OGNIWA FOTOWOLTAICZNE NA BAZIE ORGANICZNYCH MATERIAŁÓW ORGANIC PHOTOVOLTAIC CELLS

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OGNIWA FOTOWOLTAICZNE NA BAZIE ORGANICZNYCH MATERIAŁÓW ORGANIC PHOTOVOLTAIC CELLS"

Transkrypt

1 MONIKA POKLADKO-KOWAR, EWA GONDEK, ANDRZEJ DANEL ** OGNIWA FOTOWOLTAICZNE NA BAZIE ORGANICZNYCH MATERIAŁÓW ORGANIC PHOTOVOLTAIC CELLS S t r e s z c z e n i e A b s t r a c t W ramach artykułu zbudowane zostały ogniwa fotowoltaiczne typu heterozłącze objętościowe ITO/organiczna warstwa aktywna/al. Warstwę aktywną stanowiła mieszanina poli(3-oktylotiofenu), który pełnił funkcje donora oraz pochodnych z grupy pirazolochinolin, które były akceptorami. Na podstawie charakterystyk prądowo-napięciowych zbudowanych fotoogniw wyznaczono parametry charakteryzujące ogniwa. Znaleziono układ którego wydajność konwersji energii świetlnej na elektryczna wynosi 0,14%. Zwiększenie wydajności wymaga dalszej optymalizacji komórki. Słowa kluczowe: polimery, organiczne ogniwa słoneczne Photovoltaic cells devices were fabricated on glass/ito slides, which were thorougly cleaned in an ultrasonic bath using organic solvents. The photovoltaic cells were fabricated in the basic configuration: ITO/Mol+P3OT/Al. The active layer poly(3octylthiophene) P3OT with doped pyrazoloquinoline derivatives Mol, was obtained by spin coating of a polymer tetrahydrofurane solution. Current voltage characteristics of the devices were measured using the source meter (Keithley 236). Keywords: polymers, organic photovoltaic cells Dr Monika Pokladko-Kowar, dr Ewa Gondek, Instytut Fizyki, Wydział Fizyki, Matematyki i Informatyki, Politechnika Krakowska. ** Dr hab. Andrzej Danel, Katedra Chemii i Fizyki, Wydział Rolniczy, Uniwersytet Rolniczy im. H. Kołłątaja w Krakowie.

2 78 1. Wstęp Ogniwa fotowoltaiczne przetwarzają energię świetlną na energię elektryczną. Zjawisko to nazywane jest efektem fotowoltaicznym. Efekt fotowoltaiczny został odkryty w 1839 roku przez francuskiego fizyka Jacques a Becquerela, który w wyniku oświetlenia komórki elektrolitycznej zaobserwował napięcie między elektrodami [1, 2]. Pierwsza komórka fotowoltaiczna powstała w Bell Laboratory w New Jersey, w latach 50-tych ubiegłego stulecia. Było to ogniwo nieorganiczne, oparte na krzemie, opracowane przez Chapin a i Fullera [2, 3]. Wydajność, jaka została wówczas otrzymana, była rzędu 6%. W obecnych czasach wydajność taką osiągają ogniwa organiczne, a nieorganiczne dochodzą do sprawności około 41% [4, 5]. Obecnie obserwuje się wzrost globalnego zapotrzebowania na energię, które w ciągu najbliższych 50 lat podwoi się. Ograniczenie głównych źródeł energii, takich jak ropa naftowa, węgiel, gaz czy uran przyczynia się do poszukiwania alternatywnych źródeł energii. Paliwa kopalne mają szkodliwy wpływ na równowagę naturalnego środowiska. Nasza planeta nie jest zdolna do pochłonięcia tak dużej ilości dwutlenku węgla wyzwalającego się ze spalania naturalnych surowców, takich jak węgiel czy ropa. Konsekwencją tego jest zanieczyszczenie powietrza oraz wzrost efektu cieplarnianego, skutkujący wzmożonym występowaniem gwałtownych zjawisk atmosferycznych, takich jak: huragany, tornada lub powodzie. Jednym z wyzwań XXI wieku jest rozwój nowych technologii bazujących na odnawialnych źródłach energii. Postęp w zastosowaniu biopaliw, turbin wiatrowych czy ogniw fotowoltaicznych może zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne na naszej planecie. Rozwój nowych technologii, bazujących na odnawialnych źródłach energii, może uniezależnić w przyszłości rynki energetyczne od paliw kopalnych. Fotowoltaika jest jedną z najszybciej rozwijających się technologii odnawialnych energii. Technologia fotowoltaiczna bezpośrednio przetwarza energię słoneczną na energię elektryczną. Nakłady finansowe, mające na celu wdrożenie na rynek energetyczny tej technologii, są bardzo wysokie. Ogniwa słoneczne oparte na krzemowej technologii fotowoltaicznej można spotkać w różnych miejscach, na dachach lub ścianach budynków czy też użyte jako elementy sygnalizacji świetlnych (Europa). Na pustyniach umieszcza się sieci paneli fotowoltaicznych. Niemcy, Japonia, oraz USA (Kalifornia) znajdują się w czołówce państw, które budują systemy fotowoltaiczne. W przeliczeniu na jednego mieszkańca najwięcej paneli słonecznych sprzedaje się w Kenii (Afryka) [6-12]. Alternatywę dla technologii fotowoltaicznej, opartej na materiałach nieorganicznych, może stanowić technologia wykorzystująca materiały organiczne, jakimi są polimery skoniugowane (sprzężone) i związki niskocząsteczkowe. Rozwój nowych fotowoltaicznych technologii energetycznych może przyczynić się do produkcji niedrogiej energii elektrycznej wykorzystującej promieniowanie słoneczne. Pozwoli to zredukować emisję dwutlenku węgla, jaki dostaje się do atmosfery w wyniku przetwarzania paliw kopalnych. Promieniowanie słoneczne jest źródłem czystej i odnawialnej energii [13-20].

3 2. Mechanizmy zachodzące w ogniwie fotowoltaicznym typu heterozłącze objętościowe 79 Cały proces efektu fotowoltaicznego jest wynikiem kilku następujących po sobie etapów: absorpcji fotonów, kreacji ekscytonu, dyfuzji ekscytonu, rozdzielenia ładunku, transportu ładunku, gromadzenia ładunku na elektrodach i wyprowadzenia ładunku do zewnętrznego obwodu (rys. 1) [21, 22]. Rys. 1. Etapy konwersji energii świetlnej na energię elektryczną oraz mechanizm strat związany z konwersją [21] Fig. 1. Survey of the specific conversion steps and loss mechanisms in an organic solar cell [21] 3. Materiały użyte do budowy ogniw fotowoltaicznych typu heterozłącze objętościowe W urządzeniach fotowoltaicznych organiczną warstwę aktywną wykonano na bazie pochodnych z grupy 1H-pirazolo[3,4-b]chinolin. W 1928 roku T. Tomasik oraz Niemientorski, pracujący na Politechnice Lwowskiej, zsyntezowali po raz pierwszy na świecie układ heterocykliczny należący do klasy 1H-pirazolo[3,4-b]chinolin. Materiał ten należy do olbrzymiej klasy, tzw. azowych układów heterocyklicznych, czyli związków organicznych posiadających strukturę pierścieniową, gdzie oprócz atomów węgla znajdują się atomy azotu [23]. Materiały organiczne użyte do budowy organicznych ogniw fotowoltaicznych typu heterozłącze objętościowe przedstawione zostały na rys. 2. W tabeli 1 zamieszczono nazewnictwo chemiczne, podstawniki chemiczne oraz przyjęte oznaczenia do badanych

