Zarządzanie ryzykiem na rynku energii elektrycznej z uwzględnieniem segmentu bilansującego, giełdowego i pozagiełdowego.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zarządzanie ryzykiem na rynku energii elektrycznej z uwzględnieniem segmentu bilansującego, giełdowego i pozagiełdowego."

Transkrypt

1 INSTYTUT AUTOMATYKI SYSTEMÓW ENERGETYCZNYCH mgr inż. Marek Kozłowski 1), mgr inż. Tomasz Piesiewicz 1) IASE Wrocław prof. dr hab. Aleksander Weron 2) IASE & Politechnika Wrocławska Zarządzanie ryzykiem na rynku energii elektrycznej z uwzględnieniem segmentu bilansującego, giełdowego i pozagiełdowego. Wstęp Celem niniejszego artykułu jest omówienie kompleksowego systemu zarządzania ryzykiem w przedsiębiorstwie energetycznym w oparciu o zaawansowane matematycznie metody zarządzania portfelem kontraktów, takie jak: analiza wrażliwości oraz miary zagrożenia (VaR, EaR czy CFaR). Chodzi tu zarówno o producentów energii elektrycznej, spółki dystrybucyjne, jak i przedsiębiorstwa obrotu energią elektryczną, a zwłaszcza wielkich odbiorców uprawnionych do korzystania z usług przesyłowych. Liberalizacja rynku energii elektrycznej w Polsce i wydzielenie trzech segmentów tego rynku (kontrakty dwustronne, rynek bilansujący i rynek giełdowy) wymagają rozwoju właściwych metod jakościowych. Są one niezbędne do stosowania skutecznych procedur zarządzania ryzykiem rynkowym w celu zwiększania wartości przedsiębiorstwa. Będzie to szczególnie istotne ze względu na zwiększoną konkurencję po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Zarządzanie ryzykiem i podejmowanie strategicznych decyzji rynkowych na rynku energii elektrycznej w Polsce znajduje się obecnie na poziomie porównywalnym z poziomem zarządzania ryzykiem w sektorze bankowym sprzed prawie piętnastu lat. Deregulacja rynku energii elektrycznej - poprzez uwolnienie cen oraz zwiększenie ilości oferowanych produktów (również instrumentów pochodnych) - sprawiła, że stał się on bardziej narażony na ryzyko. 1) 2) Praca wykonana częściowo w ramach projektu KBN nr 4 T10B Praca wykonana częściowo w ramach projektu KBN nr PBZ16/P03/99 1

2 Kryzys kalifornijski, upadłość gigantów energetycznych typu ENRON, ElPaso czy Dynegy na rynku amerykańskim tylko podkreśla tę tezę. Koniecznością stało się zatem opracowanie nowych technik. Doświadczenia krajów, które wdrożyły konkurencyjne rynki energii wskazują, że najpoważniejszym wyzwaniem z jakim spotkały się przedsiębiorstwa energetyczne jest konieczność skutecznego zarządzania ryzykiem rynkowym, gdyż średnia dzienna zmienność na rynku energii może wynieść aż 50% podczas, gdy na tradycyjnych rynkach kapitałowych osiąga około 1.5%. System skutecznego zarządzania ryzykiem na polskim rynku energii elektrycznej realizować powinien następujące istotne cele: identyfikacja ryzyka, pomiar ryzyka, wskazanie narzędzi zarządzania ryzykiem, wspieranie ogólnej strategii przedsiębiorstwa i umożliwianie zwiększanie wartości przedsiębiorstwa. Koncepcja systemu Identyfikacja ryzyka polega na wyróżnieniu rodzajów ryzyka, na które narażone jest przedsiębiorstwo. Standardowo są to: 1. Ryzyko rynkowe jest to ryzyko wynikające ze zmian cen, zwłaszcza ze zmian cen na rynkach finansowych, rodzaje ryzyka rynkowego to w szczególności: - ryzyko cen towarów, w tym energii elektrycznej i usług systemowych; - ryzyko stopy procentowej; - ryzyko kursu walutowego. 2. Ryzyko kredytowe jest to ryzyko wynikające z możliwości niedotrzymania warunków przez kontrahentów (kontrpartnerów) przedsiębiorstwa. Chodzi tu przede wszystkim o odbiorców energii elektrycznej (należności). 3. Ryzyko operacyjne tutaj m.in. można zaliczyć ryzyko techniczne, wynikające np. z awarii urządzeń. 4. Ryzyko (utraty) płynności. 5. Ryzyko inwestycji jest to ryzyko wszelkich projektów inwestycyjnych realizowanych przez przedsiębiorstwo, przede wszystkim w obszarze projektów rzeczowych. 6. Ryzyko prawne (w tym podatkowe). Oczywiście jest więcej rodzajów ryzyka, jednak przedstawione zostały te najważniejsze. Dodajmy też, że analizie podlegać będą te rodzaje ryzyka, które można w sposób wiarygodny kwantyfikować. 2

3 Jak się wydaje, najbardziej użyteczna jest koncepcja mierzenia ryzyka wywodząca się z miary Value at Risk (VaR) tzw. wartości zagrożonej. Miara ta może być adaptowana na potrzeby przedsiębiorstwa dwojako: 1. Earnings at Risk (EaR) zysk zagrożony 2. Cash Flow at Risk (CFaR) przepływ pieniężny zagrożony Miara EaR jest to górna wielkość, o którą może być mniejszy zysk netto przedsiębiorstwa, w wypadku zrealizowania się zdarzeń niekorzystnych, które odzwierciedlają istniejące ryzyko. Mówiąc bardzie potocznie, jest to zagrożenie planowanej wielkości zysku netto. Podobnie określa się CFaR. Tak skonstruowany system umożliwi wspomaganie procesu zarządzania ryzykiem. Dotyczy to zwłaszcza ryzyka cen energii, ryzyka stopy procentowej i ryzyka kursu walutowego. W tym celu powinny być podane konkretne dostępne sposoby zarządzania. Umożliwiają one sprowadzenie miary ryzyka do poziomu ustalonego przez zarząd. Sposoby te to np. umiejętne wykorzystanie instrumentów pochodnych istniejących na rynku. Generalnie: w każdym przedsiębiorstwie funkcjonowanie systemu zarządzania ryzykiem jest zależne od użytkownika tego systemu, niezbędne jest więc tworzenie pewnej nowej kultury zarządzania ryzykiem w przedsiębiorstwie. Każda firma ma swoją globalną politykę, która ma wpływ na jej strategie działania. Pomimo, że firmy mają zbieżną politykę, to nie zawsze ich strategie są zbieżne, gdyż mają na nie wpływ również inne czynniki, jak: maksymalizacja zysków, maksymalizacja algorytmu optymalnych cen ofert dla każdego bloku, naprawy, i inne. Na przykład gdy wytwórcy współzawodniczą ze sobą na konkurencyjnym rynku energii, nie chcą ujawniać pewnych danych toteż należy te dane założyć na podstawie analizy gry przedsiębiorstw na rynku, wykorzystując do tego teorię gier. Metodologia Analiza wrażliwości Proponujemy wykorzystać klasyczne parametry wrażliwości. Najważniejsze dwa to delta i gamma. Parametr delta ( ) jest definiowany jako zmiana wartości instrumentu pochodnego (np. opcji) względem zmiany ceny aktywu bazowego (np. energii elektrycznej, paliwa czy kontraktu futures na energię). Matematycznie można to zapisać za pomocą pochodnych cząstkowych: = C U, gdzie C jest ceną opcji, a U jest ceną instrumentu bazowego. Jeśli, na przykład, 3

