CAMS Podsumowanie. Dialog społeczny a zmieniająca się rola usług pojednawczych, arbitrażowych i mediacyjnych w Europie: studium 5 krajów (CAMS)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "CAMS Podsumowanie. Dialog społeczny a zmieniająca się rola usług pojednawczych, arbitrażowych i mediacyjnych w Europie: studium 5 krajów (CAMS)"

Transkrypt

1 Dialog społeczny a rola procedur koncyliacyjnych, mediacyjnych i arbitrażu w Europie Podsumowanie Dialogspołecznyazmieniającasięrolausługpojednawczych,arbitrażowychi mediacyjnychweuropie:studium5krajów() W projekcie spotkali się przedstawiciele partnerów społecznych, władz publicznych i eksperci z dziedziny stosunków pracy z Francji, Portugalii, Polski, Wielkiej Brytanii i Włoch, w celu wymiany informacji na temat rozwoju usług pojednawczych, arbitrażowych i mediacyjnych w Europie w zestawieniu ze zmianą tendencji w indywidualnych i zbiorowych konfliktach pracowniczych. Uczestniczące w projekcie kraje reprezentują różne systemy stosunków pracy oraz odmienne formy i tradycje rozwiązywania konfliktów przy udziale stron trzecich. Zasadniczym elementem projektu było ustalenie jak procedury rozwiązywania sporów przy udziale stron trzecich funkcjonują w nowych warunkach i jaki jest ich wpływ na dialog społeczny. Jego głównym celem była pomoc europejskim organizacjom partnerów społecznych w lepszym uchwyceniu tendencji dotyczących konfliktów i procedur rozwiązywania sporów, jakie występują w każdym z pięciu krajów uczestników projektu, wraz z mechanizmami powstawania konfliktów i reagowania na nie. W tym celu w ramach zorganizowano spotkania w poszczególnych krajach z udziałem zagranicznych prelegentów, dwa międzynarodowe seminaria, przygotowano studia przypadków i sprawozdania krajowe. W trakcie realizacji projektu okazało się, że procedury interwencji zewnętrznej mające na celu rozwiązanie konfliktów pracowniczych są głębiej zakorzenione w systemie stosunków pracy krajów o dłuższej tradycji funkcjonowania niezależnych związków zawodowych oraz zorganizowanego dialogu społecznego niż tam, gdzie ta tradycja jest krótsza. Niemniej we wszystkich krajach w toku tych procesów stoimy przed nowymi wyzwaniami. Niniejsze podsumowanie ma zachęcić wszystkich interesujących się konfliktami pracowniczymi i ich rozwiązywaniem przy udziale stron trzecich do obserwacji realizowanych w tej materii badań i toczącej się dyskusji. Każde z pięciu sprawozdań krajowych jest dostępne w oryginalnej wersji językowej na stronie internetowej projektu. Można tam także znaleźć (w języku angielskim) sprawozdania z pierwszych Warsztatów Międzynarodowych oraz raport porównawczy sporządzony po drugich Warsztatach Międzynarodowych. Adres strony internetowej: Realizacja projektu trwała od 1 grudnia 2008 r. do 28 lutego 2010 r. Projekt był wspierany środkami Komisji Europejskiej Zatrudnienie, przeznaczonymi na upowszechnianie wiedzy o stosunkach pracy w UE, Social Dialogue, Industrial Relations 1

2 Dialog społeczny a rola procedur koncyliacyjnych, mediacyjnych i arbitrażu w Europie Partnerzy uczestniczący w projekcie to: Francja: Włochy: Polska: Portugalia: Wielka Brytania: Sylvie Contrepois (GTM-CRESPPA-CNRS, WLRI) wraz z grupą doradców w składzie: Tiennot Grumbach, Guy Patrice Quétant, Véronique Lopez Rivoire, Evelyne Serverin i Chantal Verdin; Volker Telljohann (IRES-CGIL Emilia-Romagna) wraz z grupą doradców w składzie: Matteo Acciari, Bruno Laudi, Alberto Piccinini, Sabrina Pittarello, Manuela del Monaco, Gianna Nuvoli, Irea Lassiari, Alberta Ierlini i Marina Garattoni; Joanna Unterschutz (Solidarnosc) wraz z grupą doradców w składzie: Waldemar Uziak Krzysztof Wozniewski, Magda Bellwon, Natasza Kosakowska-Berezecka, Agnieszka Iwaniuk i Katarzyna Stryjek; Marinus Pires Lima (Uniwersytet Lizboński) wraz z grupą doradców w składzie: Carlos Alves, Fernio José i Augusto Praça; Steve Jefferys i Nick Clark (WLRI, London Metropolitan University); lub Gill Dix i Fiona Neathey (ACAS) wraz z grupą doradców w składzie: Frank Blair, Keith Mizon, Mike Emmott, Peter Harwood, Ed Sweeney, Sarah Veale i John Woods; lub Tendencje obserwowane w konfliktach zbiorowych W konfliktach zbiorowych dała się we wszystkich 5 krajach zauważyć wspólna tendencja, występująca we Francji, Portugalii, Wielkiej Brytanii i we Włoszech na przestrzeni ostatnich 30 lat, a w Polsce od 15 lat poziom aktywności strajkowej wykazany w oficjalnych statystykach maleje, choć w ostatnich latach ten ogólny trend jest mniej jednoznaczny. Nie należy jednak wyciągać na tej podstawie wniosku, że zmalała też ilość konfliktów pracowniczych, w toku których jakaś grupa pracowników wspólnie wyraża sprzeciw wobec działań pracodawcy (lub ich braku). Istnieją dowody na to, że pracownicy w niektórych krajach w sytuacji konfliktu uciekają się do innych sposobów niż strajk. Mogą to być działania na pograniczu akcji strajkowej (strajk włoski, niepodejmowanie pracy w nadgodzinach, petycje) czy też groźba strajku; zbiorowe nagłaśnianie spraw będących przedmiotem sporu podczas kampanii prasowych czy internetowych, czy też dawanie wyrazu zbiorowemu niezadowoleniu poprzez składanie indywidualnych skarg w ramach zakładowych procedur. Może to też przyjąć postać działań pośrednich, takich jak wysoka absencja czy wymówienia. Są też dowody na to, że w niektórych krajach konflikty zbiorowe uwidaczniają się poprzez system praw jednostkowych, w formie grupowo składanych w sądach pracy pozwów indywidualnych. W latach , przed rozpoczęciem się globalnego kryzysu w 2008 roku, oficjalny wskaźnik ilości strajkujących na 1000 zatrudnionych w 5 krajach był mocno zróżnicowany (Eurofound, 2008), co ilustruje poniższy wykres: Social Dialogue, Industrial Relations 2

3 Dialog społeczny a rola procedur koncyliacyjnych, mediacyjnych i arbitrażu w Europie Tendencje obserwowane w konfliktach indywidualnych Kolejna wspólna tendencja obserwowana do końca XX wieku to rozszerzanie się ogólnego dyskursu na temat "praw jednostki" i towarzyszący mu wzrost liczby pracowników, którzy swoich indywidualnych roszczeń dochodzą w sądach pracy oraz/lub w oparciu o prawo pracy. W ostatnich 5 latach, podobnie jak wynika to z wykresu odnoszącego się do sporów zbiorowych, tendencja ta jest mniej wyraźna. I znów oficjalne dane na temat roszczeń trafiających do sądów pracy nie pokazują jednej wyraźnej tendencji. Różne mogą być przyczyny zmieniającej się w czasie liczby spraw trafiających do sądów: wzrastająca lub malejąca dostępność sądów dla zwykłego pracownika, wzrastający legalizm procedury wnoszenia spraw, nowelizacja ustaw skutkująca spadkiem ilości spraw, czy też postawa związków zawodowych, zachęcających lub zniechęcających członków do składania pozwów. Niemniej, kluczowym wydarzeniem pozwalającym na wyjaśnienie rosnącej liczby spraw jest ogromne poszerzenie w większości krajów katalogu praw, które mogą być przedmiotem powództwa. W toku dalszych badań można zająć się kilkoma obszarami, takimi jak rola regulacji prawnych i obecność lub brak inspekcji pracy, wpływ kosztów i przepisów na możliwość egzekwowania przysługujących praw, w jakim stopniu do wnoszenia i rozwiązywania indywidulanych lub grupowych konfliktów pracowniczych wykorzystywane są zakładowe procedury wnoszenia skarg i w jakim stopniu możliwe jest tu działanie stron trzecich. Postępowanie pojednawcze w sporach zbiorowych i indywidualnych Francja (zob. sprawozdanie krajowe na: Pojednawcze rozwiązywanie konfliktów zbiorowych poprzez zaangażowanie się prefekta lub ministra pracy ma we Francji długą historię. Dzisiaj, trójstronnej komisji pojednawczej złożonej z przedstawicieli pracowników i pracodawców, przewodniczy przedstawiciel rządu. Jeśli działania pojednawcze nie odniosą skutku, może to prowadzić do wyboru mediatora z listy zatwierdzonej przez ministra pacy, po konsultacji ze związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców. Mediator ma uprawnienia śledcze. Jednak w większości przypadków ta formalna procedura pojednawcza i mediacyjna albo nie przynosi efektu, albo też towarzyszą jej bądź ją wyprzedzają pozwy sądowe, gdzie pracodawca lub pracownicy starają się uzyskać nakaz przeciwko drugiej stronie. Francuskie Social Dialogue, Industrial Relations 3

