Dialog społeczny w praktyce na przykładzie działań Centrum Komunikacji Społecznej w Warszawie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dialog społeczny w praktyce na przykładzie działań Centrum Komunikacji Społecznej w Warszawie"

Transkrypt

1 Anna Petroff-Skiba Aleksandra Winiarska CKS Warszawa Dialog społeczny w praktyce na przykładzie działań Centrum Komunikacji Społecznej w Warszawie Wprowadzenie W styczniu 2008 roku w Urzędzie m.st. Warszawy powstało Centrum Komunikacji Społecznej (CKS) instytucja, która na poziomie warszawskiego samorządu lokalnego odpowiedzialna jest za dialog oraz konsultacje z rozmaitymi grupami społecznymi zamieszkującymi teren stołecznej aglomeracji. Idea leżąca u podstaw powstania CKS to umożliwienie i rozwijanie zasady partycypacji społecznej w różnych sferach życia miasta oraz zapewnienie udziału mieszkańców w dyskusji na temat spraw ich dotyczących. Działania CKS posłużą nam w niniejszym tekście jako przykład realizacji idei dialogu obywatelskiego w mieście Warszawie. Przedmiotem naszego zainteresowania będą przede wszystkim bariery tego dialogu pomiędzy władzami miasta a mieszkańcami podejmiemy próbę analizy ograniczeń i przeszkód w jego prowadzeniu. Należy zaznaczyć, że terminu dialog społeczny używamy tu zamiennie z terminem komunikacja społeczna, która realizowana jest m.in. poprzez konsultacje społeczne. Pod pojęciem konsultacji społecznych rozumiemy każdą formę wymiany oraz dwustronnego przekazu informacji pomiędzy instytucjami samorządu lokalnego a mieszkańcami miasta zarówno organizacjami pozarządowymi, grupami zorganizowanymi, jak również pojedynczymi obywatelami. Ma to na celu nie tylko wyrażanie opinii obywateli i recenzowanie działań miasta, ale czasem także współdecydowanie przez mieszkańców w ważnych dla miasta kwestiach. Tekst ma charakter ściśle praktyczny i opiera się na doświadczeniach wyniesionych z naszej pracy zawodowej. Warto zaznaczyć, iż w pracy tej podejmujemy współpracę z wieloma urzędnikami, mamy w związku z tym swoisty przegląd podejść i opinii na temat konsultacji zarówno tych, które w Urzędzie Miasta zdecydowano się prowadzić, jak i tych, które uznano za niepotrzebne. I. Zadania Centrum Komunikacji Społecznej Centrum Komunikacji Społecznej jest kontynuacją i rozwinięciem działań Ośrodka Konsultacji i Dialogu Społecznego, który powstał w roku 1998 w ramach Gabinetu

2 Prezydenta m.st. Warszawy. CKS ma obecnie status Biura Urzędu i w jego skład wchodzi 5 wydziałów merytorycznych: Wydział Miejskiego Rzecznika Konsumentów, Wydział Badań, Analiz i Strategii, Wydział Prasowy, Wydział Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi oraz Wydział Konsultacji i Dialogu Społecznego. Celem powstania CKS było m.in. umożliwienie realizacji projektów interdyscyplinarnych, przyczynienie się do poprawy przepływu informacji między miastem a mieszkańcami oraz poszerzenie współpracy władz samorządowych z organizacjami pozarządowymi. Ponadto, co z punktu widzenia niniejszego artykułu jest szczególnie istotne, celem powstania CKS było również koordynowanie i nadzorowanie prowadzenia konsultacji społecznych w Warszawie. W prowadzeniu dialogu społecznego CKS ma za zadanie współpracować ze wszystkimi biurami Urzędu m.st. Warszawy, zatem szczegółowe obszary dialogu zakreślone są przez zakres merytoryczny działalności tych biur 1. Wiodącą rolę w ramach CKS, w zakresie interesującego nas w niniejszym tekście tematu, odgrywa wspomniany wcześniej Wydział Konsultacji i Dialogu Społecznego, a w jego ramach Dział Konsultacji. Do zadań Wydziału należy m.in. prowadzenie konsultacji społecznych lub wspieranie innych biur Urzędu, wydziałów dla dzielnic i jednostek organizacyjnych m.st. Warszawy w prowadzeniu konsultacji społecznych 2 oraz prowadzenie kampanii społeczno-informacyjnych i innych działań informacyjnych dla mieszkańców Warszawy. Szczegółowe zadania Działu Konsultacji precyzują charakter wspomnianego wsparcia jest to współpraca z biurami Urzędu, wydziałami dla dzielnic i jednostkami organizacyjnymi m.st. Warszawy w zakresie: planowania kampanii konsultacyjnych, prowadzenia konsultacji społecznych, mediacji w konfliktach społecznych, monitoringu konfliktów społecznych w m.st. Warszawie oraz prowadzenia działań informacyjnych dla mieszkańców, ponadto prowadzenie dialogu społecznego pomiędzy Urzędem a mieszkańcami lub grupami (formalnymi i nieformalnymi) stanowiącymi ich reprezentację oraz opiniowanie strategii, planów oraz akcji informacyjno-konsultacyjnych opracowanych przez jednostki organizacyjne Urzędu ; a także monitorowanie konfliktów społecznych 1 Szczegółowe informacje na temat zadań Centrum Komunikacji Społecznej oraz jego struktury i organizacji wewnętrznej dostępne są w Zarządzeniu nr 4285/2010 Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 8 marca 2010 r. w sprawie nadania wewnętrznego regulaminu organizacyjnego Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu miasta stołecznego Warszawy oraz w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie internetowej: 2 Zarządzenie nr 4285/2010 Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 8 marca 2010 r. w sprawie nadania wewnętrznego regulaminu organizacyjnego Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu miasta stołecznego Warszawy, GP-0151/4285/2010.

3 oraz inicjowanie i współpraca przy organizacji szkoleń z zakresu konsultacji, negocjacji i mediacji 3. II. Ograniczenia rozwoju konsultacji społecznych w Warszawie: na przykładzie doświadczeń CKS Wydawać się może, że założenia leżące u podstaw działalności CKS powinny sprzyjać istotnemu rozwojowi konsultacji społecznych w Warszawie oraz dialogu pomiędzy instytucjami miasta, a jego mieszkańcami. Dzieje się to jednak bardzo powoli, zaś w pewnych obszarach jest nadal niezauważalne. Wspomniane wyżej przeszkody prowadzenia dialogu znaleźć można naszym zdaniem zarówno po stronie Urzędu, jak i mieszkańców. Nieprzekraczalny podział na urzędników i petentów widoczny jest w pewnych ironicznych stereotypach każdej z tych grup. Podczas szkolenia z zakresu konsultacji społecznych w konwencji żartu poproszono przedstawicieli Urzędu o narysowanie, jak postrzegają typowego uczestnika takich konsultacji. W otrzymanych obrazach mieszkaniec miasta był uosobieniem krzykacza i pieniacza, posiadał także pewne charakterystyczne atrybuty, takie jak megafon, rękawice bokserskie czy teczki pełne dokumentów symbolizujące argumenty, których zadaniem jest przytłoczenie drugiej strony i siłowe przekonanie jej do własnych racji. W odpowiedzi na pytanie jak urzędnicy myślą, że są postrzegani przez przedstawicieli społeczeństwa, otrzymano równie krytyczny obraz osoby znudzonej, schowanej za biurkiem, zajętej piciem kawy i układaniem pasjansa, nie zainteresowanej jakąkolwiek pracą ani kontaktem z kimkolwiek. Z przykładu tego można wyciągnąć pewne ogólniejsze i zarazem bardziej poważne wnioski. Obie strony kontaktu urzędnik mieszkaniec zarzucają sobie często nawzajem niekompetencję, brak zrozumienia, czy wręcz zainteresowania drugą stroną. Istotny w tych kontaktach jest również wzajemny brak zaufania do prawdziwości przekazywanych informacji, wzajemnej wiedzy, a często nawet dobrej woli. Obie strony są w wielu przypadkach nieprzygotowane do prowadzenia rzeczowej i konstruktywnej rozmowy na temat ważnych dla siebie kwestii. Dlaczego tak się dzieje? Z jednej strony instytucje samorządu lokalnego w bardzo powolny sposób uczą się korzystania z instrumentów konsultacji i komunikacji społecznej, co oznacza, że partycypacja społeczna w niewystarczającym stopniu staje się na przykładzie miasta Warszawy trwałym elementem instytucjonalnego i proceduralnego krajobrazu. Dzieje się tak z różnych 3 Ibidem

