PORADNIK MODEL INNOWACYJNYCH METOD DYDAKTYCZNYCH W ZAKRESIE SZKOLNICTWA ZAWODOWEGO. Praca zbiorowa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PORADNIK MODEL INNOWACYJNYCH METOD DYDAKTYCZNYCH W ZAKRESIE SZKOLNICTWA ZAWODOWEGO. Praca zbiorowa"

Transkrypt

1 PORADNIK MODEL INNOWACYJNYCH METOD DYDAKTYCZNYCH W ZAKRESIE SZKOLNICTWA ZAWODOWEGO Praca zbiorowa Projekt: Model Innowacyjnych Metod Dydaktycznych w szkolnictwie zawodowym skutecznym elementem procesu dydaktycznego Priorytet IX. Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Działanie 9.6. Projekty innowacyjne Program Operacyjny Kapitał Ludzki Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

2 2

3 OPRACOWANIE MATERIAŁÓW Marianna Izydorczyk Gołyńska kierownik naukowy, dyrektor Miejskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Koninie Bronisława Kostrzewa doradca metodyczny Miejskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Koninie Magdalena Matuszak doradca metodyczny Miejskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Koninie Małgorzata Ptak doradca metodyczny Miejskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Koninie Dorota Silska doradca metodyczny Miejskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Koninie EKSPERCI dr Kinga Kuszak Wydział Studiów Edukacyjnych UAM w Poznaniu dr Anna Basińska Wydział Studiów Edukacyjnych UAM w Poznaniu dr hab. Eliza Grzelak prof. UAM Instytut Kultury Europejskiej UAM w Poznaniu dr Grażyna Rura Wydział Studiów Edukacyjnych UAM w Poznaniu RECENZENCI dr hab. Hanna Krauze Sikorska Wydział Studiów Edukacyjnych UAM w Poznaniu dr hab. Eliza Grzelak prof. UAM Instytut Kultury Europejskiej UAM w Poznaniu dr hab. Tomasz Gmerek Wydział Studiów Edukacyjnych UAM w Poznaniu 3

4 Spis treści WSTĘP 5 ZNACZENIE NOWOCZESNEGO SZKOLNICTWA ZAWODOWEGO 6 METODY AKTYWIZUJĄCE 8 1. WSTĘP 8 2. METODY AKTYWIZUJĄCE- ZA! I PRZECIW? 8 3. RODZAJE METOD AKTYWIZUJĄCYCH KRÓTKA CHARAKTERYSTYKA WYBRANYCH METOD ETAPY WDROŻENIA WYBRANYCH METOD SCENARIUSZE ZAJĘĆ Z WYKORZYSTANIEM MAPY MENTALNEJ I WEBQUESTU BIBLIOGRAFIA 42 METODA PROJEKTU WSTĘP ŹRÓDŁA METODY PROJEKTU PODSTAWOWE ZAŁOŻENIA METODY PROJEKTU KOMPETENCJE NAUCZYCIELA PRACUJĄCEGO METODĄ PROJEKTU TYPY PROJEKTÓW W EDUKACJI ETAPY PRACY METODĄ PROJEKTU INSPIRACJE BIBLIOGRAFIA ZAŁĄCZNIKI 79 OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE WSTĘP OCENIANIE W PRAKTYCE SZKOLNEJ 108 KILKA SŁÓW O OCENIANIU 108 UWARUNKOWANIA PRAWNE OCENIANIA W PRAKTYCE SZKOLNEJ 114 RODZAJE OCENIANIA OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE WSPIERAJĄCE ROZWÓJ UCZNIA 117 DLACZEGO WARTO PRACOWAĆ METODĄ OCENIANIA KSZTAŁTUJĄCEGO 117 NA CZYM POLEGA OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE 120 DZIESIĘĆ ZASAD OCENIANIA KSZTAŁTUJĄCEGO 126 OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE W PRAKTYCE SZKOLNEJ WDRAŻANIE OCENIANIA KSZTAŁTUJĄCEGO 128 JAK WSPIERAĆ WDRAŻANIE OK W SZKOLE 130 WADY OCENIANIA KSZTAŁTUJĄCEGO INNE ASPEKTY OCENIANIA KSZTAŁTUJĄCEGO 130 METODA NAUCZANIA OPARTA NA OCENIANIU KSZTAŁTUJĄCYM Z PERSPEKTYWY UCZNIA 130 METODA NAUCZANIA OPARTA NA OCENIANIU KSZTAŁTUJĄCYM Z PERSPEKTYWY RODZICA 138 METODA NAUCZANIA OPARTA NA OCENIANIU KSZTAŁTUJĄCYM Z PERSPEKTYWY NAUCZYCIELA 140 PROPOZYCJA DZIAŁAŃ ZWIĄZANYCH Z WDRAŻANIEM OCENIANIA KSZTAŁTUJĄCEGO BIBLIOGRAFIA 154 4

5 KSZTAŁCENIE MODUŁOWE OPIS KONCEPCJI KSZTAŁCENIA MODUŁOWEGO ZASADY ADAPTACJI I KONSTRUOWANIA PROGRAMÓW MODUŁOWYCH ANALIZA WYMAGAŃ KWALIFIKACYJNYCH DLA ZAWODU KONSTRUOWANIE DYDAKTYCZNEJ MAPY MODUŁOWEGO PROGRAMU NAUCZANIA W ZAWODZIE ETAPY WDROŻENIA REALIZACJI PROGRAMÓW MODUŁOWYCH W SZKOLNICTWIE ZAWODOWYM PORADNIK BIBLIOGRAFIA 177 5

6 Wstęp Znaczenie nowoczesnego szkolnictwa zawodowego Skuteczna edukacja zawodowa jest jednym z priorytetowych zadań polityki oświatowej państwa. Dotychczasowy system edukacji zbudowany jest na następujących założeniach: wszyscy ludzie otrzymują od szkoły ten sam, jednorodny zasób wiedzy do opanowania; wiedza podzielona jest na obszary, zwane przedmiotami, zgodnie z tradycją akademicką; co 45 minut każdy mózg, niezależnie od swoich właściwości, musi przeskakiwać do innego obszaru; szkoła ocenia poziom opanowania wiedzy każdego ucznia w każdym z obszarów; uzyskane oceny są najważniejszym wyznacznikiem efektów pracy ucznia, nauczyciela i szkoły. Taki model, który został ukształtowany w XIX wieku, coraz bardziej rozmija się z rzeczywistymi potrzebami współczesnego człowieka i społeczeństwa. Konieczne jest przeprowadzenie w systemie edukacji zawodowej takich zmian, aby wiedza i umiejętności nabywane w procesie kształcenia umożliwiały osobom uczącym się odnalezienie swojego miejsca na rynku pracy zgodnie z potwierdzonymi kwalifikacjami, najbliższymi zapotrzebowaniu pracodawców. Jak często mówimy naszym dzieciom: staraj się, żeby zostać lekarzem, inżynierem, prawnikiem, a jak ci się nie powiedzie, to zostaniesz piekarzem, fryzjerem lub mechanikiem? Tak jakby życie było wyborem zero- jedynkowym: sukces albo porażka. Piekarz, fryzjer i mechanik, nie mając wszechstronnego wykształcenia i wysokiej średniej, mogą być tak samo pożyteczni dla społeczeństwa oraz wieść szczęśliwe i wartościowe życie, jak lekarz, inżynier czy prawnik. Fryzjer może być mistrzem w swoim fachu, cieszyć się dużym wzięciem wśród klientów i wysokimi dochodami, działać aktywnie w organizacjach, uprawiać ogród lub fotografię, pasjonować się hokejem lub operą. Aby zmienić to negatywne nastawienie szkoła zawodowa musi stać się szkołą pozytywnego wyboru, w której kształcenie ogólne jest tak samo ważne jak kształcenie zawodowe. Tylko integracja obu nurtów kształcenia ogólnego i zawodowego odpowiadająca potrzebom osób uczących się, umożliwi wyposażenie uczniów w kompetencje kluczowe i da im rzetelne przygotowanie zawodowe. Obowiązujący system kształcenia powinien umożliwić zwiększenie poziomu mobilności zawodowej Polaków oraz powiązanie systemu kształcenia zawodowego z rynkiem pracy. 6

7 Jednym z narzędzi tego systemu będzie kształcenie modułowe, które pozwala na tworzenie elastycznych, dostosowanych do oczekiwań ofert nabywania kwalifikacji i kompetencji zawodowych. Autorki 7

8 mgr Małgorzata Ptak we współpracy z dr Anną Basińską (Zakład Teoretycznych Podstaw Edukacji Wydziału Studiów Edukacyjnych UAM w Poznaniu) Metody aktywizujące 1. Wstęp Niniejsza część poradnika zawiera klasyfikację i opis metod aktywizujących oraz propozycje ich wykorzystania. Podział, który tutaj przedstawię, jest zaczerpnięty z publikacji Małgorzaty Taraszkiewicz Metody aktywizujące procesy uczenia się w szkole 1. Zdaję sobie jednak sprawę, że są również inne 2. Myślę, że każdy nauczyciel w swojej pracy zawodowej niejednokrotnie korzystał z różnych metod aktywizujących i świetnie potrafi wybrać takie, które pasują do nauczanych przez niego zespołów klasowych. Może znajdzie jednak w tej publikacji takie, których jeszcze nie stosował i je wypróbuje. Zanim jednak przejdę do praktycznej części niniejszego zagadnienia, chciałabym odpowiedzieć na pytanie: Dlaczego we współczesnej edukacji tak często ostatnio mówi się o metodach aktywizujących? 2. Metody aktywizujące- za! i przeciw? Odpowiedź wydaje się oczywista, warto jednak zwrócić uwagę na kilka aspektów. Punktem wyjścia rozważań o metodach aktywizujących niech będą założenia konstruktywizmu. Renata Michalak w swojej książce Aktywizowanie ucznia w edukacji wczesnoszkolnej pisze, że konstruktywizm (J. Piaget, L. Wygotski, J. Bruner), jako teoria wyjaśniająca procesy rozwoju i uczenia się człowieka, opisuje wiedzę jako konstrukcję umysłu ludzkiego, która powstaje za sprawą własnej aktywności podmiotu. Wiedza zdobywana jest w takich formach, w których później będzie stosowana. Jest więc zdeterminowana poprzez kontekst, w którym jest zdobywana. Mało prawdopodobna jest ewentualność używania przez człowieka wiedzy zdekontekstualizowanej, gdyż nie stanowi ona dla niego żadnej wartości. Dlatego uczniowie powinni zdobywać wiedzę w taki sposób, aby mogli ją później stosować i dzięki niej efektywnie działać w otaczającym świecie 3. W tej samej książce autorka pisze również: Podejmowanie przez ucznia takich form aktywności, które zapewniają mu aktywny kontakt ze światem i jednocześnie integrują wszystkie bodźce do niego napływające, przyczynia się do zmian rozwojowych wszystkich jego struktur psychicznych, które mimo swej odrębności są od siebie ściśle zależne i wzajemnie sprzężone. Ważne jest zatem dla ogólnego rozwoju jednostki, by sytuacje, w jakich ona działa, były bogate, różnorodne i wyzwalały wieloraką aktywność 4. 1 M. Taraszkiewicz, Metody aktywizujące procesy uczenia się w szkole, Trendy. Internetowy magazyn CODN nr 1/ M. Rutkowska- Paszta, Uczyć lepiej i ciekawiej, wyd. Wersus, R. Michalak, Aktywizowanie ucznia w edukacji wczesnoszkolnej, Poznań 2004, s Tamże, s

