NAUKOWYCH I TECHNOLOGICZNYCH INICJOWANYCH PRZEZ SEKTOR NAUKI SCIENCE AND TECHNOLOGY PARKS ROLA PARKÓW THE ROLE OF INITIATED BY SCIENCE SECTOR

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "NAUKOWYCH I TECHNOLOGICZNYCH INICJOWANYCH PRZEZ SEKTOR NAUKI SCIENCE AND TECHNOLOGY PARKS ROLA PARKÓW THE ROLE OF INITIATED BY SCIENCE SECTOR"

Transkrypt

1

2 inno temat / inno subject W numerze Od redakcji...2 INNO TEMAT Rola parków naukowych i technologicznych inicjowanych przez sektor nauki Gdy nauka i biznes wychodzą sobie naprzeciw... 6 DOBRE PRAKTYKI Skuteczne pobudzanie synergii w parku naukowo-technologicznym Adlershof...9 Klimat dla innowacji. Niematerialne wsparcie innowacji też jest potrzebne STREFA SPIN-OFF Sukces o podłożu genetycznym strategia rozwoju Centrum Badań DNA Advachemlab - długa droga do początku DO INNOWACJI PRZEZ AUTOMOTYWACJĘ Uwolnić marzenia zmieniając je w cele NOWOŚCI In this issue From editorial staff...2 INNO SUBJECT The role of science and technology parks initiated by science sector When science and business meet halfway GOOD PRACTICES Efficient stimulation of synergy in Adlershof science and technology park Climate for innovation. Immaterial support is also needed SPIN-OFF SPHERE Advachemlab a long way to the beginning Success with genetic basis development strategy of DNA Research Center TO INNOVATION THROUGH SELF-MOTIVATION To release dreams by reformulating them into goals NEWS REDAKCJA / EDITORIAL STAFF: Justyna Adamska (red.nacz.), Olga Szczepaniak PROJEKT, DRUK / DESIGN, PRINT: Expansja Advertising Sp. z o.o. KONTAKT / CONTACT: Poznański Park Naukowo-Technologiczny Fundacji Uniwersytetu im. A. Mickiewicza ul. Rubież 46, Poznań tel , fax Szanowni Państwo, W czasach budowania gospodarki opartej na wiedzy toczy się wiele dyskusji na temat efektywnego łączenia nauki z gospodarką. W Polsce istnieją zgodne opinie co do tego, iż wciąż brakuje chemii między środowiskiem akademickim a biznesowym. Kwartalnik Inno(moty)wacje, którego pierwsze wydanie właśnie do Państwa trafiło, ma na celu przybliżyć znaczenie transferu wiedzy, głównie poprzez ukazanie przykładów dobrych praktyk. Poznański Park Naukowo-Technologiczny (PPNT) od 15-tu lat, krok po kroku, swoimi działaniami przekonuje przedstawicieli środowiska naukowego, że warto przenosić wyniki prac badawczych do rzeczywistości gospodarczej. Pierwsze artykuły ukazują wnioski z wieloletnich doświadczeń przedstawicieli PPNT. Ponadto w każdym wydaniu, oprócz polskich, zaprezentujemy też inne instytucje, dzięki którym bariery utrudniające proces transferu technologii, zostały zniwelowane. Do tej pory mogliście Państwo zetknąć się z redagowanym przez Zespół InQbatora Technologicznego PPNT kwartalnikiem IQ, który wydawany jest od 2007 roku. Niniejsza publikacja ma charakter komplementarny i będzie zorientowana przede wszystkim na zagadnienia dotyczące komercjalizacji wiedzy. Stałą sekcją kwartalnika będą konkretne przykłady spółek typu spin-off z różnych dziedzin, które oprócz sukcesów ujawnią Państwu również problemy, z jakimi borykały się na swojej ścieżce rozwoju. Nieco odmienny charakter będzie miała ostatnia część kwartalnika pn. Do innowacji przez automotywację. Będzie to seria tekstów z zakresu samorozwoju, których zadaniem jest udoskonalić Państwa kompetencje miękkie, jak również dostarczyć konkretną wiedzę z obszaru przygotowania biznesowego. Mamy nadzieję, że Inno(moty)wacje będą dla Państwa źródłem użytecznej informacji i inspiracji do działań. Zapraszamy do lektury. Justyna Adamska Redaktor Naczelna Dear Sirs, At the time of building knowledge-based economy there is a lot of discussion about the effective linking of science and economy. In Poland there are unanimous opinions that there is still no chemistry between the academic and business environments. Inno(moti)vations quarterly, the first issue of which You have just received, aims to bring closer the meaning of the transfer of knowledge, mainly through the presentation of the examples of good practices. Poznań Science and Technology Park (PSTP) for 15 years, step by step, has been convincing the representatives of scientific environment that it is worth transferring the results of research to the economic reality. The first articles present the conclusions drawn from long-term experiences of the representatives of PSTP. Moreover, in every issue, apart from the Polish ones, we will present also other institutions, thanks to which mental barriers, hindering the process of technology transfer, have been surmounted. So far You may have familiarized yourselves with IQ quarterly edited by the team of Technology InQbator of PSTP, which has been issued since This publication is of a complementary nature and will be oriented particularly on the problems of the commercialization of knowledge. The constant part of the quarterly will be formed with the examples of spin-off companies from different domains, that apart from successes will reveal You also some problems their founders had to face on their development path. A little different character will have the last part of the quarterly titled To innovation through self-motivation. This will be a series of texts from the area of self-development, the role of which is to improve Your soft competences, and to provide You with concrete knowledge from the field of business preparation. We hope that Inno(moti)vations will be a source of useful information and inspiration for You. We invite You to reading. Justyna Adamska Chief Editor ROLA PARKÓW NAUKOWYCH I TECHNOLOGICZNYCH INICJOWANYCH PRZEZ SEKTOR NAUKI Idea parków naukowo-technologicznych, która pojawiła się w USA w latach pięćdziesiątych XX w. opiera się na wysoce efektywnych, a niekiedy spektakularnych (Dolina Krzemowa) zastosowaniach osiągnięć nauki w gospodarce, przyczyniając się do kształtowania współczesnej cywilizacji. Nazwa parki technologiczne nie jest precyzyjna, uwzględnia bowiem zarówno parki naukowe, badawcze, technologiczne oraz centra innowacji, jak również centra i inkubatory przedsiębiorczości, a także inkubatory nowych technologii z różnorodnymi wzajemnymi powiązaniami. W ciągu ponad pięćdziesięciu lat istnienia tej instytucjonalnej formy praktycznego wykorzystania nauki, przeszła ona ewolucję od centrów wytwarzania (center of manufacturing) do centrów doskonałości (center of excellence) w zakresie wysoko rozwiniętych technologii (high-tech). Prof. dr hab. Bogdan Marciniec THE ROLE OF SCIENCE AND TECHNOLOGY PARKS INITIATED BY SCIENCE SECTOR The idea of science and technology parks that emerged in the U.S. in the 1950s is based on highly-effective, sometimes spectacular (Silicon Valley) applications of the achievements of science in economy, contributing to the creation of modern civilization. The name technology parks is not precise because it embodies science, research and technology parks, innovation centers and business centers and incubators as well as new technology incubators, with different mutual interrelationships. Within over fifty years of existence of this institutional form of practical use of science, it evolved from centers of manufacturing to centers of excellence within the domain of high-techs. 2 3

3 inno temat / inno subject Fot.: W. Kowaliński Poznański Park Naukowo- Technologiczny Różni twórcy, odmienne cele Inicjatorem tworzenia parków może być sektor nauki (uczelnie, instytuty badawcze, centra badawczo-rozwojowe) lub administracji (centralna, regionalna, samorządowa), a także sektor przemysłu i handlu. Są one zawsze wspomagane przez instytucje finansowe (banki). W zależności od inicjatora, forma parku jest odmienna. Poszczególne sektory mają bowiem w gospodarce rynkowej własne interesy, a parki naukowe i technologiczne są ogniwem ich realizacji. Dla uczelni i instytutów naukowych oraz jednostek badawczo-rozwojowych, formuła parku stwarza większe możliwości, zarówno efektywnego (i komercyjnego) wykorzystania własnych osiągnięć badawczych, jak również wzrostu zamówień na prace badawcze i badawczo-rozwojowe (tj. wzrostu finansowania pozabudżetowego), a także znalezienia nowych miejsc pracy dla swoich absolwentów, magistrów, inżynierów, doktorów. Administracja na szczeblu centralnym, regionalnym i samorządowym widzi w instytucji parków możliwość aktywizacji wzrostu gospodarczego w regionie, wzmocnienia nowoczesnych branż, poprawy konkurencyjności miejscowych firm i tworzenia nowych miejsc pracy (nawet kosztem zwolnienia z podatku dochodowego w ramach strefy ekonomicznej), a także organizowania warunków startu i rozwoju dla przedsiębiorstw zorientowanych na zaawansowane technologie. Niestety, autorami i właścicielami tych technologii z reguły nie są polscy uczeni, technicy, ani firmy. Z punktu widzenia przedsiębiorstw produkcyjnych, handlowych i usługowych parki technologiczne to szansa rozpoznania rynku nowych technologii, bezpośredniej kooperacji oraz zmniejszenia ryzyka innowacyjnego, a także, niestety często, zbierania profitów jedynie z wynajmu infrastruktury przemysłowej. Aktywna polityka innowacyjna Według międzynarodowej oceny efektywności naukowej Polska zajmuje aktualnie 18. miejsce, a jej udział w puli publikacji wynosi 1%. Nasz udział w światowym nakładzie na B+R wynosi tylko 0,39%. Zadaniem państwa powinno być zatem wykorzystanie stosunkowo wysokiego potencjału i pozycji wielu placówek naukowych i badawczo-rozwojowych do znacznego podwyższenia innowacyjności polskiej gospodarki. Głównym zadaniem dla decydentów jest powiązanie polityki naukowej i naukowo-technicznej (programy strategiczne, programy rozwoju wysokozaawansowanych technologii) z rozwojem społeczno-gospodarczym kraju, czyli stworzenie wspólnej koncepcji, którą można nazwać strategiczną polityką innowacyjną państwa. Pod tym pojęciem należy rozumieć uruchomienie instrumentów dla efektywnego współdziałania naukowców, inżynierów, menadżerów, specjalistów od marketingu, a także użytkowników w kie- runku innowacji pobudzających wzrost i konkurencyjność gospodarki. Istotnym elementem aktywnej polityki innowacyjnej jest stworzenie mechanizmów powodujących przyrost środków pozabudżetowych przeznaczonych na działalność naukową i badawczo-wdrożeniową. Analiza potencjału krajowych i regionalnych ośrodków naukowych oraz potrzeb rynku krajowego i międzynarodowego powinna zmierzać w kierunku: poszukiwania dobrych pomysłów o spektakularnym znaczeniu komercyjnym, zorientowania na nowe procesy i nowe produkty o specjalistycznych zastosowaniach (szczególnie high-tech), tworzenia wyspecjalizowanych centrów B+R w dziedzinach przemysłu, które nie posiadają zaplecza badawczego, powiązania zarówno z międzynarodowymi centrami (R+D) korporacji wielkoprzemysłowych, jak i małymi oraz średnimi firmami danego regionu. Unikatowy potencjał Parki naukowo-technologiczne są jedyną formą przenoszącą (wyciągającą) osiągnięcia badań podstawowych z sektora Celem poznańskiego modelu transferu wiedzy jest zbudowanie efektywnej relacji pomiędzy nauką (invention) w uczelniach i instytutach badawczych, a innowacjami (innovations) w parkach naukowo-technologicznych, realizowanej w formie centrów badawczo-rozwojowych, inkubatorów nowych technologii i przedsiębiorstw innowacyjnych typu spin-off i start-up. W czasopiśmie Inno(moty)wacje będziemy prezentować modelowe przykłady funkcjonowania poszczególnych ogniw, umożliwiających efektywne, a nawet spektakularne transfery wiedzy (w szczególności technologii). Najważniejszym celem tej serii jest jednak pokazanie możliwości transferu i komercjalizacji wiedzy (technologii) pochodzących z polskiego sektora nauki. Trzeba sobie bowiem uświadomić, że w globalnej gospodarce rynkowej należy zabezpieczyć interes polskiego społeczeństwa w kraju, w którym przeważają koncerny międzynarodowe a interesy polskiej nauki to zapewnienie miejsca w sektorze naukowym przedsiębiorstw (państwowych, prywatnych, zagranicznych) dla polskiej kadry naukowej i dla innowacji tworzonych przez polskich naukowców i inżynierów. Wierzymy, że ukazanie wzorcowych przykładów relacji nauka-innowacje zachęci najwybitniejszych przedstawicieli młodej generacji do realizacji w Polsce swoich wielkich ambicji, zarówno w obszarze nauki, jak i biznesu typu high-tech. nauki do gospodarki i przemysłu. Szczególnie atrakcyjne wydają się dziedziny, w których przemysł jeszcze nie istnieje. Dolina Krzemowa jest tego najlepszym przykładem. Istotą tej działalności jest rola pośrednika pomiędzy badaniami naukowymi, a producentem i ostatnim ogniwem, jakim powinna być zawsze sprzedaż owoców twórczej działalności badawczej. Opracowanie technologii i przeniesienie skali wytwarzania przygotowujące do wdrożenia w przemyśle powinno odbywać się w inkubatorach nowych technologii, które mogą być częścią parku lub przemysłu. Nowe technologie powinny być zatem zalążkiem małych proinnowacyjnych przedsiębiorstw funkcjonujących w roli inkubatorów technologii w parkach technologicznych i potrafiących transfero- Different founders, different objectives The initiator of the creation of parks can be science sector (universities, research institutes and research and development centers) or administration (central, regional, self-governments) as well as trade and industry sector. They are always supported by financial institutions (banks). Depending on the founder, the form of park is different. Particular sectors have their own interests in market economy and science and technology parks are the cell of their achievement. For universities and research institutes as well as research and development centers the formula of a park creates more possibilities both for effective (and commercial) use of own research achievements and for the increase of orders for research and development (that is for the increase of non-budgetary financing) and for finding new jobs for their graduates, masters, engineers and PhDs. Administration at central, local and selfgovernmental level sees in the institution of parks the possibility for activation of economic growth in the region, reinforcement of modern branches, improvement of competitiveness of local companies and creation of new jobs (even at the expense of income tax exemption within economic sphere), and for organization of starting and development conditions for high-tech-oriented companies. Unfortunately, usually the authors and owners of these technologies are not Polish researchers and technicians or the companies. From the point of view of production, trade and service companies technology parks are the chance for recognition of the market of new technologies, direct cooperation and limitation of innovative risk and also, unfortunately often, for gaining profits only from renting industry infrastructure. Active innovation policy According to international assessment of research effectiveness Poland currently ranks 18 and its share in the pool of publications accounts for 1%. Our share in the global expenditure on R&D accounts only for 0.39%. The task of the state should be therefore to use the relatively high potential and position of many scientific, as well as research and development institutes to significantly increase the innovativeness of the Polish economy. The main task for decision-makers is to combine scientific and technical policy (strategic programmes, programmes for the development of high-techs) with socio-economic development of the country, that is the creation of a common conception that may be called strategic innovation policy of the state. What should be understood under this notion is the development of instruments for effective cooperation of researchers, engineers, managers, marketing specialists and users in the direction of innovations stimulating growth and competitiveness of the economy. An important element of active innovation policy is the creation of mechanisms leading to the increase of non-budgetary resources devoted to scientific and research as well as implementation activities. The analysis of the potential of national and regional research centers and the needs of national and international market should follow in the direction of: searching for new ideas with spectacular commercial application, orientation on new processes and products with specialist application (in particular high-tech), creation of specialist R&D centers in the areas of industry that have no research background, combination both with international centers (R&D) of heavy-industry corporations and small and medium enterprises of a given region. Unique potential Science and technology parks are the only form transferring (withdrawing) the achievements of basic research from science sector to the economy and industry. Particularly attractive seem to be the areas where industry does not exist yet. The best example is Silicon Valley. The essence of this activity is an intermediary role between scientific research, producer and the last link, which should always be the sale of the results of creative research activities. Development of technology and transfer of the scale of production preparing to the implementation in industry should take place in new technology incubators, that may be a part of a park or industry. New technologies should be the germ of small pro-innovative enterprises functioning in the role of technology incubators in technology parks and being able to transfer these technologies to big companies. Activities in the field of technology marketing also belong to the tasks of science and technology parks. In concerns they are usually performed by research and development centers. The organizational form of a park should take the form of independent, separate non-budgetary units (scientific establishments as founders or/and co-owners) of non-profit type, cooperating with finan- The objective of Poznań model of the transfer of knowledge is the development of an effective relation between invention in universities and research institutes and innovations in science and technology parks, realized in the form of research and development centers, new technology incubators and innovative spin-offs and start-ups. In the magazine Inno(moti)vations we will present model examples of functioning of particular links, enabling effective and even spectacular transfers of knowledge (in particular technologies). The most important objective of this series is however to show the possibilities for transfer and commercialization of knowledge (technology) coming from Polish science sector. We should realize that in the global economy the interest of the Polish society should be secured in the country where international concerns prevail and the interests of Polish science is to ensure a place in the scientific sector of enterprises (national, private, foreign) for the Polish scientific staff and for innovations created by Polish researchers and engineers. We believe that showing model examples of science-innovation relations will encourage the most prominent representatives of the young generation to materialize their huge ambitions in Poland, both in the area of science and high-tech business. 4 5