4 powodów. Pierwszym z nich mogą być długoletnie przyzwyczajenia załatwiania spraw odgórnie, bez konsultacji z zainteresowanymi mieszkańcami, a także niechęć urzędu do delegowania decyzyjności (czyli w rozumieniu urzędu władzy) na społeczeństwo. Konsultowane sprawy, czy dokumenty, są często obszerne i skomplikowane, zaś urzędnicy mają poczucie, że aby w pełni zrozumieć ich sens oraz założenia, konieczne jest posiadanie szczególnych kompetencji. Wiąże się z tym jeszcze inny problem: dokumenty, plany czy koncepcje są często konsultowane na zaawansowanym etapie ich tworzenia, co powoduje, iż urzędnicy, którzy włożyli w ich powstanie wiele namysłu i pracy, niechętni są wprowadzaniu w nich jakichkolwiek zmian. Przedstawiciele społeczeństwa są z kolei zirytowani brakiem informacji na wcześniejszym etapie oraz brakiem faktycznej możliwości wpływu na sprawy bezpośrednio ich dotykające. Powoduje to często napiętą atmosferę spotkań konsultacyjnych, szczególnie, jeśli omawiana kwestia ma charakter kontrowersyjny, bądź niewiele aspektów danego zagadnienia podlega tak naprawdę dyskusji. Innym problemem są doraźne koszty, które urzędnicy dostrzegają w sytuacji przygotowania i prowadzenia konsultacji. Wymienić można wśród nich: dodatkowy czas poświęcony ponad zwykłe obowiązki, a także dodatkową pracę i stres związany z wystąpieniami publicznymi oraz obawę przed konfrontacją z nieprzychylnie nastawionymi słuchaczami. Urzędnicy często nie dostrzegają potencjalnych korzyści, które mogłyby uzasadnić poniesienie owych kosztów. Po stronie Miasta brakuje motywacji do podejmowania szeroko zakrojonego dialogu społecznego. Wynika to z jednej strony z obowiązujących uregulowań prawnych 4, które ściśle określają tryb prowadzonych konsultacji. Wielu urzędników uważa bowiem na przykład, że ustawowe zapisy trzeba stosować literalnie, a sformułowania nie krótszy niż 21 dni 5 odnoszące się do czasu informowania mieszkańców, czy też czasu prowadzenia konsultacji (wnoszenia uwag), oznacza dokładnie 21 dni. Ograniczony jest także zakres zagadnień, które ustawowo należy konsultować, do kwestii związanych z szeroko rozumianą ochroną środowiska, planowaniem przestrzennym i współpracą z organizacjami pozarządowymi. Wiele osób i organizacji uznaje ten katalog za zbyt wąski i niewystarczający 6, jednak wszystko, co wykracza poza owe ramy, jest wynikiem polityki Urzędu, a także dobrej woli urzędników, nie zaś nakazem prawnym. 4 Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2008r. Nr 199, poz. 1227). Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003r. nr 80 poz. 717). 5 Np. artykuł 11, pkt 1 i 11, artykuł 17, pkt. 1 i 10 Ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. 6 USTAWA z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym wprawdzie dopuszcza konsultacje z mieszkańcami gminy w sprawach ważnych dla gminy (art. 5a pkt.1), ale nie sugeruje, jakie to są tematy oraz nie stwierdza rzeczywistej konieczności przeprowadzania konsultacji.

5 Kolejną barierą prowadzenia dialogu, leżącą po stronie Miasta, bywa brak wiedzy i umiejętności urzędników, którzy nie rozumiejąc mechanizmów i zasad konsultacji społecznych, prowadzą je nieudolnie, bądź nie prowadzą ich w ogóle. Należy dodać, że owe braki kompetencyjne nie są rzeczą zaskakującą, w sytuacji, gdy konsultacje nie są jeszcze na dobre wpisane w funkcjonowanie urzędu oraz obowiązki jego pracowników, Z drugiej jednak strony częściowo odpowiada za ten stan postawa mieszkańców; sposób, w jaki obywatele odpowiadają na podejmowane inicjatywy Miasta, zwiększające pole partycypacji społecznej w podejmowaniu ważnych decyzji,. Część mieszkańców uznaje bowiem mechanizmy partycypacji jako okazję do bezwarunkowego przeforsowania swojego stanowiska, nie wykazując zaufania do instytucji publicznych oraz do dialogu jako mechanizmu rozstrzygania sporów. Osoby te często nie biorą pod uwagę, a niekiedy nie rozumieją celu oraz zakresu konsultacji, zaś spotkania z urzędnikami traktują jako okazję do wyrażenia (czy też wykrzyczenia) swoich poglądów na rozmaite kwestie często w ogóle z danym tematem niezwiązane. Urzędnik jest w takiej sytuacji traktowany jak przeciwnik, zaś konsultacje jako forum do walki o różnorakie interesy 7. Prowadzi to, z jednej strony, do zaburzenia przebiegu procesu dialogu, z drugiej zaś, do wzajemnej irytacji, niechęci i frustracji, gdy strony utrudniają sobie wzajemnie realizację celów, z którymi przystąpiły do rozmów. Może to też doprowadzić do swoistego błędnego koła brak wiary obu stron w skuteczność i sens dialogu potęguje dystans i sprzyja przyjmowaniu postawy obronnej we wzajemnych kontaktach, zaistnienia syndromu oblężonej twierdzy, co z kolei istotnie utrudnia dialog i sprawia, że jest on nieskuteczny. Poza ogólnymi barierami prowadzenia dialogu społecznego ze strony Urzędu oraz przedstawicieli społeczeństwa wyróżnić możemy również problemy przebiegu samego procesu. Do najważniejszych zaliczyć można z jednej strony problem reprezentacji tego, kto powinien w dialogu uczestniczyć (zarówno ze strony Miasta, jak i mieszkańców) oraz czyje opinie i decyzje mogą być istotne i wiążące. Problem ten widoczny jest również w podejściu do konsultacji reprezentowanym przez niektóre organizacje pozarządowe. Przejawia się on w utożsamianiu konsultacji (przez organizacje, ale też coraz częściej przez urzędników) z dialogiem z organizacjami pozarządowymi. Jest to niepokojące dlatego, że konsultacje społeczne, będące doskonałym narzędziem włączania nieaktywnych często mieszkańców w podejmowanie decyzji, zredukowane do dialogu z organizacjami tracą swój 7 Spotkanie konsultacyjne może zostać wykorzystane m.in. do promocji politycznej, czy próby zaspokojenia partykularnych interesów, gdy np. rozmowa z założenia dotyczy przebiegu trasy tramwajowej, a część mieszkańców porusza temat wycinki drzew lub kanalizacji.

6 powszechnie partycypacyjny charakter i nie uzyskują podstawowego celu, jakim jest wypracowanie efektu odpowiadającego w jak najlepszy sposób potrzebom mieszkańców. Problem przedstawicielstwa pojawia się też niekiedy na szczeblu samorządu, gdyż proces konsultacji społecznych bywa traktowany przez zarządy i rady dzielnic, czy też gmin, jako zamach na demokrację. Niektórzy uważają bowiem, że skoro zostali wybrani w wyborach jako przedstawiciele społeczeństwa, to ich głos w dyskusji wystarczy i nie jest konieczne, aby dodatkowo pytać innych mieszkańców. Problematyczna jest również kwestia zakresu konsultowanych spraw oraz dopuszczalnego wpływu społeczeństwa na nie to urzędnicy ustalają, w jakim stopniu mieszkańcy będą w danej kwestii decyzyjni oraz czy stanowiska prezentowane przez różne grupy społeczne będą miały status opinii czy decyzji. Pamiętać należy przy tym, iż ostateczna odpowiedzialność za merytoryczne aspekty konsultowanych kwestii oraz wdrażanych przez Miasto rozwiązań leży zawsze po stronie urzędników. Nawet, jeśli uznają oni, że dana kwestia może być nie tylko konsultowana, ale również delegowana, zaś podjęta w efekcie decyzja społeczna okaże się błędna, odpowiedzialność leży po stronie Urzędu, który zdecydował się na taką formę partycypacji. Dostrzegamy jednocześnie pewne istotne bariery nie tylko w fazie prowadzenia już istniejącego dialogu ale na etapie samego przystąpienia do tego procesu, Są nimi z jednej strony brak czasu, z drugiej zaś brak motywacji wynikający z przekonania o znikomym wpływie mieszkańców miasta na działania urzędników. Sytuacja taka może wynikać z braku, przekonujących doświadczeń obywateli w kontaktach z instytucjami, co prowadzi do uznawania konsultacji społecznych za iluzoryczny i fałszywy mechanizm ukrywania i usprawiedliwiania decyzji zapadających według odrębnych zasad. Wrażenie takie może być szczególnie silne w przypadku, gdy dialog podejmowany jest na końcowym etapie tworzenia koncepcji, planu czy dokumentu o czym pisano wcześniej. Z naszych doświadczeń wynika, że w konsultacjach społecznych zazwyczaj biorą udział tylko osoby posiadające silną motywację do angażowania się w sprawy lokalne ze względu na fakt, iż oczekują określonych działań urzędników, bądź sprzeciwiają się tym, które zostały już podjęte. Istotną barierą uczestnictwa ze strony społeczeństwa może w tym kontekście być również chęć podjęcia protestu wobec działań urzędników. Wieloletnie doświadczenia funkcjonowania w systemie politycznym opartym na przemocy i wykształcona w związku z tym kultura protestu utrudniają obecnie prowadzenie dialogu z władzą oraz wzajemny kompromis. Mieszkańcy są bardziej skłonni do zorganizowania pikiety, strajku, czy protestu, czasem nawet na zapas, kiedy nie ma przeciwko czemu protestować, niż do podjęcia rozmów.

