ART of MINING. Kopex na międzynarodowych rynkach górniczych Rynki górnicze są trudniejsze Rozmowa z Marianem Kostempskim, prezesem Zarządu KOPEX S.A.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ART of MINING. Kopex na międzynarodowych rynkach górniczych Rynki górnicze są trudniejsze Rozmowa z Marianem Kostempskim, prezesem Zarządu KOPEX S.A."

Transkrypt

1 ART of MINING BIULETYN INFORMACYJNY GRUPY ZZM-KOPEX, WYDANIE SPECJALNE - WRZESIEŃ 2009 Kopex na międzynarodowych rynkach górniczych Rynki górnicze są trudniejsze Rozmowa z Marianem Kostempskim, prezesem Zarządu KOPEX S.A. Chcemy zajmować kluczową pozycję Rozmowa z Krzysztofem Jędrzejewskim, wiceprezesem Zarządu KOPEX S.A.

2 Targi, wystawa, targi Od Redakcji Dwie imprezy targowe i światowa wystawa. Rok po roku. To bardziej wynik emocji niż chłodnej kalkulacji, sprawiający, że branża maszyn, urządzeń i usług górniczych staje rekordowo często do przeglądu. Alternatywy właściwie nie ma kto chce liczyć się w rynkowej grze, musi pokazywać się na targach. Pytanie jest, czy ma coś do pokazania? Oczywiście, coś nowego, bo przecież nie o oklepane już rozwiązania chodzi. Pytanie tym bardziej uzasadnione, że nowości - nie tylko zresztą w przemyśle ciężkim - nie rodzą się w ekspresowym tempie, z poniedziałku na wtorek. To sztuka, by co roku zaskakiwać świat rynkowym hitem. Opanowała ją grupa Kopeksu, o czym w artykule Niezawodne, przewidywalne, mocne. Na Antypodach Kopex zainstalował pierwszą w światowym górnictwie zintegrowaną ścianę wydobywczą. Tak przechodzi się do historii branży i nie ma w tym cienia przesady. Lektura tekstu Pierwsza zintegrowana wyjaśnia wszystko. Światowy przemysł wydobywczy doznał finansowej zadyszki i znalazł się w stanie wyczekiwania, na co zwracamy uwagę w wywiadzie Rynki górnicze są trudniejsze. Inwestują ci, których nie poturbował mocno kryzys finansowy. Są szanse na dobre interesy, także w Polsce, o czym w artykułach Od Queensland po Pittsburgh, Lider z charakterem i Zasilanie ekologiczną energią. Redakcja From Editor Trade fair events, exhibition T wo trade fair events and a global exhibition. Year by year. It results more from emotions than from cool calculation that mining machinery, equipment and services sector is exhibited so often. There is no other choice- if a player wants to be reckoned with in the market he should participate in the trade fair events. The question is: has he got anything to be exhibited? Certainly a novelty, since there is no point in showing old- fashioned solutions. It is a good question, because new products are not usually invented from Monday to Tuesday, in the heavy industry, either. It is a kind of art to present a global market hit year by year. This ability has been mastered by the Kopex Group, see the article Reliable, anticipatable and strong. In Antipodes Kopex has installed the first ever integrated longwall. It is a milestone in the mining industry and it is nothing else but truth- the article The first integrated longwall explains everything. Global mining industry has also been affected by financial problems and is on standby- you can read about it in the article Mining markets are getting more difficult. Those, who have not suffered during financial crisis very much- can invest. There are goods business prospects, also in Poland A leader with a character and Ecological power will tell you why. Editor ART OF MINING, WYDANIE SPECJALNE, WRZESIEŃ

3 Rynki górnicze są trudniejsze - Międzynarodowe rynki górnicze wyraźnie zwolniły. To bardzo głęboka zapaść, czy powierzchowna dolegliwość? - Raczej powierzchowna. Nikt tak do końca przecież nie wie, jak jest z kryzysem na światowych rynkach finansowych. Niezależnie jednak od trudności, węgiel pozostaje i jeszcze długo będzie pozostawał podstawowym źródłem pozyskania energii. Owszem, alternatywą mogą być odnawialne źródła energii, ale ze względu na dużą niepewność funkcjonowania takich instalacji nie można na nich oprzeć światowej gospodarki. Z kolei energetyka jądrowa jest bardzo kosztowna i wymaga długoterminowych inwestycji. Tymczasem, na świecie notuje się dynamiczny wzrost zapotrzebowania na energię. Zwłaszcza w krajach rozwijających się. Według ocen analityków, największymi konsumentami węgla w tym stuleciu pozostaną państwa dalekowschodnie, głównie Chiny, a także i Indie. Nie widzę więc większego zagrożenia dla światowej branży górniczej. - Rynki uległy jednak pewnej deformacji. - Stały się znacznie trudniejsze. Są też mocno zróżnicowane, na co wpływa wiele czynników m. in. poziom rozwoju przemysłu w określonym regionie świata. Z globalnego punktu widzenia, kryzys finansowy modyfikuje rynki - wydłuża lub skraca niektóre procesy inwestycyjne. - W większym zastoju jest stare, tradycyjne górnictwo choćby w Europie i USA, czy młodsze w Chinach, Australii, RPA? - Zdecydowanie lepiej mają się młodsze rynki górnicze. Są różne tego powody. W Australii na przykład - która zalicza się do krajów wysoko rozwiniętych, górnictwo stanowi ponad 80 proc. całego przemysłu. Wydobycie ułatwiają dużo lepsze warunki górniczo-geologiczne niż w tradycyjnych krajach górniczych. W Europie kopalnie są bardzo głębokie, zagrożone tąpnięciami, metanem, wodą. Natomiast jakość węgla jest zwykle dużo wyższa. - Inny charakter ma chiński przemysł wydobywczy największy na świecie. - To prawda. Są tam nawet instalacje ścianowe o wydobyciu około 1 mln ton węgla miesięcznie. Podjęliśmy współpracę z chińskimi koncernami oferując im najbardziej zaawansowane technologie i w ten sposób zaczęliśmy konkurować na tym rynku ze światowymi potentatami. Chiny rozwijają własny przemysł maszyn i urządzeń górniczych, uczą się, szybko nadrabiają dystans do najlepszych. Najłatwiej idzie im z produkcją obudów ścianowych - mają wiele zakładów, ale w większości daleko im jeszcze do rozwiązań na najwyższym poziomie. Produkują też własne przenośniki i kombajny, wzorując się na pracujących u nich urządzeniach zachodnich, jednak ciągle ogłaszają międzynarodowe przetargi na ten sprzęt, co ma oczywistą wymowę. Rozmowa z Marianem Kostempskim, prezesem Zarządu KOPEX S.A. Rozmawiał: Wiesław Kosterski - Kto najszybciej odbije z dołka? - Z pewnością Australia. To kraj o dużym potencjale, który nie odczuł mocno skutków kryzysu. Chiny, które mimo największego wydobycia na świecie ciągle są importerem węgla netto, utrzymają tendencję wzrostową w górnictwie. Dynamicznie rozwija się gospodarka RPA, gdzie widoczny obecnie ogromny głód energii pociąga za sobą konieczność rozbudowy kopalń i energetyki. Dla każdego z tych rynków mamy bardzo interesującą ofertę sprzętu i usług. - Jak na tle światowej branży prezentuje się polskie górnictwo największe w Unii Europejskiej? - Ma bardzo trudne warunki wydobycia, co uniemożliwia zastosowanie tak wysokowydajnego sprzętu i takiej mechanizacji, jaką stosuje się na rynkach zagranicznych. Pomimo wielu problemów, w tym także finansowych, polska myśl techniczna, zarówno ta stosowana w zakładach wydobywczych, jak i proponowana przez świat nauki, znajduje się na wysokim poziomie. Trudna sytuacja wymusiła ogrom działań, które zaowocowały bardzo dużym postępem technicznym, zwiększającym wydajność wydobycia i bezpieczeństwo pracy górników. Trudności finansowe nie zastopowały całkowicie inwestycji, choć niewątpliwie mocno je ograniczyły. Prowadzone lub planowane są roboty związane z udostępnianiem nowych złóż. Świetnym przykładem jest budowa szybu dla kopalni Zofiówka. To największa od 20 lat inwestycja w polskim górnictwie. 30 lipca br. JSW oraz wchodząca w skład naszej grupy firma Kopex-PBSz podpisały umowę na jej wykonanie. Również inne kopalnie przymierzają się do podobnych prac. Właśnie teraz należy inwestować w infrastrukturę górniczą, tak aby w możliwie najlepszy sposób przygotować się do okresu koniunktury. Dziękuję za rozmowę. Mining markets are getting more difficult Marian Kostempski CEO and President of the Board of KOPEX S.A. - International mining markets have slow down significantly. Is it a very deep break down or only a superficial problem? - It is rather superficial. After all, nobody really knows what is the crisis like in the global financial markets. Irrespective from the difficulties, coal is and will remain the basic source of energy for a long time. Yes, renewable sources of energy may be an alternative, but due to a big operational uncertainty of such installations, global economy cannot not base on them. Whereas nuclear energy is very expensive and requires long-term investments. Meanwhile, a dynamic increase in demand on energy has been observed in the world, especially in the developing countries. According to the analysts appraisal, Far East countries, mainly China and India, will remain the biggest coal consumers in this century. So, I do not find any significant threat for a global mining sector. - However, trading markets have been deformed to some extend. -They have become more difficult. They also differ from each other very much; it has been resulted from varying industrialization levels in specific regions of the world. From global perspective, financial crisis modifies markets- it extends or shortens investment processes. -Is there a bigger stagnation present in traditional mining industries for example in Europe, USA or in younger ones- in China, Australia or in South Africa? - A decisively more favourable situation is in the younger mining markets, and there are some reasons for that. For example in Australia, which is a highly developed country, mining sector represents over 80 percent of the total industry. Mining technique is facilitated due to much better mining and geological conditions than in traditional mining countries. In Europe mines are very deep, threatened by bumps, methane or water. -Extractive industry in China, the biggest one in the world, is very specific, is not it? - Yes, that is true. There are operated longwall installations of coal output amounting to about 1 million tonnes a month. We have established cooperation with a Chinese concern offering them state-of-the-art technologies, and this way we started to compete with global tycoons in this market. China is developing domestic machinery and mining equipment Interviewed by Wiesław Kosterski industries, the learn and become closer and closer to the mining leaders. The Chinese are most successful in manufacturing longwall powered roof supports- they have got a big number of manufacture plants, but only few of them meet top level technical requirements. They also manufacture own conveyors and shearers, taking patterns from the Western equipment operated in the Chinese mines. They are however still inviting to international tenders for this kind of equipment. - What country will jump out as the first one from the bottom? - Australia for sure. It is a country of a big potential, and economic crisis has not hurt Australia very much. China is still a net coal importer- despite its biggest coal output in the world- will keep a growing tendency in the mining. Economy of South Africa is expanding dynamically; at present there is a huge demand for energy and it requires development of mining and power industries. We have a very interesting offer of equipment and services for each of those markets. - How do you find Polish mining- the biggest one in the European Union- in comparison to global mining? - Mining conditions are very difficult in Poland and it makes it impossible to apply a high capacity equipment and mechanization, as in the West. Despite many problems, including financial ones, Polish engineering applied in the mines and represented by domestic scientists presents a high level. Difficult situation has required intensive actions that resulted in a significant technical progress, increasing mining output and safety of the miners. Financial difficulties have not stopped investments completely, but certainly limited them very much. Works involved with facilitating new coal deposits are underway or planned. Shaft sinking for the Zofiówka mine is an excellent example for that. It has been the biggest investment in the Polish mining for 20 years. On 20 July this year, Jastrzębska Spółka Węglowa and Kopex-PBSz, one of the companies composing our Group, signed an execution agreement. Also other mines are planning similar sinking works. At present investment in the mining infrastructure is the right thing, to be prepared as well as possible for economic boom. Thank you for the interview. 4 ART OF MINING, WYDANIE SPECJALNE, WRZESIEŃ 2009 ART OF MINING, WYDANIE SPECJALNE, WRZESIEŃ