4 80 materiałów niskocząsteczkowych, gdzie grupa fenylowa oznaczona została jako Ph, a grupa metylowa jako Me (CH3). Rys. 2. Geometryczna struktura związków niskocząsteczkowych: a) Mol1, b) Mol2, c) Mol3, d), Mol4, e) Mol5 Fig. 2. Chemical structure of: a) Mol1, b) Mol2, c) Mol3, d) Mol4, e) Mol5 T a b e l a 1 Nazewnictwo chemiczne, podstawniki chemiczne oraz przyjęte oznaczenia dla badanych materiałów niskocząsteczkowych, gdzie grupa fenylowa oznaczona została jako Ph, a grupa metylowa jako Me (CH3) Nazewnictwo chemiczne molekuł R1 R3 R4 4-Chloro-1-fenylo-3-metylo-1Hpirazolo[3,4-b]chinolina 4-(1-Naftyloksy)-1-fenylo-3-metylo-1Hpirazolo [3,4-b]chinolina 4-(4-Bifenyliloksy)-1-fenylo-3-metylo-1Hpirazolo[3,4-b]chinolina 4-(2-tert-Butylofenoksy)-1-fenylo-3-metylo- 1H-pirazolo[3,4-b]chinolina 4-(2-Bifenyliloksy)-1-fenylo-3-metylo-1Hpirazolo[3,4-b]chinolina Oznaczenia molekuł Ph Me Cl Mol1 Ph Me 1-Naftyloksy Mol2 Ph Me 4-Bifenyliloksy Mol3 Ph Me 2-tert-Butylofenoksy Mol4 Ph Me 2-Bifenyliloksy Mol5 W ramach artykułu zbudowane zostały jednowarstwowe komórki fotowoltaiczne o strukturze ITO/organiczna warstwa aktywna/al. Cały proces technologiczny składał się z kilku etapów. W pierwszym etapie przygotowane zostało szklane podłoże, które pokryto w całości cienką transparentną warstwą ITO. Wymiary szklanego podłoża z ITO użyte do budowy organicznych ogniw fotowoltaicznych to 15 mm 15 mm. Cienką warstwę ITO

5 pokryto w 3/4 warstwą zabezpieczającą. Metodą trawienia usunięta została 1/4 części warstwy ITO, która nie była pokryta warstwą zabezpieczającą. Do trawienia użyto 40% kwasu bromowego HBr. Po wytrawieniu 1/4 powierzchni ITO warstwę zabezpieczającą usunięto przy użyciu tetrahydrofuranu THF, acetonu oraz spirytusu w myjce ultradźwiękowej. W celu usunięcia organicznych zanieczyszczeń podłoże wygrzewano przez około 24 h w temperaturze C. Po wykonaniu tych czynności otrzymano podłoże gotowe do nanoszenia cienkich warstw organicznych (rys. 3). Warstwa ITO stanowi elektrodę dodatnią (anodę). W drugim etapie przygotowane zostały roztwory polimerów skoniugowanych (sprzężonych) oraz materiałów niskocząsteczkowych. Związki organiczne zostały rozpuszczone w rozpuszczalniku organicznym. Następnie na bazie tych roztworów wykonane zostały mieszaniny (blendy) polimerów skoniugowanych i związków niskocząsteczkowych. Na tak przygotowane płytki nanoszono warstwę organiczną metodą spin-coastingu (rys. 3). Grubość organicznej warstwy aktywnej to około 100 nm. 81 Rys. 3. Komórka fotowoltaiczna typu heterozłącze objętościowe o strukturze ITO/warstwa aktywna/al Fig. 3. Scheme for photovoltaic devices ITO/active layer/al Ostatnim etapem technologii wytwarzania organicznych ogniw fotowoltaicznych jest naparowanie elektrod. Elektrodę ujemną (katodę) stanowi warstwa aluminium Al. Naparowanie elektrod aluminiowych wykonano w napylarce próżniowej firmy Pfeiffer 160 PLS, w próżni 10 6 Bara. Grubość warstwy aluminium wynosi około 100 nm. 4. Eksperyment i dyskusja wyników Zbudowane ogniwa fotowoltaiczne miały strukturę ITO/Molx+P3OT/Al. Organiczną warstwę aktywną stanowiła mieszanina pochodnych z grupy 4-aryloksy-1H-pirazolo[3,4- b]chinolin (Molx) w matrycy poli(3-oktylotiofenu) P3OT. Materiałem donorowym był P3OT, natomiast akceptorem były pochodne z grupy pirazolochinolin Mol. Dla zbudowanych ogniw fotowoltaicznych zmierzono charakterystyki prądowo-napięciowe w celu określenia parametrów zbudownych fotoogniw (rys. 4). Za pomocą źródła prądowego KEITHLEY-2400 poprzez pikoamperomierz doprowadzone zostało napięcie do badanej

6 82 próbki. Fotoogniwo oświetlono lampą o mocy 1,26 mw/cm 2, a następnie zmierzony został prąd oraz napięcie. Na podstawie danych eksperymentalnych można parametry charakteryzujące efekt fotowoltaiczny (tabela 2). Są to napięcie w obwodzie otwartym V OC, gęstość prądu zwarcia J SC, współczynnik wypełnienia FF oraz wydajność konwersji mocy η. Rys. 4. Porównanie charakterystyk prądowo napięciowych fotoogniw o strukturze ITO/Molx+P3OT/Al przy oświetleniu oraz bez oświetlenia Fig. 4. Linear I-ll curves in the fourth quadrant under illumination Struktura ogniwa fotowoltaicznego Parametry charakteryzujące efekt fotowoltaiczny otrzymane dla wykonanych ogniw fotowoltaicznych Gęstość prądu zwarcia J SC [µa/cm 2 ] Napięcie w obwodzie otwartym V OC [V] Współczynnik wypełnienia FF [%] T a b e l a 2 Wydajność konwersji mocy η [%] ITO/Mol1+P3OT/Al 7,34 0,67 0,19 0,07 ITO/Mol2+P3OT/Al 11,5 0,89 0,17 0,14 ITO/Mol3+P3OT/Al 3,15 0,84 0,20 0,04 ITO/Mol4+P3OT/Al 1,7 0,54 0,24 0,02 ITO/Mol5+P3OT/Al 2,4 1,07 0,54 0,11 Z przeprowadzonych badań wynika, że dwa układy ITO/Mol2+P3OT/Al oraz ITO/Mol5+P3OT/Al charakteryzują się największą konwersją energii świetlnej na energię elektryczną. W przypadku układu ITO/Mol5+P3OT/Al decydujący wpływ na wydajność konwersji mocy miał współczynnik wypełnienia około 0,54%, natomiast układ ITO/Mol2+P3OT/Al charakteryzował się dużą wartością gęstości prądu zwarcia około 11,5 µa/cm 2. Zwiększenie wydajności konwersji energii świetlnej na energię elektryczną wymaga dalszej optymalizacji badanych struktur fotowoltaicznych.