7 W takiej sytuacji przystąpienie do dialogu może być traktowane jako swoista legalizacja oraz legitymizacja działań Miasta, postrzegana jako niekorzystna przez stronę społeczną (bądź jej określonych reprezentantów). Obserwując procesy konsultacyjne organizowane w stolicy, można zauważyć, że wydarzenia postrzegane przez mieszkańców, jako zagrożenie ich status quo, gromadzą o wiele więcej mieszkańców, niż wydarzenia mające na celu konsultację jakiegoś projektu, czy programu nie ingerującego w życie mieszkańców. Trzeba jednakże podkreślić, że tak liczne bariery dialogu nie uniemożliwiają go, a tym bardziej nie przekreślają jego sensu. Istotne jest wypracowanie rozwiązań, które niwelować będą problemy i dzięki którym dialog, a w tym także konsultacje społeczne, będą mogły przynosić założone efekty, czyli wypracowywanie jak najlepszych projektów i rozwiązań, których odbiorcami i zarazem twórcami będą obywatele mieszkańcy miasta. III. Projekt Wzmacnianie mechanizmu partycypacji społecznej w m.st. Warszawie Aby przełamać wspomniane bariery, dotyczące przede wszystkim prowadzenia konsultacji społecznych, Centrum Komunikacji Społecznej przygotowało i realizuje projekt pt. Wzmacnianie mechanizmu partycypacji społecznej w m.st. Warszawie. Przygotowaniom do tego projektu przyświecała myśl, że im większy udział społeczeństwa w wypracowywaniu decyzji bezpośrednio dotyczących mieszkańców Warszawy oraz dla nich ważnych, tym większe prawdopodobieństwo, że będą one odpowiadały na potrzeby warszawiaków. Projekt Wzmacnianie mechanizmu partycypacji społecznej mógł zostać zrealizowany dzięki finansowaniu uzyskanemu z Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz Urzędu m.st. Warszawy. Realizowany jest od lipca 2009 do marca 2011, chociaż przygotowania merytoryczne i formalne zaczęły się wcześniej, tuż po powstaniu CKS. Projekt składa się z kilku działań: 1. Szkolenie i kształcenie urzędników oraz kadry kierowniczej z zakresu komunikacji społecznej; 2. Przeprowadzenie wizyt studyjnych w Oslo dla urzędników; 3. Przygotowanie diagnozy przeprowadzanych w Warszawie konsultacji; 4. Przygotowanie i przeprowadzenie modelowych konsultacji społecznych w Warszawie i jej dzielnicach; 5. Uruchomienie platformy internetowej do konsultacji społecznych;

8 6. Wydanie podręcznika dobrych praktyk. Większość działań w momencie pisania tego tekstu (listopad 2010) została już zrealizowana, aktualnie trwają prace nad platformą internetową wspomagającą prowadzenie konsultacji, która powinna ruszyć na początku 2011 roku, oraz nad przygotowaniem podręcznika dobrych praktyk, którego wydanie planowane jest na luty Powyższym działaniom, realizowanym w projekcie, towarzyszyła idea, że im więcej urzędnicy, jak i warszawiacy dowiedzą się o konsultacjach, im bardziej przećwiczą je w praktyce, tym większe będzie zaufanie do takiego mechanizmu dialogu i partycypacji. Stąd też projekt zaczęliśmy od szkoleń dla urzędników, a także dla kadry zarządzającej dyrektorów biur Miasta i członków zarządów dzielnic, podczas których uczestnicy dowiadywali się o sensie, zasadach i metodach prowadzenia konsultacji. Udało się przeszkolić ponad 130 osób. Część z nich to wyznaczeni w biurach i dzielnicach koordynatorzy konsultacyjni, którzy odpowiedzialni będą za prowadzenie konsultacji w swoich jednostkach. Osoby te uczestniczyły także w wizytach studyjnych w Oslo w Norwegii, podczas których mogli przyjrzeć się, jak proces dialogu społecznego realizowany jest przez naszego partnera miasto Oslo. Jednakże najciekawszym dla wszystkich elementem projektu była praktyka, czyli przeprowadzenie procesów konsultacyjnych w dzielnicach Warszawy oraz jednej konsultacji ogólno miejskiej dotyczącej planowanych zmian na warszawskiej Starówce. Konsultacje udało się przeprowadzić w 16 z 18 warszawskich dzielnic. Realizowane były przez koordynatorów konsultacyjnych w dzielnicach, przy wsparciu merytorycznym udzielonym przez pracowników Centrum Komunikacji Społecznej oraz przy współpracy zatrudnionych ekspertów: architektów, psychologów środowiskowych, socjologów, zawodowych moderatorów. Tematy konsultacji zgłaszane były przez zarządy dzielnic, a metody ich realizacji ustalane wspólnie przez Centrum Komunikacji Społecznej oraz przedstawicieli dzielnic. Zakładaliśmy, że urzędnicy wyposażeni uprzednio w wiedzę, którzy wezmą czynny udział w prawidłowo przygotowanych i przeprowadzonych konsultacjach, przekonają się do tego mechanizmu. Istotne jest to, że w większości dzielnic oprócz koordynatora konsultacyjnego w sam proces konsultacji zaangażowani byli także inni przedstawiciele urzędów m.in. członkowie zarządów oraz naczelnicy różnych wydziałów merytorycznych. To oni traktowani byli jako gospodarze tych konsultacji. Wydaje się, że także dzięki temu

9 w wielu dzielnicach założony efekt udało się osiągnąć. Spotkania z mieszkańcami wywoływały często zdziwienie urzędników, że można rozmawiać bez awantury, a mieszkańcy wnoszą tak dużo do konsultowanego tematu i mają tak szeroką wiedzę o swojej dzielnicy. Mamy nadzieję że takie, nawet pojedyncze, doświadczenia będą zachętą do organizacji kolejnych działań konsultacyjnych przez Urzędy Dzielnic. Celem projektu było również pokazanie, jak pokonywać można bariery, które leżą po stronie mieszkańców. Dlatego też sam proces przygotowywany był i realizowany w przemyślany sposób. By pokonać brak motywacji mieszkańców do brania udziału w konsultacjach i brak zrozumienia dla celu konsultacji, kładliśmy nacisk, by konsultować tematy bliskie ludziom: ofertę domów kultury, zagospodarowanie parków, skwerów osiedlowych, rozmieszczenie latarni wokół budynków mieszkalnych, zapotrzebowanie na usługi na danej ulicy, komunikację rowerową, remont ulicy. Prawdopodobnie dzięki takiemu doborowi tematów, a także przygotowaniu dobrej kampanii informacyjnej i materiałów wyjaśniających, po co mieszkańcy mają brać udział w konsultacjach, cieszyły się one dość dużym zainteresowaniem społeczności lokalnej. Częstą praktyką urzędów jest wywieszanie informacji o prowadzonych działaniach jedynie na tablicy urzędowej oraz zamieszczanie ich na stronach internetowych Biuletynu Informacji Publicznej. W prowadzonych konsultacjach staraliśmy się docierać do mieszkańców bardziej bezpośrednio poprzez wykorzystywanie portali społecznościowych (Facebook), forów internetowych, ogłoszeń parafialnych, ulotek, plakatów, lokalnej prasy. Wydaje się też, że kluczem do sukcesu było wyjście urzędników w teren. Ustawienie punktów konsultacyjnych bezpośrednio na ulicach oraz podczas festynów i imprez dzielnicowych ułatwiało mieszkańcom wzięcie udziału w toczącym się procesie. W jednym przypadku opinie mieszkańców zbierane były przy użyciu ruchomego punktu konsultacyjnego, samochodu, który przez 12 dni poruszał się wzdłuż ulicy Grochowskiej. Do pomysłu tego zainspirowało nas działanie podjęte przez jedną z dzielnic Oslo, o którym dowiedzieliśmy się podczas wizyty studyjnej. Zarówno w Oslo, jak i Warszawie, celem funkcjonowania tego punktu było zebranie głosów i opinii osób zamieszkujących dość duży teren, do których trudno byłoby dotrzeć przez plakaty, czy Internet. Wszystkie tego rodzaju działania niwelowały również kolejną barierę dialogu, czyli brak czasu mieszkańców. Dzięki temu, że mieszkańcy mogli wypowiedzieć się po drodze do sklepu wielu z nich decydowało się na podzielenie swoimi opiniami. Także formy zbierania uwag od mieszkańców zachęcały ich do uczestnictwa. Możliwość samodzielnego zagospodarowania przestrzeni na makiecie i ułożenia swojego skweru