4 Najważniejsze są parametry gwarantujące niezawodność, przewidywalność i dużą wydajność mówi Andrzej Meder, prezes Zarządu Zabrzańskich Zakładów Mechanicznych, pytany o zalety kombajnów ścianowych dużych mocy ZZM: KSW-2000E i KSW-1500EU. Takie rozwiązania nasuwa filozofia rozwoju zmechanizowanych kompleksów ścianowych na największych górniczych rynkach świata. Wprawdzie od wielu lat ZZM czołowy na świecie i największy w Polsce producent kombajnów ścianowych - dostarcza doskonałej klasy sprzęt górniczy, to jednak przełomem technologicznym, jakościowym i rynkowym stał się, zaprezentowany po raz pierwszy w ubiegłym roku, kombajn KSW-2000E. W Polsce takiej maszyny jeszcze nikt inny nie wyprodukował. W tym roku swój światowy debiut, na targach KATOWICE 2009, ma kolejna nowość z Zabrza - KSW 1500EU. ściana to często cała kopalnia. Zagraniczni odbiorcy nie zamówią jednak sprzętu zanim nie sprawdzi się on na rynku jego producenta. Od kilku miesięcy KSW-2000E zbiera doświadczenia w KWK Ziemowit, gdzie średnio w ciągu doby wydobywa ponad 10 tys. ton węgla, czyli tyle, ile założyła kopalnia. Kombajn przystosowany został do panujących tam warunków górniczo-geologicznych. Jego moc zmniejszono do 580 kilowatów w organach (mógłby mieć 950, czy nawet 1000 kilowatów) ze względu na możliwości zasilania ściany w kopalni. Funkcjonuje bezawaryjnie. Parameters ensuring reliability, anticipatibility and significant efficiency are most important- says Andrzej Meder, President of the Board of Zabrzańskie Zakłady Mechaniczne, when asked about high powered longwall shearer manufactured by ZZM, like the KSW-200E and KSW-1500EU.- Our technical solutions result from the philosophy of the longwall systems development in the biggest global mining markets. Although ZZM, a leading global and the biggest one in Poland manufacturer of longwall shearers, has been supplying a top quality mining equipment for years but the KSW-2000E shearer presented last year for the first time became technological, quality and market milestone. No company has manufactured a mining machine like this one in Poland so far. This year the other new product of ZZM, the KSW-1500EU shearer will be shown during the KATO- WICE 2009 Fair for the first time. limited feeding conditions underground. to 580 kw (instead of 950 kw or even 1000 kw). It works failure-free. Since a signal from the shearer may be transmitted directly to the ZZM dispatch room, it is possible to monitor the KSW-2000E operation and to diagnose it permanently. It is the first solution of this kind in the Polish mining industry. - It is very important to anticipate how will the shearer behave in the longwall and to undertake proper actions in advance- adds Meder. -That is why we have developed monitoring and supervision systems on different constructional knots of the shearer. Also the KSW-1500EU, the latest solution of the ZZM design engineers, is going to be installed in a Polish mine at the end of this year. This shearer is designed for operations in thinner coal seams, its power installed is lower than of the KSW-2000E, but its design is based on the same Niezawodne, przewidywalne, mocne Reliable, anticipatable and strong State of the art shearers manufactured by ZZM: the KSW-2000E and the KSW-1500EU Kombajny najnowszej generacji ZZM: KSW-2000E i KSW-1500EU Oba kombajny są całkowicie nowymi konstrukcjami podkreśla A. Meder. - Już na etapie projektowania założyliśmy, że chcemy stworzyć maszyny o parametrach dorównujących, a w niektórych przypadkach nawet przewyższających, parametry kombajnów największych światowych producentów. Udało się to osiągnąć. Mając system transmisji sygnału bezpośrednio z kombajnów możemy przeciwdziałać awariom. Przy dzisiejszym modelu kopalń, gdzie funkcjonuje kilka ścian wydobywczych, zatrzymanie kombajnu i ściany wiąże się z ogromnymi stratami. Takie podejście do funkcjonowania kopalń i zastosowania sprzętu górniczego mają koncerny wydobywcze największych górniczych rynków świata, w tym Chin i Australii, gdzie trafić mają maszyny ZZM najnowszej generacji. W Australii kombajny pracują praktycznie 24 godziny na dobę. Aby zabezpieczyć się przed nieprzewidzianymi zdarzeniami, inwestorzy kupują nawet dwa kombajny do jednego kompleksu ścianowego, przy czym idea jest taka, że mają to być maszyny bezawaryjne. A chodzi o bezawaryjną pracę przy wydobyciu milionów ton węgla rocznie. W Australii jedna Dzięki możliwości transmisji sygnału bezpośrednio do dyspozytorni ZZM praca KSW-2000E może być stale monitorowana i diagnozowana. To pierwsze tego rodzaju rozwiązanie w polskim górnictwie. Bardzo istotną sprawą jest przewidywanie zachowania maszyny w ścianie i działania wyprzedzające dodaje A. Meder. Dlatego rozbudowaliśmy systemy monitoringu i nadzoru nad różnymi węzłami konstrukcyjnymi kombajnów. Pod koniec bieżącego roku w polskiej kopalni zainstalowany zostanie także KSW-1500EU, najnowsze dzieło konstruktorów ZZM. To maszyna przeznaczona do niższych pokładów, mająca mniejszą moc niż KSW-2000E, ale zaprojektowana według tych samych założeń - gwarantować ma przede wszystkim wyjątkową niezawodność. Jej wydajność ma spełniać oczekiwania najlepszych kopalń w Australii, Chinach i RPA. Ze względu na dużą moc systemu posuwu KSW-1500EU będzie bardzo dobrze sprawdzał się w ścianach o znacznym nachyleniu. Projektem kombajnu kierowali: Krystian Giałbas (system elektryczny, elektroniczny i automatyki) oraz Jan Dziura (system mechaniczny, hydrauliczny i wodny). W ZZM, gdzie w tym roku otwarto halę do montażu ciężkich kombajnów, wyposażoną m. in. w specjalne suwnice i najnowocześniejsze linie technologiczne, konstruktorzy opracowują już kolejny model kombajnu, który będzie mógł pracować w ścianach o wysokości urabiania nawet do 7 metrów. Z kolei w Tagorze mówi się o obudowach zmechanizowanych również 7-metrowej wysokości. Tak wyrafinowana technika ze znakiem Kopeksu to już zapewne nieodległa przyszłość górnictwa. Andrzej Jaworski by Andrzej Jaworski Both these longwall shearers are completely new solutions- says Meder.- Still at the designing stage, we assumed that our target was construction of a machine of the parameters competing with, or in some cases better than parameters of the biggest global longwall shearers manufacturers. We have achieved it. Having a transmission system of a signal directly from the shearer, we are capable of counteracting damages. In a contemporary model of a mine, where several longwalls are working, stopping a shearer or a longwall is connected with huge losses. It is the attitude to mine operations and application of the mining equipment presented by the mining companies in the biggest global mining markets, including China and Australia, where destined are the state-of-the art machines from ZZM. In Australia the shearers are operated practically round the clock. Investors buy even two shearers to one longwall, to prevent from unexpected incidents and the point is that all of them should be failure-free, having in mind fact that a yearly output is going to amount millions tonnes of coal. In Australia only one longwall is often operated as a mine. Foreign customers will not however order an equipment unless it has been tested in the manufacturer s market. The KSW-2000E has been operated in the Zofiówka mine for months and its output amounts to 10 thou of coal a day and it also meets the production level scheduled by the mine. Our shearer has been adopted to mine mining and geological conditions. Power of its ranging arm has been reduced, due assumptions- it has to ensure extraordinary reliability. And it must meet requirements of the best mines in Australia, China and South Africa. A high pulling force enables the KSW- 1500EU its operation in steep longwalls. The design was headed by Krystian Gołba (electrical, electronic and automatics systems) and Jan Dziura (mechanic, hydraulic and hydro systems). An assembly shop for high powered longwall shearer has been opened in ZZM this year and it is equipped, among others, in special overhead cranes and state-of the-art technological line; the design engineers are working on the subsequent model of the shearer which will be capable of working in the longwalls up to 7 metres. Also Tagor is talking about powered roof supports as high as 7 metres. This sophisticated technology with Kopex trademark is surely the not distant future for mining. 6 ART OF MINING, WYDANIE SPECJALNE, WRZESIEŃ 2009 ART OF MINING, WYDANIE SPECJALNE, WRZESIEŃ