9 Zadaniem współczesnego nauczyciela jest włączenie osobistej wiedzy i doświadczeń uczniów w proces edukacyjny. Powinien on pomagać uczniom w weryfikowaniu ich wyobrażeń o świecie poprzez dostarczanie okazji do poszerzania osobistych doświadczeń w toku wymiany i dzielenia się potoczną wiedzą oraz indywidualnym rozumieniem zjawisk i procesów. W rzeczywistości, według D. Klus Stańskiej, nauczyciele redukują rolę wiedzy osobistej uczniów poprzez uniemożliwianie im pracy poza bezpośrednią kontrolą nauczyciela, nie pozwalając im na popełnianie błędów podczas samodzielnego działania, a także poprzez tworzenie sztucznych kontekstów szkolnych, czyli egzekwowanie od uczniów takich działań, które uzasadnione są jedynie wymaganiami nauczyciela. W konsekwencji sytuacja taka niesie za sobą szereg niekorzystnych dla aktywności poznawczej uczniów skutków. Przede wszystkim wyklucza możliwość aktywizowania ich istniejącej wiedzy. Ponadto nie sprzyja wywołaniu poznawczego zaangażowania osobistego uczniów, gdyż wyraźnie rozgranicza dotychczasowe doświadczenia młodzieży i nową przyswajaną wiedzę. Blokuje również interakcję posiadanych przez uczniów systemów pojęciowych z nowymi, stosowanymi w szkole, co powoduje, że wiedza szkolna ucznia opracowywana jest w systemie nieużywanym poza klasą szkolną 5. Niestety, obserwując codzienność, można zauważyć, że świat prezentowany uczniowi w szkole sprowadza się do gotowych informacji i przepisów. W konsekwencji obniża się aktywność poznawcza młodego człowieka, gdyż stara się on jedynie zapamiętać właściwe odpowiedzi, a także (...) zanika spontaniczna ciekawość poznawcza, gdyż dodatkowe pytania są niepożądane i wzmacniane negatywnie. W wyniku tego pojawia się i utrwala postawa reaktywna, a więc gotowość do udzielania właściwej odpowiedzi, czyli zgodnej z oczekiwaniami nauczyciela i to w odpowiednio reglamentowanym przez niego czasie 6. Często też redukuje się uczniów do roli odtwórców wiedzy. Inną niepożądaną konsekwencją jest negatywne nastawienie nauczycieli (a w konsekwencji uczniów) do popełniania błędów. Każdy nauczyciel chciałby skutecznie uczyć. Efektywne nauczanie to cel, który można zrealizować poprzez odpowiedni sposób pracy z uczniami, a więc stosowanie określonych metod nauczania-uczenia się. Metody aktywizujące to wskazówki, sposoby działania, które pomagają uczniom: pogłębiać zainteresowanie tematem, zdobywać bez trudu nową wiedzę, rozwijać własne pomysły i idee, komunikować się, dyskutować, spierać się, negocjować 7. Nauczyciele często nie stosują metod aktywizujących, gdyż: - spowalniają one realizację programu nauczania (wszak szybciej można opowiedzieć o czymś uczniom niż pozwalać im samodzielnie dochodzić do określonych wniosków); 5 D. Klus- Stańska, Konstruowanie wiedzy w szkole, Olsztyn 2002, s E. Misiorna, Dynamika zmian w edukacji wczesnoszkolnej [w:] Integracja w edukacji wczesnoszkolnej, Poznań 1997, s E. Brudnik. A. Moszyńska, B. Owczarska, Ja i mój uczeń pracujemy aktywnie. Przewodnik po metodach aktywizujących, Kielce 2003, s. 4. 9

10 - powodują trudny do zaakceptowania przez wielu nauczycieli chaos podczas zajęć (uczniowie pracując w grupach dyskutują na temat swoich pomysłów, a ciekawym zadaniom często towarzyszą trudne do okiełznania emocje, nauczycielowi ciężej jest skupić na sobie uwagę uczniów); - wymagają wcześniejszego przygotowania materiałów i odpowiedniego zaaranżowania przestrzeni (ustawienia stołów i krzeseł); - boją się eksperymentować na lekcji, są przywiązani do znanych im, często nieskutecznych we współczesnej edukacji metod podających; - nie mają świadomości, jaką wartość ma aktywna praca ucznia na zajęciach, a metody aktywizujące często traktują jako ozdobnik bądź przerywnik zajęć. Istnieją też inne wewnątrzszkolne i pozaszkolne uwarunkowania istniejącego stanu rzeczy. Trzeba tu wyraźnie zaznaczyć, że nauczyciele muszą mieć stworzony wyraźny kontekst dla zastosowania metod aktywizujących we własnej praktyce nauczania. Kontekst ten jednak nie jest zależny tylko od nich samych. W równym stopniu zależy od odpowiedniej organizacji pracy szkoły, wyznaczanych przez nią celów kształcenia i dopuszczanych form ich realizacji. Trzeba stwierdzić, że metody aktywizujące staną się tylko wówczas wiodącymi w procesie dydaktycznym, gdy pojawią się zachęty ze strony dyrekcji szkoły oraz właściwy klimat dla ich stosowania w praktyce oświatowej (na przykład ze strony instytucji monitorujących i nadzorujących system szkolnictwa). Innym ważnym warunkiem jest wprowadzanie nowych elementów w proces dydaktyczny (w tym przypadku metod aktywizujących) jako części pewnego wspólnego systemu. Tylko wtedy bowiem mają one szansę na pełną realizację. Pomimo tych wszystkich argumentów powodujących, że niektórzy nauczyciele nie stosują metod aktywizujących w pracy z uczniami, warto propagować ich użycie we współczesnej szkole, gdyż tylko dzięki aktywnej pracy ucznia na lekcjach uczenie się jest efektywne. Metody aktywizujące zatem przygotowują i zmuszają uczniów do samodzielnego myślenia, działania, podejmowania decyzji. Jeśli są stosowane w pracy grupowej, uczą również działania w zespole. Mogą wspomagać uczniowskie planowanie, które staje się szczególnie ważne na poziomie szkoły ponadgimnazjalnej. Badania Kornelii Rybickiej dowiodły, że duża część uczniów albo nie planuje uczenia się ( Ja nie wiem, czy jutra dożyję, a co tu mówić o przyszłym tygodniu. ), albo planuje tylko z perspektywą dnia następnego, stosując strategię unikania zagrożeń ( ponieważ jest praca klasowa ) 8. W tych przypadkach stosowanie niektórych metod aktywizujących może dać pozytywne efekty i zmienić sposób postrzegania nauki. Kolejnym argumentem przemawiającym za stosowaniem metod aktywizujących jest możliwość, dzięki ich zastosowaniu, indywidualizowania pracy z uczniami. Wreszcie pozwalają odwoływać się do wszystkich rodzajów inteligencji i pomagają w percepcji, o czym świadczy tzw. stożek doświadczenia Dale a (za: M. Taraszkiewicz, 1986; A. Basińska): 8 K. Rybicka, Uczniowskie planowanie w luce między ocenianiem wewnątrzszkolnym a ocenianiem zewnętrznym [w:] Teraźniejszość i przyszłość oceniania szkolnego, pod red. B. Niemierki i M. K. Szmigiel, materiały z XVI Krajowej Konferencji Diagnostyki Edukacyjnej, Toruń 2010, s

11 wykład 5% czytanie 10% metody audiowizualne 20% demonstracje 30% grupa dyskusyjna 50% praktyka poprzez działanie 75% nauczanie innych natychmiastowe wykorzystywanie zdobytej wiedzy 90% Zaprezentowana piramida zapamiętywania pokazuje, że zapamiętujemy tylko 5% informacji podczas słuchania wykładu. Gdy dodamy do tego środki wizualne, skuteczność zapamiętywana wzrasta do 20%. Stworzenie uczniom możliwości dyskusji nad wybranym zagadnieniem zwiększa ilość zapamiętanej informacji do 50%, a umożliwienie aktywnego (współ)działania powoduje, że aż 75% informacji uczniowie zapamiętują. Ostatnią, najbardziej skuteczną metodą uczenia się jest uczenie innych. Kiedy komuś coś wyjaśniamy, tłumaczymy, prezentujemy - sami najwięcej zapamiętujemy (aż 90% informacji). Dlatego zadaniem nauczyciela jest budowanie takich sytuacji dydaktycznych w których uczniowie będą mieli okazję do dyskusji, praktycznego działania i wchodzenia w rolę nauczycieli swoich kolegów. 3. Rodzaje metod aktywizujących Małgorzata Taraszkiewicz proponuje podział metod aktywizujących na 16 grup: - wykład, - czytanie, - pisanie, - pytania i odpowiedzi, - pokaz (demonstracje), - gry dydaktyczne, - symulacje, - granie ról, - drama, - analiza przypadku, - karty dydaktyczne, - metody kreatywne, - ćwiczenia, - organizacja graficzna, - dyskusja, 11