4 Dialog społeczny a rola procedur koncyliacyjnych, mediacyjnych i arbitrażu w Europie ustawodawstwo pracy i zakres uprawnień pracowniczych są bardzo rozbudowane i obejmują, na przykład, obowiązek pracodawcy konsultowania się z radą zakładową. To oznacza, że konflikty zbiorowe często przeradzają się w procesy, w których sędzia na posiedzeniu niejawnym często odgrywa rolę pojednawczą, próbując nakreślić obszary porozumienia mogące doprowadzić do rozwiązania sporu. W 1974 roku, misja sądów pracy, tzw. Prud hommes (dosłownie "mędrców") ustanowionych w 1804 r., została poszerzona o działanie pojednawcze w indywidualnych konfliktach pracowniczych. W skład takiego sądu wchodzą, w równej liczbie, ławnicy wybrani przez pracodawców i przez pracowników. Osoby wnoszące sprawę przed Prud hommes najpierw spotykają się z dwoma ławnikami z Bureauu de conciliation (Wydział koncyliacji) a następnie, jeśli są zdecydowane kontynuować sprawę, z czterema ławnikami z Bureau de jugement ( Wydział sądowy). Jeżeli sprawa nadal nie jest rozwiązana i powód chce sprawę kontynuować, trafia ona do wydziału, gdzie jest rozpatrywana jednoosobowo przez zawodowego sędziego. Ilość czasu na działania pojednawcze jest często ograniczona, niemniej pozwala ona niektórym stronom procesu na przedstawienie sprawy przed stroną trzecią i uzyskanie zadośćuczynienia. Obecne propozycje rządu by ograniczyć liczbę ławników i wyprowadzić działania pojednawcze poza system sądów pracy są postrzegane przez związki zawodowe jako niesprzyjające procesowi rozwiązywania sporów. Włochy (zob. sprawozdanie krajowe na: Pojednawcze rozwiązywanie konfliktów zbiorowych przez określoną stronę trzecią ma we Włoszech długą tradycję, zwłaszcza w przypadku zwolnień grupowych, ale także przy układach zbiorowych. Taką trzecią stroną mogą być osoby lub instytucje, w tym stowarzyszenie miejscowych pracodawców, miejscowe związki zawodowe, przedstawiciele władz lokalnych lub regionalnych, czy też regionalnego biura ministerstwa pracy. Taki podmiot zewnętrzny często odgrywa kluczową rolę w doprowadzeniu do ugody. Jeżeli porozumienie nie zostanie osiągnięte, związki mogą, w zależności od przedmiotu sporu i rad prawników, wytoczyć sprawę w rejonowym sądzie pracy. Wówczas sędzia do spraw pracy podejmuje działania pojednawcze, które często prowadzą do rozwiązania sporu, a zawarta ugoda ma moc nakazu sądowego. Ma to tę zaletę, że jeśli jedna ze stron jej nie przestrzega, druga może natychmiast rozpocząć sądowe postępowanie egzekucyjne. Postępowanie pojednawcze w indywidualnych konfliktach pracowniczych wprowadzono do włoskiego systemu prawnego w roku Jego zakres został następnie poszerzony tak, że obecnie obejmuje wszelkie konflikty indywidualne związane z zatrudnieniem i kwestiami socjalnymi. Od 1998 roku jest obowiązkowe przed wniesieniem sprawy do sądu pracy. Takie administracyjne postępowanie pojednawcze toczy się przed trzyosobową komisją, składającą się z regionalnego przedstawiciela ministerstwa pracy oraz przedstawicieli pracodawców i związków. Jeśli dochodzi do porozumienia, można je wyegzekwować za pośrednictwem sądu. Często jednak pracodawcy nie stawiają się na posiedzenie, więc sprawa trafia do sądu pracy, gdzie sędzia obowiązkowo podejmuje drugą próbę pojednawczą. Inną formą rozwiązania sporu jest odwołanie się to związkowej komisji pojednawczej, gdzie wyznaczeni w ramach sektorowego układu zbiorowego przedstawiciele związków zawodowych próbują rozwiązać indywidualne roszczenie pracownika. Takie rozwiązanie sporu też jest wiążące i można je wyegzekwować przed sądem. Od 2004 roku można też wykorzystać instytucję jednoosobowego rozjemcy (Conciliazione monocratica), którym jest inspektor pracy. Działa on na Social Dialogue, Industrial Relations 4

5 Dialog społeczny a rola procedur koncyliacyjnych, mediacyjnych i arbitrażu w Europie podstawie pilnego wezwania o interwencję w sprawach BHP lub niewywiązania się przez pracodawcę ze zobowiązań płacowych. Inspektorzy ministerstwa pracy mogą w takim wypadku przeprowadzić kontrolę i nałożyć karę finansową. Postępowanie pojednawcze w sporach indywidualnych i zbiorowych Polska (zob. sprawozdanie krajowe na: Postępowanie pojednawcze w konfliktach indywidualnych może się toczyć przed zakładową komisją pojednawczą (w nielicznych przypadkach, na podstawie porozumienia), ale znacznie częściej ma miejsce w rejonowym sądzie pracy, gdzie dochodzi do niego przed lub podczas posiedzenia sądu w składzie jeden sędzia i dwóch ławników, w sprawach o nieuzasadnione zwolnienie z pracy, zwolnienia grupowe, kwestie stosunków pracy czy zaległe wynagrodzenie. Ławnikami są osoby rekomendowane przez związki zawodowe i przez pracodawców radzie miejskiej, która w głosowaniu zatwierdza ich listę. Podczas rozprawy nie obowiązuje jednak zasada parytetu ławników. Jeśli nie dojdzie do ugody, sąd wydaje wyrok. W przypadku odwołania się przez którąś ze stron, sprawa trafia albo do sądu okręgowego, albo do sądu apelacyjnego, gdzie jest rozpatrywana przez 3 sędziów zajmujących się prawem pracy. W konfliktach zbiorowych obowiązują dwa etapy postępowania pojednawczego: najpierw mediacja, prowadzona przez osobę z zatwierdzonej przez ministerstwo pracy listy mediatorów zaproponowanych przez związki zawodowe lub stowarzyszenia pracodawców, a jeśli ta zawiedzie, związki na ogół proklamują strajk, choć w nielicznych przypadkach sprawę przejmuje kolegium arbitrażu społecznego przy sądzie okręgowym. Przewodniczy mu zawodowy sędzia prawa pracy, a w kolegium zasiada też po trzech arbitrów delegowanych przez związki i przez pracodawców. Decyzje kolegium są wiążące, chyba że wcześniej ustalono inaczej. Portugalia (zob. sprawozdanie krajowe na: Indywidualne konflikty pracownicze dotyczą głównie roszczeń z tytułu wypadku, przedstawianych w sądach pracy. Wzrastająca w pierwszej dekadzie obecnego stulecia (choć nadal niewielka) liczba nowych skarg dotyczących nieuzasadnionego zwolnienia z pracy oraz zwolnień grupowych spowodowała opóźnienia w ich rozpatrywaniu. Dla rozładowania sytuacji, w 2006 roku wprowadzono nowy system mediacji w sprawach pracowniczych, w ramach którego jeśli zarówno pracownik jak i pracodawca zgodzą się wnieść opłatę w wysokości 50, próba mediacji zostanie podjęta w ciągu 3 miesięcy. W ciągu ostatnich 10 lat zmalała znacznie ilość wniosków tak do ministerstwa pracy jak i do rozjemców prywatnych o postępowanie pojednawcze w konfliktach zbiorowych, a mediacja i arbitraż są bardzo rzadko wykorzystywane. Wyjątkiem jest tu niepowodzenie w sektorowych rokowaniach zbiorowych. Za wcześnie jeszcze na stwierdzenie, czy nowelizacja kodeksu pracy z 2009 roku wprowadzająca nową kategorię "koniecznego" arbitrażu pomoże przełamać niechęć do zawierania układów zbiorowych. Social Dialogue, Industrial Relations 5