5 Pierwsza zintegrowana Kopex wprowadził nowy system do światowego górnictwa Kopex został pierwszą firmą w historii światowego górnictwa, która wprowadziła kompletny i zintegrowany system aktywnego monitoringu pracy kompleksu ścianowego. Wyjątkowej klasy ścianę wydobywczą z nowym systemem zainstalowano w kopalni Carborough Downs w australijskim Queensland. Jej rozruch nastąpił w sierpniu bieżącego roku. - Zintegrowany system aktywnego monitoringu złożony jest z trzech głównych elementów: wyrównywania frontu ściany wydobywczej, kiedy elektronika analizuje, jaką pozycję mają sekcje obudowy w stosunku do przenośnika, utrzymywanie kombajnu w horyzoncie cięcia, co oznacza, że maszyna będzie podążała za złożem, niezależnie od tego, jak ono będzie się zmieniać oraz trójwymiarowe monitorowanie położenia kombajnu wraz z ramionami w ścianie wydobywczej wyjaśnia Marek Mika, dyrektor ds. marketingu i rozwoju rynkowego Kopeksu. Nowości na skalę światową jest dużo więcej. Jedną z nich stanowi system żyroskopów optycznych, który określa pozycję kombajnu w trójwymiarowej przestrzeni. Rozwiązanie pochodzi z amerykańskiej technologii wojskowej, zaprogramowanej dla celów górniczych, która wykorzystuje żyroskopy optyczne, podobne do tych, jakie stosowane są w balistyce. Jednak na zastosowanie tej techniki trzeba uzyskać za każdym razem zgodę Departamentu Obrony USA. I Australia taką zgodę posiada. Wprowadzenie nowego systemu wywołało nie lada sensację w światowej branży górniczej. Już podczas przeprowadzonego w Australii testu kompatybilności elementów kompleksu ścianowego wszyscy zgodnie stwierdzili, że rzeczywiście Kopex ma ogromne szanse stać się trzecim poważnym graczem na świecie, obok Joya i Bucyrusa. Inwestor międzynarodowy koncern Vale - przywiązuje wielką wagę do budowy kopalni. Australia jest pierwszym krajem, w którym Vale wydobywa węgiel metodą głębinową. Najpierw zainwestował w górnictwo odkrywkowe, teraz planuje otworzyć dwie kolejne kopalnie z systemem ścianowym. - W ocenie przedstawicieli koncernu, sprzęt spełnia wszystkie założone wymagania dodaje M. Mika. - Jeśli w praktyce potwierdzi się jego jakość i parametry, to Vale natychmiast chce rozmawiać z nami o kolejnych instalacjach. W Carborough Downs pracuje kompleks ścianowy (przystosowany już do systemu bezzałogowego) złożony z 149 sekcji obudowy Tagoru, kombajnu Eickhoffa oraz ciężkiego przenośnika firmy Inbye. Ściana ma 350 m długości i 5 m wysokości operacyjnej. Jej wydobycie wyniesie 750 tys. ton na miesiąc, czyli około 9 mln ton rocznie. Pierwszy węgiel z nowej kopalni wyjechał w sierpniu tego roku. Umowę na super ścianę, którą w imieniu Kopeksu zawarła australijska firma Inbye Mining Services z Maitland w Nowej Południowej Walii, spółka wchodząca w skład grupy Kopeksu (zależna Tagoru) z firmą Vale Australia Holdings Pty Ltd. w Brisbane, zrealizowano wzorowo pod każdym względem. Australia jest niezwykle wymagającym rynkiem górniczym, na którym konkurują ze sobą tylko najlepsi producenci na świecie. Dlatego kontrakt na dostawę kompleksu ścianowego o wartość 131,3 mln dolarów australijskich (około 267 mln zł), który jest największą umową Kopeksu w ostatnich latach, zarazem największą, jaką kiedykolwiek podpisała polska firma na australijskim rynku, ma tak duże znaczenie. Prestiżowe, technologiczne i handlowe. Partner Kopeksu należy do tuzów światowego biznesu. Międzynarodowy koncern Vale jest bowiem drugim co do wielkości koncernem górniczym na świecie, zarazem największym przedsiębiorstwem Ameryki Południowej notowanym na giełdzie z kapitalizacją na poziomie ponad 100 mld USD. Inwestowanie na rynkach światowych rozpoczynał od przemysłu stalowego, by z czasem zająć się przemysłem wydobywczym. W Australii ma kilka spółek górniczych. The first integrated longwall Kopex has implemented a new system into global mining Kopex has become the first ever company in global mining to implement a complete and integrated monitoring system for a longwall complex. This extraordinary system was installed at the Carborough Downs mine in Queensland, Australia. It was commissioned this August. - The integrated longwall operation monitoring system comprises three basic elements. The first is longwall face alignment, where the positions of the powered roof support units along the AFC are analysed. The second element is controlling the cutting horizon of the longwall shearer - i.e. ensuring the shearer follows the deposit, irrespective of changes due to folding. Thirdly it monitors the shearer position along the face (in 3D way)- explains Marek Mika, Marketing and Markets Development Director of Kopex S.A. There are much more global novelties. For example, an optical gyroscope system which has been installed on the shearer to define its 3D position. This technology derives from the American military adapted in mining, optical gyroscopes alike those ones used in ballistics are applied in this system. The consent of the US Ministry of Defence is required each time this equipment is used, and Australia has been granted the required consent. Implementation of this new system has become a big sensation in the global mining industry. It was thus that during compatibility tests of the longwall system elements that have been executed in Australia. Australia is the first country where Vale extracts coal in underground mining. At the beginning the company invested in open-pit mining, but plans to operate two further underground longwall mines. - Representatives of the Vale company have been of the opinion that the presented equipment has met the assumed expectations- says Mika.- If practice proves its suitable quality and technical parameters, Vale will be ready to further talks on the next projects. In the Carborough Downs mine is operated the longwall system (designed to operate without a longwall Andrzej Jaworski by Andrzej Jaworski crew) which includes 149 Tagor roof support units, an Eickhoff longwall shearer and Inbye Mining Services heavy duty AFC. The longwall face is as long as 3 On behalf of Kopex the contract was concluded by Inbye Mining Services Pty Ltd, based in Maitland, the company being Tagor s subsidiary and belonging to Kopex Group with Vale Australia Holdings Pty Ltd based in Brisbane. The contract has been executed perfectly in every respect. Australian mining is characterized by the most demanding and strict technical criteria worldwide and only the best manufacturers can compete in this market.that is why the contract for supply of a longwall system amounting to AUD 131.1million (ca. PLN 261 million), the biggest one Kopex has signed in recent years and the biggest one signed ever by a Polish company is so prestigious and important in technological and commercial aspects. Vale Australia belongs to an international Vale concern based in Brazil, the second biggest mining business group in the world and the biggest joint stock company in South America and its capitalization amounts to USD 100 billion. Its activity in the global markets had started in the steel industry sector and after some time the company entered the mining sector and reached a very strong position there. In Australia several mining companies and coal panels belong to Vale. 8 ART OF MINING, WYDANIE SPECJALNE, WRZESIEŃ 2009 ART OF MINING, WYDANIE SPECJALNE, WRZESIEŃ

6 Od Queensland po Pittsburgh Kopex na międzynarodowych rynkach górniczych Andrzej Jaworski Chiny, Australia, Rosja, Indonezja, RPA największe górnicze rynki świata i najwięksi producenci węgla. Tam Grupa Kopex szuka głównych odbiorców swoich urządzeń i usług. Zaczyna czynić to z powodzeniem. W biznesowym planie globalnej gry rynkowej pojawiły się również Stany Zjednoczone drugi na świecie dostawca węgla, którego górnictwo nie zna polskiej techniki wydobywczej. Śląska firma zamierza zmienić. Pierwsze kroki na rynku USA Grupa Kopeksu postawiła w czerwcu bieżącego roku. Na odbywającej się w Pittsburghu Międzynarodowej Konferencji i Wystawie Górniczej LONGWALL USA 2009 zaprezentowała ofertę sprzętu górniczego, w tym systemy ścianowe, kombajny, obudowy, przenośniki, systemy sterowania. Oferta wzbudziła duże zainteresowanie. - Amerykanie poszukują nowych rozwiązań w branży górniczej mówi Marek Mika, dyrektor ds. marketingu i rozwoju rynkowego Kopeksu. Teraz wiedzą, że oferujemy sprzęt z najwyższej półki. Możemy stać się więc atrakcyjną alternatywą dla tamtejszych inwestorów, co umożliwi nam otwarcie drogi do wejścia na prestiżowy rynek USA. Kopex na dobre zadomowił się w Chinach. W maju tego roku, po kilku miesiącach negocjacji prowadzonych z inicjatywy chińskiego kontrahenta, podpisał aneks ze zrzeszeniem węglowym Shenhua Ningmei Coal Industry Group Co., dzięki któremu weszła w życie (zawarta wspólnie z Famurem) zawieszona umowa o wartości 85 mln USD (około 275 mln zł) na dostawę urządzeń poprawiających warunki pracy i bezpieczeństwa w kopalniach. Przedsięwzięcie wspomagane jest kredytem rządowym - na podstawie umowy między rządem Polski i Chin o współpracy finansowej. Dostawy sprzętu (o zmienionych parametrach technicznych) rozpoczęły się 17 sierpnia tego roku i potrwają do 15 marca 2010 roku. W sumie do Chin grupa Kopeksu dostarczy 637 sekcji obudów ścianowych Tagoru, w które odbiorca wyposaży cztery ściany wydobywcze. - W efekcie zmian wprowadzonych aneksem konieczne stało się ustalenie wspólnie z katowickim Famurem nowych warunków współpracy przy chińskim zleceniu informuje Marian Kostempski, prezes Zarządu Kopex SA. Duże możliwości stwarza także górnictwo RPA. Działający na tym rynku międzynarodowy koncern węglowy BHP Billiton planuje instalację ścianową o wysokości aż 7 metrów. Potencjalny, prestiżowy kontrahent zamierza zorganizować przetarg według formuły LIMITED TENDER, tzn. zaprosić do udziału w nim wyłącznie wybrane przez siebie światowe firmy. I Kopex takie zaproszenie otrzymał. Tagor stanął więc przed szansą wyprodukowania pierwszej na świecie tak wysokiej obudowy, co jest w praktyce potwierdzeniem ze strony potentata w światowej branży wydobywczej wysokiego poziomu oferowanych przez grupę Kopeksu systemów i urządzeń. - W kopalni znajduje się złoże węgla o grubości 8 metrów, stąd potrzebny jest sprzęt o niespotykanych na świecie parametrach mówi M. Mika. - Naszą grupę poproszono o zaoferowanie obudowy zmechanizowanej, kombajnu i systemu przenośników zgrzebłowych. Do potencjalnych dostawców zakwalifikowani zostali również pozostali wielcy w tym biznesie Joy i Bucyrus. W RPA, gdzie funkcjonuje należący do Grupy Kopex niemiecki Genwest-Hansen (produkuje tam m. in. transformatory dla górnictwa), śląski dostawca prowadzi także rozmowy z jedną z największych kompanii węglowych na świecie na temat współpracy w dziedzinie budowy i projektowania kopalń. Być może negocjacje zakończą się podpisaniem umów na dostawy sprzętu ścianowego i wykonanie specjalistycznych usług górniczych. Rosja, którą niezwykle mocno dotknął światowy kryzys finansowy, ma duże problemy z finansowaniem inwestycji górniczych. A potrzeby są ogromne. Tamtejsi inwestorzy kupiliby od Kopeksu praktycznie wszystko: od obudów, po kombajny i urządzenia do mechanicznej przeróbki węgla. W ostatnich latach górnictwo rosyjskie sprowadziło obudowy ścianowe Tagoru i 28 kombajnów ścianowych ZZM. Być może zamówi kolejne 4 kombajny. Plany rozwoju eksportu Grupy Kopex przewidują również zwiększenie obrotów handlowych w kilku innych krajach świata, zwłaszcza w Australii (piszemy o tym na sąsiednich łamach), Indonezji, Argentynie, Wietnamie, Indiach, Kanadzie, Kazachstanie i na Ukrainie. From Queensland to Pittsburgh Kopex in the international mining markets by Andrzej Jaworski China, Australia, Russia Indonesia and South Africa are the biggest global mining markets and the most significant coal producers. The Kopex Group is seeking for the main customers of the equipment and been present in the business plan of the global market play. They do not know the Polish mining technology and the Kopex Group is going to change it. This June the Kopex Group took the first steps in the US market. We presented our offer, including longwall systems, shearers, a roadheader, powered roof supports, AFCs and control systems at the Longwall USA International Coal Mining Exhibition and Conference in Pittsburgh. Our offer has attracted a great interest. - The Americans are looking for new solutions in the mining branch says Marek Mika, Director of Marketing and Markets Development of KOPEX S.A.- Now they know that we offer the top quality equipment. We may become an attractive alternative for the investors active in the US market and it will enable us to enter the prestigious US market. Homely feeling is what Kopex has already created in China. This May, following several months of negotiations conducted on the Chinese commercial partner s initiative, an annex with Shenhua Ningmei Coal Industry Group Co. was signed and thanks to it, a suspended agreement (concluded together with Famur) and amounting to USD 85 million (about PLN 275 million) came into force. Subject of the contract is supply of the equipment improving working conditions and safety in the Chinese mines. The project in question is supported by a government loan, based on the agreement between Poland and China on the financial cooperation. Supply of the equipment (of changed parameters) started from 17 August this year and will last until 15 March Supply of 637 units of powered roof supports manufactured by Tagor is scheduled to be executed to China by the Kopex Group. The equipment will be applied by the enduser in four mining longwalls. - Changes implemented by the annex resulted in the necessity of setting with Famur new conditions of cooperation on the Chinese project- says Marian Kostempski, CEO and President of the Board of Kopex S.A. Mining in South Africa also creates big opportunities. BHP Billiton, which acts in this market, plans installation of a longwall as high as 7 metres. This potential prestigious customer is going to announce a limited tender, i.e. to invite only selected global companies. Kopex has received such an invitation, so, Tagor has faced a challenge to manufacture a huge powered roof support. In practice it means that BHP Billiton-a global mining tycoon has approved a high level of systems and equipment offered by the Kopex Group. - There is a coal seam 8 metres thick in a mine and equipment of unparalleled parameters worldwide is necessary- says Mika. Our - Group has been asked to place and offer for a powered roof support, a longwall shearer and AFCs. Also Joy and Bucyrus the other greats in this fieldhave been selected as potential suppliers. In South Africa, operates a German company Genwest + Hansen. It manufacturers e.g. transformers for the mining industry; the company belongs to the Kopex Group. Our company is also conducting negotiations with one of the biggest global mining companies on cooperation in designing and constructing mines. Maybe the negotiations will be finalized with contracts for supply of longwall equipment and execution of specialized mining services. There are huge problems with financing mining projects in Russia. This country has been harmed by the global crisis very much, demand is however huge. Russian investors would like to purchase from Kopex practically everything: from powered roof supports to longwall shearers and equipment for coal preparation. Over the last years the Russian mining has imported powered roof supports manufactured by Tagor and 28 shearers manufactured by ZZM. Maybe further four shearers will be ordered. Export plans of the Kopex Group also envisage increase in the trade turnover with some other countries in the world, especially with Australia ( see the neighbouring pages), Indonesia, Argentina, Vietnam, India, Canada, Kasachstan and Ukraine. 10 ART OF MINING, WYDANIE SPECJALNE, WRZESIEŃ 2009 ART OF MINING, WYDANIE SPECJALNE, WRZESIEŃ