4 inno temat / inno subject wać te technologie do dużego przemysłu. Działania z zakresu marketingu technologicznego należą również do zadań parków naukowo-technologicznych. W koncernach wykonują je zwykle ośrodki badawczo-rozwojowe. Formą organizacyjną parku powinny być samodzielne, odrębne jednostki pozabudżetowe (placówki naukowe jako założyciele lub/i współwłaściciele) typu non-profit, współdziałające z instytucjami finansowymi. Podmiotem organizacyjnym parku może być zarówno fundacja (tak jak w przypadku Poznańskiego Parku Naukowo-Technologicznego), jak i stowarzyszenie, spółka prawa handlowego (konsorcjum przemysłowo-finansowo-badawcze), a także specjalna strefa ekonomiczna w przypadku parków technologiczno-przemysłowych. Ta ostatnia forma, zwana niekiedy technoparkiem, ma jednak odmienne zadania i wykracza poza klasycznie rozumiane pojęcia parków naukowych i technologicznych. Warto podkreślić, że chociaż inicjatorami omawianego typu parków naukowo-technologicznych są uczelnie i ośrodki naukowe, to ich funkcjonowanie jest uzależnione od aktywnego współdziałania z instytucjami pozanaukowymi, tj. przede wszystkim przedsiębiorstwami produkcyjnymi i handlowymi, a także z administracją centralną i regionalną oraz samorządami i niewątpliwie organizacjami kapitałowymi. Prof. dr hab. Bogdan Marciniec Założyciel i dyrektor pierwszego w Polsce parku naukowo-technologicznego, prezes Fundacji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, rektor UAM w latach Wybitny chemik, laureat nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, członek rzeczywisty European Academy of Arts, Sciences and Humanities i Polskiej Akademii Nauk. The founder and director of the first science and technology park in Poland, chairman of Adam Mickiewicz University Foundation, rector of AMU in the years Distinguished chemist, prize laureate of Foundation for Polish Science, full member of European Academy of Arts, Sciences and Humanities, as well Polish Academy of Sciences. cial institutions. The organizational entity of a park can be a foundation (as in the case of Poznań Science and Technology Park), an association, a commercial law company (industryfinance-research consortium) and also a special economic sphere in case of technology and industrial parks. However, the latter form, sometimes called techno park, has different tasks and goes beyond the classical understanding of science and technology parks. It is worth emphasizing that however the initiators of the discussed type of science and technology parks are universities and scientific centers, their functioning is dependent on the active cooperation with non-scientific institutions, that is most of all with production and trading companies and also with central and regional administration as well as self-governments and undoubtedly with capital organizations. GDY NAUKA I BIZNES WYCHODZĄ SOBIE NAPRZECIW W zmieniającej się szybko gospodarce innowacyjność jest jednym z głównych czynników gwarantujących sukces rynkowy. Innowacyjność to nie tylko technologiczne zaawansowanie produktu, które odróżnia go od pozostałych uczestników konkurencyjnego wyścigu, ale również prostota wykonania, cena, bezpieczeństwo wytwarzania oraz użytkowania. Dr Piotr Krzyżanowski WHEN SCIENCE AND BUSINESS MEET HALFWAY In the quickly changing economy innovativeness is one of the main factors that guarantee success in the market. Innovativeness is not only technological advancement of a product which differentiates it from other participants of the competition race but also the simplicity of work, price, safety of production and use. Innowacyjność warunek i miara powodzenia Innowacyjność, obok aktualnych wyników finansowych firmy, jest też ważnym wskaźnikiem dla inwestorów. Miarą innowacyjności firmy jest tzw. Vitality Index (VI) będący procentową wartością sprzedaży produktów wprowadzonych na rynek w ostatnich kilku latach do ogólnej wartości sprzedaży wszystkich produktów firmy. Wysoki wskaźnik VI można uzyskać inwestując we własne badania lub kupując coraz to nowsze technologie. Z ekonomicznego punktu widzenia prawidłowe zbilansowanie obu tych sposobów może być drogą do sukcesu. Innovativeness condition and measure of success Innovativeness, along with actual financial results of a company, is also an important indicator for investors. The measure of the innovativeness of company is the so called Vitality Index (VI) being a percentage value of sales of products launched into the market over several recent years to total value of sales of all company products. High VI indicator may be reached through investments in own research or by purchase of newer and newer technologies. From economic point of view proper balancing of these two methods may be a way leading to success. Kryterium firmy nowoczesnej Nowoczesne technologie rodzą się w laboratoriach badawczych, które stają się centralnym ogniwem systemu odbierania i przekazywania informacji między sprzedażą, marketingiem, finansami i wieloma innymi działami w korporacji. To w laboratorium tworzony jest PRODUKT finalny, będący efektem pracy wielu ludzi, a przede wszystkim naukowców i inżynierów biorących bezpośredni udział w jego opracowaniu. Specyficzne potrzeby każdej firmy wymagają specjalistycznej wiedzy, niekiedy z bardzo wąskiej dziedziny. Organizując laboratorium musimy określić kryteria, jakimi będziemy się kierowali w doborze ludzi o odpowiednim potencjale intelektualnym oraz sprzętu, jaki będzie niezbędny do prowadzenia projektów. Rachunek ekonomiczny wykaże, czy inwestycja w aparaturę badawczą się zwróci, czy też bardziej opłacalne będzie korzystanie z zaplecza akademickiego i współpraca z partnerami zewnętrznymi. Współczesna firma chcąc być konkurencyjna na rynku nie może pracować bez zaplecza intelektualnego, jakim jest nowoczesne centrum badawcze. Criterion of modern enterprise Modern technologies are born in research laboratories that become a central link in the system of receiving and transferring information between sales, marketing, finance and many other departments in corporation. This is laboratory where final PRODUCT is created, as the result of work of many people, mainly researchers and engineers who directly take part in its development. Specific needs of each company require specialist knowledge, sometimes from a very narrow area. While organizing a laboratory we have to set the criteria which we are going to base on in the process of selection of people with appropriate intellectual potential and equipment that will be indispensible to carry out projects. Economic calculation will show whether an investment in research apparatus will be repaid or whether it is more profitable to make use of academic background and to cooperate with external partners. Modern company aspiring to be competitive on the market cannot operate without intellectual background, the role of which is played by modern research center. Polska coraz atrakcyjniejsza W ostatnich 20 latach wiele zagranicznych firm inwestowało w Polsce w produkcję i sprzedaż, traktując nasz kraj jako miejsce taniej siły roboczej i wschodzący rynek zbytu. Od niedawna, a zwłaszcza po wejściu Polski do Unii Europejskiej, obserwujemy coraz większe zainteresowanie zagranicznych koncernów inwestowaniem w naszym kraju w centra badawcze i rozwojowe. Sprzyja temu duża liczba dobrze wykształconych inżynierów i naukowców różnych dziedzin a także zaawansowane zaplecze aparaturowe polskich uczelni. Aby utrzymać ten trend, należy zapewnić potencjalnym inwestorom dostęp do przygotowanych pomieszczeń laboratoryjnych, które można łatwo zaadaptować do ich potrzeb oraz zapewnić im możliwość obsługi logistycznej tych przedsięwzięć. Urzeczywistnienie modelu współpracy Od 2007 roku na terenie Poznańskiego Parku Naukowo-Technologicznego działa Laboratorium Innowacyjne Grace Construction Products, będące częścią W. R. Grace Co. & Conn., jednej z najstarszych spółek chemicznych notowanych na no- Poland more and more attractive Over the last 20 years many foreign companies have invested in Poland in production and sales treating our country as a place of cheap workforce and growing market. Recently, particularly after the accession of Poland to European Union we have noticed more and more interest of foreign concerns in investments in research and development centers in our country. A favorable conditions are created by a number of well-educated engineers and researchers from different areas as well as advanced apparatus background of Polish universities. In order to keep this trend potential investors should be provided with access to prepared laboratory rooms that can be easily adapted to their needs and with the possibility of logistic service for these undertakings. Materialization of cooperation model Since 2007 Innovative Laboratory Grace Construction Products, forming part of W. R. Grace Co. & Conn., one of the oldest chemical companies quoted at New 6 7

5 dobre praktyki / GOOD PRACTICES wojorskiej giełdzie. Decyzję o umieszczeniu w PPNT ośrodka innowacyjnobadawczego (pozostałe mieszczą się w Cambridge koło Bostonu i w Pekinie, jest też wiele laboratoriów świadczących tzw. Technical Support na lokalnych rynkach) podjęto po wielu wizytach w różnych placówkach w Polsce. O wyborze zdecydowało kilka czynników. Miasto Poznań było atrakcyjne ze względu na dobre połączenia lotnicze z Monachium i Frankfurtem. Sam ośrodek zaoferował nie tylko przygotowane laboratoria, możliwość korzystania z własnego zaplecza aparaturowego, ale także stworzył szansę współpracy z poznańskimi uczelniami i innymi instytucjami naukowymi. Podstawową zasadą, jaką należy kierować się w badaniach jest ocena własnych możliwości i podjęcie decyzji: czy dany projekt wykonujemy sami, czy we współpracy lub całkowicie zlecamy ekspertom z innych ośrodków badawczych. Laboratorium Innowacyjne Grace współpracuje z uczelniami i naukowcami z Poznania, Szczecina, Łodzi, Gdańska, Krakowa, Rzeszowa, Warszawy i Monachium. Współpraca na linii firma-ośrodki akademickie generalnie układa się bardzo dobrze. Pewną barierą przy korzystaniu z bazy akademickiej lub państwowych instytutów badawczych są przeszkody nie o charakterze merytorycznym, ale organizacyjno-prawnym, takie jak np. kwestie wynagrodzeń, własność intelektualna wyników oraz partykularne interesy osób korzystających z danej aparatury, a nie uczestniczących w zamawianym projekcie. Są to jednak przypadki odosobnione. Znajomość polskiego środowiska naukowego i jego możliwości badawczych pozwala nam na koordynowanie projektów będących poza obszarem zainteresowań naszego laboratorium, ale znajdujących się w sferze zainteresowania W. R. Grace Co. & Conn. Budowanie zaufania poprzez realizację wspólnych projektów może skutkować w przyszłości dalszymi inwestycjami know-how, nie tylko ze strony Grace, ale też innych firm o zasięgu międzynarodowym. York Stock Exchange, has operated in the premises of Poznań Science and Technology Park. The decision about placing its innovation and research center (the others are located in Cambridge next to Boston and in Beijing, there are also many providing so called Technical Support on local markets) was taken after a lot of visits in different establishments in Poland. Several factors were decisive in the selection process. The city of Poznań was attractive because of good flight connections to Munich and Frankfurt. The center itself offered not only prepared laboratories, possibility of using own apparatus background but also it created a chance for cooperation with Poznań universities and other scientific institutions. The basic rule that should be applied in research is the assessment of own possibilities and taking decision: whether we carry out a given project by ourselves, in cooperation or completely commission it to experts from other research centers. Grace Innovative Laboratory cooperates with universities and researchers from Poznań, Szczecin, Łódź, Kraków, Rzeszów, Warszawa and Munich. Symbiotyczna wymiana korzyści Bardzo ważnym aspektem istnienia ośrodków badawczych dużego koncernu na terenie parków naukowo-technologicznych jest także możliwość wytyczania kierunków rozwoju badań naukowych. Firmy dysponują danymi na temat aktualnych i przyszłych trendów rynkowych i ekonomicznych, co pozwala ośrodkom akademickim na dostosowanie własnej tematyki badawczej do bieżących i przyszłych potrzeb, a co za tym idzie sprzedaż własnych dokonań zainteresowanym podmiotom gospodarczym. Bardzo istotne jest też w tym kontekście przystosowanie kierunku kształcenia studentów do oczekiwań pracodawców. Realizacji tego celu służą wspólne seminaria naukowe, gdzie różne grupy badawcze przedstawiają zarys swoich badań. Wymaga to oczywiście ustalenia zakresu poufności w celu ochrony własności intelektualnej. Skupienie kilku firm w parku pozwala też na wymianę wiedzy i doświadczeń między nimi, skutkiem czego są wspólne projekty badawcze nad produktami będącymi w gestii zainteresowań różnych podmiotów. Cooperation on the line company-academic centers in general goes on very well. A kind of barrier while using academic base or national research institutes are obstacles, not of a substantial nature, but of organizational and legal nature, such as e.g. the issue of remuneration, intellectual property of the results and particular interests of people using a given apparatus and not participating in the commissioned project. However, these are isolated cases. Familiarity with Polish scientific environment and its research capacities lets us coordinate projects being beyond the area of interest of our laboratory but being within the sphere of interest of W. R. Grace Co. & Conn. Building trust through execution of common projects may result in the future in further knowhow investments not only from Grace but also from other companies with international range. Symbiotic exchange of benefits A very important aspect of placing a research center of a big concern within science and technology parks is the pos- Wreszcie, umiejscowienie laboratorium dużego koncernu w parku naukowo-technologicznym wpływa na pozytywny wizerunek firmy, a parkowi, oprócz wpływów z wynajmu laboratoriów i świadczenia usług, daje pewnego rodzaju prestiż, jakim jest zaufanie ze strony dużej, międzynarodowej korporacji. Korzyści są więc wzajemne. Pozostaje mieć nadzieję, że więcej parków naukowych będzie realizowało taki model współpracy, co przyczyni się do zwiększenia konkurencyjności, a w konsekwencji podniesie jakość oferowanych usług oraz zdynamizuje rynek pracy dla dobrze wykształconych absolwentów polskich uczelni. Dr Piotr Krzyżanowski Absolwent Politechniki Poznańskiej, stopień dr. n. chem uzyskał na Wydziale Chemii Uniwersytetu im Adama Mickiewicza. W latach pracownik Działu Diagnostyki Medycznej Abbott Laboratories. Od 2006 roku kierownik Laboratorium Innowacyjnego W. R. Grace Co. & Conn. Grace Construction Products w Poznaniu. Graduate of the Poznań University of Technology, the Ph.D. degree in chemistry he received at the Faculty of Chemistry at Adam Mickiewicz University. In the years employee in Medical Diagnostics Department of Abbott Laboratories. Since 2006 the head of Innovation Laboratory W. R. Grace Co. & Conn. Grace Construction Products in Poznań. sibility of determining new directions in the development of scientific research. Companies have data on current and future market and economic trends, which allows academic centers to adjust their own subject of research to current and future needs, and what follows to sell their own achievements to the interested business entities. In this context it is also very important to adjust education of students to the expectations of employers. This aim is reached by joint scientific seminars where different research groups present an outline of their research. It requires of course to set the scope of confidentiality in order to protect intellectual property. Gathering of several companies in park allows also to exchange knowledge and experiences between them, the result of which are common research projects on products in which different entities are interested. Finally, placing a laboratory of a big concern in science and technology park influences the positive image of the company and also it gives the park, apart from revenues from renting laboratories and providing services, a kind of prestige, that is trust of a big, international corporation. Therefore benefits are mutual. It remains to have hope that more parks will implement such a model of cooperation, which will contribute to the increase of competitiveness and as a consequence, will enhance the quality of services offered and will make the labor market for well-educated graduates of Polish universities more dynamic. SKUTECZNE POBUDZANIE SYNERGII W PARKU naukowo- TECHNOLOGICZNYM ADLERSHOF Zjednoczenie Berlina po upadku Muru stanowiło kluczowe wydarzenie pod względem historycznym oraz ważny punkt zwrotny nie tylko dla miasta, ale również dla świata. Z perspektywy ekonomicznej była to jednakże, w większym lub mniejszym stopniu, katastrofa gospodarcza, zarówno we wschodniej, jak i zachodniej części Berlina. Dr Helge Neumann, Carolin Domann EFFICIENT STIMULATION SYNERGIES OF IN ADLERSHOF SCIENCE AND TECHNOLOGY PARK The reunification of Berlin after the fall of the Wall was a crucial event in historical terms and an important turning point not only for the city but for the world. Nevertheless, from an economic perspective it was more or less an economic catastrophe both in the eastern and western part of Berlin. 8 9