4 delta równa się jeden to wartość opcji wzrośnie o 5 (np. zł/mwh) gdy cena instrumentu bazowego wzrośnie o 5, a spadnie o 2 gdy cena instrumentu podstawowego również spadnie o 2. Natomiast delta kontraktów bezwarunkowych forward, futures i wymian jest zawsze równa jeden. Ponieważ parametry wrażliwości są addytywne, to delta kontraktu na dostawę Q jednostek towaru jest równa Q razy delta kontraktu na dostawę jednej jednostki towaru, a delta portfela składającego się z dwóch różnych kontraktów jest sumą ich delt. Gdy delta portfela równa się zero wtedy wartość instrumentu pochodnego nie będzie zmieniać się przy (małej) zmianie ceny instrumentu bazowego. Na tym polega właśnie zabezpieczanie (hedging) portfela, a strategia sprowadzania delty portfela do zera nazywana jest delta-neutralną. Parametr gamma (Γ) jest definiowany jako zmiana wartości parametru delta względem zmiany ceny aktywu bazowego, co oznacza że jest on drugą pochodną ceny opcji po cenie instrumentu bazowego Γ = U 2 2 = C U. Parametr gamma dla kontraktów bezwarunkowych wynosi zero, podczas gdy gamma opcji (zarówno opcji kupna, jak i sprzedaży) jest dodatnia i osiąga swoją największą blisko punktu po cenie. Gamma jest wskaźnikiem stabilności. Portfel o delcie i gammie bliskiej zera (nazywany delta-gamma-neutralnym ) jest jeszcze mniej wrażliwy na zmiany ceny aktywu bazowego niż portfel delta-neutralny i konstrukcja takiego portfela jest następnym krokiem w zarządzaniu ryzykiem. Pozostałe trzy z podstawowych parametrów wrażliwości vega, theta i rho mówią jaki wpływ na wartość portfela mają zmienność, upływ czasu oraz zmiana stóp procentowych. Należą one do podstawowych narzędzi zarządzającego ryzykiem. Wartość narażona na ryzyko (VaR) Wartość narażona na ryzyko (Value at Risk) jest miarą potencjalnej straty portfela (wyrażonej w walucie). Jest ona definiowana jako maksymalna strata, która powstanie w określonym okresie posiadania danego portfela (np. dzień, trzy dni, tydzień) przy określonym poziomie ufności (zazwyczaj 95% lub 99%). Przykładowo stwierdzenie, że VaR portfela wynosi 10 tys. zł należy interpretować jako: Prawdopodobieństwo tego, że w ciągu najbliższej doby posiadacz portfela straci na nim więcej niż 10 tys. zł jest mniejsze niż 5%. Metoda VaR jest zalecana przez Komitet Bazylejski i od kilku już lat jest powszechnie stosowana przez instytucje finansowe na całym świecie. 4

5 Istnieje wiele metodologii obliczenia VaR. Metodę wariancji-kowariancji (nazywaną czasem delta normalną) można zaliczyć do klasycznych metod analitycznych. Opiera się ona na założeniu o normalności zwrotów, tzn. wykorzystuje zasadę mówiącą, że jeśli zwroty instrumentów w portfelu mają rozkład normalny, to zwroty portfela mają również rozkład normalny z wariancją równą średniej ważonej kowariancji ze zwrotów poszczególnych instrumentów. Jeśli zwroty portfela mają rozkład normalny, wtedy można bezpośrednio określić przedział ufności dla wartości portfela: T VaR95 % = P0 z0, 95 Σ, gdzie P 0 jest bieżącą wartością portfela, z 0,95 jest 95% kwantylem standardowego rozkładu normalnego, jest wektorem delt instrumentów w portfelu, a Σ jest macierzą kowariancji. W metodzie symulacji historycznej wykorzystuje się dane historyczne do skonstruowania empirycznego rozkładu zwrotów z portfela. Nie analizuje się jednak historycznych zwrotów, gdyż dotyczyły one portfeli o różnym składzie, lecz oblicza się hipotetyczne zwroty aktualnie posiadanego portfela. To znaczy takie, jakie miałyby miejsce gdyby w najbliższym czasie warunki rynkowe zmieniały się tak, jak w ciągu ostatniego półrocza lub roku. Mając już empiryczny rozkład zwrotów wyznacza się odpowiedni jego kwantyl (zazwyczaj 1% lub 5%) i tę wartość przyjmuje się za VaR. Z kolei w metodzie symulacji Monte Carlo przyjmuje się pewien hipotetyczny model, który najlepiej opisuje mechanizm kształtowania się stóp zwrotu portfela. Następnie generuje się kilka lub kilkadziesiąt tysięcy obserwacji (możliwych trajektorii procesu zwrotów) i na ich podstawie wyznacza się rozkład zwrotów oraz jego kwantyle w wybranej chwili w przyszłości. Metoda symulacji Monte Carlo jest niewątpliwie najpotężniejszą z metod wyznaczania VaR, gdyż może brać pod uwagę różne źródła ryzyka, zależność czasową zwrotów czy zmienną strukturę zmienności. Przepływy pieniężne narażone na ryzyko (CFaR) Proponujemy mierzyć ryzyko portfela nie tylko za pomocą VaR, ale również poprzez rozkład prawdopodobieństwa przepływów pieniężnych. Rozkład ten może zostać oszacowany przy pomocy technik symulacyjnych typu Monte Carlo. Głównym założeniem tych technik jest zasymulowanie wielu możliwych czynników (cen energii, zmienności, stóp procentowych, itp.) wpływających na wartości instrumentów znajdujących się w portfelu, a następnie wyliczanie przepływów pieniężnych odpowiadających każdemu z wyników. Uzyskany w ten sposób 5