6 Dialog społeczny a rola procedur koncyliacyjnych, mediacyjnych i arbitrażu w Europie Wielka Brytania (zob. sprawozdanie krajowe na: Działania pojednawcze w konflikcie indywidualnym zazwyczaj zaczynają się w momencie zgłoszenia skargi do sądu pracy. ACAS ma ustawowy obowiązek prowadzenia działań w celu osiągnięcia ugody i uniknięcia konieczności rozprawy sądowej. Korzystanie z usług pojednawczych jest dobrowolne i dochodzi do niego gdy obie strony się na to zgodzą, a postępowanie pojednawcze prowadzone jest głównie przez telefon. Jeżeli nie dojdzie do ugody, może się odbyć rozprawa sądowa, prowadzona przez jednego sędziego i dwóch ławników-doradców, po jednym z listy sporządzonej przez pracodawców i przez związki zawodowe. Od kwietnia 2009 roku ACAS promuje działania pojednawcze w sporach, które nie trafiły jeszcze do sądu pracy, ale jest wielce prawdopodobne że tam trafią. Jeżeli postępowanie pojednawcze doprowadzi do ugody, będąca przedmiotem sporu sprawa nie jest zgłaszana do sądu pracy. ACAS jest niezależną organizacją finansowaną przez państwo, zarządzaną przez radę powołaną na zasadach trójstronności. ACAS tworzy także kodeksy postępowania, które mogą dla sądu pracy stanowić punkt odniesienia przy ocenie postępowania stron konfliktu są zatem instrumentem quasi-prawnym. W ostatnich latach, związki zawodowe coraz częściej łączą indywidualne roszczenia pracowników w pozwy zbiorowe, zwłaszcza tam gdzie chodzi o równość wynagrodzenia. Postępowanie pojednawcze w konfliktach zbiorowych również toczy się za pośrednictwem ACAS, ale tylko za zgodą obydwu stron. W niektórych rokowaniach zbiorowych odwołanie się do ACAS jest ostatnim etapem procedury rozwiązywania sporu, gdy dochodzi do załamania się negocjacji bezpośrednich. W postępowaniu pojednawczym rozjemca najpierw stara się doprowadzić do rozmów między stronami, a następnie do osiągnięcia porozumienia między nimi. Porozumienie taki nie ma mocy prawnej. Social Dialogue, Industrial Relations 6

Projekt ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych *

Projekt ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych * Władysław Rychłowski Projekt ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych * Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Spór zbiorowy pracowników z pracodawcą lub pracodawcami bądź z innym podmiotem mogącym być stroną

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. Rozdział 1. Przepisy ogólne

USTAWA. z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/8 USTAWA z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Spór zbiorowy pracowników z pracodawcą lub pracodawcami może dotyczyć warunków

Bardziej szczegółowo

Dz.U Nr 55 poz. 236 USTAWA. z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. Rozdział 1. Przepisy ogólne

Dz.U Nr 55 poz. 236 USTAWA. z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/8 Dz.U. 1991 Nr 55 poz. 236 USTAWA z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych Opracowano na podstawie: t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 295, 1240. Rozdział 1 Przepisy ogólne

Bardziej szczegółowo

Założenia projektu ustawy o wspieraniu polubownych metod rozwiązywania sporów.

Założenia projektu ustawy o wspieraniu polubownych metod rozwiązywania sporów. Założenia projektu ustawy o wspieraniu polubownych metod rozwiązywania sporów. 1. Cel regulacji. Celem projektu jest doprowadzenie do szerszego i bardziej powszechnego wykorzystywania mediacji i innych

Bardziej szczegółowo

Podobają nam się mediacje jako sposób rozwiązywania konfliktów!

Podobają nam się mediacje jako sposób rozwiązywania konfliktów! Podobają nam się mediacje jako sposób rozwiązywania konfliktów! Czym jest mediacja? Dobrowolny i poufny proces dochodzenia do rozwiązania sporu, prowadzony w obecności osoby neutralnej mediatora. Jest

Bardziej szczegółowo

Plan Wykładu. Postępowanie mediacyjne wszczęcie, przebieg, ugoda Postępowanie arbitrażowe przebieg, wszczęcie, wyrok sądu polubownego

Plan Wykładu. Postępowanie mediacyjne wszczęcie, przebieg, ugoda Postępowanie arbitrażowe przebieg, wszczęcie, wyrok sądu polubownego Pozasądowe sposoby rozwiązywania sporów powstałych między przedsiębiorcami a ich klientami lub kontrahentami na gruncie transakcji e commerce w obrocie krajowym MAGDALENA ROMATOWSKA Plan Wykładu I. Mediacja

Bardziej szczegółowo

Przewodnik postępowania układowego (Usługi dotyczące stosunków pomiędzy pracodawcami i pracownikami - Manx)

Przewodnik postępowania układowego (Usługi dotyczące stosunków pomiędzy pracodawcami i pracownikami - Manx) Przewodnik postępowania układowego (Usługi dotyczące stosunków pomiędzy pracodawcami i pracownikami - Manx) Kwiecień 2012 r. Usługi dotyczące stosunków pomiędzy pracodawcami i pracownikami Manx (the Manx

Bardziej szczegółowo

CENTRUM SZKOLENIOWE DACPOL

CENTRUM SZKOLENIOWE DACPOL Tytuł: Zasady współpracy przedsiębiorcy ze związkami zawodowymi. Organizator: Centrum Szkoleniowe Partner merytoryczny: Orłowski-Patulski-Walczak Sp. z o.o. Termin: 16-09-2015 Zakres: A. STATUS ZWIĄZKU

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów / 11 Akty prawne / 11 Periodyki / 11 Inne / 12 Od redaktorów / 13

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów / 11 Akty prawne / 11 Periodyki / 11 Inne / 12 Od redaktorów / 13 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów / 11 Akty prawne / 11 Periodyki / 11 Inne / 12 Od redaktorów / 13 Rafał Morek Rozdział 1. Wprowadzenie / 15 1.1. Pojęcie mediacje / 15 1.2. Podstawy języka mediacji / 17 1.3.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE DANE STATYSTYCZNE W POLSCE I NA ŚWIECIE ZWIĄZANE Z WYKORZYSTANIEM POSTĘPOWANIA MEDIACYJNEGO W SPRAWACH GOSPODARCZYCH

PODSTAWOWE DANE STATYSTYCZNE W POLSCE I NA ŚWIECIE ZWIĄZANE Z WYKORZYSTANIEM POSTĘPOWANIA MEDIACYJNEGO W SPRAWACH GOSPODARCZYCH dr Marta Janina Skrodzka PODSTAWOWE DANE STATYSTYCZNE W POLSCE I NA ŚWIECIE ZWIĄZANE Z WYKORZYSTANIEM POSTĘPOWANIA MEDIACYJNEGO W SPRAWACH GOSPODARCZYCH Wprowadzenie Mediacja jest przedstawiana, jako alternatywna

Bardziej szczegółowo

Informacja o postępowaniu mediacyjnym w sprawach rodzinnych, o rozwód i separację

Informacja o postępowaniu mediacyjnym w sprawach rodzinnych, o rozwód i separację MINISTERSTWO SPRAWIEDLIWOŚCI Informacja o postępowaniu mediacyjnym w sprawach rodzinnych, o rozwód i separację Mediacja jest dobrowolną, poufną metodą rozwiązywania sporu, w której strony konfliktu lub

Bardziej szczegółowo

Autorzy Przedmowa Wykaz skrótów Część

Autorzy Przedmowa Wykaz skrótów Część Spis treści Autorzy... Przedmowa... Wykaz skrótów... IX XI XIII Część I. Wzory pism procesowych... 1 Rozdział 1. Wzory pism w postępowaniu pojednawczym przed sądem pracy i zakładową komisją pojednawczą...