7 L i t e r a t u r a 83 [1] G r ä t z e l M., Nature, Vol. 414, 15 Nov. 2001, (www.nature.com). [2] W o o H u r S., S e o k O h H., C h e u l O h Y., H o e C h u n g D., U n g L e e J., P a r k J.W., W a n K i m T., Synth. Met., 154, 2005, [3] C h a p i n D.M., F u l l e r C.S., P e a r s o n G.L., J. Appl. Phys., 25, 1954, 676. [4] Y o u n g K i m J., L e e K., C o a t e s N e l s o n E., M o s e s D., T h u c - Q u y e n N g u y e n, D a n t e M., et al., Science, 2007, [5] K i n g R.R., L a w D.C., E d m o n d s o n K.M., F e t z e r C.M., K i n s e y G.S., Y o o n H., S h e r i f R.A., K a r a m N.H., Appl. Phys. Lett., 90, 2007, [6] Large-Scale Photovoltaic Power Plants, Annual Report 2007, Reviced Edition, April 2008 (http://www.pvreosurces.com). [7] Renewable Energy Policy Network for the 21st Century. Renewables 2007-Global Status Report. Ren21, Feb (www.rael.berkeley.edu). [8] K i r u b i Ch., K a m m e n D., Electrification in Africa, New Encyclopedia of Africa, Jan 2008 (www.rael.berkeley.edu). [9] Community Environmental Council, A New Energy Direction: Bold Solutions to a Global Problem Santa Barbara County Renewable Energy Blueprint, Community Environmental Council, Aug (www.rael.berkeley.edu). [10] J a c o b s o n A., K a m m e n D.M., Energy Policy, 35,2007, [11] J a c o b s o n A., K a m m e n D.M., Science and Engineering Research That Values the Planet, The Bridge, Oct [12] K a m m e n D.M., N e m e t G.F., Real Numbers: Reversing the Incredible Shrinking Energy R&D Budget, Issues in Science Technology, Vol. 84, Sept [13] V i d e l o t C., F i c h o u D., G a r n i e r F., Synth. Met., 101, 1999, [14] B r a b e c C.J., P a d i n g e r F., H u m m e l e n J.C., J a n s s e n R.A.J., S a r i c i f t c i N.S., Synth. Met., 102, 1999, [15] K a n e k o M., T a k a y a m a K., P a n d e y S.S., T a k a s h i m a W., E n d o T., R i k u k a w a M., K a n e t o K., Synth. Met., 121, 2001, [16] H o p e H., E g b e D.A.M., M ü h l b a c h e r D., S a r i c i f t c i N.S., J. Mater. Chem., 14, 2004, [17] C a s t r o F.A., F a e s A., G e i g e r T., G r a e f f C.F.O., N a g e l M., N ü e s c h F., H a n y R., Synth. Met., 156, 2006, [18] R e y e s - R e y e s M., L ó p e z - S a n d o v a l R., L i u J., C a r r o l l D.L., Solar Energy Materials & Solar Cells, 91, 2007, [19] S a u n d e r s B.R., T u r n e r M.L., Advances in Colloid and Interface Science, 138, 2008, [20] Nelson J., Current Opinion in Solid State and Materials Science, 6, 2002, [21] G o r i s L., L o i M.A., C r a v i n o A., N e u g e b a u e r H., S a r i c i f t c i N.S., P o l e c I., L u t s e n L., A n d r i e s E., M a n c a J., d e S c h e p p e r L., V a n d e r z a n d e D., Synth. Met., 138, 2003,

Organiczne ogniwa słonecznes. Ogniwa półprzewodnikowe. p przewodnikowe zasada ania. Charakterystyki fotoogniwa

Organiczne ogniwa słonecznes. Ogniwa półprzewodnikowe. p przewodnikowe zasada ania. Charakterystyki fotoogniwa j Elektronika plastikowa i organiczna Organiczne ogniwa słonecznes Ogniwa półprzewodnikowe p przewodnikowe zasada działania ania Charakterystyki fotoogniwa współczynnik wypełnienia, wydajność Moc w obwodzie

Bardziej szczegółowo

Fotowoltaika i sensory w proekologicznym rozwoju Małopolski

Fotowoltaika i sensory w proekologicznym rozwoju Małopolski Fotowoltaika i sensory w proekologicznym rozwoju Małopolski Photovoltaic and Sensors in Environmental Development of Malopolska Region ZWIĘKSZANIE WYDAJNOŚCI SYSTEMÓW FOTOWOLTAICZNYCH Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY I WIELOWARSTWOWE STRUKTURY OPTYCZNE DO ZASTOSOWAŃ W FOTOWOLTAICE ORGANICZNEJ (WYBRANE ZAGADNIENIA MODELOWANIA, POMIARÓW I REALIZACJI)

MATERIAŁY I WIELOWARSTWOWE STRUKTURY OPTYCZNE DO ZASTOSOWAŃ W FOTOWOLTAICE ORGANICZNEJ (WYBRANE ZAGADNIENIA MODELOWANIA, POMIARÓW I REALIZACJI) MATERIAŁY I WIELOWARSTWOWE STRUKTURY OPTYCZNE DO ZASTOSOWAŃ W FOTOWOLTAICE ORGANICZNEJ (WYBRANE ZAGADNIENIA MODELOWANIA, POMIARÓW I REALIZACJI) Ewa Gondek Rys.1 Postęp w rozwoju ogniw fotowoltaicznych

Bardziej szczegółowo

BADANIA MODELOWE OGNIW SŁONECZNYCH

BADANIA MODELOWE OGNIW SŁONECZNYCH POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 70 Electrical Engineering 2012 Bartosz CERAN* BADANIA MODELOWE OGNIW SŁONECZNYCH W artykule przedstawiono model matematyczny modułu fotowoltaicznego.

Bardziej szczegółowo

Instytut Fizyki Doświadczalnej Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UNIWERSYTET GDAŃSKI

Instytut Fizyki Doświadczalnej Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UNIWERSYTET GDAŃSKI Instytut Fizyki Doświadczalnej Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UNIWERSYTET GDAŃSKI I. Zagadnienia do opracowania. 1. Struktura pasmowa ciał stałych. 2. Klasyfikacja ciał stałych w oparciu o teorię

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie Nr 5. Badanie różnych konfiguracji modułów fotowoltaicznych

Ćwiczenie Nr 5. Badanie różnych konfiguracji modułów fotowoltaicznych Katedra Przyrządów Półprzewodnikowych i Optoelektronicznych Laboratorium Fotowoltaiki Ćwiczenie Nr 5 Badanie różnych konfiguracji modułów fotowoltaicznych I. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

E12. Wyznaczanie parametrów użytkowych fotoogniwa

E12. Wyznaczanie parametrów użytkowych fotoogniwa 1/5 E12. Wyznaczanie parametrów użytkowych fotoogniwa Celem ćwiczenia jest poznanie podstaw zjawiska konwersji energii świetlnej na elektryczną, zasad działania fotoogniwa oraz wyznaczenie jego podstawowych

Bardziej szczegółowo

Badanie baterii słonecznych w zależności od natężenia światła

Badanie baterii słonecznych w zależności od natężenia światła POLITECHNIKA WARSZAWSKA Instytut Elektroenergetyki, Zakład Elektrowni i Gospodarki Elektroenergetycznej Przemiany energii laboratorium Ćwiczenie Badanie baterii słonecznych w zależności od natężenia światła

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z laboratorium proekologicznych źródeł energii

Sprawozdanie z laboratorium proekologicznych źródeł energii P O L I T E C H N I K A G D A Ń S K A Sprawozdanie z laboratorium proekologicznych źródeł energii Temat: Wyznaczanie charakterystyk prądowo-napięciowych modułu ogniw fotowoltaicznych i sprawności konwersji

Bardziej szczegółowo

Organiczne ogniwa słonecznes. Tydzień temu. Energia słonecznas

Organiczne ogniwa słonecznes. Tydzień temu. Energia słonecznas Elektronika plastikowa i organiczna Organiczne ogniwa słonecznes Tydzień temu 1. W diodach LED wykoanaych z półprzewodników nieorganicznych rekombinacja promienista zachodzi w obszarze złącza 2. W jednowarstwowych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3 WPŁYW NASŁONECZNIENIA I TECHNOLOGII PRODUKCJI KRZEMOWYCH OGNIW FOTOWOLTAICZNYCH NA ICH WŁASNOŚCI EKSPLOATACYJNE