6 rozkład częstości (gęstości) przepływów pieniężnych jest przybliżeniem rozkładu prawdopodobieństwa przepływów pieniężnych całego portfela. Jako że portfel składa się z pewnej liczby instrumentów, obliczenie płatności portfela wymaga wyliczenia płatności z tytułu każdego instrumentu w portfelu a następnie ich dodanie. Rozkład prawdopodobieństwa przepływów pieniężnych może zostać wykorzystany do wyliczenia przepływów pieniężnych narażonych na ryzyko (Cash Flow at Risk), która to wartość jest definiowana jako prawdopodobieństwo tego, że przepływy pieniężne portfela w ciągu pewnego okresu (np. tydzień, miesiąc lub kwartał) będą mniejsze niż określony poziom docelowy. Miara ta służy do pomiaru ryzyka portfela o relatywnie niepłynnych aktywach i pasywach. Struktura terminowa stóp procentowych Strukturę terminową definiuje się jako zależność stóp zwrotu obligacji (ogólniej: papierów dłużnych) od ich terminów wykupu. W praktyce okazuje się jednak, że znalezienie takiej relacji dla odległych terminów nie jest proste. Dzieje się tak co najmniej z dwóch powodów: po pierwsze obligacje, na podstawie których konstruuje się strukturę terminową, powinny być jednorodne, tzn. powinny należeć do tej samej klasy ryzyka, charakteryzować się taką samą płynnością, itp.; po drugie na rynku jest jeszcze niewiele obligacji o stałym oprocentowaniu (a tylko na podstawie takich da się z wyprzedzeniem policzyć stopy zwrotu). Narzędzia wspomagające zarządzanie ryzykiem Metodologia zarządzania ryzykiem może okazać się dla polskich energetyków zagadnieniem nowym i nieznanym. Na szczęście, nieocenioną pomocą w szybkim i bezstresowym zapoznaniu się z tą problematyką są pakiety komputerowe, takie jak zaprezentowane poniżej: 6

7 Rys. 1. Schemat organizacyjny Systemu zarządzania ryzykiem Rynek bilansujący Doświadczenia zebrane podczas dotychczasowej działalności rynku bilansującego były podstawą do wprowadzenia zmian, które w istotny sposób wpłynęły na strategie uczestników rynku. Nowe zasady rozliczania na RB spowodowały, że stał się on rynkiem czysto technicznym. Przyjęte rozwiązanie rozliczania rzeczywistej ilości dostaw energii dla poszczególnych podmiotów generuje wysokie koszty niezbilansowania, co szczególnie dotyka spółki dystrybucyjne. Zróżnicowanie cen rozliczeniowych na rynku bilansującym naraża na straty każdego uczestnika rynku, który nie będzie potrafił skutecznie bilansować zapotrzebowania. Balancing Market Analyzer (BMA) jest programem komputerowym, umożliwiającym przeprowadzenie analizy pozycji odbiorcy energii elektrycznej na Rynku Bilansującym. Porównując rzeczywiste koszta ponoszone przez odbiorcę na RB (uzależnione od błędów prognozy zapotrzebowania) z kosztem teoretycznym (obliczonym dla prognozy z zerowymi błędami) możemy zaobserwować jakie straty ponosi odbiorca z powodu niedokładnych prognoz. 7

8 Rys. 2. BMA - Ceny energii Program umożliwia wygenerowanie dla znanych wielkości zużycia tzw. prognozy a posteriori z zadanymi wielkościami średniego błędu oraz średniego błędu bezwzględnego. Możemy następnie przekonać się, jak istotny wpływ na wynik finansowy odbiorcy może mieć inwestycja w pakiet prognostyczny poprawiający jakość prognozy (czyli zmniejszający wielkości błędów). Rynek Giełdowy i OTC Rynek Giełdowy wraz z sektorem kontraktów pozagiełdowych (over-the-counter, OTC) osiągnęły udział rzędu 50% w całym rynku systemowym. Podstawowym narzędziem do zarządzania ryzykiem na tych rynkach są instrumenty pochodne (derivatives), czyli kontrakty terminowe. Są to umowy dwustronne, w których kupujący zobowiązuje się do zakupienia w przyszłości określonego towaru, zwanego instrumentem bazowym. Sprzedający zobowiązuje się natomiast do sprzedania określonego w kontrakcie instrumentu bazowego po ustalonej (w chwili zawarcia kontraktu) cenie. Jak czytamy w internetowym serwisie Giełdy Papierów Wartościowych: instrumentami bazowymi mogą być akcje, waluty, indeksy giełdowe, a właściwie dowolne wartości ekonomiczne, które można wyliczyć w sposób nie budzący wątpliwości. Energy Derivatives Simulator (EDS) jest programem komputerowym, symulującym działanie rynku finansowych kontraktów terminowych typu futures na energię elektryczną. Pozwala analizować portfele zakupów na dwóch segmentach rynku: giełdowym Rynku Dnia Następnego oraz pozagiełdowym. Symulator jest skutecznym narzędziem do opanowania praktycznych aspektów inżynierii finansowej, niezbędnych w nowoczesnym zarządzaniu ryzykiem na rynku energii elektrycznej. 8

9 Rys. 3. Symulator EDS główne okno programu Duża elastyczność i konfigurowalność programu pozwalają użytkownikowi dostosować parametry symulatora do własnych potrzeb tak, aby stał się on jak najbardziej przydatnym i funkcjonalnym narzędziem. Wirtualni inwestorzy, których działania podporządkowane są zróżnicowanym (oraz modyfikowalnym) strategiom, zapewniają symulowanemu parkietowi płynność i prowokują do zmierzenia się z nimi w grze rynkowej. Dzięki tym zaletom EDS może być traktowany jako rodzaj niezbędnego treningu dla początkujących inwestorów. Zakończenie Wszelka działalność finansowa związana jest z podejmowaniem ryzyka. Duża zmienność cen energii elektrycznej (istotnie większa od obserwowanej na rynkach innych towarów) to jeden z czynników sprawiających, iż podmioty rynku energii są na ryzyko narażone szczególnie. W jaki sposób należy sobie z tym radzić? Pojęcie ryzyka zazwyczaj kojarzy się z możliwością poniesienia straty należy jednak pamiętać, że dla tych, którzy potrafią nim zarządzać, ryzyko może być źródłem ponadprzeciętnych zysków. 9