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie projektu

Podsumowanie projektu Podsumowanie projektu Eko-mediator promotorem zrównoważonego rozwoju zrealizowanego przez CE2 Centrum Edukacji M. Dziewa, E. Tarnas-Szwed Sp. j. dzięki dofinansowaniu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (druk nr 790)

do ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (druk nr 790) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach

Bardziej szczegółowo

UPRAWNIENIA ZAKŁADOWYCH ORGANIZACJI ZWIĄZKOWYCH

UPRAWNIENIA ZAKŁADOWYCH ORGANIZACJI ZWIĄZKOWYCH UPRAWNIENIA ZAKŁADOWYCH ORGANIZACJI ZWIĄZKOWYCH Poniższe zestawienie stanowi katalog uprawnień zakładowych organizacji związkowych. Podzielono je - przy założeniu stosownych kryteriów - na: stanowcze,

Bardziej szczegółowo

SALON MEDIATORA. Sąd Okręgowy w Gdańsku 17 maja 2013 roku

SALON MEDIATORA. Sąd Okręgowy w Gdańsku 17 maja 2013 roku SALON MEDIATORA Sąd Okręgowy w Gdańsku 17 maja 2013 roku Współpraca mediatora z pełnomocnikami stron (z perspektywy mediatora) 1 W dniu 17 maja 2013 roku odbyło się piąte spotkanie Salonu Mediatora w Sądzie

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 30 lipca 1998 r. I PZ 32/98

Postanowienie z dnia 30 lipca 1998 r. I PZ 32/98 Postanowienie z dnia 30 lipca 1998 r. I PZ 32/98 1. Sąd może sprawdzić spełnianie przez radcę prawnego warunku pozwalającego na zastępowanie osób fizycznych, polegającego na wykonywaniu zawodu w kancelarii

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie ze spotkania z partnerami otwierającego projekt Międzynarodowa współpraca przeciwko przemocy Polska 17.11 18.11.2011 r.

Sprawozdanie ze spotkania z partnerami otwierającego projekt Międzynarodowa współpraca przeciwko przemocy Polska 17.11 18.11.2011 r. Sprawozdanie ze spotkania z partnerami otwierającego projekt Międzynarodowa współpraca przeciwko przemocy Polska 17.11 18.11.2011 r. (Jedlina Zdrój) Podczas dwudniowych spotkań z partnerami projektu (Polska,

Bardziej szczegółowo

Co to jest konflikt, kiedy mówimy o konflikcie, co jest jego przyczyną?

Co to jest konflikt, kiedy mówimy o konflikcie, co jest jego przyczyną? MEDIACJE Co to jest konflikt, kiedy mówimy o konflikcie, co jest jego przyczyną? Konflikt to rozbieżność interesów lub przekonań stron. Ich dążenia nie mogą być zrealizowane równocześnie. Konflikt pojawia

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA RADCÓW PRAWNYCH JURAŁOWICZ, HERMANN I WSPÓLNICY

KANCELARIA RADCÓW PRAWNYCH JURAŁOWICZ, HERMANN I WSPÓLNICY KANCELARIA RADCÓW PRAWNYCH JURAŁOWICZ, HERMANN I WSPÓLNICY SPÓŁKA KOMANDYTOWA Poznań, dnia 6 maja 2013 roku Postępowanie w przedmiocie sporu zbiorowego z pracodawcą Przedmiotowe zagadnienie regulowane

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Postępowanie cywilne uwagi ogólne

Rozdział I. Postępowanie cywilne uwagi ogólne Rozdział I. Postępowanie cywilne uwagi ogólne Część I. Uwagi ogólne 1. Definicja postępowania cywilnego. Postępowanie cywilne jest to zespół norm prawnych regulujących postępowanie sądowe w sprawach ze

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa

USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1082. o Krajowej Radzie Sądownictwa Art. 1. 1. Krajowa Rada Sądownictwa, zwana dalej Radą, realizuje

Bardziej szczegółowo

Stosowanie tego kodeksu postępowania w żaden sposób nie uchybia przepisom krajowym regulującym poszczególne zawody.

Stosowanie tego kodeksu postępowania w żaden sposób nie uchybia przepisom krajowym regulującym poszczególne zawody. PL PL PL EUROPEJSKI KODEKS POSTĘPOWANIA DLA MEDIATORÓW Niniejszy kodeks postępowania określa zasady, które mediatorzy mogą dobrowolnie przyjąć, na swoją własną odpowiedzialność. Może on być stosowany we

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN POSTĘPOWANIA MEDIACYJNEGO KANCELARII RADCY PRAWNEGO RYSZARD STOPA

REGULAMIN POSTĘPOWANIA MEDIACYJNEGO KANCELARII RADCY PRAWNEGO RYSZARD STOPA REGULAMIN POSTĘPOWANIA MEDIACYJNEGO KANCELARII RADCY PRAWNEGO RYSZARD STOPA ZAKRES STOSOWANIA Artykuł 1 Stosowanie Regulaminu 1. Niniejszy Regulamin znajduje zastosowanie, jeżeli strony wyraziły na piśmie

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowana ochrona interesów pracodawców

Zróżnicowana ochrona interesów pracodawców Zróżnicowana ochrona interesów pracodawców prof. dr hab. Ludwik Florek Instytut Pracy i Spraw Socjalnych Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Przepisy wyraźnie odsyłające do interesu

Bardziej szczegółowo

UPRAWNIENIA ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH W ZAKRESIE ZBIOROWEGO PRAWA PRACY SZKOLENIA

UPRAWNIENIA ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH W ZAKRESIE ZBIOROWEGO PRAWA PRACY SZKOLENIA UPRAWNIENIA ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH W ZAKRESIE ZBIOROWEGO PRAWA PRACY SZKOLENIA Kancelaria Prawna REGULUS Warszawa Październik 2008 1 CZĘŚĆ I INFORMACJE WPROWADZAJĄCE 2 Podstawową do rozpatrywania uprawnień

Bardziej szczegółowo

ANNA WOLNIEWICZ-GLAPIAK

ANNA WOLNIEWICZ-GLAPIAK ANNA WOLNIEWICZ-GLAPIAK adwokat kancelaria: tel. (61) 851 90 14; 0-602 44 16 42 61-730 Poznań, ul. Młyńska 12a/8 Poznań, dnia 15 lutego 2006 roku OPINIA PRAWNA I. Cel opinii. Celem wydania niniejszej opinii,

Bardziej szczegółowo

Plan zajęć dla I roku aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2015

Plan zajęć dla I roku aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2015 Załącznik nr 1 do Uchwały Nr /IX/14 Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Wałbrzychu z dnia 18 grudnia 2014 r. Plan zajęć dla I roku aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2015 Liczba Data godzin Temat

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia przygotowane przez Zespół Prawa Gospodarczego i Rynku Pracy w ramach Drugiego Kongresu Prawników Wielkopolski

Zagadnienia przygotowane przez Zespół Prawa Gospodarczego i Rynku Pracy w ramach Drugiego Kongresu Prawników Wielkopolski Zagadnienia przygotowane przez Zespół Prawa Gospodarczego i Rynku Pracy w ramach Drugiego Kongresu Prawników Wielkopolski Zawartość opracowania: - Blok pierwszy: Co o prawie pracy powinien wiedzieć młody