Ćwiczenie 3 WPŁYW NASŁONECZNIENIA I TECHNOLOGII PRODUKCJI KRZEMOWYCH OGNIW FOTOWOLTAICZNYCH NA ICH WŁASNOŚCI EKSPLOATACYJNE Ćwiczenie WPŁYW NASŁONECZNIENIA I TECHNOLOGII PRODUKCJI KRZEMOWYCH OGNIW FOTOWOLTAICZNYCH NA ICH WŁASNOŚCI EKSPLOATACYJNE Opis stanowiska pomiarowego Stanowisko do wyznaczania charakterystyk prądowo napięciowych

Bardziej szczegółowo

Wykład 5 Fotodetektory, ogniwa słoneczne

Wykład 5 Fotodetektory, ogniwa słoneczne Wykład 5 Fotodetektory, ogniwa słoneczne 1 Generacja optyczna swobodnych nośników Fotoprzewodnictwo σ=e(µ e n+µ h p) Fotodioda optyczna generacja par elektron-dziura pole elektryczne złącza rozdziela parę

Bardziej szczegółowo

Złącze p-n. Stan zaporowy

Złącze p-n. Stan zaporowy Anna Pietnoczka Stan zaporowy Jeżeli do złącza n-pprzyłożymy zewnętrzne napięcie U< 0, spowoduje to odsunięcie nośników ładunku od warstwy dipolowej i powiększenie bariery potencjału. Uniemożliwia to przepływ

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie E17 BADANIE CHARAKTERYSTYK PRĄDOWO-NAPIĘCIOWYCH MODUŁU OGNIW FOTOWOLTAICZNYCH I SPRAWNOŚCI KONWERSJI ENERGII PADAJĄCEGO PROMIENIOWANIA

Ćwiczenie E17 BADANIE CHARAKTERYSTYK PRĄDOWO-NAPIĘCIOWYCH MODUŁU OGNIW FOTOWOLTAICZNYCH I SPRAWNOŚCI KONWERSJI ENERGII PADAJĄCEGO PROMIENIOWANIA Ćwiczenie E17 BADANIE CHARAKTERYSTYK PRĄDOWO-NAPIĘCIOWYCH MODUŁU OGNIW FOTOWOLTAICZNYCH I SPRAWNOŚCI KONWERSJI ENERGII PADAJĄCEGO PROMIENIOWANIA Cel: Celem ćwiczenia jest zbadanie charakterystyk prądowo

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Elektryczny Instytut Elektroenergetyki Zakład Elektrowni i Gospodarki Elektroenergetycznej

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Elektryczny Instytut Elektroenergetyki Zakład Elektrowni i Gospodarki Elektroenergetycznej POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Elektryczny Instytut Elektroenergetyki Zakład Elektrowni i Gospodarki Elektroenergetycznej INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA: BADANIE BATERII SŁONECZNYCH W ZALEśNOŚCI OD NATĘśENIA

Bardziej szczegółowo

Celem ćwiczenia jest wyznaczenie charakterystyki prądowo- napięciowej elektrolizera typu PEM,

Celem ćwiczenia jest wyznaczenie charakterystyki prądowo- napięciowej elektrolizera typu PEM, Ćw.2 Elektroliza wody za pomocą ogniwa paliwowego typu PEM Celem ćwiczenia jest wyznaczenie charakterystyki prądowo- napięciowej elektrolizera typu PEM, A także określenie wydajności tego urządzenia, jeśli

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja modułu fotowoltaicznego

Konfiguracja modułu fotowoltaicznego LABORATORIUM OPTOELEKTRONIKI Ćwiczenie 8 Konfiguracja modułu fotowoltaicznego Cel ćwiczenia: Zapoznanie studentów z działaniem modułów fotowoltaicznych, oraz różnymi konfiguracjami połączeń tych modułów.

Bardziej szczegółowo

Badanie ogniw fotowoltaicznych

Badanie ogniw fotowoltaicznych Badanie ogniw fotowoltaicznych Mikołaj Kordowski 1, Maciej Jabłoński 2, Kamil Bartosiewicz 3, Jarosław Rybusiński 4 1Gimnazjum nr 77 im. Ignacego Domeyki w Warszawie, ul. Staffa 3/5, 01-891 Warszawa 2XIV

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 10-PV MODUŁ FOTOWOLTAICZNY

INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 10-PV MODUŁ FOTOWOLTAICZNY LABORATORIUM ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII Katedra Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 10-PV MODUŁ FOTOWOLTAICZNY 1. Cel i zakres

Bardziej szczegółowo

Część 1. Wprowadzenie. Przegląd funkcji, układów i zagadnień

Część 1. Wprowadzenie. Przegląd funkcji, układów i zagadnień Część 1 Wprowadzenie Przegląd funkcji, układów i zagadnień Źródło energii w systemie fotowoltaicznym Ogniwo fotowoltaiczne / słoneczne photovoltaic / solar cell pojedynczy przyrząd półprzewodnikowy U 0,5

Bardziej szczegółowo

Elektronika z plastyku

Elektronika z plastyku Elektronika z plastyku Adam Proń 1,2 i Renata Rybakiewicz 2 1 Komisariat ds Energii Atomowej, Grenoble 2 Wydział Chemiczny Politechniki Warszawskiej Elektronika krzemowa Krzem Jan Czochralski 1885-1953

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5. Testowanie ogniwa paliwowego wodorowego zasilanego energią pochodzącą z konwersji fotowoltaicznej

Ćwiczenie 5. Testowanie ogniwa paliwowego wodorowego zasilanego energią pochodzącą z konwersji fotowoltaicznej Ćwiczenie 5 Testowanie ogniwa paliwowego wodorowego zasilanego energią pochodzącą z konwersji fotowoltaicznej Wstęp Ogniwo paliwowe jest urządzeniem elektrochemicznym, które wytwarza energię użyteczną

Bardziej szczegółowo

Energia emitowana przez Słońce

Energia emitowana przez Słońce Energia słoneczna i ogniwa fotowoltaiczne Michał Kocyła Problem energetyczny na świecie Przewiduje się, że przy obecnym tempie rozwoju gospodarczego i zapotrzebowaniu na energię, paliw kopalnych starczy

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5. Testowanie ogniwa paliwowego wodorowego zasilanego energią pochodzącą z konwersji fotowoltaicznej

Ćwiczenie 5. Testowanie ogniwa paliwowego wodorowego zasilanego energią pochodzącą z konwersji fotowoltaicznej Ćwiczenie 5 Testowanie ogniwa paliwowego wodorowego zasilanego energią pochodzącą z konwersji fotowoltaicznej Wstęp Ogniwo paliwowe jest urządzeniem elektrochemicznym, które wytwarza energię użyteczną

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Konwersji Energii. Ogniwo Paliwowe PEM

Laboratorium z Konwersji Energii. Ogniwo Paliwowe PEM Laboratorium z Konwersji Energii Ogniwo Paliwowe PEM 1.0 WSTĘP Ogniwo paliwowe typu PEM (ang. PEM FC) Ogniwa paliwowe są urządzeniami elektro chemicznymi, stanowiącymi przełom w dziedzinie źródeł energii,

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Ochrony przed Korozją. Ćw. 9: ANODOWE OKSYDOWANIEALUMINIUM

Laboratorium Ochrony przed Korozją. Ćw. 9: ANODOWE OKSYDOWANIEALUMINIUM Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Fizykochemii i Modelowania Procesów Laboratorium Ochrony przed Korozją Ćw. 9: ANODOWE OKSYDOWANIEALUMINIUM