12 - metody zintegrowane (projekt). Jak widać, zostały tu wymienione także tradycyjne metody, uznawane za biernewykład czy czytanie. Wielu współczesnych dydaktyków uważa jednak, że wszystkie metody mogą być realizowane techniką aktywizującą. Poza tym nie ma w tej chwili jakiejś ściśle określonej ilości metod aktywizujących, ponieważ każdą z nich można modyfikować. 4. Krótka charakterystyka wybranych metod Mini- wykład uczniowski Kiedy stosować metodę? Świetnie się sprawdza na przedmiotach humanistycznych (historia, wiedza o społeczeństwie, wiedza o kulturze, język polski), przyrodniczych (biologia, chemia, fizyka, geografia), podczas szkolnych festiwali nauki, spotkań kół zainteresowań. Szczególnie przydatna jest wtedy, gdy wprowadzamy jakieś nowe zagadnienie, które następnie będzie szczegółowo omawiane na następnych lekcjach, lub też przy poszerzaniu zagadnienia i jego podsumowaniu. Na czym polega? To metoda polegająca na indywidualnym samodzielnie przygotowanym wystąpieniu ucznia przed forum klasy lub grupy, społeczności szkolnej itd. Uczeń wygłaszający wykład zapamiętuje 90% przedstawionych w nim treści! Jak może przebiegać praca tą metodą? 1. Nauczyciel (z wyprzedzeniem) proponuje uczniowi temat mini- wykładu, określając jego zakres. 2. Uczeń samodzielnie przygotowuje treść wystąpienia i sporządza plan. Przygotowuje pomoce w postaci prezentacji multimedialnej, plakatów, tablic itp. 3. Nauczyciel kilka dni wcześniej powinien przejrzeć plan wykładu i ewentualnie uzgodnić zmiany (ale ich nie narzucać). 4. Uczeń, w odpowiednim momencie lekcji, wygłasza swój wykład. 5. Po wykładzie uczniowie podejmują dyskusję na temat przedstawionego zagadnienia lub sporządzają na jego podstawie notatkę. Wskazówki Nie powinien przekraczać minut, bo inaczej znudzi słuchaczy. Może rozpoczynać lekcję (wprowadza w zagadnienie) lub kończyć (podsumowuje i uzupełnia wprowadzone treści). Dyskusja po wykładzie jest bardzo dobrą metodą utrwalającą zagadnienie i wskazówką dla nauczyciela, czy wykład został wysłuchany. Uczniowie, jeśli nie ma dyskusji, powinni na podstawie wykładu opracować samodzielnie notatki (np. w postaci mapy mentalnej). Dobrze, jeśli jest ilustrowany mapą mentalną (planem treści) i środkami wizualnymi (przezrocza, mapy, prezentacja Power Point itd.). Powinien być 12

13 mówiony językiem polisensorycznym (dla wzrokowców, słuchowców, kinestetyków). Wykład powinien aktywizować słuchaczy (zwroty do nich, zadawanie im pytań, proszenie o jakąś reakcję, patrzenie na nich). Czytanie Kiedy stosować metodę? Na każdych zajęciach kształcenia ogólnego i zawodowego, ponieważ jest to podstawowa umiejętność, którą uczeń powinien opanować. Na czym polega? Aktywnym, czyli krytycznym odczytaniu konkretnego tekstu, analizowaniu go na poziomie struktury (budowa tekstu, kompozycja), środków językowych, a także na poziomie idei (interpretacja treści, formułowanie wniosków). Zadaniem nauczyciela jest wybranie właściwego tekstu i ukierunkowanie uczniów, pod jakim kątem mają go czytać. Zadaniem uczniów jest znalezienie odpowiedzi na pytania postawione przez nauczyciela, wykonanie poleceń związanych z tekstem, np. wypisanie wyrazów niezrozumiałych, terminów z danej dziedziny i wyjaśnienie na podstawie słownika, encyklopedii ich znaczeń; formułowanie tezy, argumentów, pytań do tekstu; napisanie streszczenia dla koleżanek i kolegów, dopisanie zakończenia lub stworzenie zakończenia alternatywnego itd. Jak może przebiegać praca tą metodą? 1. Nauczyciel wybiera tekst lub jego fragment dostosowany do tematyki zajęć i formułuje polecenia określające cel czytania. 2. Uczniowie czytają tekst (w domu przed zajęciami lub w ich trakcie) i wyszukują w nim główną myśl lub tezę. 3. Następnie podkreślają fragmenty, które są argumentami potwierdzającymi tezę. 4. Do argumentów znajdują w tekście przykłady. 5. Odpowiedzi uczniów są analizowane jeszcze w trakcie zajęć lub na następnej lekcji, po sprawdzeniu ich przez nauczyciela. 6. W przypadku różnych wariantów odpowiedzi, uczniowie dyskutują nad ich poprawnością, uzasadniają swoje wersje, a nauczyciel za pomocą dodatkowych pytań naprowadzających czuwa nad ustaleniem właściwej wersji lub pokazuje, że odpowiedzi mogą być różne. Wskazówki Do czytania nadaje się każdy tekst- literacki, publicystyczny, naukowy, popularnonaukowy, instrukcja obsługi, biznesplan, formularz urzędowy (deklaracja ZUS, PIT), statut, umowa o kredyt itd. 13

14 Pisanie Kiedy stosować metodę? Na każdych zajęciach kształcenia ogólnego i zawodowego, ponieważ, podobnie jak czytanie, jest podstawową umiejętnością. Na czym polega? Polega na tworzeniu przez ucznia własnego tekstu w określonym celu. Ma charakter aktywizujący wtedy, gdy nie ogranicza się do odtwarzania wiedzy czy umiejętności, ale wyzwala kreatywność. Jak może przebiegać praca tą metodą? 1. W klasach najwyższych szkół ponadgimnazjalnych na godzinie wychowawczej nauczyciel planuje lekcje poświęcone rynkowi pracy. Prosi uczniów o poszukanie (w publikacjach książkowych lub w Internecie) i przyniesienie wzorów CV i listu motywacyjnego. 2. Na lekcji uczniowie porównują różne przykłady, wskazują podobieństwa i różnice w treści i formie graficznej. Oceniają przydatność wzorów pism. 3. W dyskusji uczniowie określają, jakie znaczenie ma przedstawienie dodatkowych umiejętności i zainteresowań w CV, a jakie argumentacja w liście motywacyjnym. 4. Nauczyciel prosi uczniów, by w grupach sformułowali na piśmie możliwie najwięcej argumentów, które mają przekonać pracodawcę do zatrudnienia w danej firmie, na określonym stanowisku. 5. Na forum klasy przedstawiciele odczytują zapisane argumenty, pozostali oceniają ich trafność, siłę perswazji. 6. Na zakończenie lekcji nauczyciel prosi wszystkich uczniów o napisanie w domu CV i listu motywacyjnego, które zostaną omówione na następnych zajęciach. Wskazówki Atrakcyjność tej metody wzrasta, jeśli temat wypowiedzi ma charakter dyskusyjny, czy nawet kontrowersyjny (kara śmierci, eutanazja, prowokacja artystyczna, np. obecność wulgaryzmów w tekstach piosenek zespołów młodzieżowych) lub gdy dotyczy problemów samych uczniów- ich praw uczniowskich (samorząd uczniowski, regulamin dyskusji), obywatelskich, osobistych, kariery zawodowej (pisanie CV, listu motywacyjnego, sporządzanie dokumentów- folder turystyczny, raport kasowy, inwentaryzacja, opis faktury). Nowoczesne technologie pozwalają dziś na wprowadzanie nowych form wypowiedzi- forum, czat, blog, strona WWW. 14

15 Organizacja graficzna Kiedy stosować metodę? Nowoczesne metody zapisu można stosować na zajęciach każdego przedmiotu. Przydatne są szczególnie wtedy, gdy sytuacja wymaga dokonania syntezy jakiejś wiedzy lub przeanalizowania jakiegoś zjawiska, problemu. Oczywiście nie znaczy to, że rezygnujemy z linearnego zapisu! Na czym polega? Są to metody zapisu inne niż notatka linearna, służące do porządkowania wiedzy, jej utrwalania. Do najbardziej skutecznych należą: mapy mentalne (omówię ich zasady później), mapy pojęć, linie czasu, diagramy. Diagramy mogą przybierać różne formy: piramida- jest bardzo dobra do zapisów pokazujących hierarchiczność zjawisk, stopień ważności problemów; diagram Venna w postaci figur geometrycznych zachodzących na siebie 9, przydaje się do określania zależności; diagram Ishikawy (diagram ryby, drzewa błędów)- graficznie przypominający szkielet ryby; stosowany może być wtedy, gdy znamy skutki i chcemy dociec przyczyn. Jak może przebiegać praca tą metodą? Diagram Ishikawy 1. Diagram Ishikawy można wykorzystać do analizy problemów: ekonomicznych, np. przyczyn małej rentowności sklepu, firmy; społecznych, np. przyczyny nietolerancji w jakimś środowisku; przyrodniczych, np. przyczyny degradacji środowiska naturalnego. 2. Nauczyciel rysuje na tablicy szkielet ryby. W miejscu głowy wpisuje problem. 3. Na głównych ościach uczniowie wpisują wszystkie przyczyny problemu. Gdy jest ich zbyt wiele, uczniowie pod kierunkiem nauczyciela wybierają kilka najważniejszych. 4. Następnie uczniowie stawiają sobie pytanie o przyczyny określonych już wcześniej przyczyn, które zapisujemy na mniejszych ościach, odchodzących prostopadle od głównych. 5. W ten sposób uczniowie zgłębiają problem bardzo dokładnie. Wskazówki Diagramy, mapy mentalne czy linie czasu są atrakcyjne dla uczniów, zwłaszcza jeśli mają oni kłopoty z linearnym notowaniem. Pozwalają zapisać to, co jest najistotniejsze. Nie powinno się jednak ich stosować zamiast notatek linearnych, ponieważ umiejętność tradycyjnego zapisu jest konieczna i musi być doskonalona