Bardziej szczegółowo

Umowy terminowe 2013 r.- planowane zmiany. dr Monika Gładoch (UKSW, Pracodawcy RP)

Umowy terminowe 2013 r.- planowane zmiany. dr Monika Gładoch (UKSW, Pracodawcy RP) Umowy terminowe 2013 r.- planowane zmiany dr Monika Gładoch (UKSW, Pracodawcy RP) Umowy terminowe w UE Państwo Okres Wzrost Przyrost Hiszpania 1985 1995 z 15 do 35% ok. 133% Portugalia 1992 2002 z 11 do

Bardziej szczegółowo

CASE STUDY. www.proability.pl ZAGADNIENIA GŁÓWNE PROWADZĄCY. zgloszenia@proability.pl

CASE STUDY. www.proability.pl ZAGADNIENIA GŁÓWNE PROWADZĄCY. zgloszenia@proability.pl ZAGADNIENIA GŁÓWNE PROWADZĄCY Cechy definicyjne mobbingu w praktyce Charakter odpowiedzialności pracodawcy w sprawach o mobbing Praktyczna identyfikacja mobbingu Mobbing w sądzie roszczenia wynikające

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I ROZWIĄZYWANIE KONFLIKTÓW INDYWIDUALNYCH

CZĘŚĆ I ROZWIĄZYWANIE KONFLIKTÓW INDYWIDUALNYCH Dialog społeczny a zmieniająca się rola usług pojednawczych, arbitrażowych i mediacyjnych (CAMS) w Europie Sprawozdanie krajowe Polska Dr Joanna Unterschütz CZĘŚĆ I ROZWIĄZYWANIE KONFLIKTÓW INDYWIDUALNYCH

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KOLEGIUM SĘDZIÓW POMORSKIEGO ZWIĄZKU PIŁKI NOŻNEJ

REGULAMIN KOLEGIUM SĘDZIÓW POMORSKIEGO ZWIĄZKU PIŁKI NOŻNEJ REGULAMIN KOLEGIUM SĘDZIÓW POMORSKIEGO ZWIĄZKU PIŁKI NOŻNEJ Na podstawie art. 35 1 ust. 9, art. 43 1, art. 44, art. 52, art. 59, art. 60 i art. 61 z uwzględnieniem art. 13 2 i 3 Statutu Pomorskiego Związku

Bardziej szczegółowo

Postępowanie cywilne. Iudex et Iudicium. Organizacja sądów 2011-10-16. Wykład 3 Podmioty postępowania SĄD. Możliwe role sędziego.

Postępowanie cywilne. Iudex et Iudicium. Organizacja sądów 2011-10-16. Wykład 3 Podmioty postępowania SĄD. Możliwe role sędziego. Postępowanie cywilne Wykład 3 Podmioty postępowania SĄD Iudex et Iudicium Możliwe role sędziego Jedyny protagonista Obserwator kierujący Współprotagonista procesu Zadania Ochrona praw i wolności Bezstronne

Bardziej szczegółowo

Pozew o ustalenie istnienia stosunku pracy

Pozew o ustalenie istnienia stosunku pracy Pozew o ustalenie istnienia stosunku pracy Informacje ogólne Kto może złożyć pozew Pozew o ustalenie istnienia stosunku pracy może złożyć osoba, która będąc zatrudniona na podstawie umowy cywilnoprawnej

Bardziej szczegółowo

Prawo pracy. Podręcznik dla studentów, wyd. 2. Autorzy: Urszula Jackowiak, Waldemar Uziak, Alina Wypych-Żywicka. Wydawnictwo: Zakamycze.

Prawo pracy. Podręcznik dla studentów, wyd. 2. Autorzy: Urszula Jackowiak, Waldemar Uziak, Alina Wypych-Żywicka. Wydawnictwo: Zakamycze. Prawo pracy. Podręcznik dla studentów, wyd. 2 Autorzy: Urszula Jackowiak, Waldemar Uziak, Alina Wypych-Żywicka Wydawnictwo: Zakamycze Spis treści Wykaz skrótów Rozdział pierwszy. Przedmiot, funkcje, właściwości

Bardziej szczegółowo

Mediacja konsumencka

Mediacja konsumencka Mediacja konsumencka Inspekcja Handlowa od ponad 10 lat prowadzi mediacje w formule określonej w art. 36 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o Inspekcji Handlowej /tekst jednolity w Dz. U. z 2009 r. nr

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część A. Prawo pracy. Część B. Indywidualne stosunki pracy. Wykaz skrótów Literatura XIII XV

Spis treści. Część A. Prawo pracy. Część B. Indywidualne stosunki pracy. Wykaz skrótów Literatura XIII XV Wykaz skrótów Literatura XIII XV Część A. Prawo pracy Rozdział I. Wstęp do prawa pracy 1 1. Pojęcie prawa pracy 1 2. Przedmiot regulacji prawa pracy 1 I. Indywidualne stosunki pracy 2 II. Zbiorowe stosunki

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN POSTĘPOWANIA MEDIACYJNEGO CENTRUM MEDIACYJNEGO PRZY NACZELNEJ RADZIE ADWOKACKIEJ W WARSZAWIE

REGULAMIN POSTĘPOWANIA MEDIACYJNEGO CENTRUM MEDIACYJNEGO PRZY NACZELNEJ RADZIE ADWOKACKIEJ W WARSZAWIE REGULAMIN POSTĘPOWANIA MEDIACYJNEGO CENTRUM MEDIACYJNEGO PRZY NACZELNEJ RADZIE ADWOKACKIEJ W WARSZAWIE 1. Zakres zastosowania 1. Przedmiotem niniejszego Regulaminu jest unormowanie zasad rozstrzygania

Bardziej szczegółowo

WIADOMOŚCI PRAWNE Z HISZPANII II Semestr 2011 r. Ustawa 38/2011 z dn. 10 października reforma prawa upadłościowego

WIADOMOŚCI PRAWNE Z HISZPANII II Semestr 2011 r. Ustawa 38/2011 z dn. 10 października reforma prawa upadłościowego WIADOMOŚCI PRAWNE Z HISZPANII II Semestr 2011 r. PRAWO UPADŁOŚCIOWE Ustawa 38/2011 z dn. 10 października reforma prawa upadłościowego Ustawa ta, która wejdzie w życie dn. 1 stycznia 2012 roku, znacząco

Bardziej szczegółowo

Pułapki menedżerskiego zatrudniania

Pułapki menedżerskiego zatrudniania Pułapki menedżerskiego zatrudniania 28 lutego 2013, Krajowa Izba Gospodarcza, ul. Trębacka 4, Warszawa PROGRAM Część szkolenia prowadzona przez mec. Waldemara Gujskiego: I. Istotne zagadnienia systemowe

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn Sygn. akt I UK 470/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 kwietnia 2015 r. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn w sprawie z odwołania B.

Bardziej szczegółowo

W publikacji znajdują się następujące wzory z komentarzem: 1. Postanowienie sądu o odrzuceniu pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sadowej; 2.

W publikacji znajdują się następujące wzory z komentarzem: 1. Postanowienie sądu o odrzuceniu pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sadowej; 2. W publikacji znajdują się następujące wzory z komentarzem: 1. Postanowienie sądu o odrzuceniu pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sadowej; 2. Postanowienie sądu o podjęciu sprawy w trybie nieprocesowym;

Bardziej szczegółowo

Regulamin. postępowania mediacyjnego w Międzynarodowym Centrum Mediacji. przy międzynarodowych Izbach Przemysłowo- Handlowych w Polsce.

Regulamin. postępowania mediacyjnego w Międzynarodowym Centrum Mediacji. przy międzynarodowych Izbach Przemysłowo- Handlowych w Polsce. Regulamin postępowania mediacyjnego w Międzynarodowym Centrum Mediacji przy międzynarodowych Izbach Przemysłowo- Handlowych w Polsce. I. Przedmiot regulacji. Regulamin dotyczy postępowań mediacyjnych w

Bardziej szczegółowo

Spis treœci About the book Wstêp Wykaz skrótów Bibliografia Rozdzia³ I. Historia i rozwój wspó³czesnego ruchu ADR Rozdzia³ II.