6 dobre praktyki / GOOD PRACTICES Historyczne zakotwiczenie losów parku Kryzys gospodarczy w byłych Niemczech Wschodnich po zjednoczeniu okazał się drastyczny: gospodarka Stołecznego Regionu Niemiec załamała się w niemal 80%. Struktury polityczne uległy całkowitej zmianie, natomiast dostosowanie warunków ekonomicznych pozostawało w tyle. Był to czas transformacji z socjalistycznej gospodarki sterowanej centralnie do społecznej gospodarki rynkowej. Z dnia na dzień Berlin stał się najbardziej zachodnim miastem na Wschodzie i najbardziej wschodnim miastem na Zachodzie. W rezultacie wprowadzenia marki niemieckiej po włączeniu do Republiki Federalnej Niemiec Berlin Wschodni utracił partnerów gospodarczych w Europie Centralnej i Środkowej (w tym były Związek Radziecki). Dotychczas odizolowany Berlin Zachodni również ucierpiał w wyniku likwidacji lukratywnych subwencji na rzecz zatrudnienia w przemyśle. W skrócie zatrudnienie w sektorze przemysłu we wschodniej części Berlina spadło gwałtownie o około 80%. Jednocześnie poziom zatrudnienia w administracji miejskiej i w wielu innych instytucjach, w tym w Ogrodzie Zoologicznym, wzrósł niemal dwukrotnie. Okres ten stanowił również początek nowej ery karier naukowych, przedsiębiorców, firm usługowych i dostawców, ale także stowarzyszeń agencji zatrudnienia i zwolnień. Jednym słowem był to czas całościowych przemian. W tej właśnie fazie przejściowej, w reakcji na wspomniane zmiany, utworzono Berliński Park Naukowo-Technologiczny Adlershof. Park projektem politycznym Wybudowanie parku naukowego w byłym Berlinie Wschodnim stanowiło początkowo projekt napędzany przez siły polityczne został zaprojektowany po to, by stworzyć strategiczny model na terenie byłych Niemiec Wschodnich, zarządzać zmianami strukturalnymi i przeciwdziałać zapaści gospodarczej po zjednoczeniu Stołecznego Regionu Niemiec. Do wdrożenia modelu wybrano teren berlińskiego Adlershof, którego historia rozpoczęła się na początku poprzedniego wieku, kiedy Niemcy stanowiły kolebkę lotnictwa. Po wojnie obszar ten służył jako baza wojskowego pułku wartowniczego, telewizji wschodnioniemieckiej, w końcu co nie mniej istotne występowała tam znaczna koncentracja instytutów Akademii Nauk NRD. Blisko 5,5 tys. naukowców i inżynierów pracowało na wydziałach fizyki, chemii, badań geologicznych i kosmicznych, matematyki i informatyki oraz w ogromnym Centrum Inżynierii. W Akademii Niemiec Wschodnich realizowano projekty badawcze o fundamentalnym znaczeniu, zarówno w odniesieniu do badań stosowanych jak i przemysłowych. Struktury te nie odpowiadały zasadom ustanowionym w Przestrzeni Badawczej Niemiec Zachodnich. Traktat Zjednoczeniowy zakładał likwidację Akademii oraz utworzenie nowych instytutów badawczych odpowiadających strukturom Federacji Niemieckiej. Na jego mocy w obrębie Adlershof rozwiązano trzy instytucje o dominującym znaczeniu: zlikwidowano bazę wojskową, zamknięto sieć telewizyjną a Akademię zabito deskami. Instytuty zostały poddane ocenie Rady Naukowej, powołano nowe struktury, ale jedynie 1,3 tys. osób znalazło w nich zatrudnienie. W ciągu 15 lat zdobywano liczne, nie tylko pozytywne doświadczenia w zakresie budowania i zarządzania parkiem. W początkowej fazie rozwoju parku w 1991 roku tylko około 25% z 5,5-tysięcznej kadry badaczy i inżynierów byłej placówki akademickiej uzyskało pozytywną ocenę. Mimo to, liczba zatrudnionych w instytucji nigdy nie spadła poniżej poziomu 3,5 tys. Kiedy otworzono pierwszy inkubator w 1993 roku, na powierzchni około 1000 m 2, gazety ogłosiły Potiomkin w Adlershof co można przetłumaczyć jako Pic na wodę w Adlershof. Jednakże dzięki stałemu silnemu wsparciu politycznemu i co ważniejsze zapałowi badaczy, inżynierów i przedsiębiorców zainspirowanych do wdrażania pomysłów, projekt wystartował. Faza budowy miała w sobie z pewnością coś z przygody i odkrywania ziemi nieznanej. Z perspektywy czasu można zobaczyć zakończony powodzeniem projekt budowy parku na obszarze 420 hektarów z szybko rozwijającymi się technologiami z zakresu różnych dziedzin. Zainwestowano ponad 1,6 mld euro, a obecnie ponad 20 tys. osób pracuje lub studiuje w parku. Całkowity roczny obrót jednostek należących do parku, w tym wszystkich instytutów i firm wzrósł obecnie z 1,5 mld euro w 2006 roku do 2 mld euro w 2008 roku. Inwestycja w postaci czasu, zaangażowania i pieniędzy okazała się opłacalna. Bliskość i wymiana pomiędzy działalnością badawczą a innowacyjnym biznesem Stworzenie bliskości pomiędzy działalnością badawczą a biznesem technologicznym oraz pobudzanie synergii wśród badaczy i przedsiębiorców od samego początku było niezwykle istotną kwestią. W tym celu dedykowane centra technologii zbudowano w pobliżu instytutu badawczego. Po powstaniu głównego inkubatora, w latach działalność rozpoczęły specjalistyczne centra innowacji: Centrum Fotoniki, Centrum Technologii Informacyjnych, Innowacyjne Centrum ds. Technologii Środowiskowych, Biotechnologii oraz Technologii Energetycznych, Centrum Technologii Materiałowych i Mikrosystemowych. W celu udoskonalenia projektu powstał też inkubator międzynarodowy, by umożliwić zagranicznym firmom rozpoczęcie działalności gospodarczej na rynku niemieckim i innych rynkach unijnych. W 1997 roku w Adlershof utworzono pierwsze instytuty Uniwersytetu Humboldta. Początkowo powstały: Instytut Matematyki oraz Technik Komputerowych, następnie Instytuty Chemii, Fizyki, Geografii oraz Psychologii. Pierwsza faza transferu uniwersytetu została zakończona wraz z wybudowaniem nowej biblioteki nowoczesnego centrum informacji i komunikacji, dostępnego dla studentów, naukowców oraz społeczności biznesowej Adlershof. Park Adlershof nie koncentruje się wyłączne na jednej technologii. Zajmując się różnymi technologiami i rynkami nie posiada tak wysokiego stopnia specjalizacji, jak np. park naukowy KISTA w Sztokholmie czy Otaniemi w okolicach Helsinek w dziedzinie komunikacji. Dzięki temu nie jest zależny od konkretnej technologii (tak jak KISTA w przypadku współpracy z Ericssonem). Jednym z widocznych efektów takiego stanu rzeczy jest fakt, że Adlershof nie ucierpiał w znacznym stopniu w wyniku pęknięcia bańki internetowej na początku 2000 roku. Koncentracja na wybranych obszarach z dziedziny badań i innowacji pozwala, poza wysokimi kompetencjami, uzyskać wysoki poziom interdyscyplinarności i tworzyć powiązania synergiczne. W ten sposób pozostawia się przestrzeń dla wschodzących technologii, np. w dziedzinie nowych materiałów, nanostruktur itd. Historical anchoring of the park The economic decline in the former East Germany after the re-unification turned out to be drastic: up to 80 % of regional economy in the German Capital Region collapsed. Political structures had changed completely but the adjustment of economic conditions was lacking behind. It was the time of transition from central socialist economy towards social market economy. Overnight Berlin became the most Western City in the East and the most Eastern City in the West. In the result of the introduction of the D- Mark after becoming part of the Federal Republic of Germany East Berlin lost its former economic partners in Central and Eastern Europe, incl. the former Soviet Union. The formerly isolated West Berlin also suffered from the elimination of lucrative subsidies for industrial employment. In short, about 80 % of the industrial employment in the East part of Berlin was rapidly lost. At the same time, city administration and a lot of other institutions, including the Zoo Park saw their employment levels nearly doubled. This period was also the beginning of a new era of scientific carriers, entrepreneurs, new service companies and providers, but also new employment associations and dismissals. All in all it was the time of complete changes. In this transition phase the Berlin Science and Technology Park Adlershof was founded. Park as a political project Building of a science park in the former East Berlin, was initially a project driven by political powers - designed to create a strategic model in the former eastern part of Germany and to manage structural changes and counteract the economic decline after the reunification of the German Capital Region. In order to start the implementation of the model the area of Berlin Adlershof was chosen. The history of Berlin Adlershof started at the beginning of the last century when Germany was the cradle of aviation. After the war, the site served as a base for operations of a military guard regiment, the East German TV, and last but not least, there was a large concentration of institutes from the GDR s Academy of Science. Approximately 5,500 scientists and technicians worked in the departments of physics, chemistry, geo- and space research, mathematics and informatics and in large Engineering Centre. Research in the institutes of the East German Academy was of fundamental meaning both in terms of applied and industryrelated research. The structures did not correspond to the established West German Research Area. The Unification Treaty stipulated the liquidation of the Academy, and the establishment of new research institutes in line with Federal German structures. In the result of the Unification Treaty, Adlershof saw all the three institutions with dominant meaning dissolved: the military base was eliminated, the TV network was closed, and the Academy boarded up. The institutes themselves were evaluated by the Scientific Council, new institutes were founded; but only about 1,300 people were employed in these structures. Within the last 15 years, a wealth of experience has been gained in terms of building and managing the science park in Adlershof. In this time a lot of bitter lessons were learned: when the development of the park started in 1991, only about 25% of the 5,500 staff of researchers and technicians of former academic site were positively assessed. Nevertheless, the number of employees in the institution never dropped below the level of 3,500. When the first incubator was opened in 1993, on the space of around 1,000 m², newspapers announced Potemkin in Adlershof which can be translated as Smoke and mirrors in Adlershof. But with constant strong political support and even more important the enthusiasm of researchers, technicians and entrepreneurs inspired to implement the ideas, the project took off. The building phase certainly had something to do with adventure and terra incognita. In retrospect, we can see a successful 420 ha large park with quickly developing technologies in different areas. More than 1,600 M has been invested; more than 20,000 people today work or study in the park. The total annual turnover of all the park units, including all institutes and companies has increased today from 1,500 M in 2006 to 2,000 M in The investment in the form of time, passion and money turned out to be profitable. Proximity and exchange between research and innovative business The creation of proximity between research and technology businesses, and fostering synergies between the researchers and entrepreneurs, was of a high importance from the very beginning. Consequently, the dedicated technology centers were built close to the research institute in order to ensure proximity and exchange between research and innovative business. After the establishment of the general incubator, specialist innovation centers started their activities between 1994 and 1998: Photonics Centre Information Technology Center Innovation Centre for environment, bio and energy technologies later on: Centre for Materials and Microsystems Technologies. To improve the program, an international incubator was added in order to provide international companies with the opportunity to start their business on the German and respective EU markets. In 1997 Adlershof saw the settlement of the first institutes of the Humboldt University, starting with the Institute of Mathematics, the Institute of Computer Technology and then the Institute of Physics, Institute of Chemistry, Institute of Geography and the Institute of Psychology. The first phase of university transfer was finished with the newly built library a modern information and communication centre, open for students and scientists and, also for the Adlershof business community. The park does not focus on just one single technology; it addresses selected technologies and markets. In this way Adlershof does not have such a high specialization as KISTA Science Park in Stockholm or Otaniemi near Helsinki in the field of communication. But, therefore it is not dependent on one technology like KISTA in case of cooperation with Ericsson. One of the visible consequences of this is the fact that Adlershof did not suffer much from the burst of the Internet bubble in early

7 dobre praktyki / GOOD PRACTICES Oferta Adlershof to know-how, eksperci i infrastruktura niezbędna do tworzenia i rozwoju innowacyjnych firm. Dzisiaj ponad 400 zaawansowanych technologicznie firm posiada tu swoje siedziby. Wraz z instytutami badawczymi wytwarzają obroty przewyższające daleko całkowitą kwotę wydaną łącznie na inwestycje przez Berlin, rząd federalny i UE (w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego). Dr Helge Neumann Kierownik Zarządzający Biura ds. Między narodowych w Wista-Management GmbH. Posiada doświadczenie w zakresie zarządzania projektami UE. Odpowiada za tworzenie struktur sieciowych pomiędzy berlińskim Adlershof a partnerami zagranicznymi i nawiązywanie międzynarodowej współpracy na linii nauka przemysł. Executive Manager of International Office at Wista-Management GmbH. Experienced in managing EU Projects. He takes care about setting up networking structures between Berlin Adlershof and foreign partners and establishes strong international collaborations between science and industry. KLIMAT DLA INNOWACJI Niematerialne wsparcie też jest potrzebne Innowacja to nie abstrakcyjne pojęcie z książek, ale każdy indywidualny, niepowtarzalny przypadek nowej technologii, produktu, ulepszenia organizacyjnego wprowadzany w życie. Aby mogła zaistnieć potrzebni są ludzie i środki materialne, a także coś, co można nazwać klimatem dla innowacji. Elżbieta Książek CLIMATE FOR INNOVATION IMMATERIAL SUPPORT IS ALSO NEEDED Łączenie różnych elementów sprzyjających innowacji leży u podstaw wizji naszego Parku jako miejsca spotkania nauki i przedsiębiorczości. Jest to przede wszystkim infrastruktura i ludzie pracujący nad rozwijaniem i wdrażaniem nowych technologii. Już w początkowej fazie działalności w strukturze Parku znalazło się miejsce na zespół ludzi, którzy nie reprezentują sfery nauki ani przedsiębiorstw, a są niejako pomiędzy. Liczące aktualnie 20 osób Centrum Wspierania Innowacji (CWI) zajmuje się działalnością doradczą, informacyjną i szkoleniową z zakresu transferu technologii i finansowania współpracy badawczej, swoją ofertę kierując do przedstawicieli sektora nauki i przedsiębiorczości. CWI w strukturze Parku uznawane jest za najmniej ważne, pełni bowiem rolę służebną wobec naukowców i przedsiębiorców, samo niczego nie tworząc. Ponadto większość prowadzonych przez Centrum działań realizowanych jest także w innych typach ośrodków w Polsce, np. centrach transferu technologii tworzonych przy uczelniach wyższych. Podstawowa działalność Parku związana jest przede wszystkim z infrastrukturą budynkami, laboratoriami, które wraz z pakietem usług udostępniamy lokatorom, przedsiębiorstwom i zespołom badawczym, tworzącym fundamentalną wartość Parku. CWI spełnia natomiast funkcje dodatkowe, uzupełniające tę podstawową misję, bowiem jego działalność pozwala wyjść z ofertą Parku na zewnątrz, poza jego mury, nawiązać łączność z naukowcami, przedsiębiorstwami i administracją w skali regionalnej, a także szerszej. Bez tych instytucji i osób bylibyśmy wyizolowaną wyspą, a działając w ten sposób postępujemy zgodnie z filozofią Parku, według której ma on być elementem spajającym różne ogniwa. Od 13 lat kropla drąży skałę Działalność CWI rozpoczęła się w styczniu 1997 roku od projektu europejskiego FEMIRC, który pozwolił na poznanie mechanizmów działania europejskich programów badawczo-rozwojowych oraz sieci ośrodków transferu technologii. Nauczyliśmy się, na czym polega pisanie wniosków do programów badawczych, przeprowadzanie audytów technologicznych i organizowanie spotkań potencjalnych dawców i biorców technologii. Podejmowaliśmy też różne, nie zawsze udane, próby zbierania ofert instytucji naukowych Poznania i promowania ich na różnych wystawach i targach. Te początkowe działania były dla nas podwójną lekcją. Dzięki pierwszej, dowiedzieliśmy się, że bez indywidualnej pracy z naukowcami i przedsiębiorcami, dotyczącej poszczególnych pomysłów, nie możemy liczyć na wyniki. Druga uświadomiła nam, że jesteśmy uzależnieni od skomplikowanych, otaczających nas warunków zewnętrznych, które można zaklasyfikować w dwa rodzaje zjawisk. Jedno to wizja polityki innowacyjnej (państwa, regionu, instytucji naukowych) i dostępność jej instrumentów, a drugie to kultura innowacji społeczeństwa kreatywność, gotowość do współpracy, poziom zaufania pomiędzy różnymi partnerami, zdolność do podejmowania ryzyka i przedsiębiorczość. Dlatego też na miarę naszych możliwości działamy również na rzecz zmiany tych uwarunkowań. Nasze know-how Jednym z ważniejszych sposobów dotarcia do środowiska naukowego jest udzielanie informacji i pomocy dotyczącej finansowania badań w Programach Carolin Domann Kierownik projektów UE w Biurze ds. Międzynarodowych w Wista-Management GmbH. Z wykształcenia prawnik, specjalizuje się w działalności gospodarczej, odpowiada za prawne aspekty projektów unijnych. Wspiera międzynarodową współpracę pomiędzy berlińskim Adlershof a partnerami zagranicznymi. Project Manager for EU-Projects at the International Office at Wista-Management GmbH. She is a business lawyer, takes care about the legal issues of EU-Projects and supports the international cooperation between Berlin Adlershof and foreign partners. Concentration on selected research fields and innovation areas allows, besides strong competences, to reach a high level of interdisciplinary and to establish synergy lines; and by this it leaves space for emerging technologies, e.g. in the field of new materials, nanostructures etc. Adlershof offers the know-how, experts and the necessary infrastructure for the creation and growth of innovative companies. Today more than 400 high-tech companies are based here. Together with the research institutes, they generate turn over volumes that far exceed the total investment amount that was jointly spent by the state of Ber-lin, the Federal Government and the EU (within European Regional Development Fund). Innovation is not an abstractive notion from books but each individual, unique case of new technology, product, organizational improvement brought into effect. In order to make it happen people and material resources are needed and also something that may be called climate for innovations. The vision of our Park as a place where science and entrepreneurship meet is based on matching different elements favorable for innovation. It is first of all infrastructure and people working on the development and implementation of new technologies. However, already at the beginning of activity in the structure of the Park a place was found for a team being somehow between the sphere of science and enterprises. Currently consisting of 20 people Innovation Support Center (ISC) deals with advisory, information and training activities from the field of technology transfer and funding of research cooperation, addressing its offer to the representatives of science and business sectors. ISC within the structure of the Park is considered as the least important since it plays menial role for researchers and entrepreneurs, without creating anything by itself. Moreover, the majority of activities carried out by the Center, is done also in other types of centers in Poland, e.g. technology transfer centers created at universities. The basic activity of the Park is connected first of all with infrastructure buildings, laboratories, that we make, together with a packet of services, available to tenants, entrepreneurs and research teams, creating the fundamental value of the Park. But ISC fulfills additional functions, completing this basic mission because its activity allows to go out with the offer of the Park, beyond its walls, start communication with researchers, enterprises and administration on the regional scale, and even wider. Without these institutions and people we would be an isolated island, acting this way we proceed in line with the philosophy of the Park, according to which it should be an element connecting different links. For 13 years the drop hollows out the stone The activity of ISC started in January 1997 with an European project FEMIRC, which made it possible to get to know mechanisms of European research and development programmes and a network of technology transfer centers. We learned what writing proposals for research programmes, doing technology audits and organization of meetings for potential donors and recipients of technologies consists in. We also made attempts, not always successful, to collect the offers of scientific institutions from Poznań and to promote them during different exhibitions and fairs. These initial activities learned us double lesson. Thanks to the first one we got to know that without individual work with scientists and entrepreneurs, relating to particular ideas, we cannot count on good results. The second one made us aware that we are dependant on complicated, surrounding us external conditions that may be classified into two types of phenomena. One is the vision of innovation policy (of the state, region, scientific institutions) and the availability of its instruments and the second one is the culture of society innovations creativity, readiness for cooperation, the level of trust between different partners, ability to take risk and entrepreneurship. Therefore, within the scope of our capabilities, we act also to change this conditioning. Our know-how One of our most important methods of reaching scientific environment is the 12 13