10 Literatura [1] Beckett P., Sapsford J., Barrioneuvo A.: How energy traders turned bonanza into an epic bust. The Wall Street J. 128 (31 XII 2002), A1-A6. [2] Borgosz-Koczwara M., Kozłowski M., Weron A.: Jak skuteczne prognozowanie pomaga odbiorcom zarządzać portfelem na rynku bilansującym? Energetyka nr 12/2002, s [3] Contrreras J., Candiles O., de la Fuente J.I, Gomez T.: A cobweb bidding model for competitive electricity markets. IEEE Trans. Power Syst. 17 (2002) [4] Grundt A., Eliassen O.B., Mo B., Gjelsvik A.: Risk management by simultaneous optimisation of hydro resources and financial instruments. Presented at CIGRÉ [5] Henney A., Keers G.: Managing Total Corporate Market Risks. The Electricity Journal, October [6] Hobbs B.F., Metzler C.B., Jong-Shi Pang: Strategic gaming analysis for electric power systems: An MPEC approach. IEEE Trans. Power Syst. 15 (2000) [7] Jorion P.: Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk. McGraw-Hill, [8] Borgosz-Koczwara M., Wyłomańska A.: Modele gry producentów na giełdzie energii. Rynek Terminowy 4/2003. [9] Mielczarski W.: Rynki energii elektrycznej. Wybrane aspekty techniczne i ekonomiczne. ARE Warszawa [10] Weron A., Weron R.: Giełda energii. Strategia zarządzania ryzykiem. CIRE, Wrocław [11] Weron A., Weron R.: Inżynieria finansowa: Wycena instrumentów pochodnych, Symulacje komputerowe, Statystyka rynku. WNT, Warszawa 1998, 2-gie wyd [12] Zerka M.: Mechanizmy rynkowe w elektroenergetyce. Zagadnienia wybrane. IDWe, Warszawa, Zarządzanie ryzykiem na rynku energii elektrycznej z uwzględnieniem segmentu bilansującego, giełdowego i pozagiełdowego. Artykuł przedstawia założenia kompleksowego systemu zarządzania ryzykiem w przedsiębiorstwie energetycznym, w oparciu o zaawansowane matematycznie metody zarządzania portfelem kontraktów, takie jak analiza wrażliwości oraz miary zagrożenia (VaR, EaR czy CFaR). System skutecznego zarządzania ryzykiem na polskim rynku energii elektrycznej realizować powinien następujące istotne cele: identyfikacja ryzyka, pomiar ryzyka, wskazanie narzędzi zarządzania ryzykiem, wspieranie ogólnej strategii przedsiębiorstwa i umożliwianie zwiększania wartości przedsiębiorstwa. Risk management on the energy market, considering the balancing segment, power exchange, and over-the-counter market. The paper introduces guidelines for a comprehensive system of risk management in an electricity company. The solution is based on the advanced mathematical methods of the portfolio management such as sensitivity analysis and risk measures (VaR, EaR, CFaR). The effective system of risk management on the polish energy market should be achieving the following goals: identification and measurement of the risk, pointing the tools for risk management, supporting the general strategy of the company, and increasing its value. 10

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 5 i 6

Bankowość Zajęcia nr 5 i 6 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 5 i 6 Ryzyko bankowe Ryzyko płynności Rola bilansu i cash flow; Metoda luki: Aktywa określonego rodzaju (AOR), Pasywa określonego

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Rozwiązania zadań (próbka) Doradca Inwestycyjny 2 etap

Rozwiązania zadań (próbka) Doradca Inwestycyjny 2 etap MAKLERS.PL Rozwiązania zadań (próbka) Doradca Inwestycyjny 2 etap z dnia 12 stycznia 2014 Mariusz Śliwiński, CIIA, DI, MPW, MGT Adam Szymko, CIIA, DI Niniejsze opracowanie zawiera rozwiązania zadań pozaprawnych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Ze świata biznesu... 13. Przedmowa do wydania polskiego... 15. Wstęp... 19

Spis treści. Ze świata biznesu... 13. Przedmowa do wydania polskiego... 15. Wstęp... 19 Spis treści Ze świata biznesu............................................................ 13 Przedmowa do wydania polskiego.............................................. 15 Wstęp.......................................................................

Bardziej szczegółowo

Poziom przedmiotu: II stopnia. Liczba godzin/tydzień: 2W E, 2L PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

Poziom przedmiotu: II stopnia. Liczba godzin/tydzień: 2W E, 2L PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Zapoznanie studentów z podstawowymi metodami i technikami analizy finansowej na podstawie nowoczesnych instrumentów finansowych

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE Z DNIA 05 lipca 2016 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO

OGŁOSZENIE Z DNIA 05 lipca 2016 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO OGŁOSZENIE Z DNIA 05 lipca 2016 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Wycena papierów wartościowych - instrumenty pochodne

Wycena papierów wartościowych - instrumenty pochodne Matematyka finansowa - 8 Wycena papierów wartościowych - instrumenty pochodne W ujęciu probabilistycznym cena akcji w momencie t jest zmienną losową P t o pewnym (zwykle nieznanym) rozkładzie prawdopodobieństwa,

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013)

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 roku Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) 1. w artykule 3 ust. 7 otrzymuje następujące brzmienie:

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo biznesu - Wykład 8

Bezpieczeństwo biznesu - Wykład 8 Wykład 8. Ryzyko bankowe Pojęcie ryzyka bankowego i jego rodzaje. Ryzyko zagrożenie nieosiągniecia zamierzonych celów Przyczyny wzrostu ryzyka w działalności bankowej. Gospodarcze : wzrost, inflacja, budżet,

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

OPCJE MIESIĘCZNE NA INDEKS WIG20

OPCJE MIESIĘCZNE NA INDEKS WIG20 OPCJE MIESIĘCZNE NA INDEKS WIG20 1 TROCHĘ HISTORII 1973 Fisher Black i Myron Scholes opracowują precyzyjną metodę obliczania wartości opcji słynny MODEL BLACK/SCHOLES 2 TROCHĘ HISTORII 26 kwietnia 1973

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 689 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 50 2012 ANALIZA WŁASNOŚCI OPCJI SUPERSHARE

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 689 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 50 2012 ANALIZA WŁASNOŚCI OPCJI SUPERSHARE ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 689 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 5 212 EWA DZIAWGO ANALIZA WŁASNOŚCI OPCJI SUPERSHARE Wprowadzenie Proces globalizacji rynków finansowych stwarza

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie opcji w zarządzaniu ryzykiem finansowym

Wykorzystanie opcji w zarządzaniu ryzykiem finansowym Prof. UJ dr hab. Andrzej Szopa Instytut Spraw Publicznych Uniwersytet Jagielloński Wykorzystanie opcji w zarządzaniu ryzykiem finansowym Ryzyko finansowe rozumiane jest na ogół jako zjawisko rozmijania

Bardziej szczegółowo

Marcin Bartkowiak Krzysztof Echaust INSTRUMENTY POCHODNE WPROWADZENIE DO INŻYNIERII FINANSOWEJ