Spis treœci About the book Wstêp Wykaz skrótów Bibliografia Rozdzia³ I. Historia i rozwój wspó³czesnego ruchu ADR Rozdzia³ II. Spis About treœci the book... Wstêp... Wykaz skrótów... Bibliografia... XI XIII XV XVII Rozdzia³ I. Historia i rozwój wspó³czesnego ruchu ADR... 1 1. Wprowadzenie... 1 2. Rozwój wspó³czesnej mediacji w

Bardziej szczegółowo

Mediacja definicja, podstawa prawna i korzyści tego postępowania w sektorze publicznym i samorządowym

Mediacja definicja, podstawa prawna i korzyści tego postępowania w sektorze publicznym i samorządowym Oprac. dr Marta Janina Skrodzka Wydział Prawa Uniwersytet w Białymstoku Mediacja definicja, podstawa prawna i korzyści tego postępowania w sektorze publicznym i samorządowym 1. Mediacja dogadajmy się Jedną

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 2 stycznia 2015 r. Poz. 2 USTAWA z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DLA KONSUMENTA

INFORMACJA DLA KONSUMENTA INFORMACJA DLA KONSUMENTA Sporządzona na podstawie ustawy z dnia 30 maja 2014 roku (Dz.U. z 2014, poz. 827) o prawach konsumenta (dalej: Ustawa o prawach konsumenta). Niniejsza informacja dotyczy umowy

Bardziej szczegółowo

I. DANE DOTYCZĄCE PRACODAWCY

I. DANE DOTYCZĄCE PRACODAWCY POWIATOWY URZĄD PRACY W ROPCZYCACH ul. Najświętszej Marii Panny 2; 39-100 Ropczyce tel.172231660, fax172227569 rzro@praca.gov.pl www.bip.pup-ropczyce.pl... pieczęć firmowa wnioskodawcy WNIOSEK O PRZYZNANIE

Bardziej szczegółowo

Gdy kontrahent jest niesolidny 2015-06-16 17:18:50

Gdy kontrahent jest niesolidny 2015-06-16 17:18:50 Gdy kontrahent jest niesolidny 2015-06-16 17:18:50 2 Jeżeli węgierski partner nie jest w stanie lub nie chce dokonać zapłaty, to prawny przedstawiciel firmy zagranicznej na Węgrzech może podjąć działania

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 27.05.2014 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Przedmiot: Petycja 0436/2012, którą złożył Mark Walker (Wielka Brytania) w sprawie transgranicznego doradztwa prawnego 1.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych

USTAWA z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych Opracowano na podstawie: Dz. U. z 1985 r. Nr 20, poz. 85, z 1996

Bardziej szczegółowo

Regulamin i cennik postepowania mediacyjnego w Międzynarodowym Centrum Mediacji przy międzynarodowych Izbach Przemysłowo-Handlowych w Polsce.

Regulamin i cennik postepowania mediacyjnego w Międzynarodowym Centrum Mediacji przy międzynarodowych Izbach Przemysłowo-Handlowych w Polsce. Regulamin i cennik postepowania mediacyjnego w Międzynarodowym Centrum Mediacji przy międzynarodowych Izbach Przemysłowo-Handlowych w Polsce. I. Przedmiot regulacji. Regulamin dotyczy postepowań mediacyjnych

Bardziej szczegółowo

DNA SUKCESU EDUKACJA W BIZNESIE KONTAKT: BIURO: tel. +48 604 264 524. Grodzisk Mazowiecki 05-825. tel. +48 503 847 238. ul.

DNA SUKCESU EDUKACJA W BIZNESIE KONTAKT: BIURO: tel. +48 604 264 524. Grodzisk Mazowiecki 05-825. tel. +48 503 847 238. ul. Szanowni Państwo, ECB Firma Szkoleniowo Doradcza powstała z myślą o przywróceniu efektywności działań ludzi biznesu jako najcenniejszych aktywów firm. Jesteśmy po to, aby Twoja firma rosła w siłę za sprawą

Bardziej szczegółowo

Dochodzenie roszczeń między przedsiębiorcami. Marcin Świerżewski, aplikant radcowski

Dochodzenie roszczeń między przedsiębiorcami. Marcin Świerżewski, aplikant radcowski Dochodzenie roszczeń między przedsiębiorcami Marcin Świerżewski, aplikant radcowski Dokumenty niezbędne do wytoczenia powództwa umowa zawarta między stronami, faktura VAT, wezwanie do dobrowolnego spełnienia

Bardziej szczegółowo

Marcin Czugan POZASĄDOWY SYSTEM ROZSTRZYGNIA SPORÓW (ADR/ODR) NOWE NARZĘDZIE DO BUDOWANIA ZAUFANIA CZY ŹRÓDŁO NOWYCH KOSZTÓW?

Marcin Czugan POZASĄDOWY SYSTEM ROZSTRZYGNIA SPORÓW (ADR/ODR) NOWE NARZĘDZIE DO BUDOWANIA ZAUFANIA CZY ŹRÓDŁO NOWYCH KOSZTÓW? POZASĄDOWY SYSTEM ROZSTRZYGNIA SPORÓW (ADR/ODR) NOWE NARZĘDZIE DO BUDOWANIA ZAUFANIA CZY ŹRÓDŁO NOWYCH KOSZTÓW? Marcin Czugan Dyrektor Departamentu Prawno - Legislacyjnego Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych

Bardziej szczegółowo

Nowa ustawa o ADR w sprawach konsumenckich Jakie zmiany w funkcjonowaniu firmy spowoduje ustawa? FKA Furtek Komosa Aleksandrowicz

Nowa ustawa o ADR w sprawach konsumenckich Jakie zmiany w funkcjonowaniu firmy spowoduje ustawa? FKA Furtek Komosa Aleksandrowicz Nowa ustawa o ADR w sprawach konsumenckich Jakie zmiany w funkcjonowaniu firmy spowoduje ustawa? FKA Furtek Komosa Aleksandrowicz 1 pozasądowe rozwiązywanie sporów Trwają prace nad kontrowersyjną ustawą

Bardziej szczegółowo

ROZWIĄZANIE KONFLIKTU JEST W ZASIĘGU. www.strefadialogu.com kontakt@strefadialogu.com tel. 535 353 354

ROZWIĄZANIE KONFLIKTU JEST W ZASIĘGU. www.strefadialogu.com kontakt@strefadialogu.com tel. 535 353 354 ROZWIĄZANIE KONFLIKTU JEST W ZASIĘGU www.strefadialogu.com kontakt@strefadialogu.com tel. 535 353 354 Badania dowodzą, że średnio: pracowników zmieniających pracę wskazuje na konflikty personalne jako

Bardziej szczegółowo

I Wydział Cywilny. w Sądzie Rejonowym w Puławach /PROCES/ /POSTĘPOWANIE UPROSZCZONE/ /POSTĘPOWANIE NAKAZOWE I UPOMINAWCZE/

I Wydział Cywilny. w Sądzie Rejonowym w Puławach /PROCES/ /POSTĘPOWANIE UPROSZCZONE/ /POSTĘPOWANIE NAKAZOWE I UPOMINAWCZE/ I Wydział Cywilny w Sądzie Rejonowym w Puławach /PROCES/ 1. Naruszenie posiadania 200 zł 2. Opróżnienie lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu 200 zł 3. Ustalenie wstąpienia w stosunek najmu

Bardziej szczegółowo

dr Elżbieta Dobiejewska Uroczystego otwarcia Seminarium SSA Andrzej Niedużak. prof. dr Marii Beisert Christoph Strecker Leszek Kuziak

dr Elżbieta Dobiejewska Uroczystego otwarcia Seminarium SSA Andrzej Niedużak. prof. dr Marii Beisert Christoph Strecker Leszek Kuziak Współautorzy sprawozdania: Sędzia SO Tadeusz Szewioła, Mediator Grażyna Górska, Radca prawny Krystian Mularczyk, członek kolegium redakcyjnego Kwartalnika ADR Arbitraż i Mediacja. Sprawozdanie z V Polsko-niemieckiego

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Sprawy dotyczące odpowiedzialności majątkowej żołnierzy są rozpoznawane w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy (art. 1 k.p.c. w związku z art.

