZESPÓŁ SZKÓŁ im. MARII SKŁODOWSKIEJ-CURIE W GOSTYNINIE REGULAMIN RADY RODZICÓW Do uŝytku wewnętrznego Regulamin Rady Rodziców przy Zespole Szkół im. Marii Skłodowskiej-Curie w Gostyninie Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 27 października 2009 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 27 października 2009 r. Dz.U.2009.184.1436 2011.12.10 zm. Dz.U.2011.254.1526 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 27 października 2009 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko

Bardziej szczegółowo

Wyższego z dnia 9 października 2014 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów na określonym kierunku i poziomie kształcenia (Dz. U. 2014, poz. 1370).

Wyższego z dnia 9 października 2014 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów na określonym kierunku i poziomie kształcenia (Dz. U. 2014, poz. 1370). UCHWAŁA Nr 37/2015 Senatu Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie wprowadzenia wytycznych dotyczących projektowania programów studiów oraz planów i programów

Bardziej szczegółowo

POLSKI ZWIĄZEK KAJAKOWY

POLSKI ZWIĄZEK KAJAKOWY POLSKI ZWIĄZEK KAJAKOWY REGULAMIN KOMISJI TURYSTYKI I REKREACJI PZKaj Warszawa, 28.03.2007 Regulamin Komisji Turystyki i Rekreacji Polskiego Związku Kajakowego Rozdział I Postanowienia ogólne W niniejszym

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 424.2016 PREZYDENTA MIASTA ZIELONA GÓRA. z dnia 21 kwietnia 2016 r.

ZARZĄDZENIE NR 424.2016 PREZYDENTA MIASTA ZIELONA GÓRA. z dnia 21 kwietnia 2016 r. ZARZĄDZENIE NR 424.2016 PREZYDENTA MIASTA ZIELONA GÓRA z dnia 21 kwietnia 2016 r. w sprawie planu dofinansowania form doskonalenia zawodowego nauczycieli zatrudnionych w jednostkach oświatowych prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Uchwała Rady Miejskiej Kalisza z dnia 22 lutego 2007 roku

Uchwała Rady Miejskiej Kalisza z dnia 22 lutego 2007 roku Uchwała Rady Miejskiej Kalisza z dnia 22 lutego 2007 roku w sprawie wyrażenia woli realizacji projektu w ramach Działania 1.3 schemat a) Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich 2004-2006,

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu.

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu. Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu Regulamin Zarządu Stowarzyszenia Przyjazna Dolina Raby Art.1. 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Wprowadzam : REGULAMIN REKRUTACJI DZIECI DO PRZEDSZKOLA NR 14

Wprowadzam : REGULAMIN REKRUTACJI DZIECI DO PRZEDSZKOLA NR 14 ZARZĄDZENIE Nr 2/2016 z dnia 16 lutego 2016r DYREKTORA PRZEDSZKOLA Nr 14 W K O N I N I E W sprawie wprowadzenia REGULAMINU REKRUTACJI DZIECI DO PRZEDSZKOLA NR 14 IM KRASNALA HAŁABAŁY W KONINIE Podstawa

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW Szkoły Podstawowej w Wawrzeńczycach

REGULAMIN RADY RODZICÓW Szkoły Podstawowej w Wawrzeńczycach REGULAMIN RADY RODZICÓW Szkoły Podstawowej w Wawrzeńczycach Rozdział I Cele, kompetencje i zadania rady rodziców. 1. Rada rodziców jest kolegialnym organem szkoły. 2. Rada rodziców reprezentuje ogół rodziców

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 27 października 2009 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 27 października 2009 r. Dz.U.2009.184.1436 11-12-10 zm. Dz.U.2011.254.1526 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 27 października 2009 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE. Postanowienia ogólne

REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE. Postanowienia ogólne REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE Postanowienia ogólne 1 Niniejszy Regulamin określa cele, zadania i organizację Rady Rodziców działającej w Szkole Podstawowej