7 Chcemy zajmować kluczową pozycję - Na jakim etapie rozwoju jest teraz grupa Kopex SA? - Po kilku latach inwestowania widać główny zarys grupy. Określiliśmy również zakresy podstawowej działalności. Fundament Kopeksu giełdowej spółki, która łączy obecnie ponad 50 polskich i zagranicznych firm, tworzą trzy główne dywizje przemysłowe: maszyn i urządzeń górniczych, usług górniczych, elektroniki górniczej. Wiemy więc, co i jak można na tym fundamencie zbudować. Cały rozwój oparliśmy na trzech strategicznych elementach: doskonaleniu produktów, rozwiązań technologicznych, projektowych i konstrukcyjnych, wykorzystując własną myśl techniczną i własną dokumentację, ekspansji eksportowej odbywającej się poprzez zdobywanie i umacnianie pozycji na międzynarodowych rynkach zbytu oraz kompleksowej ofercie produkcyjnej i handlowej umożliwiającej wykonanie w dowolnej części świata inwestycji w systemie pod klucz, głównie w górnictwie głębinowym. - W sensie koncepcji grupa jest już kompletna? - Tak można to określić. - Czego zatem brakuje? - Pewnych produktów, które dawałyby duży efekt synergii. Możemy to osiągnąć w dwojaki sposób albo poprzez uruchomienie własnej produkcji od podstaw, a tak zrobiliśmy z kombajnem chodnikowym, albo poprzez akwizycję podmiotu, który dostarcza na rynek interesujący nas produkt. - Skoro grupa ma już własny kombajn chodnikowy, czy to oznacza, że Kopex rezygnuje z planu przejęcia Remagu? - W przypadku tego rodzaju sprzętu działania można prowadzić równolegle. Remag ma własne kombajny chodnikowe, ale możemy dołożyć do oferty tej firmy nowocześniejsze rozwiązania. - Bez podboju rynków zagranicznych trudno będzie rozwinąć skrzydła. - Mimo, że grupa funkcjonuje zaledwie od trzech lat, odniosła już szereg sukcesów na arenie międzynarodowej. Mocno zaznaczyliśmy swoją obecność na najważniejszych dla nas rynkach górniczych oprócz Polski głównie w Rosji, Chinach, Australii, Indonezji i RPA. W zakresie usług dla przemysłu wydobywczego ekspansja eksportowa polegać będzie także na tworzeniu oddziałów Kopeksu w poszczególnych krajach. Chcemy też zbudować tam zespoły pracowników. Kadrę zarządzającą, projektową i inżynierską stanowić będą polscy specjaliści. Głównie chodzi tu o Indonezję, gdzie mamy szanse na zrealizowanie usług dużej wartości. Z Krzysztofem Jędrzejewskim, wiceprezesem Zarządu KOPEX S.A., rozmawia Wiesław Kosterski Polskiej techniki górniczej, w tym także Kopeksu, nie ma w górnictwie USA, drugim, co do wielkości na świecie. - Chcemy to zmienić. W czerwcu tego roku uczestniczyliśmy w odbywającej się w Pittsburghu Międzynarodowej Konferencji i Targach Górniczych LONGWALL USA 2009, prezentując naszą ofertę, w tym zwłaszcza systemy ścianowe, kombajny, obudowy, przenośniki, systemy sterowania. Wzbudziliśmy duże zainteresowanie Amerykanów. Rynek USA jest prestiżowy, ale bardzo trudny. Chcemy stworzyć atrakcyjną alternatywę dla tamtejszych inwestorów. Rozmów na targach było wiele. - O konkretnych projektach? - W branży górniczej dochodzenie do konkretów mierzy się w latach, nie w miesiącach. - Jakie miejsce zająć ma Kopex na rynkach światowych - firmy najwszechstronniejszej, co najlepiej oddawałoby charakter tego, czym się zajmuje? - Chcielibyśmy zajmować kluczową pozycję, natomiast wszechstronność jest niezwykle ważnym czynnikiem, który może ułatwić nam konkurowanie z najsilniejszymi koncernami w branży światowej Joyem i Bucyrusem. Któż bowiem lepiej niż my potrafi zbadać złoże, zaprojektować całą kopalnię, wykonać wszystkie roboty górnicze, dostarczyć odpowiednio dobrany, niezawodny sprzęt i zająć się samym wydobyciem? Dziękuję za rozmowę. We want to occupy a key position Krzysztof Jędrzejewski, CFO and Vice President of the Board of KOPEX S.A. At what stage of development is the Kopex Group at the moment? - A general layout of the Group can be seen as a result of investing process over the past years. We have also defined scopes of our fundamental activities. Kopex S.A., a listed company, is based on three main industrial divisions as follows: mining machinery and equipment, mining services and mining electronics. So, we know what and how may be constructed on these foundations. We have based all the development on three strategic elements like: product improvement, technological, designing and constructional solutions (using own engineering ideas and documentation), export expansion (being accomplished by acquiring international sale markets and strengthening the Group s position worldwide) and on a complex manufacture and trade offers enabling executing a turn-key project, mostly in the underground mining, in any part of the world. - In a conceptual sense the Group is complete, is not it? - One may say so. - So, what is still missing? - Some products that would contribute to a significant synergy effect are missing. We may achieve in two different ways- either to commence our own manufacture from the very beginning, as we have done it with a roadheader, or to acquire an entity that supplies a product interesting for us to the market. - So, if the Group has already got its own roadheader, does it mean that Kopex S.A. gives up a plan of taking over Remag? - In case of this type of the equipment, our actions may be accomplished in parallel. Remag manufactures its own roadheaders but we may enrich the offer with up-to date solutions. - It will be difficult to expand without conquering the foreign markets. - Although the Group was established only three years ago, a number of successes on the international stage have already been achieved. Our presence in the most important for us mining markets like: Russia, China, Australia, Indonesia or South Africa except for Poland- has been stressed significantly. Regarding services for the mining industry, we are going to establish Kopex branch offices in specific countries, in the framework of the export expansion. We assume that a part of workers team, like designers and engineers will be composed of the Polish specialists. It mainly concerns Indonesia, where we have opportunities for executing services of a significant value. - Polish mining engineering, including Kopex, is not present in the US mining, the second biggest one in the world. - We want to change it. This June we participated at the Longwall USA International Coal Mining Exhibition and Conference and presented our offer, especially longwall systems, shearers, a roadheader, powered roof supports, AFCs and control systems. - The Americans were very interested in our products. The USA market is prestigious but very difficult at the same time. We want to offer an attractive alternative for the American investors. There were many talks held during the Longwall USA Did the talks regard any specific projects? - In the mining sector it lasts years, not months to achieve final results. - What position on the global ranking list is to hold Kopex- the most comprehensive company,? - We would like to hold a key position but versatility is an extremely crucial factor that will enable us to compete with the strongest mining companies worldwide- with Joy and Bucyrus. What company better than ours is capable of examining deposits, designing a complete mine, executing all the mining works, supplying a suitable and reliable equipment as well as executing mining tasks? Thank you for the interview. 12 ART OF MINING, WYDANIE SPECJALNE, WRZESIEŃ 2009 ART OF MINING, WYDANIE SPECJALNE, WRZESIEŃ