Marcin Bartkowiak Krzysztof Echaust INSTRUMENTY POCHODNE WPROWADZENIE DO INŻYNIERII FINANSOWEJ Marcin Bartkowiak Krzysztof Echaust INSTRUMENTY POCHODNE WPROWADZENIE DO INŻYNIERII FINANSOWEJ Spis treści Przedmowa... 7 1. Rynek instrumentów pochodnych... 9 1.1. Instrumenty pochodne... 9 1.2. Rynek

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia PKP Energetyki w obrocie instrumentami Futures i Forward

Doświadczenia PKP Energetyki w obrocie instrumentami Futures i Forward Doświadczenia PKP Energetyki w obrocie instrumentami Futures i Forward Główne podobieństwa i różnice Futures i Forward Zarówno Futures jak i Forward to kontrakty terminowe. Forward zawsze wiąże się z fizyczną

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 1 Czynniki Ryzyka i Zagrożenia Jednym z najważniejszych czynników ryzyka, wpływających na zdolność

Bardziej szczegółowo

Excel i VBA w analizach i modelowaniu finansowym Pomiar ryzyka. Pomiar ryzyka

Excel i VBA w analizach i modelowaniu finansowym Pomiar ryzyka. Pomiar ryzyka Pomiar ryzyka Miary obiektywne stosowane w kwantyfikacji ryzyka rynkowego towarzyszącego zaangażowaniu środków w inwestycjach finansowych obejmują: Miary zmienności, Miary zagrożenia, Miary wrażliwości.

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński Zarządzanie ryzykiem Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cel przedmiotu: Celem przedmiotu jest zaprezentowanie studentom podstawowych pojęć z zakresu ryzyka w działalności

Bardziej szczegółowo

OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH DZIENNIK URZĘDOWY NBP NR 2-83 - poz. 3 Załącznik nr 8 do uchwały nr 1/2007 Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 13 marca 2007 r. (poz. 3) OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW

Bardziej szczegółowo

Aleksandra Rabczyńska. Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu. Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie

Aleksandra Rabczyńska. Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu. Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie Aleksandra Rabczyńska Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży wydobywczej Working paper JEL Classification: A10 Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. Niniejszym Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

ANALIZA OPCJI ANALIZA OPCJI - WYCENA. Krzysztof Jajuga Katedra Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

ANALIZA OPCJI ANALIZA OPCJI - WYCENA. Krzysztof Jajuga Katedra Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Krzysztof Jajuga Katedra Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Podstawowe pojęcia Opcja: in-the-money (ITM call: wartość instrumentu podstawowego > cena wykonania

Bardziej szczegółowo

Wycena opcji. Dr inż. Bożena Mielczarek

Wycena opcji. Dr inż. Bożena Mielczarek Wycena opcji Dr inż. Bożena Mielczarek Stock Price Wahania ceny akcji Cena jednostki podlega niewielkim wahaniom dziennym (miesięcznym) wykazując jednak stały trend wznoszący. Cena może się doraźnie obniżać,

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa i ubezpieczeniowa - 8 Wycena papierów wartościowych

Matematyka finansowa i ubezpieczeniowa - 8 Wycena papierów wartościowych Matematyka finansowa i ubezpieczeniowa - 8 Wycena papierów wartościowych W ujęciu probabilistycznym cena akcji w momencie t jest zmienną losową P t o pewnym (zwykle nieznanym) rozkładzie prawdopodobieństwa,

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXI Egzamin dla Aktuariuszy z 1 października 2012 r.

Matematyka finansowa r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXI Egzamin dla Aktuariuszy z 1 października 2012 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LXI Egzamin dla Aktuariuszy z 1 października 2012 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1

Bardziej szczegółowo

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko.

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko. Inwestycje finansowe Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. yzyko. Inwestycje finansowe Instrumenty rynku pieniężnego (np. bony skarbowe). Instrumenty rynku walutowego. Obligacje. Akcje. Instrumenty pochodne.

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 3

Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 3 Zadanie 1 Inwestor rozważa nabycie obligacji wieczystej (konsoli), od której będzie otrzymywał na koniec każdego półrocza kupon w wysokości 80 zł. Wymagana przez inwestora stopa zwrotu w terminie do wykupu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Notki o autorach Założenia i cele naukowe Wstęp... 17

Spis treści. Notki o autorach Założenia i cele naukowe Wstęp... 17 Notki o autorach................................................... 11 Założenia i cele naukowe............................................ 15 Wstęp............................................................

Bardziej szczegółowo

- w art. 8 ust. 3 Statutu otrzymuje nowe, następujące brzmienie:

- w art. 8 ust. 3 Statutu otrzymuje nowe, następujące brzmienie: KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające, jako organ KBC Alfa Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego, uprzejmie informuje o dokonaniu zmian statutu dotyczących polityki inwestycyjnej

Bardziej szczegółowo

Opcja jest to prawo przysługujące nabywcy opcji wobec jej wystawcy do:

Opcja jest to prawo przysługujące nabywcy opcji wobec jej wystawcy do: Jesteś tu: Bossa.pl Opcje na WIG20 - wprowadzenie Opcja jest to prawo przysługujące nabywcy opcji wobec jej wystawcy do: żądania w ustalonym terminie dostawy instrumentu bazowego po określonej cenie wykonania

Bardziej szczegółowo

II Etap egzaminu na Doradcę Inwestycyjnego Maj 2014. Zadanie 2

II Etap egzaminu na Doradcę Inwestycyjnego Maj 2014. Zadanie 2 II Etap egzaminu na Doradcę Inwestycyjnego Maj 2014 Zadanie 2 1/ Analizowane są dwie spółki Alfa i Gamma. Spółka Alfa finansuje swoją działalność nie korzystając z długu, natomiast spółka Gamma finansuje

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Finanse behawioralne. Finanse 110630-1165

Finanse behawioralne. Finanse 110630-1165 behawioralne Plan wykładu klasyczne a behawioralne Kiedy są przydatne narzędzia finansów behawioralnych? Przykłady modeli finansów behawioralnych klasyczne a behawioralne klasyczne opierają się dwóch założeniach:

Bardziej szczegółowo

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ Wstęp Część I. Ogólna charakterystyka rynków finansowych 1. Istota i funkcje rynków finansowych 1.1. Pojęcie oraz podstawowe rodzaje rynków 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości 1.Wyszukaj i uzupełnij brakujące definicje: rynek finansowy (financial market) instrument finansowy (financial instrument) papier wartościowy (security) 2. Na potrzeby analizy

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia do wykładu Zarządzanie portfelem inwestycyjnym. Opcje Strategie opcyjne