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia SPIN

Statut Stowarzyszenia SPIN Statut Stowarzyszenia SPIN Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie nosi nazwę SPIN w dalszej części Statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 1 Postanowienia ogólne 1. Organizatorem konkursu jest Stowarzyszenie Czerwonej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OPŁAT ZWIĄZANYCH Z PROCESEM KSZTAŁCENIA W AKADEMII MUZYCZNEJ W KRAKOWIE

REGULAMIN OPŁAT ZWIĄZANYCH Z PROCESEM KSZTAŁCENIA W AKADEMII MUZYCZNEJ W KRAKOWIE Załącznik do Uchwały nr.. /2010 Senatu Akademii Muzycznej w Krakowie z dnia 12 października 2010 r. REGULAMIN OPŁAT ZWIĄZANYCH Z PROCESEM KSZTAŁCENIA W AKADEMII MUZYCZNEJ W KRAKOWIE Regulamin ma zastosowanie

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE Rozdział I Postanowienia Ogólne. 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Polskie Stowarzyszenie Dyrektorów Szpitali w Krakowie w dalszej części określone

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO. Rozdział I. Postanowienia ogólne

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO. Rozdział I. Postanowienia ogólne STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 Koło Naukowe Prawa Medycznego, zwane dalej Kołem, jest dobrowolną organizacją studencką. Funkcjonuje na Wydziale Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 1/2013 Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 59 w Poznaniu z dnia 30 września 2013 roku w sprawie Regulaminu Rady Rodziców

Uchwała nr 1/2013 Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 59 w Poznaniu z dnia 30 września 2013 roku w sprawie Regulaminu Rady Rodziców Uchwała nr 1/2013 Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 59 w Poznaniu z dnia 30 września 2013 roku w sprawie Regulaminu Rady Rodziców 1. Na podstawie art.53 ust.4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE KSZTAŁCENIA PODSTAWOWEGO I GIMNAZJALNEGO W KOLBUDACH

REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE KSZTAŁCENIA PODSTAWOWEGO I GIMNAZJALNEGO W KOLBUDACH REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE KSZTAŁCENIA PODSTAWOWEGO I GIMNAZJALNEGO W KOLBUDACH Rada Rodziców przy Zespole Kształcenia Podstawowego i Gimnazjalnego w Kolbudach służy współdziałaniu rodziców i

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Przy kwalifikowaniu osób na szkolenia dla kandydatów na egzaminatorów podstawę prawną stanowią trzy wymienione niżej akty prawne:

Przy kwalifikowaniu osób na szkolenia dla kandydatów na egzaminatorów podstawę prawną stanowią trzy wymienione niżej akty prawne: Przy kwalifikowaniu osób na szkolenia dla kandydatów na egzaminatorów podstawę prawną stanowią trzy wymienione niżej akty prawne: I. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 1996 nr

Bardziej szczegółowo

3 4 5 Zasady udzielania urlopów 6 7 8

3 4 5 Zasady udzielania urlopów 6 7 8 Zarządzenie nr 143 z dnia 27 listopada 2012 Dyrektora Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w sprawie zasad wykorzystania urlopów wypoczynkowych przez nauczycieli akademickich Na podstawie 27 ust

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA XX sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży z dnia 1 czerwca 2014 r. w sprawie propagowania wśród młodzieży postaw obywatelskich

UCHWAŁA XX sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży z dnia 1 czerwca 2014 r. w sprawie propagowania wśród młodzieży postaw obywatelskich UCHWAŁA XX sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży z dnia 1 czerwca 2014 r. w sprawie propagowania wśród młodzieży postaw obywatelskich Art. 1. 1. Należy zachęcić posłów na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej do uchwalenia

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Chcemy Pomagać, zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez: Piotra Sołtysa zwanego dalej fundatorem, aktem notarialnym sporządzonym

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA SZKÓŁ DLA DOROSŁYCH

ORGANIZACJA SZKÓŁ DLA DOROSŁYCH Załącznik nr 1 do Statutu ZSZ nr 1w Białej Podlaskiej ORGANIZACJA SZKÓŁ DLA DOROSŁYCH 1 Nazwa szkoły W Zespole Szkół Zawodowych nr 1 funkcjonują następujące szkoły dla dorosłych: 1. Szkoła Policealna Zaoczna

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 523/2009 Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 20.04.2009r.