8 Bez takich firm, jak Kopex-Przedsiębiorstwo Budowy Szybów w Bytomiu, niemożliwa byłaby jakakolwiek budowa, rozbudowa, modernizacja i likwidacja kopalń. Na świecie jest ich niewiele. Stanowią elitę na rynku specjalistycznych usług górniczych. Pod ziemią potrafią wybudować wszystko. Mają się dobrze, kiedy przemysł wydobywczy inwestuje. W przeciwnym razie, bywa różnie. - W ostatnim czasie zapotrzebowanie polskiego górnictwa na prace specjalistyczne jest coraz większe zauważa Janusz Olszewski, prezes Zarządu Kopex-PBSz. A grupa Kopeksu mając naszą firmę jest w stanie wybudować kopalnię od trawy, na każdym rynku, w dowolnej części świata. Od 3 lat rozwijamy więc nasze Górnicze Biuro Projektów, które może zaprojektować cały zakład wydobywczy od prac studialnych i koncepcyjnych, poprzez wyrobiska udostępniające i przygotowawcze, po kompleks obiektów na powierzchni. Najważniejszym zadaniem będzie budowa szybu 1 Bzie dla kopalni Zofiówka. Umowa z Jastrzębską Spółką Węglową o wartości 180 mln zł jest największym zleceniem Kopex-PBSz, stwarzającym warunki do powrotu firmy do czasów świetności. Cała rozbudowa Zofiówki jest z kolei największą inwestycją w polskim górnictwie od ponad 20 lat. Kosztować będzie około 3 mld zł. W Polsce ostatnie szyby oddane zostały do użytku 20 lat temu w kopalniach Krupiński i Morcinek. - Po wybudowaniu szybu 1 Bzie będą przetargi na dalsze etapy rozbudowy Zofiówki, w których będziemy chcieli uczestniczyć informuje Krzysztof Jędrzejewski, wiceprezes Zarządu Kopex SA. Prowadzimy też rozmowy w różnych miejscach na świecie na temat budowy szybów i wykonania bardziej złożonych, kompleksowych prac górniczych. Inwestycja w Zofiówce pozwoli uzyskać świeże doświadczenia i referencje, co będzie miało znaczenie w rozmowach z potencjalnymi inwestorami w Polsce i za granicą. Szanse na nowe kontrakty eksportowe rysują się interesująco. Wspólnie z polskim partnerem Kopex-PBSz złożył ofertę na głębienie dwóch szybów dla klienta w Kanadzie. Ze względu na trudne warunki górniczo-geologiczne zdecydowano się na drążenie metodą mrożenia, bardzo drogą, stosowaną w ostateczności, gdy inne sposoby, znacznie tańsze, nie gwarantują skuteczności działań. To najlepszy przykład, że bytomskie przedsiębiorstwo wykonuje najtrudniejsze zadania w górnictwie. W maju tego roku prestiżowy projekt Kopex-PBSz, obejmujący założenia techniczno-ekonomiczne budowy kopalni KWK Dębieńsko 1, trafił do koncernu NWR. Trwają prace nad studium wykonalności dla międzynarodowej kompanii wydobywczej zainteresowanej budową kopalni węgla kamiennego w Republice Południowej Afryki. Od 4 lat firma uczestniczy w budowie szybów w polu Stefanów, należącym do Lubelskiego Węgla Bogdanka. Szeroko zakrojone roboty górnicze wykonuje w KGHM Polska Miedź. - Uczestniczymy też w realizacji dużego projektu pod nazwą Jankowice 8 dodaje J. Olszewski. - Liczymy na dalsze zlecenia związane z rozbudową kilku kopalń m. in. Sobieski i Janina. Ponieważ polskie górnictwo wydobywa około 30 proc. węgla tzw. metodą podpoziomów, zaistniała konieczność pogłębienia szybów. Plany inwestycyjne JSW nie ograniczają się do udostępnienia złoża Bzie-Dębina. Stąd decyzja i ogłoszony przetarg na pogłębienie szybu Budryk 6 oraz koncepcja udrożnienia szybów Budryk 1 i Budryk 2. Również o te zlecenia będziemy się starać. Bytomska firma od lat jest liderem na międzynarodowym rynku usług specjalistycznych. Kontrakty, realizowane często pionierskimi metodami, wykonała m. in. w Bułgarii, Chinach, Chile, Francji, Indiach, Indonezji, byłej Jugosławii, Niemczech, Turcji i Włoszech. Lwi pazur pokazała w Europejskim Ośrodku Badań Jądrowych (CERN) koło Genewy budując chodniki i dwie olbrzymie podziemne komory, w których zainstalowano aparaturę badawczą o wyjątkowych parametrach, w tym elementy Wielkiego Zderzacza Hadronów. Na światowym rynku usług górniczych konkurencja jest nieliczna. Kilka firm z Rosji przestało istnieć w czasie transformacji. Dwie są na Ukrainie, dwie w Niemczech. Ich potencjał kadrowy jest ograniczony, bo w Europie w ostatnich latach wybudowano bardzo mało szybów. Większość powstała w Kanadzie, RPA i Chinach. Obecnie Kopex-PBSz zatrudnia około 1200 pracowników. W biurze projektów, które liczy ponad 30 specjalistów, jedną trzecią stanowią młodzi ludzie. Uczą się pod okiem doświadczonych fachowców. - To niezwykle sprawne biuro, gdzie doświadczenie łączy się z młodością i nowoczesnym podejściem do projektowania zapewnia J. Olszewski. No construction, expansion, modernization or liquidation of mines worldwide would be possible without companies like Kopex-Przedsiębiorstwo Budowy Szybów, based in Bytom. There are only few companies of this type the world. They make an èlite group in the specialized mining services market. The company is capable of constructing anything underground. Its activity is strictly dependent on the mining investments. - Demand for specialized works in the Polish mining industry has been getting bigger and bigger says Janusz Olszewski, President of the Board of Kopex-BSz.- The Kopex Group, having our company, is capable of executing even a greenfield project, like constructing a mine, in any global market. Since three years we have been developing our Mining Design Office, which is able to design a complete mining production plant- starting from study and conceptual works, through development and unproductive workings, to the facilities on the surface. Construction of 1 Bzie shaft for the Zofiówka mine is our the most import task to be fulfilled. A contract with Jastrzębska Spóka Węglowa, amounting to PLN 180 million is the biggest ever signed contract by Kopex-PBSz, making possible the company to come back to prosperity. Expansion project of the Zofiówka mine has been the most significant investment in the Polish mining over the past 20 years and its value is going to amount to PLN 3 billion. The latest shafts in Poland, in the Krupiński mine and the Morcinek mine, were constructed and commissioned 20 years ago. - When the shaft 1 Bzie construction is completed, tenders for further expansion stages of the Zofiówka mine will be called and we are going to participate in them- says Krzysztof Jędrzejewski, CEO and Vice President of Kopex S.A.- Our business talks on constructing shafts and executing more complex mining works in different parts of the world are also underway. The Zofiówka mine project will enable us to gain new experience and suitable references that will be reckoned with in our talks with potential investors in Poland and abroad. Prospects for new export contracts are promissing. Kopex- PBSz, together with another Polish business partner, have placed an offer for sinking two shaft for a customer in Canada. Due to difficult mining and geological site conditions, a very expensive freeze sinking method has been chosen. It is usually applied only as an extreme situation, when other, cheaper methods fail. It is the best prove that this company can execute the most difficult tasks in the mining industry. This May a prestigous Kopex-PBSz project covering technical and economic assumptions of constructing the Dębieńsko 1 mine was submitted to the New World Recources (NWR). Also works on feasibility study for an international mining company interested in constructing a hard coal mine in South Africa are underway. Since four years Kopex-PBSz company has been participating in the construction works of the shafts in Stefanów panel, belonging to Lubelski Węgiel Bogdanka. A wide scope of works is also being executed by the company in KGHM Polska Miedź. - We are also participating in accomplishing a big project called Jankowice 8- says Olszewski.- We are also expecting further orders related with expansion of several mines, including the Sobieski mine and the Janina mine. Because 30 percent of coal extraction in the Polish mining is executed applying so called underlevel mining, deepening shafts has turned out a must. Investment plans of JSW are not limited only to unproductive workings in Bzie-Dębina deposit. Lider z charakterem A leader with a character by Andrzej Jaworski Andrzej Jaworski A decision has been taken up and tender called for deepening Budryk 6 shaft as well as a concept on permeability works in Budryk 1 and Budryk 2 shafts has arisen. We are also going to apply for these works. Kopex-PBSz has been a leader in the global specialized services market. Its contracts are often executed applying pioneering methods, like those ones in Bulgaria, China, Chile, France, India, Indonesia, former Yugoslavia, Germany, Turkey and Italy. A visiting card of Kopex-PBSz was execution of the underground works in the European Organization for Nuclear Research (CERN) in Geneva, where the company drove roadways and constructed two huge chambers, and where research apparatus of unique parameters, the Large Hadron Collider included, were installed. There are not many companies worldwide that are competitors of Kopex-PBSz. Since transformation period some Russian ones has ceased to exist. There are only two companies of this profile in Ukraine and two in Germany left. Their staff potential is however very limited, because a very little number of shafts have been constructed in Europe over the past years. Most of them have been constructed in Canada, South Africa and China. At present there are 1,200 employees in Kopex-PBSz. Thirty specialists work in the Mining Design Office, from among one third of them are young people, who learn from their experienced senior colleagues-specialists. 14 ART OF MINING, WYDANIE SPECJALNE, WRZESIEŃ 2009 ART OF MINING, WYDANIE SPECJALNE, WRZESIEŃ

9 Zasilanie ekologiczną energią Kopex planuje budowę 30 biogazowni kosztem około 600 mln zł W ciągu pięciu lat Kopex zamierza zainwestować w 30 biogazowni o łącznej mocy około 30 MW. Budowa dwóch pierwszych instalacji rozpocznie się w tym roku, kolejne cztery obiekty powstać mają w przyszłym roku. Rynek jest ogromny - do 2020 roku planuje się wybudować w Polsce 2 tys. biogazowni o mocy po około 1 MW każda, na co potrzeba 4 do 5 mld euro. Opłacalność zapewnić ma nowy system finansowego wspierania produkcji prądu z biogazu. Handel energią to bardzo dynamicznie rozwijająca się działalność Kopeksu. W ubiegłym roku przychody ze sprzedaży prądu wyniosły 529 mln zł, przynosząc 5 mln zł zysku netto. W I połowie tego roku zysk netto poszybował w górę, by sięgnąć kwoty ponad 9 mln zł. Tegoroczne przychody z handlu energią wynieść mogą około 1 mld zł. Hurtowy obrót Kopex prowadzi na rynku Polski oraz Niemiec i Czech. Sprzedaż za granicą umożliwia członkostwo w największej na świecie giełdzie energii European Energy Exchange (EEX), które pozwala zawierać bezpośrednie transakcje z odbiorcami. W Polsce spółka ma dużego klienta końcowego Karbonię, firmę należącą do koncernu NWR. Wkrótce powinni dojść kolejni odbiorcy końcowi. Jest szansa, że jeszcze w tym roku Kopex będzie handlował własną energię elektryczną, wytwarzaną przez firmę Kopex Polskie Biogazownie w Gliwicach. Na początek Andrzej Jaworski ruszą dwie instalacje, które otrzymały 15-procentową dotację Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska. Jedna powstanie w Rzeczycach koło Gliwic, druga w Zalesiu w woj. opolskim. Obie oparte na technologii niemieckiej. Pierwszy prąd z zakładu w Rzeczycach powinien popłynąć na przełomie 2009 i 2010 roku. W przyszłym roku planowana jest budowa czterech kolejnych instalacji, które wystartują w konkursie zorganizowanym przez NFOŚ, gdzie dotacja może wynieść do 40 proc. kosztów inwestycyjnych. Każda biogazownia dysponować będzie mocą około 1 MW. Łącznie Kopex zamierza wybudować 30 biogazowych instalacji w ciągu pięciu najbliższych lat. - Jedna biogazownia powinna generować około 1,5 do 2 mln zł zysku rocznie szacuje Tadeusz Soroka, wiceprezes Zarządu Kopex SA. Na razie są wydatki. Każda instalacja kosztować będzie około 20 mln zł, co oznacza, że na wprowadzenie całego planu potrzeba około 600 mln zł. Tak dużych inwestycji spółka nie będzie mogła zrealizować bez środków pomocowych z NFOŚ i WFOŚ. W przyszłości firma Kopex Polskie Biogazownie trafić ma na giełdę, by z rynku kapitałowego pozyskiwać fundusze na budowę kolejnych obiektów. Powodzenie energetycznych projektów Kopeksu uzależnione jest w dużym stopniu od nowego systemu finansowego wspierania produkcji energii z biogazu. Nie sposób jednak powiedzieć, kiedy prawo energetyczne będzie znowelizowane i jaki ostatecznie będzie miało kształt. Z projektów zmian legislacyjnych przygotowanych przez resort gospodarki wynika, że obrót prądem i tzw. certyfikaty pozwolą na to, by biznes oparty na odnawialnych źródłach energii był opłacalny. Prąd sprzedawany będzie do sieci, czym zajmie się wyspecjalizowane biuro Kopeksu. Być może będzie też dostarczany odbiorcom końcowym. W najbliższych latach w zwiększony zostanie obrót energią cieplną, trudną do wykorzystania ze względu na lokalizację instalacji. Biogazownie powstaną bowiem z dala od osiedli i zakładów pracy, a to oznacza konieczność przesyłu ciepła na znaczne odległości. - Nasze plany przewidują także budowę farm wiatrowych w Polsce dodaje T. Soroka. - Prowadzimy rozmowy, pracujemy nad projektem. Mamy partnerów, którzy chcą z nami zrealizować takie inwestycje. W Polsce trwają obecnie prace nad budową siłowni wiatrowych o mocy ponad 12 tys. MW. Jak ocenia PSE Operator, do sieci będzie można podłączyć instalacje o mocy około 8 tys. MW. Potencjalny rynek inwestycji w energetyce wiatrowej w Polsce wart jest zatem ponad 11 mld euro. Gra toczy się więc o niebagatelną stawkę. Ecological Power Kopex planuje budowę 30 biogazowni kosztem około 600 mln zł by Andrzej Jaworski During a five- year period Kopex is going to invest in thirty biogas plants of total power amounting to ca. 30 MW. Construction of the first two installations starts this year, and the subsequent four biogas plants are to be erected next year. The market is tremendous, by 2020 two thousand biogas plants will have been constructed, 1 MW each, and between EUR 4 and 5 billion is necessary for this investment. New financing support system of electricity production from biogas is to ensure project efficiency. Trading in electricity is one of the activities of Kopex which is developing very rapidly. Last year income from electricity sale amounted to PLN 529 million and net profit amounted to PLN 5 million. In the first six months of this year net profit was as high as over PLN 9 million. Total income from electricity sale is expected to amount ca. PLN 1 billion this year. Wholesale trading in electricity is conducted by Kopex in domestic, Polish market but also in Germany and in the Czech Republic. Since Kopex is a member of the European Energy Exchange (EEX), the biggest worldwide energy stock-exchange, selling energy abroad, and particularly concluding direct transactions with end-users, can be effected. There is also a big end-user in Poland, it is Karbonia- a Polish subsidiary of New World Resources. A group of the end-users is to be extended by new ones soon. There is a chance that still this year Kopex will be trading in its own energy, produced by Kopex Biogazownie based in Gliwice. As first two installations start, that in 15 percent are donated by the National Fund for Environmental Protection (NFOŚ). One of them will be erected in Rzeczyce nearby Gliwice and the second one will be erected in Zalesie, in Opole Voivodship. Both are basing on the German technology. Electricity production in Rzeczyce is scheduled to start in Construction of the subsequent four installations is planned for the next year; the projects will participate in the contest organized by the National Fund for Environmental Protection, to achieve a donation amounting up to 40 percent of the investment costs. Kopex is going to construct 30 biogas plants in the coming five years. - One biogas plant is to generate from PLN 1.5 to 2.00 million profit a year- says Tadeusz Soroka, Vice President of the Board of Kopex S.A. There have been only expenses recorded so far. Each installation is to cost ca. PLN 20 million and it means that ca.pln 600 million is needed for accomplishment of the whole project. The company is not in a position to finance this investment without support of the National Fund for Environmental Protection (NFOŚ) and Voivodeship Fund for Environmental Protection (WFOŚ). In the future the company Kopex Polskie Bogazownie is scheduled to be listed on the stock exchange, to get funds from the capital market for constructing subsequent biogas plants. Success of Kopex energy projects is linked considerably with a new financial supporting system of biogas energy production. It is however hard to say when power law will be amended and how will it look like. Business based on renewable energy, having suitable certificates, is to be profitable- this thesis results from the draft legal amendments to be implemented, that have been prepared by the Economy Department of the Government so far. Energy will be sold to an energy network by a specialized department of Kopex. Perhaps, it will be also sold directly to the end-users. Trading in the thermal energy sector will be also increased in the coming years, although installation localization makes it is difficult. Biogas plants will be erected far away from flat of blocks and industrial plants and it means a long distance thermal energy transport. - Our plans also envisage erection of wind farms in Poland- says Soroka.-Business talks and designing works are underway. We have found partners who want to execute projects like these ones together with us. Talks on erecting wind energy plants of 12 thou MW in total are underway in Poland. According to the estimations of the Polish Power Transmission Network (PSE) Operator, it will be possible to connect installations of a total power amounting to ca. 8 thou MW with this network. Value of the potential wind energy market investment amounts to over EUR 11 billion, so the stake is worth playing for. 16 ART OF MINING, WYDANIE SPECJALNE, WRZESIEŃ 2009 ART OF MINING, WYDANIE SPECJALNE, WRZESIEŃ