8 Ramowych Unii Europejskiej. Od wielu lat, dzięki uczestnictwu w tych programach, bierzemy udział w wymianie wiedzy i doświadczeń na polu europejskim, przyglądamy się temu, jakie badania są prowadzone i jak są zorganizowane. Projekty europejskie wymagają doświadczenia w konstruowaniu badań nastawionych problemowo, prowadzeniu współpracy z odbiorcami wyników badań oraz stosowaniu tzw. myślenia projektowego planowania i wykonywania pracy w logicznej sekwencji zadań prowadzących do ostatecznego rezultatu. Polskie zespoły naukowe mają bardzo utrudniony start w tych programach, ze względu na dużą konkurencję z silnymi i uznanymi ośrodkami z całej Europy oraz brak doświadczeń w uczestnictwie w podobnych programach. Nasze Centrum, poprzez sprawne poruszanie się wśród różnych możliwości konkursowych, dobrą znajomość zasad administracyjnych oraz umiejętność konstruowania projektów, stara się niwelować te bariery. Dzięki temu, że sami piszemy projekty, jesteśmy na bieżąco z wszystkimi tajnikami Programów Ramowych. Pomagając w realizacji projektów badawczych na każdym etapie, od zebrania konsorcjum i napisania projektu do jego ostatecznego rozliczenia, zbieramy bogate doświadczenia na podstawie konkretnych przypadków. Dzięki profesjonalizmowi i, jak ufamy, dobrej marce jednego z działów CWI Regionalnego Punktu Kontaktowego (RPK) utrzymujemy dobre relacje z jednostkami naukowymi regionu zarówno kierownictwem tych jednostek, jak i ich przedstawicielami naukowymi. Praca z konkretnymi pomysłami daje nam pewien obraz tego, kto jest kim oraz jakie projekty są podejmowane w poznańskiej działalności naukowej. Nasze działania skierowane są także do innej grupy instytucji, którą stanowią odbiorcy europejskiej sieci usług dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) związanej z transferem technologii i współpracą handlową Enterprise Europe Network (niestety nie istnieje polski odpowiednik tej nazwy). Są to głównie przedsiębiorstwa zainteresowane współpracą technologiczną i wymianą gospodarczą z partnerami z Unii Europejskiej i państwami stowarzyszonymi. Nasi doradcy odwiedzają przedsiębiorstwa, diagnozują potrzeby takiej współpracy, następnie definiując je jako zapotrzebowanie na technologię, ofertę technologiczną lub profil handlowy, aby poprzez sieci instytucji umiejscowionych we wszystkich regionach Europy poszukać odpowiedniego, zainteresowanego ofertą partnera, posiadającego poszukiwaną technologię lub chętnego do współpracy. Ponadto organizujemy szkolenia związane z kwestiami ochrony własności intelektualnej oraz problemami prawnymi i podatkowymi, jakie napotykają przedsiębiorcy wchodząc na rynki zagraniczne. Relacje z naukowcami i przedsiębiorcami, nawiązywane w ramach usług świadczonych przez CWI, stwarzają możliwości zainteresowania ich szerszą ofertą Parku, dotyczącą np. zapewnienia infrastruktury niezbędnej do rozwoju firmy czy komercjalizacji technologii. Zupełnie inny charakter mają usługi kolejnego działu Centrum Zespołu Badań i Analiz (ZBA). Wywodzi się on z naszego zaangażowania w tworzenie Regionalnej Strategii Innowacji dla Wielkopolski w jej pionierskim okresie, w latach , kiedy to zaoferowaliśmy Urzędowi Marszałkowskiemu naszą wiedzę i doświadczenie związane z programami europejskimi i kwestiami innowacyjności. ZBA zaangażowany był w szereg inicjatyw związanych z wdrażaniem strategii, przede wszystkim w organizację Wielkopolskiej Sieci Innowacji, złożonej z instytucji otoczenia biznesu oraz jednostek samorządu terytorialnego. Obecnie samorząd województwa samodzielnie prowadzi sprawy polityki innowacyjnej, a ZBA rozwinęło ofertę komercyjną skierowaną do samorządów i jednostek naukowych związaną z tworzeniem i wdrażaniem instrumentów polityki innowacyjnej, zwłaszcza na skalę regionalną. Wciąż pozostaje wiele do zrobienia Bez wątpienia możemy stwierdzić, że dzięki CWI nasz Park jest znany wśród wielu instytucji naukowych, gospodarczych, władz regionalnych i ministerstw, a dzięki stale podejmowanym inicjatywom wciąż przypomina o swoim istnieniu. Mimo już uznanej w kraju marki, mamy świadomość, że do osiągnięcia efektywności na miarę naszych ambicji, wiele jeszcze brakuje. Przede wszystkim, aby skutecznie zająć się każdym przypadkiem komercjalizacji technologii musimy rozwinąć naszą ofertę oraz pozyskać wiedzę i doświadczenie związane z dopracowaniem kwestii biznesowych (rynkowych i finansowych) w ofertach wywodzących się ze świata nauki. Z drugiej strony, planujemy wzbogacić naszą pomoc dla przedsiębiorstw wdrażających innowacje właśnie o doradztwo finansowe, prawne i biznesowe oraz dostarczać informacje o trendach technologicznych na rynkach światowych. Rozwijając te umiejętności powinniśmy również znacznie zwiększyć ilość osób pracujących bezpośrednio z przedsiębiorcami i naukowcami. Dzięki zebranym przez lata doświadczeniom, wiemy już, że w tej pracy nie da się iść na skróty, a każdy przypadek, któremu pomagamy, wymaga indywidualnego podejścia i poświęcenia dużej ilości czasu. Fot.: W. Kowaliński provision of information and support in terms of funding research in European Union Framework Programmes. For many years thanks to the participation in these programmes we take part in the exchange of knowledge and experience in the European field, and we look on what type of research is done and how it is organized. European projects require experience in the construction of problem-oriented research, cooperation with the recipients of research results and application of so called project thinking planning and performing in a logical sequence of tasks leading to the final result. Polish research teams have a very difficult start in these programmes since they have to compete with strong and recognized centers from all over Europe and because of the fact that they lack experience in the participation in similar programmes. Our Center, through the efficient moving among different competition possibilities, good knowledge of the administration rules and the ability to construct projects attempts to eliminate these barriers. Thanks to the fact that we write the projects by ourselves, we are up-to-date with all the secrets of Framework Programmes. While carrying out research projects at every stage, from forming a consortium and writing a project to the final accounting for it, we collect a wealth of experience on the basis of concrete cases. Thanks to professionalism and, as we believe, good mark of one of ISC departments Regional Contact Point (RCP) we have good relations with scientific centers of the region both the management of these centers and their scientific representatives. The work with concrete ideas gives us some picture of who is who and what projects are undertaken in Poznań scientific activity. Our activities are also directed to another group of institutions, formed of the recipients of European network of services for small and medium enterprises (SMEs) connected with technology transfer and trading cooperation Enterprise Europe Network. These are mainly enterprises interested in technology cooperation and economic exchange with partners from European Union and associated states. Our advisors visit enterprises, make diagnosis of the need for such a cooperation, then define it as the demand for technology, technology offer or commercial profile in order to, through networks of institutions located in all European regions, search for a proper partner interested in the offer, having the technology that is looked for or willing to cooperate. Moreover, we organize trainings connected with the issues of protection of intellectual property and legal and tax problems faced by entrepreneurs entering foreign markets. Relations with scientists and entrepreneurs, that we come into in the framework of services provided by ISC, create possibilities to make them interested in a wider offer of the Park, relating e.g. to the provision of infrastructure necessary for company development or technology commercialization. A completely different character have services of the next department of the Center Research and Analysis Team (RAT). It comes from our engagement in the development of Regional Innovation Strategy for Wielkopolska in its pioneer period, in the years when we offered our knowledge and experience connected with European programmes and innovation issues to the Marshall s Office. RAT was engaged in a number of initiatives connected with the implementation of the strategy, first of all in the organization of Wielkopolska Innovation Network, consisting of business enhancement institutions and local government units. Currently the self-government of the voivodship single-handedly runs the issues of innovation policy and RAT developed a commercial offer for self-governments and scientific centers connected with the creation and implementation of innovation policy instruments, especially on a regional scale. Still much has to be done Undoubtedly we may say that thanks to ISC our Park is known to a lot of scientific and economic institutions, regional Elżbieta Książek authorities and ministries and thanks to continually undertaken initiatives it still reminds of its existence. In spite of having a brand recognized in the country we are aware that much is missing to reach the efficiency on the scale of our ambitions. First of all, in order to efficiently deal with every case of technology commercialization we have to broaden our offer and gain knowledge and experience connected with business issues (market and financial) in the offers coming from the world of science. On the other hand, we plan to enrich our assistance for enterprises implementing innovations exactly with financial, legal and business advising and provide information about technology trends in the world markets. While developing these skills we should also significantly increase the number of people who directly work with entrepreneurs and researchers. Thanks to experiences gained over the years we already know that in this work you cannot take a short cut and every case, that we help requires an individual approach and putting in a lot of time. Zastępca Dyrektora Poznańskiego Parku Naukowo-Technologicznego, od 1997 roku kierownik działu Centrum Wspierania Innowacji, wcześniej zaangażowana w prace Regionalnego Punktu Kontaktowego, Ośrodka Przekazu Innowacji oraz Regionalną Strategię Innowacji dla Wielkopolski. Deputy Director of Poznań Science and Technology Park, since 1997 the head of division in Innovation Support Center, formerly engaged in the activity of Regional Contact Point, Innovation Transfer Center and Regional Innovation Strategy for Wielkopolska

9 strefa spin-off / SPIN-OFF SPHERE sukces CENTRUM BADAŃ DNA to typowy start-up, firma założona przez dwóch naukowców biotechnologów, którzy dostrzegając niszę rynkową oraz wykorzystując własną wiedzę, stworzyli w 2006 roku ośrodek badawczodiagnostyczny. o podłożu genetycznym STRATEGIA ROZWOJU CENTRUM BADAŃ DNA Misją przy tworzeniu Centrum Badań DNA było rozpowszechnianie najnowszych osiągnięć genetyki molekularnej na rynku usług diagnostyki medycznej oraz opracowywanie nowych technik i metod badawczych. Aktualnie firma jest niekwestionowanym liderem w kraju, jeśli chodzi o ilość testów genetycznych w swojej ofercie usług posiada ponad 140 testów z zakresu diagnostyki mikrobiologicznej, predyspozycji do chorób nowotworowych i genetycznych oraz identyfikacji pokrewieństwa. Większość z nich opartych jest o innowacyjne metody (np. DPO-PCR, Real-Time PCR, mikromacierze DNA) oferowane wyłącznie przez Centrum. Jacek Wojciechowicz Najważniejsze wystartować Zanim powstało Centrum wraz ze wspólnikiem Michałem Kaszubą zajmowaliśmy się przez kilka lat pracą naukową w instytutach Polskiej Akademii Nauk. Praca naukowa w sferze użyteczności dla społeczeństwa nie do końca nas satysfakcjonowała. Pragnęliśmy, aby nasza wiedza i doświadczenie miały większy wpływ na jakość życia Polaków. Pomysł na powstanie firmy zrodził się w czasie, gdy obaj z Michałem pracowaliśmy w Warszawie Michał w Instytucie Genetyki i Hodowli Zwierząt w Jastrzębcu, ja natomiast w komercyjnym laboratorium zajmującym się identyfikacją osobniczą. Pewnego dnia spotkaliśmy się w jednej z warszawskich restauracji i po kilku godzinach zrodził się pomysł założenia własnej firmy biotechnologicznej. Z racji kilkuletniej pracy naukowej nie posiadaliśmy dużego kapitału, który ułatwiłby kosztowne wyposażenie laboratorium. Kapitał założycielski spółki pochodził więc z pożyczki hipotecznej pod zastaw mojego prywatnego mieszkania. Fundusze te pozwoliły na zorganizowanie pierwszego, niewielkiego laboratorium oraz zatrudnienie jednego pracownika. Środki własne pozwoliły na wyposażenie laboratorium jedynie w podstawowy sprzęt badawczy, jednak w trakcie naszej działalności cały zysk spółki był inwestowany w dalszy rozwój. Jedną z pierwszych trudności, którą napotkaliśmy, było znalezienie odpowiedniego miejsca na prowadzenie tego rodzaju działalności, gdyż w ówczesnym czasie na terenie Poznania nie było powierzchni laboratoryjnej do wynajęcia przez nowopowstałe firmy. Po długich poszukiwaniach, znaleźliśmy dogodne miejsce na terenie Poznańskiego Parku Naukowo- Technologicznego, gdzie spotkaliśmy się z dużą przychylnością i pomocą. Okres rozkwitu Kluczowym momentem były prace badawczo-rozwojowe i opracowanie własnych testów genetycznych, wykrywających zakażenia przenoszone przez kleszcze, które stanowiły i stanowią do dziś unikalną w Europie ofertę badań. Testy te były komercyjnym sukcesem i zapoczątkowały dynamiczny rozwój firmy, który trwa do dziś. W latach : zainwestowano około 1 mln zł w laboratorium firmy oraz 300 tys. zł w nowe technologie, zespół pracowników powiększył się z 2 do 16 osób, oferta z kilku testów dostępnych w 2006 roku powiększyła się do ponad 140, spółka z 1 pomieszczenia wynajmowanego w 2006 r. o pow. ok. 25m 2 zwiększyła zajmowaną powierzchnię do ponad 500m 2, na której znajdują się 2 niezależne laboratoria molekularne oraz własne Centrum Szkoleniowe. W czasach kryzysu opłaca się ryzyko Począwszy od połowy 2008 roku, od czasu światowego kryzysu gospodarczego branża usług medycznych przeżywa trudny okres. Ilość pacjentów korzystających z kosztownych usług zmniejszała się już w 2008 roku. Stanęliśmy wówczas przed trudną decyzją dotyczącą wyboru drogi, jaką zamierzamy pójść, chcąc przetrwać nadciągający trudny okres, którego czasu trwania oraz zasięgu nikt wówczas nie mógł przewidzieć. Większość firm radząc sobie z nadciągającym kryzysem gospodarczym wybierała wariant ograniczenia swojej operacyjnej działalności, zmniejszania wydatków na inwestycje i szukania SUCCESS WITH GENETIC BASIS DEVELOPMENT STRATEGY OF DNA RESEARCH CENTER DNA research center is a typical start-up, company established by two biotechnology researchers, who perceiving a market niche and using own knowledge in 2006 established research and diagnostic center. The mission while creating DNA Research Center was dissemination of newest achievements of molecular genetics on the market of medical diagnostic services and development of new research techniques and methods. Currently the company is the unquestionable leader in the country in terms of the number of genetic tests in its offer of services it has over 140 tests from the area of microbiological diagnostics, predisposition to tumor and genetic diseases and identification of kinship. The majority of them base on innovative methods (e.g. DPO-PCR, Real-Time PCR, DNA micro matrixes) offered exclusively by the Center. The most important to start Before the Center was created together with my partner, Michał Kaszuba, we were active in the field of scientific work in the institutes of Polish Academy of Sciences. Our scientific work in the sphere of utility for society did not give us full satisfaction. We desired to make our knowledge and experience more influential in terms of quality of life of the Polish people. The idea to establish a company was born at the time when both Michał and I worked in Warsaw Michał in the Institute of Genetics and Animal Breeding in Jastrzębiec and I in a commercial laboratory doing individual identification. One day we met in a Warsaw restaurant and after a few hours the idea of establishing own biotechnology company was born. Because of the fact of working for science we did not have much capital that would facilitate the purchase of expensive laboratory equipment. Initial capital of the company came from mortgage loan of my private apartment. These funds allowed to organize the first, small laboratory and to employ one employee. Own funds were enough only to equip the laboratory in basic research apparatus but during our activity all incomes of the company were invested in further development. One of the first difficulties we faced was finding an appropriate location for this type of activity because at that time in Poznań there was no laboratory space for rent for newly created companies. After long lasting search we found a suitable place in Poznań Science and Technology Park where we were welcomed with goodwill and assistance. Time of blossoming The key moment were research and development workings and the elaboration of own genetic tests detecting infections carried on by ticks, which were and still are a unique offer of research in Europe. These tests turned out to be a commercial success and started a dynamic development of the company, that has been lasting until now. In the years : around 1 million zlotys was invested in the laboratory of the company and 300 thousand zlotys in new technologies the team grew from 2 to 16 people offer of several tests available in 2006 was enlarged to over 140 the company expanded from 25 m 2 room rented in 2006 to over 500 m 2 space with 2 independent molecular laboratories and own Training Center. In crisis risk pays Starting from mid 2008, since the beginning of global economic crisis the branch of medical services has been in crisis. The number of patients using expensive services dropped already in At that time we had to take a difficult decision on the choice of the direction we wanted to follow aiming to survive the forthcoming difficult period, the duration and range of which were not possible to predict by anybody. The majority of companies coping with the forthcoming economic crisis chose to limit their operating activities, to reduce expenditure on investments and to look for savings. However, we decided to make significant investments and to broaden the scope of research basing on new technologies so far unavailable in Poland. These were the years when we made the largest investments and implementations and increased employment to a dozen or so people