UCHWAŁA Nr 523/2009 Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 20.04.2009r. UCHWAŁA Nr 523/2009 Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 20.04.2009r. druk nr 478a w sprawie połączenia gminnych instytucji kultury: Miejskiego Centrum Kultury i Informacji Międzynarodowej w Radomiu oraz Klubu

Bardziej szczegółowo

Dokumenty regulujące kwestie prawne związane z awansem zawodowym. ustawa z dnia 15 lipca 2004 r.

Dokumenty regulujące kwestie prawne związane z awansem zawodowym. ustawa z dnia 15 lipca 2004 r. Dokumenty regulujące kwestie prawne związane z awansem zawodowym ustawa z dnia 15 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Karta a oraz o zmianie niektórych innych ustaw 1) ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. -

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA KULTURY I SZTUKI. z dnia 9 marca 1999 r.

ROZPORZ DZENIE MINISTRA KULTURY I SZTUKI. z dnia 9 marca 1999 r. Dz.U.99.41.419 ROZPORZ DZENIE MINISTRA KULTURY I SZTUKI z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie wymaga kwalifikacyjnych uprawniaj cych do zajmowania okre lonych stanowisk w bibliotekach oraz trybu stwierdzania

Bardziej szczegółowo

Przepisy regulujące kwestię przyznawania przez Ministra Zdrowia stypendium ministra:

Przepisy regulujące kwestię przyznawania przez Ministra Zdrowia stypendium ministra: Informacja na temat składania wniosków o Stypendium Ministra Zdrowia dla studentów uczelni medycznych za osiągnięcia w nauce i wybitne osiągnięcia sportowe, w roku akademickim 2011/2012 Ministerstwo Zdrowia,

Bardziej szczegółowo

Pani Marzena OCHOCKA Dyrektor Centrum Kształcenia Ustawicznego w Wałbrzychu

Pani Marzena OCHOCKA Dyrektor Centrum Kształcenia Ustawicznego w Wałbrzychu NAJWYśSZA IZBA KONTROLI DELEGATURA WE WROCŁAWIU ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 15/17 50-044 WROCŁAW tel. 343-11-36, 342-10-32 fax. 342-87-77 P/08/076 LWR-41036-2/2008 Wrocław, dnia 9 styczeń 2009 r.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE

UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE Z DNIA w sprawie przyjęcia Programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2015. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Plan podziału środków na dofinansowanie dokształcania i doskonalenia zawodowego nauczycieli na 2010 rok

Plan podziału środków na dofinansowanie dokształcania i doskonalenia zawodowego nauczycieli na 2010 rok I. Podstawa prawna Plan podziału środków na dofinansowanie dokształcania i doskonalenia zawodowego nauczycieli na 2010 rok Podstawę prawną tworzenia i podziału środków finansowych na dokształcanie i doskonalenie

Bardziej szczegółowo

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie Załącznik Nr 11 do Uchwały Nr XX/136/2012 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 25 września 2012 r. STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie ROZDZIAŁ I NAZWA I OBSZAR SOŁECTWA 1. Samorząd

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr III/7/2010 Rady Miejskiej w Górze Kalwarii z dnia 30 grudnia 2010 r.

UCHWAŁA Nr III/7/2010 Rady Miejskiej w Górze Kalwarii z dnia 30 grudnia 2010 r. UCHWAŁA Nr III/7/2010 Rady Miejskiej w Górze Kalwarii z dnia 30 grudnia 2010 r. w sprawie określenia planu dofinansowania form doskonalenia zawodowego i ustalenia maksymalnej kwoty dofinansowania na doskonalenie

Bardziej szczegółowo

- o Fundacji Wspierania Współpracy na Rzecz Demokracji i Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej.