10 Krokodyl na widelcu Nie samymi kontraktami Kopex żyje Międzynarodowe targi, wystawy, negocjacje handlowe, zagraniczne wizyty, kontrakty. W podróży, a tak się składa, że wyjazdów mam bez liku, hołduję zasadzie: oni jedzą i żyją, może i mnie nie zaszkodzi. Z ciekawości, grzeczności i konieczności konsumowałem więc różne potrawy, balansując często między zachwytem i Serbia. Po paru dniach trudnych rozmów handlowych nasi serbscy partnerzy zapraszają na specjały tamtejszej kuchni. Górska knajpa, uroczysty obiad, luźny nastrój. Specjalnie na tą okazję upiekli barana trzydzieści kilogramów żywej wagi, bo wtedy mięso jest najlepsze. Nie przepadam za baraniną, ale skoro oni jedzą i żyją więc dawać to pieczyste! Najpierw był świetny ser kajmak i gorące bułeczki prosto z pieca, potem wniesiono mięsiwo, przedstawiając uprzednio kucharza, który je przyrządził. Wyglądało apetycznie i wszystko byłoby dobrze, gdyby nie uznano mnie za gościa specjalnego i nie zaserwowano tego, czym baranek różni się od owieczki baranich jąder, w że tak powiem naturalnym opakowaniu. Cóż Poprosiłem o podwójną viljamovkę (gruszkówkę) i jakoś uporałem się z tym honorowym przysmakiem. Kenia. Chcąc zaliczyć safari bez sensacji żołądkowych, moje zamiłowanie do stołu trzymałem na wodzy. W końcu jednak trafiłem do niezwykle popularnej wśród turystów restauracji Carnivore w Nairobi, gdzie z rożnów i rusztów serwuje się przeróżne egzotyczne wspaniałości. A to krokodyl, a to struś, zebra, bawół, impala, gnu, guziec. Feeria zapachów i smaków. Najbardziej pieściła podniebienie impala i kurczako-podobny krokodyl. Hiszpania. W nadmorskim miasteczku Torravieja przyjaciele zapraszają do tawerny. Nazywała się banalnie Eden, ale menu miała niezwykłe. Zapamiętałem wyjątkową hiszpańską zimną zupę gazpacho. Ze świeżych posiekanych pomidorów, cebuli, słodkiej papryki, ogórków nasączonych octem, z dodatkiem oleju, tartej bułki i czosnku. A do tego lód. Pycha! A potem równie smakowicie biesiadowanie przy lampce czerwonego wina. (J.P.) A crocodile on the fork Kopex does not live contracts alone International trade fairs, exhibitions, business negotiations, visits abroad, contracts. On my innumerable business trips I advocate the principle: they eat and are still alive so perhaps it will also not hurt me. Because of my curiosity, kindness or because I was forced to, I have consumed various dishes, balancing between delight and Serbia. After several days of tough negotiations we were invited by our Serbian partners to enjoy specialities of their cuisine. A mountain restaurant, formal dinner and informal atmosphere. A ram roasted especially to this occasion was weighing as much as 30 kilos, since its meat is the tastiest at this weight. I am not fond of mutton but if they eat and are still alive, so let s try this roast! At first, chef- who prepared the dishes for us- was introduced,afterwards a delicious kaimak cheese and hot rolls, directly from the oven, were served and they were followed by the roast. It looked very tasty indeed, and everything would run smoothly, if I had not been recognized as a special guest and an extra speciality would not have been served to me. It was a small difference between sheep and ram., yes, there were ram testicles naturally packed. Well, I asked for a double pear viljamovka and somehow managed to eat this honourable delicacy. Kenia. I wanted to participate in safari but experience no stomach problems at the same time, so I kept myself away from the table. Finally, I found myself in the Carnivore restaurant, in Nairobi, a very popular one among tourists. There were various exotic gorgeous sort of meat grilled, roasted served. The meats came from crocodiles, ostriches, zebras, buffalos, antilopes, gnus or wart-hogs. A mixture of fragrances and taste. For me, antilope and chicken-like crocodile meats were best. Spain. My friends invited me to a tavern in the seaside town of Torrevieja. The tavern was called trivially Eden but its menu was unique. I can remember gazpacho, this exceptional, cold Spanish soup, prepared from cut fresh tomatoes, onion, sweet paprika, cucumbers with vinegar, oil, crumbs, garlic, and ice cubes added at the end. Delicious! And afterwards, equally enjoyable endless talks with a glass of red wine. (J.P.) Grupa KOPEX to generalny wykonawca przedsięwzięć inwestycyjnych w górnictwie węgla kamiennego, brunatnego i rud metali nieżelaznych, oferujący pełną obsługę inwestycji. Nasze możliwości obejmują: projektowanie, produkcję, dostawę i montaż maszyn oraz kompletnych systemów technologicznych, a także serwis i szkolenia. Skład Grupy KOPEX stanowią przedsiębiorstwa uzupełniające się wzajemnie swoimi możliwościami i charakterem: Producent górniczych kombajnów ścianowych, organów urabiających do kombajnów ścianowych i chodnikowych, dostawca filtrów do układów zraszania. Projektant i producent obudów zmechanizowanych, zmechanizowanych obudów skrzyżowań, przenośników taśmowych i zgrzebłowych, dostawca elementów obudów indywidualnych. Producent uszczelnień do hydrauliki siłowej, sterowniczej i pneumatyki, wykonawca ekologicznych powłok ochronnych dla hydrauliki siłowej w technologii DURACHROM. Wykonawca specjalistycznych usług górniczych: wyrobisk pionowych (głównie szybów i szybików), poziomych i tuneli. Producent systemów i urządzeń do mechanicznej przeróbki węgla (m.in. kruszarki, przesiewacze, wirówki, osadzarki), kombajnów chodnikowych, przenośników taśmowych oraz innych urządzeń transportujących (m.in. przenośniki rurowe, kubełkowe, zgrzebłowe, klatki, skipy). Producent wyposażenia dla górnictwa odkrywkowego: kompletnych systemów KTZ (koparka, taśmociąg, zwałowarka), koparek, zwałowarek, koparko-zwałowarek, przenośników taśmowych oraz wielkogabarytowych zaworów i upustów dla przemysłu hydro-energetycznego. Projektowanie, produkcja i remonty systemów rozdziału i dystrybucji mocy elektrycznej w obudowie przeciwwybuchowej, kompletacja dostaw wyposażenia elektrycznego do urządzeń górniczych, opracowania dokumentacji technicznej układów elektrycznych stosowanych w górnictwie, a w szczególności w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem. Projektowanie, produkcja, kompletacja i remonty informatycznych, elektronicznych i energoelektronicznych urządzeń górniczych budowy przeciwwybuchowej, cyfrowych urządzeń elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej SN i WN oraz obwodów drukowanych. Producent odlewów staliwnych i żeliwnych do maszyn budowlanych, urządzeń dźwigowych i transportowych, dla górnictwa, hutnictwa, cementowni, energetyki oraz przemysłu morskiego i maszyn rolniczych. Producent ciężkich przenośników zgrzebłowych, koordynator techniczny dostaw kompleksów ścianowych na rynku Australii. Wykonawca nowoczesnych obudów zmechanizowanych. Producent maszyn i urządzeń górniczych, konstrukcji stalowych oraz usługodawca w zakresie montażu maszyn i urządzeń. KOPEX GROUP (KOPEX SA) Zabrzańskie Zakłady Mechaniczne (ZZM) S.A. TAGOR S.A. Fabryka Maszyn i Urządzeń DOZUT-TAGOR Sp. z o.o. KOPEX-Przedsiębiorstwo Budowy Szybów S.A. WAMAG S.A. KOPEX-FAMAGO Sp. z o.o. HANSEN Sicherheitstechnik AG Zakład Elektroniki Górniczej ZEG S.A. HSW Odlewnia Sp. z o.o. Inbye Mining Services PTY LTD Shandong TAGAO Mining Equipment Manufacturing Co. Ltd. KOPEX MIN The KOPEX Group is a general contractor in investment enterprises in hard and brown coal and nonferrous metal mining, ensuring comprehensive investment service. Our possibilities cover the design, production, supply and assembly of machines and complete technological systems as well as maintenance and trainings.the KOPEX Group comprises enterprises that complement their possibilities and character: Largest producer of longwall shearers, cutting drums and cutter heads for longwall shearers and heading machines, supplier of sprinkling system filters, exporter of modern mining technology Designer and producer of powered roof supports, gate-end supports, belt and scraper conveyors, mechanized crossing casings, belt and scraper conveyors, supplier of individual supports. Producer of seals for the power and control hydraulics and pneumatics, contractor for ecological protection coatings in the DURACHROM technology. Provides specialist mining services: mainly shafts and fore-shafts, crosscuts, and tunnels. A leader in the world market of mining services, contractor of most difficult investment projects in the mining industry. Provider of technology for mechanical processing of coal: crushing, grinding, screening, dehydrating and transporting equipment (pipe and drag conveyors). Leading producer of equipment for surface mining: complete excavation systems (excavator - conveyor - spreader), excavators, spreaders, combined excavators and spreaders, belt conveyors. Designing, manufacturing and overhauls of electrical equipment in flameproof frame, shipments completion of electrical parts for mining equipment, elaboration of technical documentation of electric circuits applied in mining, especially in explosive environment. Designing, manufacturing, assembling and overhauls of IT, electronic, as well as energy and electronic explosion proof mining equipment, SN and WN digital electrical and power protection automatics and printed circuits. Producer of steel and iron castings for construction machinery, crane and transport equipment for mining, metallurgy, cement works, power engineering and sea industry, also manufacturer of agriculture machinery. Manufacturer of heavy duty AFCs and BSLs, technical coordinator of deliveries of longwall systems into the Australian market. Manufacturer of modern power roof supports. Manufacture of mining machinery and equipment, steels structures, and rendering services covering assembly of machinery and equipment. 18 ART OF MINING, WYDANIE SPECJALNE, WRZESIEŃ 2009 ART OF MINING, WYDANIE SPECJALNE, WRZESIEŃ