10 strefa spin-off / SPIN-OFF SPHERE oszczędności. My jednak postanowiliśmy wówczas dokonać znaczących inwestycji oraz rozszerzyć zakres wykonywanych badań w oparciu o nowe, niedostępne dotąd w Polsce technologie. To właśnie w latach dokonaliśmy największych inwestycji i wdrożeń oraz zwiększyliśmy zatrudnienie do kilkunastu osób. Celem takich decyzji i strategii rozwoju było stworzenie najlepszego w kraju ośrodka, oferującego najnowocześniejsze technologie z zakresu genetyki medycznej, co w dużej mierze nam się udało. Podjęcie szybkich działań i ucieczka do przodu, w inwestycje, w nowe technologie oraz wdrożenie własnych, innowacyjnych prac B+R spowodowały, że w 2008 roku oferta usług diagnostycznych naszej spółki zwiększyła się z 20 do ponad 100 testów. Ryzykowna decyzja w inwestycje w czasie kryzysu okazałą się trafioną. Przychody spółki wzrosły w stosunku do 2007 roku o ponad 100% i o kolejne 70% w latach 2008 i 2009 przy jednoczesnym kryzysie w całej branży medycznej. Duży nacisk położyliśmy na utworzenie i rozwój własnego działu badawczo-rozwojowego, którego zadaniem jest opracowywanie nowych, innowacyjnych technologii oraz współpraca z placówkami naukowymi. Szybki i dynamiczny rozwój wymagał również zewnętrznych źródeł finansowania, co w czasach kryzysu gospodarczego nie było łatwe. Wówczas sięgnęliśmy po środki oferowane przez fundusze strukturalne. W roku 2009 udało nam się pozyskać dofinansowanie kilku naszych projektów z funduszy UE (działania PO IG, 6.1 PO IG Paszport do eksportu, Bon na innowacje oraz z działania 1.2 WRPO) na łączną kwotę około 3 mln zł (projekty inwestycyjne, doradcze i prace B+R), a w 2010 roku otrzymaliśmy dofinansowanie dwóch kolejnych projektów ( PO IG oraz 1.2 WRPO) na łączną kwotę ponad 2 mln zł. W ramach dofinansowania spółka zautomatyzuje i unowocześni park maszynowy, utworzy drugie laboratorium genetyczne oraz Centrum Szkoleniowe, jak również przeprowadzi prace badawcze i wdroży kilka innowacyjnych testów genetycznych. Odważna wizja przyszłości Dzięki skutecznemu zarządzaniu Centrum Badań DNA w ciągu 4 lat działalności z małej spółki biotechnologicznej stało się krajowym liderem innowacyjności i jednym z głównych dostawców usług z zakresu genetyki medycznej dla dużych klinik, centrów medycznych, szpitali i gabinetów lekarskich. Tak dynamiczny rozwój był możliwy dzięki odważnym decyzjom, związanym z inwestowaniem w najnowsze i najbardziej zaawansowane technologie badań genetycznych oraz postawienie sobie za główny cel świadczenia usług o najwyższej, światowej jakości. Konsekwentnie realizowana strategia rozwoju doprowadziła do ugruntowania silnej rynkowej pozycji Centrum Badań DNA. Aktualnie w trakcie realizacji znajdują się liczne projekty dofinansowane ze środków UE na opracowanie innowacyjnych na skalę światową testów genetycznych w kierunku identyfikacji predyspozycji do nowotworu jelita grubego i prostaty, na rozbudowę laboratorium i pełną automatyzację procesów technologicznych oraz projekt rozwoju eksportu. Nasz dział B+R pracuje obecnie nad kilkoma projektami badawczymi, realizowanymi we współpracy z instytutami naukowymi oraz uczelniami wyższymi. Większość projektów ma na celu opracowanie nowych technologii, bądź wdrożenie innowacyjnych testów genetycznych. Najbliższe plany spółki związane są z debiutem na giełdzie NewConnect, planowanym na jesień tego roku. Jest to kolejna odważna decyzja, kluczowa pod względem budowania zaufania, dobrego wizerunku spółki oraz umożliwienia dalszego, dynamicznego rozwoju. Fundusze pozyskane w wyniku upublicznienia spółki posłużą do sfinansowania kilku nowych projektów inwestycyjnych oraz rozwoju zagranicznych kanałów dystrybucji. Kolejne miesiące i lata firma zamierza przeznaczyć na ekspansję na rynki UE i świadczenie usług dla zagranicznych odbiorców oraz stworzenie nowych spółek sektora biotechnologicznego. Nie bez znaczenia będzie również utworzenie własnego Centrum Szkoleniowego oferującego komercyjne usługi szkoleniowe dla lekarzy i naukowców. Chcielibyśmy upowszechniać wiedzę z zakresu stosowanych nowoczesnych metod badawczych w diagnostyce i genetyce medycznej oraz pomagać zespołom naukowym w komercjalizacji ich własnych pomysłów i odkryć. ADVACHEMLAB DŁUGA DROGA DO POCZĄTKU Ludwik Pasteur, słynny francuski naukowiec żyjący w XIX w., uważany przez wielu współczesnych chemików za ojca stereochemii, postawił swego czasu intrygującą hipotezę, iż przewaga jednej formy (enancjomerycznej) oznacza życie, natomiast racemizacja śmierć. Niniejszy artykuł nie będzie traktował o słuszności koncepcji świata chiralnego. Nie będzie też kolejnym głosem w dyskusji nad asymetrią życia. Będzie syntetycznym zapisem historii młodej spółki specjalizującej się w zaawansowanej syntezie organicznej, dla której zainteresowanie jej chiralnymi produktami oznacza przetrwanie, natomiast jego brak prawdopodobnie rychłą śmierć. Dr Tomasz Grabarkiewicz The aim of taking such decisions and development strategy was the creation of the best center offering the most modern technologies from the field of medical genetics in the country, which to a large measure we managed to do. Undertaking fast activities and escaping forward in investments in new technologies and implementation of own, innovative R&D workings enlarged the offer of diagnostic services of our company from 20 to over 100 tests in The risky decision to invest during crisis turned out to be accurate. The revenues of the company increased in comparison with 2007 for over 100% and for further 70% in 2008 and 2009 with simultaneous crisis in the whole medical industry. Much pressure we put on the creation and development of own research and development unit, the task of which is to elaborate new innovative technologies and to cooperate with scientific establishments. Fast and dynamic development required also external sources of financing, which was not easy at the time of crisis. Then we reached for funds offered by structural funds. In the year 2009 we managed to gain co-financing for several of our projects from EU funds (measures OP IE, 6.1 OP IE Passport to export, Innovation Voucher and measure 1.2 WROP) for the total amount of around 3 million zlotys (investment and advisory projects as well as R&D) and in 2010 we got co-financing for two next projects ( OP IE and 1.2 WROP) for the total amount of over 2 million zlotys. In the framework of co-financing the company will make the automation and modernization of machinery park, create second genetic laboratory and Training Center and also do research and implement several innovative genetic tests. Brave vision of the future Thanks to effective management DNA Research Center within 4 years of activity from a small biotechnology company became a national leader of innovations and one of the main providers of services in the area of medical genetics for big clinics, medical centers, hospitals and surgeries. Such a dynamic development was possible thanks to brave decisions, connected with investments in the newest and most advanced technologies of genetic research and determining as the main goal the provision of services of the highest, world quality. Consequently implemented development strategy led to the strengthening of the strong market position of DNA Research Center. Currently, numerous projects co-financed from EU funds for the development of genetic tests, innovative at global scale, in the direction of identification of predispositions to tumor of large intestine and prostate, enlargement of laboratory and full automation of technology processes and the project of export development are being executed. Our R&D department is currently working on several research projects, carried out in cooperation with research institutes and universities. Most of projects aim at the development of new technologies or implementation of innovative genetic tests. The closest plans of the company are connected with a debut at NewConnect stock exchange in autumn this year. This is the next brave decision, crucial in terms of building trust, good image of the company and enabling further dynamic development. The funds gained as the result of Jacek Wojciechowicz Absolwent Wydziału Biologii oraz Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, prezes zarządu Centrum Badań DNA, dyrektor Działu B+R oraz członek zarządu Inno- Gene S.A. Graduate of the Faculty of Biology and the Faculty of Mathematics and Informatics at the University of Warmia and Mazury, Chairmen of the Board of DNA Research Center, Director of R&D Department and member of the board in Inno-Gene S.A. making the company public will serve to finance several of the new investment projects planned and the development of foreign distribution channels. Next months and years the company is going to spend on expansion into EU markets and providing services for foreign recipients as well as creation of new companies of biotechnology industry. The establishment of own Training Center offering commercial training services for doctors and researchers will also not be meaningless. We would like to popularize knowledge from the field of applied modern research methods in diagnostics and medical genetics and to help teams of researchers in commercialization of their own ideas and findings. ADVACHEMLAB A LONG WAY TO THE BEGINNING Louis Pasteur, famous French scientist living in the 19th century, by many contemporary chemists considered to be the father of stereochemistry, once made an intriguing hypothesis that the domination of one form (enantiomeric) means life and racemisation death. This article is not going to deal with the rightness of the conception of chiral world. It will also not be a next voice in the discussion about the asymmetry of life. It will be a synthetic record of the history of a young company specializing in advanced organic synthesis for which the interest in its chiral products means survival and its lack probably an early death