Ćwiczenia do wykładu Zarządzanie portfelem inwestycyjnym. Opcje Strategie opcyjne Ćwiczenia do wykładu Zarządzanie portfelem inwestycyjnym Opcje Strategie opcyjne 1 Współczynniki greckie Współczynniki greckie określają o ile zmieni się kurs opcji w wyniku zmiany wartości poszczególnych

Bardziej szczegółowo

OPCJE WALUTOWE. kurs realizacji > kurs terminowy OTM ATM kurs realizacji = kurs terminowy ITM ITM kurs realizacji < kurs terminowy ATM OTM

OPCJE WALUTOWE. kurs realizacji > kurs terminowy OTM ATM kurs realizacji = kurs terminowy ITM ITM kurs realizacji < kurs terminowy ATM OTM OPCJE WALUTOWE Opcja walutowa jako instrument finansowy zdobył ogromną popularność dzięki wielu możliwości jego wykorzystania. Minimalizacja ryzyka walutowego gdziekolwiek pojawiają się waluty to niewątpliwie

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM INSTRUMENTY TRANSFERU RYZYKA. dr Adam Nosowski

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM INSTRUMENTY TRANSFERU RYZYKA. dr Adam Nosowski ANALITYKA GOSPODARCZA dr Adam Nosowski ZARZĄDZANIE RYZYKIEM INSTRUMENTY TRANSFERU RYZYKA z wykorzystaniem materiałów autorstwa: prof. dr hab. Krzysztofa Jajugi, dr Radosława Pietrzyka, mgr Łukasza Feldmana

Bardziej szczegółowo

Struktura terminowa rynku obligacji

Struktura terminowa rynku obligacji Krzywa dochodowości pomaga w inwestowaniu w obligacje Struktura terminowa rynku obligacji Wskazuje, które obligacje są atrakcyjne a których unikać Obrazuje aktualną sytuację na rynku długu i zmiany w czasie

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 768 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR WŁASNOŚCI OPCJI CAPPED.

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 768 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR WŁASNOŚCI OPCJI CAPPED. ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 768 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 63 213 EWA DZIAWGO Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu WŁASNOŚCI OPCJI CAPPED Streszczenie W artykule

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa 11

Spis treści. Przedmowa 11 Przedmowa 11 1. Wprowadzenie 15 1.1. Początki rynków finansowych 15 1.2. Konferencja w Bretton Woods 17 1.3. Początki matematyki finansowej 19 1.4. Inżynieria finansowa 23 1.5. Nobel'97 z ekonomii 26 1.6.

Bardziej szczegółowo

Wyniki zarządzania portfelami

Wyniki zarządzania portfelami Wyniki zarządzania portfelami Na dzień: 30 września 2011 Analizy Online Asset Management S.A. ul. Nowogrodzka 47A 00-695 Warszawa tel. +48 (22) 585 08 58 fax. +48 (22) 585 08 59 Materiał został przygotowany

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie, ogłasza

Bardziej szczegółowo

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Rola giełdy na rynku energii elektrycznej. Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Warszawa, 25 kwietnia 2008 Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Warszawska Giełda Towarowa S.A.

Warszawska Giełda Towarowa S.A. OPCJE Opcja jest prawem do kupna lub sprzedaży określonego towaru po określonej cenie oraz w z góry określonym terminie. Stanowią formę zabezpieczenia ekonomicznego dotyczącego ryzyka niekorzystnej zmiany

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia ZPI. Katarzyna Niewińska, ćwiczenia do wykładu Zarządzanie portfelem inwestycyjnym

Ćwiczenia ZPI. Katarzyna Niewińska, ćwiczenia do wykładu Zarządzanie portfelem inwestycyjnym Ćwiczenia ZPI 1 Współczynniki greckie Odpowiadają na pytanie o ile zmieni się wartość opcji w wyniku: Współczynnik Delta (Δ) - zmiany wartości instrumentu bazowego Współczynnik Theta (Θ) - upływu czasu

Bardziej szczegółowo

Opcje Giełdowe. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego GPW

Opcje Giełdowe. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego GPW Opcje Giełdowe Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego GPW Warszawa, 7 maja 2014 Czym są opcje indeksowe (1) Kupno opcji Koszt nabycia Zysk Strata Prawo, lecz nie obligacja, do kupna lub sprzedaży instrumentu

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO Obligacji Korporacyjnych fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 5/2013)

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO Obligacji Korporacyjnych fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 5/2013) Warszawa, dnia 24 kwietnia 2013 roku Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO Obligacji Korporacyjnych fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 5/2013) 1. - w artykule 3 pkt 6 otrzymuje następujące brzmienie:

Bardziej szczegółowo

ćwiczenia 30 zaliczenie z oceną

ćwiczenia 30 zaliczenie z oceną Wydział: Zarządzanie i Finanse Nazwa kierunku kształcenia: Finanse i Rachunkowość Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: dr Rafał Kusy Poziom studiów (I lub II stopnia): II stopnia Tryb studiów: Stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie oferuje inwestorom nową możliwość zawierania transakcji.

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie oferuje inwestorom nową możliwość zawierania transakcji. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie oferuje inwestorom nową możliwość zawierania transakcji. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie oferuje inwestorom nową możliwość zawierania transakcji. Od

Bardziej szczegółowo

Autor: Agata Świderska

Autor: Agata Świderska Autor: Agata Świderska Optymalizacja wielokryterialna polega na znalezieniu optymalnego rozwiązania, które jest akceptowalne z punktu widzenia każdego kryterium Kryterium optymalizacyjne jest podstawowym

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie portfelem inwestycyjnym

Zarządzanie portfelem inwestycyjnym Zarządzanie portfelem inwestycyjnym Dr hab. Renata Karkowska Strategie opcyjne Opcje egzotyczne 2 Współczynniki greckie Współczynniki greckie określają, o ile zmieni się kurs opcji w wyniku zmiany wartości

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE Instrumenty finansowe, ryzyko SPIS TREŚCI

INWESTYCJE Instrumenty finansowe, ryzyko SPIS TREŚCI INWESTYCJE Instrumenty finansowe, ryzyko Jajuga Krzysztof, Jajuga Teresa SPIS TREŚCI Przedmowa Wprowadzenie - badania w zakresie inwestycji i finansów Literatura Rozdział 1. Rynki i instrumenty finansowe

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 20.06.2011 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LVII Egzamin dla Aktuariuszy z 20 czerwca 2011 r.

Matematyka finansowa 20.06.2011 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LVII Egzamin dla Aktuariuszy z 20 czerwca 2011 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LVII Egzamin dla Aktuariuszy z 20 czerwca 2011 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1.