11

Technologie jutra dla górnictwa i przemysłu

Technologie jutra dla górnictwa i przemysłu Technologie jutra dla górnictwa i przemysłu MASZYNY I URZĄDZENIA DO EKSPLOATACJI KOPALIN oferuje kompleksowe rozwiązania dla górnictwa podziemnego i odkrywkowego. Jest uznanym producentem i dostawcą wysokiej

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Economical utilization of coal bed methane emitted during exploitation of coal seams energetic and environmental aspects

Economical utilization of coal bed methane emitted during exploitation of coal seams energetic and environmental aspects Economical utilization of coal bed methane emitted during exploitation of coal seams energetic and environmental aspects President of The Board mgr inż. Roman Łój Katowicki Holding Węglowy S.A. Katowicki

Bardziej szczegółowo

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ THE POWER OF EXPORT IN POLISH COSMETICS INDUSTRY KATARZYNA OLĘDZKA Brand Manager Verona Products Professional AGENDA 1. Branża kosmetyczna w Polsce i na świecie

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 25 LAT 27 LAT 1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 nasi klienci dobrze trafili... get your swing on with us... www.dyskret.com.pl 30-023 Kraków, ul. Mazowiecka 131 tel. +48 12 423 31 00, office@dyskret.com.pl

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

How much does SMARTech system cost?

How much does SMARTech system cost? 1. How much does an intelligent home system cost? With over six years of experience in construction of Intelligent Home Systems we have done a value analysis of systems and services usually purchased by

Bardziej szczegółowo

Katowice, kwiecień 2013 r. Szanowni Akcjonariusze!

Katowice, kwiecień 2013 r. Szanowni Akcjonariusze! Katowice, kwiecień 2013 r. Szanowni Akcjonariusze! To dla mnie niezwykła przyjemność móc, po raz pierwszy od momentu objęcia w lipcu 2012 roku stanowiska prezesa zarządu Kopex SA, przedstawić Państwu Raport

Bardziej szczegółowo

System optymalizacji produkcji energii

System optymalizacji produkcji energii System optymalizacji produkcji energii Produkcja energii jest skomplikowanym procesem na który wpływa wiele czynników, optymalizacja jest niezbędna, bieżąca informacja o kosztach i możliwościach wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

I webinarium 18.02.2015

I webinarium 18.02.2015 I webinarium 18.02.2015 Współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013.

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

PRODUCTION HALL OFFER

PRODUCTION HALL OFFER PRODUCTION HALL OFFER 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Bałtowska 2. Location / Lokalizacja PRODUCTION HALL DATA Town / Street Miasto / Ulica Ostrowiec Świętokrzyski/Bałtowska Street

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be angry with somebody gniewać się na kogoś Czy gniewasz

Bardziej szczegółowo

OFERTA REKLAMOWA. advertisement offer

OFERTA REKLAMOWA. advertisement offer OFERTA REKLAMOWA 2015 advertisement offer LICZBY GRAMWZIELONE.PL FACTS & FIGURES 5 LAT NA RYNKU YEARS ON THE MARKET 1 POZYCJA NA RYNKU MEDIÓW W POLSCE DEDYKOWANYCH ENERGII ODNAWIALNEJ NO 1 POSITION AMONG

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

Zestawienie czasów angielskich

Zestawienie czasów angielskich Zestawienie czasów angielskich Present Continuous I am, You are, She/ He/ It is, We/ You/ They are podmiot + operator + (czasownik główny + ing) + reszta I' m driving. operator + podmiot + (czasownik główny

Bardziej szczegółowo

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO Meeting Big Data challenges in Leadership with Human-Computer Synergy. Presented by Dr. Morten Middelfart, CTO Big Data Data that exists in such large amounts or in such unstructured form that it is difficult

Bardziej szczegółowo

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND 2014 WWW.ADVICERO.EU RETAIL MARKET IN POLAND The Polish retail market enjoyed substantial development in recent years and is expected to continue growing in the near

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe rozwiązania dla górnictwa

Kompleksowe rozwiązania dla górnictwa Kompleksowe rozwiązania dla górnictwa BEZPIECZEŃSTWO P O P I E R W SZE BEZPIECZEŃSTWO K Kluczowym wyzwaniem dla światowych producentów nowoczesnych maszyn i urządzeń wydobywczych jest zapewnienie ich maksymalnej

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

V Edycja Targów ISSA Interclean Centralna i Wschodnia Europa, 18-20.05.2011, Warszawa PODSUMOWANIE Organizator We współpracy z:

V Edycja Targów ISSA Interclean Centralna i Wschodnia Europa, 18-20.05.2011, Warszawa PODSUMOWANIE Organizator We współpracy z: V Edycja Targów ISSA Interclean Centralna i Wschodnia Europa, 18-20.05.2011, Warszawa PODSUMOWANIE Organizator We współpracy z: 5 EDYCJI OD 2003 R. 5000 4500 4330 4318 4607 4000 3500 3615 3684 3000 2811

Bardziej szczegółowo

Why choose No Hau Studio?

Why choose No Hau Studio? Why choose No Hau Studio? We ve been perfecting our skills for over 10 years. Branding and Communications are the core of our activities. B2B is our speciality. Customer s Satisfaction is our priority.

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION

SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION 1. Applicant s data Company s name (address, phone) NIP (VAT) and REGON numbers Contact person 2. PPROPERTIES HELD Address Type of property Property

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to take a rest - odpocząć Muszę odpocząć. (5) Czy chcesz

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be at the airport być na lotnisku Ona jest teraz na

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

» meble gabinetowe. executive furniture systems. INTER OFFICE UL.INŻYNIERSKA 5 20-484 LUBLIN TEL/FAX 81-744-52-09 interoffice@poczta.onet.

» meble gabinetowe. executive furniture systems. INTER OFFICE UL.INŻYNIERSKA 5 20-484 LUBLIN TEL/FAX 81-744-52-09 interoffice@poczta.onet. meble gabinetowe executive furniture systems INTER OFFICE UL.INŻYNIERSKA 5 20-484 LUBLIN TEL/FAX 81-744-52-09 interoffice@poczta.onet.pl meble gabinetowe executive furniture 0 Rio Potrzeba nowoczesności

Bardziej szczegółowo

» meble gabinetowe. executive furniture systems

» meble gabinetowe. executive furniture systems » meble gabinetowe executive furniture systems » meble gabinetowe» executive furniture 0 Rio Potrzeba nowoczesności» Forma gabinetu podkreśla jego wysoką klasę. Docenią ją osoby, dla których istotne są

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Wydział Zarządzania Specjalność: Inwestycje Kapitałowe i Strategie Finansowe Przedsiębiorstw Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Michał Goc Praca

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Your bridge to opportunities+

Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV 64,000 sqm warehouse space in strategic location Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV Wrocław, ul. Kwiatkowskiego Goodman Wrocław IV Wrocław, Kwiatkowskiego Street Zbliż

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem

Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem Ŝurawia GTK1100 Poznań, 24-11-2010 Igor Pawela Forum Czystej Energii Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Privacy policy. Polityka prywatności. www.wochen-office.com. office@wochen-offce.com 0048 667-352-102 0048 501-059-473

Privacy policy. Polityka prywatności. www.wochen-office.com. office@wochen-offce.com 0048 667-352-102 0048 501-059-473 Privacy policy Polityka office@wochen-offce.com 0048 667-352-102 0048 501-059-473 registration / correspondence address: 05-850 Ożarów Mazowiecki ul. Dmowskiego 70A/37 Polska / Poland The personal / business

Bardziej szczegółowo

Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL. June 2013

Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL. June 2013 Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL June 2013 KEY FACTS ON THE SECTOR KEY FACTS ON THE SECTOR 110 000 No. of employees in foreign capital BPO/ITO, SSC and R&D centres

Bardziej szczegółowo

Home. Strona główna. www.wochen-office.com. office@wochen-offce.com (0048) 667-352-102. registration / correspondence address:

Home. Strona główna. www.wochen-office.com. office@wochen-offce.com (0048) 667-352-102. registration / correspondence address: Home Strona główna office@wochen-offce.com (0048) 667-352-102 registration / correspondence address: 05-850 Ożarów Mazowiecki ul. Dmowskiego 70A/37 Polska / Poland Welcome to the website of Wochen - Office

Bardziej szczegółowo

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ OBSZARÓW MIEJSKICH W KRAJACH CZŁONKOWSKICH UE W LATACH 2014-2020 29 września 1 października 2015 r. Sesja warsztatowa - Zintegrowane Strategie Miejskie tworzenie i realizacja Tworzenie

Bardziej szczegółowo

Dziś budujemy pod klucz dowolne typy instalacji energetycznych spotykanych w przemyśle, górnictwie i gospodarce komunalnej.