Bardziej szczegółowo

Bezemisyjna energetyka węglowa

Bezemisyjna energetyka węglowa Bezemisyjna energetyka węglowa Szansa dla Polski? Jan A. Kozubowski Wydział Inżynierii Materiałowej PW Człowiek i energia Jak ludzie zużywali energię w ciągu minionych 150 lat? Energetyczne surowce kopalne:

Bardziej szczegółowo

Ogniwa fotowoltaiczne

Ogniwa fotowoltaiczne Ogniwa fotowoltaiczne Systemy fotowoltaiczne wykorzystują zjawisko konwersji energii słonecznej na energię elektryczną. Wykonane są z głównie z krzemu. Gdy na ogniwo padają promienie słoneczne pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Ochrony przed Korozją. GALWANOTECHNIKA II Ćw. 6: ANODOWE OKSYDOWANIE ALUMINIUM

Laboratorium Ochrony przed Korozją. GALWANOTECHNIKA II Ćw. 6: ANODOWE OKSYDOWANIE ALUMINIUM Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Fizykochemii i Modelowania Procesów Laboratorium Ochrony przed Korozją GALWANOTECHNIKA II Ćw. 6: ANODOWE

Bardziej szczegółowo

Rys.2. Schemat działania fotoogniwa.

Rys.2. Schemat działania fotoogniwa. Ćwiczenie E16 BADANIE NATĘŻENIA PRĄDU FOTOELEKTRYCZNEGO W ZALEŻNOŚCI OD ODLEGŁOŚCI ŹRÓDŁA ŚWIATŁA Cel: Celem ćwiczenia jest zbadanie zależności natężenia prądu generowanego światłem w fotoogniwie od odległości

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektrotechniki, Elektroniki, Informatyki i Automatyki Katedra Przyrządów Półprzewodnikowych i Optoelektronicznych.

Wydział Elektrotechniki, Elektroniki, Informatyki i Automatyki Katedra Przyrządów Półprzewodnikowych i Optoelektronicznych. Politechnika Łódzka Wydział Elektrotechniki, Elektroniki, Informatyki i Automatyki Katedra Przyrządów Półprzewodnikowych i Optoelektronicznych Niekonwencjonalne źródła energii Laboratorium Ćwiczenie 1

Bardziej szczegółowo

IV. Wyznaczenie parametrów ogniwa słonecznego

IV. Wyznaczenie parametrów ogniwa słonecznego 1 V. Wyznaczenie parametrów ogniwa słonecznego Cel ćwiczenia: 1.Zbadanie zależności fotoprądu zwarcia i fotonapięcia zwarcia od natężenia oświetlenia. 2. Wyznaczenie sprawności energetycznej baterii słonecznej.

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Alternatywnych Źródeł Energii dla studentów IV roku EiT

Laboratorium z Alternatywnych Źródeł Energii dla studentów IV roku EiT Laboratorium z Alternatywnych Źródeł Energii dla studentów IV roku EiT 1. Analiza roli parametrów bazy i emitera dla sprawności ogniw fotowoltaicznych symulacja PC1D Laboratorium 309, C-3, III piętro (ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

III. TREŚCI NAUCZANIA

III. TREŚCI NAUCZANIA 72 S t r o n a Przedmiot Treści nauczania z podstawy programowej matematyka 1.7. Stosuje obliczenia na liczbach wymiernych do rozwiązywania problemów w kontekście praktycznym, w tym do zmiany jednostek.

Bardziej szczegółowo

Laboratorium fizyki CMF PŁ

Laboratorium fizyki CMF PŁ Laboratorium fizyki CMF PŁ dzień godzina _ grupa wydział semestr rok akademicki O2 kod ćwiczenia Badanie charakterystyk baterii słonecznych _ tytuł ćwiczenia _ imię i nazwisko _ imię i nazwisko _ imię

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 134. Ogniwo słoneczne

Ćwiczenie 134. Ogniwo słoneczne Ćwiczenie 134 Ogniwo słoneczne Cel ćwiczenia Zapoznanie się z różnymi rodzajami półprzewodnikowych ogniw słonecznych. Wyznaczenie charakterystyki prądowo-napięciowej i sprawności przetwarzania energii

Bardziej szczegółowo

EFEKT FOTOWOLTAICZNY OGNIWO SŁONECZNE

EFEKT FOTOWOLTAICZNY OGNIWO SŁONECZNE ĆWICZENIE 104 EFEKT FOTOWOLTAICZNY OGNIWO SŁONECZNE Cel ćwiczenia: Wyznaczenie charakterystyki prądowo napięciowej I(V) ogniwa słonecznego przed i po oświetleniu światłem widzialnym; prądu zwarcia, napięcia

Bardziej szczegółowo

Eksperyment 2.2. Charakterystyka IU elektrolizera. Zadanie. Wykonanie

Eksperyment 2.2. Charakterystyka IU elektrolizera. Zadanie. Wykonanie Eksperyment 2.2 Charakterystyka IU elektrolizera Zadanie Wyznacz charakterystykę IU elektrolizera i zinterpretuj jej kształt. Ten eksperyment najlepiej jest wykonać przy bezpośrednim promieniowaniu słonecznym

Bardziej szczegółowo

Energetyka odnawialna w procesie inwestycyjnym budowy zakładu. Znaczenie energii odnawialnej dla bilansu energetycznego

Energetyka odnawialna w procesie inwestycyjnym budowy zakładu. Znaczenie energii odnawialnej dla bilansu energetycznego Energetyka odnawialna w procesie inwestycyjnym budowy zakładu Znaczenie energii odnawialnej dla bilansu energetycznego Znaczenie energii odnawialnej dla bilansu energetycznego Wzrost zapotrzebowania na

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum nr 2 im. Karpatczyków w Nysie

Gimnazjum nr 2 im. Karpatczyków w Nysie Surowce energetyczne możemy podzielić na konwencjonalne (wyczerpywalne) i odnawialne. Do najważniejszych surowców energetyki konwencjonalnej należą: węgiel kamienny, węgiel brunatny, torf, ropa naftowa

Bardziej szczegółowo

Nanorurki w służbie fotowoltaiki

Nanorurki w służbie fotowoltaiki Nanorurki w służbie fotowoltaiki Autorzy: dr inż. Kamila Żelechowska, inż. Adam Wróbel, Katedra Fizyki Zjawisk Elektronowych, Wydział Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej, Politechnika Gdańska (

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie parametrów baterii słonecznej

Wyznaczanie parametrów baterii słonecznej Wyznaczanie parametrów baterii słonecznej Obowiązkowa znajomość zagadnień Działanie ogniwa fotowoltaicznego. Złącze p-n. Parametry charakteryzujące ogniwo fotowoltaiczne. Zastosowanie ogniw fotowoltaicznych.

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona.

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. - omówienie wpływu nowych technologii energetycznych na środowisko i na bezpieczeństwo energetyczne gminy. Mgr inż. Artur Pawelec Seminarium w Suchej Beskidzkiej

Bardziej szczegółowo

Akademickie Centrum Czystej Energii. Ogniwo paliwowe

Akademickie Centrum Czystej Energii. Ogniwo paliwowe Ogniwo paliwowe 1. Zagadnienia elektroliza, prawo Faraday a, pierwiastki galwaniczne, ogniwo paliwowe 2. Opis Główną częścią ogniwa paliwowego PEM (Proton Exchange Membrane) jest membrana złożona z katody

Bardziej szczegółowo

Badanie wydajności paneli słonecznych połączonych szeregowo/równolegle

Badanie wydajności paneli słonecznych połączonych szeregowo/równolegle POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Instrukcja do zajęć laboratoryjnych Ćwiczenie nr 6 Laboratorium z przedmiotu Odnawialne źródła energii Kod: OM1302 Opracował: mgr inż.