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU Penton V Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU Penton V Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Warszawa, dnia 18 czerwca 2012 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU Penton V Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Niniejszym, Penton Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S. A. z siedzibą w Warszawie, ogłasza

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Rynek kapitałowopieniężny Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Uczestnicy rynku finansowego Gospodarstwa domowe Przedsiębiorstwa Jednostki administracji państwowej i lokalnej Podmioty zagraniczne

Bardziej szczegółowo

Narzędzia niezbędne do rozliczeń na otwartym rynku energii elektrycznej

Narzędzia niezbędne do rozliczeń na otwartym rynku energii elektrycznej Narzędzia niezbędne do rozliczeń na otwartym rynku energii elektrycznej 1 Wspomaganie informatyczne rozliczeń na otwartym rynku energii Narzędzia informatyczne wspomagające rozliczenia na otwartym rynku

Bardziej szczegółowo

1) jednostka posiada wystarczające środki aby zakupić walutę w dniu podpisania kontraktu

1) jednostka posiada wystarczające środki aby zakupić walutę w dniu podpisania kontraktu Przykład 1 Przedsiębiorca będący importerem podpisał kontrakt na zakup materiałów (surowców) o wartości 1 000 000 euro z datą płatności za 3 miesiące. Bieżący kurs 3,7750. Pozostałe koszty produkcji (wynagrodzenia,

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianach

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC Rynków Azjatyckich Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 23 maja 2011 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC Rynków Azjatyckich Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 23 maja 2011 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC Rynków Azjatyckich Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 23 maja 2011 r. art. 12 ust. 10 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 10. W związku z określonym celem

Bardziej szczegółowo

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ 1 Wpływ polityki pieniężnej na obszar makro i wyceny funduszy obligacji Polityka pieniężna kluczowym narzędziem w walce z recesją Utrzymująca się duża podaż taniego

Bardziej szczegółowo

Pożyczki papierów i krótka sprzedaż w działalności inwestycyjnej

Pożyczki papierów i krótka sprzedaż w działalności inwestycyjnej Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. Pożyczki papierów i krótka sprzedaż w działalności inwestycyjnej Krzysztof Mejszutowicz Dział Instrumentów Finansowych Dlaczego krótka sprzedaż jest niezbędna

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 08.01.2007 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XLI Egzamin dla Aktuariuszy z 8 stycznia 2007 r. Część I

Matematyka finansowa 08.01.2007 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XLI Egzamin dla Aktuariuszy z 8 stycznia 2007 r. Część I Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy XLI Egzamin dla Aktuariuszy z 8 stycznia 2007 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 00 minut . Ile

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH STATUTU SFIO AGRO Kapitał na Rozwój. I. Poniższe zmiany Statutu wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH STATUTU SFIO AGRO Kapitał na Rozwój. I. Poniższe zmiany Statutu wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. Warszawa, 25 czerwca 2012 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH STATUTU SFIO AGRO Kapitał na Rozwój Niniejszym Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych AGRO Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie ogłasza poniższe zmiany

Bardziej szczegółowo

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego).

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego). Kontrakt terminowy (z ang. futures contract) to umowa pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna, a druga do sprzedaży, w określonym terminie w przyszłości (w tzw. dniu wygaśnięcia)

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Wprowadzenie do handlu na rynku kapitałowym Kierunek: Matematyka Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy dla specjalności matematyka finansowa i ubezpieczeniowa Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Modele finansowania działalności operacyjnej przedsiębiorstw górniczych. Praca zbiorowa pod redakcją Mariana Turka

Modele finansowania działalności operacyjnej przedsiębiorstw górniczych. Praca zbiorowa pod redakcją Mariana Turka Modele finansowania działalności operacyjnej przedsiębiorstw górniczych Praca zbiorowa pod redakcją Mariana Turka GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA Katowice 2011 Spis treści Wprowadzenie...11 Rozdział 1. Sprawozdawczość

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka kontraktu. Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej

Ocena ryzyka kontraktu. Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej Ocena ryzyka kontraktu Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej Plan prezentacji Główne rodzaje ryzyka w działalności handlowej i usługowej przedsiębiorstwa Wpływ udzielania

Bardziej szczegółowo

MSSF 7 - potencjalny wpływ ryzyka rynkowego

MSSF 7 - potencjalny wpływ ryzyka rynkowego *connectedthinking Aktualności MSSF Wyjaśnienie działań IASB* MSSF 7 - dodatek l MSSF 7 - potencjalny wpływ ryzyka rynkowego Potencjalny wpływ ryzyk rynkowych jest jednym z ważniejszych problemów, na jakie

Bardziej szczegółowo

istota transakcji opcyjnych, rodzaje opcji, czynniki wpływające na wartość opcji (premii). Mała powtórka: instrumenty liniowe

istota transakcji opcyjnych, rodzaje opcji, czynniki wpływające na wartość opcji (premii). Mała powtórka: instrumenty liniowe Opcje istota transakcji opcyjnych, rodzaje opcji, czynniki wpływające na wartość opcji (premii). Mała powtórka: instrumenty liniowe Punkt odniesienia dla rozliczania transakcji terminowej forward: ustalony

Bardziej szczegółowo

Analiza zdarzeń Event studies

Analiza zdarzeń Event studies Analiza zdarzeń Event studies Dobromił Serwa akson.sgh.waw.pl/~dserwa/ef.htm Leratura Campbell J., Lo A., MacKinlay A.C.(997) he Econometrics of Financial Markets. Princeton Universy Press, Rozdział 4.

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na GPW

Kontrakty terminowe na GPW Kontrakty terminowe na GPW Czym jest kontrakt terminowy? Umowa między 2 stronami: nabywcą i sprzedawcą Nabywca zobowiązuje się do kupna instrumentu bazowego w określonym momencie w przyszłości po określonej

Bardziej szczegółowo

Sterowanie wielkością zamówienia w Excelu - cz. 3

Sterowanie wielkością zamówienia w Excelu - cz. 3 Sterowanie wielkością zamówienia w Excelu - cz. 3 21.06.2005 r. 4. Planowanie eksperymentów symulacyjnych Podczas tego etapu ważne jest określenie typu rozkładu badanej charakterystyki. Dzięki tej informacji

Bardziej szczegółowo

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem.