11 strefa spin-off / SPIN-OFF SPHERE Młode spółki akademickie rodzą się zazwyczaj w dziwnych okolicznościach. Rzadko zdarza się klasyczny scenariusz, w którym akt założycielski stanowi kolejny, naturalny etap procesu transferu wiedzy bądź technologii, z uczelni do małego przedsiębiorstwa. Przynajmniej w Polsce, w przypadkach, które znam, w szeroko pojętej dziedzinie nauk przyrodniczych. I na pewno w przypadku mojej spółki. Na początku 2007 roku planowałem wciąż pójść klasyczną drogą skończyć doktorat, zdobyć stanowisko na uczelni, a następnie odbyć staż naukowy, najchętniej w dużej firmie farmaceutycznej, by przekonać się, czy wiedza jaką nabyłem może mieć jakiekolwiek zastosowanie praktyczne. Poważnie myślałem o karierze naukowca. Los chciał jednak inaczej i pomimo wyróżnienia mojego doktoratu okazało się, że przy ograniczonej liczbie etatów nie mam szans w konkurencji z moimi koleżankami i kolegami dysponującymi bogatszym dorobkiem publikacyjnym. Perspektywy na kolejny rok były zbyt odległe, a mizerne realia rynkowe nie dawały praktycznie żadnych szans na ambitną pracę dla absolwenta wydziału chemii. W lipcu 2007 roku razem z kolegą spotkaliśmy się u notariusza, by założyć spółkę. Nie mieliśmy konkretnego pomysłu, raczej wizję. Kierowało nami przede wszystkim silne przekonanie, że chcemy kontynuować ścieżkę rozwoju zawodowego w dyscyplinie, której poświęciliśmy 10 lat. Utwierdzali i wspierali nas w tym nasi starsi, bardziej doświadczeni koledzy, którzy już wcześniej dostrzegli rodzące się w polskiej rzeczywistości gospodarczej możliwości finansowania działalności małych, innowacyjnych firm. Szukanie pomysłu, pierwsze problemy i niepowodzenia Plan działania w pierwszym okresie był prosty: poznać rynek, rozpoznać jego potrzeby, a następnie wyjść z konkretnym rozwiązaniem. Mieliśmy sporo szczęścia, bo na interesujące tematy natrafiliśmy bardzo szybko. Skoncentrowaliśmy się na dwóch, dotyczących opracowania alternatywnej, optymalnej kosztowo metody syntezy związków chemicznych o potencjalnym działaniu leczniczym. W pierwszym przypadku perspektywy były bardzo obiecujące, gdyż rezultatami zainteresowana była amerykańska firma farmaceutyczna. Kiedy mój kolega opracował wyjątkowo tanią procedurę, uwierzyliśmy, że chyba nam się udało. Los znów chciał jednak inaczej druga strona wycofała się w ostatnim momencie. Ta sytuacja ujawniła nasz brak przygotowania biznesowego. Drugi przypadek okazał się bardziej skomplikowany, bo związek miał wyjątkowo silną ochronę patentową i niezwykle ciężko było wymyśleć coś alternatywnego. W dodatku, po półrocznej działalności zaczęło nam brakować środków na dalsze badania. Dały o sobie znać kolejne braki, związane z problematyką własności intelektualnej oraz zarządzania projektami. To był najwyższy czas, aby rozejrzeć się za doświadczonym partnerem, który mógłby nas wesprzeć kapitałowo i biznesowo. W połowie 2008 roku znów byłem u notariusza, tym razem po to, by podpisać umowę inwestycyjną z jednym z funduszy typu seed capital. W zamian za większościowy pakiet udziałów otrzymałem solidny zastrzyk gotówki oraz gwarancję wsparcia przy opracowywaniu modelu biznesowego oraz ścieżki rozwoju dla firmy. Nowe możliwości, nowe problemy i rozczarowania Z dnia na dzień nasza spółka znacząco poprawiła swoją płynność finansową. Otworzyło to przed nami nowe możliwości rozwoju. Pierwszym krokiem było jednak zdobycie dodatkowych funduszy. Istnieje duża różnica w skali nakładów inwestycyjnych, jakie należy ponieść przy realizacji przedsięwzięć z obszaru chemii czy biologii w porównaniu do podobnych przedsięwzięć z zakresu informatyki, prawa czy nauk ekonomicznych. Postanowiliśmy potraktować nasz kapitał jako wkład własny do projektu i rozpoczęliśmy starania o unijną dotację właśnie ogłoszono pierwszy nabór w konkursie na projekty celowe w ramach działania PO IG. Niestety, nasz pierwszy wniosek został odrzucony z powodów formalnych. Nie składaliśmy broni i postanowiliśmy pisać następne. Równocześnie przystąpiliśmy do realizacji opracowanej razem z funduszem nowej ścieżki rozwoju firmy. Do jej głównych założeń należało: stworzenie atrakcyjnego portfolio produktów, znalezienie niszy na rynku farmaceutycznym oraz dywersyfikacja działalności w celu zwiększenia atrakcyjności oferty i zmniejszenia ryzyka. Potrzebowaliśmy też większego i lepiej wyposażonego laboratorium. W lutym 2009 roku ogłoszono nabór wniosków do działania 1.2 Wsparcie rozwoju MSP, w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego. Była to idealna okazja na uzyskanie dofinansowania potrzebnego do zakupu niezbędnego wyposażenia. Tym razem nasz wniosek aplikacyjny był już dopracowany i bardzo w niego wierzyłem. Zacząłem więc poszukiwania miejsca na nowe laboratorium. Nigdy nie przypuszczałem, że będzie to trwało tak długo. Naturalnym kierunkiem poszukiwań było środowisko akademickie. Ze zdumieniem stwierdziłem, że żadna z poznańskich uczelni nie jest gotowa na przyjęcie młodej firmy. Powody były różne, choć zaryzykowałbym stwierdzenie, że łączył je wspólny mianownik czynnik ludzki. Nie twierdzę, że moja inicjatywa była przyjmowana nieżyczliwie. Przeciwnie, odbyłem szereg miłych i często konkretnych rozmów z najważniejszymi osobami, z których ostatecznie nic jednak nie wynikało. Szeroko propagowana przedsiębiorczość akademicka okazała się być wyłącznie ideą, doskonale nadającą się jako punkt kampanii promocyjnej bądź temat na modny wykład. Jej praktyczna realizacja wymagała już zbyt dużego zaangażowania, którym nikt nie był zainteresowany, bądź na które nie starczało czasu. Young academic companies are usually born in strange circumstances. A classical scenario in which the founding act is the next, natural stage of the process of the transfer of knowledge or technology from a university to a small enterprise, rarely happens. At least in Poland. At least in the cases I know. At least in the broadly understood domain of life sciences. And for sure in case of my company. At the beginning of 2007 I was planning to go a classical way finish my PhD, find a position at the university and then have a research practice, most willingly in a big pharmaceutical company in order to verify whether the knowledge I gained could have any practical application. I seriously considered a career of a scientist. However, the lot wanted otherwise and in spite of finishing my PhD with honors it turned out that with limited number of positions I had no chances in competition with my colleagues who had a richer publication output. Perspectives for the next year were too remote and poor market reality gave in fact no chances for an ambitious job for a graduate of the faculty of chemistry. In July 2007, together with a friend of mine we met at the notary s to establish a company. We did not have a particular idea, rather a vision. We were directed by a strong conviction that we wanted to continue the path of our professional development in the discipline for which we devoted 10 years. Our older, more experienced colleagues who formerly noticed the nascent possibilities for funding the activity of small, innovative companies in the Polish economic reality, confirmed our believes. Looking for an idea, first problems and failures Action plan in the first period was simple: recognize the market, identify its needs and then go out with a concrete solution. We had much luck because we encountered interesting problems very quickly. We focused on two, relating to the development of an alternative, cost-optimal method of the synthesis of chemical compounds with potential therapeutic action. In the first case, the perspectives were very promising because an American pharmaceutical company was interested in the results. When my colleague developed an exceptionally cheap procedure we seriously believed that we probably succeeded. However, the lot once more wanted otherwise the other party withdraw in the last moment. Lack of business preparation revealed itself. The second case turned out to be more complicated because the compound had a very strong patent protection and it was very difficult to make up something alternative. What is more, after half a year of activity we started to be short of funds for further research. Next deficiencies connected with the problem of intellectual property and project management revealed. It was high time to look around for an experienced partner who could support us with funding and business knowledge. In mid 2008 I was at the notary s once more, this time to sign an investment agreement with one of seed capital funds. In return for the majority packet of shares I got a sound injection of cash and a guarantee of support in the development of business model and the development path for the company. New possibilities, new problems and disappointments From day to day my company significantly improved its financial liquidity. It opened new development chances for us. The first step was however to gain additional funds. There is a crucial difference in the scale of investment expenditure that you have to incur while carrying out undertakings from the area of chemistry or biology in comparison with similar undertakings in informatics, law or economics. We decided to treat our capital as the own contribution to the project and we started to seek for a European Union grant the first call in the competition for purpose projects under measure OP IE had already been announced. Unfortunately, our first proposal was rejected because of formal mistakes. We did not lay down our arms and decided to write next ones. At the same time, we started to implement the development strategy for the company, elaborated together with the fund. To its main assumptions belonged: the creation of an attractive portfolio of products, finding a niche in pharmaceutical market and diversification of activities in order to increase the attractiveness of the offer and to reduce the risk. We needed also a bigger and better equipped laboratory. In February 2009 a call for proposals under measure 1.2 Support for the development of SMEs of Wielkopolska Regional Operational Programme was announced. An ideal opportunity to gain co-financing for the purchase of the necessary equipment. This time our application was prepared in detail and I really believed in it. Therefore I started searching for a location for the new laboratory. I had never thought it would last so long. A natural direction of searching was the academic environment. With astonishment I discovered that none of Poznań universities was ready to accommodate a young company. Reasons were different but I would risk a statement that they had a common denominator human factor. I am far away from the statement that my initiative was not friendly welcomed. On the contrary, I had a series of nice and often concrete conversations with the most important persons but finally nothing resulted from them. Widely-promoted academic entrepreneurship turned out to be only an idea, ideal as a point of promotion campaign or a subject for a fashionable lecture. Its practical implementation required too much engagement nobody was interested in or nobody had time for. In August 2009 we got co-financing. Nearly one million zlotys for the equipment of the laboratory that we were still missing. The sweet success was undermined by the fact that my colleague and partner left the company. He never gave the reason but I think he lost his belief in our undertaking. He came back to the university. I did not give up. I intensified the search by including offers from the commercial market. Nevertheless, next months did not bring the desired solution. The most promising negotiations with the Medical University finished with a fiasco and an absurd provision in the cofinancing agreement prevented me from establishing the laboratory in a commune outside Poznań. In February 2010 I got to know that my acquaintances managed to rent space for a microbiology laboratory in Poznań Science and Technology Park. Immediately I tried once more. My first approach, already in 2008, failed when it turned out that in the Park there was no appropriate infrastructure. And also this time, the first reactions were not very promising. Argumentation was the same. Negotiations were long but finally, thanks to the engagement of a group of employees, in mid May, I managed to sign a contract. After a year of searching I came to a place where everything should have started

12 DO INNOWACJI PRZEZ AUTOMOTYWACJĘ / TO INNOVATION THROUGH SELF-MOTIVATION The real beginning of the way After three years since the establishment of the company, we are still in the initial phase of development. We have a sound basis: financial capital, educated staff with suitable know-how, interesting products and, soon, a modern laboratory. We systematically implement the main assumptions the development strategy that was set forth. Thanks to the contacts we got we managed to find an attractive niche in the market of chiral catalysts and building blocks used in the production of medicines. We are preparing ourselves to the creation of chemistry analysis unit directed to the application of our UPLC/MS/MS system in biomedical monitoring. Will we survive? Will we succeed? We are before the most important stage for every company sales. We are very competitive and W sierpniu 2009 roku otrzymaliśmy dofinansowanie prawie 1 mln zł na wyposażenie laboratorium, którego wciąż nie było. Słodycz sukcesu osłabiło dodatkowo odejście ze spółki mojego kolegi i wspólnika, który wrócił na uczelnię. Nie podał powodu swojej decyzji, ale podejrzewam, że stracił wiarę w nasze przedsięwzięcie. Nie poddałem się, zintensyfikowałem poszukiwania, rozszerzając je o oferty z rynku komercyjnego. Kolejne miesiące nie przynosiły jednak upragnionego rozwiązania. Najbardziej obiecujące negocjacje z Uniwersytetem Medycznym zakończyły się fiaskiem, a absurdalny zapis w umowie o dofinansowanie nie pozwalał mi na utworzenie laboratorium w podpoznańskiej gminie. W lutym 2010 roku dowiedziałem się, że moi znajomi wynajęli pomieszczenia na laboratorium mikrobiologiczne w Poznańskim Parku Naukowo-Technologicznym. Od razu podjąłem kolejną próbę. Moje pierwsze podejście, jeszcze w 2008 roku, zakończyło się niepowodzeniem. I tym razem, początkowe reakcje nie rokowały najlepiej. Okazało się, że w Parku nie ma odpowiedniej infrastruktury. Negocjacje trwały długo, ale ostatecznie, dzięki zaangażowaniu grupki pracowników, w połowie maja udało się podpisać umowę. Po ponad roku poszukiwań, trafiłem do miejsca, od którego wszystko powinno się zacząć. Prawdziwy początek drogi Po trzech latach od założenia spółki, wciąż jesteśmy w początkowej fazie rozwoju. Mamy solidne podstawy: kapitał finanso- the signals from the market are optimistic. I hope for the best. Finally, we learned a difficult lesson. Recently, an advisory company, with money from a European Union grant started activities directed to stimulate entrepreneurship attitudes among young academic society. In an elegant brochure promoting the project it presents a picture of a young attractive girl in an exclusive Dr Tomasz Grabarkiewicz wy, wykształconą kadrę z odpowiednim know-how, ciekawe produkty i, już niebawem, nowoczesne laboratorium. Systematycznie realizujemy główne założenia przyjętej strategii rozwoju. Dzięki zdobytym kontaktom udało się znaleźć atrakcyjną niszę na rynku chiralnych katalizatorów i bloków budulcowych stosowanych do produkcji leków. Przygotowujemy się do utworzenia działu analityki chemicznej ukierunkowanej na wykorzystanie posiadanego przez nas systemu UPLC/MS/MS w monitoringu biomedycznym. Czy przeżyjemy? Czy odniesiemy sukces? Stoimy przed najważniejszym dla każdej spółki etapem sprzedażą. Jesteśmy bardzo konkurencyjni, a sygnały z rynku są optymistyczne. Jestem dobrej myśli, w końcu odrobiliśmy solidną lekcję. Ostatnio, pewna firma doradcza, za pieniądze z unijnej dotacji, podjęła działania zmierzające w kierunku pobudzenia przedsiębiorczych postaw wśród młodej społeczności akademickiej. W eleganckiej broszurze promującej swój projekt przedstawia zdjęcie młodej, atrakcyjnej dziewczyny w ekskluzywnym kabriolecie. Całość dopełnia opis: Doktor chemii. Właścicielka laboratorium kosmetycznego. Taki scenariusz jest z pewnością możliwy i warto w niego wierzyć. Każdy, kto zamierza spróbować własnych sił w naukowym biznesie powinien mieć jednak świadomość, że droga do wymarzonego kabrioletu nie jest ani łatwa, ani krótka i zanim do niego wsiądzie, przybędzie mu najprawdopodobniej trochę zmarszczek. cabriolet. Everything is completed with the description: PhD in chemistry. Owner of cosmetic laboratory. This scenario is for sure possible and it is worth believing in it. Everybody who intends to try their strength in scientific business should be aware that the way to the dreamed cabriolet is neither easy nor short and before you get into it you will probably get some wrinkles. Absolwent Wydziału Chemii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, dr n. chem., współwłaściciel i prezes zarządu AdvaChemLab Sp. z o.o. Graduate of the Faculty of Chemistry at Adam Mickiewicz University, Ph.D. in chemistry, co-owner and president of the board of Adva- ChemLab Sp. z o.o. Bardzo bym chciał posiąść cnotę obojętności na sukces, lecz niestety nie posiadam jej. Alexis de Tocqueville Olga Szczepaniak TO RELEASE DREAMS ZMIENIAJĄC JE W CELE BY REFORMULATING THEM INTO OBJECTIVES I would very much like to have the virtue of being indifferent to success, but I do not possess it. Alexis de Tocqueville Determination of goals, that is planning, is an essential condition for professional achievement or widely understood success in life. For a man the ability to succeed in the sphere of professional activity, family or social contacts depends on how effectively they can fulfill purposes. This ability gives the feeling of perpetration and independent control over own life. UWOLNIĆ MARZENIA Wyznaczanie celów, czyli planowanie, to niezbędny warunek osiągnięcia zawodowego bądź szeroko pojętego sukcesu życiowego. Powodzenie człowieka w sferze zawodowej, rodzinnej, czy kontaktów społecznych zależy od tego, na ile efektywnie potrafi on realizować cele. Umiejętność ta daje poczucie sprawstwa i samodzielnego panowania nad własnym życiem. Podstawowym warunkiem realizacji celu jest jego sformułowanie. Prawdziwy cel życiowy każdego z nas ginie w natłoku codziennych spraw i życia z dnia na dzień. Większość spycha go na dalszy plan, odkłada na bardziej sprzyjający czas. Taką postawę dobrze oddaje niemieckie przysłowie: I co z tego, że biegniemy do przodu skoro droga prowadzi donikąd? Nienazwany cel nie istnieje i jako taki nie ma szans na realizację. Określając cel, ukonkretniamy go, pozbawiamy nieuchwytności i abstrakcyjności. Dodatkowe zapisanie celu pozwala jeszcze lepiej go zrozumieć i zwiększa prawdopodobieństwo jego osiągnięcia. The basic condition for the achievement of an objective is to formulate it. The real life purpose of each of us is lost in an enormous amount of everyday problems and living from day to day. The majority pushes it aside, postpones until more favorable time comes. Such attitude is well described by a German proverb: And what from running forward if this road leads to nowhere? An objective without a name does not exist and as such has no chances for materialization. By determining the goal we make it more concrete, deprive it of looseness and abstraction. Writing the goal down allows to better understand it and increases the chances to materialize it