10 osiedlowego, praca przy mapie, przejazdy rowerowe identyfikujące problemy na ścieżkach rowerowych, spacery badawcze, podczas których mieszkańcy mogli podzielić się swoimi opiniami, obserwacje i badania prowadzone w terenie, warsztaty, w czasie których spotykały się osoby reprezentujące różne opinie, moderowane dyskusje. Katalog form był niezwykle szeroki. Ale chodziło w nich nie tylko o uatrakcyjnienie samego procesu, ale także o nadanie ram prowadzonym konsultacjom i dotarcie do odpowiednich grup docelowych. Dzięki temu, żaden z 17 procesów konsultacyjnych nie skończył się tak częstą w dialogu między mieszkańcami a władzą awanturą. Słyszeliśmy opinie, że mieszkańcy nie uczestniczyli jeszcze w tak miłych, spokojnych i konstruktywnych spotkaniach. Za sukces uznajemy również to, że roszczeniowa postawa mieszkańców wobec Urzędu, tak nierzadka podczas wcześniejszych spotkań, tym razem nie zdominowała całego procesu. Wszystkie konsultacje 8 zakończyły się konstruktywnymi wnioskami oraz informacją zwrotną do mieszkańców (w formie dodatkowego spotkania, opublikowanego raportu, zamieszczenia informacji na tablicy w konsultowanym parku), co z tymi wnioskami się stanie. Mamy nadzieję, że dla tych osób, które wzięły udział w konsultacjach prowadzonych w projekcie, było to tak samo ciekawe doświadczenie jak dla nas, i że konsultacje społeczne przestaną być utożsamiane z awanturą, a staną się konstruktywnym narzędziem dialogu w mieście Warszawie. Istotną rolę w dalszym funkcjonowaniu konsultacji społecznych w Warszawie może odegrać Centrum Komunikacji Społecznej, które pełnić będzie funkcję doradczą dla biur, dzielnic i jednostek Urzędu. W Warszawie przygotowywana jest nowa Uchwała Rady Miasta wraz z Zarządzeniami, która uporządkować ma kwestie związane z tą tematyką i zachęcić do prowadzenia konsultacji, wskazując CKS jako biuro odpowiedzialne merytorycznie za nie. Mamy nadzieję, że tak, jak planujemy, również platforma internetowa do konsultacji społecznych skupiać będzie w jednym miejscu wszystkie procesy konsultacyjne, które będą działy się w stolicy. Dzięki temu mieszkańcy Warszawy będą mieli dostęp do wiarygodnego źródła, informującego o konsultacjach. Platforma ta przewiduje też pewne formy interaktywne, wspomagające prowadzenie i uczestniczenie w konsultacjach społecznych. Wydany w projekcie Podręcznik dobrych praktyk będzie materiałem, do którego uczestnicy projektu, a także inni urzędnicy będą mogli się odwoływać, organizując kolejne konsultacje. 8 Bardziej szczegółowy opis wszystkich prowadzonych w projekcie konsultacji znajduje się na stronie internetowej um.warszawa.pl/konsultacjespoleczne

11

Wydział Współpracy Społecznej

Wydział Współpracy Społecznej Wydział Współpracy Społecznej Wzmacnianie mechanizmu partycypacji społecznej w m.st. Warszawie Urząd Miasta Stołecznego Warszawy Centrum Komunikacji Społecznej Anna Petroff-Skiba Konsultacje społeczne

Bardziej szczegółowo

PARTYCYPACJA OBYWATELSKA ZASADY i PRAKTYKA

PARTYCYPACJA OBYWATELSKA ZASADY i PRAKTYKA PARTYCYPACJA OBYWATELSKA ZASADY i PRAKTYKA Ewa Stokłuska Kraków, 12.05.2014r. PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

Młodzieżowe Rady. sposób na systematyczne uczestnictwo młodzieży w życiu publicznym

Młodzieżowe Rady. sposób na systematyczne uczestnictwo młodzieży w życiu publicznym Młodzieżowe Rady sposób na systematyczne uczestnictwo młodzieży w życiu publicznym VI seminarium Laboratorium Partycypacji Obywatelskiej: partycypacja młodzieży 11-12 października 2011 roku Zaczęło się

Bardziej szczegółowo

Aktywnie konsultujemy lepiej współpracujemy. Warsztat prowadzi Mirosława Tomasik 01.12.2013

Aktywnie konsultujemy lepiej współpracujemy. Warsztat prowadzi Mirosława Tomasik 01.12.2013 Aktywnie konsultujemy lepiej współpracujemy Warsztat prowadzi Mirosława Tomasik 01.12.2013 1 Konsultacje społeczne- cel Celem konsultacji społecznych jest nawiązanie dialogu pomiędzy mieszkańcami a władzą

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dialogu społecznego, animowanie partycypacji obywatelskiej: wyzwania i wnioski

Warsztaty dialogu społecznego, animowanie partycypacji obywatelskiej: wyzwania i wnioski Warsztaty dialogu społecznego, animowanie partycypacji obywatelskiej: wyzwania i wnioski Agata Urbanik, ISS UW Projekt Partycypacja obywatelska: diagnoza barier i stworzenie narzędzi wspomagających dobre

Bardziej szczegółowo

Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami miasta Tychy

Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami miasta Tychy TYSKI REGULAMIN KONSULTACJI SPOŁECZNYCH - PROJEKT Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami miasta Tychy Rozdział 1 Zasady ogólne 1 Konsultacje społeczne to otwarty proces dialogu władz

Bardziej szczegółowo

3 Zasady przeprowadzania konsultacji społecznych

3 Zasady przeprowadzania konsultacji społecznych REGULAMIN Prowadzenia konsultacji społecznych przez Gminę Miasto Elbląg Konsultacje społeczne powinny tworzyć płaszczyznę do partycypacji publicznej mieszkańców miasta Elbląga oraz elbląskich organizacji

Bardziej szczegółowo

ProNGO standardy III sektora Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

ProNGO standardy III sektora Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Standardy organizatora pieczy zastępczej wypracowane przez przedstawicieli organizacji pozarządowych i jednostek samorządu terytorialnego w województwie opolskim i śląskim przy wsparciu sieci SPLOT. 1

Bardziej szczegółowo

TFPL2006/018-180.03.02

TFPL2006/018-180.03.02 Znaczenie komunikacji w procesie wdraŝania sieci Natura 2000 doświadczenia polsko hiszpańskie w ramach projektu TFPL2006/018-180.03.02 Komunikacja, świadomość społeczna i wzmocnienie instytucjonalne dla

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJA ZAŁOŻEŃ BUDŻETU OBYWATELSKIEGO W BIAŁYMSTOKU NA 2015 ROK

PROPOZYCJA ZAŁOŻEŃ BUDŻETU OBYWATELSKIEGO W BIAŁYMSTOKU NA 2015 ROK PROPOZYCJA ZAŁOŻEŃ BUDŻETU OBYWATELSKIEGO W BIAŁYMSTOKU NA 2015 ROK Przedstawiamy Państwu dokument, opisujący założenia budżetu obywatelskiego w Białymstoku na rok 2015. Został on opracowany przez grupę

Bardziej szczegółowo

MATRYCA PARTYCYPACJI I MAPA AKTYWNOŚCI

MATRYCA PARTYCYPACJI I MAPA AKTYWNOŚCI MATRYCA PARTYCYPACJI I MAPA AKTYWNOŚCI Matryca partycypacji oraz mapa aktywności to narzędzia ułatwiające współpracę mieszkańców i mieszkanek z władzą. Matryca wskazuje w jakich obszarach Urząd Miasta

Bardziej szczegółowo

Jasne, że konsultacje. Częstochowa, styczeń 2014

Jasne, że konsultacje. Częstochowa, styczeń 2014 Jasne, że konsultacje Częstochowa, styczeń 2014 Budżet partycypacyjny w Częstochowie stwórzmy go wspólnie! Miasto Częstochowa, w partnerstwie z Instytutem Mediacji i Integracji Społecznej, realizuje projekt

Bardziej szczegółowo

P artycypacja. zróbmy kolejny krok! Wzmocnienie dialogu społecznego samorządów z mieszkańcami w wybranych gminach Małopolski

P artycypacja. zróbmy kolejny krok! Wzmocnienie dialogu społecznego samorządów z mieszkańcami w wybranych gminach Małopolski P artycypacja zróbmy kolejny krok! Wzmocnienie dialogu społecznego samorządów z mieszkańcami w wybranych gminach Małopolski O projekcie Celem projektu Partycypacja zróbmy kolejny krok! jest wzmocnienie

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z prac grupy B

Sprawozdanie z prac grupy B B/1 Sprawozdanie z prac grupy B W dniu 11 lipca 2015 roku w godzinach 10:00 14:00 obyło się pierwsze spotkanie grupy roboczej B w ramach projektu Nowy Wymiar Konsultacji. Projekt został dofinansowany ze

Bardziej szczegółowo

URZĄD MIASTA KRAKOWA WYDZIAŁ ROZWOJU MIASTA. Kraków 29.06.2015 r.