Bardziej szczegółowo

o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej[1]

o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej[1] U S T A W A z dnia 17 grudnia 2004 r. o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej[1] Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa:

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... 13. Od Autorki... 15. Część pierwsza OGÓLNA

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... 13. Od Autorki... 15. Część pierwsza OGÓLNA Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów.......................................................... 13 Od Autorki.............................................................. 15 Część pierwsza OGÓLNA ROZDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

Prezentacja kancelarii

Prezentacja kancelarii Prezentacja kancelarii LNI Avocats jest niezależną kancelarią specjalizującą się w prawie gospodarczym (prawo konkurencji, prawo dystrybucji, ochrona konsumentów) i sporach handlowych. Doświadczenie kancelarii

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. www.meritum-prawo-pracy.abc.com.pl 5. 11 Wprowadzenie. 13 Wykaz skrótów. 17 Rozdział I. Przyjęcie pracownika do pracy

SPIS TREŚCI. www.meritum-prawo-pracy.abc.com.pl 5. 11 Wprowadzenie. 13 Wykaz skrótów. 17 Rozdział I. Przyjęcie pracownika do pracy SPIS TREŚCI 11 Wprowadzenie 13 Wykaz skrótów 17 Rozdział I. Przyjęcie pracownika do pracy 18 1. Katalog danych osobowych uregulowania prawne... 1 24 2. Wstępne badania lekarskie... 7 26 3. Przyjęcie pracownika

Bardziej szczegółowo

Skutki zawarcia ugody mediacyjnej oraz konsekwencje jej nie zawarcia w sektorze publicznym i samorządowym

Skutki zawarcia ugody mediacyjnej oraz konsekwencje jej nie zawarcia w sektorze publicznym i samorządowym Oprac. dr Marta Janina Skrodzka Wydział Prawa Uniwersytet w Białymstoku Skutki zawarcia ugody mediacyjnej oraz konsekwencje jej nie zawarcia w sektorze publicznym i samorządowym 3.3. Szybkość i koszt postępowania

Bardziej szczegółowo

Czy warto mieć polską walutę?

Czy warto mieć polską walutę? Czy warto mieć polską walutę? dr hab. Eryk Łon Katedra Finansów Publicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Ważne linki: Raport dla NBP: Dlaczego Polska nie powinna wchodzić do strefy euro, 2007: http://analizy-rynkowe.pl/raport/

Bardziej szczegółowo

WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI

WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI dr Marta Janina Skrodzka WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI Wprowadzenie Najbardziej pożądanym rezultatem prowadzenia postępowania mediacyjnego jest zawarcie przez strony

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk

POSTANOWIENIE. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk Sygn. akt V CZ 41/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 października 2013 r. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie

Bardziej szczegółowo

WDRAŻANIE MEDIACJI W SPRAWACH CYWILNYCH

WDRAŻANIE MEDIACJI W SPRAWACH CYWILNYCH PROGRAM OBYWATEL I PRAWO WDRAŻANIE MEDIACJI W SPRAWACH CYWILNYCH 1/28 PROGRAM OBYWATEL I PRAWO Cele projektu: 1. Opracowanie modelu wdrożenia mediacji cywilnej w Sądzie Rejonowym 2. Wdrożenie modelu 2/28

Bardziej szczegółowo

9. Przyczyna wypowiedzenia i rozwiązania umowy bez wypowiedzenia

9. Przyczyna wypowiedzenia i rozwiązania umowy bez wypowiedzenia Spis treści Wykaz skrótów Wykaz aktów prawnych Wstęp Kodeks pracy Dział drugi. Stosunek pracy Rozdział II. Umowa o pracę Oddział 2: Przepisy ogólne o rozwiązaniu umowy o pracę Art. 30. Rozwiązanie umowy

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY RZECZNIK KONSUMENTÓW

POWIATOWY RZECZNIK KONSUMENTÓW Załącznik do Zarządzenia Nr 21/2012 Starosty Gryfińskiego z dnia 27 lutego 2012 r. POWIATOWY RZECZNIK KONSUMENTÓW STAROSTWO POWIATOWE W GRYFINIE SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI POWIATOWEGO RZECZNIKA KONSUMENTÓW

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KOLEGIUM MEDIACYJNEGO DZIAŁAJĄCEGO W RAMACH ŚLĄSKIEGO STOWARZYSZENIA RZECZOZNAWCÓW MAJĄTKOWYCH W KATOWICACH 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE

REGULAMIN KOLEGIUM MEDIACYJNEGO DZIAŁAJĄCEGO W RAMACH ŚLĄSKIEGO STOWARZYSZENIA RZECZOZNAWCÓW MAJĄTKOWYCH W KATOWICACH 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE REGULAMIN KOLEGIUM MEDIACYJNEGO DZIAŁAJĄCEGO W RAMACH ŚLĄSKIEGO STOWARZYSZENIA RZECZOZNAWCÓW MAJĄTKOWYCH W KATOWICACH 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Kolegium Mediacyjne działające przy Śląskim Stowarzyszeniu

Bardziej szczegółowo

2/3. Porozumienie zmieniające rodzaj lub warunki umowy o pracę

2/3. Porozumienie zmieniające rodzaj lub warunki umowy o pracę RADY 2/3. Porozumienie zmieniające rodzaj lub warunki umowy o pracę Ewa Drzewiecka Spis treści 1. Komentarz... 1 1.1. Co można zmienić porozumieniem... 1 1.2. Tryb i forma porozumienia... 2 1.3. Porozumienie

Bardziej szczegółowo

FORMY UCZESTNICTWA OBYWATELI W ŻYCIU PUBLICZNYM Związki zawodowe

FORMY UCZESTNICTWA OBYWATELI W ŻYCIU PUBLICZNYM Związki zawodowe Związki zawodowe Związek zawodowy jest dobrowolną i samorządną organizacją ludzi pracy, powołaną do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych. Cechy związków zawodowych DOBROWOLNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Projekt Mediator pilnie poszukiwany jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

Projekt Mediator pilnie poszukiwany jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Projekt Mediator pilnie poszukiwany jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Mediacje prof. Kazimierz Kloc Warszawa, 23 września 2012 r. Wykonawca szkoleń:

Bardziej szczegółowo

Jeśli chcesz pracować w Holandii 2015-06-15 11:49:32

Jeśli chcesz pracować w Holandii 2015-06-15 11:49:32 Jeśli chcesz pracować w Holandii 2015-06-15 11:49:32 2 W Holandii osoby z krajów UE i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EPG) mają takie same prawa jak obywatele Niderlandów dotyczące wynagrodzenia,

Bardziej szczegółowo

DANE UZUPEŁNIAJĄCE STRON LUB PEŁNOMOCNIKÓW

DANE UZUPEŁNIAJĄCE STRON LUB PEŁNOMOCNIKÓW WZÓR NR 22 FORMULARZ DS (ZAŁĄCZNIK DO FORMULARZY SP (SPRZECIW...), P (POZEW), PW (POZEW WZAJEMNY) UWAGA! PRZED WYPEŁNIENIEM NALEŻY DOKŁADNIE ZAPOZNAĆ SIĘ Z POUCZENIEM Data wpływu (wypełnia sąd) DS DANE

Bardziej szczegółowo

Klauzula: mediacyjna, med-arb i arbitrażowa - czyli jak zapobiegać przyszłym konfliktom

Klauzula: mediacyjna, med-arb i arbitrażowa - czyli jak zapobiegać przyszłym konfliktom Klauzula: mediacyjna, med-arb i arbitrażowa - czyli jak zapobiegać przyszłym konfliktom Mediacja jest jedną z alternatyw dla postępowania sądowego w kestii rozwiązywania różnego rodzaju sporów, w tym także

Bardziej szczegółowo

Gdy kontrahent jest niesolidny 2015-06-09 16:18:56

Gdy kontrahent jest niesolidny 2015-06-09 16:18:56 Gdy kontrahent jest niesolidny 2015-06-09 16:18:56 2 W ustawodawstwie białoruskim nie istnieje termin windykacja, działalność windykacyjna, w rozumieniu światowej praktyki prawniczej, określana jako egzekwowanie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I. Władza rodzicielska. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury...