Dziś budujemy pod klucz dowolne typy instalacji energetycznych spotykanych w przemyśle, górnictwie i gospodarce komunalnej. Początki działalności naszej firmy sięgają jeszcze lat czterdziestych minionego stulecia. W ciągu kolejnych dekad, wraz z rozbudową mocy wytwórczych krajowej energetyki i górnictwa, systematycznie rozwijaliśmy

Bardziej szczegółowo

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko April 22, 2012 Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik Tatrzanski Park Narodowy Director Pawel Skawinski (host) Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for National Parks Jan Reklewski Tatras

Bardziej szczegółowo

Underground mining systems for steep coal seams

Underground mining systems for steep coal seams Underground mining systems for steep coal seams Ph. D. Rak Zbigniew Ph. D. Łukasz Herezy Underground Mining Department India, October 2012 Part 1 Systems with backfill SYSTEMY UBIERKOWO - ZABIERKOWE CUT

Bardziej szczegółowo

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011 Implementation of the JEREMIE initiative in Poland Prague, 8 November 2011 Poland - main beneficiary of EU structural funds - 20% of allocation within cohesion policy (EUR 67 bln) Over EUR 10 bln of NSRF

Bardziej szczegółowo

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company Im not found /sites/eneacsr2012.mess-asp.com/themes/eneacsr2012/img/enea.jpg Employt Capital Group is one of the largest companies in the energy industry. Therefore it has an influence, as an employer,

Bardziej szczegółowo

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy Definition: WHAT DOES THE SPECIAL ECONOMIC ZONE MEAN? THE SPECIAL ECONOMIC ZONE IS THE SEPERATED AREA WITH ATTRACTIVE TAX

Bardziej szczegółowo

Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!"

Awareness campaign Safe rail-road level crossing Stop and Live! Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!" www.plk-sa.pl Geneva, 12-13 May 2014 The key objective of the campaign is: What are our objectives? - to promote the correct patterns of

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be to do something mieć coś zrobić Mam jej pomóc jutro.

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1. Kwestionariusz rozesłany został również w języku angielskim do spółek zagranicznych.

Załącznik 1. Kwestionariusz rozesłany został również w języku angielskim do spółek zagranicznych. Załącznik 1. Poniżej znajduje się kwestionariusz, za pomocą którego Stowarzyszenie Emitentów Giełdowych zwróciło się do emitentów z prośbą o wyrażenie opinii na temat tzw. listy alertów. Spółki oceniały

Bardziej szczegółowo

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International Edycja 5. kwiecień 2015 5 th Edition APRIL 2015 Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International The Most Desired Employers 2014 in the Opinion of Professionals

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

Informacje ogólne. Oficjalne przejęcie kopalni Silesia przez inwestora koncern EPH 9 grudnia 2010

Informacje ogólne. Oficjalne przejęcie kopalni Silesia przez inwestora koncern EPH 9 grudnia 2010 Katowice 2012 PG SILESIA to prywatne przedsiębiorstwo należące do Energetický a Průmyslový Holding a.s., czołowej czeskiej grupy działającej w sektorze energetycznym i przemysłowym. Spółka zmodernizowała

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Przemysłu SA. Industrial Development Agency OFERTA CEBBIS DLA PRZEDSIĘBIORCÓW I INSTYTUCJI WSPARCIA BIZNESU

Agencja Rozwoju Przemysłu SA. Industrial Development Agency OFERTA CEBBIS DLA PRZEDSIĘBIORCÓW I INSTYTUCJI WSPARCIA BIZNESU Agencja Rozwoju Przemysłu SA Industrial Development Agency OFERTA CEBBIS DLA PRZEDSIĘBIORCÓW I INSTYTUCJI WSPARCIA BIZNESU CEBBIS OFFER FOR ENTERPRENEURS AND BUSINESS SUPPORT INSTITUTIONS Zygmunt Wons

Bardziej szczegółowo

Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał

Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał Poland is a nation rich in history, culture, and tradition, undergoing tremendous change. Polska jest krajem bogatym w historię, kulturę i tradycję, przechodzącym

Bardziej szczegółowo

KONSTRUKCJE STALOWE STEEL CONSTRUCTIONS

KONSTRUKCJE STALOWE STEEL CONSTRUCTIONS KONSTRUKCJE STALOWE STEEL CONSTRUCTIONS WYDANIE III, MARZEC 2014 ISSUE III, MARCH 2014 INFORMACJE OGÓLNE 3 GENERAL INFORMATION PREZENTACJA WYBRANYCH KONSTRUKCJI STALOWYCH WYKONANYCH PRZEZ FIRMĘ PATENTUS

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY WYKONAWCA - KONSTRUKCJE STALOWE GENERAL CONTRACTOR STEEL CONSTRUCTIONS

GŁÓWNY WYKONAWCA - KONSTRUKCJE STALOWE GENERAL CONTRACTOR STEEL CONSTRUCTIONS GŁÓWNY WYKONAWCA - KONSTRUKCJE STALOWE GENERAL CONTRACTOR STEEL CONSTRUCTIONS T W O J A W I Z J A N A S Z C E L Y O U R V I S I O N O U R A I M LOKALIZACJA LOCATION Firma SKB ma swoją siedzibę w Polsce

Bardziej szczegółowo

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8)

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Name, Affiliation Krzysztof Wojdyga, Marcin Lec, Rafal Laskowski Warsaw University of technology E-mail krzysztof.wojdyga@is.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+ Goodman Poznań Airport 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business Goodman Poznań Airport ul. Batorowska 35, 62-081 Wysogotowo, Poznań Najlepsze miejsce dla biznesu Goodman

Bardziej szczegółowo

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges www.european-ecotourism.pl registration: office@european-ecotourism.pl enquires: biuro@sie.org.pl tel. +48 725 994 964 Social Ecological Institute is pleased to invite to III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE

Bardziej szczegółowo

BUDOWNICTWO PRZEMYSŁOWE INDUSTRIAL CONSTRUCTION

BUDOWNICTWO PRZEMYSŁOWE INDUSTRIAL CONSTRUCTION BUDOWNICTWO PRZEMYSŁOWE INDUSTRIAL CONSTRUCTION BRANŻA SPOŻYWCZA FOOD INDUSTRY 3 950 m 2 25 700 m 3 Baxters Polska Sp. z o.o. BAXTERS POLSKA Hala produkcyjno-magazynowa branży spożywczej z zapleczem socjalnym

Bardziej szczegółowo

Agile at Capgemini. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wrocław, 11.10.2011

Agile at Capgemini. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wrocław, 11.10.2011 Agile at Capgemini Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wrocław, 11.10.2011 AGENDA Agile as a strategic direction Examples of Agile Projects Agile Community 2 A strong presence in more than 30 countries Group

Bardziej szczegółowo

Umowa o współpracy ponadnarodowej

Umowa o współpracy ponadnarodowej Wzór minimalnego zakresu umowy o współpracy ponadnarodowej w ramach PO KL Umowa o współpracy ponadnarodowej Nazwa Programu Operacyjnego w Polsce: : Numer i nazwa Priorytetu: Numer i nazwa Działania: Numer

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to eat out jeść poza domem Czy często jadasz poza domem?

Bardziej szczegółowo

INVITATION TO TENDER

INVITATION TO TENDER INVITATION TO TENDER To whom it may concern, AAM Poland Sp. Z o.o. has successfully been awarded a major new vehicle program by a European based OEM and we would be pleased to receive your interest for

Bardziej szczegółowo

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+ Goodman Kraków Airport Logistics Centre 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth Goodman Kraków Airport Logistics Centre ul. Komandosów 1, 32-085 Modlniczka Goodman

Bardziej szczegółowo

i generalnych wykonawców. Elektrociepłownia - Vilvoorde/Vilvorde De Grootte - Zwevezele Elektrociepłownia - Brugge/Bruges

i generalnych wykonawców. Elektrociepłownia - Vilvoorde/Vilvorde De Grootte - Zwevezele Elektrociepłownia - Brugge/Bruges De Grootte - Zwevezele Elektrociepłownia - Brugge/Bruges Firma ME Construct nv z siedzibą w Bree (Belgia) od lat specjalizuje się w obudowie dachów i ścian, zarówno budynków przemysłowych jak i biurowych.

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation operation good practices presentation Polites association was founded in 2002 in Szczecin Stowarzyszenie POLITES w Szczecinie Starszy Brat Starsza Siostra

Bardziej szczegółowo

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project:

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project: Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Title of the project - System of the heat storage at different temperature level. Krótki opis projektu: Opracowanie systemu akumulacji ciepła

Bardziej szczegółowo

1 Nazwisko i imiona lub nazwa firmy będącej podmiotem uprawnionym /Surname and forenames or name of firm of applicant/

1 Nazwisko i imiona lub nazwa firmy będącej podmiotem uprawnionym /Surname and forenames or name of firm of applicant/ Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego 02-013 Warszawa-Śródmieście ul. Lindleya 14 Czy jest to twój pierwszy wniosek? Jeśli nie, należy podać numer ewidencyjny /Is this your first application? If not, please

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. KOD UCZNIA UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI

Bardziej szczegółowo

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT A n g i e l s k i Phrasal Verbs in Situations Podręcznik z ćwiczeniami FRAGMENT Dorota Guzik Joanna Bruska Autorzy: Dorota Guzik, Joanna Bruska Konsultacja językowa: Tadeusz Z. Wolański Lektorzy: Maybe

Bardziej szczegółowo

Jak wprowadzić produkty spożywcze na rynek w Chinach poprzez Szanghaj Xijiao International?

Jak wprowadzić produkty spożywcze na rynek w Chinach poprzez Szanghaj Xijiao International? Jak wprowadzić produkty spożywcze na rynek w Chinach poprzez Szanghaj Xijiao International? dr Jerzy Rzymanek, Klaster Eksport Promocja Azja, Robayu Corp. Sp. z o.o. Shanghai XiJiao International Agricultural

Bardziej szczegółowo

POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU

POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU by Marek Oppeln-Bronikowski, 17 of March 2005, Brussels POLISH ECONOMICAL SITUATION POLISH ECONOMICAL SITUATION REAL ECONOMY: YEAR GDP CPI year-end Investment

Bardziej szczegółowo

WYKAZ prac naukowo badawczych habilitanta zastosowanych w praktyce

WYKAZ prac naukowo badawczych habilitanta zastosowanych w praktyce WYKAZ prac naukowo badawczych habilitanta zastosowanych w praktyce Lp Temat i data opracowania (zadania lub problemu) Zwięzłe wyszczególnienie opracowanych zagadnień Forma przedstawienia wyników Ocena

Bardziej szczegółowo

NEW CUSTOMER CONSULTATION QUESTIONNAIRE KWESTIONARIUSZ KONSULTACYJNY DLA NOWEGO KLIENTA

NEW CUSTOMER CONSULTATION QUESTIONNAIRE KWESTIONARIUSZ KONSULTACYJNY DLA NOWEGO KLIENTA NEW CUSTOMER CONSULTATION QUESTIONNAIRE KWESTIONARIUSZ KONSULTACYJNY DLA NOWEGO KLIENTA 1. CLIENT: KLIENT: 2. CONTACT: KONTAKT: 3. DATE: DATA: 4. CONSULTANT: KONSULTANT: 5. VENUE: MIEJSCE: 6. Briefly summarize

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my Volley English! Już od dziś, co miesiąc, znajdziecie w naszym serwisie nową ofertę. Zapraszamy Cię do nauki angielskiego w praktycznym wydaniu. Przygotowaliśmy dla Ciebie wyjątkowe materiały, które odnoszą

Bardziej szczegółowo