URZĄD MIASTA KRAKOWA WYDZIAŁ ROZWOJU MIASTA. Kraków 29.06.2015 r. WYDZIAŁ ROZWOJU MIASTA Kraków 29.06.2015 r. PARTYCYPACJA SPOŁECZNA W KRAKOWIE Zarządzanie Miastem wymaga podejmowania decyzji w oparciu o regularne działania z dziedziny dialogu społecznego Udział obywateli

Bardziej szczegółowo

DOSTĘPNI SAMORZĄDOWCY RELACJA Z BADAŃ

DOSTĘPNI SAMORZĄDOWCY RELACJA Z BADAŃ DOSTĘPNI SAMORZĄDOWCY RELACJA Z BADAŃ Bielsko-Biała, 24.10.2013 r. Organizatorzy Dawid Zieliński Badane zagadnienia Formy komunikacji na linii władze mieszkańcy Bariery w komunikacji Możliwości usprawnienia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R.

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R. PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R. O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I O WOLONTARIACIE,

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ANKIETA

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ANKIETA ul. Szpitalna 5/5, 00-031 Warszawa, tel. (022) 828 91 28 wew. 135 fax. (022) 828 91 29 Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji

Bardziej szczegółowo

Działania zakładane w Programie będą wdrażane za pomocą partnerstw realizowanych na różnych poziomach:

Działania zakładane w Programie będą wdrażane za pomocą partnerstw realizowanych na różnych poziomach: Wytyczne MRR dotyczące partnerstw w ramach Programu Rozwój miast poprzez wzmocnienie kompetencji jednostek samorządu terytorialnego, dialog społeczny oraz współpracę z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

Najczęściej zadawane pytania

Najczęściej zadawane pytania Najczęściej zadawane pytania dotyczące konkursu nr POWR.02.19.00-IZ.00-00-004/15 Wzmocnienie procesu konsultacji społecznych i monitoringu społecznego w zakresie działań prowadzonych przez jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Formularz zgłoszenia dobrej praktyki

Formularz zgłoszenia dobrej praktyki Formularz zgłoszenia dobrej praktyki 1. Nazwa i adres instytucji zgłaszającej dobrą praktykę Urząd Miasta Krakowa Plac Wszystkich Świętych 3/ 4 Kraków 2. Nazwa i adres instytucji realizującej dobrą praktykę

Bardziej szczegółowo

Budżet partycypacyjny w Warszawie

Budżet partycypacyjny w Warszawie Budżet partycypacyjny w Warszawie Informacje ogólne: - Budżet Partycypacyjny Domu Kultury Śródmieście wrzesień-listopad 2012-17 lipca 2013 ogłoszenie o przystąpieniu do budżetu partycypacyjnego przez Prezydenta

Bardziej szczegółowo

Rada Seniorów. 19 czerwca 2015 roku

Rada Seniorów. 19 czerwca 2015 roku Rada Seniorów 19 czerwca 2015 roku Formalne umocowanie RS Art. 5c ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym 1. Gmina sprzyja solidarności międzypokoleniowej oraz tworzy warunki do pobudzania aktywności

Bardziej szczegółowo

Warszawskie Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń Instytucja Edukacyjna m.st. Warszawa

Warszawskie Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń Instytucja Edukacyjna m.st. Warszawa Budżet partycypacyjny Uczniowie szkół ponadgimnazjalnych Budżet gminy Budżet gminy to plan jej dochodów i wydatków. Wyłączną kompetencję do uchwalania budżetu gminy oraz dokonywania w nim zmian w trakcie

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Konsultujmy bo warto. Projekt upowszechniania i wdrażania mechanizmów konsultacji społecznych w gminie miejskiej Ciechanów realizacja projektu: 01.09.2013 31.03.2014 Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLI/502/08 Rady Miasta Krakowa z dnia 23 kwietnia 2008 r.

UCHWAŁA NR XLI/502/08 Rady Miasta Krakowa z dnia 23 kwietnia 2008 r. UCHWAŁA NR XLI/502/08 Rady Miasta Krakowa z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami Gminy Miejskiej Kraków przy realizacji inwestycji i projektów miejskich.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 Ostrowiec Świętokrzyski 2015 Wstęp Program Wsparcia Ekonomii Społecznej w Gminie Ostrowiec Świętokrzyski na lata

Bardziej szczegółowo

OPIS DOBREJ PRAKTYKI

OPIS DOBREJ PRAKTYKI OPIS DOBREJ PRAKTYKI 1. Dane dotyczące gminy/powiatu nazwa inicjatywy Budżet obywatelski miasta Krakowa 2014 nazwa gminy/powiatu Gmina Miejska Kraków dokładny adres Pl. Wszystkich Świętych 3-4, 31-004

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... Rady m.st. Warszawy z dnia... 2014 r. w sprawie utworzenia Warszawskiej Rady Seniorów

UCHWAŁA NR... Rady m.st. Warszawy z dnia... 2014 r. w sprawie utworzenia Warszawskiej Rady Seniorów UCHWAŁA NR... Rady m.st. Warszawy z dnia... 2014 r. PROJEKT 4.0 w sprawie utworzenia Warszawskiej Rady Seniorów Na podstawie art. 5c. ust. 1-5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Raport z konsultacji społecznych budżetu partycypacyjnego

Raport z konsultacji społecznych budżetu partycypacyjnego Raport z konsultacji społecznych budżetu Mając na uwadze rozwój społeczeństwa obywatelskiego, udział mieszkańców w formułowaniu priorytetów w zakresie kierunków rozwoju miasta i dzielnic, a także doskonalenia

Bardziej szczegółowo

Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi

Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi Seniorzy są wśród nas Szybko postępujące zmiany demograficzne ostatnich 20 lat spowodowały rosnący udział osób starszych w Polsce. Zmiany struktury demograficznej związane

Bardziej szczegółowo

JAK POWSTAJE MIEJSCOWY PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO W WARSZAWIE

JAK POWSTAJE MIEJSCOWY PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO W WARSZAWIE JAK POWSTAJE MIEJSCOWY PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO W WARSZAWIE Przeznaczenie terenów planowane jest z uwzględnieniem wniosków i uwag obywateli, opinii i uzgodnień licznych instytucji, we współpracy

Bardziej szczegółowo

Raport ewaluacyjny obszar IV. Diagnoza stopnia partycypacji uczniów i ich oczekiwań w tym względzie we współdecydowaniu o szkole

Raport ewaluacyjny obszar IV. Diagnoza stopnia partycypacji uczniów i ich oczekiwań w tym względzie we współdecydowaniu o szkole Raport ewaluacyjny obszar IV Diagnoza stopnia partycypacji uczniów i ich oczekiwań w tym względzie we współdecydowaniu o szkole Spis treści 1. Wprowadzenie 2. Harmonogram ewaluacji wewnętrznej 3. Analiza

Bardziej szczegółowo

Urząd Miejski w Kaliszu

Urząd Miejski w Kaliszu Urząd Miejski w Kaliszu Jak skutecznie korzystać z możliwości współpracy wdrożenie Modelu współpracy administracji publicznej i organizacji pozarządowych w Kaliszu Barbara Bocheńska Biuro Obsługi Inwestora

Bardziej szczegółowo

Partycypacja obywatelska

Partycypacja obywatelska Masz Głos, Masz Wybór Zróbmy to Razem! szkolenie wprowadzające, 10-12 maja 2013 r. Partycypacja obywatelska Niniejsza prezentacja jest materiałem wspomagającym warsztaty szkoleniowe i nie powinna stanowić

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne w bibliotece - czy to się moŝe udać?