Bardziej szczegółowo

Sustainability in commercial laundering processes

Sustainability in commercial laundering processes Sustainability in commercial laundering processes Module 5 Energy in laundries Chapter 1 Źródła energii Powered by 1 Spis treści Źródła energii przegląd Rodzaje źródeł energii (pierwotne wtórne źródła)

Bardziej szczegółowo

12. FOTOWOLTAIKA IMMERGAS EFEKTYWNE WYTWARZANIE PRĄDU I CIEPŁA

12. FOTOWOLTAIKA IMMERGAS EFEKTYWNE WYTWARZANIE PRĄDU I CIEPŁA 12. FOTOWOLTAIKA IMMERGAS EFEKTYWNE WYTWARZANIE PRĄDU I CIEPŁA 266 www.immergas.com.pl FOTOWOLTAIKA IMMERGAS NOWOCZESNE SYSTEMY GRZEWCZE 12. Nowoczesna fotowoltaika Immergas - efektywne wytwarzanie prądu

Bardziej szczegółowo

SOFC. Historia. Elektrochemia. Elektroceramika. Elektroceramika WYKONANIE. Christian Friedrich Schönbein, Philosophical Magazine,1839

SOFC. Historia. Elektrochemia. Elektroceramika. Elektroceramika WYKONANIE. Christian Friedrich Schönbein, Philosophical Magazine,1839 Historia IDEA WYKONANIE Jeżeli przepływ prądu powoduje rozkład wody na tlen i wodór to synteza wody, w odpowiednich warunkach musi prowadzić do powstania różnicy potencjałów. Christian Friedrich Schönbein,

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POSTĘPU TECHNICZNEGO NA WYDAJNOŚĆ SYSTEMÓW FOTOWOLTAICZNYCH ML SYSTEM S.A.

WPŁYW POSTĘPU TECHNICZNEGO NA WYDAJNOŚĆ SYSTEMÓW FOTOWOLTAICZNYCH ML SYSTEM S.A. WPŁYW POSTĘPU TECHNICZNEGO NA WYDAJNOŚĆ SYSTEMÓW FOTOWOLTAICZNYCH ML SYSTEM S.A. Anna Warzybok Z-ca Dyrektora ds. Badań i Rozwoju ML SYSTEM S. A. Rzeszów, 25.04.2017 ML SYSTEM S.A. ML SYSTEM S.A. ZAPOTRZEBOWANIE

Bardziej szczegółowo

ALTERNATYWNE ŹRÓDŁA I OSZCZĘDZANIE ENERGII

ALTERNATYWNE ŹRÓDŁA I OSZCZĘDZANIE ENERGII ALTERNATYWNE ŹRÓDŁA I OSZCZĘDZANIE ENERGII Główne źródła energii w Polsce W Polsce głównym źródłem energii są paliwa kopalne: - węgiel kamienny, - węgiel brunatny - ropa naftowa, - gaz ziemny. Należą one

Bardziej szczegółowo

Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Katedra Ciepłownictwa. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych

Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Katedra Ciepłownictwa. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Instrukcja do zajęć laboratoryjnych Temat ćwiczenia: Ćwiczenie nr 2 Laboratorium z przedmiotu: Odnawialne źródła energii Kod: OM1302

Bardziej szczegółowo

Co to jest fotowoltaika? Okiem praktyka.

Co to jest fotowoltaika? Okiem praktyka. Co to jest fotowoltaika? Okiem praktyka. Fotowoltaika greckie słowo photos światło nazwisko włoskiego fizyka Allessandro Volta odkrywcy elektryczności Zjawisko pozyskiwania energii z przetworzonego światła

Bardziej szczegółowo

PANELE I FARMY FOTOWOLTAICZNE (SOLARNE)

PANELE I FARMY FOTOWOLTAICZNE (SOLARNE) JAK CZERPAĆ ENERGIĘ ZE SŁOŃCA? PANELE I FARMY FOTOWOLTAICZNE (SOLARNE) Produkcja energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych nie jest już dziś kaprysem jest ekonomiczną i ekologiczną koniecznością. Kto

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Laboratorium ogniw paliwowych i produkcji wodoru

Laboratorium ogniw paliwowych i produkcji wodoru Instrukcja System ogniw paliwowych typu PEM, opr. M. Michalski, J. Długosz; Wrocław 2014-12-03, str. 1 Laboratorium ogniw paliwowych i produkcji wodoru System ogniw paliwowych typu PEM Instrukcja System

Bardziej szczegółowo

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów BADANIA PROCESU SORPCJI JONÓW ZŁOTA(III), PLATYNY(IV) I PALLADU(II) Z ROZTWORÓW CHLORKOWYCH ORAZ MIESZANINY JONÓW NA SORBENCIE DOWEX OPTIPORE L493 IMPREGNOWANYM CYANEXEM 31 Grzegorz Wójcik, Zbigniew Hubicki,

Bardziej szczegółowo

JEDNOKOMOROWE OGNIWA PALIWOWE

JEDNOKOMOROWE OGNIWA PALIWOWE JEDNOKOMOROWE OGNIWA PALIWOWE Jan Wyrwa Katedra Chemii Analitycznej, Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki, AGH Al. Mickiewicza 30, 30-059 Kraków Światowe zapotrzebowanie na energię-przewidywania

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych na kierunku Energetyka

Tematy prac dyplomowych na kierunku Energetyka Tematy prac dyplomowych na kierunku Energetyka Lp. 1. 2. Temat Wykorzystanie kolejowej sieci energetycznej SN jako źródło zasilania obiektu wielkopowierzchniowego o przeznaczeniu handlowo usługowym Zintegrowany

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie podstawowych parametrów ogniwa paliwowego

Wyznaczanie podstawowych parametrów ogniwa paliwowego Wyznaczanie podstawowych parametrów ogniwa paliwowego Spis ćwiczeń 1. Charakterystyka IU (prądowo-napięciowa) dla zacienionego i oświetlonego modułu solarnego 2. Natężenie prądu w funkcji odległości i

Bardziej szczegółowo

Sposób i urządzenie do odzysku materiałów krzemowych z ogniw fotowoltaicznych

Sposób i urządzenie do odzysku materiałów krzemowych z ogniw fotowoltaicznych Sposób i urządzenie do odzysku materiałów krzemowych z ogniw fotowoltaicznych 5 30 Przedmiotem wynalazku jest sposób i urządzenie do kontrolowanego i automatycznego odzysku materiałów krzemowych z ogniw

Bardziej szczegółowo

Wybrane Działy Fizyki

Wybrane Działy Fizyki Wybrane Działy Fizyki energia elektryczna i jadrowa W. D ebski 25.11.2009 Rodzaje energii energia mechaniczna energia cieplna (chemiczna) energia elektryczna energia jadrowa debski@igf.edu.pl: W5-1 WNZ

Bardziej szczegółowo

Technologia ogniw monokrystalicznych wzbogaconych galem

Technologia ogniw monokrystalicznych wzbogaconych galem Technologia ogniw monokrystalicznych wzbogaconych galem Zalety zastosowania domieszki galu Ogniwa monokrystaliczne wzbogacone galem są bardzo wydajne Osłabienie wydajności ogniw monokrystalicznych wzbogaconych