- o Fundacji Wspierania Współpracy na Rzecz Demokracji i Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Druk nr 676 Warszawa, 9 czerwca 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS

PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS W AKADEMII MORSKIEJ W GDYNI ZASADY REALIZACJI 2010/2011 I. WSTĘP 1. Decyzję o przystąpieniu Uczelni do Programu Lifelong Learning (dawniej Sokrates) podejmuje Senat Uczelni.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach Na podstawie art. 95a ustawy

Bardziej szczegółowo

Gdańsk, dnia 13 listopada 2014 r. Poz. 3763 UCHWAŁA NR L/327/14 RADY POWIATU TCZEWSKIEGO. z dnia 28 października 2014 r. Tczewskiego.

Gdańsk, dnia 13 listopada 2014 r. Poz. 3763 UCHWAŁA NR L/327/14 RADY POWIATU TCZEWSKIEGO. z dnia 28 października 2014 r. Tczewskiego. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Gdańsk, dnia 13 listopada 2014 r. Poz. 3763 UCHWAŁA NR L/327/14 RADY POWIATU TCZEWSKIEGO z dnia 28 października 2014 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW

REGULAMIN RADY RODZICÓW REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE SZKÓŁ NR 7 W GDYNI Art.1 Postanowienia ogólne Rada Rodziców, zwana dalej Radą, działa na podstawie ustawy o systemie oświaty, statutu szkoły i niniejszego regulaminu.

Bardziej szczegółowo

1. Środki finansowe ustala corocznie organ prowadzący.

1. Środki finansowe ustala corocznie organ prowadzący. REGULAMIN DOFINANSOWANIA FORM DOSKONALENIA ZAWODOWEGO NAUCZYCIELI W PUBLICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. BOLESŁAWA CHROBREGO W KOŁCZEWIE 1 1. Środki finansowe ustala corocznie organ prowadzący. 2 1. O dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

DOP-0212-90/13. Poznań, 20 czerwca 2013 roku

DOP-0212-90/13. Poznań, 20 czerwca 2013 roku DOP-0212-90/13 Poznań, 20 czerwca 2013 roku Zarządzenie nr 90/2013 Rektora Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2013 roku w sprawie wprowadzenia procedury zasięgania opinii absolwentów

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA STOPNIE INSTRUKTORSKIE 1. PRZEWODNIK - PRZEWODNICZKA

WYMAGANIA NA STOPNIE INSTRUKTORSKIE 1. PRZEWODNIK - PRZEWODNICZKA WYMAGANIA NA STOPNIE INSTRUKTORSKIE 1. PRZEWODNIK - PRZEWODNICZKA Poznaje siebie i motywy swojego postępowania. Jest wzorem dla harcerzy. Ma uzdolnienia przywódcze. We współdziałaniu z dziećmi i młodzieżą

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie pedagogiczne

Przygotowanie pedagogiczne Przygotowanie pedagogiczne Informacje o usłudze Numer usługi 2016/04/08/7405/7773 Cena netto 3 700,00 zł Cena brutto 3 700,00 zł Cena netto za godzinę 13,31 zł Cena brutto za godzinę 13,31 Możliwe współfinansowanie

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

Suplement część B dyplomu nr.*

Suplement część B dyplomu nr.* Załącznik nr 5 WYŻSZA SZKOŁA ZARZĄDZANIA PERSONELEM Suplement część B dyplomu nr.* I. INFORMACJE O POSIADACZU DYPLOMU 1. Nazwisko:... 2. Imię (imiona): 3. Data urodzenia (dzień, miesiąc, rok):. 4. Numer

Bardziej szczegółowo

Szkolenia nie muszą być nudne! Kolejne szkolenie już w lutym wszystkie osoby zachęcamy do wzięcia w nich udziału!