Konsultacje społeczne w bibliotece - czy to się moŝe udać? Konsultacje społeczne w bibliotece - czy to się moŝe udać? Czy konsultacje społeczne prowadzone w bibliotece mają szanse zakończyć się powodzeniem? Czy jest jakikolwiek sens prowadzenia ich w takich warunkach?

Bardziej szczegółowo

PLAN WŁĄCZENIA SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ

PLAN WŁĄCZENIA SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ PLAN WŁĄCZENIA SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ Podstawowym założeniem, które przyjęto dla potrzeb opracowania Lokalnej Strategii Rozwoju dla obszaru PROWENT na lata 2014-2020 jest szerokie włączenie mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Jak uczyć się od innych? Międzyszkolne sieci współpracy i samokształcenia

Jak uczyć się od innych? Międzyszkolne sieci współpracy i samokształcenia Jak uczyć się od innych? Międzyszkolne sieci współpracy i samokształcenia Warszawa, 1 lipca 2015 Jak wykorzystać TIK do tworzenia kapitału społecznego? Kapitał społeczny to zdolność do kooperacji i tworzenia

Bardziej szczegółowo

Patryk ZAREMBA. Forum Rozwoju Warszawy

Patryk ZAREMBA. Forum Rozwoju Warszawy Patryk ZAREMBA Forum Rozwoju Warszawy Organizacje pozarządowe (NGO) > Non-Governmental Organization: - organizacja założona przez obywateli - nie nastawiona na zysk - działająca z własnej inicjatywy na

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi jako realizatorami zadań publicznych

Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi jako realizatorami zadań publicznych Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi jako realizatorami zadań publicznych Raport z wdrożenia (skrót) URZĄD NAZWA WDROŻONYCH INSTRUMENTÓW

Bardziej szczegółowo

Partycypacja obywatelska seniorów ciekawe przykłady

Partycypacja obywatelska seniorów ciekawe przykłady Partycypacja obywatelska ciekawe przykłady Wrocław, 24 kwietnia 2013 r. Katarzyna Starzyk PARTYCYPACJA OBYWATELSKA CO TO TAKIEGO? 1 Partycypacja obywatelska co to takiego? Partycypacja obywatelska jest

Bardziej szczegółowo

Łukasz Gibała Poseł na Sejm RP

Łukasz Gibała Poseł na Sejm RP Kraków, czerwca 2012 r. Szanowny Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów INTERPELACJA w sprawie konieczności udziału Polski w międzynarodowym porozumieniu Partnerstwo Otwartych Rządów (Open Government Partnership)

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Opola Rynek Ratusz 45-015 Opole. Proces uspołecznienia Strategii rozwoju Opola w latach 2012-2020

Urząd Miasta Opola Rynek Ratusz 45-015 Opole. Proces uspołecznienia Strategii rozwoju Opola w latach 2012-2020 Urząd Miasta Opola Rynek Ratusz 45-015 Opole Proces uspołecznienia Strategii rozwoju Opola w latach 2012-2020 Proces uspołecznienia Strategii rozwoju Opola w latach 2012-2020 Zmiany społeczne i gospodarcze

Bardziej szczegółowo

Polska Rada Organizacji Młodzieżowych. Misja, Wizja, Strategia na lata 2014 2018

Polska Rada Organizacji Młodzieżowych. Misja, Wizja, Strategia na lata 2014 2018 Polska Rada Organizacji Młodzieżowych Misja, Wizja, Strategia na lata 2014 2018 Misja PROM Wzmacnianie głosu i potencjału młodych ludzi i organizacji młodzieżowych poprzez rzecznictwo ich interesów oraz

Bardziej szczegółowo

Proces uspołecznienia Strategii rozwoju Opola w latach 2012-2020

Proces uspołecznienia Strategii rozwoju Opola w latach 2012-2020 Urząd Miasta Opola Rynek Ratusz 45-015 Opole Proces uspołecznienia Strategii rozwoju Opola w latach 2012-2020 Warszawa 25 lutego 2014r. HISTORIA KONSULTACJI SPOŁECZNYCH W OPOLU Prace nad Strategią rozwoju

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Stowarzyszenie Jeden Świat (SJŚ) i holenderski Oxfam Novib, realizują wspólny projekt pt. E-Motive, który dotyczy transferu wiedzy z Krajów Globalnego

Bardziej szczegółowo

Edukacja Dialog - Partycypacja

Edukacja Dialog - Partycypacja Mamy zaszczyt zaprosić na konferencję Edukacja Dialog Partycypacja. Wyzwania i szanse Dolnego Śląska w zakresie polityki młodzieżowej i aktywizacji obywatelskiej młodzieży, będącej elementem projektu Gmina

Bardziej szczegółowo

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Zarys projektu Celem projektu, którego pierwszy, opisywany tu etap planujemy zrealizować w okresie od stycznia do sierpnia 2006, jest przygotowanie

Bardziej szczegółowo

KOMISJE DIALOGU OBYWATELSKIEGO PO POZNAŃSKU

KOMISJE DIALOGU OBYWATELSKIEGO PO POZNAŃSKU KOMISJE DIALOGU OBYWATELSKIEGO PO POZNAŃSKU GENEZA W Warszawie Komisje i Fora Dialogu Społecznego przy strukturach miasta stołecznego Warszawa tworzone są od 2005r. na mocy zapisów w rocznym programie

Bardziej szczegółowo

Centrum Wsparcia Organizacji. SIECIOWANIE ORGANIZACJI/INSTYTUCJI/G RUP (praca z lokalnymi liderami instytucjonalnymi)

Centrum Wsparcia Organizacji. SIECIOWANIE ORGANIZACJI/INSTYTUCJI/G RUP (praca z lokalnymi liderami instytucjonalnymi) Rozumienie środowiskowej pracy: Praca środowiskowa to działania aktywizujące, integrujące i budujące wspólnotę lokalną, które są podejmowane w społeczności lokalnej. Działania Powinny opierać się na aktywności

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości konsultacji społecznych w Słupsku - podsumowanie

Ocena jakości konsultacji społecznych w Słupsku - podsumowanie Ocena jakości konsultacji społecznych w Słupsku - podsumowanie Celem konsultacji jest poprawa jakości decyzji i legislacji. Wysłuchanie racji różnych stron pozwala wcześnie wychwycić błędy i stworzyć bardziej

Bardziej szczegółowo

Wojewódzkie standardy konsultacji społecznych

Wojewódzkie standardy konsultacji społecznych Wojewódzkie standardy konsultacji społecznych Kamil Tetwejer / Michał Szulc Poznajmy się! Ustalmy zasady Agenda 1. Podstawy prawne konsultacji społecznych w samorządach - Odpowiednie przepisy ustaw - Uchwała

Bardziej szczegółowo

Broszura informacyjna

Broszura informacyjna 2012 Broszura informacyjna Biuro Interwencji Obywatelskiej FISZERA 14 PL-80-952 GDAŃSK Tel.: (058) 341 64 00 Fax. (058) 341 61 44 E-mail: stfgd@imp.gda.pl http://www.imp.gda.pl/sci-tech-found/ Twój głos

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM EDUKACJI KULTURALNEJ GIMNAZJUM Z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI NR 93 IM. KSIĘŻNEJ IZABELI CZARTORYJSKIEJ W WRSZAWIE

SZKOLNY PROGRAM EDUKACJI KULTURALNEJ GIMNAZJUM Z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI NR 93 IM. KSIĘŻNEJ IZABELI CZARTORYJSKIEJ W WRSZAWIE SZKOLNY PROGRAM EDUKACJI KULTURALNEJ GIMNAZJUM Z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI NR 93 IM. KSIĘŻNEJ IZABELI CZARTORYJSKIEJ W WRSZAWIE 1 1. Podstawy prawne 1) Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE CZĄSTKOWE Z REALIZACJI ZADANIA WSPÓLNA PRZESTRZEŃ 2013 W RAMACH XI AKCJI MASZ GŁOS, MASZ WYBÓR

SPRAWOZDANIE CZĄSTKOWE Z REALIZACJI ZADANIA WSPÓLNA PRZESTRZEŃ 2013 W RAMACH XI AKCJI MASZ GŁOS, MASZ WYBÓR SPRAWOZDANIE CZĄSTKOWE Z REALIZACJI ZADANIA WSPÓLNA PRZESTRZEŃ 2013 W RAMACH XI AKCJI MASZ GŁOS, MASZ WYBÓR Nazwa organizacji: Fundacja Dom Pokoju Dane teleadresowe organizacji: ul. Łokietka 5/1, 50 243