Bardziej szczegółowo

Nowoczesna fotowoltaika Immergas - efektywne wytwarzanie prądu i ciepła

Nowoczesna fotowoltaika Immergas - efektywne wytwarzanie prądu i ciepła Nowoczesna fotowoltaika Immergas - efektywne wytwarzanie prądu i ciepła Fotowoltaika, technologia umożliwiająca przemianę światła słonecznego bezpośrednio na energię elektryczną, jest jednym z najszybciej

Bardziej szczegółowo

Opracował: mgr inż. Maciej Majak. czerwiec 2010 r. ETAP I - BUDOWA KOMPLEKSOWEJ KOTŁOWNI NA BIOMASĘ

Opracował: mgr inż. Maciej Majak. czerwiec 2010 r. ETAP I - BUDOWA KOMPLEKSOWEJ KOTŁOWNI NA BIOMASĘ OBLICZENIE EFEKTU EKOLOGICZNEGO W WYNIKU PLANOWANEJ BUDOWY KOTŁOWNI NA BIOMASĘ PRZY BUDYNKU GIMNAZJUM W KROŚNIEWICACH WRAZ Z MONTAŻEM KOLEKTORÓW SŁONECZNYCH I INSTALACJI SOLARNEJ WSPOMAGAJĄCYCH PRZYGOTOWANIE

Bardziej szczegółowo

Ekologiczne, odnawialne źródła energii

Ekologiczne, odnawialne źródła energii Instytut Elektrotechniki Oddział Technologii i Materiałoznawstwa Elektrotechnicznego we Wrocławiu Ekologiczne, odnawialne źródła energii prof. dr hab. inż. Bolesław Mazurek Ekologiczne, odnawialne źródła

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PRAC DYPLOMOWYCH dla specjalności/ kierunków dyplomowania do zrealizowania w Katedrze Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego

OFERTA TEMATÓW PRAC DYPLOMOWYCH dla specjalności/ kierunków dyplomowania do zrealizowania w Katedrze Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego dla specjalności/ kierunków TECHNOLOGIE OCHRONY Temat pracy Optymalizacja roztworów chemicznych roztwarzających poszczególne warstwy w fotowoltaicznych ogniwach krzemowych mgr inż. Piotr Ostrowski W technologii

Bardziej szczegółowo

Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego

Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego mgr inż. Jakub Lenarczyk Oddział w Poznaniu Zakład Odnawialnych Źródeł Energii Czym są wieloźródłowe systemy

Bardziej szczegółowo

Laboratorium odnawialnych źródeł energii. Ćwiczenie nr 5

Laboratorium odnawialnych źródeł energii. Ćwiczenie nr 5 Laboratorium odnawialnych źródeł energii Ćwiczenie nr 5 Temat: Badanie ogniw paliwowych. Politechnika Gdańska Wydział Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej Fizyka i technika konwersji energii VI semestr

Bardziej szczegółowo

Chemia nieorganiczna Zadanie Poziom: podstawowy

Chemia nieorganiczna Zadanie Poziom: podstawowy Zadanie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 (Nazwisko i imię) Punkty Razem pkt % Chemia nieorganiczna Zadanie 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 Poziom: podstawowy Punkty Zadanie 1. (1 pkt.) W podanym

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii (OZE) PREZENTACJA DLA MIESZKAŃCÓW GMINY ZIELONKI

Odnawialne Źródła Energii (OZE) PREZENTACJA DLA MIESZKAŃCÓW GMINY ZIELONKI Odnawialne Źródła Energii () PREZENTACJA DLA MIESZKAŃCÓW GMINY ZIELONKI CO TO JEST? Energia odnawialna to taka, której źródła są niewyczerpalne i których eksploatacja powoduje możliwie najmniej szkód w

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemów PV. Produkcja modułu fotowoltaicznego (PV)

Projektowanie systemów PV. Produkcja modułu fotowoltaicznego (PV) Projektowanie systemów PV Wykład 3 Produkcja modułu fotowoltaicznego (PV) dr inż. Janusz Teneta C-3 pok. 8 (parter), e-mail: romus@agh.edu.pl Wydział EAIiIB Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej

Bardziej szczegółowo

Metody wytwarzania elementów półprzewodnikowych

Metody wytwarzania elementów półprzewodnikowych Metody wytwarzania elementów półprzewodnikowych Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Wytwarzanie

Bardziej szczegółowo

Cienkowarstwowe ogniwa słoneczne: przegląd materiałów, technologii i sytuacji rynkowej

Cienkowarstwowe ogniwa słoneczne: przegląd materiałów, technologii i sytuacji rynkowej Cienkowarstwowe ogniwa słoneczne: przegląd materiałów, technologii i sytuacji rynkowej Przez ostatnie lata, rynek fotowoltaiki rozwijał się, wraz ze sprzedażą niemal zupełnie zdominowaną przez produkty

Bardziej szczegółowo

Wykład 3. Zielona chemia (część 2)

Wykład 3. Zielona chemia (część 2) Wykład 3 Zielona chemia (część 2) Glicerol jako zielony rozpuszczalnik Nietoksyczny, tani, łatwo dostępny, odnawialny, wysoka temp. wrzenia (nie jest klasyfikowany jako LZO/VOC), polarny, może być stosowany

Bardziej szczegółowo

Badanie ogniwa fotowoltaicznego

Badanie ogniwa fotowoltaicznego Badanie ogniwa fotowoltaicznego Cel ćwiczenia Zapoznanie się z podstawowymi wiadomościami na temat ogniw fotowoltaicznych oraz wyznaczenie: zależności prądu fotoogniwa od natężenia oświetlenia, charakterystyk

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej

Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej Wprowadzenie i prezentacja wyników do dalszej dyskusji Grzegorz Wiśniewski Instytut Energetyki Odnawialnej (EC BREC

Bardziej szczegółowo

Urząd Gminy we Włoszczowie Ul. Partyzantów Włoszczowa

Urząd Gminy we Włoszczowie Ul. Partyzantów Włoszczowa Urząd Gminy we Włoszczowie Ul. Partyzantów 14 29-100 Włoszczowa Włoszczowa, 2016 Zgodnie z Ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. 2015 poz. 478 ze zm.) - odnawialne źródła

Bardziej szczegółowo

Kolokwium zaliczeniowe Informatyczne Podstawy Projektowania 1

Kolokwium zaliczeniowe Informatyczne Podstawy Projektowania 1 2016 Kolokwium zaliczeniowe Informatyczne Podstawy Projektowania 1 Elżbieta Niemierka Wydział Inżynierii Środowiska Politechniki Wrocławskiej 2016-01-07 1. SPIS TREŚCI 2. Gaz cieplarniany - definicja...