16 Przykład diagramu Ishikawy 10 Pytania i odpowiedzi Kiedy stosować metodę? Na każdym przedmiocie. Są odpowiednie dla wstępnej fazy lekcji, bo wtedy koncentrują uwagę, budują skojarzenia, aktywizują, zaciekawiają tematem. Są też dobre dla diagnozowania przyrostu wiedzy i fazy podsumowującej lekcję. Na czym polega? Pytania i odpowiedzi są pewną formą odnoszenia się do otaczającej rzeczywistości. Najczęściej pytania zadaje nauczyciel, a odpowiedzi najczęściej udziela uczeń. Sytuacje odwrotne są stosunkowo rzadkie. Pytania ucznia wynikają z ciekawości, niewiedzy; pytania nauczyciela mają charakter diagnozujący stan wiedzy i umiejętności ucznia. Odpowiedzi ucznia najczęściej są efektem poleceń nauczyciela, rzadziej są kierowane do innych uczniów. Pytania mogą mieć charakter zamknięty (ograniczona ilość odpowiedzi, np. Czy dozwolone jest wyprzedzanie na przejściu dla pieszych? ), otwarty (nie ma określonej liczby odpowiedzi, np. Jak można wykorzystać pokruszony styropian? ), sugestywny (podchwytliwy, sugerujący, że jest wiele odpowiedzi, ale nie wszystkie poprawne;

17 lub złośliwy, naprowadzający na niepoprawną odpowiedź), meta- pytania (czyli pytania o pytania, np. O co powinniśmy go zapytać? ). Jak może przebiegać praca tą metodą? 1. Planując np. zajęcia na temat walorów turystycznych własnego regionu, można uwzględnić na początku zajęć pytania rozgrzewkowe : Jakie miejsce w najbliższej okolicy uważasz za najbardziej malownicze? Gdyby przyjechał do ciebie ktoś ważny, gdzie zaprosiłbyś go na obiad (lunch)? Twój przyjaciel z Suwałk porusza się na wózku (jest niewidomy, głuchoniemy), ale uwielbia zwiedzać nieznane miejsca. Gdzie w okolicy jest ciekawe miejsce, które mógłby zwiedzić bez przeszkód? 2. Po pytaniach rozgrzewkowych i przedstawieniu tematu nauczyciel proponuje, by uczniowie wymyślili w grupach po 5 pytań, jakie trzeba sobie zadać, planując trasę jednodniowej wycieczki dla 30 osób, wśród których są niepełnosprawni ruchowo. 3. Zespoły uczniowskie przedstawiają swoje listy pytań, z których układa się jedną ogólną listę. Ma ona uświadomić uczniom problemy, jakie musi wziąć pod uwagę np. pracownik biura turystycznego, opracowując jego ofertę. 4. Po omówieniu pytań uczniowie w swoich grupach opracowują przykładową ofertę wycieczki (można to też połączyć z metodą stolików zadaniowych). Wskazówki Przygotowując lekcję, należy zastanowić się nie tylko nad własnymi pytaniami (Jakie zadam- zamknięte czy otwarte? O co będę pytać?), ale również uwzględnić hipotetyczne pytania uczniów (O co mogą mnie zapytać?), ponieważ one mogą wpłynąć na przebieg lekcji. Należy pamiętać, że uczniowie mają prawo pytać, bo mają prawo nie wiedzieć! Nauczyciel powinien wystrzegać się pytań złośliwych (I tak ci udowodnię, że nie umiesz!). Pytania typu: Czy macie jakieś pytania? na końcu lekcji nie odnoszą skutku, ponieważ uczniowie nie mają czasu, aby określić, o co chcą zapytać. Lepiej jest zadać pytania w stylu: Jak oceniacie przydatność?, Na ile, według was, omówiona metoda jest przydatna?, które są podsumowaniem zajęć i przy okazji pozwalają uczniom ocenić, na ile rozumieją zagadnienie. Gry dydaktyczne Kiedy stosować metodę? Na przedmiotach humanistycznych (język polski, wiedza o społeczeństwie, wiedza o kulturze, historia), przedmiotach przyrodniczych, ścisłych, ekonomicznych, w wychowaniu fizycznym, edukacji dla bezpieczeństwa, logistyce, czyli wielu. Na czym polega? Jest to wchodzenie w świat fikcyjny, który wyzwala u uczniów autentyczne emocje. Dotyczy rozwiązywania problemów poprzez zabawę. 17

18 Może to być gra planszowa (jak np. Monopol), komputerowa (np. Farmersi.pl 11 ), ale też terenowa (bieg na orientację, gra miejska, uliczna). Ma charakter tematyczny i strategiczny. Uczeń rozwiązuje problemy, opracowuje strategię, współpracuje z grupą. Nauczyciel czuwa nad przebiegiem gry i przestrzeganiem reguł. Jak może przebiegać praca tą metodą? 1. W przypadku gry terenowej nauczyciel wybiera przestrzeń, w jakiej będzie się rozgrywać, np. park miejski. 2. Nauczyciel opracowuje zadania do wykonania dla uczniów (np. odnalezienie określonych gatunków roślin, naniesienie na planie parku miejsc ich nasadzenia, np. poszukiwanie śladów czy miejsc związanych ze znaną osobą, wydarzeniem historycznym itp.). Rozmieszcza w określonych miejscach instrukcje lub daje je uczniom. Ustala z uczniami reguły. 3. Uczniowie w grupach, zgodnie z ustalonymi regułami, wykonują zadania. 4. Podczas gry obserwuje uczniów, czuwając nad przestrzeganiem reguł. 5. Po zakończeniu gry powinno nastąpić jej podsumowanie w postaci samooceny uczniów- co było dla nich łatwe, co trudne i dlaczego, jak im się udało osiągnąć sukces, dlaczego ich wynik był słaby. Wskazówki Aby gry przyniosły efekt, muszą być atrakcyjne. Najlepiej, gdy są rozgrywane w grupach, ponieważ wtedy dodatkowo doskonalą umiejętność działania w zespole. Analiza przypadku (inaczej studium przypadku, metoda przypadków, case study) Kiedy stosować metodę? Idealna do zastosowania na przedmiotach humanistycznych (np. język polski, historia, WOS), lekcjach wychowawczych, ale również na zajęciach z przedmiotów zawodowych, gdzie uczniowie mogą np.: analizować postępowanie przedsiębiorcy, argumentować znajomość prawa pracy itp. Na czym polega? To metoda polegająca na badaniu i interpretowaniu jakiegoś konkretnego przypadku, określaniu jego przyczyn i skutków. Nauczyciel przedstawia uczniom sytuację problemową, która wymaga od nich zastosowania posiadanej wiedzy w nowej sytuacji. Zadaniem uczniów jest znalezienie odpowiedzi na pytania typu: dlaczego tak się stało, jakie jest inne, możliwie najlepsze rozwiązanie tego problemu, co należałoby zrobić, aby przedsięwzięcie się powiodło (aby zapobiec zaistniałym skutkom), jaką decyzję podjąłbyś na miejscu bohatera przypadku (Rau, Ziętkiewicz 2000, s.46)

19 Jak może przebiegać praca tą metodą? 1. Nauczyciel przygotowuje pisemny lub ustny opis jakiejś sytuacji, jakiegoś zdarzenia czy postępowania określonej osoby oraz pytania do dyskusji. 2. Uczniowie w kilkuosobowych zespołach zapoznają się z opisem przypadku i pytaniami. W tym momencie zajęć mogą zapytać nauczyciela o dodatkowe informacje związane z omawianym przypadkiem, które nie zostały zamieszczone w opisie. 3. Uczniowie podejmują dyskusję, której celem jest znalezienie jak największej liczby argumentów uzasadniających przyjęte rozwiązania. 4. Dyskusja przybiera charakter ogólnoklasowy. Następuje wybór ostatecznej propozycji rozwiązania. Wskazówki Materiał do analizy powinien być aktualny, interesujący dla uczniów, wzbudzający u nich emocje. O powodzeniu zajęć prowadzonych tą metodą decyduje trafnie dobrany opis przypadku. Źródłem opisów przypadków mogą być zarówno opracowania własne nauczyciela, jak i cytaty z literatury czy doniesienia prasowe. Czasem nie ma możliwości wynegocjowania jednego wspólnego rozwiązania przez klasę, często dochodzi do przyjęcia kilku możliwych rozwiązań. Metody kreatywne Kiedy stosować metody? Na zajęciach z przedmiotów humanistycznych (wiedza o kulturze, WOS, język polski), przedmiotów zawodowych (ekonomicznych, związanych z logistyką, turystyką, projektowaniem odzieży, wzornictwem, reklamą). W sytuacjach nietypowych, wymagających od uczniów wykorzystania wyobraźni. Na czym polegają? To różnego rodzaju metody wyzwalające twórcze działanie, pozwalające rozwiązywać problemy i przezwyciężać trudności. Mogą to być np. burze mózgów, burze pytań, metaforyzowanie, budowanie skojarzeń, bezludne wyspy, chińskie encyklopedie. Nadają się do różnego rodzaju zadań dotyczących np. wymyślenia jakiegoś przedmiotu (zaprojektowanie zabawki dla dziecka, wymyślenie nowej potrawy), jego modyfikacji lub wymyślenia zastosowania przedmiotu już istniejącego (w jaki sposób wtórnie wykorzystać śmieci). Pasują tu też zadania wymagające dopisania alternatywnych zakończeń jakiejś historii (opowiadania), zaplanowania akcji reklamowej jakiegoś nowego produktu, np. soku szpinakowego. Jak może przebiegać praca tą metodą? 19