Bardziej szczegółowo

TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej

TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej Miasto stołeczne Warszawa a ekonomia społeczna Społeczna Strategia Warszawy - Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych

Bardziej szczegółowo

FORUM DIALOGU SPOŁECZNEGO

FORUM DIALOGU SPOŁECZNEGO Notatka ze spotkania FORUM DIALOGU SPOŁECZNEGO 26 listopada 2014 roku sala konferencyjna w Urzędzie m.st. Warszawy przy ul. Senatorskiej 27 Na spotkaniu byli obecni przedstawiciele komisji dialogu społecznego

Bardziej szczegółowo

Raport z przeprowadzonej ewaluacji w obszarze współpracy szkoły z rodzicami

Raport z przeprowadzonej ewaluacji w obszarze współpracy szkoły z rodzicami Raport z przeprowadzonej ewaluacji w obszarze współpracy szkoły z rodzicami Zespół ewaluacyjny w składzie: A. Czajkowski, D. Stokłosa, K. Zawarska przygotował i przeprowadził ewaluację dotyczącą współpracy

Bardziej szczegółowo

WSTĘP PODZIAŁ DZIELNICY WŁOCHY ZAPROPONOWANY PRZEZ ZESPÓŁ DS. BUDŻETU PARTYCYPACYJNEGO. I Nowe Włochy: w obrębie zachodniopółnocnych

WSTĘP PODZIAŁ DZIELNICY WŁOCHY ZAPROPONOWANY PRZEZ ZESPÓŁ DS. BUDŻETU PARTYCYPACYJNEGO. I Nowe Włochy: w obrębie zachodniopółnocnych Raport z konsultacji społecznych przeprowadzonych z mieszkańcami w sprawie przebiegu budżetu partycypacyjnego w Dzielnicy Włochy m.st. Warszawy na rok 2015 WSTĘP Zgodnie z wytycznymi Prezydent m.st Warszawy,

Bardziej szczegółowo

Propozycja reformy funkcjonowania rad dzielnic i osiedli w Gdańsku na przykładzie doświadczeń reformy z Poznania

Propozycja reformy funkcjonowania rad dzielnic i osiedli w Gdańsku na przykładzie doświadczeń reformy z Poznania Propozycja reformy funkcjonowania rad dzielnic i osiedli w Gdańsku na przykładzie doświadczeń reformy z Poznania Opr. Lidia Makowska, przewodnicząca Zarządu Dzielnicy Wrzeszcz Górny Wrzeszcz, kwiecień

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ul. Szpitalna 5/5, 00-031 Warszawa, tel. (022) 828 91 28 wew. 135 fax. (022) 828 91 29 Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji

Bardziej szczegółowo

Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu

Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu Opracowała Janina Nowak WOM Gorzów Wlkp. 2006 Co to jest projekt edukacyjny

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto angażować się w konsultacje społeczne? Kuba Wygnański

Dlaczego warto angażować się w konsultacje społeczne? Kuba Wygnański Dlaczego warto angażować się w konsultacje społeczne? Kuba Wygnański Warunki brzegowe demokracji partycypacyjnej Cnoty obywatelskie społeczne (niezależność, tolerancja), gospodarcze (etyka pracy, adaptacyjność),

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie udziału społecznego Przykłady z Berlina i Pragi. Christian Kölling. Europejska Sieć Mobilności i Lokalna Agenda 21

Wdrażanie udziału społecznego Przykłady z Berlina i Pragi. Christian Kölling. Europejska Sieć Mobilności i Lokalna Agenda 21 Wdrażanie udziału społecznego Przykłady z Berlina i Pragi Christian Kölling Europejska Sieć Mobilności i Lokalna Agenda 21 Przewodni Projekt Berlińskiej Agendy 21 Udział społeczny - Wrocław 9.12.2005 Wdrażanie

Bardziej szczegółowo

Projekt,,Potencjał Działanie Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych

Projekt,,Potencjał Działanie Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych Projekt Potencjał Działanie - Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych Procedura standardy realizacji zadań publicznych oraz kryteria oceny ofert składanych w otwartych

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie seminarium pt. Jak poprawić jakość dialogu obywatelskiego w Polsce?

Podsumowanie seminarium pt. Jak poprawić jakość dialogu obywatelskiego w Polsce? Podsumowanie seminarium pt. Jak poprawić jakość dialogu obywatelskiego w Polsce? (Rady działalności pożytku publicznego jako przestrzeń do prowadzenia dialogu obywatelskiego) Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA, CZYLI BADANIE POTRZEB

DIAGNOZA, CZYLI BADANIE POTRZEB DIAGNOZA, CZYLI BADANIE POTRZEB EATPY PROCESU PARTYCYPACYJNEGO KOMUNIKACJA DIAGNOZA ZASIĘGANIE OPINII INFORMACJA ZWROTNA DOBRA DECYZJA EWALUACJA Badać można wszystko Tylko po co? DIAGNOZA W PROCESIE PARTYCYPACYJNYM

Bardziej szczegółowo

Katalog pytań do mieszkańców

Katalog pytań do mieszkańców Dostępny samorząd podsumowanie kadencji 2010-2014 Katalog pytań do mieszkańców Pytania pogrupowane są w bloki tematyczne. Odpowiedzi na pytania z danego bloku powinny dać obraz sytuacji w danym obszarze.

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA - w ramach projektu Razem Blisko Krakowa zintegrowany rozwój podkrakowskiego obszaru

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Podnoszenie kwalifikacji kadry pracowniczej kluczem do podnoszenia jakości usług publicznych

Podnoszenie kwalifikacji kadry pracowniczej kluczem do podnoszenia jakości usług publicznych Podnoszenie kwalifikacji kadry pracowniczej kluczem do podnoszenia jakości usług publicznych - dostępne metody i formy ze wskazaniem źródeł finansowania Opracował: Maciej Schab www.maciejschab.pl maciej.schab@maciejschab.pl

Bardziej szczegółowo

Strategia i jej wdrożenie

Strategia i jej wdrożenie Strategia i jej wdrożenie jak rozwijać relacje ze wszystkimi, których to dotyczy? Jacek Dębczyński Chwila dla strategii Różnie je robimy i różnie je oceniamy ale ich rola rośnie Jaka strategia? Tożsamościowa

Bardziej szczegółowo

Partycypacja obywatelska a kapitał społeczny?

Partycypacja obywatelska a kapitał społeczny? Partycypacja obywatelska a kapitał społeczny? Kraków, 31 maja 2011 r. Katarzyna Starzyk Kim jesteśmy Laboratorium Partycypacji Obywatelskiej Prowadzenie portalu www.partycypacjaobywatelska.pl Metody i

Bardziej szczegółowo

Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola

Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola sporządzony w ramach projektu Od diagnozy do strategii model planowania rozwoju usług publicznych dofinansowanego ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Dolnośląska Polityka Rowerowa 2014-2020 (Polityka równoważenia systemu transportowego na Dolnym Śląsku- PODSYSTEM ROWEROWY 2014-2020)

Dolnośląska Polityka Rowerowa 2014-2020 (Polityka równoważenia systemu transportowego na Dolnym Śląsku- PODSYSTEM ROWEROWY 2014-2020) Samorządowa jednostka organizacyjna Dolnośląska Polityka Rowerowa 2014-2020 (Polityka równoważenia systemu transportowego na Dolnym Śląsku- PODSYSTEM ROWEROWY 2014-2020) ZAŁOŻENIA INSTYTUT ROZWOJU TERYTORIALNEGO

Bardziej szczegółowo

Procedury i standardy konsultacji społecznych programów i polityk i publicznych realizowanych przez Gminę Miasto Płock

Procedury i standardy konsultacji społecznych programów i polityk i publicznych realizowanych przez Gminę Miasto Płock 1 Projekt Potencjał Działanie - Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych Procedury i standardy konsultacji społecznych programów i polityk i publicznych realizowanych

Bardziej szczegółowo

MIŁOSZ UKLEJA, KAROLINA PUCEK. Bychawa konsultuje. fundacja civis polonus

MIŁOSZ UKLEJA, KAROLINA PUCEK. Bychawa konsultuje. fundacja civis polonus MIŁOSZ UKLEJA, KAROLINA PUCEK Bychawa konsultuje fundacja civis polonus SPIS TREŚCI 1 O projekcie 4 2 Wstęp 7 3 Czym jest partycypacja obywatelska? 7 4 Cztery rodzaje dialogu administracji z obywatelami

Bardziej szczegółowo

Wybrane przykłady partycypacji w Europie Tytuł slajdu Jak opisać i zmierzyć partycypację społeczną? seminarium Warszawa, 10 grudnia 2010