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem. Opcje na GPW 22 września 2003 r. Giełda Papierów Wartościowych rozpoczęła obrót opcjami kupna oraz opcjami sprzedaży na indeks WIG20. Wprowadzenie tego instrumentu stanowi uzupełnienie oferty instrumentów

Bardziej szczegółowo

Część IV wartość opcji na zmiennym rynku - greki. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego

Część IV wartość opcji na zmiennym rynku - greki. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego Część IV wartość opcji na zmiennym rynku - greki Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego 1. Wprowadzenie 2. Greki - Delta - Gamma - Theta - Vega - Rho 3. Stopa Dywidendy 4. Podsumowanie Agenda 2 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Z-ZIP2-613z Inżynieria finansowa Financial engineering

Z-ZIP2-613z Inżynieria finansowa Financial engineering KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Z-ZIP2-613z Inżynieria finansowa Financial engineering A. USYTUOWANIE

Bardziej szczegółowo

Struktura rynku finansowego

Struktura rynku finansowego Akademia Młodego Ekonomisty Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Grzegorz Kowerda Uniwersytet w Białymstoku 21 listopada 2013 r. Struktura rynku finansowego rynek walutowy rynek pieniężny rynek

Bardziej szczegółowo

Opcje na GPW (I) Możemy wyróżnić dwa rodzaje opcji: opcje kupna (ang. call options), opcje sprzedaży (ang. put options).

Opcje na GPW (I) Możemy wyróżnić dwa rodzaje opcji: opcje kupna (ang. call options), opcje sprzedaży (ang. put options). Opcje na GPW (I) Opcje (ang. options) to podobnie jak kontrakty terminowe bardzo popularny instrument notowany na rynkach giełdowych. Ich konstrukcja jest nieco bardziej złożona od kontraktów. Opcje można

Bardziej szczegółowo

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Warszawa, dnia 21 grudnia 2011 roku 1 Data powstania: Data zatwierdzenia: Data wejścia w życie: Właściciel:

Bardziej szczegółowo

Instrumenty rynku akcji

Instrumenty rynku akcji Instrumenty rynku akcji Rynek akcji w relacji do PK Źródło: ank Światowy: Kapitalizacja w relacji do PK nna Chmielewska, SGH, 2016 1 Inwestorzy indywidualni na GPW Ok 13% obrotu na rynku podstawowym (w

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC Premia Plus Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 20 maja 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC Premia Plus Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 20 maja 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC Premia Plus Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 20 maja 2010 r. art. 12 ust. 2 i 3 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu NEUF 2007 Nowa Energia- User Friendly październik 2007, Warszawa Konkurencja na REE czy da się konkurować

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

INSTRUMENTY POCHODNE OPCJE EUROPEJSKIE OPCJE AMERYKAŃSKIE OPCJE EGZOTYCZNE

INSTRUMENTY POCHODNE OPCJE EUROPEJSKIE OPCJE AMERYKAŃSKIE OPCJE EGZOTYCZNE INSTRUMENTY POCHODNE OPCJE EUROPEJSKIE OPCJE AMERYKAŃSKIE OPCJE EGZOTYCZNE OPCJE / DEFINICJA Opcja jest prawem do zakupu lub sprzedaży określonej ilości wyspecyfikowanego przedmiotu (tzw. instrumentu bazowego)

Bardziej szczegółowo

Notowania i wyceny instrumentów finansowych

Notowania i wyceny instrumentów finansowych Notowania i wyceny instrumentów finansowych W teorii praktyka działa, w praktyce nie. Paweł Cymcyk 11.12.2016, Gdańsk W co będziemy inwestować? Rodzaj instrumentu Potrzebna wiedza Potencjał zysku/poziom

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM PRZEDSIĘBIORSTWA NA PRZYKŁADZIE PRZEDSIĘBIORSTW Z BRANŻY ODZIEŻOWEJ. Working paper JEL Classification: A10

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM PRZEDSIĘBIORSTWA NA PRZYKŁADZIE PRZEDSIĘBIORSTW Z BRANŻY ODZIEŻOWEJ. Working paper JEL Classification: A10 Dawid Chmielewski Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Marcin Gawron Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu ZARZĄDZANIE RYZYKIEM PRZEDSIĘBIORSTWA NA PRZYKŁADZIE PRZEDSIĘBIORSTW Z BRANŻY ODZIEŻOWEJ Working

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r.

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r. Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r. Warszawa, marzec 2011 r. Słownik Rozporządzenie DM BOŚ rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Strategie inwestowania w opcje. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego

Strategie inwestowania w opcje. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego Strategie inwestowania w opcje Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego Agenda: Opcje giełdowe Zabezpieczenie portfela Spekulacja Strategie opcyjne 2 Opcje giełdowe 3 Co to jest opcja? OPCJA JAK POLISA Zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Zaremba Adam Wprowadzenie Część I. Zanim zaczniesz inwestować Rozdział 1. Jak wybrać dom maklerski? Na co zwracać uwagę? Opłaty i prowizje Oferta kredytowa Oferta

Bardziej szczegółowo

Ujawnienia dotyczące adekwatności kapitałowej Domu Maklerskiego mbanku S.A. na 31 grudnia 2013 r.

Ujawnienia dotyczące adekwatności kapitałowej Domu Maklerskiego mbanku S.A. na 31 grudnia 2013 r. Załącznik nr 2 do uchwały Zarządu 7/214 Ujawnienia dotyczące adekwatności kapitałowej Domu Maklerskiego mbanku S.A. na 31 grudnia 213 r. Warszawa, 14 maja 214 r. Wstęp Na podstawie Rozporządzenia Ministra

Bardziej szczegółowo

Opcje giełdowe. Wprowadzenie teoretyczne oraz zasady obrotu

Opcje giełdowe. Wprowadzenie teoretyczne oraz zasady obrotu Opcje giełdowe Wprowadzenie teoretyczne oraz zasady obrotu NAJWAŻNIEJSZE CECHY OPCJI Instrument pochodny (kontrakt opcyjny), Asymetryczny profil wypłaty, Możliwość budowania portfeli o różnych profilach

Bardziej szczegółowo

WERSJA TESTU A. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XLV Egzamin dla Aktuariuszy z 17 marca 2008 r. Część I. Matematyka finansowa

WERSJA TESTU A. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XLV Egzamin dla Aktuariuszy z 17 marca 2008 r. Część I. Matematyka finansowa Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy XLV Egzamin dla Aktuariuszy z 17 marca 2008 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1. RozwaŜmy

Bardziej szczegółowo

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową ERSTE Securities Polska S.A. według stanu na dzień 31.12.2011 r.

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową ERSTE Securities Polska S.A. według stanu na dzień 31.12.2011 r. Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową ERSTE Securities Polska S.A. według stanu na dzień 31.12.2011 r. Niniejsze Sprawozdanie stanowi wykonanie Polityki Informacyjnej Domu Maklerskiego

Bardziej szczegółowo

Opis funduszy OF/ULS2/2/2016

Opis funduszy OF/ULS2/2/2016 Opis funduszy OF/ULS2/2/2016 Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/2/2016 Rozdział 1. Postanowienia ogólne... 3 Rozdział 2. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK portfel Dłużny... 3 Rozdział 3. Polityka

Bardziej szczegółowo