20 Zastosowanie listy pytań Osborna (czasowników modyfikujących) 1. Nauczyciel, wprowadzając w temat, uprzedza uczniów, że zadanie do wykonania będzie wymagało twórczego podejścia, kreatywności. Wyznacza uczniom zadanie do wykonania- np. należy zaprojektować nowy typ roweru, i określa czas przeznaczony na jego realizację. 2. Jako metodę proponuje listę pytań Osborna (czasowniki modyfikujące) 12 : zastosować inaczej? użyć do innych celów? w innej funkcji? zaadaptować? przystosować do nowej funkcji? wykorzystać jako sugestię lub natchnienie dla nowego wytworu? zmodyfikować? ulepszyć? nadać nową formę? zmienić parametry zmysłowe, np. barwę, ruch, dźwięk, zapach? powiększyć? coś dodać? zwiększyć wymiary? czas? częstotliwość? wytrzymałość? uczynić grubszym, dłuższym, wyższym? podwoić? dodać nową wartość? zwielokrotnić? przesadzić? zwiększyć liczbę składników? zmniejszyć? coś odjąć? zmniejszyć wymiary? zminiaturyzować? uczynić bardziej zwartym, niższym, krótszym, lżejszym? coś pominąć? podzielić na części? zmniejszyć straty? uczynić niewidzialnym? zastąpić? czym? kim? wprowadzić nowe elementy? składniki? materiały? procesy? źródła energii? funkcje i motywacje? zmienić głos? zmienić porządek? zreorganizować? zmienić kolejność? zamienić przyczynę na skutek i odwrotnie? zmienić położenie części? inny element sterujący? inna zasada nadrzędna? nowy cel? odwrócić? zmienić pozytyw na negatyw i odwrotnie? wziąć pod uwagę przeciwieństwo? przekręcić? postawić do góry nogami? ułożyć odwrotną stroną? zmienić kierunek przebiegu? zmienić role? zestawić, kombinować, łączyć? wypróbować mieszaninę? zastosować stop? łączyć cele? pomysły? osoby? przedmioty? funkcje? dwie pieczenie przy jednym ogniu? 3. Następnie prosi uczniów, by wybrali sobie te z nich, które mogą przydać się do rozwiązania problemu, a następnie, stosując burzę mózgów, spróbowali na nie odpowiedzieć. 4. Uczniowie w grupach, wykorzystując pytania do odpowiedzi na postawiony problem, pracują nad zadaniem, a następnie prezentują swoje wyniki. 5. Wyniki pracy poszczególnych grup są omawiane przez uczniów. Wskazówki Stosowanie tego typu metod wymaga od nauczyciela akceptowania najbardziej absurdalnych pomysłów i uzasadnień. Szczególnie stosując burzę mózgów należy wystrzegać się oceniania na etapie podawania rozwiązań. 12 E. Nęcka, J. Orzechowski, A. Słabosz, B. Szymura, Trening twórczości, Gdańsk 2008, s

I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO?

I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO? I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO? Projekt edukacyjny jest to metoda nauczania, która kształtuje wiele umiejętności oraz integruje wiedzę z różnych przedmiotów. Istotą projektu jest samodzielna praca

Bardziej szczegółowo

Wybrane metody aktywizujące

Wybrane metody aktywizujące Wybrane metody aktywizujące Referat na konferencję Zespołu Nauczycielskiego w Zakładzie Poprawczym i Schronisku dla Nieletnich w Raciborzu Opracował: mgr Rafał Lazar Racibórz 2008 Podział metod nauczania

Bardziej szczegółowo

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania,

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania, I. Przedmiotem oceny są: 1) wiadomości i umiejętności według programu nauczania z języka polskiego dla zasadniczej szkoły zawodowej w zakresie podstawowym, o programie nauczania z języka polskiego w danej

Bardziej szczegółowo

WARSZTATY METODYCZNE (dla nauczycieli matematyki szkół ponadgimnazjalnych)

WARSZTATY METODYCZNE (dla nauczycieli matematyki szkół ponadgimnazjalnych) WARSZTATY METODYCZNE (dla nauczycieli matematyki szkół ponadgimnazjalnych) Aktywizujące metody nauczania na przykładzie tematu: Dyskusja nad liczbą rozwiązań równania liniowego z wartością bezwzględną

Bardziej szczegółowo

Planowanie zajęć dydaktycznych stanowi roboczą syntezę treści nauczania, logiczne dopełnienie wcześniej przeprowadzonej analizy.

Planowanie zajęć dydaktycznych stanowi roboczą syntezę treści nauczania, logiczne dopełnienie wcześniej przeprowadzonej analizy. Planowanie zajęć dydaktycznych stanowi roboczą syntezę treści nauczania, logiczne dopełnienie wcześniej przeprowadzonej analizy. PROCES PLANOWANIA ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH MOŻE BYĆ ROZDZIELONY NA TRZY ETAPY:

Bardziej szczegółowo

Pojęcie i klasyfikacja podatków

Pojęcie i klasyfikacja podatków Pojęcie i klasyfikacja podatków 1. Cele lekcji a) Wiadomości Zapoznanie z pojęciem podatku. Charakterystyka poszczególnych podatków bezpośrednich i pośrednich. b) Umiejętności Doskonalenie umiejętności

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI. Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie:

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI. Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: I. Postanowienia ogólne PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dn. 30 kwietnia 2007 r.

Bardziej szczegółowo

Program naprawczy w klasach I-III w Szkole Podstawowej w Niegowici na rok szkolny 2015/2016

Program naprawczy w klasach I-III w Szkole Podstawowej w Niegowici na rok szkolny 2015/2016 Program naprawczy w klasach I-III w Szkole Podstawowej w Niegowici na rok szkolny 2015/2016 Zespół nauczycieli klas 0-III po przeanalizowaniu wyników sprawdzianu OBUT klasy III oraz wymianie doświadczeń

Bardziej szczegółowo

Metody aktywizujące w nauczaniu zawodów medycznych. Bożena Belcar

Metody aktywizujące w nauczaniu zawodów medycznych. Bożena Belcar Metody aktywizujące w nauczaniu zawodów medycznych Metoda czterech kroków Metoda jest prosta, a przy tym angażuje i ożywia uczestników. Jej celem jest kształtowanie określonych umiejętności bez jakiegokolwiek

Bardziej szczegółowo

I. DOSKONALENIE PRACY NAUCZYCIELI

I. DOSKONALENIE PRACY NAUCZYCIELI I. DOSKONALENIE PRACY NAUCZYCIELI A Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna. IA/1. Prawa dziecka. Nauczyciele przedszkoli. Cel: - Nauczyciel doskonali swoje umiejętności niezbędne w podmiotowym traktowaniu

Bardziej szczegółowo

Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu

Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu Opracowała Janina Nowak WOM Gorzów Wlkp. 2006 Co to jest projekt edukacyjny

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum Nr3 im. Jana Pawła II w Gdańsku

Gimnazjum Nr3 im. Jana Pawła II w Gdańsku Rok szkolny 2014/2015 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA z CHEMII I. PODSTAWA PRAWNA: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI. Cel ewaluacji: Zebranie informacji na temat efektywności wykorzystania wyników analiz sprawdzianu po klasie szóstej

RAPORT Z EWALUACJI. Cel ewaluacji: Zebranie informacji na temat efektywności wykorzystania wyników analiz sprawdzianu po klasie szóstej RAPORT Z EWALUACJI Cel ewaluacji: Zebranie informacji na temat efektywności wykorzystania wyników analiz sprawdzianu po klasie szóstej Przedmiot ewaluacji: Analiza wyników sprawdzianu po klasie szóstej

Bardziej szczegółowo

KĄTY. Cele operacyjne. Metody nauczania. Materiały. Czas trwania. Struktura i opis lekcji

KĄTY. Cele operacyjne. Metody nauczania. Materiały. Czas trwania. Struktura i opis lekcji KĄTY Cele operacyjne Uczeń zna: pojęcie kąta i miary kąta, zależności miarowe między kątami Uczeń umie: konstruować kąty przystające do danych, kreślić geometryczne sumy i różnice kątów, rozróżniać rodzaje

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica?

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Autor: Krzysztof Romaniuk 1. Temat: Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli w powiecie gryfińskim UDA-POKL.03.05.00-00-219/12-00 SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE Przedmiotowy System Oceniania został opracowany dla klas szkół średnich liceum profilowanego i technikum dla programu nauczania DKOS 5002-4\04 wydawnictwa

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAPRAWCZY MAJĄCY NA CELU POPRAWĘ WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO KLAS SZÓSTYCH PRZYJĘTY PRZEZ RADĘ PEDAGOGICZNĄ W DNIU 3 GRUDNIA 2012 R.

PROGRAM NAPRAWCZY MAJĄCY NA CELU POPRAWĘ WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO KLAS SZÓSTYCH PRZYJĘTY PRZEZ RADĘ PEDAGOGICZNĄ W DNIU 3 GRUDNIA 2012 R. PROGRAM NAPRAWCZY MAJĄCY NA CELU POPRAWĘ WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO KLAS SZÓSTYCH PRZYJĘTY PRZEZ RADĘ PEDAGOGICZNĄ W DNIU 3 GRUDNIA 2012 R. KONSULTOWANY Z RODZICAMI W DNIU 17 LISTOPADA 2012 R. Jakość

Bardziej szczegółowo

1. Czym są wiara, nadzieja i miłość według Czesława Miłosza?

1. Czym są wiara, nadzieja i miłość według Czesława Miłosza? 1. Czym są wiara, nadzieja i miłość według Czesława Miłosza? Uczeń: Uczeń: a. 1. Cele lekcji zna cechy wywiadu, i. a) Wiadomości rozumie pojęcie wartości uniwersalnych, rozumie rolę analizowanych wartości

Bardziej szczegółowo

PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI. realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości. nr. POKL.09.01.

PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI. realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości. nr. POKL.09.01. Mołodiatycze, 22.06.2012 PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości nr. POKL.09.01.02-06-090/11 Opracował: Zygmunt Krawiec 1 W ramach projektu

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z PLASTYKI I ZAJĘĆ ARTYSTYCZNYCH (PLASTYCZNYCH)

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z PLASTYKI I ZAJĘĆ ARTYSTYCZNYCH (PLASTYCZNYCH) WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z PLASTYKI I ZAJĘĆ ARTYSTYCZNYCH (PLASTYCZNYCH) Ocena niedostateczna Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna nie zdobył podstawowych wiadomości i umiejętności;

Bardziej szczegółowo

PRACA Z GRUPĄ. Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego

PRACA Z GRUPĄ. Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego PRACA Z GRUPĄ Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego Cele pracy grupowej: - zaspokajanie potrzeb rozwojowych związanych z różnymi rodzajami aktywności,

Bardziej szczegółowo

Metody: rozmowa, obserwacja, opowieść ruchowa, gra

Metody: rozmowa, obserwacja, opowieść ruchowa, gra SCENARIUSZ 1 Temat zajęć: Zawody w zawody kobiety i mężczyźni w pracy - eliminowanie stereotypów związanych z płcią - zainteresowanie własną przyszłością w kontekście wyboru zawodu - kształcenie spostrzegawczości

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z matematyki dla klasy I gimnazjum z wykorzystaniem programu edurom Matematyka G1

Scenariusz zajęć z matematyki dla klasy I gimnazjum z wykorzystaniem programu edurom Matematyka G1 Scenariusz zajęć z matematyki dla klasy I gimnazjum z wykorzystaniem programu edurom Matematyka G1 Rozdział V: Równania i nierówności I stopnia z jedną niewiadomą Temat: Ćwiczenia utrwalające przekształcanie

Bardziej szczegółowo

Numer obszaru: 7 Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu różnych przedmiotów. w nauczaniu wczesnoszkolnym

Numer obszaru: 7 Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu różnych przedmiotów. w nauczaniu wczesnoszkolnym Numer obszaru: 7 Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu różnych przedmiotów Temat szkolenia: Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu wczesnoszkolnym

Bardziej szczegółowo

100 pytań, które pojawiły się na egzaminach na nauczyciela mianowanego w różnych regionach Polski:

100 pytań, które pojawiły się na egzaminach na nauczyciela mianowanego w różnych regionach Polski: 100 pytań, które pojawiły się na egzaminach na nauczyciela mianowanego w różnych regionach Polski: 1. Jakie metody aktywizujące stosujesz na swoich zajęciach? 2. W jaki sposób indywidualizujesz pracę swoich

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLNEGO KLUBU EUROPEJSKIEGO EURO5. Joanna Wodowska Paweł Kamiński GIMNAZJUM NR 5 W PŁOCKU

PROGRAM SZKOLNEGO KLUBU EUROPEJSKIEGO EURO5. Joanna Wodowska Paweł Kamiński GIMNAZJUM NR 5 W PŁOCKU PROGRAM SZKOLNEGO KLUBU EUROPEJSKIEGO EURO5 Joanna Wodowska Paweł Kamiński GIMNAZJUM NR 5 W PŁOCKU INFORMACJE OGÓLNE Klub Europejski EURO5 istnieje od września 2001 roku. Spotkania odbywają się raz w tygodniu.

Bardziej szczegółowo

Numer i nazwa obszaru: 5 Wdrażanie nowych, innowacyjnych sposobów nauczania i oceniania, w celu podnoszenia efektywności kształcenia w cyfrowej szkole

Numer i nazwa obszaru: 5 Wdrażanie nowych, innowacyjnych sposobów nauczania i oceniania, w celu podnoszenia efektywności kształcenia w cyfrowej szkole Numer i nazwa obszaru: 5 Wdrażanie nowych, innowacyjnych sposobów nauczania i oceniania, w celu podnoszenia efektywności kształcenia w cyfrowej szkole Temat szkolenia: Gryfikacja i inne innowacyjne metody

Bardziej szczegółowo

Propozycja sprawdzania osiągnięć uczniów, formy i kryteria oceniania z historii w klasach I - III gimnazjum.

Propozycja sprawdzania osiągnięć uczniów, formy i kryteria oceniania z historii w klasach I - III gimnazjum. Propozycja sprawdzania osiągnięć uczniów, formy i kryteria oceniania z historii w klasach I - III gimnazjum. 1. Formułowanie wymagań i dobór kryteriów: - celem ewaluacji wiedzy z historii jest ocena osiągnięć

Bardziej szczegółowo

Wyniki sprawdzianu zewnętrznego klas szóstych uczniów SP10 w latach 2008-2012 na tle miasta, województwa, kraju:

Wyniki sprawdzianu zewnętrznego klas szóstych uczniów SP10 w latach 2008-2012 na tle miasta, województwa, kraju: Efekty różnorodnych działań przygotowujących uczniów do sprawdzianu zewnętrznego analiza oferty zajęć wspierających oraz materiałów przygotowywanych przez nauczycieli Dzięki zaangażowaniu nauczycieli,

Bardziej szczegółowo

Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego.

Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego. Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego. Projekt to zespołowe, planowane działanie uczniów mające na celu rozwiązanie konkretnego problemu z zastosowaniem różnorodnych metod.

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE KOMPUTERA NA LEKCJI MATEMATYKI W I KLASIE GIMNAZJUM.

WYKORZYSTANIE KOMPUTERA NA LEKCJI MATEMATYKI W I KLASIE GIMNAZJUM. WYKORZYSTANIE KOMPUTERA NA LEKCJI MATEMATYKI W I KLASIE GIMNAZJUM. Rozwój techniki komputerowej oraz oprogramowania stwarza nowe możliwości dydaktyczne dla każdego przedmiotu nauczanego w szkole. Nowoczesne

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI. I. Postanowienia ogólne Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie:

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI. I. Postanowienia ogólne Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI I. Postanowienia ogólne Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dn. 30 kwietnia 2007 r.

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH W KLASACH IV VI SZKOŁY PODSTAWOWEJ I. OBSZARY AKTYWNOŚCI.

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH W KLASACH IV VI SZKOŁY PODSTAWOWEJ I. OBSZARY AKTYWNOŚCI. PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH W KLASACH IV VI SZKOŁY PODSTAWOWEJ I. OBSZARY AKTYWNOŚCI. 1. Pisemne prace sprawdzające (sprawdziany, kartkówki). Sprawdziany i kartkówki są przeprowadzane

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ PROJEKTU EDUKACYJNEGO NR 5/III Nauka znaków drogowych

SCENARIUSZ PROJEKTU EDUKACYJNEGO NR 5/III Nauka znaków drogowych Tytuł: SCENARIUSZ PROJEKTU EDUKACYJNEGO NR 5/III Nauka znaków drogowych Klasa: Kształtowane kompetencje: Efekty kształcenia: Czas trwania: trzecia - troska o własne bezpieczeństwo - intrapersonalne i interpersonalne

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Pomyśl Policz - Pokaż, czyli eksperyment w matematyce

Pomyśl Policz - Pokaż, czyli eksperyment w matematyce Program dodatkowych zajęć z matematyki Pomyśl Policz - Pokaż, czyli eksperyment w matematyce Zajęcia realizowane w ramach projektu One Two Three - eksperymentujemy z matematyką i językiem angielskim -

Bardziej szczegółowo

Młodzi Przedsiębiorczy program nauczania Ekonomii w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej.

Młodzi Przedsiębiorczy program nauczania Ekonomii w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej. Młodzi Przedsiębiorczy program nauczania Ekonomii w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej. Informacja dla rady pedagogicznej. Cel prezentacji. Zapoznanie nauczycieli z programem: Młodzi Przedsiębiorczy program

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania w Niepublicznym Gimnazjum Nr 1 w Poznaniu z przedmiotu WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE klasa III

Przedmiotowy system oceniania w Niepublicznym Gimnazjum Nr 1 w Poznaniu z przedmiotu WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE klasa III Przedmiotowy system oceniania w Niepublicznym Gimnazjum Nr 1 w Poznaniu z przedmiotu WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE klasa III opracowany przez :. Martyna Kossakowska I. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny:

Bardziej szczegółowo

Powtórzenie i utrwalenie wiadomości zajęcie zaplanowane na 3 godziny lekcyjne (przyroda + technika) w klasie V szkoły podstawowej

Powtórzenie i utrwalenie wiadomości zajęcie zaplanowane na 3 godziny lekcyjne (przyroda + technika) w klasie V szkoły podstawowej Opracowanie Anna Nowak Blok tematyczny: Człowiek a środowisko Temat: Podstawowe potrzeby życiowe człowieka Powtórzenie i utrwalenie wiadomości zajęcie zaplanowane na 3 godziny lekcyjne (przyroda + technika)

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DOSKONALENIA PRZEDMIOTOWEGO W ZAKRESIE EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ

PROGRAM DOSKONALENIA PRZEDMIOTOWEGO W ZAKRESIE EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ PROGRAM DOSKONALENIA PRZEDMIOTOWEGO W ZAKRESIE EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ TYTUŁ PROGRAMU: Edukacja wczesnoszkolna wsparta TIK CELE OGÓLNE: Nauczyciel po zakończeniu szkolenia Ma wiedzę i umiejętności: w

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z wiedzy o społeczeństwie. Cele oceniania na lekcjach wos. i umiejętności wynikających z programu nauczania.

Przedmiotowy system oceniania z wiedzy o społeczeństwie. Cele oceniania na lekcjach wos. i umiejętności wynikających z programu nauczania. Przedmiotowy system oceniania z wiedzy o społeczeństwie. Cele oceniania na lekcjach wos. 1. Ustalenie stopnia opanowania przez ucznia wiadomości i umiejętności wynikających z programu nauczania. 2. Uzyskanie

Bardziej szczegółowo

Danuta Sterna: Strategie dobrego nauczania

Danuta Sterna: Strategie dobrego nauczania : Strategie dobrego nauczania Strategie dobrego nauczania Strategie oceniania kształtującego I. Określanie i wyjaśnianie uczniom celów uczenia się i kryteriów sukcesu. II. Organizowanie w klasie dyskusji,

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie twórczego myślenia uczniów

Rozwijanie twórczego myślenia uczniów Rozwijanie twórczego myślenia uczniów Przygotowanie do konkursów przedmiotowych i tematycznych Oprac. Anna Szczepkowska-Kirszner Szkoła Podstawowa nr 3 we Włodawie Rok szkolny 2011/2012 tytuł laureata

Bardziej szczegółowo

Projekt interdyscyplinarny biologia-informatyka

Projekt interdyscyplinarny biologia-informatyka Projekt interdyscyplinarny biologia-informatyka DZIAŁANIA NA RZECZ OCHRONY ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO W ŚRODOWISKU LOKALNYM TWORZENIE BAZY DANYCH Podstawa programowa biologii zakres podstawowy 2. Różnorodność

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI 1. Postanowienia ogólne Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków i sposobu

Bardziej szczegółowo

Dokument komputerowy w edytorze grafiki

Dokument komputerowy w edytorze grafiki Temat 3. Dokument komputerowy w edytorze grafiki Realizacja podstawy programowej 1. 3) stosuje usługi systemu operacyjnego i programów narzędziowych do zarządzania zasobami (plikami) [...]; 4) wyszukuje

Bardziej szczegółowo

PROJEKT EDUKACYJNY W GIMNAZJUM W PRAKTYCE SZKOLNEJ. Zajęcia warsztatowe

PROJEKT EDUKACYJNY W GIMNAZJUM W PRAKTYCE SZKOLNEJ. Zajęcia warsztatowe PROJEKT EDUKACYJNY W GIMNAZJUM W PRAKTYCE SZKOLNEJ Zajęcia warsztatowe Cele szkolenia: wykorzystanie dotychczasowych dobrych praktyk w pracy z metodą projektu; zapoznanie się z zadaniami stojącymi przed

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI I. Postanowienia ogólne Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków i sposobu

Bardziej szczegółowo

Pieczęć Uczelni: DZIENNIK PRAKTYK. Imię i nazwisko studenta / studentki:... Wydział i kierunek studiów:... Nr I N D E K S U :...