Szkolenia nie muszą być nudne! Kolejne szkolenie już w lutym wszystkie osoby zachęcamy do wzięcia w nich udziału! Szkolenia nie muszą być nudne! W Spółce Inwest-Park odbyło się kolejne szkolenie w ramach projektu Akcelerator Przedsiębiorczości działania wspierające rozwój przedsiębiorczości poza obszarami metropolitarnymi

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 listopada 2015 r. Poz. 1821 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 października 2015 r.

Warszawa, dnia 6 listopada 2015 r. Poz. 1821 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 października 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 listopada 2015 r. Poz. 1821 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 lipca 2014 r. Poz. 6969 UCHWAŁA NR LII/1522/2013 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY. z dnia 21 marca 2013 r.

Warszawa, dnia 18 lipca 2014 r. Poz. 6969 UCHWAŁA NR LII/1522/2013 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY. z dnia 21 marca 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 18 lipca 2014 r. Poz. 6969 UCHWAŁA NR LII/1522/2013 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia 21 marca 2013 r. w sprawie zmian w budżecie miasta

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu

REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu Uchwała nr 4/10/2010 z dnia 06.10.2010 r. REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu Podstawa prawna: - art. 53.1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Biuro Karier Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie, zwane dalej BK EWSPA to

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY PEDAGOGICZNEJ

REGULAMIN RADY PEDAGOGICZNEJ I. ORGANIZACJA REGULAMIN RADY PEDAGOGICZNEJ 1. W skład Rady Pedagogicznej wchodzą wszyscy nauczyciele zatrudnieni w Zespole Szkół Ogólnokształcących w Nowem. 2. Przewodniczącym Rady Pedagogicznej jest

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 10 grudnia 2002 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie Polskiej Klasyfikacji Dzia alnoêci (PKD).

ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 10 grudnia 2002 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie Polskiej Klasyfikacji Dzia alnoêci (PKD). 2027 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 10 grudnia 2002 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie Polskiej Klasyfikacji Dzia alnoêci (PKD). Na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r.

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 54/11 WÓJTA GMINY SUWAŁKI z dnia 30 sierpnia 2011 r.

ZARZĄDZENIE NR 54/11 WÓJTA GMINY SUWAŁKI z dnia 30 sierpnia 2011 r. ZARZĄDZENIE NR 54/11 WÓJTA GMINY SUWAŁKI z dnia 30 sierpnia 2011 r. w sprawie założeń do projektu budżetu i kierunków polityki społeczno-gospodarczej na 2012 rok Na podstawie art. 61 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XV/90/2015 Rady Gminy Lipusz z dn. 28 grudnia 2015 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2016

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XV/90/2015 Rady Gminy Lipusz z dn. 28 grudnia 2015 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2016 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XV/90/2015 Rady Gminy Lipusz z dn. 28 grudnia 2015 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2016 Wstęp I. Podstawy prawne II. Diagnoza problemu III. Cel i zadania

Bardziej szczegółowo

I. POSTANOWIENIA OGÓLNE

I. POSTANOWIENIA OGÓLNE Regulamin Rady Pedagogicznej Technikum, Zasadniczej Szkoły Zawodowej, Szkoły Policealnej i Technikum Uzupełniającego w Zespole Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego w Mokrzeszowie I. POSTANOWIENIA OGÓLNE

Bardziej szczegółowo

Wnioskodawcy. Warszawa, dnia 15 czerwca 2011 r.

Wnioskodawcy. Warszawa, dnia 15 czerwca 2011 r. Warszawa, dnia 15 czerwca 2011 r. My, niŝej podpisani radni składamy na ręce Przewodniczącego Rady Dzielnicy Białołęka wniosek o zwołanie nadzwyczajnej sesji Rady dzielnicy Białołęka. Jednocześnie wnioskujemy

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 27/2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 26 kwietnia 2012 roku

Uchwała Nr 27/2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 26 kwietnia 2012 roku Uchwała Nr 27/2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 26 kwietnia 2012 roku w sprawie Wewnętrznego Sytemu Zapewniania Jakości Kształcenia Na podstawie 9 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Regulamin Rady Rodziców ZSO w Skwierzynie

Regulamin Rady Rodziców ZSO w Skwierzynie Regulamin Rady Rodziców ZSO w Skwierzynie 1. Rada rodziców jest organizacją wewnątrzszkolną, powołaną do :reprezentowania rodziców wobec dyrektora szkoły i rady pedagogicznej, ułatwienia szkole współpracy

Bardziej szczegółowo

Województwo Lubuskie, 2016 r.