Spis treści. Rozdział I. Władza rodzicielska. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa................................................ Wykaz skrótów............................................. Wykaz literatury............................................ XIII XV XIX Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

WZÓR NR 6 WNIOSEK O PRZYWRÓCENIE TERMINU DO DOKONANIA CZYNNOŚCI PRZED SĄDEM

WZÓR NR 6 WNIOSEK O PRZYWRÓCENIE TERMINU DO DOKONANIA CZYNNOŚCI PRZED SĄDEM WZÓR NR 6 WNIOSEK O PRZYWRÓCENIE TERMINU DO DOKONANIA CZYNNOŚCI PRZED SĄDEM Wałbrzych, 2 lutego 2009 r. Do Sądu Rejonowego VI Wydział Gospodarczy w Wałbrzychu Powód: Olgierd Piłka, prowadzący działalność

Bardziej szczegółowo

Mediacja w oświacie instytucja, metoda, narzędzie komunikacyjne Katarzyna Stryjek

Mediacja w oświacie instytucja, metoda, narzędzie komunikacyjne Katarzyna Stryjek Mediacja w oświacie instytucja, metoda, narzędzie komunikacyjne Katarzyna Stryjek Konferencja Mediacja jako metoda rozwiązywania konfliktów w szkole Gdańsk, 10.12.2015r. Był sobie konflikt Konflikty można

Bardziej szczegółowo

c) Szczegółowy opis organów sądowniczych

c) Szczegółowy opis organów sądowniczych c) Szczegółowy opis organów sądowniczych 1. Sądownictwo pokoju Sędzia pokoju jest sędzią najbliższym obywatelowi, mianowanym przez króla zgodnie z postanowieniami Konstytucji. Belgia posiada sto osiemdziesiąt

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 32 1. Pracodawca... 14 49 2. Pracownik... 33

SPIS TREŚCI. 32 1. Pracodawca... 14 49 2. Pracownik... 33 SPIS TREŚCI 11 WPROWADZENIE 13 Wykaz skrótów 17 Rozdział I. Przyjęcie pracownika do pracy 18 1. Katalog danych osobowych uregulowania prawne... 1 24 2. Wstępne badania lekarskie... 7 26 3. Przyjęcie pracownika

Bardziej szczegółowo

Agencja ds. Stosunków Pracy. Informacje o usługach

Agencja ds. Stosunków Pracy. Informacje o usługach Agencja ds. Stosunków Pracy Informacje o usługach Listopad 2011 9 MISJA AGENCJI ds. STOSUNKÓW PRACY Profesjonalna, niezawisła i bezstronna działalność na rzecz poprawy stosunków pracy, promocji dobrych

Bardziej szczegółowo

STANDARDY SZKOLENIA MEDIATORÓW,

STANDARDY SZKOLENIA MEDIATORÓW, STANDARDY SZKOLENIA MEDIATORÓW, UCHWALONE PRZEZ SPOŁECZNĄ RADĘ DO SPRAW ALTERNATYWNYCH METOD ROZWIĄZYWANIA KONFLIKTÓW I SPORÓW PRZY MINISTRZE SPRAWIEDLIWOŚCI W DNIU 29 PAŹDZIERNIKA 2007 ROKU Standardy

Bardziej szczegółowo

HR Index Rynkowe badanie efektywności praktyk HR

HR Index Rynkowe badanie efektywności praktyk HR HR Index Rynkowe badanie efektywności praktyk HR Praktyki pracodawców w obszarze prawa pracy - wyniki badania HR Index www.hrindex.pl www.hrindex.pl 2 Zakres badania 3 Korzyści 4 Ogólne wyniki HR Index

Bardziej szczegółowo

Państwowa Inspekcja Pracy Rzeczpospolitej Polskiej, reprezentowana przez p. Tadeusza Zająca Głównego Inspektora Pracy

Państwowa Inspekcja Pracy Rzeczpospolitej Polskiej, reprezentowana przez p. Tadeusza Zająca Głównego Inspektora Pracy SKRÓT POROZUMIENIA O WSPÓŁPRACY W ZAKRESIE WYMIANY INFORMACJI POMIĘDZY PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĄ PRACY W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ A INSPEKCJĄ PRACY I UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH W HISZPANII Państwowa Inspekcja

Bardziej szczegółowo

Wartość przedmiotu sporu: 2 306,00 zł (dwa tysiące trzysta sześć złotych 00/100) POZEW o wypłatę odprawy emerytalnej UZASADNIENIE

Wartość przedmiotu sporu: 2 306,00 zł (dwa tysiące trzysta sześć złotych 00/100) POZEW o wypłatę odprawy emerytalnej UZASADNIENIE WZÓR NR 57 POZEW O WYPŁATĘ ODPRAWY EMERYTALNEJ Do Sądu Rejonowego Wydział V Pracy w Wałbrzychu Wałbrzych, 23 listopada 2008 r. Wartość przedmiotu sporu: 2 306,00 zł (dwa tysiące trzysta sześć złotych 00/100)

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STOWARZYSZENIA MEDIATORÓW CYWILNYCH

REGULAMIN STOWARZYSZENIA MEDIATORÓW CYWILNYCH REGULAMIN STOWARZYSZENIA MEDIATORÓW CYWILNYCH ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie Mediatorów Cywilnych (zwane dalej Stowarzyszeniem ) jest stowarzyszeniem zwykłym działającym na podstawie

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO ZWIĄZKU PRACODAWCÓW KLUBÓW SPORTOWYCH POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT POLSKIEGO ZWIĄZKU PRACODAWCÓW KLUBÓW SPORTOWYCH POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT POLSKIEGO ZWIĄZKU PRACODAWCÓW KLUBÓW SPORTOWYCH POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. 1. Organizacja pracodawców o nazwie Polski Związek Pracodawców Klubów Sportowych zwana dalej "Związkiem", jest dobrowolną,

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZYZNAWANIA BONU ZATRUDNIENIOWEGO OSOBIE BEZROBOTNEJ DO 30 ROKU ŻYCIA W 2015 ROKU

ZASADY PRZYZNAWANIA BONU ZATRUDNIENIOWEGO OSOBIE BEZROBOTNEJ DO 30 ROKU ŻYCIA W 2015 ROKU Powiatowy Urząd Pracy w Lesznie ul. Śniadeckich 5, 64-100 Leszno tel. 65 529 50 67, tel./fax 65 529 94 33 e-mail: sekretariat@pupleszno.pl ZASADY PRZYZNAWANIA BONU ZATRUDNIENIOWEGO OSOBIE BEZROBOTNEJ DO

Bardziej szczegółowo

Pozew o odszkodowanie z powodu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia

Pozew o odszkodowanie z powodu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia Pozew o odszkodowanie z powodu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia Informacje ogólne Uprawnienia pracownika Niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia uprawnia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wstęp... 13

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wstęp... 13 Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 13 ROZDZIAŁ I. Instytucje prawne regulujące sytuację dziecka w rodzinie... 17 1. Władza rodzicielska... 17 1.1. Rodzice... 17 1.2. Reprezentowanie małoletniego... 21 1.3. Zakres

Bardziej szczegółowo

POZEW ZBIOROWY NOWĄ BRONIĄ INWESTORÓW INDYWIDUALNYCH

POZEW ZBIOROWY NOWĄ BRONIĄ INWESTORÓW INDYWIDUALNYCH POZEW ZBIOROWY NOWĄ BRONIĄ INWESTORÓW INDYWIDUALNYCH w oparciu o projekt ustawy o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym radca prawny Leszek Koziorowski adwokat Aleksander Woźnicki GESSEL Czerwiec

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) Sygn. akt IV CSK 611/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 25 czerwca 2014 r. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... XIX

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... XIX Spis treści Przedmowa.................................................. V Wykaz skrótów............................................... XIX Rozdział I. Pojęcie, przedmiot, systematyka i funkcje prawa pracy....

Bardziej szczegółowo