13 DO INNOWACJI PRZEZ AUTOMOTYWACJĘ / TO INNOVATION THROUGH SELF-MOTIVATION Jeśli więc u naukowca pojawi się myśl o przeniesieniu dokonań badawczych na grunt gospodarki, musi on tę myśl wyraźnie wyartykułować sformułować cel poprzez wybranie konkretnej drogi komercjalizacji wiedzy np.: Celem jest założenie własnej firmy LUB Celem jest sprzedanie licencji na wykorzystywanie rezultatów naszych prac badawczych Wyznaczenie celów jest pierwszym krokiem do ich realizacji. Nie można jednak ulec przekonaniu, że wystarczy czegoś naprawdę chcieć, aby móc to osiągnąć. Zdarza się bowiem, że: niektórzy tak bardzo pamiętają o celu, do którego zmierzają, że zapomnieli o ruszeniu z miejsca. Kolejnym krokiem jest więc podjęcie działania według osobistego, strategicznego planu. Plan realizacji celów musi być określony w sposób szczegółowy oraz w perspektywie długo i krótkoterminowej formułujemy cele, jakie chcemy osiągnąć zarówno za lat 15, 10, 5, jak i za rok, skracając odcinki czasowe do miesięcy, tygodni, dni. Jeśli celem za 15 lat jest to, aby nasza firma posiadała filie w każdym europejskim kraju, to cele na wcześniejsze 10, 5 lat muszą być ściśle określone, wyznaczone zgodnie ze ścisłym harmonogramem biznesplanu. Oczywiście, w trakcie realizacji plan należy korygować, reagując na zmieniające się warunki. Dzieląc jeden duży cel na większą ilość mniejszych, przybliżamy się stopniowo do jego osiągnięcia. Taka struktura dążenia do celu sprawia, że jego realizowanie staje się mierzalne. Mając listę zadań do wykonania każdego dnia, możemy zaobserwować postęp w tym, co wcześniej sprawiało wrażenie odległego i nieuchwytnego. Planowanie od końca pozwala zwiększyć skuteczność działań, a spojrzenie na siebie w przyszłości, daje poczucie panowania nad rzeczywistością. Specjaliści od samorozwoju polecają strategię Kurta Vonneguta, sugerując by kolejność celów była ustalana od końca i byśmy potrafili wyobrazić sobie siebie w przyszłości. Jeśli naszym celem jest założenie firmy, wyobraźmy sobie konkretny czas, np rok i zobaczmy jaka jest ta firma, jacy my jesteśmy jako jej szefowie. W przypadku realizacji długoterminowych celów mogą pojawić się problemy motywacyjne. Ponosząc wysokie koszty psychologiczne, przy gratyfikacji daleko odłożonej w czasie, powinniśmy stosować pewne podtrzymujące motywację strategie. Należy do nich wspomniany już mechanizm segmentacji rozbijania dużego celu na mniejsze i zwielokrotniania gratyfikacji nagradzania za osiągnięcie celów cząstkowych. Inną techniką jest formułowanie celu większego, niż chciałoby się osiągnąć wówczas, jeśli realizacja celu zostanie przerwana w połowie, osiągnięte zostanie to, co było założone pierwotnie. Szczególnie ważna przy realizacji celu jest informacja zwrotna, czyli możliwość zaobserwowania postępu. Drugim istotnym elementem jest świadomość wolności wyboru dotycząca kontynuowania lub przerwania działania. Ludzie w każdej sytuacji muszą bowiem mieć wybór między przynajmniej dwoma wariantami decyzji (psychologiczna zasada alternatywy), a w momencie, w którym wolność wyboru jest zagrożona, stawiają psychiczny opór wobec działania (prawo reaktancji). W dziedzinie planowania stosowany jest model S.M.A.R.T, wskazujący na cechy, jakie powinien zawierać właściwie wyznaczony cel (Simple, Measurable, Achievable, Relevant, Timely Defined). Według tego modelu, cel powinien być: FORMUŁOWANY POZYTYWNIE Zakładać, co chcemy osiągnąć, a nie czego wolelibyśmy uniknąć. Działa tu prawo przyciągania, według którego przychodzi do nas to na czym skupimy swoją uwagę. ZROZUMIAŁY, KONKRETNY Zdefiniowany przy użyciu czasowników opisujących działanie, tj rozwiązać, zbudować, uzyskać, a nie abstrakcyjnych tj. zrozumieć, docenić, uwierzyć. WYSOKI, ALE REALISTYCZNY Mało ambitny nie mobilizuje w pełni naszych zasobów, niemożliwy do osiągnięcia szybko zniechęca. TAKI, KTÓREGO WYKONANIE ZALEŻY OD NAS SAMYCH Szybko możemy zrezygnować z celu jeśli uznamy, że jego realizacja zależy od warunków, na które nie mamy wpływu. W przypadku posiadania wielu, oddzielnych celów przyporządkujmy im priorytety. Dzięki temu, skoncentrujemy uwagę na najważniejszych i pozbędziemy się uczucia przytłoczenia zbyt wieloma zadaniami. Jeśli sformułowaliśmy cel założenia własnej firmy i rozwoju jej działalności na dużą skalę, nadajmy mu najwyższą notę w hierarchii ważności. Skupimy się wówczas na realizowaniu działań, które doprowadzą do celu, a zminimalizujemy czas, który wcześniej poświęcaliśmy innym zadaniom np. pisaniu publikacji, działalności dydaktycznej. If a person of science starts thinking about transferring research findings into economy, they have to clearly articulate such a thought determine the objective by choosing a concrete way for the commercialization of knowledge: The purpose is to establish my own company OR The purpose is to sell a license for using the results of our research The determination of goals is the first step to their materialization. However, you cannot get convinced that it is enough to want something really much to be able to achieve it. Since it happens that some so much remember the goal they want to reach that they have forgotten to move. The next step therefore is to start acting acting in line with a personal, strategic plan. The plan for achieving objectives has to be determined in detail and in long and short time perspective we formulate goals that we want to achieve in 15, 10, 5 years and in one year, shortening time intervals to months, weeks, days. So if the goal is that our company has subsidiaries in every European country in 15 years, the goals for earlier 10, 5 years have to be precisely formulated, determined in line with strict business plan schedule. Of course, the plan needs to be corrected during implementation, reacting to changing conditions. When dividing a large objective into a bigger amount of small goals we gradually approach its achievement. Such structure of achieving the objective makes its achievement measurable. Having a list of tasks to do every day we can notice progress in what earlier seemed to be remote and unattainable. Planning from the end lets increase the efficiency of activities and a look at oneself in the future gives the feeling of having the reality well in hands. Self-development specialists recommend the strategy of Kurt Vonnegut, suggesting the sequence of objectives to be determined from the end and being able to imagine ourselves in the future. If our aim is to establish a company we imagine a determined time e.g. the year 2015 and we see what this company is like, what we are like as its bosses. In case of carrying out long term objectives motivation problems may arise. Incurring high psychological costs, with gratification postponed until far away in time we should use some, motivation keeping strategies. To them belongs the already mentioned segmentation mechanism of dividing a big aim into smaller ones and of multiplication of gratification rewarding for the achievement of partial objectives. Another technique is to formulate a larger aim than one would like to achieve then if the materialization of the goal is interrupted in half way, what was initially planned will be achieved. Feedback, that is a possibility to notice progress in own activities, is particularly important when achieving a goal. Second important element is the awareness of being free to choose whether to continue or to stop the activity In each situation people have to have choice between at least two variants of a decision (psychological alternative rule), and at the moment when the freedom of choice is endangered they psychically resist activity (reactance rule). In the area of planning S.M.A.R.T model is used, indicating the characteristics of a properly determined objective (Simple, Measurable, Achievable, Relevant, Timely Defined). According to this model an objective should be: POSITIVELY FORMULATED To set what we want to achieve and not what we would prefer to avoid. Attraction rule works here we attract what we focus on. CLEAR, CONCRETE Set with the use of verbs describing activity, that is to solve, to build, to gain and not abstractive ones that is to understand, to appreciate, to believe. HIGH, BUT REALISTIC Not very ambitious does not fully mobilize our resources, impossible to attain quickly discourages. ONE, THE ACHIEVEMENT OF WHICH DEPENDS ON OURSELVES We can quickly give up an objective if we think its achievement depends on conditions on which we have no influence. If we have a lot of separate objectives we should prioritize them. Thanks to this, we will focus on the most important ones and we will deliver ourselves from the feeling of being overburdened by too many tasks. If we have set an objective of establishing own company and of developing its business activity into large scale we have to give it the highest priority. Then we focus on the activities 24 25

14 nowości / news Realizacja celu zależy w znacznej mierze od tego, na ile poprawnie go sformułujemy. Ważne są też pewne czynniki osobowościowe. W zależności od tego jacy jesteśmy, cele mogą być realizowane w sposób: Internet Źródło: Technology Review coraz szybszy Internet Source: Technology Review faster and faster EFEKTYWNY U osób wytrwałych, konsekwentnych, umiejących przyjmować porażki i modyfikować plany. PSEUDOEFEKTYWNY (NEUROTYCZNY) U osób nie umiejących przyjmować niepowodzeń, dostosowywać planów do warunków, realizujących swoje cele bez wytchnienia, przy poświęcaniu innych, ważnych w życiu spraw. PSEUDOEFEKTYWNY (PSYCHOPATYCZNY) U osób egoistycznych, osiągających cele kosztem innych ludzi, dążących do celu po trupach. NIEEFEKTYWNY U osób pozbawionych motywacji, konsekwencji, umiejętności zarządzania czasem i prawidłowego wyznaczania celów. Wiedząc jakich cech potrzebujemy, by osiągać cele, pamiętajmy, że nad swoim charakterem można, a nawet trzeba pracować. Nie przyjmujmy więc, że naszą cechą stałą i niezmienną jest brak wytrwałości, ale róbmy wszystko by ją w sobie wypracować. that lead to the objective and we reduce time that we previously spent on other tasks, e.g. writing publications, didactic activity. The achievement of an objective depends mainly on how properly we formulate it. Some personality factors are also important. Depending on what we are like objectives may be achieved in a way that is: EFFECTIVE Indispensible characteristics are persistence, consistency, ability to accept failures and to modify plans. PSEUDO-EFFECTIVE (NEUROTIC) When people cannot accept failures, adjust plans to conditions and pursue their goals without any breathing space, scarifying other, life important issues. PSEUDO-EFFECTIVE (PSYCHOPATIC) With egoistic individuals, achieving goals at the expense of others, stopping at nothing to achieve their goals. INEFFECTIVE When there is the lack of motivation, consistency and ability to manage time and to set forth goals in an appropriate way. Knowing what characteristics we need in order to achieve objectives, let s remember that you can and even have to Przy realizowaniu celu warto odwołać się do kategorii marzenia. Marzenie to pojęcie, które rzadko stosujemy, bowiem nie brzmi profesjonalnie w kontekście np. strategii rozwoju firmy. Specjaliści sugerują jednak przyjęcie założenia, że cel to wyższe stadium marzenia. Ma to pozytywny wpływ na osiąganie celu. Ważny jest sposób myślenia o celu i świadomość sprawczej mocy naszych przekonań. Im bardziej pozytywne jest myślenie, im większa wiara w realizację celu, tym większa szansa na spełnienie marzenia. Olga Szczepaniak Absolwentka Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, redaktor kwartalnika Inno(moty) wacje. Graduate of the Faculty of Social Sciences at Adam Mickiewicz University, editor of Inno(moti) vations quarterly. work on your character. So let s not accept that lack of persistence is our constant and invariable characteristic but let s do everything to develop it. While materializing an objective it is worth referring to the category of a dream. Dream is a notion that we rarely use because of the fact that it does not sound professional in the context of e.g. company development strategy. Specialists however suggest assuming that objective is a higher stage of a dream. This has a positive influence on the achievement of an objective. The way of thinking about an objective and awareness of causative power of our beliefs are important. The more positive is our way of thinking and the stronger the belief in the achievement of an objective, the bigger the chance to fulfill a dream. Zespół z Massachusetts Institute of Technology (MIT) pod kierownictwem prof. Vincenta Chana opracował i wdrożył innowacje, które mogą przyspieszyć infrastrukturę internetową. Naukowcy, chcąc wyeliminować przekierowania sygnału spowalniające szybkość przekazu, stworzyli hierarchizację sieci, wyodrębniając obszary o największym ruchu internetowym (wielkie miasta USA, tj. Chicago, Nowy Jork, Miami). Poprowadzili do nich łącza dedykowane z sygnałem optycznym, a Internet z przekierowaniami pozostał jedynie w strefach o małym ruchu (m.in. na obszarach wiejskich). Taka hierarchizacja powoduje, że cała sieć może być nawet kilkusetkrotnie szybsza. Napotkało to jednak głosy sprzeciwu sugerujące, że tak szybki Internet w największych miastach spowoduje trudne do opanowania natężenie piractwa. Solar impulse odbył 24 godzinny lot 8 lipca 2010 roku, Solar Impulse, eksperymentalny samolot napędzany energią słoneczną, wylądował po 24-godzinnym locie testowym na lotnisku wojskowym Payerne w Szwajcarii. Udana próba jest znacznym zbliżeniem do pełnej realizacji wyzwania, jakim jest lot dookoła świata bez lądowania. Szybowiec napędzany 4 silnikami elektrycznymi, o rozpiętości skrzydeł 80 metrów, posiada 12 tys. paneli słonecznych (na skrzydłach i w centropłacie maszyny) przekazujących energię elektryczną do baterii lekkich akumulatorów umieszczonych w kadłubie maszyny. Szef zespołu konstruktorów Bertrand Piccard chciałby, aby takie samoloty, nie emitujące gazów cieplarnianych, służyły jako maszyny wycieczkowe i małego transportu. Mogłyby też być bezpilotowymi wersjami latających obserwatoriów meteorologicznych i naukowych. Jego celem jest lot samolotem napędzanym energią słoneczną w dzień i w nocy. Źródło: Team from Massachusetts Institute of Technology (MIT) led by professor Vincent Chan developed and implemented innovations that can make Internet infrastructure faster. Researchers, aiming at the elimination of redirections of the signal, which slows down the speed of transfer, created the hierarchy of the web, distinguishing areas with the highest Internet traffic (large cities in the U.S. that is Chicago, New York, Miami). They connected them to dedicated junctions with optical signal and Internet with redirections was left only in areas with low traffic (among others in rural areas). Such hierarchy makes the whole web able to be even several hundred times faster. However, some voices were heard raising objections and suggesting that such fast Internet in the largest cities will make piracy difficult to control. 24-hour flight of Solar impulse On 8 July 2010 Solar Impulse, experimental plane fuelled with solar energy landed after 24-hour testing flight at military airport Payerne in Switzerland. Successful trial is a considerable step towards a full materialization of the aim of circling the globe without landing. The glider powered with 4 electric engines, with 80-meter wingspan, has 12 thousand solar panels (on the wings and in the central body of the machine) transmitting electrical energy into batteries of light accumulators arranged on the fuselage of the machine. The head of the team of constructors, Bertrand Piccard, would like such planes, not emitting greenhouse gases, to serve as excursion machines and machines for small transport. They could be also a version of flying observatories without a pilot, serving meteorological and research purposes. His aim is a flight on a plane fuelled with solar energy during the day and at night. Source:

15 Poznański Park Naukowo-Technologiczny z okazji 15-lecia istnienia zaprasza do udziału w konferencji: INNO(MOTY)WACJE. OD INWENCJI DO INNOWACJI ROLA PARKÓW TECHNOLOGICZNYCH W BUDOWIE GOSPODARKI OPARTEJ NA WIEDZY Termin: 4-5 października 2010 Miejsce: Międzynarodowe Targi Poznańskie W trakcie wydarzenia wybitni specjaliści ze środowiska naukowego, biznesowego, a także przedstawiciele władz, omawiać będą znaczenie parków naukowo-technologicznych w procesie transferu wiedzy. Na podstawie zebranych doświadczeń zaprezentowane zostaną zarówno polskie jak i światowe trendy rozwojowe oraz instrumenty niezbędne do rozwoju parków. Gościem specjalnym będzie Dyrektor Generalny Międzynarodowego Stowarzyszenia Parków Naukowych (IASP) Luis Sanz. Poznań Science and Technology Park on the occasion of 15th anniversary of its activity invites to participate in the conference: INNO(MOTI)VATIONS. FROM INVENTION TO INNOVATION THE ROLE OF TECHNOLOGY PARKS IN THE CREATION OF KNOWLEDGE-BASED ECONOMY Date: 4-5 October 2010 Venue: Poznań International Fair During the event distinguished specialists from scientific and business environment as well as representatives of authorities will discuss the meaning of science and technology parks in the process of the transfer of knowledge. On the basis of the collected experiences both Polish and world-wide trends and instruments necessary for the development of parks are going to be presented. Honorary guest will be Director General of the International Association of Science Parks (IASP) Luis Sanz. Wszystkich zainteresowanych uczestnictwem zachęcamy do zgłaszania poprzez formularz rejestracyjny na stronie Opłata konferencyjna wynosi 250 zł. All interested in participation are encouraged to fill in a registration form on the following website: Conference fee is 250 zlotys. Kontakt / Contact details: Poznański Park Naukowo-Technologiczny / Poznań Science and Technology Park ul. Rubież 46 / 46, Rubież Street tel.: , fax:

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze Specjalność PROGRAM OF BACHELOR STUDIES Graduate profile Graduate has a general theoretical knowledge in the field

Bardziej szczegółowo

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy Definition: WHAT DOES THE SPECIAL ECONOMIC ZONE MEAN? THE SPECIAL ECONOMIC ZONE IS THE SEPERATED AREA WITH ATTRACTIVE TAX

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

About the Program. Beneficiaries of the Program. Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration

About the Program. Beneficiaries of the Program. Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration Dariusz Janusek Science for Industry: Necessity is the mother of invention Second Networking Event in the field of modern techniques

Bardziej szczegółowo

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates Call 2013 national eligibility criteria and funding rates POLAND a) National eligibility criteria Funding Organisation National Contact Point National Center for Research and Development (Narodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ THE POWER OF EXPORT IN POLISH COSMETICS INDUSTRY KATARZYNA OLĘDZKA Brand Manager Verona Products Professional AGENDA 1. Branża kosmetyczna w Polsce i na świecie

Bardziej szczegółowo

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International Edycja 5. kwiecień 2015 5 th Edition APRIL 2015 Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International The Most Desired Employers 2014 in the Opinion of Professionals

Bardziej szczegółowo

PRODUCTION HALL OFFER

PRODUCTION HALL OFFER PRODUCTION HALL OFFER 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Bałtowska 2. Location / Lokalizacja PRODUCTION HALL DATA Town / Street Miasto / Ulica Ostrowiec Świętokrzyski/Bałtowska Street

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL. June 2013

Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL. June 2013 Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL June 2013 KEY FACTS ON THE SECTOR KEY FACTS ON THE SECTOR 110 000 No. of employees in foreign capital BPO/ITO, SSC and R&D centres

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND 2014 WWW.ADVICERO.EU RETAIL MARKET IN POLAND The Polish retail market enjoyed substantial development in recent years and is expected to continue growing in the near

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność Polski (makro) Platforma Internetowa - INNOWACJE DLA PRZEMYSŁU I NAUKI. Miejsce w rankingu innowacyjności EU -2010

Innowacyjność Polski (makro) Platforma Internetowa - INNOWACJE DLA PRZEMYSŁU I NAUKI. Miejsce w rankingu innowacyjności EU -2010 Platforma Internetowa - INNOWACJE DLA PRZEMYSŁU I NAUKI NCBiR 11-0026-10 / 2010 Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Zebranie KLUBU PARTNERA 14 maja 2012 Badania i rozwój to przemiana pieniędzy w wiedzę.

Bardziej szczegółowo

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011 Implementation of the JEREMIE initiative in Poland Prague, 8 November 2011 Poland - main beneficiary of EU structural funds - 20% of allocation within cohesion policy (EUR 67 bln) Over EUR 10 bln of NSRF

Bardziej szczegółowo

POLISH MARITIME CLUSTER POLSKI KLASTER MORSKI

POLISH MARITIME CLUSTER POLSKI KLASTER MORSKI POLISH MARITIME CLUSTER POLSKI KLASTER MORSKI 500 wejść dziennie Department of Economics and Management Faculty of Entrepreneurship and Quality Science Pomeranian Special Economic Zone (PSEZ) covers

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Lower Silesia Region CLIMATE-KIC PARTNER

Lower Silesia Region CLIMATE-KIC PARTNER Samorządowa jednostka organizacyjna Lower Silesia Region CLIMATE-KIC PARTNER Institute for Territorial Development / Climate-Kic 1 PRZEMYSŁAW MALCZEWSKI LOWER SILESIA COORDINATOR OF REGIONAL ACTIVITY AFFILIATED

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Wydział Zarządzania Specjalność: Inwestycje Kapitałowe i Strategie Finansowe Przedsiębiorstw Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Michał Goc Praca

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market Dzień dobry Good morning Hyvää huomenta Buenos dĺas Projekt Partnerski Grundtviga Spotkanie w Katowicach 26-29 Listopad 2013 Grundtvig partnership project Kick off meeting in Katowice 26 29 November 2013

Bardziej szczegółowo

6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH

6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH 6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH MIASTO: OPOLE STANOWISKO: ADIUNKT DYSCYPLINA NAUKOWA: PEDAGOGIKA, SPECJALNOŚĆ-PRACA SOCJALNA DATA OGŁOSZENIA:...20

Bardziej szczegółowo

Adam Kozierkiewicz JASPERS

Adam Kozierkiewicz JASPERS Adam Kozierkiewicz JASPERS Europa 2020 Flagship initiatives Priorities Targets Digital agenda for Europe Innovation Union Youth on the move Resource efficient Europe An industrial policy for the globalisation

Bardziej szczegółowo

Innovating for low-carbon prosperity and climate resilience

Innovating for low-carbon prosperity and climate resilience Innovating for low-carbon prosperity and climate resilience Climate KIC RIC Lower Silesia - WCB EIT+ Warszawa 25.01.2012 KPK 1 Wrocławskie Centrum Badań EIT+ spółka z o.o. powołano do życia w 2007 r. (Spółka

Bardziej szczegółowo

CC Poland Plus KIC InnoEnergy

CC Poland Plus KIC InnoEnergy KIC InnoEnergy Marek Marzec Business Creation Officer Ltd. operates polish Knowledge and Innovation Community - KIC InnoEnergy consortium of 27 leading industry companies, research centers and universities

Bardziej szczegółowo

I webinarium 18.02.2015

I webinarium 18.02.2015 I webinarium 18.02.2015 Współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013.