Województwo Lubuskie, 2016 r. Województwo Lubuskie, 2016 r. Kursy kwalifikacyjne, szkolenia doskonalące dla nauczycieli w zakresie tematyki związanej z nauczanym zawodem. Studia podyplomowe itp. Np. uczelnie wyższe w przypadku szkoleń

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KOMISJI SEDZIOWSKIEJ PODOKRĘGU PIŁKI NOŻNEJ W

REGULAMIN KOMISJI SEDZIOWSKIEJ PODOKRĘGU PIŁKI NOŻNEJ W REGULAMIN KOMISJI SEDZIOWSKIEJ PODOKRĘGU PIŁKI NOŻNEJ W ŻABNIE 1 Kolegium Sędziów Podokręgu Piłki Nożnej w Żabnie (zwane dalej KS PPN) jest społecznym organem sędziów piłki nożnej i działa zgodnie z niniejszym

Bardziej szczegółowo

im. Powstańców Śląskich na rok szkolny 2014/2015

im. Powstańców Śląskich na rok szkolny 2014/2015 Wewnątrzszkolny regulamin rekrutacji uczniów do klas pierwszych Publicznego Liceum Ogólnokształcącego im. Powstańców Śląskich z Oddziałami Dwujęzycznymi w Dobrzeniu Wielkim na rok szkolny 2014/2015 I.

Bardziej szczegółowo

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA na kierunku edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA na kierunku edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA na kierunku edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej dotyczy planów studiów zatwierdzonych uchwałami od 27/2012/2013 do 30/2012/2013 z dnia 19 czerwca 2013 r. i od 45/2012/2013

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXII / 242 / 04 Rady Miejskiej Turku z dnia 21 grudnia 2004 roku

Uchwała Nr XXII / 242 / 04 Rady Miejskiej Turku z dnia 21 grudnia 2004 roku Informacja dotycząca Stypendiów Burmistrza Miasta Turku za wyniki w nauce, stypendia za osiągnięcia sportowe oraz stypendia za osiągnięcia w dziedzinie kultury i działalności artystycznej. Urząd Miejski

Bardziej szczegółowo

1. Postanawia się przyjąć i przekazać pod obrady Rady Miasta Krakowa projekt uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie zamiaru rozwiązania Zespołu Szkół

1. Postanawia się przyjąć i przekazać pod obrady Rady Miasta Krakowa projekt uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie zamiaru rozwiązania Zespołu Szkół ZARZĄDZENIE Nr 98/2016 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA z dnia 13.01.2016 r. w sprawie przyjęcia i przekazania pod obrady Rady Miasta Krakowa projektu uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie zamiaru rozwiązania

Bardziej szczegółowo

Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich

Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich 1. W oparciu o inicjatywę Stowarzyszenia Konferencje i Kongresy w Polsce (SKKP) oraz zadania statutowe Polskiej Organizacji Turystycznej (POT) i działającego

Bardziej szczegółowo

Regulamin Biura ds. Kształcenia i Studentów

Regulamin Biura ds. Kształcenia i Studentów Regulamin Biura ds. Kształcenia i Studentów I. Postanowienia ogólne 1 1. Biuro ds. Kształcenia i Studentów (KS) jest jednostką organizacyjną administracji centralnej Uczelni, zgodnie z 23 Regulaminu Organizacyjnego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE SZKÓŁ W W PIETROWICACH WIELKICH

REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE SZKÓŁ W W PIETROWICACH WIELKICH REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE SZKÓŁ W ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Rada Rodziców Zespołu Szkół w Pietrowicach Wielkich, zwana dalej Radą, działa na podstawie artykułów 53 i 54 Ustawy o systemie