Pieczęć Uczelni: DZIENNIK PRAKTYK. Imię i nazwisko studenta / studentki:... Wydział i kierunek studiów:... Nr I N D E K S U :... Pieczęć Uczelni: DZIENNIK PRAKTYK Imię i nazwisko studenta / studentki:... Wydział i kierunek studiów:... Nr I N D E K S U :... 1 I Udokumentowanie realizacji praktyk przedmiotowo-metodycznych przez studenta

Bardziej szczegółowo

Założenia programowe

Założenia programowe Założenia programowe Nauczanie języków obcych w szkole jest ograniczone czasowo (wymiarem godzin lekcyjnych) i tematycznie (programem nauczania) i z przyczyn oczywistych skupia się często na zagadnieniach

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ OBSERWACJI Świetlica szkolna

ARKUSZ OBSERWACJI Świetlica szkolna ARKUSZ OBSERWACJI Świetlica szkolna Ustalenia wstępne: 1. Data ustalenia obserwacji... 2. Imię i nazwisko nauczyciela... 3. Imię i nazwisko osoby obserwującej... 5. Cel obserwacji: I. Doradczo-doskonaląca

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe warunki realizacji projektu edukacyjnego w Publicznym Gimnazjum w Osieku. Informacje ogólne

Szczegółowe warunki realizacji projektu edukacyjnego w Publicznym Gimnazjum w Osieku. Informacje ogólne Szczegółowe warunki realizacji projektu edukacyjnego w Publicznym Gimnazjum w Osieku. Informacje ogólne Uczniowie klas II gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego. Udział w projekcie jest

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE MODUŁOWEGO PROGRAMU NAUCZANIA DLA ZAWODU

OPRACOWANIE MODUŁOWEGO PROGRAMU NAUCZANIA DLA ZAWODU Andrzej Żelasko Ośrodek Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego ŁCDNiKP OPRACOWANIE MODUŁOWEGO PROGRAMU NAUCZANIA DLA ZAWODU Szkolenie dla nauczycieli przedmiotów zawodowych Uzasadnienie potrzeby realizacji

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Wzornictwo studia I stopnia

Efekty kształcenia dla kierunku Wzornictwo studia I stopnia Efekty kształcenia dla kierunku Wzornictwo studia I stopnia Oznaczenia: KW kierunkowe efekty kształcenia dla Wzornictwa studia I stopnia W kategoria wiedzy w efektach kształcenia U kategoria umiejętności

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI I. Postanowienia ogólne Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków i sposobu

Bardziej szczegółowo

ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE GIMNAZJUM KRYTERIA OCENY

ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE GIMNAZJUM KRYTERIA OCENY ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE GIMNAZJUM KRYTERIA OCENY 1. Gotowość ucznia do indywidualnego rozwoju w zakresie twórczym, poznawczym, komunikacyjnym i organizacyjnym. 2. Zaangażowanie w pracę twórczą przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z Fizyki dla L.O., Technikum i Z.S.Z

Przedmiotowy System Oceniania z Fizyki dla L.O., Technikum i Z.S.Z Przedmiotowy System Oceniania z Fizyki dla L.O., Technikum i Z.S.Z 1. Ocenianie wewnątrzszkolne osiągnięć edukacyjnych ucznia polega na rozpoznaniu przez nauczycieli poziomu i postępów w opanowaniu przez

Bardziej szczegółowo

Język polski. Temat Aktywizujące metody i techniki czytania tekstów literackich.

Język polski. Temat Aktywizujące metody i techniki czytania tekstów literackich. Język polski Temat Aktywizujące metody i techniki czytania tekstów literackich. Model uczenia Johna Kellera. Metoda kontekstowa w nauczaniu. Aktywizujące techniki analizy tekstu, np. Zacznij od kontekstu,

Bardziej szczegółowo

Wirtualna wizyta w klasie

Wirtualna wizyta w klasie Wirtualna wizyta w klasie Ironią jest, że istotą istnienia szkół jest nauczanie i uczenie się, a jednak szkoły wciąż nie potrafią uczyć się jedne od drugich. Jeżeli kiedykolwiek odkryją jak to robić, będą

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE - HISTORIA, HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO, HISTORIA PAŃSTWA I PRAWA

WYMAGANIA EDUKACYJNE - HISTORIA, HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO, HISTORIA PAŃSTWA I PRAWA WYMAGANIA EDUKACYJNE - HISTORIA, HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO, HISTORIA PAŃSTWA I PRAWA Cele kształcenia wymagania ogólne I. Chronologia historyczna Uczeń porządkuje i synchronizuje wydarzenia z historii powszechnej

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 Podstawa prawna : 1) Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn.

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania na lekcjach chemii. w Gimnazjum w Starym Kurowie

Przedmiotowy system oceniania na lekcjach chemii. w Gimnazjum w Starym Kurowie Przedmiotowy system oceniania na lekcjach chemii w Gimnazjum w Starym Kurowie Przedmiotowy system oceniania jest zgodny ze szkolnym systemem oceniania w Gimnazjum w Starym Kurowie. 1. Priorytety oceniania

Bardziej szczegółowo

Szkoła podstawowa - klasa 6

Szkoła podstawowa - klasa 6 Szkoła podstawowa - klasa 6 Temat zajęć: Świat zawodów bez tajemnic. Czas trwania: 2 x 45 min. Cele dydaktyczne: Zapoznanie uczestników z tematyką zawodoznawczą specyfiką określonych profesji oraz zawodów

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH dla uczniów klas IV oraz PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI dla uczniów klas V-VI Szkoły Podstawowej nr 6 im. Janusza Korczaka w Jastrzębiu-

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH GEOGRAFII W GIMNAZJUM W STARYM KUROWIE.

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH GEOGRAFII W GIMNAZJUM W STARYM KUROWIE. PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH GEOGRAFII W GIMNAZJUM W STARYM KUROWIE. Przedmiotowy system oceniania jest zgodny z szkolnym systemem oceniania w Gimnazjum w Starym Kurowie. 1. Priorytety oceniania

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI (PSO)

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI (PSO) PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI (PSO) Przedmiotowy System Oceniania ( PSO) jest zgodny z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21.03.2001 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia na rozgrzewkę

Ćwiczenia na rozgrzewkę Ćwiczenia na rozgrzewkę DOKĄD ZMIERZA EDUKACJA XXI WIEKU? Co ma wspólnego uczenie się z wielbłądem doprowadzonym do wodopoju? Oroooo czyli o różnych aspektach tworzenia atmosfery sprzyjającej uczeniu

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA - MATEMATYKA

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA - MATEMATYKA PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA - MATEMATYKA WYMAGANIA KONIECZNE - OCENA DOPUSZCZAJĄCA uczeń posiada niepełną wiedzę określoną programem nauczania, intuicyjnie rozumie pojęcia, zna ich nazwy i potrafi podać

Bardziej szczegółowo

Praca w grupie, czyli aktywna nauka na kursie online

Praca w grupie, czyli aktywna nauka na kursie online Agnieszka Wierzbicka Praca w grupie, czyli aktywna nauka na kursie online W e-learningu projektanci kursów tworzą aktywności, które oparte są na współpracy uczestników zajęć. Takie wspólne działanie wspiera

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z wiedzy o społeczeństwie. w gimnazjum

Przedmiotowy system oceniania z wiedzy o społeczeństwie. w gimnazjum Przedmiotowy system oceniania z wiedzy o społeczeństwie w gimnazjum Wiedzę i umiejętności ucznia z wiedzy o społeczeństwie sprawdza się poprzez: - obowiązkowe sprawdziany. Jeśli uczeń opuścił sprawdzian

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z historii dla uczniów Gimnazjum.

Przedmiotowy system oceniania z historii dla uczniów Gimnazjum. Przedmiotowy system oceniania z historii dla uczniów Gimnazjum. 1. Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie Wewnątrzszkolnego Systemu Oceniania (WSO) zgodnego z Rozporządzeniem Ministra

Bardziej szczegółowo

METODY AKTYWIZUJĄCE I PROPOZYCJA ICH WYKORZYSTANIA NA LEKCJACH JĘZYKA POLSKIEGO W SZKOLE ŚREDNIEJ

METODY AKTYWIZUJĄCE I PROPOZYCJA ICH WYKORZYSTANIA NA LEKCJACH JĘZYKA POLSKIEGO W SZKOLE ŚREDNIEJ METODY AKTYWIZUJĄCE I PROPOZYCJA ICH WYKORZYSTANIA NA LEKCJACH JĘZYKA POLSKIEGO W SZKOLE ŚREDNIEJ I. O CELOWOŚCI WYKORZYSTANIA METOD AKTYWIZUJĄCYCH. Metody aktywizujące są doskonałym sposobem na prowadzenie

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie programu Paint na lekcjach matematyki w nauczaniu zintegrowanym

Wykorzystanie programu Paint na lekcjach matematyki w nauczaniu zintegrowanym Hanna Łukasiewicz HaniaLukasiewicz@interia.pl. Wykorzystanie programu Paint na lekcjach matematyki w nauczaniu zintegrowanym "Technologia informacyjna może wspomagać i wzbogacać wszechstronny rozwój uczniów,

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Program kształcenia studiów podyplomowych Przygotowanie pedagogiczne Gdynia 2014 r. Podstawa prawna realizacji studiów. Ustawa Prawo

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO Zespołu Szkół nr 60 w Warszawie

SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO Zespołu Szkół nr 60 w Warszawie SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO Zespołu Szkół nr 60 w Warszawie Obowiązujące akty prawne dotyczące udzielania uczniom pomocy w wyborze zawodu i kierunku kształcenia: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991r.