Bardziej szczegółowo

SME Instrument & Fast Track to Innovation Programy wspierania innowacji dla MŚP sektora transportowego

SME Instrument & Fast Track to Innovation Programy wspierania innowacji dla MŚP sektora transportowego Warszawa, 17 grudnia 2014 SME Instrument & Fast Track to Innovation Programy wspierania innowacji dla MŚP sektora transportowego Prelegent: Aneta Maszewska W niniejszej prezentacji wykorzystano materiały

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland OECD Przegląd krajowej polityki miejskiej National Urban Policy Review of Poland 17-19 19 March 2010 ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland Zygmunt Ziobrowski Instytut Rozwoju Miast The

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Why choose No Hau Studio?

Why choose No Hau Studio? Why choose No Hau Studio? We ve been perfecting our skills for over 10 years. Branding and Communications are the core of our activities. B2B is our speciality. Customer s Satisfaction is our priority.

Bardziej szczegółowo

Fraunhofer Partner dla nauki i biznesu w rozwoju potencjału B+R i jego komercjalizacji przez Niemcy/Europę

Fraunhofer Partner dla nauki i biznesu w rozwoju potencjału B+R i jego komercjalizacji przez Niemcy/Europę Fraunhofer Partner dla nauki i biznesu w rozwoju potencjału B+R i jego komercjalizacji przez Niemcy/Europę Wojciech Rośkiewicz Fraunhofer Leipzig & University of Leipzig Prof. UE Dr. Karol Kozak Fraunhofer

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies 544524-TEMPUS-1-2013-1-PL-TEMPUS-SMHES Qualifications Frameworks for Environmental Studies at Ukrainian Universities Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental

Bardziej szczegółowo

Centrum Transferu Technologii Uniwersytet Łódzki

Centrum Transferu Technologii Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Uniwersytet Łódzki Wydział Zarządzania UŁ ul. Matejki 22/26, 90-237 Łódź tel. (42) 635 49 87 fax (42) 635 49 88 http://www.ctt.uni.lidz.pl e-mail: ctt@uni.lidz.pl Misją CTT

Bardziej szczegółowo

Privacy policy. Polityka prywatności. www.wochen-office.com. office@wochen-offce.com 0048 667-352-102 0048 501-059-473

Privacy policy. Polityka prywatności. www.wochen-office.com. office@wochen-offce.com 0048 667-352-102 0048 501-059-473 Privacy policy Polityka office@wochen-offce.com 0048 667-352-102 0048 501-059-473 registration / correspondence address: 05-850 Ożarów Mazowiecki ul. Dmowskiego 70A/37 Polska / Poland The personal / business

Bardziej szczegółowo

Umowa o współpracy ponadnarodowej

Umowa o współpracy ponadnarodowej Wzór minimalnego zakresu umowy o współpracy ponadnarodowej w ramach PO KL Umowa o współpracy ponadnarodowej Nazwa Programu Operacyjnego w Polsce: : Numer i nazwa Priorytetu: Numer i nazwa Działania: Numer

Bardziej szczegółowo

11 CZERWIEC 2014, ŁĘCZYCA

11 CZERWIEC 2014, ŁĘCZYCA Projekt współorganizowany przez Starostwo Powiatowe w Łęczycy INWESTYCJE SAMORZĄD ROZWÓJ SEMINARIUM REALIZOWANE W RAMACH WSPÓŁPRACY OPEN-NET S.A. A KOMMUNALKREDIT AUSTRIA AG 11 CZERWIEC 2014, ŁĘCZYCA Starostwo

Bardziej szczegółowo

Your bridge to opportunities+

Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV 64,000 sqm warehouse space in strategic location Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV Wrocław, ul. Kwiatkowskiego Goodman Wrocław IV Wrocław, Kwiatkowskiego Street Zbliż

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia z realizacji projektu InTraMed-C2C Seminarium w ramach Małopolskiego Festiwalu Innowacji

Doświadczenia z realizacji projektu InTraMed-C2C Seminarium w ramach Małopolskiego Festiwalu Innowacji Doświadczenia z realizacji projektu InTraMed-C2C Seminarium w ramach Małopolskiego Festiwalu Innowacji Lek. med. Krzysztof Bederski Zastępca Dyrektora ds. Lecznictwa / Project Manager Krakowski Szpital

Bardziej szczegółowo

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 25 LAT 27 LAT 1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 nasi klienci dobrze trafili... get your swing on with us... www.dyskret.com.pl 30-023 Kraków, ul. Mazowiecka 131 tel. +48 12 423 31 00, office@dyskret.com.pl

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Projekt C-E.N.T.E.R.

Projekt C-E.N.T.E.R. Projekt C-E.N.T.E.R. Projekt: Competence, cooperation and communication in the dissemination and exploitation of EU Projects Program: LLP Key Activity 4 Partnerstwo: 14 partnerów z 13 krajów (AT, BE, DE,

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY TeleTrade DJ International Consulting Ltd Sierpień 2013 2011-2014 TeleTrade-DJ International Consulting Ltd. 1 Polityka Prywatności Privacy Policy Niniejsza Polityka

Bardziej szczegółowo

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ OBSZARÓW MIEJSKICH W KRAJACH CZŁONKOWSKICH UE W LATACH 2014-2020 29 września 1 października 2015 r. Sesja warsztatowa - Zintegrowane Strategie Miejskie tworzenie i realizacja Tworzenie

Bardziej szczegółowo

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Dr inż. MBA Janusz Marszalec Centrum Edisona, Warszawa 8 kwietnia 2014

Bardziej szczegółowo

Wydział Coachingu. coaching. kierunek studiów: Wyższa Szkoła Zarządzania i Coachingu

Wydział Coachingu. coaching. kierunek studiów: Wyższa Szkoła Zarządzania i Coachingu Wydział Coachingu kierunek studiów: coaching Wyższa Szkoła Zarządzania i Coachingu Wybierz zawód przyszłości lub zdobądź nowe kompetencje Rynek pracy Coaching to wymagający profesjonalnych kompetencji,

Bardziej szczegółowo

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+ Goodman Kraków Airport Logistics Centre 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth Goodman Kraków Airport Logistics Centre ul. Komandosów 1, 32-085 Modlniczka Goodman

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree Politechnika Częstochowska, Wydział Zarządzania PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu Kierunek Forma studiów Poziom kwalifikacji Rok Semestr Jednostka prowadząca Osoba sporządzająca Profil Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Dr Tomasz Kośmider Fundacja TECHNOLOGY PARTNERS TECHNOLOGY PARTNERS

Dr Tomasz Kośmider Fundacja TECHNOLOGY PARTNERS TECHNOLOGY PARTNERS Fundacja TECHNOLOGY PARTNERS 1. Założenia i cele Silna organizacja naukowo-badawcza, której celem jest uzyskanie pozycji lidera w obszarze realizacji i wdrażania wyników prac B+R oraz rozwijania aktywnej

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet i przedsiębiorczość regulacje, wsparcie, promocja i edukacja

Uniwersytet i przedsiębiorczość regulacje, wsparcie, promocja i edukacja Centrum Innowacji, Transferu Technologii i Rozwoju Uniwersytetu (CITTRU) Uniwersytet i przedsiębiorczość regulacje, wsparcie, promocja i edukacja Piotr Żabicki Koordynator Zespołu ds. Promocji i Edukacji

Bardziej szczegółowo

Rynki zagraniczne dla polskiego biznesu

Rynki zagraniczne dla polskiego biznesu INSTYTUT BADAŃ RYNKU, KONSUMPCJI I KONIUNKTUR Rynki zagraniczne dla polskiego biznesu Kraje Azji Korea Południowa, Malezja, Wietnam WARSZAWA 2011 3 Spis treści Wstęp... Rozdział 1 Wybrane kraje Azji krótka

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

Wyjazdy dla studentów Politechniki Krakowskiej zainteresowanych studiami częściowymi w Tianjin Polytechnic University (Chiny).

Wyjazdy dla studentów Politechniki Krakowskiej zainteresowanych studiami częściowymi w Tianjin Polytechnic University (Chiny). Wyjazdy dla studentów Politechniki Krakowskiej zainteresowanych studiami częściowymi w Tianjin Polytechnic University (Chiny). Tianjin Polytechnic University (TJPU) jest państwową uczelnią chińską założoną

Bardziej szczegółowo

Inwestycje Kapitałowe Capital Investments

Inwestycje Kapitałowe Capital Investments Inwestycje Kapitałowe Capital Investments 1 Fundusz Inwestycje Kapitałowe szansą innowacyjnej przyszłości Inwestycje Kapitałowe Fund as the Chance for Innovative Future Fundusz Inwestycje Kapitałowe szansą

Bardziej szczegółowo

Cel szkolenia. Konspekt

Cel szkolenia. Konspekt Cel szkolenia About this CourseThis 5-day course provides administrators with the knowledge and skills needed to deploy and ma Windows 10 desktops, devices, and applications in an enterprise environment.

Bardziej szczegółowo

Dom Development S.A., Pl. Piłsudskiego 3, 00-078 Warsaw

Dom Development S.A., Pl. Piłsudskiego 3, 00-078 Warsaw Jarosław Szanajca President of the Management Board Age: 45 Higher, Master of Law, Department of Law and Administration, Warsaw University 1996 present Dom Development S.A. in Warsaw, President of the

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Global Marketing on the study program: Management I. General information 1. Name

Bardziej szczegółowo

Indywidualne stypendium Marie Curie jak skutecznie aplikować. Aleksandra Gaweł Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej

Indywidualne stypendium Marie Curie jak skutecznie aplikować. Aleksandra Gaweł Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej Indywidualne stypendium Marie Curie jak skutecznie aplikować Aleksandra Gaweł Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej 7 Program Ramowy 4 główne programy szczegółowe: Cooperation (Współpraca)

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Zwiększanie Potencjału Na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Building Road Safety Capacity

Zwiększanie Potencjału Na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Building Road Safety Capacity Zwiększanie Potencjału Na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Building Road Safety Capacity Training and certification of Road Safety Experts for the application of Road Safety Audit and Road Safety Inspection

Bardziej szczegółowo

Transfer Technologii - Jak to się robi w Wielkiej Brytanii?

Transfer Technologii - Jak to się robi w Wielkiej Brytanii? Transfer Technologii - Jak to się robi w Wielkiej Brytanii? Magda Gajownik Doradca d/s Nauki I Innowacyjności Aleja Róż 1 tel. 22 311 0287 magda.gajownik@fco.gov.uk Science & Innovation Network Foreign

Bardziej szczegółowo

ZJAZDY, KONFERENCJE, SYMPOZJA, SEMINARIA MIĘDZYNARODOWE 2012 - European Federation of Public Service Unions (EPSU), European Confederation of

ZJAZDY, KONFERENCJE, SYMPOZJA, SEMINARIA MIĘDZYNARODOWE 2012 - European Federation of Public Service Unions (EPSU), European Confederation of ZJAZDY, KONFERENCJE, SYMPOZJA, SEMINARIA MIĘDZYNARODOWE 2012 - European Federation of Public Service Unions (EPSU), European Confederation of Independent Trade Unions (CESI) and EU Public Administration

Bardziej szczegółowo

E-Biznes Polska Ukraina

E-Biznes Polska Ukraina E-Biznes Polska Ukraina Dr inż. Wacław Iszkowski Prezes Polska Izba Informatyki i Telekomunikacji (C) 1 czerwca 2006 roku, PIIT, "E-biznes Polska-Ukraina" 1 Polska Obszar: 312 700 km 2 Ludność: 38 646

Bardziej szczegółowo

Nowa specjalność Zarządzanie badaniami i projektami Research and Projects Management

Nowa specjalność Zarządzanie badaniami i projektami Research and Projects Management Nowa specjalność Zarządzanie badaniami i projektami Research and Projects Management Kierunek: Informatyka i Ekonometria, WIiK Studia stacjonarne/niestacjonarne II stopnia Potrzeby kształcenia specjalistów

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata 2011-2020 Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej

Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej Prof. zw. dr hab. inż. Jan Koch Wrocław, 14 grudnia 2011 r. Akt powołania i statut WCTT Centrum powołano 23 marca 1995 r. WCTT jest pierwszym

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name. Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw

PROGRAM STAŻU. IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name. Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko April 22, 2012 Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik Tatrzanski Park Narodowy Director Pawel Skawinski (host) Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for National Parks Jan Reklewski Tatras

Bardziej szczegółowo

Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!"

Awareness campaign Safe rail-road level crossing Stop and Live! Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!" www.plk-sa.pl Geneva, 12-13 May 2014 The key objective of the campaign is: What are our objectives? - to promote the correct patterns of

Bardziej szczegółowo

Customer engagement, czyli klient, który wraca

Customer engagement, czyli klient, który wraca Customer engagement, czyli klient, który wraca Impact Economics Relations Transformation Warszawa, 4 listopada 2015 Kolejność ma znaczenie Put your staff first, customers second, and shareholders third

Bardziej szczegółowo

Perspektywy PDF. ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0

Perspektywy PDF. ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0 Perspektywy PDF ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0 Perspektywy PDF By 0 - Are you searching for Perspektywy pdf Books? Now, you will be happy that Perspektywy PDF is available at our online library

Bardziej szczegółowo

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS).

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). (Kompilacja dokonana przez Fundację Centrum Analiz Transportowych

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

2010-11-25. Plan prezentacji. Model wspierania przedsiębiorczości technologicznej na przykładzie InQbatora PPNT FUAM. Idea. Idea

2010-11-25. Plan prezentacji. Model wspierania przedsiębiorczości technologicznej na przykładzie InQbatora PPNT FUAM. Idea. Idea Plan prezentacji Model wspierania przedsiębiorczości technologicznej na przykładzie InQbatora PPNT FUAM Anna Tórz Oferta InQbatora Preinkubacja Inkubacja Infrastruktura Promocja Pieniądze Kontakty Skąd

Bardziej szczegółowo

Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych. Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz

Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych. Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz 1 do czego można wykorzystywać bankowość elektroniczną? nowe usługi płatnicze a korzystanie

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu perspektywy i kierunki rozwoju

Społeczna odpowiedzialność biznesu perspektywy i kierunki rozwoju Społeczna odpowiedzialność biznesu perspektywy i kierunki rozwoju Redakcja Robert Karaszewski Anna Paluszek Spis treści Wstęp Janina Ochojska... 7 Robert Karaszewski... 11 I. Pierwsze refleksje Katarzyna

Bardziej szczegółowo

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation operation good practices presentation Polites association was founded in 2002 in Szczecin Stowarzyszenie POLITES w Szczecinie Starszy Brat Starsza Siostra

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Przemysłu SA. Industrial Development Agency OFERTA CEBBIS DLA PRZEDSIĘBIORCÓW I INSTYTUCJI WSPARCIA BIZNESU

Agencja Rozwoju Przemysłu SA. Industrial Development Agency OFERTA CEBBIS DLA PRZEDSIĘBIORCÓW I INSTYTUCJI WSPARCIA BIZNESU Agencja Rozwoju Przemysłu SA Industrial Development Agency OFERTA CEBBIS DLA PRZEDSIĘBIORCÓW I INSTYTUCJI WSPARCIA BIZNESU CEBBIS OFFER FOR ENTERPRENEURS AND BUSINESS SUPPORT INSTITUTIONS Zygmunt Wons

Bardziej szczegółowo

System optymalizacji produkcji energii

System optymalizacji produkcji energii System optymalizacji produkcji energii Produkcja energii jest skomplikowanym procesem na który wpływa wiele czynników, optymalizacja jest niezbędna, bieżąca informacja o kosztach i możliwościach wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki. Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne

Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki. Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne Białystok Poznań 2009 3 copyright by: Fundacja Ekonomistów Środowiska i Zasobów

Bardziej szczegółowo