Bardziej szczegółowo

Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska

Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska 1 Projekt Ogólnopolski: 1.1. Projekt Ogólnopolski (dalej Projekt ) to przedsięwzięcie Stowarzyszenia podjęte w celu realizacji celów

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 3 im. Kornela Makuszyńskiego we WŁADYSŁAWOWIE

REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 3 im. Kornela Makuszyńskiego we WŁADYSŁAWOWIE REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 3 im. Kornela Makuszyńskiego we WŁADYSŁAWOWIE Rozdział I Postanowienia ogólne Rada Rodziców, zwana dalej Radą, działa na podstawie ustawy o systemie oświaty,

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 3

Zapytanie ofertowe nr 3 I. ZAMAWIAJĄCY STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH M. WAWRZONEK I SPÓŁKA s.c. ul. Kopernika 2 90-509 Łódź NIP: 727-104-57-16, REGON: 470944478 Zapytanie ofertowe nr 3 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

Rola przedszkola w przygotowaniu dzieci 6-letnich do realizacji obowiązku szkolnego

Rola przedszkola w przygotowaniu dzieci 6-letnich do realizacji obowiązku szkolnego Zmiany w systemie oświaty Rola przedszkola w przygotowaniu dzieci 6-letnich do realizacji obowiązku szkolnego Sulejówek 06.02.2014 r. Zmiany w systemie oświaty Zmiana w art. 3: Jeśli w ustawie o systemie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia... 2016 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia... 2016 r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE z dnia... 2016 r. w sprawie ustalenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycielom, którym powierzono stanowiska

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE nr 1/2016 REKTORA WYŻSZEJ SZKOŁY EKOLOGII I ZARZĄDZANIA W WARSZAWIE z dnia 15.01.2016 r.

ZARZĄDZENIE nr 1/2016 REKTORA WYŻSZEJ SZKOŁY EKOLOGII I ZARZĄDZANIA W WARSZAWIE z dnia 15.01.2016 r. ZARZĄDZENIE nr 1/2016 REKTORA WYŻSZEJ SZKOŁY EKOLOGII I ZARZĄDZANIA W WARSZAWIE z dnia 15.01.2016 r. w sprawie zmian w zasadach wynagradzania za osiągnięcia naukowe i artystyczne afiliowane w WSEiZ Działając

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 156/2012. Burmistrza Miasta Maków Mazowiecki z dnia 20 kwietnia 2012 r.

Zarządzenie Nr 156/2012. Burmistrza Miasta Maków Mazowiecki z dnia 20 kwietnia 2012 r. ... Zarządzenie Nr 156/2012 Burmistrza Miasta Maków Mazowiecki z dnia 20 kwietnia 2012 r. w sprawie ustalenia wytycznych do projektów organizacyjnych szkół prowadzonych przez Miasto Maków Mazowiecki w

Bardziej szczegółowo

Statut. Zespołu Szkolno Przedszkolnego w Bądkowie

Statut. Zespołu Szkolno Przedszkolnego w Bądkowie Statut Zespołu Szkolno Przedszkolnego w Bądkowie Bądkowo 2015 STATUT ZESPOŁU SZKOLNO-PRZEDSZKOLNEGO W BĄDKOWIE I. Podstawowe informacje o Zespole 1. Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa bez bliższego

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1.

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. P r o j e k t z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. W ustawie z dnia 18 września 2001 r. o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 122, poz.

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 4/2012 z dnia 18.09.2012r.