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

2. Czy jestem patriotą? Karol Wojtyła *** [Ziemia trudnej jedności]. Quiz wiedzy o naszej ojczyźnie

2. Czy jestem patriotą? Karol Wojtyła *** [Ziemia trudnej jedności]. Quiz wiedzy o naszej ojczyźnie a. 2. Czy jestem patriotą? Karol Wojtyła *** [Ziemia trudnej jedności]. Quiz wiedzy o naszej ojczyźnie a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości Uczeń: zna sylwetki znanych Polaków, którzy byli patriotami, wie,

Bardziej szczegółowo

Program doradztwa zawodowego w Gimnazjum im. Ks. Zdzisława Peszkowskiego w Krążkowach

Program doradztwa zawodowego w Gimnazjum im. Ks. Zdzisława Peszkowskiego w Krążkowach Program doradztwa zawodowego w Gimnazjum im. Ks. Zdzisława Peszkowskiego w Krążkowach Opracowały: Edyta Szczerbuk Ilona Pelc ZAŁOŻENIA PROGRAMU Program został opracowany jako potrzeba pomocy, usytuowana

Bardziej szczegółowo

-badają problemy związane z planowaniem, projektowaniem środowiska swojego zamieszkania i poruszania

-badają problemy związane z planowaniem, projektowaniem środowiska swojego zamieszkania i poruszania Róża Połeć Scenariusz cyklu zajęć dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej Przestrzeń publiczna jak ją chronić i użytkować? Czas trwania zajęć: 3 spotkania x 45 minut Cel ogólny rozumienie, czym jest przestrzeń

Bardziej szczegółowo

OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE

OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE Co to jest ocenianie kształtujące? Ocenianie jest integralną częścią procesu edukacyjnego. Najczęściej mamy do czynienia z ocenianiem podsumowującym, które dzięki testom i egzaminom,

Bardziej szczegółowo

Proces kształcenia zawodowego. Opracował: Zbigniew Prokop

Proces kształcenia zawodowego. Opracował: Zbigniew Prokop Proces kształcenia zawodowego Opracował: Zbigniew Prokop Cele i treści kształcenia zawodowego Celem kształcenia zawodowego jest przygotowanie do życia i twórczej postawy w społeczeństwie. Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

RECENZJA PROGRAMU NAUCZANIA DLA III ETAPU EDUKACYJNEGO

RECENZJA PROGRAMU NAUCZANIA DLA III ETAPU EDUKACYJNEGO RECENZJA PROGRAMU NAUCZANIA DLA III ETAPU EDUKACYJNEGO Recenzent: Jolanta Lazar doradca metodyczny Wrocławskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli Akt prawny, w oparciu o który sporządzono recenzję programu:

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości na rok szkolny 2014/15 zgodny z:

Przedmiotowy system oceniania z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości na rok szkolny 2014/15 zgodny z: Ewelina Cichoń-Kościelna Przedmiotowy system oceniania z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości na rok szkolny 2014/15 zgodny z: Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dn. 30 kwietnia 2007r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Scenariusz nr 10. Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka. Blok tematyczny: Jesień z pełnym koszem.

Scenariusz nr 10. Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka. Blok tematyczny: Jesień z pełnym koszem. Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka Blok tematyczny: Jesień z pełnym koszem. Scenariusz nr 10 I. Tytuł scenariusza zajęć : Sposoby poznawania przyrody " II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III.

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z projektu edukacyjnego zrealizowanego w Szkole Podstawowej w Raszówce w roku szkolnym 2005/2006 pod hasłem "ŻYJMY ZDROWO!

Sprawozdanie z projektu edukacyjnego zrealizowanego w Szkole Podstawowej w Raszówce w roku szkolnym 2005/2006 pod hasłem ŻYJMY ZDROWO! mgr Irena Wituszyńska Szkoła Podstawowa w Raszówce Sprawozdanie z projektu edukacyjnego zrealizowanego w Szkole Podstawowej w Raszówce w roku szkolnym 2005/2006 pod hasłem "ŻYJMY ZDROWO!" Projekt pod hasłem

Bardziej szczegółowo

KONTRAKT MIĘDZY NAUCZYCIELEM ETYKI A UCZNIEM ZAWARTY NA ROK SZKOLNY

KONTRAKT MIĘDZY NAUCZYCIELEM ETYKI A UCZNIEM ZAWARTY NA ROK SZKOLNY KONTRAKT MIĘDZY NAUCZYCIELEM ETYKI A UCZNIEM ZAWARTY NA ROK SZKOLNY Lekcje etyki mają kształtować u ucznia refleksyjną postawę wobec człowieka, przyrody, powinności moralnych oraz wobec różnych sytuacji

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ Opracowała: Tetyana Ouerghi I. ZASADY: 1. Każdy uczeń jest oceniany zgodnie z zasadami sprawiedliwości. 2. Ocenie podlegają wszystkie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PROJEKTU EDUKACYJNEGO

REGULAMIN PROJEKTU EDUKACYJNEGO REGULAMIN PROJEKTU EDUKACYJNEGO 1. Wszyscy uczniowie Publicznego Gimnazjum im. K. Klenczona w Dźwierzutach biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego na poziomie klasy drugiej. Udział ucznia w projekcie

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 4.3 Temat zajęć: Analiza własnych predyspozycji zawodowych

Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 4.3 Temat zajęć: Analiza własnych predyspozycji zawodowych Strona1 Wioletta Kilar Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 4.3 Temat zajęć: Analiza własnych predyspozycji zawodowych 1. Cele lekcji: Uczeń: wymienia przykłady kompetencji miękkich i twardych, rozpoznaje

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z edukacji dla bezpieczeństwa

Wymagania edukacyjne z edukacji dla bezpieczeństwa Wymagania edukacyjne z edukacji dla bezpieczeństwa Wymagania edukacyjne z zostały opracowane na podstawie: 1. Podstawy programowej dla gimnazjum z edukacji dla bezpieczeństwa 2. Programu nauczania edukacji

Bardziej szczegółowo

Zrzut ekranu z wykorzystanej podczas zajęć prezentacji

Zrzut ekranu z wykorzystanej podczas zajęć prezentacji Zrzut ekranu z wykorzystanej podczas zajęć prezentacji Ludzie mają nawyk zdobywania szeroko pojętej wiedzy, opanowują sztukę czytania, pisania. W podobnym zakresie powinni również zdobywać wiedzę na temat

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne Załącznik do Uchwały Nr 82/2016 Senatu UKSW z dnia 19 maja 2016 r. WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PODNOSZENIE KOMPETENCJI NAUCZYCIELSKICH W PRACY Z UCZNIEM O SPECJALNYCH

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 1 gimnazjum

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 1 gimnazjum Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 1 gimnazjum Zgodnie z Podstawą Programową jako priorytetowe przyjmuje się na lekcjach plastyki w gimnazjum wymagania ogólne: 1. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH PRZEWODNIK TRENERA. PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI

AKADEMIA DLA MŁODYCH PRZEWODNIK TRENERA.  PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI www.akademiadlamlodych.pl PODRĘCZNIK WPROWADZENIE Akademia dla Młodych to nowa inicjatywa mająca na celu wspieranie ludzi młodych w rozwijaniu umiejętności niezbędnych w ich miejscu

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MUZYKI GIMNAZJUM NR 1 IM. T. KOŚCIUSZKI W WOLSZTYNIE

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MUZYKI GIMNAZJUM NR 1 IM. T. KOŚCIUSZKI W WOLSZTYNIE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MUZYKI GIMNAZJUM NR 1 IM. T. KOŚCIUSZKI W WOLSZTYNIE I. SPECYFIKA OCENIANIA Z PRZEDMIOTU MUZYKA Ocena wiedzy i umiejętności uczniów z przedmiotu muzyka nie jest dla nauczyciela

Bardziej szczegółowo

OGÓLNOPOLSKIE BADANIE UMIEJĘTNOŚCI TRZECIOKLASISTÓW 2015 w Szkole Podstawowej nr 6 im. Henryka Sienkiewicza w Pruszkowie

OGÓLNOPOLSKIE BADANIE UMIEJĘTNOŚCI TRZECIOKLASISTÓW 2015 w Szkole Podstawowej nr 6 im. Henryka Sienkiewicza w Pruszkowie OGÓLNOPOLSKIE BADANIE UMIEJĘTNOŚCI TRZECIOKLASISTÓW 2015 w Szkole Podstawowej nr 6 im. Henryka Sienkiewicza w Pruszkowie WYNIKI - ANALIZA - WNIOSKI Opracowanie: IWONA CHUDZIKIEWICZ Pruszków, dn. 18 czerwca

Bardziej szczegółowo

Procedura realizacji projektu edukacyjnego w Gimnazjum Publicznym im. Arkadego Fiedlera w Dębnie

Procedura realizacji projektu edukacyjnego w Gimnazjum Publicznym im. Arkadego Fiedlera w Dębnie Procedura realizacji projektu edukacyjnego w Gimnazjum Publicznym im. Arkadego Fiedlera w Dębnie Zasady ogólne 1. Uczniowie gimnazjum mają obowiązek przystąpienia do realizacji projektu gimnazjalnego,

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP.

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP. KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP. CEL NADRZĘDNY: Wspomaganie wszechstronnego i harmonijnego rozwoju ucznia, wspieranie go w procesie nabywania wiedzy i umiejętności,

Bardziej szczegółowo

PRAKTYKA PEDAGOGICZNA DYDAKTYCZNA

PRAKTYKA PEDAGOGICZNA DYDAKTYCZNA PRAKTYKA PEDAGOGICZNA DYDAKTYCZNA Studia podyplomowe w zakresie: Edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej Nabór: Imię i nazwisko słuchacza:. Nr albumu:. Rok akademicki:... Poznań, dnia... Szanowny/a Pan/i...

Bardziej szczegółowo