Wybrane przykłady partycypacji w Europie Tytuł slajdu Jak opisać i zmierzyć partycypację społeczną? seminarium Warszawa, 10 grudnia 2010 Wybrane przykłady partycypacji w Europie Jak opisać i zmierzyć partycypację społeczną? seminarium Warszawa, 10 grudnia 2010 1 Na podstawie publikacji zawierającej 17 przykładów dobrych praktyk : 1. Strategie

Bardziej szczegółowo

Newsletter 01/2015. Szanowni Państwo,

Newsletter 01/2015. Szanowni Państwo, Newsletter 01/2015 Szanowni Państwo, Z przyjemnością prezentujemy pierwszy newsletter poświęcony podsumowaniu działań Krajowej Platformy Współpracy na Rzecz Integracji w roku 2014. Ubiegły rok obfitował

Bardziej szczegółowo

RAPORT KOŃCOWY Z WDROŻENIA

RAPORT KOŃCOWY Z WDROŻENIA Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi jako realizatorami zadań publicznych RAPORT KOŃCOWY Z WDROŻENIA URZĄD NAZWA WDROŻONYCH INSTRUMENTÓW

Bardziej szczegółowo

OPIS DOBREJ PRAKTYKI

OPIS DOBREJ PRAKTYKI OPIS DOBREJ PRAKTYKI 1. Dane dotyczące gminy/powiatu nazwa inicjatywy Strategia Rozwoju Miasta i Gminy Niepołomice na lata 2012-2020 nazwa gminy/powiatu Urząd Miasta i Gminy Niepołomice dokładny adres

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/15/11 RADY MIASTA OLSZTYN. z dnia 26 stycznia 2011 r.

UCHWAŁA NR IV/15/11 RADY MIASTA OLSZTYN. z dnia 26 stycznia 2011 r. UCHWAŁA NR IV/15/11 RADY MIASTA OLSZTYN z dnia 26 stycznia 2011 r. w sprawie określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami Gminy Olsztyn Na podstawie art. 5a ust. 2 i

Bardziej szczegółowo

O projekcie Partycypacja dyskutujemy, decydujemy, działamy

O projekcie Partycypacja dyskutujemy, decydujemy, działamy O projekcie Partycypacja dyskutujemy, decydujemy, działamy Okres realizacji: 01.05.2013 30.09.2014 Lider projektu: Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Gminy Bałtów Bałt Partnerzy projektu: Fundacja Miejsc

Bardziej szczegółowo

Młodzieżowe Rady Sołeckie

Młodzieżowe Rady Sołeckie Młodzieżowe Rady Sołeckie Projekt Nic o nas bez nas, nasz udział w demokracji Stowarzyszenie Inicjatyw Społeczno-Oświatowych w Widomej Projekt realizowany w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego

Bardziej szczegółowo

1. Program współpracy Gminy Kaliska jest elementem lokalnego systemu szeroko

1. Program współpracy Gminy Kaliska jest elementem lokalnego systemu szeroko -projekt- Załącznik do uchwały nr.. Rady Gminy Kaliska z dnia... PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY KALISKA Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO W ROKU 2014

Bardziej szczegółowo

Budżety partycypacyjne w Małopolsce.

Budżety partycypacyjne w Małopolsce. Tablica informacyjna Budżety partycypacyjne w Małopolsce. Stan i kierunki rozwoju Streszczenie Małopolskie Obserwatorium Rozwoju Regionalnego Departament Polityki Regionalnej Budżet obywatelski coraz bardziej

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM EKSPERCKIE

SEMINARIUM EKSPERCKIE SEMINARIUM EKSPERCKIE Ochrona krajobrazu miejskiego. Jak wykorzystać potencjał ustawy? Gdańsk, 8 października (czwartek) 2015 Gdańsk Dom Organizacji Pozarządowych (Letnia Rezydencja J. Uphagena) al. Grunwaldzka

Bardziej szczegółowo

Decydujmy razem. Badanie stosowanych w projekcie metod podnoszenia poziomu partycypacji. dr Anna Olech Warszawa 27 października 2011 r.

Decydujmy razem. Badanie stosowanych w projekcie metod podnoszenia poziomu partycypacji. dr Anna Olech Warszawa 27 października 2011 r. Decydujmy razem Badanie stosowanych w projekcie metod podnoszenia poziomu partycypacji dr Anna Olech Warszawa 27 października 2011 r. Przedmiot i cele badania 1. Zidentyfikowanie dających się powielać

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XL/541/2013 RADY MIEJSKIEJ W WIELICZCE. z dnia 30 grudnia 2013 r. w sprawie powołania Gminnej Rady Seniorów w Wieliczce

UCHWAŁA NR XL/541/2013 RADY MIEJSKIEJ W WIELICZCE. z dnia 30 grudnia 2013 r. w sprawie powołania Gminnej Rady Seniorów w Wieliczce UCHWAŁA NR XL/541/2013 RADY MIEJSKIEJ W WIELICZCE z dnia 30 grudnia 2013 r. w sprawie powołania Gminnej Rady Seniorów w Wieliczce Na podstawie art. 5c, ust. 1-5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

BUDŻET GMINY. Podstawowym aktem prawnym regulującym proces budżetowania w gminie jest ustawa o finansach publicznych.

BUDŻET GMINY. Podstawowym aktem prawnym regulującym proces budżetowania w gminie jest ustawa o finansach publicznych. BUDŻET GMINY Podstawowym aktem prawnym regulującym proces budżetowania w gminie jest ustawa o finansach publicznych. Art. 211. 1. Budżet jednostki samorządu terytorialnego jest rocznym planem dochodów

Bardziej szczegółowo

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Szeroko rozumiana poprawa jakości życia na wsi, zaspokajanie potrzeb społeczno-kulturalnych mieszkańców a także zidentyfikowanie i promowanie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr.../.../15 Rady Miejskiej w Siewierzu z dnia... 2015 r. w sprawie: powołania Gminnej Rady Seniorów w Siewierzu oraz nadania jej statutu.

Uchwała Nr.../.../15 Rady Miejskiej w Siewierzu z dnia... 2015 r. w sprawie: powołania Gminnej Rady Seniorów w Siewierzu oraz nadania jej statutu. PROJEKT - Uchwała Nr.../.../15 Rady Miejskiej w Siewierzu z dnia... 2015 r. w sprawie: powołania Gminnej Rady Seniorów w Siewierzu oraz nadania jej statutu. Na podstawie art. 5 c ust.2 i ust.5, art. 40

Bardziej szczegółowo

Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji społecznych inwestycji miejskich w Gminie Miejskiej Kraków

Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji społecznych inwestycji miejskich w Gminie Miejskiej Kraków Załącznik do uchwały Nr Rady Miasta Krakowa z dnia Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji społecznych inwestycji miejskich w Gminie Miejskiej Kraków 1 Cel konsultacji społecznych Celem prowadzenia konsultacji

Bardziej szczegółowo

Program na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Gmin i Powiatów Województwa Śląskiego

Program na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Gmin i Powiatów Województwa Śląskiego Program na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Gmin i Powiatów Województwa Śląskiego Tarnów-Katowice, wrzesień 2005 Wprowadzenie Program i»silesia jest odpowiedzią samorządów z województwa śląskiego na Inicjatywę

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja to wyprowadzanie ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe, obejmujące różne sfery życia. Sama definicja

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r.

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej realizacji w latach 2004 2005 projektów: Bemowski Program Wspierania Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Centrum Rozwiązań Systemowych ul. Parkowa 46/1, 51-616 Wrocław tel.: +48 713459284, fax: +48 713459284 http://www.crs.org.pl, e-mail: biuro@crs.org.

Centrum Rozwiązań Systemowych ul. Parkowa 46/1, 51-616 Wrocław tel.: +48 713459284, fax: +48 713459284 http://www.crs.org.pl, e-mail: biuro@crs.org. Centrum Rozwiązań Systemowych ul. Parkowa 46/1, 51-616 Wrocław tel.: +48 713459284, fax: +48 713459284 http://www.crs.org.pl, e-mail: biuro@crs.org.pl Szanowni Państwo Mamy zaszczyt zaprosić na serię szkoleń

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VI/154/15 RADY MIASTA GDAŃSKA. z dnia 26 lutego 2015 roku

UCHWAŁA NR VI/154/15 RADY MIASTA GDAŃSKA. z dnia 26 lutego 2015 roku UCHWAŁA NR VI/154/15 RADY MIASTA GDAŃSKA z dnia 26 lutego 2015 roku w sprawie powołania Gdańskiej Rady Oświatowej Na podstawie art. 48 i 49 ustawy z dnia 07 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity

Bardziej szczegółowo