Bardziej szczegółowo

2.4 Plan studiów na kierunku Technologie energetyki odnawialnej I-go stopnia

2.4 Plan studiów na kierunku Technologie energetyki odnawialnej I-go stopnia .4 Plan studiów na kierunku Technologie energetyki odnawialnej I-go stopnia PLAN STUDIÓW STACJONARNYCH I-go STOPNIA (inżynierskich) NA WYDZIALE ELEKTROTECHNIKI, AUTOMATYKI I INFORMATYKI na kierunku Technologie

Bardziej szczegółowo

BADANIE WŁAŚCIWOŚCI OGNIW FOTOWOLTAICZNYCH

BADANIE WŁAŚCIWOŚCI OGNIW FOTOWOLTAICZNYCH POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA KATEDRA ZARZĄDZANIA PRODUKCJĄ Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: FIZYKA Kod przedmiotu: KS02137; KN02137; LS02137; LN02137 Ćwiczenie Nr 8 BADANIE WŁAŚCIWOŚCI OGNIW

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO kod Uzyskane punkty..... WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

Bardziej szczegółowo

Akademia Górniczo Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Wydział IEiT. Ćwiczenie laboratoryjne Badanie modułu fotowoltaicznego

Akademia Górniczo Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Wydział IEiT. Ćwiczenie laboratoryjne Badanie modułu fotowoltaicznego Akademia Górniczo Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Wydział IEiT Katedra Elektroniki Alternatywne Źródła Energii Ćwiczenie laboratoryjne Badanie modułu fotowoltaicznego Opracowanie instrukcji:

Bardziej szczegółowo

Marek Lipiński WPŁYW WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNYCH WARSTW I OBSZARÓW PRZYPOWIERZCHNIOWYCH NA PARAMETRY UŻYTKOWE KRZEMOWEGO OGNIWA SŁONECZNEGO

Marek Lipiński WPŁYW WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNYCH WARSTW I OBSZARÓW PRZYPOWIERZCHNIOWYCH NA PARAMETRY UŻYTKOWE KRZEMOWEGO OGNIWA SŁONECZNEGO Marek Lipiński WPŁYW WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNYCH WARSTW I OBSZARÓW PRZYPOWIERZCHNIOWYCH NA PARAMETRY UŻYTKOWE KRZEMOWEGO OGNIWA SŁONECZNEGO Instytut Metalurgii i Inżynierii Materiałowej im. Aleksandra Krupkowskiego

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Biopaliwa Rok akademicki: 2015/2016 Kod: MIC-1-309-s Punkty ECTS: 6 Wydział: Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Kierunek: Inżynieria Ciepła Specjalność: - Poziom studiów: Studia

Bardziej szczegółowo

IA. Fotodioda. Cel ćwiczenia: Pomiar charakterystyk prądowo - napięciowych fotodiody.

IA. Fotodioda. Cel ćwiczenia: Pomiar charakterystyk prądowo - napięciowych fotodiody. 1 A. Fotodioda Cel ćwiczenia: Pomiar charakterystyk prądowo - napięciowych fotodiody. Zagadnienia: Efekt fotowoltaiczny, złącze p-n Wprowadzenie Fotodioda jest urządzeniem półprzewodnikowym w którym zachodzi

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PROCESU TARCIA NA ZMIANĘ MIKROTWARDOŚCI WARSTWY WIERZCHNIEJ MATERIAŁÓW POLIMEROWYCH

WPŁYW PROCESU TARCIA NA ZMIANĘ MIKROTWARDOŚCI WARSTWY WIERZCHNIEJ MATERIAŁÓW POLIMEROWYCH WOJCIECH WIELEBA WPŁYW PROCESU TARCIA NA ZMIANĘ MIKROTWARDOŚCI WARSTWY WIERZCHNIEJ MATERIAŁÓW POLIMEROWYCH THE INFLUENCE OF FRICTION PROCESS FOR CHANGE OF MICROHARDNESS OF SURFACE LAYER IN POLYMERIC MATERIALS

Bardziej szczegółowo

FOTOWOLTAIKA KATALOG PRODUKTÓW

FOTOWOLTAIKA KATALOG PRODUKTÓW FOTOWOLTAIKA KATALOG PRODUKTÓW 2 20 LAT DOŚWIADCZENIA FOTOWOLTAIKA: EFEKTYWNE WYTWARZANIE PRĄDU I CIEPŁA Fotowoltaika, technologia umożliwiająca przemianę promieniowania słonecznego bezpośrednio na energię

Bardziej szczegółowo

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna 1.2. l. Paliwa naturalne, zasoby i prognozy zużycia

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Chemia procesów pozyskiwania energii Chemistry of energy receiving processes Kod przedmiotu: ZIP.PK.O.4.4. Rodzaj przedmiotu: przedmiot z

Bardziej szczegółowo

Architektoniczne walory ogniw DSSC

Architektoniczne walory ogniw DSSC Architektoniczne walory ogniw DSSC Autorzy: dr inż. Jolanta Szlachta, mgr inż. Ludmiła Marszałek, mgr inż. Sławomir Chrobak - ML System, Rzeszów ("Czysta Energia" - nr 7-8/2014) Barwnikowe ogniwa słoneczne

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

Beata Mendak fakultety z chemii II tura PYTANIA Z KLASY PIERWSZEJ

Beata Mendak fakultety z chemii II tura PYTANIA Z KLASY PIERWSZEJ Beata Mendak fakultety z chemii II tura Test rozwiązywany na zajęciach wymaga powtórzenia stężenia procentowego i rozpuszczalności. Podaję również pytania do naszej zaplanowanej wcześniej MEGA POWTÓRKI

Bardziej szczegółowo

Wydział Mechaniczno-Energetyczny

Wydział Mechaniczno-Energetyczny Polska Geotermalna Asocjacja im. prof. J. Sokołowskiego Wydział Mechaniczno-Energetyczny Lokalna energetyka geotermalna jako podstawowy składnik OZE w procesie dochodzenia do samowystarczalności energetycznej

Bardziej szczegółowo

EFEKT FOTOWOLTAICZNY OGNIWO SŁONECZNE

EFEKT FOTOWOLTAICZNY OGNIWO SŁONECZNE ĆWICZENIE 104 EFEKT FOTOWOLTAICZNY OGNIWO SŁONECZNE Instrukcja wykonawcza 1. Wykaz przyrządów 1. Panel z ogniwami 5. Zasilacz stabilizowany oświetlacza 2. Oświetlacz 3. Woltomierz napięcia stałego 4. Miliamperomierz

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie energii: kondensatory

Przetwarzanie energii: kondensatory Przetwarzanie energii: kondensatory Ładując kondensator wykonujemy pracę nad ładunkiem. Przetwarzanie energii: ogniwa paliwowe W ogniwach paliwowych następuje elektrochemiczne spalanie paliwa. Energia

Bardziej szczegółowo

Fotoelementy. Symbole graficzne półprzewodnikowych elementów optoelektronicznych: a) fotoogniwo b) fotorezystor

Fotoelementy. Symbole graficzne półprzewodnikowych elementów optoelektronicznych: a) fotoogniwo b) fotorezystor Fotoelementy Wstęp W wielu dziedzinach techniki zachodzi potrzeba rejestracji, wykrywania i pomiaru natężenia promieniowania elektromagnetycznego o różnych długościach fal, w tym i promieniowania widzialnego,

Bardziej szczegółowo

Wytwarzanie niskowymiarowych struktur półprzewodnikowych

Wytwarzanie niskowymiarowych struktur półprzewodnikowych Większość struktur niskowymiarowych wytwarzanych jest za pomocą technik epitaksjalnych. Najczęściej wykorzystywane metody wzrostu: - epitaksja z wiązki molekularnej (MBE Molecular Beam Epitaxy) - epitaksja

Bardziej szczegółowo

Zielone rozpuszczalniki ciecze jonowe

Zielone rozpuszczalniki ciecze jonowe Zielone rozpuszczalniki ciecze jonowe VIII Studenckie Spotkania Analityczne 03.2007 Wykonała: a: Agnieszka Tomasik Zielona chemia W ostatnich latach wzrosło o zainteresowanie zieloną chemią, czyli chemią

Bardziej szczegółowo

Instytut Fizyki Doświadczalnej Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UNIWERSYTET GDAŃSKI

Instytut Fizyki Doświadczalnej Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UNIWERSYTET GDAŃSKI Instytut Fizyki Doświadczalnej Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UNIWERSYTET GDAŃSKI I. Zagadnienia do opracowania. 1. Typy ogniw paliwowych. 2. Komórki paliwowe PEM ( Proton Exchange Membrane).

Bardziej szczegółowo