Zapytanie ofertowe nr 4/2012 z dnia 18.09.2012r. Zapytanie ofertowe nr 4/2012 z dnia 18.09.2012r. Szkoła Podstawowa nr 26 im. Stanisława Staszica w Białymstoku składa zapytanie ofertowe na wykonanie usługi: Pełnienie funkcji asystenta finasowo-rozliczeniowego

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Regulamin. Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej "Doły -Marysińska" w Łodzi

Regulamin. Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej Doły -Marysińska w Łodzi Regulamin Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej "Doły -Marysińska" w Łodzi I. PODSTAWY I ZAKRES DZIAŁANIA 1 Rada Nadzorcza działa na podstawie: 1/ ustawy z dnia 16.09.1982r. Prawo spółdzielcze (tekst

Bardziej szczegółowo

Regulamin Drużyny Harcerek ZHR

Regulamin Drużyny Harcerek ZHR Regulamin Drużyny Harcerek ZHR (jednolity tekst obowiązujący od dnia 19.01.98 zgodnie z Uchwałą Naczelnictwa ZHR nr 80/7 z dnia 18.01.98) 1. Drużyna jest podstawową jednostką organizacyjną ZHR i podstawowym

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl Braniewo: Pełnienie funkcji Koordynatora Projektu Priorytet: IX Rozwój wykształcenia

Bardziej szczegółowo

. Wiceprzewodniczący

. Wiceprzewodniczący Uchwała Nr 542/LVI/2014 Rady Miasta Ostrołęki z dnia 30 stycznia 2014 r. w sprawie przyjęcia Wieloletniego Programu Osłonowego w zakresie pomocy społecznej Pomoc w zakresie dożywiania w mieście Ostrołęka

Bardziej szczegółowo

KRAJOWY REJESTR SĄDOWY. Stan na dzień 26.05.2016 godz. 05:18:33 Numer KRS: 0000371379

KRAJOWY REJESTR SĄDOWY. Stan na dzień 26.05.2016 godz. 05:18:33 Numer KRS: 0000371379 Strona 1 z 6 CENTRALNA INFORMACJA KRAJOWEGO REJESTRU SĄDOWEGO KRAJOWY REJESTR SĄDOWY Stan na dzień 26.05.2016 godz. 05:18:33 Numer KRS: 0000371379 Informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu Z REJESTRU

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK PRAKTYK ZAWODOWYCH

DZIENNIK PRAKTYK ZAWODOWYCH WYŻSZA SZKOŁA HUMANISTYCZNA im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Lesznie Wydział Nauk Społecznych ul. Królowej Jadwigi 10/ ul. Krótka 5, 64-100 Leszno tel. 065/ 529-47-77 Kierunek: PRACA SOCJALNA, I stopień

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr. Rady Gminy Nadarzyn. z dnia.

Uchwała Nr. Rady Gminy Nadarzyn. z dnia. PROJEKT Uchwała Nr Rady Gminy Nadarzyn z dnia. w sprawie określenia regulaminu otwartego konkursu ofert oraz kryteriów ich wyboru na zapewnienie możliwości korzystania z wychowania przedszkolnego w niepublicznych

Bardziej szczegółowo

MĄDROŚĆ, WIARA i WYCHOWANIE. Koncepcja pracy Katolickiego Gimnazjum im. św. Jadwigi Królowej w Sandomierzu na lata 2015/2020

MĄDROŚĆ, WIARA i WYCHOWANIE. Koncepcja pracy Katolickiego Gimnazjum im. św. Jadwigi Królowej w Sandomierzu na lata 2015/2020 MĄDROŚĆ, WIARA i WYCHOWANIE Koncepcja pracy Katolickiego Gimnazjum im. św. Jadwigi Królowej w Sandomierzu na lata 2015/2020 Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. 2004

Bardziej szczegółowo

STATUT Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju Gminy Wierzbica

STATUT Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju Gminy Wierzbica STATUT Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju Gminy Wierzbica Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Gminy Wierzbica w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem, po jego

Bardziej szczegółowo

zarządzam, co następuje:

zarządzam, co następuje: w sprawie ustalenia i wprowadzenia Szczegółowych zasad przyjmowania, rozpatrywania i realizacji wniosków o dofinansowanie ze środków PFRON w ramach pilotażowego programu Aktywny samorząd w 2014 r. Na podstawie

Bardziej szczegółowo